Sąd Okręgowy w Krakowie
IX Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: IX GCo 157/14
Data wyroku: 2014-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Słowa kluczowe: Postępowanie Zabezpieczające
Podstawa prawna: art. 755 § 1 p.5 K.p.c.
Teza: W przedmiocie ujawnienia zakazu ustanowionego postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia orzeka sąd wieczystoksięgowy, a nie sąd procesowy ustanawiający zakaz (tak SA w Krakowie w uzasadnieniu post. z 15 lipca 2009r., I.ACZ.759/09, niepubl).

Sygn. IX. GCo. 157/14

POSTANOWIENIE
Kraków, 14 sierpnia 2014r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydz. IX Gospodarczy
w osobie sędziego SO Dariusza Pawłyszcze
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Krakowie 14 sierpnia 2014r. sprawy z wniosku syndyka masy upadłości(...) S.A.wK.przeciwko(...)Spółka. z ograniczoną odpowiedzialnością SKA wM.o udzielenie zabezpieczenia roszczenia o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy z 23 lipca 2014r. nabycia nieruchomości przez obowiązanego od(...) Sp. z o.o.i wydanie nieruchomości

    1.udziela powodowi zabezpieczenia przez ustanowienie zakazu rozporządzania nieruchomością, dla której prowadzi się księgę wieczystą nr(...), i jej obciążania;
2.odmawia udzielenia zabezpieczenia przez ujawnienie zakazu w księdze wieczystej.

UZASADNIENIE
Wg powodowego syndyka stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco:
Upadły sprzedał(...) Sp. z o.o.(kupujący) swoją nieruchomość w dniu 20 lutego 2014r., tj. 3,5 miesiąca przed ogłoszeniem upadłości, i w tym samym dniu kupujący sprzedał nieruchomość pozwanemu. Ponieważ kupujący miał ponad 50% akcji upadłej spółki umowa sprzedaży upadłego i kupującego jest bezskuteczna z mocy prawa wobec masy upadłości na podstawie art. 128 ust. 2 i 3 Pr.up.napr. i na podstawie art. 134.1 Pr.up.napr. kupujący był zobowiązany do przeniesienia własności nieruchomości do masy upadłości.
Ze względu na powiązania upadłego i kupującego wiarygodne jest twierdzenie, że kupujący wiedział o podstawach bezskuteczności nabycia nieruchomości, a tym samym sprzedając nieruchomość tego samego dnia wiedział, iż działa z pokrzywdzeniem wierzycieli przyszłego upadłego (wierzyciele wnieśli o ogłoszenie upadłości już po 2 tygodniach, a sam upadły po kolejnych 3 tygodniach). Już tydzień po zakupie nieruchomości wspólnicy kolejnego nabywcy, tj.(...) spółki z o.o., uchwalili podwyższenie kapitału zakładowego i przydzielenie nowych udziałów(...) Sp. z o.o., co świadczy, iż już przed 20 lutego 2014r. spółki te nawiązały stałe stosunki gospodarcze mające na celu zostanie przez(...) Sp. z o.o.istotnym udziałowcem(...) Sp. z o.o., a tym samym uzasadnia domniemanie, że(...) Sp. z o.o.wiedziała, iż(...) Sp. z o.o.sprzedając nieruchomość działa z pokrzywdzeniem wierzycieli(...) S.A., który jeszcze kilka godzin wcześniej był właścicielem nieruchomości.
Dlatego w sprawie IX.GC.662/14 syndyk pozwał(...)o uznanie umowy nabycia nieruchomości od(...)za bezskuteczne i w dniu 14 lipca 2014r. uzyskał zabezpieczenie przez zakazanie zbycia nieruchomości. Wbrew zakazowi pozwany umową z 23 lipca 2014r. zbył nieruchomość obowiązanemu. Wg syndyka obowiązany wiedział o roszczeniu syndyka, gdyż jako profesjonalista w zakresie obrotu nieruchomościami na pewno zapoznał się z pismami syndyka zalegającymi w aktach księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości.
W oparciu o dołączone do wniosku dokumenty oraz akta IX.GC.662/14 sąd uznał powyższy stan faktyczny za wiarygodny.
Sąd zważył, co następuje:
zakaz rozporządzania i obciążania
Powodowy syndyk na uzasadnienie swoich roszczenie przepisami o skardze pauliańskiej. Jednakże skutkiem uwzględnienia skargi pauliańskiej jest wyłącznie możliwość egzekucji z przedmiotu bezskutecznej czynności (art. 532 K.c.), co oznacza, że skarga pauliańska chroni wyłącznie wierzytelności pieniężne. Tymczasem na podstawie art. 134.1 Pr.up.napr. syndykowi wobec(...)przysługuje roszczenie niepieniężne: o przeniesienie własności nieruchomości (tymczasem w sprawie IX.GC.647/14 – jak wynika z zał. nr 22 do wniosku – syndyk wnosi tylko o wydanie nieruchomości, co nie prowadzi do zmiany wpisu w KW). Zbycie nieruchomości przez(...), a następnie przez(...)uniemożliwiają zadośćuczynienie temu roszczeniu, co jest objęte hipoteząart. 59 K.p.c.Zatem mimo powołania niewłaściwej podstawy prawnej roszczenie powoda o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda umowy z 23 lipca 2014r. nabycia nieruchomości przez obowiązanego od(...) Sp. z o.o.jest wiarygodne na podstawieart. 59 K.c.
Natomiast nie jest wiarygodne roszczenie o wydanie nieruchomości. Skutkiem uznania umowy sprzedaży za bezskuteczną jest roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości i wątpliwa jest możliwość żądania wydania nieruchomości bez żądania złożenia oświadczenia o przeniesieniu własności. Dopiero uprawomocnienie się wyroku nakazującego(...)złożenie oświadczenia o przeniesieniu własności nieruchomości na upadłego lub dobrowolne złożenie takiego oświadczenia razem z wyrokiem uznającym bezskuteczność wobec syndyka podstawy nabycia nieruchomości przez podmiot aktualnie wpisany do KW jako właściciel będzie podstawą do wpisania upadłego do KW.
W razie zbycia nieruchomości przez obowiązanego roszczenie powoda o uznanie nabycia za bezskuteczne stanie się bezprzedmiotowe, co uzasadnia interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia w postaci zakazu rozporządzania. Nie jest konieczne wykazanie, że pozwany zamierza zbyć nieruchomości - jak w przypadku roszczeń pieniężnych, gdy zbycie majątku może zwiększyć ryzyko niewypłacalności, lecz nie niweczy definitywnie szansy wykonania wyroku zasądzającego. Zbycie przedmiotu objętego skargą pauliańską lub żądaniem zart. 59 K.c.definitywnie niweczy cel procesu. Powodowy syndyk ma prawo żądania przeniesienia własności nieruchomości do masy w stanie, w jakim została sprzedana, co uzasadnia zakaz obciążania nieruchomości.
Zakaz rozporządzania i obciążania nie jest uciążliwy dla obowiązanego. W razie pojawienia się w toku procesu nabywcy oferującego atrakcyjną cenę lub potrzeby obciążenia, pozwany na podstawieart. 742 K.p.c.będzie mógł wnieść o uchylenie lub zmianę zabezpieczenia.
Dlatego orzeczono w myślart. 7301i 755 § 1 p.2 K.p.c.
ujawnienie zakazu w KW
Funkcjonowanie systemu ksiąg wieczystych regulujeUstawa o księgach wieczystych i hipotece(u.k.w.h.). Obok wpisów dotyczących stanu prawnego nieruchomości ustawa ta przewiduje wpisy praw osobistych i roszczeń (art. 16 u.k.w.h.) oraz ostrzeżeń o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10.2 u.k.w.h.). U.k.w.h. jest kompleksowym aktem prawnym iart. 755 § 1 p.5 K.p.c.nie może być samodzielną podstawą wpisu dowolnego ostrzeżenia do księgi.
U.k.w.h. dokładnie reguluje skutki wpisania roszczenia (art. 17 u.k.w.h.) lub ostrzeżenia o niezgodności rzeczywistego stanu prawnego z treścią księgi (art. 8 u.k.w.h.). Zatem na podstawie art. 16.2 p.2 u.k.w.h. można ujawnić w KW roszczenie o przeniesienie własności, co na podstawie art. 17 u.k.w.h. da temu roszczeniu pierwszeństwo względem praw nabytych przez czynność prawną po ujawnieniu roszczenia. Natomiast skutki żądanego przez uprawnionego wpisu zakazu zbywania i obciążania byłyby nieznane. Ewentualny wpis zakazu nie oznaczałby pozbawienie podmiotu wpisanego w KW prawa do rozporządzania i obciążania nieruchomości, taki wpis nie ujawniałby żadnego roszczenia powoda. Wpis zakazu nie wyłącza także rękojmi wiary publicznej księgi, gdyż nie jest objęty hipotezą art. 8 u.k.w.h. Co najwyżej z wpisu zakazu można by wywodzić obowiązek potencjalnego nabywcy zapoznania się z roszczeniem będącym podstawą udzielenia przez sąd zabezpieczenia w postaci zakazu, co z kolei może mieć wpływ na ocenę dobrej wiary w świetle art. 6.2 u.k.w.h.
Ewentualną podstawą wpisu zakazu może być art. 25.1 p.3 u.k.w.h. przewidujący w KW dział na wpis ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością (tak SA w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z 19 października 2007r., I.ACa.614/07, Lex 446717), lecz w przedmiocie ujawnienia zakazu ustanowionego postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia orzeka sąd wieczystoksięgowy, a nie sąd procesowy ustanawiający zakaz (tak SA w Krakowie w uzasadnieniu post. z 15 lipca 2009r., I.ACz.759/09, niepubl).
Co do zasady tylko sąd wieczystoksięgowy może postanowić wpis. Poza art. 10.2 u.k.w.h. żaden przepis nie przewiduje kompetencji innego sądu do narzucania sądowi wieczystoksięgowemu wpisów. Art. 9.3 u. o zastawie rejestrowym przewiduje ostrzeżenie o procesie o ustanowienie hipoteki, lecz wpis ten nie następuje na mocy postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia - uprawniony musi wszcząć odrębne postępowanie przed sądem wieczystoksięgowym i wykazać odpowiednimi dokumentami wytoczenie powództwa o ustanowienie hipoteki oraz posiadanie zastawu rejestrowego na ruchomości, która stała się częścią nieruchomości. Wpis takiego ostrzeżenia jest w istocie wpisem roszczenia o ustanowienie hipoteki przewidzianym w art. 16.2 p.2 u.k.w.h. Skutki tego wpisu reguluje art. 17 u.k.w.h., a art. 9.3 u.zas.rej. ustanawia wyjątek od wymogu legitymowania się oświadczeniem właściciela jako warunku wpisu roszczenia (art. 32 u.k.w.h.).
Biorąc powyższe pod uwagę sąd oddalił wniosek w zakresie żądania ujawnienia zakazu w KW.