Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX Pa 39/14
Data wyroku: 2014-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Olszowska, Barbara Kużdrzał-Kiermaszek, Maria Konieczna
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art. 183 ustawy z 9.04.10r. o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym od 13.08.10r do 31.12.2011r.

Sygn. akt IX Pa 39/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2014 r.
Sąd Okręgowyw Gliwicach

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

Wydział IX Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych
w składzie:
Przewodniczący : SSO Maria Olszowska
Sędziowie: SSO Maria Konieczna/ spr/
SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek
Protokolant: st. sekretarz sądowy Dagmara Mazurkiewicz
przy udziale ./.
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014r. w Rybniku
sprawy z powództwaA. N.,

T. K.,K. H.,

przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu wR.
o zwrot kosztów dojazdu
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rybniku Wydziału V
z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt V P 422/13

1
oddala apelację,

2

    zasądza od pozwanego na rzecz powodaA. N.kwotę 225,00 zł ( dwieście dwadzieścia pięć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję,

3
zasądza od pozwanego na rzecz powodaT. K.kwotę 225,00 zł ( dwieście dwadzieścia pięć złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

Sędzia: Przewodniczący: Sędzia:
SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek SSO Maria Olszowska SSO Maria Konieczna
Sygn. akt IX Pa 39/14

UZASADNIENIE
PowodowieA. N.,T. K.,K. H.
w pozwach przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu wR.wnieśli o zasądzenie kwot:
-A. N.1.655,00zł,
-T. K.2.076,00zł,
-K. H.4.089,00zł,
w każdym przypadku za okres od września 2010r. do grudnia 2011r. z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwów tytułem zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, przedstawiając szczegółowe wyliczenia kwot dochodzonych pozwem w rozbiciu miesięcznym.
Nadto pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. powódA. N.rozszerzył powództwo o kwotę 48,00 zł stanowiąca zwrot kosztów przejazdu za okres od 13 do 31 sierpnia 2010 r. (za 6 dni służby) a pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. powódT. K.rozszerzył powództwo o kwotę 106,00 zł stanowiąca zwrot kosztów przejazdu za okres od 13 do 31 sierpnia 2010 r. (za 9 dni służby).
Uzasadniając swoje roszczenia podali, że są zatrudnieni w Zakładzie Karnym wR.w dziale ochrony na stanowiskach oddziałowych w przypadkuA. N.iT. K.oraz starszego strażnika w przypadkuK. H..
Wskazali, iż mieszkają w innych miejscowościach niż miejsce pełnienia służby, w miejscowościach pobliskich, są zmuszeni dojeżdżać do pracy i w związku z tym w dniach 8 sierpnia 2013 r. (A. N.), 9 lipca 2013r. (T. K.), 25 lipca 2013r. (K. H.) złożyli wnioski do Dyrektora Zakładu Karnego wR.o zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem. Dyrektor Zakładu Karnego wR.odmówił im wypłaty równowartości kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, powołując się na fakt zawarcia umowy pomiędzy Centralnym Zarządem Służby Więzienneji (...) S.A.w przedmiocie wykupienia uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w wysokości co najmniej 50%. Powodowie nie zgodzili się z tym stanowiskiem, ponieważ między ich miejscowościami - miejscem zamieszkania –Z. K.(A. N.),L.(T. K.) iB.(K. H.) a miejscem pełnienia służby wR.nie ma połączenia kolejowego, pozwalającego na wykorzystanie tego transportu kolejowego, na który zostały wykupione zniżki celem dojazdu przez pracowników do miejsca pracy. Powodowie wskazali nadto, że kwoty dochodzone pozwami zostały obliczone jako iloczyn dni pełnienia przez nich służby, kiedy dojeżdżali do pracy autobusami i ceny biletów jednorazowych autobusowych.
W odpowiedzi na pozwy pozwany Zakład Karny wR.wniósł o oddalenie powództw i zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania. Pozwany przyznał, że powodowie mieszkają:A. N.w miejscowościZ. K.,T. K.w miejscowościL., aK. H.w miejscowościB.. Pozwany podkreślił, że powódK. H.nie mieszka w miejscowości pobliskiej w stosunku do miejsca pełnienia służby w związku z tym nie przysługuje mu uprawnienie z art. 183 ustawy o Służbie Więziennej. Pozwany przyznał nadto, iż powodowie wystąpili o zwrot kosztów przejazdu, zaś pozwany odmówił im wypłaty żądanej kwoty, powołując się na treść art. 183 ust. 6 ustawy o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. W związku z tym pozwany zakwestionował roszczenie powodów o zwrot kosztów przejazdu wskazując, że:

1
powodowie uchybili terminowi do złożenia wniosku w tym przedmiocie, składając go nie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który ubiegają się o zwrot, a w 2-3 lata po terminie,

2
zgodnie z art. 183 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r.) funkcjonariuszowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusami. Zaznaczył, że pojęcie „lokal mieszkalny” nie oznacza każdego mieszkania, lecz wyłącznie lokal określony w art. 177 ustawy o Służbie Więziennej. Zatem w ocenie pozwanego, jeśli funkcjonariusz nie korzysta z lokalu przydzielonego mu na podstawie art. 170 - 172 powyższej ustawy, nie przysługuje mu zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby. W związku z powyższym, jako że powodowie nie korzystają z lokalu, o którym mowa w rozdziale 18 ustawy o Służbie Więziennej, nie ma do nich zastosowania przepis art. 183 tejże ustawy, dotyczący zwrotu kosztów dojazdu do pracy,

3
w sytuacji uznania przez Sąd, że powodowie są jednak uprawnieni do żądania zwrotu kosztów przejazdu pomimo faktu, że nie przysługuje im prawo do lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 170 - 172 ustawy o Służbie Więziennej, pozwany podniósł z ostrożności procesowej, że roszczenia powodów są wykluczone ze względu na treść art. 183 ust. 6 tej ustawy. Podał, że funkcjonariusze Służby Więziennej zatrudnieni u pozwanego byli uprawnieni w latach 2010 - 2011 do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego na podstawie umów zawartych przez Centralny Zarząd Służby Więziennej z(...) S.A.z dnia 5 sierpnia 2010 r. (umowa na okres od 16.08.2010 r. do 31.12.2010 r.) i z dnia 21 grudnia 2010 r. (umowa na okres od 01.01.2011 r. do 31.12.2011 r.),

4
okoliczność, iż powodowie nie mogli korzystać z wykupionych ulg z uwagi na to, że zawarte umowy nie dotyczą przewoźnika, który obsługuje połączenia kolejowe pomiędzy miejscem ich zamieszkania a siedzibą pracodawcy, nie uprawnia powodów do żądania zwrotu kosztów przejazdu w wysokości ceny biletów jednorazowych. Zdaniem pozwanego literalna wykładnia art. 183 ust. 6 ustawy o Służbie Więziennej prowadzi do wniosku, że wykupienie przez pozwanego uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego wykluczało możliwość żądania zwrotu kosztów dojazdu. Pozwany wskazał nadto, że nierealnym byłoby zawarcie przez niego umów o korzystanie z ulgowych przejazdów ze wszystkimi przewoźnikami kolejowymi oraz samochodowymi na terenie kraju. Oznacza to, że wykupienie ulgi 50% na przejazd koleją dla funkcjonariuszy Służby Więziennej w danym roku wyłącza uprawnienie do zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby, także wobec tych funkcjonariuszy, którzy korzystają z transportu innego niż kolejowy bądź nie mogą korzystać z transportu kolejowego, np. ze względu na brak w okolicy ich miejsca zamieszkania linii kolejowej,

5
w odniesieniu do wysokości roszczeń wskazanych przez powodów, pozwany wskazał, że zawierają one prawidłową liczbę dni pełnienia służby, nie zakwestionował także wysokości cen biletów jednorazowych oraz miesięcznych przyjętych do wyliczenia. Poza tym pozwany wskazał, że powodowie byliby jedynie uprawnieni do otrzymania zwrotu 50% podanej w pozwie kwoty roszczenia, zaznaczając, że funkcjonariusze uprawnieni do ulgi na przejazdy w związku z zawarciem przez pozwanego umów o korzystanie z ulgowych przejazdów, partycypowali w kosztach tych przejazdów - ponosili koszt biletu ulgowego (50%). W ocenie pozwanego powodowie nie mogą zatem domagać się zwrotu pełnej kwoty biletu jednorazowego. Sytuacja powodów nie może bowiem ulec polepszeniu w porównaniu do tych funkcjonariuszy, którzy prawo do zwrotu całego kosztu przejazdu utracili na skutek zawartych przez pozwanego umów i ponosili z własnych środków koszt 50% wartości biletów. Pozwany wskazał, że byłoby to sprzeczne z zasadą równego traktowania pracowników i podał, że w razie uznania przez Sąd zasadności żądania powodów zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pracy, powódA. N.winien otrzymać z tego tytułu kwotę 827,50 zł, powódT. K.kwotę 1.022,20 zł, a powódK. H.kwotę 2.044,50 zł.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014r. o sygn. akt V P 422/13 Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział V Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził od pozwanego Zakładu Karnego wR.:
- na rzecz powodaA. N.w pkt 1 kwotę 1.655,00zł z ustawowymi odsetkami od dnia 04 listopada 2013r., a w pkt 2 kwotę 48,00 zł,
- na rzecz powodaT. K.w pkt 3 kwotę 2.076,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 listopada 2013 roku, a w pkt 4 kwotę 106,00 zł,
W pkt 5 oddalił powództwo powodaK. H..
W pkt 6 i 7 zasądził od pozwanego na rzecz powodówA. N.iT. K.kwoty po 450,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W pkt 8 zasądził od powodaK. H.na przecz pozwanego kwotę 450,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W pkt 9 nadał rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi w pkt 1, 2, 3, i 4.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy podał, iż ustalił i zważył, co następuje.
Powodowie:
-A. N.jest funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym wR.od dnia 10 kwietnia 2009r. na stanowisku starszego strażnika działu ochrony i od 6.02.2013 r. posiada stopień starszego kaprala Służby Więziennej. Średniomiesięczne wynagrodzenie powoda wynosi 3.419 zł. Zamieszkuje w miejscowościZ. K., która nie posiada połączeń kolejowych z miastemR..
-T. K.jest funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym wR.od dnia 1 marca 2004r. ostatnio na stanowisku starszego oddziałowego działu ochrony i od 11.11.2011 r. posiada stopień sierżanta Służby Więziennej. Średniomiesięczne wynagrodzenie powoda wynosi 3.953 zł. Zamieszkuje w miejscowościL., która nie posiada połączeń kolejowych z miastemR..
-K. H.jest funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym wR.od dnia 10 września 2008 r. ostatnio na stanowisku starszego strażnika działu ochrony i od 11.11.2012 r. posiada stopień starszego kaprala Służby Więziennej. Średniomiesięczne wynagrodzenie powoda wynosi 3.072 zł. Zamieszkuje w miejscowościB., która nie posiada połączeń kolejowych z miastemR.. Czas dojazdu powoda doR.w jedną stronę wynosi 1 godzinę i 20 minut i wiąże się z przesiadkami wobec braku bezpośredniego połączenia.
PowodowieA. N.pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r.,T. K.pismem z dnia 09 lipca 2013r., zwrócili się do Dyrektora Zakładu Karnego wR.o zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, przedkładając stosowne wnioski wraz z wykazem dni pełnienia służby w poszczególnych miesiącach w okresie od sierpnia 2010 r. do grudnia 2011 r. i podaniem cen biletów(...)na trasieR.(...)
Z. K.iR.(...)
L..
Pismami z dnia 7 i 8 sierpnia 2013 r. Dyrektor Zakładu Karnego wR.poinformował powodów jw., że w związku ze złożonymi przez nich wnioskami o zwrot kosztów dojazdu w okresie od sierpnia 2010 r. do grudnia 2011 r. nie przysługuje im zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem z uwagi na wykupienie przez Służbę Więzienną uprawnień do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w wysokości 50%, zgodnie z treściąart. 183 ust. 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.
W dniu 17 lipca 2013 r. powódK. H.zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego wR.z pismem o zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, przedkładając stosowne wnioski wraz z wykazem dni pełnienia służby w poszczególnych miesiącach w okresie od sierpnia 2010 r. do grudnia 2011 r. i podaniem cen biletów(...)na trasieR.-B.przezB.iK..
Pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. Dyrektor Zakładu Karnego wR.poinformował powoda, że w związku ze złożonymi przez niego wnioskami o zwrot kosztów dojazdu w okresie od sierpnia 2010 r. do grudnia 2011 r. nie przysługuje mu zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem z uwagi na to, iż miejscowość, w której zamieszkuje nie jest miejscowością pobliską miejsca pełnienia służby. Czas przejazdu z miejscowości zamieszkania do miejsca pełnienia służby wynosi 1 godzinę i 20 minut.
Powodowie:
-A. N.w 2010r. pełnił służbę przez 6 dni w sierpniu, 16 dni we wrześniu, 12 dni w październiku, 14 dni w listopadzie oraz 12 dni w grudniu. Natomiast w 2011 r. powód pełnił służbę przez 14 dni w styczniu, 14 dni w lutym, 15 dni w marcu, 18 dni w kwietniu, 16 dni w maju, 5 dni w czerwcu, 13 dni w lipcu, 16 dni w sierpniu, 16 dni we wrześniu, 14 dni w październiku, 19 dni w listopadzie oraz 12 dni w grudniu,
-T. K.w 2010r. pełnił służbę przez 10 dni w sierpniu, 14 dni we wrześniu, 13 dni w październiku, 13 dni w listopadzie oraz 13 dni w grudniu. Natomiast w 2011 r. powód pełnił służbę przez 9 dni w styczniu, 13 dni w lutym, 11 dni w marcu, 13 dni w kwietniu, 15 dni w maju, 12 dni w czerwcu, 5 dni w lipcu, 15 dni w sierpniu, 15 dni we wrześniu, 14 dni w październiku, 15 dni w listopadzie oraz 13 dni w grudniu,
-K. H.w 2010r. pełnił służbę przez 3 dni we wrześniu, 16 dni w październiku, 13 dni w listopadzie oraz 12 dni w grudniu. Natomiast w 2011 r. powód pełnił służbę przez 6 dni w styczniu, 10 dni w lutym, 15 dni w marcu, 14 dni w kwietniu, 14 dni w maju, 15 dni w czerwcu, 14 dni w lipcu, 9 dni w sierpniu, 15 dni we wrześniu, 14 dni w październiku, 14 dni w listopadzie oraz 11 dni w grudniu.
Ceny biletów(...)na trasieR.(...)Z. K.wynosiły:
-od 13.08.2010 r. do 31.07.2011 r. – 4,00 zł jednorazowy w jedną stronę; 110 zł bilet miesięczny;
-od 01.08.2011 r. do 31.12.2911 r. – 4,50 zł jednorazowy w jedną stronę; 120 zł bilet miesięczny.
Ceny biletów(...)na trasieR.–L.wynosiły:
- od 13.08.2010 r. do 31.07.2011 r. - 5,30 zł jednorazowy w jedną stronę; 138 zł bilet miesięczny;
- od 01.08.2011 r. do 31.12.2011 r. - 5,20 zł jednorazowy w jedną stronę; 146 zł bilet miesięczny
Ceny biletów(...)na trasieR.–B.wynosiły:
- od 01.08.2010 r. - 10,50 zł jednorazowy w jedną stronę; 138 zł bilet miesięczny;
- od 01.08.2011 r. do 31.12.2011 r. - 5,20 zł jednorazowy w jedną stronę; 330 zł bilet miesięczny
Pomiędzy Centralnym Zarządem Służby Więziennej a(...) S.A.została zawarta umowa z dnia 5 sierpnia 2010 r., która gwarantowała funkcjonariuszom Służby Więziennej w okresie od 16 sierpnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. prawo do przejazdów z 50% ulgą w komunikacji krajowej - w klasie dowolnej, w pociągach ujętych w rozkładzie jazdy uruchamianych przez ustalonych przewoźników. Z kolei na podstawie umowy z dnia 21 grudnia 2010 r., zawartej pomiędzy(...)a(...) S. A., funkcjonariuszom Służby Więziennej przysługiwało w 2011 r. prawo do przejazdów z 50% ulgą we wszystkich pociągach w komunikacji krajowej (w dowolnej klasie).
Zdaniem Sądu I instancji powództwaA. N.iT. K.zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy wskazał, że istota sporu sprowadzała się do interpretacjiart. 183 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej(Dz. U. nr 79, poz. 523 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 13 sierpnia 2010r do dnia 31 grudnia 2011 r. Stosownie do treściart. 183 ustawy o Służbie Więziennejfunkcjonariuszowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusami (ust. 1).
Zwrot kosztów dojazdu, o których mowa w ust. 1, przysługuje w wysokości ceny:
1) miesięcznego biletu imiennego na przejazd w klasie drugiej pociągu osobowego lub miesięcznego biletu imiennego na przejazd autobusem, o ile z miejscowości pobliskiej nie ma połączenia kolejowego albo
2) biletów jednorazowych na przejazd środkiem publicznego transportu zbiorowego, stosownie do liczby dni pełnienia służby, do wysokości nie wyższej niż cena biletów, o których mowa w pkt 1 (ust. 2).
Zwrot kosztów dojazdu nie przysługuje jednak za rok kalendarzowy, w którym wykupiono uprawnienia do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, w wysokości co najmniej 50 % (ust. 6).
Sąd Rejonowy wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne było, że pomiędzy Centralnym Zarządem Służby Więziennej a(...) S. A.zostały zawarte dwie umowy, które gwarantowały funkcjonariuszom Służby Więziennej w okresie od 16 sierpnia do 31 grudnia 2010 r. oraz w 2011 r. korzystanie podczas przejazdów kolejowych z 50% ulgi w cenie biletu. Poza sporem pozostawała również okoliczność, że miejscowości, w których zamieszkują powodowie –Z. K.orazL., są miejscowościami pobliskimi w rozumieniu art. 170 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej. Powodowie zamieszkują bowiem w miejscowościach pobliskich w stosunku doR.

    ,w którym znajduje się zakład karny. Ponadto nie była sporna między stronami także kwestia, że pomiędzy miejscowościami, w których mieszkują powodowie, aR.nie ma połączeń kolejowych. Dlatego też w ocenie Sądu I instancji nieuprawnione jest powoływanie się przez stronę pozwaną na okoliczność, iż Centralny Zarząd Służby Więziennej zawarł z(...) S.A.umowy gwarantujące funkcjonariuszom Służby Więziennej korzystanie podczas przejazdów kolejowych z 50% ulgi dotyczącej opłat za bilety na przejazdy.
W opinii Sądu I instancji analiza treści art. 183 ustawy o Służbie Więziennej przy zastosowaniu reguł wykładni systemowej prowadzi do wniosku, że zasadą winien być zwrot funkcjonariuszowi Służby Więziennej poniesionych przez niego kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem. Sąd Rejonowy podkreślił, iż ustawodawca w art. 183 ust. 1 użył słowa „przysługuje”, który jest na tyle jednoznaczny, że nie powinien powodować wątpliwości interpretacyjnych. Pogląd ten potwierdza również brzmienie§ 1 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 2010 r. w sprawie trybu oraz terminów zwrotu funkcjonariuszowi Służby Więziennej kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, wzorów wymaganych dokumentów, a także sposobu dokumentowania poniesionych kosztów, w którym wskazano, że zwrotu kosztów dojazdu dokonuje się w terminie do 30 dni od dnia złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesienie kosztów dojazdu. W związku z tym Sąd Rejonowy uznał, że warunkiem sine qua non zwrotu kosztów jest złożenie prawidłowo wypełnionego wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość poniesionych kosztów dojazdu a pracodawca jest do tego zwrotu zobligowany (art. 183 ust. 8 ustawy o Służbie Więziennej).
W świetle art. 183 ust. 6 powyższej ustawy zwrot kosztów dojazdu nie przysługuje tylko za rok kalendarzowy, w którym wykupiono uprawnienia do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, w wysokości co najmniej 50 %. Na gruncie niniejszej sprawy zwrot kosztów nie należy się zatem wyłącznie tym funkcjonariuszom, którzy mieli możliwość korzystania z połączeń kolejowych i dojeżdżali z miejscowości połączonych z miejscem pełnienia służby siecią kolejową.
W ocenie Sądu Rejonowego z treści omawianego art. 183 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej jasno wynika, że zamiarem ustawodawcy było zapewnienie funkcjonariuszom Służby Więziennej zrekompensowania kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby, dlatego nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja pozwanego, że zawarcie stosownych umów z(...) S. A., na podstawie których funkcjonariuszom przyznana została ulga w wysokości 50% ceny biletu za przejazd kolejowy, pozbawia funkcjonariuszy, w tym powodów, prawa do zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem za sporny okres.
Sąd I instancji podkreślił, że powodowie nie mogli korzystać z przedmiotowej ulgi w ponoszeniu kosztów dojazdu do pracy z miejsca zamieszkania i z powrotem, bo miejscowości, w której mieszkają, są pozbawiona połączeń kolejowych z miejscem pracy. Oznacza to, że przywilej ten miał względem nich charakter fikcyjny, a zarazem dyskryminujący ich jako pracowników, którzy nie mogli korzystać z przejazdów kolejowych i w konsekwencji zmuszeni byli do ponoszenia w całości kosztów dojazdu do pracy. Taka sytuacja niewątpliwie naruszała zasadę równego traktowania wszystkich pracowników.
Sąd Rejonowy nie zgodził się ponadto z argumentacją strony pozwanej, wedle której powodom należałby się jedynie zwrot 50% ceny biletu autobusowego, jako że funkcjonariusze korzystający z ulg na przejazdy kolejowe, zgodnie z zawartymi przez pozwanego umowami z(...) S.A., partycypowali w kosztach tych przejazdów w wysokości połowy ceny biletu. Na podstawie art. 183 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej nie można bowiem wysnuć takiego wniosku. Przepis ten w żaden sposób nie różnicuje uprawnienia funkcjonariuszy Służby Więziennej do zwrotu kosztów dojazdu i stanowi wyraźnie, że zwrot kosztów przysługuje bądź w wysokości ceny miesięcznego biletu imiennego na przejazd pociągiem lub autobusem, bądź w wysokości ceny biletów jednorazowych na przejazd środkiem publicznego transportu zbiorowego, stosownie do liczby dni pełnienia służby, nie przekraczając jedynie ceny ww. biletów miesięcznych.
Zdaniem Sądu I Instancji nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszona przez pozwanego okoliczność, iż powodowie utracili prawo do otrzymania zwrotu kosztów przejazdu bowiem uchybili terminowi do złożenia wniosku w tym przedmiocie. Zgodnie z§ 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 lipca 2010 r. w sprawie trybu oraz terminów zwrotu funkcjonariuszowi Służby Więziennej kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, wzorów wymaganych dokumentów, a także sposobu dokumentowania poniesionych kosztówwniosek o zwrot kosztów dojazdu funkcjonariusz służby więziennej składa w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który ubiega się o zwrot kosztów dojazdu. Z żadnego przepisu nie wynika jednak by funkcjonariusz, który wniosku we wskazanym terminie nie złożył traci uprawnienie do należnego mu zwrotu kosztów dojazdu. Roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Więziennej przedawniają się zaś z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Bieg tego terminu w przypadku powodów przerwało złożenie wniosku do przełożonego o wypłatę należności za okres od 13.08.2010 r. do 31.12.2011 r.
Sąd Rejonowy oparł się na wyliczeniu kwoty należnej powodom za dochodzony okres przedstawionym przez powodów, a nie kwestionowanym przez pozwanego i zgodnymz art. 183 ust.2 w/w ustawy.
O odsetkach Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z wnioskiem powodów jako zgodnym zart. 481 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p.i § 1 ust. 2 rozp. MS z dn. 30.07.201 0r . w sprawie trybu oraz terminów zwrotu funkcjonariuszowi Służby Więziennej kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, wzorów wymaganych dokumentów, a także sposobu dokumentowania poniesionych kosztów.
Wyrokowi w punkcie 1 i 2 Sąd Rejonowy nadał rygor natychmiastowej wymagalności na mocyart. 477((
    2 ))§ 1 k.p.c.co do kwoty 3.419 zł - tj. do kwoty jednomiesięcznego wynagrodzenia powodaA. N., a w punkcie 3 i 4 do kwoty 3.953 zł do kwoty jednomiesięcznego wynagrodzenia powodaT. K..
O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na mocyart. 98 § 1 k.p.c.i§ 12 ust. 1 pkt. 2w zw. z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Roszczenie powodaK. H.Sąd I instancji oddalił.
Sąd Rejonowy przytoczył treśćart. 183 ustawy o Służbie Więziennejoraz definicję miejscowości pobliskiej zawartej wart. 170 ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej(Dz. U. nr 79, poz. 523 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 13 sierpnia 2010r. do dnia 31 grudnia 2011r. i odnosząc się do tej definicji legalnej użytej przez prawodawcę, Sąd I instancji wskazał, że czas dojazdu z tej miejscowości do miejscowości pełnienia służby w obie strony nie może przekraczać dwóch godzin. Co ważne, czas dojazdu ustala się, odwołując się do czasu przejazdu wyłącznie publicznymi środkami transportu, z uwzględnieniem godzin wynikających z rozkładu jazdy. W przypadku braku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby jednym środkiem transportu publicznego, uwzględnia się czas przejazdu kilkoma środkami, łącznie z czasem oczekiwania na drugi lub kolejny środek, jeżeli wymagana przesiadka następuje poza miejscowością zamieszkania lub miejscem pełnienia służby.
Przejazd komunikacją autobusową zB., w której zamieszkuje powódK. H., doR.wynosi 1 godzinę i 20 minut. Czas przejazdu powrotnego jest taki sam. Czas ten obejmuje także przesiadki ponieważ miejscowość ta nie posiada bezpośrednich połączeń zR.. MiejscowośćB.nie jest więc miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby, powód nie jest więc uprawniony do żądania zwrotu kosztów przejazdu.
O kosztach zastępstwa procesowego pozwanego orzeczono na mocyart. 98 k.p.c.i§ 11 ust. 1 pkt 2w zw.§ 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

    Apelację od powyższego wyroku złożyła strona pozwanai skarżąc wyrok w części zasądzającej roszczeniaA. N.iT. K., tj. co do punktów 1-4 oraz 6,7, i 9 wniosła o jego zmianę i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od każdego z powodów na jej rzecz kosztów postępowania a także obciążenie każdego z powodów kosztami postępowania apelacyjnego.
Zarzuciła naruszenie prawa, tj.:
- art.183 ust.1 w zw. z art.177 ustawy o Służbie Więziennej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2011r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu normy wynikającej z tego przepisu w stosunku do funkcjonariusza, który nie zajmuje lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art.177 ww ustawy,
- art.186 ust.6 ww ustawy poprzez brak jego zastosowania, podczas gdy literalna wykładnia tego przepisu uzasadnia oddalenie powództwa,
- art.183 ust.8 ww ustawy w zw. z§1 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30.07.2010r. w sprawie trybu oraz terminów zwrotu funkcjonariuszowi Służby Więziennej kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, wzorów wymaganych dokumentów, a także sposobu dokumentowania poniesionych kosztów(Dz. U. Nr 147, poz. 987) poprzez niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono, że skoro art.183 został umieszczony w rozdziale„Mieszkania funkcjonariuszy” to wykładnia systemowa ustawy wskazuje, że przepis ten winien znaleźć zastosowanie w sytuacjach, gdy funkcjonariusz korzysta z prawa do przyznania mu lokalu w miejscowości, w której siedzibę ma zakład karny i przyznano mu ten lokal w miejscowości pobliskiej.
Ponadto skarżący zarzucił, że Centralny Zarząd Służby Więziennej wykupił uprawnienie do przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w wysokości , co najmniej 50% i choć nie był w stanie zawrzeć takich umów z wszystkimi przewoźnikami kolejowymi oraz samochodowymi na terenie kraju, to zgodnie literalnym brzmieniem art.183 ust.6 ustawy o służbie więziennej za rok za który wykupiono zniżki zwrot kosztów dojazdu nie przysługuje.
W uzasadnieniu apelacji podniesiono również, iż ewentualny zwrot kosztów dojazdu powinien wynieść 50% wartości cen biletów jednorazowych lub miesięcznych, gdyż nie ma żadnego uzasadnienia dla sytuacji, w której część funkcjonariuszy partycypowałaby w kosztach swoich przejazdów, korzystając z wykupionej przez pozwanego ulgi a część otrzymałoby zwrot w pełnej wysokości.
Skarżący także podniósł, że roszczenie nie powinno być uwzględnione, gdyż wnioskio zwrot kosztów dojazdu nie zostały złożone w terminie, a zatem roszczenie nie powstało i nie stało się wymagalne, a więc nie ma możliwości przedawnienia roszczenia, które nie istnieje.

    W odpowiedzi na apelację powodowieA. N.iT. K.wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego za II instancję według norm przepisanych. Podkreślili między innymi, że interpretacja strony pozwanej art. 183, ust. 1 w zw. z art. 177 ustawy o Służbie Więziennej, prowadzi do nieuprawnionego, dyskryminującego różnicowania sytuacji funkcjonariuszy w zależności od tego, czy zajmują oni lokal przyznany im przez pracodawcę, czy też nie. Podnieśli również, iż jeśli regułą, jest uprawnienie funkcjonariuszy zajmujących lokale w miejscowości pobliskiej do zwrotu kosztów dojazdu, to nie mogą być oni pozbawieni tego uprawnienia tylko dlatego, że zawarte zostały umowy z przewoźnikami, z których usług, nie ze swojej winy, skorzystać nie mogli, gdy w miejscowościach, w których mieszkają nawet nie ma stacji kolejowej, co jest pozwanemu wiadome. Nadto wskazali, iż dochodzą wyłącznie roszczeń im należnych i to za czas nieprzedawniony, gdy złożyli wnioski o zwrot kosztów dojazdu Dyrektorowi Zakładu Karnego, zatem dochowali wymaganych formalności przerywając jednocześnie bieg terminu przedawnienia a świadczenie stało się wymagalne.
Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd II instancji w pełni podziela ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy oraz jego stanowisko i argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przyjmując je za własne.
Za chybiony należy uznać zarzut apelacji, żeart.183 ustawy z dnia 9.04.2010r. o Służbie Więziennej(Dz. U z 2010r., Nr.79, poz.523) w brzmieniu obowiązującym w okresie od 13.08.2010r. do 31.12.2011r. przyznaje prawo do zwrotu kosztów dojazdu jedynie tym funkcjonariuszom, którzy korzystają z prawa do przydziału lokalu wynikającego zart.171ww. ustawy.
Nie wynika to bowiem z treści przepisu art.182 ust.1. Przepis ten zawiera jedynie sformułowanie „ miejscowość pobliska”. Definicję tej miejscowości pobliskiej zawiera art.170 ust.4 ww. ustawy.
Skoro ustawodawca w art.183 ust.1 mówi jedynie o lokalu mieszkalnym i nie używa określenia „ przydzielony lokal mieszkalny” i wydane na podstawie art.183 ust.9 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30.07.2010r. w sprawie trybu oraz terminów zwrotu funkcjonariuszom Służby Więziennej kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służbyi z powrotem, wzorów wymaganych dokumentów a także sposobu dokumentowania poniesionych kosztów (Dz. U, Nr.147, poz.987) nie zawiera wymogu dołączenia decyzjio przydziale lokalu mieszkalnego to dowodzi to, że jego intencją było objęcie uprawnieniem do zwrotu kosztów przejazdu wszystkich funkcjonariuszy dojeżdżających do miejsca pełnienia służby jeżeli czas dojazdu publicznymi środkami transportu w obie strony nie przekraczał dwóch godzin.
Wykładnia systemowa tego uregulowania podnoszona przez skarżącego nie może mieć pierwszeństwa przed wykładnią językową.
Także zastąpienie art.183 od dnia 1.01.2012r. art.195a dowodzi, że intencją ustawodawcy było przyznanie rekompensat za dojazd do miejsca pełnienia służby wszystkim funkcjonariuszom mieszkającym poza miejscowością pełnienia służby.
Sąd II instancji uważa, za niezasadny zarzut apelacji, że zgodnie z treścią art.183 ust.6 ustawy o Służbie Więziennej powodom nie należy się zwrot kosztów dojazdów, bo wykupiono uprawnienia do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w wysokości co najmniej 50%, skoro ulgowe przejazdy wykupiono tylko u przewoźników kolejowych a między miejscami zamieszkania powodów i pełnienia służby nie ma połączeń kolejowych.
Z literalnego zaś brzmienia art.183 ust.1 wynika, że przysługuje zwrot kosztów dojazdu za przejazd koleją lub autobusami.
Z uzasadnieniaustawy z dnia 22.12.2011r.o zmianie niektórych ustaw związanychz realizacją ustawy budżetowej ( Dz. U nr.291,poz.1707) wynika, iż powodem uchylenia art.183 i zastąpienie go art.195a był brak w budżecie więziennictwa odpowiedniej ilości środków finansowych niezbędnych na pokrycie wydatków związanych z realizacją art.183 , w tym na wykupienie ulg u przewoźników.
Zgodzić się należy z Sądem Rejonowym, że art.183 ust.2 określa precyzyjnie wysokość zwrotu kosztów przejazdu i sposób jego obliczenia.
Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych by jak chce skarżący kwotę tak obliczoną obniżać o 50%.
Zauważyć także należy, że ani art.183 ani powoływane wcześniej rozporządzenie wykonawcze nie zawierają sformułowania, że niezłożenie wniosku w terminie określonymw przepisie §1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30.07.2010r. powoduje utratę prawa do zwrotu kosztów dojazdu czy też wygaśnięcie.
Terminy wymienione w rozporządzeniu mają charakter porządkowy.
Wart.226stwierdzono, że roszczenia z tytułu prawa do uposażeń i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Przepis ten nie definiuje pojęcia wymagalności. Definicji wymagalności nie definiuje takżekodeks pracy. Dlatego też należało w tym zakresie stosować reguły wynikające z przepisówustawy z dnia 23.04.1964r. – kodeks cywilny.
Ponieważ wymagalność roszczenia w tej sprawie zależała od podjęcia przez uprawnionych określonej czynności czyli złożenia wniosku, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawnieni podjęli czynności w najwcześniej możliwym terminie.
Zatem odnosząc te reguły przedawnienia roszczeń do niniejszej sprawy, dzień wymagalności roszczenia o zwrot kosztów dojazdu za sierpień 2010 roku nastąpił 10.10.2010r., bo powodowie do 10.09.2010r. powinni złożyć wnioski a zapłata winna nastąpić do 30 dni od złożenia wniosku podczas, gdy powodowie zwrócili się do Dyrektora Zakładu Karnego wR.o zwrot kosztów dojazdu:A. N.pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r. aT. K.pismem z dnia 09 lipca 2013r.
Dlatego też Sąd w pkt 1 wyroku na mocyart.385 kpcoddalił apelację strony pozwanej jako niezasadną.
O kosztach procesu za II instancję Sąd orzekł podstawieart.98 §1 i 3 kpcw zw. z§12 ust.1 pkt 2, §13 ust.1 pkt 1i w zw. z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(j. t. Dz. U. 2013r., poz. 461) i wpkt 2 i 3zasądził od pozwanego na rzecz powodówA. N.iT. K.kwoty po 225,00zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.
Sędzia Przewodniczący Sędzia
SSO Barbara Kużdrzał- Kiermaszek SSO Maria Olszowska SSO Maria Konieczna