Sąd Rejonowy w Sokółce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 471/14
Data wyroku: 2014-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 931 kc , art. 1015 § 2 kc
Teza: W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie można było mówić o sprzeczności interesów uczestników postępowania i wnioskodawcy lub też o różnym stopniu ich zainteresowania wynikiem postępowania w sprawie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż żaden z uczestników nie kwestionował zasadności zgłoszenia wniosku. Po wtóre, złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku umożliwiło rozpoczęcie regulacji stanu prawnego majątku wchodzącego w skład spadku po A. K., dlatego też uznać należało, iż jego wniesienie leżało w interesie wszystkich uczestników postępowania. Wymaga przy tym podkreślenia, iż również wnioskodawca był w równym stopniu zainteresowany rozstrzygnięciem w sprawie, jak pozostali uczestnicy postępowania, bowiem uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym dłużniku było niezbędne do dochodzenia przez wnioskodawcę swoich roszczeń od jego spadkobierców.

Sygn. akt: I Ns 471/14

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 roku pełnomocnik(...)Kasy(...)z siedzibą wG.wniósł o stwierdzenie, iż spadek poA. K. (1), zmarłym w dniu(...)roku, zamieszkałym ostatni wK., nabyli na podstawie ustawy: żonaZ. K., synA. K. (2), synK. K., córkaM. T. (1), a także o zasądzenie od spadkobierców na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania w łącznej wysokości 612 zł, w tym kwoty 257 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu wniosku podał, iż w dniu(...)zmarłA. K. (1), ostatnio zamieszkały wK.przyul. (...). Do kręgu osób powołanych z mocy ustawy do dziedziczenia po zmarłym należą żonaZ. K.oraz dzieciA. K. (2),K. K.iM. T. (1).
Wnioskodawca wskazał ponadto, iż posiada wierzytelność wobec spadkodawcy wynikającą z tytułu wykonawczego wydanego przez Sąd Rejonowy wS.w dniu(...)roku (sygn. akt V Nc(...)).
Argumentując żądanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości czterokrotności stawki minimalnej podkreślił znaczny nakład pracy, jaki pełnomocnik włożył w celu ustalenia wszystkich potencjalnych spadkobierców zmarłego.
Na rozprawie w dniu(...)roku uczestniczka postępowaniaM. T. (1)poparła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczyła jednocześnie, iż uczestnicy postępowaniaA. K. (2)iK. K.są niepełnosprawni, nie są jednak ubezwłasnowolnieni i nie mają ustanowionego opiekuna prawnego.
Sąd ustalił, co następuje:
A. K. (1), synB.iM.,urodzony dnia (...)wK., zmarł w dniu(...)roku wK.. Ostatnio stale zamieszkiwał wK.przyul. (...). Zmarły nie pozostawił testamentu. W chwili śmierci był żonaty zZ. K.. Z powyższego związku miał troje dzieci – córkęM.M. T. (2), synaK. K.i synaA. K. (2).A. K. (1)nie miał innych dzieci, w tym przysposobionych ani wcześniej zmarłych. Żaden ze spadkobierców ustawowych nie zawierał umów o zrzeczeniu się dziedziczeni po zmarłym, nie został uznany za niegodnego dziedziczenia, ani też nie złożył w ustawowym terminie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po zmarłym. W chwili śmierciA. K. (1)wszyscy jego spadkobiercy ustawowi byli pełnoletni. Niniejsze postępowanie jest jednocześnie pierwszym postępowaniem w sprawie stwierdzenia nabycia spadku poA. K. (1), nie był też wydawany akt poświadczenia dziedziczenia (odpis skróconego aktu zgonuA. K. (1)k. 25, odpis skróconego aktu małżeństwaA. K. (1)iZ. K.k. 26, odpis skróconego aktu urodzeniaA. K. (2)k. 27, odpis skróconego aktu urodzeniaK. K.k. 28, odpis skróconego aktu małżeństwaM.M. T. (2)k. 29, zapewnienie spadkowe k. 41, wyjaśnienia informacyjne uczestniczki postępowaniaM.M. T. (2)k. 40).
A. K. (2)iK. K.od dzieciństwa są upośledzeniu umysłowo w stopniu umiarkowanym, przy czymA. K. (2)cierpi ponadto na dziecięce porażenie mózgowe. Z powodu powyższych zaburzeń wskazani uczestnicy postępowania nie są w stanie kierować swoim postępowaniem, zawiadywać swoim mieniem, a tym samym kwalifikują się do ubezwłasnowolnienia całkowitego (opinia psychiatryczno – psychologiczna k. 68 – 74).
(...)Kasa(...)z siedziba wG.posiada wierzytelność wobecA. K. (1), potwierdzoną prawomocnym nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Rejonowy wS.V Wydział Grodzki w dniu(...)roku (sygn. V Nc(...)) wraz z tytułem wykonawczym z dnia(...)roku (k. 21).
Sąd zważył, co następuje:
Według podstawowej normyart. 1025 § 1 k.c.stwierdzenie nabycia spadku następuje na wniosek osoby mającej w tym interes. Powszechnie przyjmuje się, że w interes prawny, należy rozumieć szeroko i może to być zarówno wpływ bezpośredni, jak i pośredni, jednakże musi on odnosić się do praw, a nie stanu faktycznego lub majątkowego wnioskodawcy. Zainteresowanymi zgłoszeniem wniosku o stwierdzenia nabycia spadku są więc nie tylko spadkobiercy lub ich następcy prawni, lecz także wszystkie inne osoby mające interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy.
W świetle powyższego wątpliwości Sadu nie budziła okoliczność, iż interesem takim dysponował wnioskodawca jako wierzyciel spadkodawcy. Uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym dłużniku pozwoli mu bowiem na dalsze dochodzenie swojej wierzytelności - od spadkobierców zmarłego.
Zgodnie z treściąart. 670 k.p.c.w postępowaniu o stwierdzeniu nabycia spadku Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. Stosownie doart. 926 k.c.dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Jak ustalił Sąd,A. K. (1)nie pozostawił testamentu, dlatego też w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisykodeksu cywilnegoodnoszące się do ustawowego porządku dziedziczenia.
Zgodnie zart. 931 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż powołanymi z mocy ustawy w niniejszej sprawie do spadku była żona spadkodawcy –Z. K.oraz trójka jego dzieci - córkaM. T. (1), synK. K.i synA. K. (2). Stosownie do wskazanego wyżejart. 931 k.c.dziedziczą oni w częściach równych, dlatego też Sąd ustalił ich udział w spadku w wysokości ¼ części każdy z nich. W niniejszej sprawie żaden ze spadkobierców nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Zgodnie z treściąart. 1015 § 2 k.c.brak oświadczenia spadkobiercy w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Przesłanki do ubezwłasnowolnienia całkowitego, zgodnie zart. 13 k.c., zachodzą gdy osoba, która ukończyła lat 13, wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.
Sąd zważył przy tym, iż uczestnicy postępowaniaA. K. (2)iK. K.od dzieciństwa są upośledzeni umysłowo w stopniu umiarkowanym, przy czymA. K. (2)cierpi ponadto na dziecięce porażenie mózgowe. W oparciu dowód z opinii biegłych psychiatryczno – psychologicznej, Sąd uznał, iż z powodu powyższych zaburzeń nie są oni w stanie kierować swoim postępowaniem, wymagają stałej pomocy i nadzoru we wszystkich sprawach związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mogą samodzielnie prowadzić swoich spraw, a tym samym zarówno w chwili obecnej, jak i w chwili otwarcia spadku istniały podstawy do ich ubezwłasnowolnienia całkowitego.
Wskazać w tym miejscu należy, że w ocenie Sądu opinia sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu psychiatriiI. O.oraz biegłego sądowego z zakresu psychologiiH. O.stanowiła wiarygodny materiał dowodowy w sprawie - była pełna, spójna i logiczna, a zawarte w niej wnioski dotyczące stanu zdrowia psychicznego uczestników postępowania zostały oparte zarówno na analizie dokumentacji medycznej, jak i przeprowadzonym badaniu. Nie była również kwestionowana przez żadnego z uczestników postępowania, co dodatkowo przemawia za jej prawidłowością.
Z uwagi na powyższe, na podstawieart. 1015 § 2 k.c., stwierdzić należało, iżA. K. (2)iK. K.przyjęli spadek po zmarłymA. K. (1)z dobrodziejstwem inwentarza.
Stosowanie zaś z treściąart. 1016 k.c.w przypadku, gdy co najmniej jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Podkreślić przy tym należy, iż przy zastosowaniu powyższego przepisu, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, nie ma znaczenia czy przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza przez jednego ze spadkobierców nastąpiło na skutek złożenia odpowiedniego oświadczenia woli, czy też z mocy prawa na podstawieart. 1015 § 2 k.c.Dlatego też uznać należało, iż również pozostali spadkobiercy, spadek poA. K. (1)nabyli z dobrodziejstwem inwentarza.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa orzekł jak w pkt I postanowienia.
Z uwagi na to, że uczestniczka postępowaniaM. T. (1)była reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, a koszty pomocy prawnej nie zostały pokryte w całości, ani w części, na podstawie§ 19, § 2 ust. 1 i 3, § 3, § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013 roku, poz. 461), Sąd przyznał ze Skarbu Państwa na rzecz adwokataA. K. (3)wynagrodzenie w kwocie 60 złotych, powiększone o podatek VAT w kwocie 13,18 złotych - tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie można było mówić o sprzeczności interesów uczestników postępowania i wnioskodawcy lub też o różnym stopniu ich zainteresowania wynikiem postępowania w sprawie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż żaden z uczestników nie kwestionował zasadności zgłoszenia wniosku. Po wtóre, złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku umożliwiło rozpoczęcie regulacji stanu prawnego majątku wchodzącego w skład spadku poA. K. (1), dlatego też uznać należało, iż jego wniesienie leżało w interesie wszystkich uczestników postępowania. Wymaga przy tym podkreślenia, iż również wnioskodawca był w równym stopniu zainteresowany rozstrzygnięciem w sprawie, jak pozostali uczestnicy postępowania, bowiem uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym dłużniku było niezbędne do dochodzenia przez wnioskodawcę swoich roszczeń od jego spadkobierców.
Wydatki w przedmiotowej sprawie zostały w całości zostały wypłacone ze Skarbu Państwa. Sąd ustalił je na kwotę 1278,80 złotych, przy czym składało się na nie wynagrodzenie biegłego sadowegoH. O.i biegłego sądowegoI. O.z tytułu sporządzonej opinii psychiatryczno – psychologicznej. Z uwagi na równy stopień zainteresowania w sprawie uczestnicy postępowania i wnioskodawca powinni w nich partycypować w częściach równych, tj. w kwotach po 255,80 złotych, stosownie doart. 520 § 1 k.p.c.Z uwagi na powyższe, w oparciu art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd postanowił tytułem brakujących wydatków ściągnąć na rzecz tego Skarbu Państwa Sądu Rejonowego wS.od wnioskodawcy(...)Kasy(...)wG.oraz od uczestników postępowania:A. K. (2),K. K.,Z. K.iM.M. T. (2)kwoty po 255,80 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych osiemdziesiąt groszy) od każdego z nich.
Z uwagi na powyższe o pozostałych kosztach sądowych Sąd rozstrzygnął w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik postępowania nieprocesowego ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.