Sąd Rejonowy w Oleśnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 447/11
Data wyroku: 2014-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Przychodzka
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc i in.

Sygnatura akt I C 447/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia, 27 marca 2014r.

Sąd Rejonowy w Oleśnicy, Wydział I Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Ewa Przychodzka
ProtokolantBeata Wolny
po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014r. w Oleśnicy sprawy
przy udziale stron:
powódE. R.
pozwanaW. G.
o uznanie umowy za bezskuteczną

I
uznaje za bezskuteczną w stosunku doE. R.umowę darowizny nieruchomości z dnia 24.03.2010r. sporządzoną przed notariuszemW. B. (1)z Kancelarii Notarialnej weW.Rep. A nr 1550/2010, mocą którejL. H. (1)iT. H.podarowaliW. G.prawo własności lokalu położonego wB.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadziksięgę wieczystą nr (...)wraz z przynależnym udziałem w częściach wspólnych budynku i gruntu, w zakresie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 21.05.2001r. w sprawieI Nc 59/2001 tut. Sądu wraz z nadaną klauzulą wykonalności w stosunku do małżonka dłużnika postanowieniem z dnia 24.02.2004r. w sprawie I Co 71/04 tut. Sądu;

II
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.896,00zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Z.
- kal. 21 dni
27.03.2014r.
I C 447/11

UZASADNIENIE
PowódkaE. R.wniosła o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niej umowy darowizny nieruchomości z dnia 24.03.2010 r., zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego przez notariuszaW. B. (2)w Kancelarii Notarialnej weW.za nr rep. A 1550/2010 mocą, którejL. H. (1)iT. H.podarowaliW. G.prawo własności lokalu położonego wB.przyul. (...), dla któregoSąd Rejonowy w Oleśnicy prowadziksięgę wieczystą nr (...), z którym to prawem związane jest prawo współwłasności w częściach wspólnych budynku i gruntu, dla których przez tut. Sąd prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)– w celu umożliwienia powódce dochodzenia zaspokojenia wierzytelności wynikającej z nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Rejonowy w Oleśnicy z dnia 21.05.2001 r., sygn. akt I Nc 59/2001 oraz z postanowienia wyżej wskazanego Sądu, z dnia 24.02.2004 r., wydanego w sprawie o sygn.akt I Co 71/04 o nadaniu klauzuli wykonalności w stosunku do małżonki dłużnikaL.H..
W uzasadnieniu swojego żądania powódka wskazała, iż toczące się przeciwko dłużnikomL.iT. H.postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne, gdyż dłużnicy wyzbyli się jedynego posiadanego przez siebie majątku, dokonując zaskarżonej przez powódkę niniejszą skargą czynnością darowizny nieruchomości na rzeczW. G.. Przeniesienie własności nieruchomości uniemożliwiło stronie powodowej uzyskanie zaspokojenia w sposób znaczący bowiem pomniejszyło majątek dłużnika, który niewątpliwie działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Obecnie strona powodowa nie ma możliwości uzyskania zaspokojenia swojego roszczenia.
Przedstawicielka ustawowa pozwanej, w odpowiedzi na pozew oświadczyła, iż otrzymanie odT.iL.H.darowizny nie było celowe i nie stanowiło działania na niekorzyść wierzyciela. W odpowiedzi na pozew podnosi, iż sprzedała swój majątek, który miał w przyszłości zostać darowany pozwanej a pieniądze z jego sprzedaży przekazałaL.iT. H.. W zamian za to zobowiązali się oni do przeniesienia własności nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania na pozwanąW. G., z zastrzeżeniem, iż wykup niniejszej nieruchomości sfinansowany zostanie przez przedstawicielkę ustawową pozwanej. W związku z powyższym pozwana nie zgadza się z twierdzeniem powódki, iż darowizna ta miała charakter nieodpłatny i że pomniejszyła majątek dłużnika. Wskazała też, iż swoją wierzytelność powódka może egzekwować ze świadczeń emerytalno – rentowychT. H.lub od spadkobiercówL.H..
W toku postępowania dowodowego ustalono n a s t ę p u j ą c y s t a n f a k t y c z n y :
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 21.05.2001 r. Sąd Rejonowy w Oleśnicy, w sprawie o sygn. akt I Nc 59/2001 zasądził na rzecz strony powodowej od dłużnikaT. H.kwotę 29.032,83 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 533,08 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Nakazowi temu, postanowieniem z dnia 24.02.2004 r. w sprawie o sygn. akt I Co 71/04, została nadana klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika –L. H. (1).
Na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego 28.09.2005 r. powódka wniosła o wszczęcie egzekucji z majątku dłużników. Prowadzone postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w OleśnicyT. S. (1)(w sprawie o sygn. I KM 504/01) orazR. C.( w sprawie o sygn. II KM 1748/05) okazały się bezskuteczne.
/dowód:
nakaz zapłaty z dnia 21.05.2001r. tut. Sądu o sygn. akt I Nc 59/2001 – k. 6 wraz z postanowieniem klauzu-lowym z dnia 24.02.2004 r. – k. 6v.;
wniosek powódki o wszczęcie egzekucji z dnia 28.09.2005 r. – 18;
kopia pism Komorników przy tut. Sądzie R.C.z dnia 26.07.2007r.,T. S.z dnia 18.05.2011r. – k. 19, 20;

Przedmiotem skarżonej umowy jestlokal nr (...)położony w miejscowościB.przyul. (...), dla którego to lokalu tut. Sąd prowadziksięgę wieczystą nr (...). Lokal ten przysługiwał dłużnikom powódkiL. H. (1)iT. H.na prawach wspólności ustawowej na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Umowąz dnia 11.09.2009 r. nieruchomość ta została wykupiona na własność przezL.H.iT. H.wraz z przynależnymudziałem w nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę gruntu o nr ew. 63,dla której Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadziksięgę wieczystą nr (...). W imieniuL.H.czynności związanez przekształceniem prawa i wykupem mieszkaniu dokonywane były przez jej pełnomocnika córkęA.H.(matkę pozwanejW. G.).Wcześniej wkład mieszkaniowy przysługujący dłużnikom powódki, przedwykupem lokalu na własność został w dniu 15.05.2007 r. zajęty przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy –R. C.na wniosek powódkiw sprawie o sygn. II KM 1748/05.
/dowód:
odpis KW nr(...), stan z dnia 03.10.2011 r. i z dnia 25.10.2011 r. – k. 8 – 14 i 35 - 37;
odpis KW nr(...), stan z dnia 03.10.2011 r. – k. 16 – 17;
zeznania przedstawicielki ustawowej pozwanej –A.H.–k. 66 – 67 i 226 - 228;
zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy –R. C.z dnia 15.05.2007 r., o zajęciu wierzytelności – k. 21;
pismoSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z/s wO.z dnia 11.10.2011 r. – k. 65;
zeznania św.T. H.– k.116 – 118;
pełnomocnictwo notarialne z dnia 04.09.2009 r. – k. 144 – 146;

Przedstawicielka ustawowa pozwanej –A. H.była właścicielką trzy - pokojowego mieszkania położonego w miejscowościM.przyul. (...)o powierzchni około 60 m2oraz lokalu użytkowego położonego wB.przyul. (...), które to nieruchomości sprzedaław 2010 r. Ponadto przedstawicielka ustawowa pozwanej zaciągnął pożyczki od osób prywatnych z zamiarem przeznaczenia ich na sfinansowanie wykupulokalu nr (...)położonego w miejscowościB.przyul. (...), dla któregoto lokalu tut. Sąd prowadziksięgę wieczystą nr (...), na własność jej rodzicówL.iT. H..

/dowód:
zeznania przedstawicielki ustawowej pozwanej –A.H.–k. 66 – 67 i 226 - 228;
zeznania św.D. G.– k. 219 – 219v.;
zeznania św.T. H.-cza – k.116 – 118;

W dniu 24.03.2010 r.L.iT. H.na mocy umowy darowizny, zawartej w formie aktu notarialnego sporządzonego przeznotariuszaW. B. (2)w Kancelarii Notarialnej weW.za nr rep.A(...)przekazali na rzecz małoletniejW. G.własnośćlokalu nr (...)położonego w miejscowościB.przyul. (...), dla którego tolokalu tut. Sąd prowadziksięgę wieczystą nr (...)wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej wynoszącym(...)części nieruchomości.
/dowód:
notarialna umowa darowiznyz dnia 23.03.2010 r. – k. 32 – 34v.;
odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...)– k. 35 – 38;
zeznania św.T. H.-cza – k. 116 – 118;
zeznania przedstawicielki ustawowej pozwanej –A.H.– k. 66 – 67 i 226 - 228;

L. H. (1)zmarła w dniu 29.03.2010 r. Na mocy postanowienia z dnia 21.05.2013 r. w sprawie o sygn. I Ns 832/12 tut. Sądu spadek po niej nabyli: mążT. H., synR. H.i wnuczkaW. G.– wszyscy po 1/3 części i z dobrodziejstwem inwentarza.
/dowód:
akta sprawy o sygn. I Ns 832/12 tut. Sądu – w zał.;
zeznania św.R. H.– k. 148 – 149;

W chwili obecnej przeciwkoT. H.toczy się10 postępowań egzekucyjnych na łączną kwotę 176.709,57 zł. Jego zadłużeniew stosunku do powódki wynosi 29.032,83 zł należności głównej i 54.003,32 zł tytułem odsetek. MajątekT. H., z którego na dzień wydania niniejszego wyroku można by prowadzić egzekucję to świadczenie emerytalno – rentowe wypłacane przez ZUS w wysokości 1.539,00 zł brutto z potrąceniem z tej kwoty w wysokości 384,74 zł miesięcznie, z czego do wypłaty pozostaje kwota 904,73 zł.
/ dowód:
decyzja ZUS o przyznaniu eme-ryturyT. H.– k. 88 – 89;
pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w OleśnicyA. N.z dnia 29.11.2013 r. – k. 235;
zeznania św.T. H.-cza – k. 116 – 118.

Na rzecz dłużnikT. H.zasądzona została od synaR. H.wyrokiem z dnia 25.10.2013 r. w sprawie o sygn. aktI C 141/13 tut. Sądu kwota 30.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia chce przeznaczyć na spłatę swojego zadłużenia wobec powódki.
/ dowód:
oświadczenieT. H.-cza z dnia 21.11.2013 r. – k. 225;
kopia wyroku z dnia 25.10.2013 r. tut. Sądu w sprawie I C 141/13 – k. 224;
Sąd zważył:
Zgodnie z treściąart. 527 § 1 kc, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnikstał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (art. 527 § 2 kc). Wierzyciel jest pokrzywdzony, jeżeli w związku z dokonaniem czynności przez dłużnika stan jego majątku,z którego wierzyciel może się zaspokoić zmniejszył się w taki sposób,że uniemożliwia to w całości lub w części pokrycie jego wierzytelności.W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, że pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela. Jednocześnie trafnie podkreśla się, że chodzi o rzeczywistą niewypłacalność dłużnika, ocenianą według chwili wystąpienia przez wierzyciela z akcją pauliańską, jak również w chwili wyrokowania (zob. wyroki Sądu Najwyższegoz dnia 14.02.2008 r., 11 CSK 503/07, z dnia 28.11.2001 r., IV CKN 525/00,niepubl., z dnia 22.03.2001 r., V CKN 280/00, niepubl., z dnia 29.06.2004 r., II CK 367/03, niepubl., z dnia 15.06.2005 r., IV CK 806/04, niepubl.).Ponadto zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie poglądem pokrzywdzenie wierzyciela musi istnieć zarówno w chwili wystąpienia ze skargą pauliańską, jak i w chwili orzekania przez Sąd o żądaniu uznania czynności prawnej dłużnika za bezskuteczną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.02.2009 r., V CSK 309/08).
W świetle powyższego w niniejszej sprawie należało ustalić, czy zaskarżona czynność dokonana została z pokrzywdzeniem powódki, czy pozwana - a w okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na fakt, iż jest osobą małoletnią, jej przedstawiciel ustawowy – wiedziała o tym, iż dłużnicy mieli świadomość dotyczącą pokrzywdzenia wierzycieli oraz czy dłużnik posiada majątek wystarczający na zaspokojenie wierzyciela, co w razie pozytywnego ustalenia zwalniałoby pozwaną z odpowiedzialności.
Analizując wskazane wyżej przesłanki stwierdzić należy, iż strona powodowa prawidłowo wykazała w niniejszej sprawie, iż przeniesienie własności nieruchomości uniemożliwiło jej uzyskanie zaspokojenia, bowiem pomniejszyłow sposób znaczący majątek dłużnika. To z kolei rzutowało na brak możliwości uzyskania zaspokojenia swojego roszczenia przez stronę powodową jako wierzyciela postępowaniu egzekucyjnym. Trudno było nie zgodzić sięz twierdzeniem strony powodowej, iżT. H.iL. H. (1)dokonując darowiznylokalu nr (...)położonego w miejscowościB.przyul. (...), niewątpliwie działali ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.T. H.iL. H. (2)znali bowiem wysokość posiadanych przez siebie zobowiązań, oraz zdawali sobie sprawę ze swojego stanu majątkowego, wiedzieli również o stanie majątkowym córki i stąd podjęli decyzję o dokonaniu darowizny na rzecz małoletniej wnuczkiW. G..
Jak słusznie wskazywała strona powodowa przedmiotowa darowiznaz dnia 23.03.2009 r. miała na celu pokrzywdzenie wierzycieli, o czymA. H.jako przedstawiciel ustawowy małoletniejW. G.z pewnością wiedziała lub — jeśli nie miała świadomości znaczenia w/w czynności — przy zachowaniu należytej staranności mogła tę wiedzę uzyskać. Stosunek bliskości wynikający z powiązań rodzinnych, istniejący pomiędzy rodzicami i dziećmi uzasadnia przyjęcie, żeA. H., która jako przedstawiciel ustawowy małoletniej pozwanej przyjęła darowiznę na jej rzecz, jest w posiadaniu informacji o aktualnej sytuacji majątkowej rodziców, tym bardziej, że — co sama przyznała — udzielała im pomocy finansowej. Podkreślić także należy, iż zgodnie zart. 528 kcgdy czynność przenosząca korzyść majątkową miała nieodpłatny charakter – co miało miejsce w niniejszej sprawie, wiedza osoby trzeciej nie jest wymagana do nałożenia sankcji bezskuteczności. Tym samym nawet udowodnienie przez osobę trzecią okoliczności, że nie wiedziała i — mimo zachowania najwyższej staranności — nie mogła dowiedzieć się o pokrzywdzeniu wierzyciela, nie zwalnia jej z odpowiedzialności wobec wierzyciela.
W okolicznościach niniejszej sprawy, mimo twierdzeń strony pozwanej,iż darowizna ta nie miała charakteru nieodpłatnego, gdyż została dokonanaw zamian za wieloletnie utrzymywanieL.iT. H.przez przedstawicielkę ustawową pozwanej –A.H.i wyzbycie się przez nią własnego majątku oraz zaciągnięcie pożyczek u osób prywatnychoraz przeznaczenie środków finansowych pochodzących z alimentów płaconych na rzecz pozwanej, należy wskazać, iż twierdzenia te nie zostały – w ocenieSądu – dostatecznie udowodnione. Faktem jest, iżA. H.– przedstawiciel ustawowy pozwanej zaciągnął pewne pożyczki od świadkaD. G.oraz, że sprzedała należące do niej nieruchomości, jednakże niewykazała ona aby pieniądze uzyskane z wyżej wymienionych źródeł faktycznie przeznaczyła na wykup lokalu darowanego pozwanej przezL.iT. H.. Warto, więc w tym miejscu przypomnieć, iż w myślart. 6 kcciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Dowód wykazania prawdziwości określonego faktu obciąża, zatem tego, kto się na dany fakt powołuje dla uzasadnienia dochodzonego prawa, a nie tego, kto faktowi temu zaprzecza. Oznacza to, że powód musi udowodnić fakty tworzące jego prawo, a pozwany fakty, które przeszkodziły powstaniu prawalub je zniweczyły ( tak A.Wolter, J.Ignatowicz, K.Stefaniuk „Prawo cywilne. Zarys części szczególnej”, Warszawa 1998, s. 383).
Odnosząc się do ostatniej ze wskazanych wyżej przesłanek należy podkreślić, iż zgodnie zart. 533 kcosoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela, żądającego uznania czynności prawnej za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika. Zwolnienie się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela przez wskazanie mienia dłużnika, będzie skuteczne tylko wtedy, gdy wartość wskazanego mienia odpowiada wartości uzyskanej przez osobę trzecią korzyści majątkowej i gdy mienie to może rzeczywiście służyć do zaspokojenia wierzyciela. Skoro samo wskazanie mienia dłużnika może, na równi z zaspokojeniem wierzyciela, prowadzić do zwolnienia osoby trzeciej od zadośćuczynienia jego roszczeniu, musi to być mienie realnie służące zaspokojeniu ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19.02.2014 r., sygn. akt I ACa 991/13).
Przenosząc powyższe uwagi na stan niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż brak było podstaw do przyjęcia, iż pozwana istotnie wykazała majątekT. H., z którego można by z najwyższym stopniem prawdopodobieństwa graniczącym z pewnością przyjąć, że pozwoli na zaspokojenie wierzycielki. Wskazany bowiem przez stronę pozwaną i potwierdzony przez dłużnika dochód pochodzący ze świadczenia emerytalnego w kwocie 1.500,00 zł brutto, pomniejszony dodatkowo o kwotę 400,39 zł, tytułem miesięcznych potrąceń w skutek prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jest zbyt niski aby można było, zaspokoić z niego wierzytelność, która, jak wynika z informacji uzyskanej przez Komornika wynosi 29.032,83 zł należności głównej oraz 54.003,32 zł tytułem odsetek, które wciąż są naliczane.
Wobec powyższego, uznając żądania strony powodowej za uzasadnione, orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach oparto na treściart. 98 kpc, uwzględniająckoszty zastępstwa prawnego w wysokości wynikającej z§ 6 pkt. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) oraz koszty opłaty od pełnomocnictwa 17,00 zł.
Brak było podstaw od przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie pozwanej z urzędu, ze względu na treść § 20 rozporządzeniaz dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), który stanowi, iż wnioseko przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. W niniejszej sprawie adwokat udzielający pomocy prawnej z urzędu stronie pozwanej niezłożył wniosku wraz z wymaganym oświadczeniem, warunkowało przyznanie takich kosztów.