Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 553/14
Data wyroku: 2014-12-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Bożena Oworuszko, Danuta Mietlicka, do SA Magdalena Kuczyńska
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c.

Sygn. akt I ACa 553/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 grudnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Danuta Mietlicka

Sędzia:
Sędzia:

SA Bożena Oworuszko (spr.)
SO del. do SA Magdalena Kuczyńska

Protokolant

sekr. sądowy Maciej Mazuryk

po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. w Lublinie na rozprawie
sprawy z powództwaD. P.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia
21 lutego 2014 r. sygn. akt I C 160/13
oddala apelację.
I A Ca 553/14UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Zamościu zasądził od pozwanego(...) Zakładu (...)na rzecz powódkiD. P.zadośćuczynienie w kwocie 40 000 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 21 lutego 2014 r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd I instancji oparła na następujących ustaleniach: W dniu 20 lutego 2003 roku na trasieR.–T.miał miejsce wypadek komunikacyjny. Kierująca samochodem osobowym markiP.–H. D.nie dostosowała prędkości jazdy do warunków panujących na drodze oraz podjęła manewr wyprzedzania jadącego przed nią samochodu pomiędzy dwoma łukami drogi, przy ograniczonej widoczności, w wyniku czego prowadzony przez nią pojazd wpadł w poślizg i zjechał na lewą stronę jezdni, gdzie zderzył się z prawidłowo jadącym samochodem markiF. (...)kierowanym przezM. P., skutkiem czegoM. P.doznał wielonarządowych obrażeń ciała, które spowodowały jego zgon.
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2003 roku Sąd Rejonowy w Biłgoraju,w sprawie(...)uznałH. D.za winną popełnienia występku zart. 177 § 2 kki skazał na karę dwóch lat pozbawienia wolnościz warunkowym zawieszeniem jej wykonana na okres lat pięciu.
Sprawcę wypadkuH. D.łączyła z pozwanym(...) Spółka AkcyjnawW.umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, która okresem ubezpieczenia obejmowała zdarzenie z dnia 20 lutego 2003 roku.
Dnia 22 listopada 2012 roku(...) SAwL.działając w imieniu powódkiD. P.zgłosiło pozwanemu szkodę na osobie z ubezpieczenia OC w przypadku śmierci poszkodowanego wnosząc o przyznanie na rzeczD. P.kwoty 100 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia na podstawieart. 448 kcw związku zart. 24 § 1 kc.
Pozwany(...) Spółka AkcyjnawW.w ramach postępowania likwidującego szkodę decyzją z dnia 27 listopada 2012 roku odmówił powódceD. P.przyznania zadośćuczynienia wobec braku podstaw prawnych do upatrywania uzasadnienia tego żądania w treściart. 448 kc.
ZmarłyM. P.był synem powódkiD. P..W czasie, gdy miał miejsce wypadek komunikacyjny pozostawał w związku małżeńskim, z którego miał dwoje małoletnich dzieci. Od ponad dwóch miesięcy mieszkał w nowowybudowanym domu, w bliskim sąsiedztwie domu rodzinnego, w którym po zawarciu związku małżeńskiego mieszkał przez okres około 7 lat razem z rodzicami i czworgiem rodzeństwa. Rodzina wzajemnie sobie pomagała w uprawie gruntów ornych, jak również w innych pracach. Powódka przygotowywała posiłki dla całej rodziny, pomagała w opiece nad małoletnimi dziećmiM. P.. Razem z mężem ponosiła też wszystkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, by syn mógł przeznaczać jak największe środki finansowe na budowę domu.W rodzinie panowały bliskie i serdeczne relacje, a powódkę z najstarszym synem łączyła szczególna więź uczuciowa.
Tragiczna śmierć syna była dla powódki silnym wstrząsem psychicznym. Zamknęła się z w sobie, unikała kontaktów towarzyskich, często płakała, nie była w stanie wykonywać żadnych czynności dnia codziennego. Przykre wspomnienia powracały, a żal i smutek pogłębiały uporczywe myśli, że gdyby szybciej udzielona została pomoc lekarskaM. P.może nie nastąpiłby jego zgon.
Od 11 marca 2003 roku do maja 2012 roku powódka leczyła sięu lekarza psychiatry początkowo z powodu epizodu depresyjnego następnie zaburzeń nastroju.
W celu ustalenia czy w związku ze śmiercią osoby bliskiej u powódki wystąpiły zaburzenia emocjonalne i psychiczne, jakiego rodzaju i o jakim nasileniu, czy wymagały leczenia psychiatrycznego, jakie były skutki doznanych zaburzeń i ich wpływ na dalsze jej funkcjonowanie w życiu osobistym, społecznym oraz czy możliwe jest stwierdzenie występującychu powódki zaburzeń emocjonalnych i psychicznych po upływie 10 lat Sąd uwzględniając stosowne wnioski dowodowe dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry.
W wydanej opinii biegły psychiatra stwierdził, że u powódkiD. P.po śmierci syna wystąpiły przewlekłe zaburzenia nastroju – dystymiczne z wyraźnymi cechami somatyzacyjnymi (przekładaniem się napięcia psychicznego na dolegliwości somatyczne bez uchwytnej przyczyny). W początkowym natomiast okresie wystąpił epizod depresyjnyz umiarkowanym nasileniem objawów.
Aktualnie stan psychiczny powódki nie jest wyrównany. Czuje rozgoryczenie, ujawnia postawę rezygnacyjną i zniechęcenie. Podwyższony też jest jej poziom lęku o pozostałych członków rodziny. Biegły psychiatra stwierdził też, że na głębokość zaburzeń u powódki miała wpływ jej konstrukcja psychiczna – dominacja cech neurotycznych i niewielka zdolność autoanalizy. Mała zdolność nazwania tego, co się w niej dzieje, powodowała też trudności w przepracowaniu problemu śmierci członka najbliższej rodziny.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska strony pozwanej, co do braku podstaw odpowiedzialności ubezpieczyciela w zakresie roszczenia zgłoszonego przez powoda.
W jego ocenie roszczenie powoda roszczenie powódki znajduje oparcie w treściart. 448 kcw zw. zart. 24 § 1 kci co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Powołał się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego w świetle, którego najbliższemu członkowi rodziny zmarłego, w sytuacji, kiedy jego śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, przysługuje na podstawie powołanych wyżej przepisów zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę.
Doznana krzywda, jakiej doznał powódka zostanie zdaniem Sądu Okręgowego zrekompensowana zadośćuczynieniem w kwocie 40.000 zł i do takiej wysokości sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów uwzględnił powództwo.
Dalej idące żądanie Sąd I instancji uznał za niezasadne.
Odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty zadośćuczynienia zasądził Sąd Okręgowy od dnia wyrokowania. W tej, bowiem dacie ustalona w oparciu o opinie biegłych zostały ustalone zasadnicze okoliczności mające wpływ na rozmiar krzywdy powoda, a tym samym i wysokość zadośćuczynienia podlegającego zasądzeniu na rzecz powoda. W dacie zgłoszenia żądania zapłaty zadośćuczynienia, nie były znane wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a tym samym wysokość zadośćuczynienia.
Powódka zgłaszając szkodę na osobie z ubezpieczenia OC dnia22 listopada 2012 roku nie przedłożyła pozwanemu żadnej dokumentacji lekarskiej. Ograniczyła się tylko do stwierdzenia, że po śmierci syna zmuszona była podjąć leczenie u specjalisty.
Dopiero w postępowaniu przed Sądem przeprowadzony został dowódz opinii biegłego lekarza psychiatry (stosownie do wniosku dowodowego zawartego w pozwie), jak również dołączona została dokumentacja medyczna z procesu leczenia powódki.
O kosztach Sąd I instancji orzekł ma podstawieart. 100 kpcw zw.z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.) oraz art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2008 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – w konsekwencji częściowego uwzględnienia powództwa.
Roszczenie powódki zostało uwzględnione w 30%. Poniesione przez powódkę koszty procesu wynoszą 4500,64 zł (opłata od pozwu 500,00 zł, wydatki na pokrycie kosztów opinii biegłego 383,64 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym 3617,00 zł wraz z opłatą skarbową – stosownie do stawki wynikającej z§ 6 pkt. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity Dz. U z 2013r., poz. 490), a 30% z tej kwoty to 1350,00 zł.
Apelacjęod powyższego wyroku skutecznie wniósłpozwany(...) SAwW..
Skarżący zarzucał:
1) naruszenieart. 448 kcw zw. zart. 23 kciart. 24 kcprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi podstawę do żądania przez osoby bliskie zmarłemu zadośćuczynienia w związku ze śmiercią w wypadku drogowym;
2) naruszenieart. 448 kcw zw. zart. 23 kciart. 24 kcprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu odpowiedzialności pozwanego za krzywdę powoda wynikającą ze śmierciM. P.w wypadku komunikacyjnym w dniu 20 lutego 2003 r.;
3) naruszenie §10 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu do odpowiedzialności pozwanego względem powódki z tytułu zawartej umowy obowiązkowego OC sprawcy wypadku;
4) naruszenieart. 100 kpcprzez obciążenie pozwanego kosztami postępowania, mimo oddalenia powództwa w przeważającej części.
Wskazując na powyższe domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości i obciążenie powódki kosztami postępowania za obie instancje.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego nie jest zasadna, gdyż chybione są jej zarzuty.
Pozwany zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwoi domagając się jego oddalenia powództwa kwestionuje w zaistniałych okolicznościach samą zasadę odpowiedzialności ubezpieczyciela opartą na wskazanych przez sąd pierwszej instancji przepisach prawa materialnegotj. kwestionuje możliwość żądania zadośćuczynienia przez osoby bliskie pokrzywdzonemu na podstawieart. 448 kcw zw. zart. 24 kcw sytuacji, gdy zdarzenie miało miejsce przed 3 sierpnia 2008 r., od kiedy to wskutek zmianyart. 446 kczaczął obowiązywać dodany § 4 tego artykułu przewidujący wprost roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę dla najbliższych członków rodziny zmarłego.
Jakkolwiek trudno odmówić logiki wywodom skarżącego zawartymw uzasadnieniu apelacji, to jednak podnieść należy, że będące przedmiotem tych wywodów wątpliwości zostały rozstrzygnięte ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w powołanych przez sąd pierwszej instancji orzeczeniach przyjął, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłegoi uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.Prawo do życia w rodzinie i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi, bowiem dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawieart. 23 i art. 24 k.c.Jak do tej pory Sąd Najwyższy nie odstąpił od przyjętego kierunku orzecznictwa, a zatem brak jest podstaw do podzielenia stanowiska ubezpieczyciela wyrażonego w apelacji i uznania zasadności zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego skoro interpretacja przepisów prawa materialnego przyjęta przez sąd pierwszej instancji jest zgodna z prezentowaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Tym samym nie można przyjąć zasadności zarzutów naruszeniaart. 448 kcw zw. z art.art. 24 kc, orazart. 822 § 1 kcoraz §10 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Co do tego ostatniego przepisu to również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 20 grudnia 2012 r. III CZP 93/12 – opublikowanej w LEX Nr 1267081 – wypowiedział się, że nie wyłączał on z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawieart. 448 k.c.
Nie ma też podstaw, by podzielić zarzut naruszenia prawa procesowego -art. 100 kpc, bowiem częściowe uwzględnienie powództwa, nawet w 30 %, uprawniało Sąd I instancji do stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania.
W świetle powyższego apelacja pozwanego podlegała z mocyart. 385 kpcoddaleniu.