Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 536/14
Data wyroku: 2014-12-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Wojciech Rychliński
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc i 24 kc

Sygn. akt I C 536/14

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 22 kwietnia 2014 rokupowodowieI. S.,A. S. (1)iE. S.reprezentowani przez adwokataA. Ł.wnosili o zasądzenie od pozwanego(...) S.A.z siedzibą wW.kwot po :70.000 złotych tytułem zadośćuczynieńpo śmierci męża i ojca i kwot po20.000 złotych tytułem stosownych odszkodowań, począwszy od dnia 18 kwietnia 2014 roku , a także kwot po 9.124,93 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie kwot zadośćuczynień liczonych od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 9.124,93 złotych począwszy od dnia 18 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty , kwot po 2.607,12 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie kwot stosownych odszkodowań liczonych od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty 2.607,12 złotych począwszy od dnia 18 kwietnia 2014 roku do dnia zapłaty.
Nadto powodowie wnosili o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych , w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 7.200 złotych i opłat skarbowych w kwotach po 17 złotych .
(k.3-13)
Pozwany(...) S.A.z siedzibą wW.reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnegoI.P., nie uznał żądania pozwu, wniósł o oddalenie powództw oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Pozwany podniósł , że w związku ze śmierciąS. S.dokonał wypłatna łączną kwotę 106.500,00 złotych, w tym na rzecz powódkiE. S.wypłaca comiesięczną rentę w wysokości1460 złotych .
Roszczenie oparte na przepisieart.448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.o zasądzenie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych w ocenie pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie . Pozwany kwestionuje także pogorszenie sytuacji życiowej powódek ponad faktycznie wypłacone odszkodowanie .
Pozwany zgłosił także zarzut przedawnienia roszczenia powodów, zgodnie zart. 4421§1 k.c.jako , że strona powodowa dochodzi zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych , które to naruszenie samo w sobie nie stanowi przestępstwa uznać należy, że ulega ono przedawnieniu trzyletniemu zgodnie zart. 4421§1 k.c.
Pełnomocnik pozwanego kwestionuje także roszczenie powódek w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych . Sąd Najwyższy zajął stanowisko w sprawie zgodnie z którym od daty wydania wyroku zobowiązany do zapłaty zadośćuczynienia pozostaje w opóźnieniu w zapłacie należnej kwoty , od tej daty należą się uprawnionemu odsetki ustawowe .
( k.60-61 v.,)
Ostatecznie na rozprawie pełnomocnik powodów poparł powództwo .
Pełnomocnik pozwanego wnosił o oddalenie powództwa .
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 22 października 2005 roku w miejscowościM.kierujący samochodem markiV. (...)P. J.wyjeżdżając z drogi podporządkowanej nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu jadącemu drogą główną samochodem markiP.Z. M.w następstwie czego doprowadził do zderzenia się pojazdów .
Na skutek wypadku pasażer pojazdu markiP.S. S.doznał obrażeń ciała , w wyniku których poniósł śmierć w(...) Szpitalu Wojewódzkim im. (...)wP..
(dowód:odpis skrócony aktu zgonuS. S.z dnia 22 października 2005 roku , opinia dotycząca oględzin sądowo-lekarskich i sekcji zwłok z dnia 24 października 2005 rokuk. 20-28)
Pojazd sprawcy szkody był ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie .
S. S.był mężem powódkiI. S.oraz ojcem powódekA.S.iE. S.. ( okoliczności niesporne )
Pozwany na etapie likwidacji szkody wypłacił na rzecz powódek następujące kwoty :
- na rzeczE. S.35.000 złotych ,
- na rzeczA.S.25.000 złotych ,
- na rzeczI. S.31.500 złotych ,
- na rzeczN. S.kwotę 15.000 złotych ,
PowódkaE. S.otrzymuje od pozwanego miesięczną rentę w wysokości1460 złotych .
(dowód:zaświadczenie(...) S.A.k.68, decyzje(...) S.A.w sprawie wypłatk.69-72)
W piśmie z dnia 4 marca 2013 roku powódki wystąpiły z wnioskiem o zasądzenie na ich rzecz zadośćuczynień na podstawieart. 448 k.c.w związku zart.24 §1 k.c., a także dopłatę z tytułu stosownych odszkodowań .
W piśmie z dnia 16 kwietnia 2013 roku pozwany poinformował powódki, że nie dostrzega podstaw do zasądzenia zadośćuczynień na rzecz powódek na podstawieart. 448 k.c.w związku zart.24 §1 k.c., a także dopłat z tytułu stosownych odszkodowań gdyż wypłacone dotychczas kwoty odpowiadają przesłankom przewidzianym wart. 446 § 3 k.c.
(dowód:pismo powódek z dnia 4 marca 2013 roku , pismo pozwanego z dnia 16 kwietnia 2014 rokuk.31-34)
W chwili śmierciS. S.miał 45 lat i pozostawił żonę i dwoje małoletnich dzieci : 16-letnią w chwili wypadku córkęA.oraz 19-letnią córkęE.. Obecnie córki zmarłegoS. S.mają : 28 i 25 lat, zamieszkują z powódkąI. S.. W dacie śmierci męża powódkaI. S.miała 39 lat i pozostawała w związku małżeńskim ze zmarłym od przeszło piętnastu lat .
Wypadek odmienił życie powódek . Córki –A.iE.zostały pozbawione opieki ojca, zostało im odebrane prawo do wychowywania się w pełnej rodzinie . Przed śmiercią zmarłyS. S.poświęcał córkom wolny czas , wspólnie spędzali święta , uroczystości imieninowe i urodzinowe. Powódki były bardzo zżyte zeS. S..
Do chwili obecnej przeżywają śmierć ojca i męża, często odwiedzają grób zmarłego , w domu wystawione są jego zdjęcia . Po śmierciS. S.powódki :I. S.iA. S. (1)zażywały leki uspokajające .A. S. (1)po śmierci ojca izolowała się od znajomych , bardzo przeżywała spotkania z mężczyzną , który spowodował wypadek na skutek któregoS. S.zmarł . Przez długi okres czasu zarównoI. S.jak iA. S. (1)okłamywałyE. S., mówiąc , że ojciec żyje , nie chciały jej denerwować gdyż znajdowała się ona w bardzo ciężkim stanie po wypadku .
E. S.na skutek wypadku i doznanych obrażeń stała się niepełnosprawna .
(dowód:nagranie audio- video z dnia 28 listopada 2014 roku zeznania powódek 00:04:10 - 00:15:38k.159,160,161w związku z nagraniem audio-video z dnia 28 maja 2014 roku zeznaniami powódkiI. S.00:09:35 – 00:10:12k.95 v., 98,zeznaniami powódkiA.(...):12:56- 00:19:20k.96,96 v.,98, zeznaniami powódkiE. S.00:21:11- 00:23:13k.97,98 )
PowódkaE. S.legitymuje się wykształceniem średnim , ukończyła technikum żywienia i gospodarstwa domowego wS., nie przystąpiła do egzaminu maturalnego, uczęszczała w charakterze wolnego słuchacza do technikum rolniczego wS., nie zdawała egzaminów w trakcie nauki .E. S.nigdy nie pracowała , ma całkowitą niezdolność do pracy i znaczny stopień niepełnosprawności .
E. S.nie pamięta wypadku i nie pamięta swojego półrocznego okresu leczenia w szpitalu po wypadku . W dniu wypadku miała 20 lat . Pozostaje pod stałą opieką lekarza wŁ., wymaga pomocy w czynnościach samoobsługowych . Podróżowała wraz ze zmarłymS. S.w charakterze pasażera . Samochodem jechali również sąsiad i jego syn , którzy przeżyli wypadek .
PowódkaA. S. (1)w dacie wypadku ojca miała 16 lat i uczęszczała do pierwszej klasy liceum . Po wypadku nie mogła poradzić sobie z pustką , przez okres dwóch tygodni po śmierci ojca nie była w stanie uczęszczać do szkoły , otrzymała pomoc od wychowawczyni i znajomych .
Ukończyła studia wyższe rok temu na Uniwersytecie(...)– zarządzanie , utrzymywała się z renty rodzinnej , od lipca 2014 roku pozostaje na utrzymaniu matki .
(dowód:świadectwo ukończenia szkoły policealnej powódkiA.S., dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia powódkiA.S., zaświadczenie z dnia 29 stycznia 2013 roku o kontynuacji studiów przez powódkęA.S., świadectwo ukończenia technikum przez powódkęE. S.k.38-44,nagranie audio- video z dnia 28 listopada 2014 roku zeznania powódek 00:04:10 - 00:15:38k.159,160,161w związku z nagraniem audio-video z dnia 28 maja 2014 roku zeznaniami powódkiI. S.00:09:35 – 00:10:12k.95 v., 98,zeznaniami powódkiA.(...):12:56- 00:19:20k.96,96 v.,98, zeznaniami powódkiE. S.00:21:11- 00:23:13k.97,98)
Tragiczna śmierćS. S.spowodowała wystąpienie u jego córkiE. S.naturalnej reakcji żałoby . Obecnie powódka wymaga pomocy neuropsychologa po urazie głowy jakiego doznała w wyniku wypadku. Mechanizmy obronne jej psychiki funkcjonowały i funkcjonują z osłabieniem , co miało ścisły związek z urazem głowy . Przed śmiercią ojca powódkaE. S.nie ujawniała zaburzeń psychicznych , ujawnia je obecnie , występuje u powódki zespół psychoorganiczny pourazowy z wyraźnymi deficytami intelektu, spełniającymi kryteria otępienia .
W wyniku śmierci ojca powódka doświadczyła dodatkowo urazu , który wiązał się i wiąże się nadal z przeżywaniem poczucia głębokiej straty , smutku, żalu, krzywdy , niesprawiedliwości , opuszczenia , osamotnienia i osierocenia . Są to uczucia i stany adekwatne do sytuacji , normalne choć powodujące przewlekłe cierpienie i liczne trudności przystosowawcze . Jakość życia powódki po śmierci ojca uległa pogorszeniu w każdym aspekcie jej funkcjonowania .
(dowód :opinia sądowo -psychologiczna biegłej z zakresu psychologii mgrM. P.dotycząca powódkiE. S.k. 122- 123)
Tragiczna śmierćS. S.spowodowała wystąpienie u jego córkiA.S.naturalnej reakcji żałoby . Powódka nie wymagała i nie wymaga aktualnie leczenia psychiatrycznego , ani specjalistycznej pomocy psychologicznej lub psychoterapeutycznej . Mechanizmy obronne jej psychiki funkcjonowały i funkcjonują prawidłowo . Nie ujawniała przed śmiercią ojca i nie ujawnia obecnie klinicznych objawów psychopatologii , jej stan psychiczny jest stabilny. Powódka jest w stanie wykonywać prawidłowo swoje role życiowe i funkcjonować normalnie w aspekcie psychospołecznym .
W wyniku śmierci ojca powódka doświadczyła dodatkowo urazu , który wiązał się i wiąże się nadal z przeżywaniem poczucia głębokiej straty , smutku, żalu, krzywdy , niesprawiedliwości , opuszczenia , osamotnienia i osierocenia . Są to uczucia i stany adekwatne do sytuacji , normalne choć powodujące przewlekłe cierpienie i liczne trudności przystosowawcze . Jakość życia powódki po śmierci ojca uległa pogorszeniu w każdym aspekcie jej funkcjonowania .
(dowód :opinia sądowo -psychologiczna biegłej z zakresu psychologii mgrM. P.dotycząca powódkiA.S.k. 124- 125)
PowódkaI. S.bardzo przeżyła śmierć swojego męża , pomagali jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego i rolnego sąsiedzi i dalsza rodzina. Często powódkaI. S.miała myśli samobójcze i rezygnacyjne , bo nie wierzyła , że podoła wszystkim obowiązkom .
Ponadto powódka żyła w świadomości , że córkaE., która była uczestniczką wypadku może nie przeżyć tego wypadku . Po wyjściu ze szpitala córkiE.powódka sprawowała opiekę nad nią gdyż córka nie chodziła , nie mówiła , była pampersowana , wymagała całodobowej opieki i pielęgnacji .
Tragiczna śmierćS. S.spowodowała wystąpienie u jego żonyI. S.naturalnej reakcji żałoby . Powódka nie wymagała i nie wymaga aktualnie leczenia psychiatrycznego , ani specjalistycznej pomocy psychologicznej lub psychoterapeutycznej . Mechanizmy obronne jej psychiki funkcjonowały i funkcjonują prawidłowo . Nie ujawniała przed śmiercią męża i nie ujawnia obecnie klinicznych objawów psychopatologii , jej stan psychiczny jest stabilny.
W wyniku śmierci męża powódka doświadczyła dodatkowo urazu , który wiązał się i wiąże się nadal z przeżywaniem poczucia głębokiej straty , smutku, żalu, krzywdy , niesprawiedliwości , opuszczenia , osamotnienia i osierocenia . Są to uczucia i stany adekwatne do sytuacji , normalne choć powodujące przewlekłe cierpienie i liczne trudności przystosowawcze . Jakość życia powódki po śmierci męża uległa pogorszeniu w każdym aspekcie jej funkcjonowania .
(dowód :opinia sądowo -psychologiczna biegłej z zakresu psychologii mgrM. P.dotycząca powódkiI. S.k. 126- 127)
W wyniku śmierciS. S.sytuacja życiowa powódek pogorszyła się . ZmarłyS. S.był głównym żywicielem rodziny , pracował w gospodarstwie rolnym o powierzchni 15,8 hektara i zapewniał utrzymanie dla siebie i rodziny. PowódkaI. S.głównie zajmowała się domem i wychowywaniem dzieci. W wyniku śmierciS. S.powódka zmuszona była przejąć obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego , pomagali jej sąsiedzi szczególnie podczas żniw i przy innych pracach polowych , przy naprawie sprzętu rolniczego .
ZmarłyS. S.wykonywał wszystkie prace remontowe, techniczne i porządkowe w domu oraz w gospodarstwie rolnym . Po jego śmierci obowiązki te spadły na powódkęI. S..
Obecnie powódkaI. S.w dalszym ciągu prowadzi gospodarstwo rolne , dochody z pracy w gospodarstwie rolnym spadły o około 40 % .
(dowód:oświadczenieJ. K.z dnia 5 lutego 2013 roku i oświadczenieJ. M.z dnia 5 lutego 2013 roku , zaświadczenie z sołectwaB.z dnia 28 czerwca 2013 rokuk. 35,36,37, zaświadczenie z Urzędu Gminy wG.k.45 ,nagranie audio- video z dnia 28 listopada 2014 roku zeznania powódek 00:04:10 - 00:15:38k.159,160,161w związku nagraniem audio -video z dnia 28 maja 2014 roku zeznaniami powódkiI. S.00:05:43- 00:08:17,00:10:12- 00:12:34k.95 v., 96,98zeznaniami powódkiA.(...):16:03- 00:16:58k.96 v.,98)
Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie wyżej wskazanych dowodów .
Dokonując powyższych ustaleń faktycznych Sąd oparł się na dowodach w postaci zeznań powodów, a także dokumentach stanowiących właściwie akta szkodowe pozwanego .
Sąd wziął pod uwagę opinię biegłego z zakresu psychologiimgrM. P.na okoliczność ustalenia :
- stanu psychicznego powódek w jakim znajdowały się przed śmiercią męża i ojca oraz stanu jaki nastąpił w wyniku śmierci;
- określenia negatywnych konsekwencji powstałych w sferze zdrowia psychicznego powódek oraz wypowiedzenia się co do cierpień bólu związanych ze śmiercią męża i ojca;
Opinie te stanowiły dla Sądu podstawę do orzekania o żądaniach pozwu i wysokości zadośćuczynienia , a także stosownego odszkodowania .
W toku procesu pełnomocnik pozwanego podniósł zarzut przedawnienia roszczenia objętego pozwem wskazując , iż żądanie pozwu wynika z naruszenia dóbr osobistych, które to naruszenie nie stanowi przestępstwa, a co za tym idzie podlega ono przedawnieniu trzyletniemu.
Sąd nie podziela takiego stanowiska w chwili wystąpienia szkody tj. w chwili śmierciS. S.w dniu 22 października 2005 roku obowiązywałart. 442§2 k.c.który określał dziesięcioletni termin przedawnienia roszczenia od dnia popełnienia przestępstwa jeżeli szkoda wynikała ze zbrodni lub występku bez względu na to kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Zdaniem pozwanego naruszenie dóbr osobistych powodów i roszczenie o zadośćuczynienie z tym związane nie stanowiło „szkody wynikłej ze zbrodni lub występku”.
Nie sposób się zgodzić z takim twierdzeniem gdyż szkoda powodów ewidentnie wynika z występku bowiem gdyby nie wypadek i śmierćS. S.to nie doszłoby do naruszenia dóbr osobistych powodów w postaci więzi między rodzicem , a dzieckiem i żoną . Skoro zdaniem Sądu Najwyższego spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.(por. wyrok SN z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r., IV CK 307/09 bazaL.) to trudno zaakceptować koncepcję pozwanego w myśl której spowodowanie śmierci osoby bliskiej nie byłoby występkiem w przedmiotowym stanie faktycznym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo zasługuje w części na uwzględnienie .
Zgodnie z treściąart. 822 k.c.przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia (§1).Umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody będące następstwem przewidzianego w umowie wypadu, który miał miejsce w okresie ubezpieczenia (§ 2).
Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wynikająca zart. 822 k.c.sprowadza się więc do tego, że w sytuacji zaistnienia szkód określonych w § 2 tego przepisu, zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia odszkodowania osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za te szkody ponosi ubezpieczający albo osoba, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia.
Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej reguluje natomiast ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych ( Dz. U. nr 124 poz. 1152).
W świetle art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który stanowilex specialisdoart. 822 § 1 k.c., z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym obowiązani są do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
Zgodnie natomiast z art. 35 cytowanej ustawy ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.
W dacie zdarzenia posiadacz pojazdu, który spowodował wypadek komunikacyjny, był objęty ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej przez pozwane towarzystwo ubezpieczeń. Do wyrządzenia szkodyS. S.doszło w następstwie ruchu pojazdu mechanicznego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zachodzą podstawy odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody na podstawieart. 436 § 1 k.c.w związku zart. 435 § 1 k.c.Spełniona została także przesłanka, iż poszkodowany ojciec powodów –E. S.iA.S.i mąż powódki –I. S.wskutek uszkodzeń ciała doznanych w wypadku komunikacyjnym zmarł.
Wobec powyższego pozwany co do zasady jest odpowiedzialny z tytułu szkody wyrządzonej powodom.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał powództwo w niniejszej sprawie co do zasady za uzasadnione.
Nie przecząc powyższym nie budzącym wątpliwości okolicznościom, należy jednakże wskazać, iż podstawę prawną żądania powódek stanowi normaart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.Należy bowiem mieć na uwadze, iż zdarzenie, z których powódki wywodzą swoje roszczenia miało miejsce w dniu 22 października 2005 roku, a zatem przed wejściem w życieart. 446 § 4 k.c., który to przepis obowiązuje od 3 sierpnia 2008r. i wobec powyższego nie może on być podstawą rekompensowania krzywdy doznanej przez powódki w następstwie śmierci męża i ojca . Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 października 2010r. wydanej w sprawie III CZP 76/10. Zgodnie z powyższą uchwałą więź rodzinna jest dobrem osobistym. Za jej zerwanie wskutek śmierci osoby bliskiej wywołanej przestępstwem członkom rodziny należy się zadośćuczynienie pieniężne.
W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, iż „katalog dóbr osobistych określony wart. 23 k.c.ma charakter otwarty. W orzecznictwie i w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługujące z tego względu na ochronę. W judykaturze uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej.
Trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej (art. 18 i 71 Konstytucji RP,art. 23 k.r.i o.p.). Skoro dobrem osobistym w rozumieniuart. 23 k.c.jest kult pamięci osoby zmarłej, to - a fortiori - może nim być także więź miedzy osobami żyjącymi. Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c..”
Wobec powyższego Sąd, podzielając stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w cytowanej powyżej uchwale, uznał, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008r.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał powództwa w niniejszej sprawie co do zasady za uzasadnione.
Na podstawie wskazanych powyższej przepisów kompensacie podlega doznana krzywda, a więc w szczególności cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. Śmierć osoby bliskiej stanowi zwykle wielki wstrząs dla rodziny, a cierpienia psychiczne, jakie się z tym wiążą, mogą przybierać ogromny wymiar, tym większy, im mocniejsza była więź emocjonalna łącząca zmarłego z jego najbliższymi.
Ustalenie wysokości zadośćuczynienia powinno zostać natomiast dokonane z uwzględnieniem wszelkich okoliczności mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy oraz to, że zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość winna przedstawiać jakąś odczuwalną wartość ( por. przykładowo wyrok SN z dnia 12 kwietnia 1972 roku, II CR 57/72, OSNCP 1972, z. 10, poz. 183 oraz wyrok SN z dnia 24 czerwca 1965 roku, I PR 203/65, OSPIKA 1966, poz. 92).
ŚmierćS. S.spowodowała wystąpienie u powodów naturalnej reakcji żałoby. W wyniku śmierci doznali oni bólu i cierpienia. Rodzina darzyła się niezwykłym uczuciem , powodowie byli bardzo zżyci , spędzali ze zmarłym wolny czas , zmarłyS. S.uczestniczył z powodami we wspólnych spotkaniach towarzyskich .
Wypadek odmienił życie powódek . Córki –A.iE.zostały pozbawione opieki ojca, zostało im odebrane prawo do wychowywania się w pełnej rodzinie . Przed śmiercią zmarłyS. S.poświęcał córkom wolny czas , wspólnie spędzali święta , uroczystości imieninowe i urodzinowe. Powódki były bardzo zżyte zeS. S..
Do chwili obecnej przeżywają śmierć ojca i męża, często odwiedzają grób zmarłego , w domu wystawione są jego zdjęcia . Po śmierciS. S.powódki :I. S.iA. S. (1)zażywały leki uspokajające .A. S. (1)po śmierci ojca izolowała się od znajomych , bardzo przeżywała spotkania z mężczyzną , który spowodował wypadek na skutek któregoS. S.zmarł . Przez długi okres czasu zarównoI. S.jak iA. S. (1)okłamywałyE. S., mówiąc , że ojciec żyje , nie chciały jej denerwować gdyż znajdowała się ona w bardzo ciężkim stanie po wypadku .
E. S.na skutek wypadku i doznanych obrażeń stała się niepełnosprawna .
Mając powyższe na uwadze, kierując się opisanymi powyżej dyrektywami, Sąd uznał, iż wysokość należnego powodom zadośćuczynienia,winna wynosić po 50.000 zł.Sąd wziął pod uwagę , że pozwany w związku ze śmierciąS. S.dokonał wypłatna łączną kwotę 91.500 złotych.
Powodowie byli silnie emocjonalnie związani ze zmarłym , wynika to z opinii biegłej psycholog mgrM. P., zeznań stron postępowania. Do chwili obecnej odczuwają osamotnienie po jego śmierci, dlatego też Sąd zasądził tytułem zadośćuczynień na rzecz powodów kwoty po 50.000 złotych, w pozostałej części zaś powództwa oddalił jako wygórowane .
Rozważając zasadność powództwa w zakresieżądania zasądzenia odszkodowania Sąd miał na uwadze normęart. 446 § 3 k.c.Zgodnie z powyższym przepisem sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Zgodnie z panującym zapatrywaniem doktryny i orzecznictwa odszkodowanie zart. 446 § 3 k.c.obejmuje szeroko rozumianą szkodę majątkową, nie obejmuje natomiast szkody o charakterze niemajątkowym (por.A. S.„Odszkodowanie za szkodę majątkową”,Oficyna (...),B.1998, s. 181-190,A. S.„Wynagrodzenie szkody powstałej wskutek śmierci osoby bliskiej”,Oficyna (...),B.2000, s. 137-166, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 1970 r. III PZP 22/70, opub. OSNC z 1971 r., nr 7-8, poz. 120). W obecnym stanie prawnym nie ulega wątpliwości, iż odszkodowanie określone w powyższym przepisie nie może być przyznane za same tylko cierpienia moralne doznane z powodu śmierci osoby najbliższej, a zatem jest ono zależne od istnienia szkody o charakterze majątkowym. Przepisart. 446 § 3 k.c.mówi bowiem o odszkodowaniu. Celem zaś odszkodowania jest naprawienie szkody majątkowej (art. 361 § 2 k.c.) Przez szkodę należy rozumieć jedynie uszczerbek majątkowy, jakiego doznaje poszkodowany na mieniu bądź na osobie, jeżeli łączy się z konsekwencjami natury majątkowej. Ustawodawca nie posługuje się natomiast w powyższym przepisie pojęciem krzywdy jako oznaczenia szkody o charakterze niemajątkowym rodzącym roszczenie o zadośćuczynienie.Art. 446 § 3 k.c.przewiduje szczególny rodzaj odszkodowania. Swoistość jego polega na tym, że dotyczy on szeroko pojętej szkody majątkowej, a więc wynagrodzenia różnych szkód o charakterze materialnym, częstokroć nieuchwytnych bądź trudnych do obliczenia, jakie wywołuje zazwyczaj śmierć najbliższego członka rodziny, a których nie można wynagrodzić na podstawieart. 446 § 1 i 2 k.c.Na określenie tych szkód ustawodawca posługuje się szerokim pojęciem znacznego pogorszenia sytuacji życiowej. Pogorszenie to może jednakże uzasadniać przyznanie odszkodowania tylko wówczas, gdy powoduje reperkusje majątkowe w sytuacji życiowej uprawnionego, a nie polega wyłącznie na jego cierpieniach moralnych. Przepis ten nie przewiduje bowiem możliwości złagodzenia czy zmniejszenia bólu po stracie najbliższego członka rodziny, gdyż takie roszczenie statuuje normaart. 446 § 4 k.c.
W sprawie o sygn. akt V CK 269/03 Sąd Najwyższy wypowiedział się ,że pogorszenie się sytuacji życiowej , to nie jest takie proste zmniejszenie dochodów bądź zwiększenie wydatków najbliższych członków rodziny zmarłego . Chodzi tutaj o szkody majątkowe prowadzące do znacznego pogorszenia bieżącej lub przyszłej sytuacji życiowej osoby najbliższej , które często wynikają z obniżenia aktywności życiowej, ujemnego wpływu śmierci osoby bliskiej na psychikę i stan somatyczny . To jest to co w orzecznictwie Sądu Najwyższego dominowało czyli to , że cierpienia psychiczne wywołane śmiercią osoby bliskiej mogą zmniejszyć możliwości zarobkowe tej osoby , a w konsekwencji powodować uszczerbek majątkowy , który może być rekompensowany kwotą przyznaną na podstawieart. 446 § 3 k.c.
W ocenie Sądu żądania zasądzenia na rzecz powodów stosownych odszkodowań zasługują na częściowe uwzględnienie. Wskutek śmierciS. S.doszło do pogorszenia sytuacji życiowej powodów i to w sposób znaczący. ZmarłyS. S.był mężem powódkiI. S.i ojcem powódekA.S.iE. S.. W wyniku śmierciS. S.sytuacja życiowa powódek pogorszyła się . ZmarłyS. S.był głównym żywicielem rodziny , pracował w gospodarstwie rolnym o powierzchni 15,8 hektara i zapewniał utrzymanie dla siebie i rodziny. PowódkaI. S.głównie zajmowała się domem i wychowywaniem dzieci. W wyniku śmierciS. S.powódka zmuszona była przejąć obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego , pomagali jej sąsiedzi szczególnie podczas żniw i przy innych pracach polowych , przy naprawie sprzętu rolniczego .
ZmarłyS. S.wykonywał wszystkie prace remontowe, techniczne i porządkowe w domu oraz w gospodarstwie rolnym . Po jego śmierci obowiązki te spadły na powódkęI. S..
Obecnie powódkaI. S.w dalszym ciągu prowadzi gospodarstwo rolne , dochody z pracy w gospodarstwie rolnym spadły o około 40 % .
Powyższe okoliczności świadczą o tym , że niewątpliwie uległa pogorszeniu sytuacja materialna powodów z uwagi na to, iżS. S.był wsparciem finansowym dla rodziny , głównym żywicielem rodziny i świadczył pomoc fizyczną przy pracach domowych , remontach , naprawach , pracach malarskich, dekarskich, polowych , przede wszystkim pracował w gospodarstwie rolnym , które stanowi główne źródło dochodów dla rodziny .
Mając powyższe na uwadze, uwzględniając wypłacone już na rzecz powodów kwoty tytułem stosownych odszkodowań Sąd zasądził na rzecz powodów –I. S.,A.S.iE. S.kwoty po 10.000 złotych tytułem stosownych odszkodowań . W ocenie Sądu powyższe kwoty będą stanowić realnie odczuwalne przysporzenie, pomogą powodom przystosować się do nowych realiów życia, a zarazem złagodzą nieodwracalność tragicznych przeżyć, ich natężenie i świadomość utraty więzi emocjonalnej z najbliższą osobą, wpłyną na zdolność powodów do adaptacji do nowych warunków życia . Sąd ustalając wysokość stosownych odszkodowań wziął pod uwagę ,że pozwany w związku ze śmierciąS. S.dokonał wypłatna łączną kwotę 91.500 złotych.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 k.c.,zasądzając odsetki od dnia następnego po dniu wydania przez pozwanego decyzji o odmowie wypłaty zadośćuczynienia na rzecz powodów .
Decyzja pozwanego o odmowie wypłaty zadośćuczynienia została wydana w dniu 16 kwietnia 2013 roku jako kończąca proces likwidacji szkody powodów , co nastąpiło po wezwaniu pozwanej spółki do zapłaty na rzecz powodów , dlatego też odsetki od zasądzonej kwoty tytułem zadośćuczynienia zostały naliczone od dnia następnego , to jestod dnia 17 kwietnia 2013 rokuzgodnie z powołanym powyżejart.481 k.c.
Roszczenie o zapłatę skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w wypłacie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę zostało skalkulowane w następujący sposób :
a/I. S.za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 50.000 złotych = 6.500 złotych ,
a/A. S. (1)za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 50.000 złotych = 6.500 złotych ,
a/E. S.za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 50.000 złotych = 6.500 złotych ,
Roszczenie o zapłatę skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w wypłacie stosownego odszkodowania zostało skalkulowane w następujący sposób :
a/I. S.za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 10.000 złotych = 1.300 złotych ,
a/A. S. (1)za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 10.000 złotych = 1.300 złotych ,
a/E. S.za okres od dnia 17 kwietnia 2013 roku do dnia 17 kwietnia 2014 roku – od kwoty 10.000 złotych = 1.300 złotych ,
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego ich rozdzielenia . Skoro każda ze stron przegrała proces , a mianowicie powodowie w 33% , zaś pozwany w 67 % w takim też zakresie winni ponieść koszty procesu .
Koszty poniesione przez strony łącznie wyniosły 14.468 złotych , w tym po stronie każdego z powodów po 3.617 złotych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika, zaś po stronie pozwanego także 3.617 złotych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika.
Wobec powyższego Sąd na podstawieart. 100 k.p.c.zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 6.076,56 zł tytułem zwrotu kosztów procesu , stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania i mając na uwadze , że powodowie wygrali proces prawie w 67 % zaś przegrali w 33 % .
Sąd przyznał pełnomocnikowi powodów wynagrodzenie w wysokości stawki minimalnej określonej na podstawie § 6 pkt . 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U. 02.163.1348 + opłaty skarbowe od pełnomocnictw, uznając, iż nieskomplikowany charakter sprawy, nieznaczna ilość czynności procesowych, nie uzasadniała przyznania wynagrodzenia w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.
Na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd nie obciążył powodów obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych od oddalonej części powództw, w tym opłatą sądową od oddalonych części powództw , częścią wydatków związanych ze sporządzeniem opinii przez biegłych , zważywszy na sytuację materialną powodów i charakter roszczeń objętych pozwem w niniejszej sprawie.
Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w związku zart. 100 k.p.c.Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę10.784,57 zł (dziesięć tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery złote 57/100)tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionej części powództw w tym opłatę sadową od uwzględnionej części powództw i wydatki związane ze sporządzeniem opinii przez biegłych . (kwotę10.170złotych tytułem opłaty sądowej od pozwu od uwzględnionej części powództwa od której uiszczenia powodowie byli zwolnieni , powództwo uwzględniono w 67 % i 67 % wydatków związanych ze sporządzeniem opinii przez biegłych , tj. 67 % kwoty 917,28 złotych =614,57 złotych).
(...)