Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmA 4/13
Data wyroku: 2014-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogdan Gierzyński
Słowa kluczowe: Naruszenie Zbiorowych Interesów Konsumentów, Ochrona Konkurencji I Konsumentów
Podstawa prawna: art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Sygn. akt XVII AmA 4/13

WYROK

1)W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Bogdan Gierzyński
Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Naróg
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z odwołania(...) S.A.wW.
przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o stwierdzenie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów
na skutek odwołania(...) S.A.wW.od Decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 września 2012 roku nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uchyla punkt III decyzji;

2
zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz(...) S.A.wW.kwotę 1360 zł (tysiąc trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Bogdan Gierzyński
XVII AmA 4/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 września 2012 r., nr(...), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów:

I
Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec uprawdopodobnienia w toku postępowania stosowania przez(...) S.A.z siedzibą wW.praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, określonej w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, polegającej na ograniczeniu odpowiedzialności odszkodowawczej względem konsumentów w razie ograniczenia ruchu pociągów, co naruszaart. 62 ust. 2 ustawy Prawo przewozowe,

po zobowiązaniu się przez(...) S.A.z siedzibą wW.do wypłacenia odszkodowań konsumentom, którzy złożyli w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 maja 2012 r. reklamacje dotyczące roszczeń związanych z odwołaniem regularnie kursującego środka transportowego,
nałożył na(...) S.A.obowiązek wykonania ww. zobowiązania, w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji;

II
Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nałożył na(...) S.A.z siedzibą wW.obowiązek złożenia informacji o stopniu realizacji zobowiązania, o którym mowa w pkt I sentencji decyzji, w tym przedstawienia dowodów potwierdzających fakt wypłacenia odszkodowań konsumentom, w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji;

III
Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, określoną w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy, działania(...) S.A.z siedzibą wW., polegające na zastrzeżeniu sobie prawa do udzielenia odpowiedzi na reklamację nie dłuższym niż jeden miesiąc od dnia wniesienia reklamacji lub przedłużenia tego terminu do trzech miesięcy, co narusza§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r.w sprawie ustalenia stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego

i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 31 maja 2012 r.
Przedmiotową decyzję częściowo, tj. w zakresie punktu III, zaskarżył powód– (...) S.A.z siedzibą wW..
Zaskarżonej Decyzji powód zarzucił:

1
Naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r.w sprawie ustalenia stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego w zw. z art. 27 ust. 2 rozporządzenia nr 1371/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. w sprawie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym poprzez uznanie w punkcie III Decyzji, że(...) S.A.z siedzibą wW.dopuściła się praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do udzielenia odpowiedzi na reklamację w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc od dnia wniesienia reklamacji lub przedłużenia tego terminu do trzech miesięcy, co narusza, zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ww. przepisrozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r.w sprawie ustalenia stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego, w sytuacji, gdy termin ten uregulowany jest przepisami rozporządzenia nr 1371/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. w sprawie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym;

2
Naruszeniaart. 233 § 1 i 2 k.p.c.w zw. z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, oraz sprzeczności ustaleń Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także niewłaściwą ocenę zebranego materiału a w rezultacie – uznanie, że(...) S.A.z siedzibą wW.dopuściła się naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.

Powołując się na powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie punktu III zaskarżonej decyzji, ze względu na fakt, iż(...) S.A.z siedzibą wW.nie stosowała praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zastrzeżeniu sobie prawa do udzielenia odpowiedzi na reklamację w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc od dnia wniesienia reklamacji lub przedłużenia tego terminu do trzech miesięcy. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany – Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) S.A.z siedzibą wW.jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą m.in. na świadczeniu usług przewozu osób na rynku ogólnopolskim. Przedsiębiorstwo to oferuje dalekobieżne przewozy pociągami ekspresowymi z rezerwacją miejsc:(...)oraz(...)oraz dalekobieżne przewozy w segmencie ekonomicznym pod marką:(...).
W zakresie świadczonych usług przewozu osób(...)S.A. z siedzibą wW.wykorzystuje m.in. Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierząt. Regulamin ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r. w § 30 pkt 10 zawierał postanowienie o treści: „Nie później niż w terminie jednego miesiąca od dnia wniesienia reklamacji,(...)udziela odpowiedzi, lub – w usprawiedliwionych przypadkach – informuje składającego reklamację o terminie, krótszym niż trzy miesiące od daty jej złożenia, w jakim może on spodziewać się odpowiedzi.” (dowody: pismo(...) S.A.z siedzibą wW.z dnia 6 lutego 2012 r., k. 3 akt postępowania wyjaśniającego., Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierząt, k. 38 akt postępowania wyjaśniającego).
Po wszczęciu przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postępowania administracyjnego(...) S.A.z siedzibą wW.w dniu 31 maja 2012 r. zmieniła § 30 Regulaminu przewozu osób, rzeczy i zwierząt w ten sposób, że w miejsce kwestionowanej przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów regulacji zamieścił postanowienie o treści: „Odpowiedź na reklamację powinna być udzielona niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej przyjęcia…” Nowe brzmienie regulaminu zaczęło obowiązywać od dnia 1 czerwca 2012 roku (dowody: pismo(...) S.A.z siedzibą wW.z dnia 17 czerwca 2012 r., k. 16 – 19 akt adm., uchwała nr(...)zarządu spółki(...) S.A.z dnia 31 maja 2012 r., k. 20 akt adm.).
W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów(Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.
Zgodnie zaś z ust. 2. ww. artykułu za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów może być uznane godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa wart. 47945ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), naruszenie obowiązku udzielenia konsumentowi rzetelnej, pełnej i prawdziwej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji.
Jak z powyższego wynika, dla możliwości uznania postępowania danego podmiotu za czyn nieuczciwej konkurencji konieczne jest ustalenie, że postępowanie to nosi znamiona postępowania bezprawnego, tak więc sprzecznego z obowiązującym prawem. W celu ustalenia powyższego konieczne jest m.in. stwierdzenie, że kwestie związane z czynem przedsiębiorcy uregulowane są przez obowiązujące prawo, a ponadto stwierdzenie, że czyn sprzeczny jest z normami prawa regulującymi daną kwestię.
Dokonując analizy przedmiotowej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do ustalenia, że określone w punkcie III zaskarżonej decyzji postanowienie stosowanego przez powoda regulaminu sprzeczne było z obowiązującym prawem.
Oceniając zgodność zakwestionowanego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postanowienia Sąd uwzględnił regulacje prawa krajowego, jak również regulacje prawa europejskiego. Wskazać bowiem należy, iż od dnia przystąpienia Polski do wspólnoty europejskiej, zgodnie zart. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, związana jest ona m.in. postanowieniemart. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z tym przepisem rozporządzenia wydane przez organy wspólnoty europejskiej mają zasięg ogólny, wiążą one w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Jak z powyższego wynika rozporządzenia wydane przez organy Unii Europejskiej stanowią źródło prawa w polskim porządku prawnym i w sposób wiążący oraz bezpośredni regulują prawa i obowiązki na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W zakresie unormowanym przez rozporządzenia mają one pierwszeństwo przed prawem krajowym.
Rozporządzeniem, które powinno zostać uwzględnione w przedmiotowej sprawie jest rozporządzenie (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruch kolejowym (Dz. U. UE L z dnia 3 grudnia 2007 r.). Zgodnie z art. 1 ust. f ww. rozporządzenia jego przedmiotem są m.in. kwestie związane z ogólnymi zasadami dotyczącymi egzekwowania przepisów. Rozporządzenie to normuje kwestie związane z egzekwowaniem praw i obowiązków pasażerów oraz przewoźników kolejowych wynikające z szeroko rozumianych przepisów dotyczących przewozu osób w ruchu kolejowym. Jak wynika natomiast z preambuły rozporządzenia zostało ono wydane w celu ochrony praw pasażerów jako słabszej strony umowy przewozu. W związku z tym, dokonując oceny charakteru prawnego tego rozporządzenia i jego zakresu przedmiotowego, wskazać należy, że określa ono minimalne wymagania jakie powinien spełnić przewoźnik kolejowy dla zrealizowania pełnej ochrony praw pasażerów. Zakres przedmiotowego rozporządzenia odpowiada zakresowi regulaminu stosowanego przez powoda w części dotyczącej postępowania reklamacyjnego. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 1 e) rozporządzenia określa ono przepisy w odniesieniu m.in. do monitorowania oraz określania norm jakości obsługi w odniesieniu do połączeń, kontroli zagrożeń bezpieczeństwa osobistego pasażera oraz rozpatrywania skarg. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż sformułowanie skarga w rozumieniu art. 1 e) rozporządzenia, powinno odnosić się również do reklamacji w rozumieniu prawa krajowego, a co z tym związane w regulaminie stosowanym przez powoda. Identyczny jest bowiem cel i przedmiot powyższych instytucji, regulują one przy tym te same kwestie, tj. sposób kwestionowania przez podróżnego nieprawidłowości związanych ze świadczoną przez przedsiębiorcę usługą przewozu.
Powód uregulował tryb reklamacyjny zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia zastrzegając udzielenie odpowiedzi na reklamację nie później niż w terminie jednego miesiąca od dnia wniesienia reklamacji, lub w usprawiedliwionych przypadkach zobowiązał się do poinformowania składającego reklamację o terminie, krótszym niż trzy miesiące od daty jej złożenia, w jakim może on spodziewać się odpowiedzi. W związku z powyższym w ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że uregulowanie kwestii reklamacji w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia, mającego pierwszeństwo przed prawem krajowym, stanowi czyn bezprawny w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Dla stwierdzenia naruszeń określonych w ww. ustawie konieczne jest bowiem ustalenie, że czyn przedsiębiorcy sprzeczny był z bezwzględnie wiążącymi przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Podkreślenia wymaga, iż uregulowanie kwestii związanych egzekwowaniem przepisów w ruchu kolejowym (art. 1f rozporządzenia) w zakres których wchodzą skargi na świadczone przez przewoźnika usługi oraz skargi wynikające z wezwania podróżnego do zapłaty – w sposób odmienny w dwóch aktach prawnych, powoduje, iż brak jest podstaw do kwestionowania podejmowanych przez przedsiębiorcę działań, które zgodne są z jedną z regulacji. W takiej sytuacji bezprawność działania przedsiębiorcy nie występuje. Przepisy rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruch kolejowym statuują standardy obrotu związanego z transportem kolejowym pasażerów, które powinny być uwzględniane przez przedsiębiorców świadczących usługi kolejowe. W przekonaniu Sądu brak jest w związku z tym podstaw do obarczania przedsiębiorcy realizującego te standardy w praktyce gospodarczej odpowiedzialnością za czyny naruszające zbiorowe interesy konsumentów w związku z taką praktyką. Odmienny pogląd prowadzi do podważenia zaufania adresatów prawa do instytucji państwowych.
Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, iż samo istnienie wątpliwości dotyczące wzajemnych korelacji pomiędzyrozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnegoi rozporządzenia nr 1371/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym przesądzają, iż brak jest podstaw do oceny działania powoda jako zawinionego, a co z tym związane bezprawnego.
Mając powyższe na względzie Sąd zważył, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że praktyka określona w punkcie III zaskarżonej decyzji stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz powoda koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych (art.98 k.p.c.).
/-/ SSO Bogdan Gierzyński