Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2690/13
Data wyroku: 2014-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ireneusz Lejczak, Maria Pietkun, Kazimierz Josiak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 2690/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Kazimierz Josiak

Sędziowie:

SSA Maria Pietkun (spr.)
SSA Ireneusz Lejczak

Protokolant:

Magdalena Krucka

po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawy z wnioskuI. S.
przeciwko  Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
o emeryturę
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Jeleniej Górze
z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt VII U 99/13

oddala apelację.

UZASADNIENIE
W dniu 21.12.2012 r. wnioskodawczyniI. S., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., wniosła do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt VII U 1302/11, domagając się wypłaty zaległej emerytury wraz z odsetkami.
Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze zmienił wyrok tego Sądu z 7 lutego 2012 r., sygn. akt VII U 1302/11 i poprzedzającą go decyzję ZUS-u oddziału wJ.z dnia 10 października 2011 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do wypłaty zawieszonej emerytury od 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r., a żądanie w zakresie wypłaty odsetek przekazał organowi rentowemu do rozpoznania.
Sąd I instancji ustalił, co następuje:
WnioskodawczyniI. S.nabyła prawo do emerytury od 1 czerwca 2010 r. i w tej dacie pozostawała w zatrudnieniu wZespole Szkół (...)wJ..
Decyzją z 10 października 2011 r. organ rentowy wstrzymał wnioskodawczyni wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. w oparciu o przepisart. 28 ustawy z 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.
Od tej decyzji wnioskodawczyni złożyła odwołanie do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, które zostało oddalone wyrokiem z 7 lutego 2012 r., w sprawie o sygn. akt VII U 1302/11.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r. podjął wypłatę emerytury wnioskodawczyni od dnia 1.12.2012 r.
Przy tak poczynionych ustaleniach faktycznych Sąd Okręgowy uznał, że skarga o wznowienie na podstawieart. 4011k.p.c.jest uzasadniona. Sąd ten wskazał, że skarga opierała się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r., K 2/12, w którym Trybunał uznał, że art. 28 Ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 257, poz. 1726 z 2011 r.) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd podkreślił, że z treści tego wyroku wynika, że dotyczy on tylko osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., następnie zawieszonego od 1 października 2011 r.
Wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury od 1 czerwca 2010 r., i dlatego miała prawo do wypłaty emerytury w spornym okresie, mimo kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa do tego świadczenia.
Apelację od ww. orzeczenia złożył organ rentowy i zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie art. 28 ustawy z dnia 16.12.2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych… w zw. z art. 103 a ustawie z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. tj. 2013/1440 ze zm.) i 190ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejpoprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na niezasadnym przyjęciu, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., który wszedł w życie z dniem ogłoszenia, tj. 22 listopada 2012 r., wywiera skutki prawne wstecz i co za tym idzie pozwala na przyznanie prawa do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 r. do 21 listopada 2012 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisuKonstytucji RP, w świetle treści powołanego orzeczenia TK wskazuje, że przepisart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy utracił moc obowiązującą z dniem 22 listopada 2012 r., a zatem decyzja organu rentowego z dnia 5 października 2011 r., stwierdzająca zawieszenie prawa do wypłaty emerytury oparta była do dnia 22 listopada 2012 r. na obowiązującym w obrocie prawnym przepisie, a co za tym idzie brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczenia za sporny okres.
Wskazując na powyższe podstawy apelacji ZUS wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i oddalenie skargi we wskazanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Organ rentowy skupił swoje zarzuty wyłącznie na zagadnieniu daty wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, która to kwestia jest uregulowana wart. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów.
Data wejścia w życie orzeczenia TK ma takie znaczenie, że powoduje zmianę obowiązującego do tej pory stanu prawnego przez wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisu niezgodnego zKonstytucją, przy czym istotne jest prawidłowe zrozumienie ww. skutku. Mianowicie oceniany przez TK przepis nie staje się niezgodny zKonstytucjąod daty wejścia w życie wyroku TK, lecz jest i był już niezgodny z ustawą zasadniczą w chwili wejścia w życie przepisu w brzmieniu nadanym mu przez ustawodawcę. Wyrok TK stanowi jedynie potwierdzenie niekonstytucyjności badanej regulacji od chwili jej wprowadzenia.
Osobną kwestią jest natomiast żądanie wznowienia postępowania na podstawieart. 4011k.p.c.Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Sens tej regulacji jest taki, że daje sądowi możliwość wzruszenia prawomocnego orzeczenia wydanego w sprawie, której podstawą rozstrzygnięcia był przepis od początku uznany za wadliwy, bo niezgodny zKonstytucją. Istotą wznowienia jest zatem możliwość ponownego orzekania, lecz tym razem na podstawie prawa już zgodnego z ustawą zasadniczą.
Dlatego też zarzut organu rentowego, opierający się na twierdzeniu, że skutki prawne wyroku TK wiążą tylko na przyszłość jest o tyle nieuzasadniony, że właśnie przepisy o wznowieniu postępowania nakazują, w przypadku skutecznego złożenia skargi o wznowienie na postawieart. 4011k.p.c., stosowanie niewadliwego prawa (nieobciążonego wadą niekonstytucyjności), a tym samym niwelowanie jego skutków w przeszłości, tj. w sprawach zakończonych już prawomocnymi orzeczeniami. Oczywiście dotyczy to tylko tych spraw, w których wadliwe prawo było podstawą rozstrzygnięcia.
To natomiast uzasadnia przyznanie wnioskodawczyni prawa do wypłaty emerytury także za okres poprzedzający wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury od 1 czerwca 2010 r., tj. w okresie, który został objęty ww. wyrokiem, a zatem przepis art. 28 ustawy zmieniającej z 16 grudnia 2010 r. w związku z art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, nie miał względem niej zastosowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c., orzekł o oddaleniu apelacji organu rentowego jako bezzasadnej.
R.S.