Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 378/14
Data wyroku: 2014-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska – Statuch, Antoni Smus, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: art. 902 ze zn. 1 kc

Sygn. akt I Ca 378/14

POSTANOWIENIE
Dnia 19 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący : SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie : SSO Elżbieta Zalewska – Statuch, , SSO Antoni Smus
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) Spółdzielni MieszkaniowejwW.
z udziałem GminyW.
o odłączenie nieruchomości i wpis prawa własności
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawczynię
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt Dz. Kw.(...)
postanawia:
oddalić apelację;
Sygn. akt I Ca 378/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Wieluniu uchylił wpis referendarza sądowego polegający na odłączeniu nieruchomości i założeniu nowej księgi wieczystej dladziałek nr (...)położonych wW.stanowiących uprzednio prawo użytkowania wieczystego(...) Spółdzielni Mieszkanioweji wpisaniu jako właściciela GminyW..
Sąd Rejonowy ustalił, że strona wnioskująca(...) Spółdzielnia Mieszkaniowajest użytkownikiem wieczystym i właścicielem budynków stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności do dnia 16 października 2085 r., co do nieruchomości położnychwW.obejmujących między innymidziałkę nr (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...),. Ponadto jest także użytkownikiem wieczystymdziałek nr (...), dla których prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...)orazdziałek nr (...), dla których prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...). Jak właściciel wszystkich wymienionych nieruchomości ujawniona jest GminaW..
W dniu 29 maja 2014 r.(...) Spółdzielnia Mieszkaniowazłożyła oświadczenie w trybieart. 246 k.c.w zw. zart. 233 zd. 2 k.c.orazart. 234 kc.Iart. 237 k.c.o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego tychże nieruchomości. Oświadczenie to zostało złożonew akcie notarialnym sporządzonym przez notariuszaA. P.za numerem rep. A(...). W przedmiotowym akcie został także zawarty wniosek wieczystoksięgowyo odłączenie wymienionych w nim działek i założenie nowej księgi wieczystejz jednoczesnym wpisaniem jako właściciela GminyW.. Referendarz sądowy wniosek uwzględnił, ale GminaW.złożyła skargę na ten wpis domagając się jego uchylenia oraz oddalenia wniosku. W uzasadnieniu skargi podnosiła , że zrzeczenie się prawa użytkowania wieczystego jest obecnie pozbawione podstawy prawnej.
W oparciu o tak poczynione ustalenia Sąd Rejonowy, podzielił pogląd skarżącej GminyW., że w obecnym stanie prawnym brak jest ogólnej możliwości wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego. Ustawodawca przewidział jedynie dwa sposoby zrzeczenia się tego prawa. Pierwszy jest uregulowany wart. 16 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami( Dz. U. t.j. z 2014 r. poz. 518), a drugi w art. 17b ustawy z 19 października 2001 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. z 2012 r. Dz. U poz. 1187 ze zm.). Przepisy te przewidują możliwość zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przez ściśle określone podmioty i tylko w odniesieniu do konkretnych nieruchomości. Żadna z tych regulacji nie stanowi jednak podstawy do zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego.
Ustawodawca przewidział tylko możliwość zrzeczenia się ograniczonychpraw rzeczowychw trybieart. 246 § 1 k.c., natomiast możliwość zrzeczenia się prawa własności nieruchomości została wykluczona na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca 2005 r. syg. akt K 9/04. Zdaniem Sądu Rejonowego obecnie jedynym sposobem wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego jest zawarcie umowy o zrzeczeniu się prawa użytkowania wieczystego za zgodą właściciela nieruchomości w trybieart. 9021k.c.zastosowanymw drodze analogii.
W związku z tym Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że brak jest dokumentu, który stanowiłby podstawę do dokonania wpisu zgodnego z wnioskiem i w oparciu o treśćart. 5181§ 2 k.p.c.w zw. zart. 6269k.p.c.zaskarżony wpis uchylił i wniosek oddalił.
Od tego orzeczenia strona wnioskująca wniosłaapelację, w której wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie jej wniosku.
Zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
- naruszenieart. 246 k.c.poprzez jego niezastosowanie orazart. 237 i art. 9021k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;
- sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, ze w niniejszej sprawie zachodzi konieczność uregulowania prawa własności budynków posadowionych nadziałkach, podczas gdy nieruchomości objęte wnioskiem nie są przeznaczone jako grunty pod budowę, ale jako ciągi komunikacyjne dla mieszkańcówW..
W konkluzji wnosiła o zmianę zaskarżonego orzeczenia , ewentualnie o jego uchyleniei przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając złożoną apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie wieczystoksięgowe jest to swoiste postępowanie nieprocesowe, które dotyczy prowadzenia ksiąg wieczystych, które z kolei stanowią rejestr nieruchomości. Kognicja Sądu w tym postępowaniu jest ograniczona, ponieważ sąd zgodnie z treściąart. 626zn. 8§ 2 k.p.c.bada jedynie treść i formę dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
Czynność materialna stanowiąca podstawę wpisu powinna być badana przez sąd pod względem formalnoprawnym jak i pod względem skuteczności materialnej. Oznacza to, że Sąd musi badać , czy czynność ta uzasadnia powstanie , zmianę lub wygaśnięcie prawa , które ma być do księgi wpisane , czy wykreślone.
Badanie treści dokumentu dołączonego do wniosku mieści w sobie konieczność oceny, czy dokument stanowi uzasadnioną podstawę wpisu.
W przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom apelującego, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oceny złożonych przez stronę wnioskującą dokumentów. Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, do skutecznego wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego przez apelującą konieczne jest zawarcie umowy o nieodpłatne przekazanie nieruchomości w trybieart. 9021§ 1 k.c.
Chybiony jest w szczególności pogląd skarżącej , iż możliwości zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego wynika z treściart. 246 § 1 k.c.który w drodze analogii winien mieć zastosowanie także do użytkowania wieczystego. Użytkowanie wieczyste to instytucjaprawa rzeczowego, której wykładnia powoduje szereg wątpliwości i trudności interpretacyjne. Wprawdzie z treściart. 234 i 237 k.c.wynika, że do oddania gruntu w użytkowanie wieczystej i jego przeniesienia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące prawa własności, to jednak nie oznacza to ,że jest to prawo równoznaczne z prawem własności.
W orzecznictwie oraz we współczesnym piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że użytkowanie wieczyste jest prawemsui generis, usytuowanym między prawem własności aprawami rzeczowymiograniczonymi. Podkreśla się przy tym, że jest ono bliższe własności, niżprawom rzeczowymograniczonym, co wynika m.in. zart. 234 i 237 k.c.Konsekwentnie więc w kwestiach nieuregulowanych wart. 232-243 k.c.stosuje się w drodze analogii raczej przepisy o własności, niż oprawach rzeczowychograniczonych. Spostrzeżenie to dotyczy w szczególności analogicznego stosowania przepisów o treści i wykonywaniu oraz o ochronie własności. Rzeczywiście w judykaturze do daty wyroku Trybunalu Konstytucyjnego przeważał poglad, że możliwe jest też analogiczne stosowanie do użytkowania wieczystego niektórych przepisów oprawach rzeczowychograniczonych, w tym zwłaszczaart. 246 k.c., dotyczącego zrzeczenia się tych praw. Pogląd ten stracił jednak na aktualnosci , szczególnie po wejsciu w życie zmian przepisówkodeksu cywilnegoustawą z 23 lipca 2008 r ( Dz.U. 163 poz.1012), które wprowadziły nowy rodzaj umowy: przekazanie nieodpłatne nieruchmościuregulowanej wart. 9021k.c.Przytoczona przez Sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2013 r.III CZP 81/13, która wskazuje, że podstawą prawną wyzbycia się prawa użytkowania wieczystego może być zastosowany w drodze analogii przywołany wyżej przepis, jest w obecnym stanie prawnym najbardziej przekonywujaca.W uzasadnieniu uchwały zostały poddane ocenie dotychczasowe orzeczenia Sądu Najwyższego i szeroka argumentacja za wykluczeniem analogicznego stosowania do zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przepisuart. 246 k.c., a którą Sąd Okregowy w całości podziela.
Nie na też racji skarżący, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił przeznaczanie działek stanowiących przedmiot czynności prawnej, ponieważ dokonał tego zgodnie z treścią księgi wieczystej i załączonych do wniosku dokumentów w postaci wypisu z rejestru gruntów.
Podsumowując należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy w swoim uzasadnieniu wyczerpująco wyjaśnił z jakich powodów wniosek nie mógł zostać uwzględniony, a Sąd Okręgowy wnioski tegoż sądu uznaje za prawidłowe.
Dlatego też mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy apelację oddalił , jako bezzasadną na podstawieart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.