Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 766/14
Data wyroku: 2014-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Dyrda, Krystyna Hadryś, Maryla Majewska-Lewandowska
Słowa kluczowe: Podwyższenie Alimentów, Obniżenie Alimentów
Podstawa prawna: art. 133 k.r.o., art. 135 k.r.o., art. 138 k.r.o., art. 385 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 766/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Krystyna Hadryś (spr.)
Sędzia    SO Andrzej Dyrda
Sędzia    SR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaB. G.
przeciwkoP. G.
o podwyższenie alimentów
oraz z powództwa wzajemnegoP. G.
przeciwkoB. G.
o obniżenie alimentów
na skutek apelacji obu stron
od wyroku Sądu Rejonowego w Żorach
z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt III RC 122/13

oddala obie apelacje.
SSR( del.) Maryla Majewska - Lewandowska SSO Krystyna Hadryś SSO Andrzej Dyrda
Sygn. akt III Ca 766/14

UZASADNIENIE
Małoletni powódB. G.działający przez matkęJ. G.wniósł o podwyższenie alimentów zasądzonych od pozwanegoP. G.wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt: II RC 1023/06 z kwoty 150 zł do kwoty po 500 zł miesięcznie począwszy od kwietnia 2013r. W uzasadnieniu podnosił, że dotychczasowe alimenty są niewystarczające z uwagi na zmiany jakie zaszły od ich zasądzenia, w tym konieczność ponoszenia kosztów związanych z edukacją, leczeniem kardiologicznym, czy kontaktami z pozwanym, które z jego winy odbywają się w obecności kuratora. Matka powoda jest zatrudniona, przy czym z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie pokryć kosztów utrzymania powoda i siebie, a które wynoszą 1.800 zł miesięcznie i jest zmuszona się zapożyczać, z kolei pozwany nie przejawia żadnego zainteresowania jego potrzebami.
PozwanyP. G.wniósł o oddalenie powództwa w całości, a w pozwie wzajemnym wniósł o obniżenie alimentów do kwoty po 50 zł miesięcznie. W uzasadnieniu podnosił, że obecnie utrzymuje się z renty, której wysokość po potrąceniu alimentów wynosi 485 zł do wypłaty, co nie wystarcza na najskromniejsze utrzymanie.
PowódB. G.wniósł o oddalenie powództwa o obniżenie alimentów, podnosząc że spowodowałoby to pozbawienie go alimentów praktycznie w całości, a ponadto podnosił, że pozwany może podjąć zatrudnienia.
Sąd Rejonowy w Żorach zaskarżonym wyrokiem zasądził od pozwanegoP. G.na rzecz małoletniego powodaB. G.alimenty w wysokości po 210 zł miesięcznie, płatne do rąk jego matkiJ. G., począwszy od dnia 18 kwietnia 2013 r., do 25 – go dnia każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności każdej z rat, a to w miejsce alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach – Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 17 stycznia 2007 r., wydanym w sprawie o sygnaturze II RC 1023/06 w wysokości po 150 zł miesięcznie; oddalił powództwo powodaB. G.o podwyższenie alimentów w pozostałym zakresie; oddalił powództwo powoda wzajemnegoP. G.o obniżenie alimentów w całości; oddalił wniosek powodaB. G.z dnia 16 kwietnia 2013 r. o udzielenie zabezpieczenia w całości; wyrokowi w pkt. 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności oraz nadał wyrokowi w tym zakresie klauzulę wykonalności.
Sąd Rejonowy ustalił, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 17 stycznia 2007r., sygn. akt II RC 1023/06, małżeństwoP. G.iJ. G.zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie. Na mocy powołanego orzeczenia wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem stronB. G.powierzonoJ. G., a odP. G.zasądzono na jego rzecz alimenty w wysokości po 150 zł miesięcznie.
Wówczas rodzice powoda – pozwanego wzajemnie mieszkali osobno:J. G.z synem u swoich rodziców wŻ., a pozwanyP. G.w swoim mieszkaniu wR..J. G.była zatrudniona wMiejskiej (...)wR.jako bibliotekarz i zarabiała około 1.200 zł miesięcznie, natomiastP. G.nie pracował i starał się o rentę w związku z rozpoznanymi zaburzeniami schizotypowymi i osobowością nieprawidłową; korzystał z pomocy finansowej ojca. Pozwany – powód wzajemny dysponował oszczędnościami w kwocie 20.000 zł, które pożyczył ojcu.B. G.był leczony z powodu astmy oskrzelowej, a ponadto ortopedycznie, logopedycznie i homeopatycznie. Koszt leczenia powoda wynosił około 200 zł miesięcznie. Został on uznany za osobę niepełnosprawną i przyznano mu zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie.
PowódB. G.mieszka z matkąJ. G.i jej rodzicami w należącym do nich mieszkaniu. Matka powoda przekazuje rodzicom 300 zł miesięcznie na opłaty mieszkaniowe, a oprócz tego opłaca Internet w kwocie po 48 zł miesięcznie. Matka powoda ponosi opłaty za udział kuratora w kontaktach pozwanego z powodem w wysokości po 93,69 zł zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Żorach wydanym w sprawie III Nsm 412/11. Na dojazd do pracy wydaje po 120 zł miesięcznie. Ponadto ponosi koszty leczenia alergii – leków i wizyt lekarskich – w wysokości po około 50 zł miesięcznie. Nadal jest zatrudniona wMiejskiej (...)wR.jako bibliotekarz, jej średni zarobek w październiku 2013r. wyniósł 1.743,57 zł netto.
Sąd ustalił nadto, iż powódB. G.uczęszcza obecnie do szóstej klasy szkoły podstawowej. W bieżącym roku szkolnym podręczniki i przybory szkolne kosztowały 260,86 zł, ubezpieczenie 54 zł, a łączny koszt wycieczek klasowych wyniesie 290 zł. Powód z powodu problemów z językiem angielskim korzysta korepetycji w cenie 20 zł dwa razy w tygodniu. Na zakup obuwia i odzieży matka powoda w okresie od kwietnia do grudnia 2013 r. wydała łącznie 209,77 zł. Powód w dalszym ciągu jest leczony na astmę oskrzelową. W związku z astmą wymaga stałych leków, których zakup w zdecydowanej większości jest dokumentowany fakturami, których łączna wartość w okresie od marca 2013 r. do listopada 2013 r. wyniosła 363,06 zł. Korzysta z wizyt u alergologa dwa razy w roku, a koszt jednej wizyty wynosi 50 zł. Matka powoda zapewnia mu rozrywki poprzez wyjazdy wakacyjne i wejścia na basen, gdzie karnet kosztuje 100 zł. Doładowuje mu telefon kwotą po 30 zł miesięcznie.
PozwanyP. G.mieszka wR.w należącym do niego mieszkaniu. Opłaty czynszowe wynoszą od lipca 2013r. 513,51 zł miesięcznie. Opłata za energię elektryczną za okres od 4 września do 4 listopada 2013r. wyniosła 106,48 zł, a średnia opłata za gaz w okresie od 1 czerwca do 1 sierpnia 2013r. 77,66 zł miesięcznie. Pozwany w związku z rozpoznanymi zaburzeniami schizotypowymi i osobowością nieprawidłową jest częściowo niezdolny do pracy; może w ramach częściowej niezdolności do pracy podejmować prace lekkie, proste spokojne, mało odpowiedzialne i pod nadzorem, w szczególności w warunkach pracy chronionej. Pozwany został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz uznany za częściowo niezdolnego do pracy na czas do 31 stycznia 2014r. Otrzymuje rentę, której wysokość od 1 marca 2013r. wynosi 730 zł brutto, a po potrąceniach, w tym alimentów po 150 zł miesięcznie, świadczenie do wypłaty wynosi 485,01 zł miesięcznie. Od października 2008r. pozwany jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Na podstawie skierowania PUP wR.w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2010r. odbył staż w Straży Miejskiej wR.jako operator urządzeń monitoringu w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu otrzymywał stypendium w wysokości po 860,40 zł miesięcznie. Obecnie jest zarejestrowany jako poszukujący pracy oraz szuka pracy jako informatyk za pośrednictwem Internetu, uczestniczy w rozmowach kwalifikacyjnych i spotkaniach informacyjnych w urzędzie pracy. Pozwany jest pod kontrolą poradni zdrowia psychicznego wR.-C.gdzie odbywa wizyty raz na 4 – 5 miesięcy, ponosząc jedynie koszty dojazdu.
Pobliskie urzędy pracy nie posiadają ofert pracy dla informatyków, posiadają natomiast nieliczne oferty dla osób bez kwalifikacji zawodowych odpowiednie dla pozwanego (telemarketer, przedstawiciel handlowy, dozorca). PUP wR.dysponuje ofertami pracy dla osób ze stwierdzonym stopniem niepełnosprawności.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy uznał, iż powództwo o podwyższenie alimentów jest uzasadnione częściowo do kwoty po 210 zł miesięcznie, natomiast powództwo wzajemne o ich obniżenie należało uznać za nieuzasadnione. Mając na uwadze opinię biegłego. Sąd uznał, że stan zdrowia pozwanego – powoda wzajemnego nie daje podstaw do przyjęcia, że jego możliwości zarobkowe są ograniczone jedynie do otrzymywanej renty. Ponadto pozwany w 2010 r. był zatrudniony w ramach stażu z urzędu pracy przez kilka miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd wskazał, że w oparciu o możliwości ustalone przez biegłego, wykonując lekkie prace nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy bądź dorywczo, jest on w stanie alimentować pozwanego w zakresie nadal bardzo ograniczonym jednakże przewyższającym dotychczasowe alimenty. Koszty utrzymania powoda – pozwanego wzajemnie, w ocenie Sądu wynoszą około 750 zł miesięcznie. Składają się na nie wydatki na zapewnienie mu warunków mieszkaniowych, zaopatrzenie go w żywność, odzież, materiały edukacyjne, koszty leczenia oraz zapewnienia mu niezbędnych korepetycji. Wynagrodzenie matki powoda wynosi 1.743,57 zł netto, z kwoty tej musi ona zapewnić sobie własne utrzymanie, co pochłania co najmniej 500 zł miesięcznie (wyżywienie. odzież, środki czystości itp).  Ponadto jak wskazał Sąd dochody te ulegają pomniejszeniu o koszty realizowania kontaktów, opłatę za Internet, koszty leczenia, dojazdu do pracy i partycypacji w wydatkach mieszkaniowych, co łącznie daje dalsze 600-700 zł miesięcznie. Zatem może ona alimentować syna w zakresie 540 zł, w związku z czym z wyliczonych na kwotę 750 zł potrzeb powoda pozostają niezaspokojone potrzeby w kwocie 210 zł. Taką kwotą alimentów należało w konsekwencji obciążyć pozwanego, wobec czego nieuzasadnione jest żądanie obniżenie alimentów.
W konsekwencji Sąd zasądził od pozwanegoP. G.na rzecz powodaB. G.alimenty w kwocie po 210 zł miesięcznie od dnia 18 kwietnia 2013 r., w miejsce poprzednich alimentów wynoszących po 150 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie powództwo należało oddalić tj. ponad kwotę 210 zł miesięcznie oraz za okres poprzedzający datę wniesienia pozwu, z kolei powództwo o obniżenie alimentów Sąd oddalił w całości. Podstawą rozstrzygnięć są przepisyart. 133 § 1 k.r.o.iart. 135 § 1 k.r.o.w związku zart. 138 k.r.o.
Rozstrzygnięcie to zaskarżył powód - pozwany wzajemnie podnosząc, iż Sąd podwyższając alimenty o kwotę 60 zł dokonał jedynie prostego działania matematycznego, nie biorąc pod uwagę faktycznych, niewygórowanych wydatków. Matka skarżącego powoda podniosła, iż żyją skromnie, a jej zarobki plus niezauważalne alimenty nie pokrywają rzeczywistych potrzeb powoda, nie jest w stanie zapewnić mu wykwalifikowanej pomocy w nauce języka angielskiego, a nadto powód nie korzysta z żadnych płatnych zajęć, czy też kółek związanych z jego zainteresowaniami, gdyż nie ma na to pieniędzy. Skarżący wskazał na brak chęci do pracy pozwanego – powoda wzajemnego, który cieszy się bardzo dobrym zdrowiem fizycznym, natomiast uchyla się od pracy, aby płacić jak najniższe alimenty. Ponadto podniósł, że pozwany jest w posiadaniu 3- pokojowego lokalu własnościowego, w którym zamieszkuje.
Apelację od powyższego orzeczenia wniósł również pozwany-powód wzajemny, zarzucając błędnie wyliczone potrzeby alimentacyjne małoletniego syna i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przychylenie się do jego wniosku o obniżenie alimentów i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Wskazał, iż Sąd błędnie ocenił potrzeby alimentacyjne syna, gdyż syn nie posiada telefonu komórkowego, nadto wydatek ponoszony przez matkę powoda w wysokości 93,69 zł na koszty kuratora, jest obciążeniem finansowym ograniczonym w czasie i spowodowanym z winy matki powoda z uwagi na jej zachowanie podczas jego kontaktów z synem. Ponadto Sąd błędnie przyjął koszty związane z opłatami mieszkaniowymi w kwocie 100 zł miesięcznie, albowiem syn mieszka wraz z matką u babci i dziadka, a Sąd umieścił już kwotę wydatków mieszkaniowych w kwocie od 600-700zł miesięcznie. Podał, iż faktyczne koszty utrzymania małoletniego wynoszą według jego wyliczeń 526,31 zł. Podkreślił, że możliwości zarobkowe osoby niepełnosprawnej są znacznie ograniczone przez rynek pracy, a jego obecna kwota dochody tj. 485,01 zł miesięcznie jest niewystarczająca na jego utrzymanie, wobec czego wnosi o obniżenie alimentów.
Sąd Odwoławczy zważył co następuje.
Apelacje obu stron nie mogły odnieść skutku.
Sąd I instancji zastosował prawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia - czego skarżący nie podważali w swoich apelacjach – a następnie ustalił okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Dokonane ustalenia faktyczne w zakresie ustalonym przez Sąd Rejonowy, składające się na podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, są prawidłowe znajdują swoją podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest spójny i logiczny w zakresie dokonanych ustaleń.
Dlatego też ustalenia faktyczne Sądu I instancji Sąd Odwoławczy przyjął w całości jako własne.
Odnosząc się do zarzutów apelacyjnych obu skarżących naruszenia w zaskarżonym orzeczeniu prawa procesowego objętego regulacjąart. 233 k.p.c., stwierdzić należy, że stanowiska zaprezentowane w apelacjach w zasadzie nie mogą zostać określone jako zarzuty, lecz polemika z ustaleniami zaskarżonego wyroku, która nie znajduje odniesienia do materiału dowodowego, lecz stanowi odmienne stanowisko korzystne dla danego skarżącego, prezentowane wbrew materiałowi dowodowemu. W ocenie Sądu Odwoławczego skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 k.p.c.wymaga wykazania, że Sąd I instancji uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. To bowiem jedynie może zostać przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające wyłącznie przekonanie skarżących o innej niż przyjął Sąd Rejonowy wadze poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu, a z takim sformułowaniem treści apelacji mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Szczególnie odnosi się to do możliwości zarobkowania pozwanego – powoda wzajemnego, bowiem ten skarżący w sposób racjonalny nie zakwestionował opinii biegłego lekarza w tym zakresie, ani też nie wykazał, by po okresie stażu zawodowego, stan zdrowia wyłączył możliwość podjęcia przez tę stronę pracy chociażby w ograniczonym zakresie, pracy prostej, nie wymagającej znacznego wysiłku umysłowego i fizycznego, co mogłoby pozwolić uzyskać chociażby połowę wartości najniższego - podstawowego wynagrodzenia. Skarżący ten nie wykazał, by starał się o jakąkolwiek pracę i faktycznie jej nie uzyskał. Także nie wykazał, by istniejące oferty pracy były co najmniej nieaktualne, gdy wyrażał gotowość podjęcia zatrudnienia w ramach pracy chronionej.
W tej sytuacji przyjęcie w zaskarżonym orzeczeniu możliwości zarobkowania pozwanego – powoda wzajemnego należało w całości podzielić i odnieść taką potencjalną i możliwą sytuację majątkową pozwanego – powoda wzajemnego do usprawiedliwionych potrzeb jego syna – powoda.
Należy podkreślić, iż kwota 210 zł. alimentów miesięcznych zasądzona na rzecz powoda – pozwanego wzajemnie nie zaspokaja usprawiedliwionych potrzeb tej strony, a ich wysokość jest limitowana niemożnością uzyskania przez zobowiązanego wyższych dochodów. Dlatego ich dalsze podwyższenie – jak domagał się skarżący powód – pozwany wzajemnie – nie jest uzasadnione w świetle prawidłowo dokonanych ustaleń faktycznych przez Sąd Rejonowy. Dlatego większość obowiązków bezpośrednich działań opiekuńczych nad dzieckiem, a także finansowych obciążeń spoczywa na matce uprawnionego, w zakresie przekraczającym zasady które powinny obowiązywać, a to równego udziału finansowego i osobistego obojga rodziców w wychowaniu syna. Ta zasada uległa zachwianiu pomiędzy stronami, jednakże jest to częściowo usprawiedliwione stanem zdrowia zobowiązanego, ale jak wynika z ustaleń w sprawie nie w pełnym zakresie, jak tego domagał się skarżącyP. G..
Dlatego tzw. czysty dochód pozwanego – powoda wzajemnego nie mógł stanowić podstawy ustalenia jego finansowania potrzeb syna, ale potencjalna możliwość dochodu z wykonywanej pracy, przede wszystkim zatrudnieniu na stanowisku pracy chronionej, co jest realnie możliwe w przypadku pozwanego – powoda wzajemnego.
Reasumując, orzeczenie zaskarżone należało uznać za prawidłowe, zatem obie apelacje jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu w oparciu oart. 385 k.p.c.Dlatego orzeczono jak w sentencji wyroku.
SSR(del.) Maryla Majewska – Lewandowska SSO Krystyna Hadryś SSO Andrzej Dyrda