Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1978/13
Data wyroku: 2014-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I C 1978/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 15 października 2014 r.
M. S.pozwem z dnia 7 września 2012 r. (data nadania na poczcie), sprecyzowanym na rozprawie z dnia 5 sierpnia 2014 r. (k. 154 i 155), wniósł o zasądzenie solidarnie odBrowaru (...)z siedzibą wS.iC.(...)z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wW.kwoty 50.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za wykorzystanie wizerunku powoda do celów reklamowych bez jego zgody.
W uzasadnieniu powód wskazał, że rozpoznał swój wizerunek na etykiecie piwaK.przedstawiającej wizerunek szlachcica oraz w reklamie telewizyjnej promującej ten produkt prowadzonej przez(...) Sp. z o.o.Na wykorzystanie i rozpowszechnianie swego wizerunku powód nigdy nie wyrażał zgody. Działanie pozwanych było bezprawnei naruszało dobra osobiste powoda, wywołując w jego środowisku sugestię, że czerpie zyskiz reklamy napoju alkoholowego.
W odpowiedzi na pozew(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.wniosła o oddalenie powództwa w całości. Wskazała, że opracowanie wizerunku(...)umieszczanego na opakowania piwaK.zostało zlecone zewnętrznejagencji (...) Sp. z o.o.Zgodnie z oświadczeniem agencji stworzony wizerunek jest przejawem samodzielnej działalności twórczej ilustratora. Agencja nie wykorzystała w żaden sposób wyglądu powoda jako pierwowzoru postaciK., a wygląd powoda nie był w tamtym czasie znany ilustratorowi.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. Sąd odrzucił pozew w stosunku do pozwanegoBrowaru (...), ze względu na brak zdolności sądowej po stronie tego pozwanego(k. 137-138). Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się.
W toku postępowania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zwanej dalej, zmieniła nazwę na(...) Spółka Akcyjna. (odpis pełny z KRS pozwanej spółki – k. 217-223v.).
S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwanaspółka (...)jest producentem piwamarki K.. Na etykiecie piwa znajduje się wizerunek mężczyzny z brodą, ubranego w czapkę i kontusz szlachecki, trzymającego w ręce zwinięty dokument z pieczęcią, który ma przedstawiać postać kasztelana – urzędnika w średniowiecznej Polsce. (etykieta piwamarki K.– k. 16).
M. S.jest mężczyzną noszącym brodę. Wielokrotnie podróżował turystycznie pomiastach P.i innych krajów europejskich. Kilka lat temu wystąpił w programie telewizyjnym „Rozmowy w toku”. (kopia dowodu osobistegoM. S.– k. 15, fotografieM. S.na k. 186, zapis programu telewizyjnego na płycie CD –k. 185).Nie udostępniał swoich fotografii w Internecie. (oświadczenie powoda złożone na rozprawie z dnia 15 października 2014 r. – k. 190).
Projekt etykiety piwamarki K.wykonywała kilka lat temu dlaspółki (...)agencja projektowa(...) Sp. z o.o.z siedzibą wŁ.. Przy tworzeniu wizerunku kasztelana na etykiecie w/w(...)nie wykorzystywało wizerunkuM. S., nie dysponowało jego fotografiami, aM. S.nie był znany osobom, które pracowały nad tym projektem. Tworząc wizerunek kasztelana(...)w zakresie ubioru tej fikcyjnej postaci wzorowało się na ubiorze siedemnastowiecznych i osiemnastowiecznych szlachciców polskich. Jeśli zaś chodzi o brodę, wyraz oczu i twarzy postaci kasztelana inspiracją dla pracowników Studia był wizerunek aktoraG.’aC.’a. (zeznania świadkaJ. R.– k. 189-190, porównanie etykiety piwaK.ze zdjęciamiG.’aC.’a wykonane przez świadkaJ. R.– k. 187, pismoStudia (...) Sp. z o.o.do(...) Sp. z o.o.z dnia 19.06.2013 r. – k. 89).
Pismami z dnia 14 października 2011 r., z dnia 25 stycznia 2012 r. i z dnia 7 marca 2012 r.M. S.zwrócił się dospółki (...)z prośbą o udzielenie informacji odnośnie osoby, której wizerunek został wykorzystany na etykiecie piwaK.. (pismaM. S.z dnia14 października 2011 r., z dnia 25 stycznia 2012 r. i z dnia 7 marca 2012 r. wraz z pocztowymi potwierdzeniami nadania – k. 9-14).Spółka (...)nie odpowiedziała powodowi na powyższe pisma. (okoliczność bezsporna).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów.
Sąd dał wiarę obiektywnym dowodom z wymienionych wyżej dokumentów, fotografiii zapisu programu telewizyjnego na płycie CD, ponieważ nie budziły one wątpliwości co do ich autentyczności i nie były kwestionowane przez żadną ze stron.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkaJ. R.złożone na okoliczności stworzenia na zlecenie pozwanego wizerunku postaci kasztelana bez inspiracji osobą powoda. Skoro powód nie jest osobą powszechnie znaną, nie udostępniał nawet swoich fotografii w Internecie, a wyraz twarzy wizerunku kasztelana na etykiecie piwa wytwarzanego przez pozwaną nie wykazuje wyraźnego podobieństwa do wizerunku twarzy powoda, lecz jest bardziej podobny do wizerunku twarzy powszechnie znanego aktoraG.’aC.’a,to w tym kontekście nie było podstaw do odmówienia wiary twierdzeniom świadka, że pracownicy prowadzonego przez niąStudia (...)przy tworzeniu wizerunku postaci kasztelana nie wykorzystywali wizerunku powoda, lecz inspirowali się luźno wizerunkiem twarzyG.’aC.’a.
Sąd zważył, co następuje:
Zasada ochrony dóbr osobistych człowieka wyrażona została wart. 23 k.c., w myśl którego dobra osobiste człowieka, pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog chronionych dóbr osobistych wymieniony wart. 23 k.c.ma przy tym jedynie charakter przykładowy, na co wskazuje sformułowanie„w szczególności”, nie jest to więc katalog wyczerpujący. W tym katalogu wymieniony został wyraźnie wizerunek człowieka. Nadtoart. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o Prawie autorskim i prawach pokrewnych(tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r., nr 90, poz. 631) ustanawia zasadę, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej, przy czym, w braku wyraźnego zastrzeżenia, zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Środkiem ochrony naruszonych dóbr osobistych jest m.in. przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 zd. 3 k.c.). Przesłanką roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia na podstawie przytoczonych przepisów jest wykazanie przez pokrzywdzonego faktu naruszenia konkretnego dobra osobistego oraz doznania krzywdy na skutek owego naruszenia. Przepisart. 24 § 1 k.c.formułuje przy tym domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych, zatem to na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Wskazać także należy, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd – zgodnie zart. 448 k.c.– „może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone” odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę”. Oznacza to, że nawet w razie stwierdzenia naruszenia dobra osobistego przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego nie jest obligatoryjne, lecz ma charakter fakultatywny – pozostawiony swobodnemu uznaniu sędziowskiemu. Zasadność przyznania zadośćuczynienia pieniężnego, jak i jego wysokość, zależą od oceny całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, takich jak rodzaj naruszonego dobra, rozmiar doznanego uszczerbku, charakter następstw naruszenia, stopień zawinienia sprawy, stosunki majątkowe zobowiązanego i uprawnionego, itp. (tak też:G. B., w: Komentarz dokodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom 1,W.2005, s. 492; Sąd Najwyższyw wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r., II PK 245/2005 oraz Sad Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 11 stycznia 2007 r., I ACa 833/2006, LEX nr 298413).
M. S.nie wykazał jednak w rozpatrywanej sprawie faktu naruszenia jego dobra osobistego w postaci wizerunku przezspółkę (...), a w konsekwencji doznania krzywdyw wyniku zachowania pozwanego, a to na nim spoczywał w tym zakresie ciężar dowodu, zgodnie z regułą zart. 6 k.c.Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do stwierdzenia, że przy tworzeniu wizerunku kasztelana znajdującego się na etykiecie piwa produkowanego przezspółkę (...)wykorzystano wizerunek powoda. Jak już wskazano, wizerunek twarzy postaci kasztelana nie wykazuje wyraźnego podobieństwa do wizerunku twarzy powoda, a pewnym podobieństwem jest tylko broda, jaką nosi powód i ów fikcyjny kasztelan. Powód nie jest osobą powszechnie znaną, a jego fotografie nie są powszechnie dostępne – sam oświadczył, że nie udostępniał nikomu swoich zdjęć ani nie zamieszczał ichw Internecie. Akcentowane przez powoda fakty pobytów turystycznych w miastach polskichi europejskich oraz jego udział przed kilku laty w programie telewizyjnym, nie mogą dowodzić – nawet tylko z pewnym stopniem prawdopodobieństwa – że studio projektowe tworzące na zlecenie pozwanej spółki fikcyjny wizerunek postaci kasztelana posłużyło się wizerunkiem twarzy powoda. O wiele bardzie prawdopodobne w tych okolicznościach jest, że – jak wskazała w złożonych zeznaniach świadekJ. R.– pracownicy prowadzonego przez niąStudia (...) Sp. z o.o.przy tworzeniu wizerunku postaci kasztelana inspirowali się luźno wizerunkiem twarzy powszechnie znanego aktoraG.’aC.’a, a nie wizerunkiem twarzy powoda. Wskazuje też na to porównanie etykiety piwaK.ze zdjęciamiG.’aC.’a, złożone do akt przez świadkaJ. R., gdyż twarz fikcyjnego kasztelana – w zakresie zarysu ust i oczu – wykazuje o wiele większe podobieństwo do twarzy wskazanego aktora, niż do twarzy powoda. W rezultacie nie ziściła się w rozpatrywanej sprawie podstawowa przesłanka odpowiedzialności pozwanego względem powoda w postaci naruszenia dobra osobistego (wizerunku) powoda przez pozwaną spółkę lub przez osoby działające na zlecenie tej spółki. Brak było więc podstaw do uwzględnienia roszczeń powoda.
Mając to na uwadze Sąd oddalił powództwo na podstawie powołanych wyżej przepisów.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd kierował się zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c.Powód, jako przegrywający sprawę, obowiązany jest zwrócić pozwanemu poniesione przez pozwanego koszty procesu niezbędne do celowej obrony, w kwocie 2.417 zł, na którą składa się uiszczona przez pozwanego opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanegow wysokości 2.400 zł, ustalone stosownie do treści§ 6 pkt. 5zw. z§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).