Sąd Okręgowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV Ua 31/13
Data wyroku: 2014-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Selwa, Elżbieta Ura, Ewa Preneta-Ambicka

Sygn. aktIV Ua 31/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2014 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Ewa Preneta - Ambicka (spr.)

Sędziowie:

SSO Elżbieta Ura
SSO Elżbieta Selwa

Protokolant:

st. sekr. sądowy Anna Kruczek

po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. w Rzeszowie
na rozprawie apelacyjnej
sprawy z wnioskuA. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o zasiłek macierzyński
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie
z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt IV U 268/13
o d d a l a apelację.
Sygn. akt IV Ua 31/13

UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 6 lutego 2014 r.
Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt IV U 268/13 Sąd Rejonowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z 11 maja 2013 r. i przyznał wnioskodawczyniA. S.prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 28 kwietnia 2013 r. do 25 maja 2013 r.
Sąd I instancji w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalił, żeA. S.do dnia 1 lutego 2013 r. pozostawała w zatrudnieniu w(...) sp. z o.o.z/s wJ.i powyższe stanowiło tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym. W dniu 15 grudnia 2012 r. w/w urodziła dziecko. O urlop macierzyński wystąpiła do pracodawcy przed terminem porodu tj. od 9 grudnia 2012 r. Pracodawca wypłaciłA. S.zasiłek macierzyński za okres od 9 grudnia 2012 r. do 1 lutego 2013 r. a następnie od 2 lutego 2013 r. do 27 kwietnia 2013 r. tj. do 140 dni, wypłatę świadczenia przejął ZUS Oddział wR.. W kwestii uprawnień do zasiłku organ rentowy nie wydawał żadnych decyzji ani też nie informował wnioskodawczyni.
Ustalono dalej, że 28 kwietnia 2013 r.A. S.złożyła w ZUS wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego na okres od 28 kwietnia 2013 r. do 25 maja 2013 r. Zakład jednak w dniu 11 maja 2013 r. wydał decyzję odmowną zaskarżoną w sprawie.
Następnie Sąd Rejonowy w zakreślonym stanie faktycznym rozważał zasadność odwołaniaA. S.od decyzji organu rentowego odwołując się do przepisówustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwaregulujących zasady ustalania i wypłacania zasiłku macierzyńskiego oraz regulacjikodeksu pracydotyczących prawa do urlopu macierzyńskiego w tym urlopu dodatkowego -art. 1821§ 1 kp.
Sąd wskazał, iż art. 29 ustawy przewiduje prawo do zasiłku macierzyńskiego dla ubezpieczonej w razie urodzenia dziecka w okresie ubezpieczenia, przez okres ustalony przepisamiKodeksu pracyjako okres urlopu macierzyńskiego, okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Prawo do zasiłku i jego wysokość ustalają oraz zasiłek wypłacają z reguły płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe bądź Zakład Ubezpieczeń Społecznych przykładowo  osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia.
Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego przysługuje prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego, w przypadku wnioskodawczyni, w stanie prawnym obowiązującym w spornym czasie – w wymiarze 4 tygodni. Urlop taki udzielany jest jednorazowo na pisemny wniosek pracownicy złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu a pracodawca jest obowiązany wniosek uwzględnić.
W przekonaniu Sądu Instancji pomimo, że wnioskodawczyni wystąpiła do ZUS z wnioskiem o wypłatę dodatkowego zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego w dniu 28 kwietnia 2013 r. czyli dzień po upływie ostatniego dnia pobierania zasiłku podstawowego, to jednak powyższe nie może skutkować dla ubezpieczonej negatywnie – pozbawieniem prawa do tego świadczenia.
Sąd podkreślił przy tym, że żaden przepis ustawy ani teżkodeksu pracynie przewiduje w takim przypadku bezwzględnej sankcji w postaci odmowy udzielenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego i odmowy wypłaty zasiłku. Co więcej wnioskodawczyni nie uzyskała od organu rentowego żadnych informacji do kiedy przysługuje jej zasiłek macierzyński za podstawowy urlop macierzyński ani też informacji o urlopie dodatkowym, konieczności złożenia wniosku i terminie. Tymczasem, w ocenie Sądu ZUS jako organ administracji publicznej zobligowany jest na mocyart. 9 kpado należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Nadto organ powinien czuwać by strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto opóźnienie wnioskodawczyni w złożeniu wniosku wyniosło zaledwie jeden dzień.
Poczyniwszy powyższe ustalenia i zważania Sąd Rejonowy w oparciu oart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję.
Od powyższego orzeczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył apelację zarzucając naruszenie art. 29 ust. 5 ustawy o świadczeniach pieniężnych ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w zw. zart. 1821§ 1 kpprzez przyznanieA. S.prawa do dodatkowego urlopu macierzyńskiego za okres od 28 kwietnia 2013r. do 25 maja 2013 r. podczas gdy w/w nie spełniła warunków do jego uzyskania gdyż złożyła wniosek o dodatkowy urlop po obowiązującym terminie.
Nadto ZUS zarzucił naruszenieart. 233 kpcpoprzez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i pominięcie dowodu z akt osobowych wnioskodawczyni z(...)a w szczególności wniosku o zasiłek macierzyński na okoliczność ustalenia żądanego przez wnioskodawczynię czasokresu zasiłku macierzyńskiego i na okoliczność wniosku o dodatkowy urlop/zasiłek macierzyński.
W uzasadnieniu powyższego organ rentowy wskazał, iż dodatkowy urlop macierzyński jest uprawnieniem fakultatywnym, z którego matka może skorzystać ale nie musi. Co więcej z uprawnienia tego skorzystać może również ojciec dziecka. Określony natomiast wart. 9 kpaobowiązek informowania nie może być utożsamiany z udzieleniem stronom pomocy prawnej czy zastępowaniem ich aktywności. Obowiązek informowania stron dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem danego postępowania administracyjnego a nie potencjalnych praw mogących być przedmiotem innego postępowania.
Podnosząc wskazane zarzuty strona apelująca wnosiła o zmianę wyroku i oddalenie odwołania od decyzji z 11 maja 2013 r.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 6 lutego 2013 r. wnioskodawczyniA. S.domagała się oddalenia apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Po rozważeniu w granicach wniosków środka odwoławczego całokształtu okoliczności sprawy, Sąd Okręgowy uznał apelację organu rentowego za pozbawioną uzasadnionych podstaw i przez to niezasługującą na uwzględnienie. Podnoszone w środku odwoławczym zarzuty nie stanowiły dostatecznej podstawy do weryfikacji zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym przez apelującego.
Stanowisko Sądu Odwoławczego w zakresie ustaleń faktycznych oraz w zakresie ich oceny prawnej pokrywa się z argumentacją zaprezentowaną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, które jako prawidłowe i odpowiadające rzeczywistemu stanowi musiało pozostać niezmienione. Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 kpc, nie popełnił też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, albowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował odpowiednie przepisy prawa.
Sąd Okręgowy podziela argumenty zawarte w uzasadnieniu Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne, a że uzasadnienie orzeczenia, sporządzone zgodnie z wymaganiamiart. 328 § 2 kpc, spotyka się z pełną akceptacją Sądu drugiej instancji brak jest potrzeby powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawnych, zawartych w motywach zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2009 r. II PK 58/09 lex nr 558303).
Nie ulega wątpliwości, że dodatkowy urlop macierzyński w odróżnieniu od urlopu macierzyńskiego, który jest obowiązkowy, ma charakter fakultatywny. Przysługuje zarówno pracownicy, jak i pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko. Dodatkowy urlop jest udzielany na pisemny wniosek uprawnionego.
W stanie prawnym objętym sporem a więc od 28 kwietnia 2013 r. do 25 maja 2013 r. pracownica mogła złożyć wniosek o udzielenie dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 4 tygodni w terminie poprzedzającym o co najmniej 7 dni dzień rozpoczęcia korzystania z tego urlopu.
Przepis natomiastart. 1791kpprzewidujący drugi termin wnioskowania o świadczenie i stanowiący, że pracownica, nie później niż 14 dni po porodzie, może złożyć pisemny wniosek o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze wynikającym zart. 1821§ 1 kpdodany został przez ustawę nowelizującąkodeks pracy z dnia 28 maja 2013 r.i obowiązuje od 17 czerwca 2013 r. WnioskodawczyniA. S.nie była więc objęta jego regulacją i wniosek o dodatkowy urlop macierzyński mogła złożyć jedynie w trybie określonym wart. 1821§ 3 kpw brzmieniu obowiązującym przez nowelizacją - w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu.
Bezsprzecznie, jak ustalił Sąd I instancji, wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w ramach dodatkowego urlopu macierzyńskiego w/w złożyła z przekroczeniem terminu i bez znaczenia jest czy było to opóźnienie w wymiarze jednego, jak przyjął Sąd Rejonowy, czy dwóch dni jak utrzymuje ZUS po upływie ostatniego dnia pobierania zasiłku gdyż faktycznie przekroczenie objęło dni osiem – bowiem z wnioskiem wystąpić należy w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Powyższe uchybienie jednak nie może pozbawiać wnioskodawczyni prawa do tego świadczenia.
Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie zachodzi szczególna sytuacja kiedy to pracownicy ustało zatrudnienie w trakcie urlopu macierzyńskiego i część zasiłku macierzyńskiego ustalił i wypłacił płatnik – pracodawca do 1 lutego 2013 r. a następnie od 2 lutego 2013 r. wypłatę przejął ZUS. Niewątpliwie wnioskodawczyni występowała do pracodawcy z wnioskiem o urlop macierzyński jednak wówczas nie mogła jeszcze złożyć wniosku o urlop dodatkowy gdyż przepisy prawa takiej możliwości nie przewidywały.
Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego w wymiarze rzec można podstawowym i okresie pobierania zasiłku z tego tytułu wystąpiła do ZUS o prawo do zasiłku na kolejny okres obejmujący okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Być może gdyby wnioskodawczyni nadal pozostawała w zatrudnieniu jej sytuacja ubezpieczeniowa byłaby dla niej bardziej klarowna a i świadomość podmiotu właściwego do wystąpienia z wnioskiem o dodatkowy urlop byłaby bardziej wyraźna. Sytuacji wnioskodawczyni bez wątpienia nie wyjaśniało postępowanie organu rentowego, który ograniczył się do wypłaty świadczenia bez powiadomienia nawet w/w o zaistniałym stanie.
Jednakże co w sprawie istotne, Sąd Okręgowego pragnie zauważyć, że wprawdzie dodatkowy urlop macierzyński jest fakultatywny w tym znaczeniu, iż przysługuje wyłącznie na wiosek uprawnionego pracownika, to jednak zasady jego udzielania gwarantują pracownikowi skorzystanie z tego urlopu, czyniąc go w swoisty sposób instytucją obligatoryjną. Wniosek pracownika o udzielenie urlopu jest bowiem wiążący dla pracodawcy, co wyraźnie wynika z treści przepisówkodeksu pracy–art. 1821§ 3. Oznacza to, iż pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika a więc nie będzie miał prawa odmowy udzielenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego.A. S.zatem przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 28 kwietnia 2013 r. do 25 maja 2013 r. Dlatego też w przekonaniu Sądu Okręgowego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest prawidłowe. Uprzednie skutkować musiało oddaleniem apelacji ZUS po myśliart. 385 kpc.