Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 320/14
Data wyroku: 2014-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Kędzierski – sprawozdawca, Adam Sygit, Włodzimierz Wojtasiński
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 2811 k.k. w zw. z art. 281 k.k.

Sygn. aktIV Ka 320/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczy
w składzie :
Przewodniczący SSO Mirosław Kędzierski – sprawozdawca
Sędziowie :  SO Włodzimierz Wojtasiński
SO Adam Sygit
Protokolant st. sekr. sądowy Agnieszka Scheffs
przy udziale Jerzego KoźmińskiegoProkuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 roku
sprawyR. O. (1)oskarżonego zart.281 kkw zw. zart.64§1 kk,
R. R.oskarżonego zart.281 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonegoR. R.i obrońcę oskarżonegoR. O. (1)
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 23 stycznia 2014 roku sygn. akt III K 418/13
uchyla zaskarżony wyrok
i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy
do ponownego rozpoznania.
(-)Sygit(-)Kędzierski(-)Wojtasiński

UZASADNIENIE
R. O. (1)iR. R.oskarżeni zostali o to, że w dniu 23 czerwca 2013r. wB.przyul. (...)a(...)wspólnie i w porozumieniu z dwoma osobami objętymi odrębnym postępowaniem, dokonali kradzieży na szkodęT. K.w ten sposób, że po uprzednim wyjęciu z reklamówki, trzymanej przez pokrzywdzonego, koszulki koloru czarnego wartości 50 zł, pod pretekstem sprawdzenia godziny wejścia w posiadanie telefonu komórkowego marki(...)(...)wraz z kartą SIM wartości 500 zł, a następnie w celu utrzymania się w posiadaniu skradzionych przedmiotów, szarpali go i zmusili do ucieczki, przy czymR. O. (1)czynu dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu w okresie od 16 kwietnia 2010r. do 12 marca 2011r. kary roku pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwa zart.279§1 kkwyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie sygn. akt XVI K 1864/06 oraz w okresie od 12 marca 2011r. do 25 października 2011r. części kary 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo zart.280§1 kkwyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2008r. w sprawie sygn. IV K 932/07;
tj. o czyn zart.281 kk, a w stosunku doR. O. (1)zart.281 kkw zw. zart.64§1 kk.
Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt III K 418/13 oskarżonychR. O. (1)iR. R.uznał za winnych tego, że w dniu 23 czerwca 2013r. wB.naul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali kradzieży koszuli o wartości 50 zł należącej doT. K., a następnie doprowadzając pokrzywdzonego do stanu bezbronności zmusili go do wydania telefonu komórkowego marki(...)(...)wartości 225 zł, po czym działając wspólnie i w porozumieniu z dwiema innymi osobami, co do których materiały wyłączono do odrębnego postępowania, grozili pokrzywdzonemu pobiciem w celu utrzymania się w posiadaniu zabranych przedmiotów, a czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi, przy czymR. O. (1)czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia w okresie od 16 kwietnia 2010r. do 12 marca 2011r. kary roku pozbawienia wolności za podobne przestępstwo umyślne zart.279§1 kkorzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie sygn. akt XVI K 1864/06 oraz w okresie od 12 marca 2011r. do 25 października 2011r. części kary 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo zart.280§1 kkwyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2008r. w sprawie sygn. akt IV K 932/07, tj.R. R.za winnego przestępstwa zart.280§1 kkw zw. zart.283 kkiart.281 kkw zw. zart.283 kki w zw. zart.11§2 kk, aR. O. (1)za winnego przestępstwa zart.280§1 kkw zw. zart.283 kkiart.281 kkw zw. zart.283 kki w zw. zart.64§1 kkiart.11§2 kki za to na podstawieart.280§1 kkw zw.art.283 kkiart.11§3 kkwymierzył kary : oskarżonemuR. R.1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemuR. O. (1)1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawieart.63§1 kkzaliczył oskarżonemuR. O. (1)na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od 8 lipca 2013r. do 6 listopada 2013r. a oskarżonemuR. R.od 23 czerwca 2013r. do 6 listopada 2013r.; na podstawieart.626§1 kpk,art.627 kpkorazart.2 ustawy o opłatach w sprawach karnychobciążył oskarżonych kosztami sądowymi w całości, w częściach równych i wymierzył im opłaty w wysokości po 300,00 zł.
Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońca oskarżonegoR. O. (1)i osobiście oskarżonyR. R..
O b r o ń c aoskarżonegoR. O. (1)na podstawieart.425 i 427 kpk(Dz. U. z 1997, nr 89, poz. 555, ze zm.) złożył apelację od całości wyroku, zarzucił na podstawieart.438 pkt 3 kpkbłąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na treść orzeczenia w postaci niewłaściwie przypisanego działaniaR. O. (1)w wydarzeniu z dnia 23 czerwca 2013r. , w szczególności ustalenia, że zachowanie to wyczerpało znamiona czynu zabronionego określonego w akcie oskarżenia.
Jednocześnie działając na podstawieart.437§2 kpkwniósł o :

1
zmianę skarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonegoR. O. (1)i jego uniewinnienie,

2
zasądzenie kosztów udzielonej obrony z urzędu według norm przepisanych postępowania apelacyjnego oraz kosztów postępowania przed Sądem Rejonowym albowiem koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

W swojejo s o b i s t e japelacjiR. R.uznał on „wyrok za zbyt surowy … chciał dobrowolnie poddać się karze i naprawić wyrządzone krzywdy …” . Podkreślił też, że jest jedynym żywicielem rodziny, jego żona nie pracuje, zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci …” .
W konkluzji oskarżony ten wniósł o „najłagodniejszy wymiar kary”.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje :
Apelacje są zasadne albowiem w wyniku kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku ujawniono rażące uchybienia dotyczące rozstrzygnięcia w punkcie 1 wyroku i uznania oskarżonych winnymi popełnienia przestępstwa zart. 280 § 1 kkw zw zart. 281 kki w zw. zart. 283 kkco w konsekwencji skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Nie przesądzając na obecnym etapie postępowania zasadności (lub bezzasadności) zarzutu stawianego oskarżonym stwierdzić należy, że zaskarżone orzeczenie ostać się nie może, a to ze względów następujących :
Sąd Rejonowy w niedostateczny sposób ocenił prawne aspekty działania oskarżonych, dokonał błędnej subsumpcji prawnej ustaleń faktycznych do normy prawnej a wcześniej istoty współsprawstwa w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy wręcz obligował do wnikliwej analizy uregulowania prawnego, poglądów doktryny i orzecznictwa na tle dopuszczalności stosowaniaart.280§1 kkiart. 281 kkw ich kumulatywnym zbiegu.
Dokonując analizy powyższego zagadnienia Sąd odwoławczy nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy a przedmiotem wątpliwości jest głównie ocena materialno-prawna faktów uznanych przez Sąd I instancji za udowodnione i zaaprobowanych przez strony. Tymczasem analiza uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego wskazuje, iż niewiele miejsca poświęcono ocenie karnoprawnej zachowania się oskarżonych .
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności rozstrzygnięcia Sądu wymaga zatem analizy zagadnień materialno-prawnych w polskim prawie karnym. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji wskazuje natomiast, iż sąd ten bez jakiejkolwiek analizy zarówno stanu faktycznego niniejszej sprawy jak i dorobku judykatury i doktryny, przyjął jako oczywistą i bezdyskusyjną tezę, iż dopuszczalna jest kwalifikacja prawna zart.280§1 kkiart. 281 kkw ich kumulatywnym zbiegu.
Tymczasem stanowiska Sądu I instancji nie da się obronić prawem sądu orzekającego do samodzielnego rozstrzygania kwestii prawnych. Nadto Sąd ten nie dostrzegł dokonując oceny prawnej działania oskarżonych, szeregu okoliczności sprawy, które stanowisko Sądu podważają.
W konsekwencji przyjęta przez Sąd kwalifikacja prawna nie wydaje się prawidłowa.
W judykaturze przyjmuje się, że zbieg kumulatywny nie zachodzi między przepisemart. 281 k.k.a przepisemart. 280 k.k.W przypadku dokonania przez sprawcę rozboju, a następnie użycia jednego ze sposobów zachowania opisanych wart. 281 k.k.podjętych w celu utrzymania się przez sprawcę w posiadaniu zabranej rzeczy, możliwe są dwa rozwiązania, uzależnione od konkretnych okoliczności stanu faktycznego. Jeśli sprawca podejmuje działania opisane w znamionach kradzieży rozbójniczej w stosunku do osoby, która wcześniej została przez niego zaatakowana w ramach realizowanego rozboju, wówczas mamy do czynienia ze zbiegiem przestępstw, który nie prowadzi jednak do skazania sprawcy za każde z nich. W takim przypadku przestępstwo rozboju pochłania (konsumuje) następującą po nim kradzież rozbójniczą. Występuje więc przypadek tzw. pomijalnego zbiegu przestępstw, w którym podstawą pominięcia w kwalifikacji prawnej drugiego z zachowań sprawcy jest zasadalex consumens derogat legi consumptae. Natomiast w sytuacji gdy ofiara rozboju nie jest tożsama z osobą, w stosunku do której po dokonaniu rozboju sprawca stosuje przemoc opisaną wart. 281 k.k.w celu utrzymania się w posiadaniu rzeczy, wówczas występuje realny zbieg przestępstw, którego konsekwencją jest przypisanie sprawcy każdego z popełnionych czynów zabronionych, a następnie ewentualnie wymierzenie mu kary łącznej (por. wyrok SA w Katowicach z 27 maja 1993 r., II Akr 169/93, OSA 1994, z. 2, poz. 8; wyrok SN z 28 września 1973 r., II KR 123/73, OSNKW 1974, nr 2, poz. 30).W wyroku Sąd Apelacyjny w Katowicach z dnia 4 października 2007 r.w sprawie II AKa 344/07orzekł z kolei, że „nie ma zastosowania przepis penalizujący kradzież rozbójniczą w sytuacji, gdy sprawca używa gwałtu na osobie albo grozi jego natychmiastowym użyciem, aby utrzymać się w posiadaniu mienia bezpośrednio po jego uzyskaniu w wyniku dokonanego rozboju”.
Mając na uwadze realia sprawy Sąd Okręgowy stwierdza, że o ile założyć że Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął w ramach ustaleń prawnych, że oskarżeni umyślnie popełnili na szkodę pokrzywdzonego przestępstwo rozboju zart. 280 § 1 k.kto późniejsze grożby ze stronyK. K. (2)miały na celu jego zastraszenie i utrzymanie się w posiadaniu skradzionych rzeczy. W tej sytuacji kradzież rozbójnicza jest zachowaniem, które nie podlega odrębnemu karaniu. W takich warunkach mamy do czynienia ze współukaranym czynem następczym i zachodzi pomijalny, czyli pozorny zbieg przestępstw. Należało zatem dokonać redukcji ocen prawnych i przypisać oskarżonym odpowiedzialność za czyn główny, czyli rozbój, z pominięciem czynu współukaranego, co winno mieć odzwierciedlenie w opisie przypisanego im czynu w zaskarżonym wyroku.
Nadto stwierdzić należy, iż w realiach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy pominął przy rozstrzyganiu sprawy kwestie, które miały decydujący wpływ na ocenę prawną zachowania oskarżonych. Uznając bowiem, iż kradzieży komórki wartości 50 zł dokonali oskarżeni , a gróźb w celu utrzymania się w posiadaniu dopuściły się inne osoby, to kluczową jest kwestia czy istniało porozumienie między tymi osobami wyraźne lub dorozumiane, ze wszystkimi konsekwencjami z tego płynącymi, zarówno jeżeli chodzi o odpowiedzialność oskarżonych za kradzież zwykłą (wykroczenie), jak iK. K. (2)i jego znajomej.
Ocena dokonana przez Sąd w tej kwestii daleko nie przekonuje i nie sposób uznać ją za wyczerpującą.
Osobną kwestią jest też świadomość grożących , że doszło do kradzieży mienia, jej okoliczności, skoro przybyli na miejsce zdarzenia już po kradzieży.
Przy tym jest oczywistym, że nie jest dopuszczalnym dokonanie opisu czynu tak jak uczynił to Sąd I instancji, czyli uznanie jako jedno działanie kradzieży, rozboju dokonanych przez oskarżonych, a dalej gróźb osób trzecich wobec tego samego pokrzywdzonego, które mają skutkować dla oskarżonych kwalifikację zart.281 kk(co teoretycznie może dotyczyć wyłącznie uprzedniej kradzieży, a nie rozboju).
W zależności od szczegółowej analizy stanu faktycznego, różna może być subsumpcja do norm prawnych, ale z całą pewnością nie może być to taka kwalifikacja jaką przyjął Sąd Rejonowy w zaskarżonym wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji, stosując szeroko uprawnienia wynikające z przepisówart. 442 § 1 i 2 k.p.k., będąc związanym zapatrywaniami Sądu Okręgowego, precyzyjnie ustali stan faktyczny a finalnie rozstrzygnie o winie oskarżonych w zakresie zarzuconego im czynu po rozważeniu możliwości innej oceny prawnej ich czynu i rozstrzygnięcie to, stosownie do treściart. 413 § 1 pkt 5 k.p.k., zamieści w części dyspozytywnej wyroku.
Mając na uwadze powyższą argumentację orzeczono jak w sentencji.