Sąd Okręgowy w Świdnicy
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 106/14
Data wyroku: 2014-12-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Zapart, Zenobia Bieszczad, Tomasz Uszpulewicz
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Dokumentom
Podstawa prawna: art. 414 § 1 kpk w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 kpk

Sygnatura akt III K 106/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 grudnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Świdnicy w III Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: S.S.O. Tomasz Uszpulewicz
Ławnicy: Zenobia Bieszczad, Irena Zapart
Protokolant: Agata Konieczna
po rozpoznaniu w dniach 5 września i 15 grudnia 2014 roku
przy udziale Małgorzaty Czajkowskiej Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Wałbrzychu
sprawy

1
M. T.

córkiJ.iJ.z domuJ.
urodzonej(...)wŚ.
oskarżonej o to, że:

I
w dniu 21 czerwca 2011 roku wW., woj.(...)podrobiła weksel wystawiony do umowy wekslowej z dnia 21 czerwca 2011 roku zawartej pomiędzyZ. H.jako pożyczkodawcą aM. M.jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu wystawcy weksla imieniem i nazwiskiemM. M.

tj. o czyn zart. 310 § 1 kk

II
w tym samym miejscu i czasie jak w punkcie I w celu użycia za autentyczną podrobiła umowę wekslową z dnia 21 czerwca 2011 roku zawartą pomiędzyZ. H.jako pożyczkodawcą aM. M.jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu pożyczkobiorcy imieniem i nazwiskiemM. M.

tj. o czyn zart. 270 § 1 kk
2)Z. H.
synaC.iI.z domuT.
urodzonego(...)wW.
oskarżonego o to, że:

III
w dniu 21 czerwca 2011 r. wW.w woj.(...)chcąc byM. T.dokonała czynu zabronionego poprzez podrobienie weksla do umowy wekslowej zawartej w dniu 21 czerwca 2011 r. pomiędzyZ. H.jako pożyczkodawcą aM. M.jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu wystawcy weksla imieniem i nazwiskiemM. M.nakłaniał ją do tego czynu

tj. o czyn zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 310 § 1 k.k.

IV
w dniu 21 czerwca 2011 r. wW.w woj.(...)chcąc byM. T.działająca w celu użycia za autentyczny dokonała czynu zabronionego poprzez podrobienie umowy wekslowej zawartej w dniu 21 czerwca 2011 r. pomiędzyZ. H.jako pożyczkodawcą aM. M.jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu pożyczkobiorcy imieniem i nazwiskiemM. M.nakłaniał ją do tego czynu

tj. o czyn zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 270 §1 k.k.

V
w dniu 7 grudnia 2011 r. wW.w woj.(...)podrobiony w dniu 21 czerwca 2011 r. przezM. T.weksel puścił w obieg przedkładając go w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu

tj. o czyn zart. 310 § 2 k.k.
-------------------------------//-------------------------------

I
uniewinnia oskarżonąM. T.od zarzutu popełnienia czynów opisanych w punktach I i II części wstępnej wyroku,

II
uniewinnia oskarżonegoZ. H.od zarzutu popełnienia czynów opisanych w punktach III, IV i V części wstępnej wyroku,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataP. S.kwotę 885 zł i 60 gr (ośmiuset osiemdziesięciu pięciu złotych i sześćdziesięciu groszy) brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonejM. T.w postępowaniu sądowym przez adwokata ustanowionego z urzędu,

IV
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataT. R.kwotę 885 zł i 60 gr (ośmiuset osiemdziesięciu pięciu złotych i sześćdziesięciu groszy) brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuZ. H.w postępowaniu sądowym przez adwokata ustanowionego z urzędu,

V
na podstawieart. 632 punktu 2)K.p.k.orzeka, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
Na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej Sąd Okręgowy w Świdnicy ustalił.
OskarżonyZ. H., na prośbę oskarżonejM. T.i jej konkubentaM. M., którzy z uwagi na złą sytuację materialną nie mieli zdolności kredytowej, zdecydował się udzielić im pożyczki. Na tę okoliczność w dniu 21 czerwca 2011 roku została sporządzona umowa wekslowa, na której podpisy złożyłZ. H., jako pożyczkodawca orazM. M., jako pożyczkobiorca –M. T.została wskazana w tym dokumencie jako poręczyciel. Na zabezpieczenie wynikającego z pożyczki zobowiązaniaM. M.w dniu 21 czerwca 2011 wystawił i podpisał weksel – również w tym przypadkuM. T.była poręczycielem.
Nie znaleziono podstaw do ustalenia, byZ. H.nakłaniałM. T.do podpisania się zaM. M.na jakimkolwiek przedmiocie lub innym zapisanym nośniku informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne.
dowody:
- wyjaśnienia oskarżonegoZ. H.karty 49 i 102-104 akt,
- częściowo wyjaśnienia oskarżonejM. T., karty 39-40 i 100-102 i 176 akt,
- zeznania świadkaJ. T., karty 17-18 i 108-109 akt,
- zeznania świadkaM. M. (1), karty 19 i 107-108 akt,
- częściowo zeznania świadkaM. M., karty 27-28 i 105-107 akt,
- umowa wekslowa, karta 7 akt,
- weksel, karta 8 akt,
- informacja(...)wW., karta 21 akt,
- sprawozdanie z przeprowadzonych badań porównawczych pisma ręcznego i podpisów, karty 138-159 akt
M. T.w wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 17 lutego 2009 roku w sprawie o sygnaturze akt X K 10/09 została skazana za przestępstwo zart. 13 § 1 K.k.w zw. zart. 283 K.k.w zw. zart. 279 § 1 K.k.na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata. W postanowieniu z dnia 17 stycznia 2011 roku Sąd Rejonowy w Wałbrzychu zarządził wykonanie tej kary, zaś w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2011 roku tenże Sąd odroczył jej wykonanie do dnia 30 grudnia 2011 roku. Z kolei Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w postanowieniu z dnia 8 maja 2012 roku warunkowo zwolniłM. T., ustalając okres próby do dnia 8 maja 2014 roku.
M. T.ma dwoje małoletnich dzieci - w wieku trzech i sześciu lat, które pozostają na jej utrzymaniu. Uzyskała wykształcenie zawodowe i jest kucharzem oraz sprzedawcą. Nie pracuje, pobiera świadczenie w związku z niepełnosprawnością dziecka, inne należności oraz pieniądze z tytułu alimentów – dysponuje dochodem 1.900 złotych „na rękę” miesięcznie. Oskarżona nie ma majątku.(dane oskarżonejM. T.według stanu na dzień 5 września 2014 roku, karty 37-38 i 100 akt)
dowód:
- informacja z Krajowego Rejestru Karnego, karta 130 akt
OskarżonyZ. H.nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego.
Z. H.jest żonaty i ma troje dorosłych dzieci. Uzyskał wykształcenie średnie i jest technikiem(...). Wykonuje pracę mechanika(...)z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości około 1.800 złotych netto. Oskarżony nie ma majątku.(dane oskarżonegoZ. H.według stanu na dzień 5 września 2014 roku, karty 47-48 i 100 akt)
dowód:
- informacja z Krajowego Rejestru Karnego, karta 174 akt
M. T.oskarżona o to, że:

I
w dniu 21 czerwca 2011 roku wW., województwie(...)podrobiła weksel wystawiony do umowy wekslowej z dnia 21 czerwca 2011 roku zawartej pomiędzyZ. H., jako pożyczkodawcą aM. M., jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu wystawcy weksla imieniem i nazwiskiemM. M., to jest o popełnienie czynu zart. 310 § 1 K.k.,

II
w tym samym miejscu i czasie jak w punkcie I w celu użycia za autentyczną podrobiła umowę wekslową z dnia 21 czerwca 2011 roku zawartą pomiędzyZ. H., jako pożyczkodawcą aM. M., jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu pożyczkobiorcy imieniem i nazwiskiemM. M., to jest o popełnienie czynu zart. 270 § 1 K.k.w śledztwie i na pierwszym terminie rozprawy przyznawała się do popełnienia tych czynów, a po sporządzeniu opinii przez biegłego z zakresu grafologii oraz kryminalistycznych badań dokumentów, z której wynikało, że podpisyM. M.na dokumentach objętych aktem oskarżenia w niniejszej sprawie nie zostały podrobione i pochodzą od niego, oznajmiła, że podpisywała wiele dokumentów (co najmniej cztery) związanych z umową pożyczki i część z nich, za namowąZ. H., podpisała imieniem i nazwiskiemM. M..

OskarżonyZ. H.nie przyznał się do tego, że:

III
w dniu 21 czerwca 2011 roku wW., w województwie(...)chcąc, byM. T.dokonała czynu zabronionego poprzez podrobienie weksla do umowy wekslowej zawartej w dniu 21 czerwca 2011 roku pomiędzyZ. H., jako pożyczkodawcą, aM. M., jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu wystawcy weksla imieniem i nazwiskiemM. M., nakłaniał ją do tego czynu, to jest do popełnienia czynu zart. 18 § 3 K.k.w zw. zart. 310 § 1 K.k.,

IV
w dniu 21 czerwca 2011 roku wW., w województwie(...)chcąc, byM. T.działająca w celu użycia za autentyczny, dokonała czynu zabronionego poprzez podrobienie umowy wekslowej zawartej w dniu 21 czerwca 2011 roku pomiędzyZ. H., jako pożyczkodawcą aM. M., jako pożyczkobiorcą, podpisując się w miejscu podpisu pożyczkobiorcy imieniem i nazwiskiemM. M., nakłaniał ją do tego czynu, to jest do popełnienia czynu zart. 18 § 3 K.k.w zw. zart. 270 § 1 K.k.,

V
w dniu 7 grudnia 2011 roku wW., w województwie(...)podrobiony w dniu 21 czerwca 2011 roku przezM. T.weksel puścił w obieg, przedkładając go w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu, to jest do popełnienia czynu zart. 310 § 2 K.k.

Wyjaśnił, że, w jego ocenie, zarówno pod wekslem, jak i pod umową wekslową (które nie były zresztą podpisywane w jego obecności) widnieją autentyczne podpisyM. M., a swoje przekonanie opiera na porównaniu tych dokumentów z oświadczeniem upoważniającym go do kontaktów w sprawie pożyczki, któryM. M.podpisał przy nim. Stwierdził, że uważa, iżM. T.przyznała się do podrobienia podpisówM. M., bo gdyby doprowadziła do skazaniaZ. H., mogłaby dążyć do unieważnienia wyroku sadu cywilnego, w którym uwzględniono jego żądanie zwrotu pożyczonych pieniędzy.
Sąd zważył ponadto, co następuje.
Uznając powyższe fakty za udowodnione, Sąd oparł się na przytoczonych dowodach. W świetle opinii zawartej w sprawozdaniu z przeprowadzonych badań porównawczych pisma ręcznego i podpisów opracowanym w niniejszej sprawie należy z całą stanowczością stwierdzić, że czynów wskazanych w punktach I, II i V aktu oskarżenia nie popełniono, gdyż podpisyM. M.w umowie wekslowej i na wekslu zostały złożone przez niego – tym samym weksel przedłożony w Sądzie Rejonowym w Wałbrzychu nie był podrobiony. Ponieważ w tej mierze zarówno prokurator, jak i oskarżeni oraz ich obrońcy wnieśli o uniewinnienie, nie ma potrzeby przedstawiania dłuższego wywodu w tym zakresie. Oskarżyciel pozostał natomiast przy żądaniu skazaniaZ. H.za podżeganieM. T.do podrobienia podpisówM. M.na dokumentach (innych niż wskazanych wart. 310 K.k.), a więc za czyny zart. 18 § 2 K.k.w zw. zart. 270 § 1 K.k.Już w tym momencie należy zwrócić uwagę na mankamenty takiego postawienia sprawy. Otóż odejście od koncepcji zarzutu nakłaniania do podrobienia weksla w sposób oczywisty wiąże się z opinią biegłego, że nie został on podrobiony oraz opiera na wyjaśnieniachM. T.wskazującej, że na jakichś dokumentach na pewno podrobiła (za namowąZ. H.) podpisyM. M.. Owszem nakłanianie jest odrębną postacią zjawiskową popełnienia przestępstwa, dla którego zaistnienia nie jest potrzebne podjęcie przestępczej aktywności przez osobę nakłanianą. Nie zmienia to jednak faktu, że czyn objęty nakłanianiem musi zawierać znamiona przestępstwa. Tymczasem wyjaśnieniaM. T., nawet gdyby uznać je za wiarygodne, nie zawierają żadnych danych, które pozwalałyby stwierdzić, żeZ. H.nakłaniał ją do podpisania się zaM. M.na jakimkolwiek przedmiocie lub innym zapisanym nośniku informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne, czyli dokumencie w rozumieniuart. 115 § 14 K.k., a tylko zabiegi opisane wart. 270 § 1 K.k.odnoszące się do tak rozumianego dokumentu są przestępstwem. Reasumując tę cześć rozważań należy stwierdzić, że oskarżyciel, podtrzymując wolę doprowadzenia do skazaniaZ. H.nie byłby w stanie określić, do sfałszowania jakiego dokumentu miałby on nakłaniaćM. T., choćby dlatego, że ona sama jednoznacznie tego nie sprecyzowała. Przy tym wyjaśnieniaM. T.trudno uznać za wiarygodne. Były one (wespół z nieprawdziwymi zeznaniami złożonymi przezM. M.w śledztwie) podstawą wskazania w zarzutach postawionychZ. H.dokumentów, do których podrabiania miał on nakłaniać, a które okazały się być autentyczne. Obecnie zarówno oskarżona, jak i świadekM. M.próbują przekonać, że podpisywanych było wiele dokumentów i być może coś im się pomyliło. Jeżeli jednak weźmie się pod uwagę, żeM. T.tak uparcie dąży do wykazania, iżZ. H.nakłaniał ją do podrobienia dokumentów i konsekwentnie utrzymuje, że ona jego namowom uległa (a zatem popełniła przestępstwo), to mając na uwadze wyjątkowość takiego postępowania, nie można nie zadać sobie pytania o jego przyczynę i cel. Pamiętając, że kwestia ta pojawiła się w sprawie z powództwaZ. H.przeciwkoM. M.iM. T.o zapłatę 15.000 złotych z tytułu pożyczki objętej umową z dnia 21 czerwca 2011 roku prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu pod sygnaturą I C 253/12, nie można wykluczyć, iż była to naiwna próba podważenia umowy, a tym samym uniknięcia zobowiązania. W każdym zaś razie jest wysoce prawdopodobne, że postępowanieM. T.(iM. M.) w niniejszej sprawie karnej (kiedy cywilna została przegrana) było ukierunkowane na zaszkodzenie mu. Warto poza tym zadać sobie pytanie, dlaczegoZ. H.miałby przy udzielaniu pożyczki namawiaćM. T.do podpisania czegokolwiek zaM. M., skoro ten ostatni był na miejscu. Z tych wszystkich względów nie uznano dowodów, które miałyby świadczyć o nakłanianiu przezZ. H.M. T.do podrobienia jakichkolwiek dokumentów. W konsekwencji należy dojść do wniosku, że czynów wskazanych w punktach III i IV aktu oskarżenia także nie popełniono. Zgodnie zart. 414 § 1 K.p.k., w razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie lub danych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem umarza postępowanie albo umarza je warunkowo, jednakże w razie stwierdzenia okoliczności wymienionych wart. 17 § 1 pkt 1 i 2sąd wydaje wyrok uniewinniający, chyba że sprawca w chwili czynu był niepoczytalny. Z kolei okoliczność, że czynu nie popełniono jest ujęta wart. 17 § 1 punkcie 1)K.p.k.i dlatego oskarżeni zostali uniewinnieni.
Oskarżonych reprezentowali ustanowieni z urzędu obrońcy (adwokatP. S.M. T., zaś adwokatT. R.–Z. H.), którzy wnieśli o przyznanie im kosztów obrony oraz oświadczyli, iż koszty tej pomocy nie zostały opłacone. Zgodnie zart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturze(j. t. Dz. U. z 2014 roku, poz. 635 ze zm.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Doprecyzowaniem tego uregulowania są przepisyrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(j. t. Dz. U. z 2013 roku, poz. 461). Zgodnie z § 19 punktem 1) tego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa wrozdziałach 3-5, z kolei wrozdziale 4jest zawarty § 14 ust. 2 pkt 5), z którego wynika, iż stawka minimalna za obronę przed sądem okręgowym jako pierwszą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako pierwszą instancją oraz przed sądem apelacyjnym wynosi 600 złotych (według § 16 w sprawach, w których rozprawa trwa dłużej niż jeden dzień, stawka minimalna ulega podwyższeniu za każdy następny dzień o 20%). Wreszcie z § 2 ust. 3 rozporządzenia wynika, iż w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa wust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Reasumując i mając na uwadze udział obrońców oskarżonych w dwóch dniach rozprawy, zasądzono im z tytułu nieopłaconej obrony kwoty po 885 złotych i 60 groszy (600 złotych z tytułu stawki minimalnej x 1,2 = 720 + 23% podatku).
Orzeczenie zawarte w punkcie V części rozstrzygającej wyroku znajduje oparcie wart. 632 punkcie 2)K.p.k., zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi w sprawach z oskarżenia publicznego - Skarb Państwa.