Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 323/14
Data wyroku: 2014-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 28 ust. 4 ustawy o ubepzieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 323/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 czerwca 2014r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Iwona Chojecka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014r. wS.
odwołaniaZ. O.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 13 lutego 2014  r. Nr(...)
w sprawieZ. O.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o zwrot nienależnie pobranego świadczenia
oraz odwołaniaM. O.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 13 lutego 2014  r. Nr(...)
w sprawieM. O.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o zwrot nienależnie pobranego świadczenia

    I. zmienia zaskarżoną decyzję znak:(...)i ustala, że ubezpieczonyZ. O.nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 25.962,32 (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt dwa złote trzydzieści dwa grosze) pobranej tytułem części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 grudnia 2013 roku;

    II. zmienia zaskarżoną decyzję znak:(...)i ustala, że ubezpieczonaM. O.nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty 25.967,96 (dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt siedem złotych dziewięćdziesiąt sześć groszy) pobranej tytułem części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 grudnia 2013 roku.

Sygn. akt: IV U 323/14UZASADNIENIE
Decyzjami z 13 lutego 2014r. oznaczonych znakami sprawy(...)i(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawieart.28 ust.3 i 4 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówzobowiązał odpowiednioZ. O.iM. O.do zwrotu nienależnie pobranej części uzupełniającej emerytury rolniczej za okres od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2013r. w kwocie odpowiednio 25.962,32 złotych (Z. O.) i 25.967,96 złotych (M. O.) wskazując, że we wskazanym okresie ubezpieczeni prowadzili działalność rolniczą, dlatego pobrane świadczenia były im nienależne.
Odwołania od w/w decyzji złożyliZ. O.iM. O.wnosząc o ich zmianę i ustalenie, że nie są zobowiązani do zwrotu kwot określonych w powyższych decyzjach. W uzasadnieniu stanowisk wskazali, że decyzje są dla nich krzywdzące. Są osobami schorowanymi i mają pod opieką niepełnosprawnego syna. Emerytury, które pobierają są im niezbędne do utrzymania siebie i chorego syna. Ponadto wbrew twierdzeniom organu rentowego nie prowadzili działalności rolniczej, posiadali jedynie 40 arów ziemi z budynkami, a przed nabyciem tej ziemi konsultowali się z pracownikiem organu rentowego, który stwierdził, że bez konsekwencji prawnych mogą nabyć tę ziemię (odwołania k.1-2 akt IV U 323/14 z odwołaniaM. O.i k.1-2 akt IV U 324/14 z odwołaniaZ. O.).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o ich oddalenie, przywołując przepisy prawa i argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedzi na odwołania k.3-4 akt IV U 323/14 i IV U 324/14).
Postanowieniem z 10 kwietnia 201r. Sąd dołączył sprawę z odwołaniaZ. O.zarejestrowaną pod sygnaturą akt IV U 324/14 do sprawy IV U 323/14 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i obie sprawy prowadził pod sygnaturą akt IV U 323/14 (k.9 akt IV U 324/14).
Sąd ustalił, co następuje:

Z. O.iM. O.będący małżonkami są emerytami rolniczymi.Z. O.pobiera emeryturę rolniczą od 1 marca 2008r. Uprzednio pobierał rentę rolniczą (decyzja z 7 lutego 2008r. o przyznaniu emerytury rolniczej od 1 marca 2008r. k55-56 akt emerytalnychZ. O.).M. O.pobiera emeryturę rolniczą od 1 marca 2014r. Uprzednio pobierała rentę rolniczą (decyzja z 13 lutego 2014r. k.100-101 akt emerytalnych dotyczącychM. O.).
Na mocy aktu notarialnego umowy darowizny zawartej w dniu 19 czerwca 1996r. małżonkowieO.przekazali swoim dzieciomL. O.,E. O.iM. O. (1)własność nieruchomości rolnych, w tym udziały w zabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsiP.oznaczonej numerem 130. Udział w tej nieruchomości, który przypadł synowi ubezpieczonych -M. O. (1), wyniósł 2/5 części (akt notarialny umowy darowizny z 19 czerwca 1996r. k.14-16 akt emerytalnychZ. O.).
Syn ubezpieczonychM. O. (1)jest osobą niepełnosprawną. W związku z zamiarem ubiegania się o rentę socjalną, na mocy aktu notarialnego umowy darowizny z 21 lutego 2007r.M. O. (1)reprezentowany przez kuratora przeniósł na ubezpieczonych udział w wysokości 2/5 części we współwłasności zabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsiP.oznaczonej numerem 130 (akt notarialny umowy darowizny z 21 lutego 2007r. k.67-68 akt emerytalnychZ. O.).
Następnie na mocy umowy darowizny z 22 sierpnia 2013r. córka i zięć ubezpieczonychB.iW.małż.K.przenieśli na ubezpieczonych udział w wysokości ½ części we własności nieruchomości – działki gruntu położonej we wsiP.oznaczonej numerem(...)o powierzchni 0.7626 ha, sąsiadującej z w/w zabudowanądziałką oznaczoną numerem (...). Pozostały udział w wysokości ½ części darczyńcy przekazali synowi ubezpieczonychM. O. (3)(akt notarialny umowy darowizny z 28 lutego 2013r. k.60-63 akt emerytalnychZ. O.). Wreszcie aktem notarialnym umowy darowizny z 29 listopada 2013r. ubezpieczeni przenieśli na synaM. O. (3)połowę z nabytego udziału wdziałce numer (...),tj. udział w wysokości ¼ części (akt notarialny umowy darowizny z 29 listopada 2013r. k.71-72 akt emerytalnychZ. O.).
Na skutek powyższych czynności ubezpieczeni są właścicielami w udziale 2/5 częścidziałki nr (...)o powierzchni 1,0629 ha fizycznych ,tj. 1,5193 ha przeliczeniowych oraz w udziale 1/4 częścidziałki nr (...)o powierzchni 0,7626 ha fizycznych ,tj. 1,0669 ha przeliczeniowych (informacja z Urzędu GminyS.z 7 stycznia 2014r. k.89 akt emerytalnychM. O.).
Po nabyciu udziału we współwłasnościdziałek numer (...), a następnie numer 131 położonych wP.ubezpieczeni nie prowadzili na tych działkach działalności rolniczej. UbezpieczonyZ. O.ma 71 lat, a ubezpieczonaM. O.68 lat. Oboje leczą się na szereg schorzeń. Ubezpieczony cierpi na reumatyzm i miażdżycę, a ubezpieczona cierpi na schorzenie kręgosłupa, żylaki, oczekuje na operację ginekologiczną. Ubezpieczeni mają 25-letniego synaM. O. (1), który jest osobą niepełnosprawną, całkowicie ubezwłasnowolnioną i wymaga stałej opieki ze strony ubezpieczonych. Przez cały sporny okres całość w/w działek była użytkowana rolniczo przez drugiego syna ubezpieczonychM. O. (3), który od szeregu lat prowadzi własne gospodarstwo rolne i jest współwłaścicielem powyższych działek (dokumentacja medyczna ubezpieczonych – w kopercie na k.7 akt sprawy, zeznania świadkaM. O. (3)k.11v – nagranie od minuty 24 do 30 oraz zeznania ubezpieczonejM. O.k.11v-12 – nagranie od minuty 33 do 35 i k.10v-11- nagranie od minuty 3 do 21 i zeznania ubezpieczonego k.12 – nagranie od minuty 35 do 37 i k.11 – nagranie od minuty 21 do 23).
W dniu 24 stycznia 2014r. ubezpieczeni zawarli umowę dzierżawy, na mocy której oddali przysługujące im udziały wdziałkach numer (...)w dzierżawę synowiM. O. (3)na okres 10 lat (umowa dzierżawy z 24 stycznia 2014r. k.76 akt emerytalnychZ. O.).
Po ustaleniu, że od 21 lutego 2007r. ubezpieczeni byli współwłaścicielami nieruchomości rolnych organ rentowy w dniu 13 lutego 2014r. wydał zaskarżone decyzje, w których zobowiązał ubezpieczonych do zwrotu części uzupełniających pobranych świadczeń za okres od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2013r. ,tj. za ostatnie trzy lata (decyzje z 13 lutego 2014r. k.84 akt emerytalnychZ. O.i k.102 akt emerytalnychM. B.).
Sąd zważył, co następuje:
Odwołania ubezpieczonychZ. O.iM. O.okazały się uzasadnione.
Zgodnie zart.28 ust.1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U. z 2008r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych wust.2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą, przy czym zgodnie zustępem 4powyższego przepisu uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ rentowy dokonał błędnej wykładni przepisuart.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi doszedł do niewłaściwego wniosku, że ubezpieczeni jako renciści, a następnie emeryci nie zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu powyższy przepis nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt (rencista) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że rencista nie prowadzi już działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż emeryt (rencista) lub jego małżonek jest właścicielem gospodarstwa rolnego, uzasadnione jest przyjęcie, że emeryt (rencista) nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu o tym, czy emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą i pracuje w gospodarstwie rolnym. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (vide: uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389), a także Sąd Apelacyjny w Lublinie, który w wyroku z 1 sierpnia 2012r. w sprawie III AUa 615/12 (LEX nr 1216343) wskazał, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art.6 pkt 3 ustawy z 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie ulega zawieszeniu na podstawieart.28 ust.1 i 3w związku zust.4. Z przedstawionych wyżej ustaleń Sądu wynika, żeZ. O.iM. O., mimo nabycia w 2007r., a następnie w 2013r. udziałów we współwłasności nieruchomości rolnych, faktycznie nie prowadzili na tych nieruchomościach działalności rolniczej. Nie pozwalały im na to stan zdrowia, gdyż oboje cierpią na szereg schorzeń uniemożliwiających pracę w gospodarstwie rolnym, a tak konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym synemM. O. (4). Ponadto, jak wynika ze spójnych i logicznych zeznań świadkaM. O. (3)(drugiego syna ubezpieczonych) od szeregu lat prowadzi on własne gospodarstwo rolne, w ramach którego użytkuje również działki, w których udziały mają rodzice. Wiarygodność zeznań tego świadka nie budzi zastrzeżeń, jeśli zważyć na wskazane wyżej okoliczności oraz to, że świadek również posiada udziały w przedmiotowych nieruchomościach.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należało, że organ rentowy bezpodstawnie ustalił, że w rozpatrywanym wyżej okresie ubezpieczeni prowadzili działalność rolniczą i niezasadnie zobowiązał ubezpieczonych do zwrotu części pobranych świadczeń za okres od 1 stycznia 2011r. do 31 grudnia 2013r. Dlatego na podstawieart.477.14§2 kpcSąd zmienił zaskarżone decyzje i orzekł jak w sentencji wyroku.