Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1898/13
Data wyroku: 2014-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Barbara Braziewicz, Lucyna Morys-Magiera
Słowa kluczowe: Uzasadnienie Orzeczenia
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc w zw. z art. 328 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc

Sygn. akt III Ca 1898/13

POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Barbara Braziewicz
Sędziowie:    SO Lucyna Morys - Magiera
SR (del.) Roman Troll (spr.)
Protokolant   Tomasz Bałys
po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuG. K.
z udziałemI. S.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 22 lipca 2013 r., sygn. akt I Ns 509/07
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Roman Troll SSO Barbara Braziewicz SSO Lucyna Morys - Magiera
Sygn. akt III Ca 1898/13

UZASADNIENIE
WnioskodawcaG. K.złożył w dniu 13 kwietnia 2007 roku do Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach wniosek o podział majątku wspólnego jego iI. K.wskazując, że według niego majątek ten obejmuje:
- prawo własności nieruchomości położonej wT.przyul. (...)o wartości około 1 000 000 złotych;
- wyposażenie nieruchomości o wartości 49 000 złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do garażu o wartości 10 000 złotych;
- samochódF. (...)o wartości około 6 000 złotych;
- samochód osobowy markiF. (...)o wartości 12 000 złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego położonego wT.przyul. (...)o wartości 130 500 złotych
- boks na hali targowej wB.przyul. (...)o wartości 22 000 (dziesięć tysięcy) złotych;
- kiosk handlowy położony wT.przyul. (...), o wartości 75 000 złotych;
- oszczędności w gotówce o wartości 45 000 złotych;
- towar znajdujący się w punktach handlowych;
- dochody z działalności prowadzonej przez uczestniczkę do dnia wydania przez Sąd.
Wnioskodawca wnosił o dokonanie podziału poprzez przyznanie mu kiosku handlowego przyul. (...), garażu, samochoduF. (...)i oszczędności w kwocie 22 500 złotych zaś pozostałych składników uczestniczce postępowania. Ponadto wniósł o rozliczenie nakładu z jego majątku odrębnego w wysokości 32 000 złotych, które pochodziły ze sprzedaży działki stanowiącej majątek odrębny wnioskodawcy. Chciał również wnioskodawca uzyskać towar stanowiący wyposażenie punktu handlowego przyul. (...)w chwili ustania wspólności.
W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że strony są małżeństwem. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 19 marca 2007 roku została zniesiona wspólność majątkowa małżeńska stron. Na dzień ustania wspólności strony dysponowały trzema punktami handlowymi, z których każdy został wyposażony w niezbędne sprzęty takie jak lady, półki i urządzenia chłodnicze oraz kasy fiskalne.
Uczestniczka postępowaniaI. K.w odpowiedzi z dnia 10 grudnia 2007 roku nie sprzeciwiła się żądaniu wniosku. Przyznała skład majątku wspólnego, nieco odmiennie oceniając jego wartość. Wniosła o rozliczenie jej nakładu na majątek wspólny z majątku odrębnego uzyskanego w darowiźnie od rodziców.
Sąd Rejonowy uzasadniając swoje orzeczenie dokonał ustaleń faktycznych dotyczących sprawy z wnioskuM. K.o podział jej majątku wspólnego i wszystkie elementy stanu faktycznego wskazane w uzasadnieniu dotyczą tejże sprawy łącznie z powołaniem dowodów /k. 883 – 888/. Tak samo rzecz się ma w przypadku pisemnych rozważań Sądu Rejonowego odnoście podstawy prawnej orzeczenia /k. 888 – 891/.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki w ten sposób, iż postanowił:
1) ustalić, że w skład majątku wspólnego wnioskodawcyG. K.i uczestniczki postępowaniaI. S., wynikającego z zawarcia małżeństwa w dniu 26 czerwca 1981 roku, wchodzą następujące składniki:
- samochód osobowy markiF. (...)o numerze VIN(...)o wartości 12 650 (dwanaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt) złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do garażu o wartości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego położonego wT.przyul. (...)o wartości 145 710 (sto czterdzieści pięć tysięcy siedemset dziesięć) złotych;
- towar o wartości 51 267,84 (pięćdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt siedem i 84/100) złotych według remanentu z dnia 1 stycznia 2007 roku ;
- równowartość samochodu markiF. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w kwocie 6 300 (sześć tysięcy trzysta) złotych;
- równowartość prawa najmu powierzchni 10,30 m2z przeznaczeniem na stoisko handlowe numer 25 wraz z wyposażeniem, położonego wB.przyul. (...)o wartości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych;
- równowartość prawa dzierżawy nieruchomości stanowiącejdziałkę numer (...), pozostającej w użytkowaniu wieczystymSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wT., położonej wT.przyul. (...), wraz z kosztem odtworzenia budynku w kwocie 101 869 (sto jeden tysięcy osiemset sześćdziesiąt dziewięć) złotych;
- kwota 8 345 (osiem tysięcy trzysta czterdzieści pięć) złotych z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego;
o łącznej wartości 346 141,84 (trzysta czterdzieści sześć tysięcy sto czterdzieści jeden i 84/100) złotych;
2) dokonać podziału majątku wspólnego w ten sposób, że wnioskodawcyG. K.przyznać na wyłączną własność:
- samochód osobowy markiF. (...)o numerze VIN(...)o wartości 12 650 (dwanaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt) złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do garażu o wartości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych;
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego położonego wT.przyul. (...)o wartości 145 710 (sto czterdzieści pięć tysięcy siedemset dziesięć) złotych;
- równowartość samochodu markiF. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w kwocie 6 300 (sześć tysięcy trzysta) złotych;
- równowartość prawa najmu powierzchni 10,30 m2z przeznaczeniem na stoisko handlowe numer 25 wraz z wyposażeniem, położonego wB.przyul. (...)o wartości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych;
- kwotę 8 345 (osiem tysięcy trzysta czterdzieści pięć) złotych z tytułu zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego;
o łącznej wartości 193 005 (sto dziewięćdziesiąt trzy tysiące pięć) złotych;
3) dokonać podziału majątku wspólnego w ten sposób, że uczestniczceI. S.przyznać na wyłączną własność:
- równowartość prawa dzierżawy nieruchomości stanowiącejdziałkę numer (...), pozostającej w użytkowaniu wieczystymSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wT., położonej wT.przyul. (...), wraz z kosztem odtworzenia budynku w kwocie 101 869 (sto jeden tysięcy osiemset sześćdziesiąt dziewięć) złotych;
- równowartość towaru o kwocie 51 267,84 (pięćdziesiąt jeden tysięcy dwieście sześćdziesiąt siedem i 84/100) złotych według remanentu z dnia 1 stycznia 2007 roku;
o łącznej wartości 153 136,84 (sto pięćdziesiąt trzy sto trzydzieści sześć i 84/100) złotych;
4) ustalić, że wnioskodawcaG. K.poczynił nakłady na majątek wspólny w kwocie 70 047,88 (siedemdziesiąt tysięcy czterdzieści siedem i 88/100) złotych ;
5) ustalić, że uczestniczka postępowania poczyniła nakłady na majątek wspólny w kwocie 28 399,42 (dwadzieścia osiem tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt dziewięć i 42/100) złotych;
6) zasądzić od wnioskodawcyG. K.na rzecz uczestniczki postępowaniaI. S.kwotę 9 521,96 (dziewięć tysięcy pięćset dwadzieścia jeden i 96/100) złotych tytułem wyrównania udziału w majątku wspólnym;
7) ustalić, że wnioskodawca i uczestniczka postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie;
8) zwrócić wnioskodawcy kwotę 104 (sto cztery) złote tytułem nadpłaconej zaliczki,
9) nakazać pobrać od uczestniczki postępowaniaI. S.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 895,13 (osiemset dziewięćdziesiąt pięć i 13/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;
10) zasądzić od uczestniczki postępowaniaI. S.na rzecz wnioskodawcyG. K.kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu połowy opłaty od wniosku.
11) nakazać uczestniczce postępowaniaI. S.wydanie wnioskodawcy dowodu rejestracyjnego, karty pojazdu i kluczy do samochodu osobowego markiF. (...)o numerze VIN(...).
Postanowienie to zaskarżył wnioskodawca w całości zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia polegające na:

a
nieodroczeniu rozprawy z dnia 22 lipca 2013 r. pomimo zaistnienia ważnej przyczyny (braku pełnomocnika) i wskazaniu nowych okoliczności (art. 156 kpcw związku zart. 86 kpc),

b
odmowie przyjęcia w poczet materiału dowodowego dokumentów dostarczonych dopuszczenia dowodów zgłoszonych do przeprowadzenia na tej rozprawie (art. 217 § 1 kpciart. 224 § 1 kpc)

c
błędnej ocenie dowodów pozostającej w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz braku wszechstronnego rozważenia w sprawie materiału dowodowego, czyli uznania za wiarygodne twierdzeń uczestniczki w zakresie przeznaczenia wypłaconych przez nią oszczędności stron gromadzonych na lokacie terminowej w(...) Banku (...)(art. 233 § 1 kpc),

d
niedostatecznym wskazaniu podstawy faktycznej obliczenia wysokości nakładów stron i sposobu obliczenia kwoty spłaty tytułem wyrównania udziału w majątku wspólnym oraz niewskazaniu przyczyn, dla których sąd pominął zeznania wnioskodawcy, co do przeznaczenia kwoty uzyskanej tytułem zwrotu nadpłaconego podatku za 2006 r. na utrzymanie wspólnego domu stron (art. 328 § 2 kpc),

e
zasądzeniu od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kwoty dopłaty, która nie wyrównuje różnicy wartości udziałów stron (art. 623 kpcw związku zart. 567 kpci688 kpc),

f
błędnym określeniu składników i wartości majątku wspólnego, co sąd powinien zrobić z urzędu (art. 684 kpcw związku zart. 567 § 3 kpc),

2
nieuwzględnienie istotnych okoliczności w zakresie podziału majątku wskazujących, że:

a
lokale użytkowe stron stanowiły jedno przedsiębiorstwo,

b
uczestniczka uszkodziła wspólny samochódF. (...)wpływając na obniżenie jego wartości,

3
błędne określenie wysokości nakładów poniesionych przez wnioskodawcę na majątek wspólny poprzez:

a
niewskazanie jakie wartości składają się na kwotę 70 047,88 zł,

b
pominięcie przy obliczaniu kwoty nakładów kosztów obowiązkowego ubezpieczenia OC samochoduF. (...),

c
uwzględnienie wpłat wnioskodawcy na czynsz za garaż i lokal przyul. (...)jedynie do daty, w której były opłacane w całości, mimo że nic nie stało na przeszkodzie rozliczeniu również wpłat dokonywanych w części,

4
błędne określenie wysokości nakładów poniesionych przez uczestniczkę na majątek wspólny i brak wskazania jakie kwoty składają się na wysokość nakładów 28 399,42 zł, a przecież część wpłat pochodzi z okresu sprzed powstania rozdzielności majątkowej

i wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów, których odmówił przyjęcia Sąd Rejonowy, a to potwierdzeń przelewów opłat za lokal po 265,40 zł od maja do czerwca 2013 r., potwierdzeń opłat za garaż w tym samym okresie po 24,66 zł, pokwitowania wpłaty z 15 lipca 2013 r. i zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym z paragonem na okoliczność dokonanych przez wnioskodawcę nakładów oraz wskazując nowe fakty zaistniałe po wydaniu postanowienia wniósł o dopuszczenie dowodu z zaświadczeniaSM (...)z 30 czerwca 2013 r., potwierdzenia przelewu zaległości czynszowej z dnia 30 lipca 2013 r. na kwotę 15 781,26 zł, potwierdzenia opłaty za lokal w okresie od sierpnia do października 2013 r. po 530,80 zł, potwierdzenia przelewu zaległości za garaż z 30 lipca 2013 r. na kwotę 355,54 zł i opaty za garaż za okres od sierpnia do października 2013 r. po 49,32 zł na okoliczność wysokości nakładów poniesionych przez wnioskodawcę, a takę wniósł o dopuszczenie dowodów z wydruku(...)z 8 października 2013 r. i z zestawienia raportów miesięcznych z kas fiskalnych za okres od września 2006 do lutego 2007 r. na okoliczność prowadzenia przez uczestniczkę działalności gospodarczej.
Przy takich zarzutach i wnioskach wnioskodawca złożył wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez korektę składu i wartości majątku, przyznania wnioskodawcy spółdzielczego własnościowego prawa do garażu, równowartości samochoduF. (...), równowartości prawa najmu powierzchni 10,30 m2stoiska handlowego nr 25 z wyposażeniem oraz przyznanie pozostałych składników uczestniczce, a także o ustalenie, że poczynił nakłady z majątku odrębnego i zasądzenie od uczestniczki spłaty tytułem wyrównania udziałów względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazane sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że sąd nie podał w jaki sposób oszacował kwotę z pkt 6 postanowienia (9 521,96 zł) zasądzoną tytułem spłaty, a jego zdaniem nie znajduje ona żadnego uzasadnienia, a roszczenie z tytułu nakładów przewyższa kwotę należną uczestniczce z tytułu dopłaty. Pomięcie dowodów zgłoszonych na ostatniej rozprawie spowodowało zaś nieprawidłowe ustalenia co do dalszych nakładów wnioskodawcy. Nie wskazano także jakie koszty i z jakich okresów przyjęto w pkt 4 i 5 postanowienia, gdzie mowa o nakładach. Sąd nieprawidłowo nie rozliczył kwoty 30 000 zł wypłaconej przez uczestniczkę z lokaty w grudniu 2006 r. oraz nie przyjął, żeM. (...)został nabyty ze wspólnych oszczędności. Niezasadnie przyjęto, że kwoty 8 345 zł wnioskodawca nie rozdysponował na majątek wspólny.
Na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Gliwicach uczestniczka wniosła o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy, zważył co następuje:
Trudno ocenić zasadność zarzutów apelacji wnioskodawcy, albowiem zaskarżone orzeczenie w zasadzie nie zostało w żaden sposób uzasadnione, co uniemożliwia instancyjną kontrolę tego postanowienia, same zaś zarzuty apelacji dotyczą zaskarżonego postanowienia, ale odnoszą się do innego jego uzasadnienia niż podpisane przez sędziego.
Zauważyć należy, że w aktach sprawy na kartach 882 – 891 znajduje się uzasadnienie, które od końca karty 882 nie dotyczy rozpoznawanej sprawy lecz innej, w której związek małżeński został zawarty 28 września 1978 r. przezM. K.. Cały ustalony stan faktyczny, jak i rozważania Sądu Rejonowego dotyczą innego stanu faktycznego, który odbiega od zebranych w rozpoznawanej sprawie dowodów. Takie uzasadnienie zostało podpisane przez sędziego i nie ma przy tym znaczenia fakt, że uczestnicy otrzymali inne uzasadnienie. To uzasadnienie otrzymane przez uczestników jest na kartach 909 – 915, natomiast nie jest ono podpisane przez sędziego, a w przypadku jego podpisania byłoby to już drugie uzasadnienie tego samego postanowienia, co także uniemożliwiłoby prawidłową kontrolę wydanego rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy nie dokonał więc żadnych ustaleń faktycznych jej dotyczących i nie wskazał żadnych podstaw swojego rozstrzygnięcia naruszając w ten sposóbart. 328 § 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpcprzez co uniemożliwił kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie to wymyka się spod kontroli, a to musi prowadzić do konstatacji, iż nie rozpoznano istoty sprawy, za tym zaś idzie konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości (por. H. Pietrzkowski: Orzeczenia i ugody w praktyce sądów cywilnych, Warszawa 2007 r., s. 107 – 108).
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy podejmie decyzję odnoście przedłożonych przez wnioskodawcę w apelacji wniosków dowodowych oraz wyda postanowienie kończące postępowanie w sprawie, przy czym w przypadku złożenia w terminie wniosku o jego pisemne uzasadnienie sporządzi je w trybie zgodnym zart. 328 § 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc, tak aby wyraźnie wskazać fakty uznane za udowodnione, dowody na ich potwierdzenie oraz przyczyny, dla których doszło do odmowy wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom, a także wyjaśnić podstawę prawną orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa. Jednocześnie Sąd Rejonowy musi mieć na uwadze regulacjęart. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami(Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) dotyczącą terminu w jakim może być wykorzystywany operat szacunkowy sporządzony przez biegłego oraz to, że jest związany zgodnym określeniem wartości poszczególnych składników majątku wspólnego dokonanym przez wnioskodawcę i uczestniczkę (por. E. Skowrońska – Bocian: Rozliczenia majątkowe małżonków w stosunkach wzajemnych i wobec osób trzecich, Warszawa 2005, s. 224) przy czym z urzędu ustala wartość składników majątku, co do których byli małżonkowie nie doszli do porozumienia w zakresie ich wartości (por.art. 567 § 3 kpcw związku zart. 684 kpc).
Mając powyższe na uwadze, w oparciu oart. 386 § 4 kpciart. 328 § 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc, należało orzec jak w sentencji.
SSR (del.) Roman Troll SSO Barbara Braziewicz SSO Lucyna Morys – Magiera