Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 851/13
Data wyroku: 2014-03-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Różalska-Danilczuk
Słowa kluczowe: Dziedziczenie Ustawowe, Spadek
Podstawa prawna: art. 933 k.p.c.

Sygn. aktI Ns 851/13

POSTANOWIENIE
Dnia 25 marca 2014 roku

Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący:  SSR Aleksandra Różalska - Danilczuk
Protokolant: apl. adw. Ewelina Zdunek
po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 roku w Warszawie
sprawy z wnioskuJ. M.iK. M.
z udziałemM. S.,Z. B.iI. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poH. M. (1)

postanawia:

1
stwierdzić, iż spadek poH. M. (1)zmarłej w dniu 28 maja 2011r. wW., ostatnio stale zamieszkałej wW.przyul. (...)na podstawie ustawy nabyli:

mążH. M. (2)– w 1/2 części
siostraM. S.- w 1/6 części
siostraZ. B.- w 1/6 części
siostrzenicaI. W.- w 1/6 części

2
stwierdzić, iż zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane z ich udziałem w sprawie.

Sygn. aktI Ns 851/13

UZASADNIENIE
Wnioskiem złożonym w dniu 18 sierpnia 2011 r. (data prezentaty)H. M. (2)wystąpił o stwierdzenie, że nabył w całości spadek po zmarłejH. M. (1)na podstawie testamentu.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że spadkodawczyni pozostawiła własnoręczny testament sporządzony w dniu 26 maja 2011 r., w którym to powołała do całości spadku wnioskodawcę. Wnioskodawca wskazał przy tym, że spadkobiercami ustawowymi zmarłej sąM. S.,Z. B.orazI. W.(córka zmarłejH. J.).

Dowód: wniosek o stwierdzenie nabycia spadku wraz z załącznikami-k.1-4.

Na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. uczestniczki zakwestionowały testament podnosząc, iż nie został on sporządzony przez spadkodawczynię, domagając się dodatkowo stwierdzenia nabycia spadku na podstawie ustawy.

Pismem procesowym złożonym w dniu 14 grudnia 2011 r. (data prezentaty) uczestniczki postępowania wobec zobowiązania Sądu z dnia 29 listopada 2011 r. przedłożyły dokumenty w celu zweryfikowania autentyczności testamentu przedłożonego przez wnioskodawcę.

W uzasadnieniu pisma podniosły, iż załączone do ww. pisma dokumenty potwierdzają wolę spadkodawczyni a ponadto uwypuklają brak zaufania spadkodawczyni w stosunku do jej męża tj.H. M. (2), czego przykładem miało być wystawianie upoważnień przez spadkodawczynię w celu dysponowania swoim majątkiem. Ponadto wskazały, iż spadkodawczyni wraz z mężem miała podpisaną umowę małżeńską. Odnosząc się do testamentu ponownie podniosły zarzut braku autentyczności oraz przychyliły się do powołania biegłego sądowego z zakresu badania pisma.

Dowód: pismo procesowe wraz z załącznikami-k.25-41.

Pismem procesowym złożonym w dniu 6 lutego 2012 r. (data prezentaty) wnioskodawca ustosunkowując się do ww. pisma wskazał, iż sporządzając własnoręcznie testament z dnia 26 maja 2011 r. spadkodawczyni miała pełną zdolność testowania oraz swobodę powzięcia decyzji i wyrażenia woli. Następnie zakwestionował ważność testamentu z dnia 1997 r. podnosząc, iż został jednocześnie odwołany testamentem z dnia 26 maja 2011 r. W kwestii braku zaufania w stosunku do wnioskodawcy, wskazał, iż udzielenie pełnomocnictwa dotyczącego administrowania oraz zarządzania majątkiem oraz do zastępstwa w wszelkich sprawach urzędowych siostrze spadkodawczyniM. S.orazI. W.nie świadczy o woli spadkodawczyni o pozostawienie całego majątku w rodzinie Morawskich. Na dowód tego wnioskodawca wskazała upoważnienie do dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym spadkodawczyni.

Dowód: pismo procesowe wnioskodawcy wraz z załącznikami-k.59-63.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowił dopuścić dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pisma odręcznego na okoliczność ustalenia czy pod treścią pisma z dnia 26 maja 2011 r. podpisała sięH. M. (1).

Na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. wnioskodawca oświadczył, iż nie kwestionuje opinii biegłego wskazujące jednocześnie, iż modyfikuje wniosek w ten sposób, że wnosi o stwierdzenie spadku poH. M. (1)na podstawie ustawy.

Pismem procesowym złożonym w dniu 12 listopada 2012 r. uczestniczki wniosły o nietraktowanie pisma z dnia 26 maja 2011 r. jako testamentu, a także zobowiązanie biegłego do sporządzenia opinii uzupełniającej w celu stwierdzenia czy ww. testament został własnoręcznie sporządzony przez spadkodawczynię. Dodatkowo wniosły o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność wykazania, czy ww. testament został sporządzony i podpisany ręką wnioskodawcy, a także uznania za niedopuszczalny wniosek złożony na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. dot. nabycia spadku poH. M. (1)na podstawie ustawy.

W uzasadnieniu pisma uczestniczki wskazały, iż wniosek złożony na rozprawie 6 września 2012 r. uznać należy za niedopuszczalny z uwagi na fakt, iż pierwotny wniosek dotyczył nabycia spadku na podstawie testamentu. W związku, z czym zmiana pierwotnego wniosku wg. uczestniczek oznaczałby pozostawienie testamentu bez zbadania jego ważności oraz mogłoby skutkować brakiem ustalenia rzeczywistego kręgu spadkobierców. W kwestii opinii biegłego uczestniczki wskazują, iż został ona sporządzona niezgodnie z zaleceniem Sądu. Wobec sporządzonej opinii zachodzi konieczność podania ocenie charakteru pisma wnioskodawcy i czy testament z dnia 26 maja 2011 r. został podpisany ręką wnioskodawcy. W ocenie uczestniczek sporządzenie dodatkowej opinii może skutkować niegodnością dziedziczenia na podstawieart. 928 § 1 ust. 3 k.c.Ponadto uczestniczki poinformowały o złożeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa przez wnioskodawcęH. M. (2).

Dowód: pismo procesowe uczestniczek wraz z załącznikami-k.171-212.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowił zawiesić postępowanie w sprawie.

Pismem procesowym z dnia 6 września 2013 r. pełnomocnik wnioskodawcy zgłosił udział spadkobierców zmarłego wnioskodawcy.

Dowód: pismo procesowe-k.229-230.

Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie postanowił podjąć zawieszone postępowanie z udziałem następców prawnych wnioskodawcyJ. M.iK. M..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

H. M. (1), ostatnio stale zamieszkała wW.przyul. (...). F.S.6 m. 70,zamężna,bezdzietna, miał trzy siostry –M. S.,Z. B.orazH. J..

Dowód: akt małżeństwa-k.168, akt małżeństwa – k.169, akt zgonu k.170, akt małżeństwa k.41, akt zgonu k.63

W dniu 6 maja 1997 r.H. M. (1)przed notariuszem wW.–A. C.sporządziła testament, repertorium A 1368/97, na mocy, którego do całego spadku powołał siostręH. J..

Dowód: akt notarialny – k. 27.

Natomiast w dniu 26 maja 2011 r. sporządzone zostało pismo, w którym wskazano o powołaniu do całości spadku mężaH. M. (2).

Dowód: pismo-k.4.

H. M. (1)zmarła 28 maja 2011 r. wW..

Dowód: akt zgonu – k. 40

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Kwestią sporną w niniejszym postępowaniu było to czy pismo z dnia 26 maja 2011 r. zostało sporządzone przezH. M. (1). W związku z tym, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu pisma odręcznego na okoliczność ustalenia czy dokument złożony przezH. M. (2)podpisała sięH. M. (1)(k.90-111). W przedmiotowej opinii biegły wskazała, iż zapisy ręczne, literowe oraz cyfrowe naniesione na treści testamentu z dnia 26 maja 2011r. nie można wskazać, ani wykluczyć wykonawstwa tychże zapisów przez osobę, której wzorami grafizmu dysponowano podczas badań.

Sąd podzielił wnioski zawarte w opinii biegłego. W ocenie Sądu opinia te została sporządzona rzetelnie i dokładnie, zaś wnioski zostały wysnute zgodnie z wiedzą specjalną, jaką legitymuje się biegły. Opinia udziela wyczerpujących odpowiedzi na zadane pytanie, są logiczne, spójne i pozbawione nieścisłości. Nie zachodzą przy tym żadne powody osłabiające zaufanie do wiedzy, kompetencji, doświadczenia czy też bezstronności sporządzającego je biegłego.

Sąd oddalił wniosek uczestniczek o sporządzenie opinii uzupełniającej na okoliczność czy testament został własnoręcznie sporządzony przezH. M. (1), czy został sporządzony i podpisany przez wnioskodawcęH. M. (2)jest możliwe, że jedna osoba podpisywała się w różny sposób na różnych dokumentach. W ocenie Sądu dowód ten zmierzał jedynie do przedłużenia postępowania, biegły, bowiem wyraźnie wskazał, że brak jest możliwości wykluczenia ani wykazania wykonawstwa tychże zapisów na załączonym testamencie z dnia 26 maja 2011 r. Następnie mając na uwadze, iż pełnomocnik wnioskodawcy zmodyfikowała pierwotny wniosek w ten sposób, iż wniósł o stwierdzenie spadku poH. M. (1)na podstawie W związku z tym dowód z opinii uzupełniającej na wskazaną przez uczestnika okoliczności nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył co następuje:

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma na celu ustalenie, czy osoba wskazana we wniosku jako spadkodawca zmarła oraz kto i na jakiej podstawie jest jej spadkobiercą. Zgodnie z dyspozycjąart. 926 § 1 k.c.powołanie do spadku wynika albo z ustawy albo z testamentu. Ustawa daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie (art. 926 § 2 k.c.).

Zgodnie z dyspozycjąart. 670 k.p.c.Sąd bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkobierca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co, do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje. Jeżeli testament zostanie złożony, sąd dokona jego otwarcia i ogłoszenia.

Ustalenia, czy spadkodawca sporządził testament sąd dokonuje na podstawie wszelkich dostępnych informacji. Rozstrzygnięcie zapada bowiem bez względu na wnioski stron, przy czym stosownie do wyników postępowania dowodowego. Obowiązek działania sądu z urzędu nie oznacza jednak, że ma on zastąpić uczestników w wykazywaniu okoliczności istotnych dla stwierdzenia ich praw. Jeżeli zatem sąd uzna, że zgłoszone dowody nie są wystarczające dla wypełnienia wynikającego zart. 670 k.p.c.obowiązku sądu spadkowego, może nałożyć na uczestnika określone obowiązki dowodowe, egzekwować ich wykonanie i ewentualnie zastosować konsekwencje procesowe ich niewykonania. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku oprócz bowiem obowiązkowego działania sądu z urzędu wchodzi w grę także ogólny obowiązek aktywności uczestnika postępowania, wyrażającej się w należytej dbałości o własny interes. Jeżeli więc uczestnik, tak jak w niniejszej sprawie podniesie, że nie stwierdzono jednoznacznie, że spadkodawca nie pozostawił testamentu, to jego obarcza obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzi skutki prawne, albowiem w postępowaniu o stwierdzenia nabycia spadku ma zastosowanieart. 232zd. pierwszek.p.c.

W niniejszej sprawie wnioskodawcaH. M. (2)wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poH. M. (1)na podstawie testamentu z dnia 26 maja 2011 r., na mocy, którego to on miał być powołany do całego spadku. Uczestniczki tj.M. S.,Z. B.,I. W.wskazywały zaś, że spadkodawczyni pozostawiła testament z dnia 6 maja 1997 r., w którym to powołała do całości spadku siostręH. J.(matkęI. W.). W dniu 6 września 2012 r. wnioskodawca nie kwestionując opinii biegłego wniósł modyfikację wniosku w ten sposób, że wniósł o stwierdzenie spadku poH. M. (1)na podstawie ustawy.

W związku z powyższym, Sąd przyjął, że do spadkuH. M. (3)powołani są spadkobiercy ustawowi, gdyż dziedziczenie ustawowe, co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo, gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym stają się spadkiem. Na tę chwilę ustala się skład spadku i krąg spadkobierców. Z chwilą śmierci otwiera się spadek, który nabywają spadkobiercy.

H. M. (1)zmarła w dniu 28 maja 2011 r. Zgodnie zart. 931 § 1 k.c.W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice., jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych (art.932§ 1 i 4 kc). Stosownie do treściart.933§ kcudział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku. W związku z powyższym po zmarłejH. M. (1)dziedziczą: mażH. M. (2)w 1/2 części spadku oraz siostryM. S.,Z. B.i siostrzenicaI. W.(art.932§5 kcjeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym), po 1/6 części spadku każda z nich. Wobec powyższego na mocy art., 931 §k.c.i 932§ 4 i 5 k.c.iart.933§1 kcorzeczono jak w pkt. 1 sentencji. W zaś zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.(Pkt. 2)

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Z:

odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć uczestniczceM. S..