Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 768/14
Data wyroku: 2014-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Jolanta Kazberuk, Marek Szymanowski, Bohdan Bieniek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 385 kpc, art. 32, 184 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U z 2009r. Nr 205 poz.1585 ze zm.) § 2 i 4 rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn.akt III AUa 768/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Maria Jolanta Kazberuk
SA Bohdan Bieniek
Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. wB.
sprawy z odwołaniaW. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyW. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt III U 1800/13

oddala apelację.

Sygn. akt:  III AUa 768/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 października 2013 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.odmówiłW. M.prawa do tego emerytury uznając, iż nie osiągnął on wieku emerytalnego w przypadku emerytury w podstawowym wieku emerytalnym, a w przypadku emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach nie udowodnił on wymaganego 15 - letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od tej decyzjiW. M.wniósł o jej zmianę i przyjęcie , że wykonywał on prace w warunkach szczególnych w okresach od 1.02.1977r. do 30.06.1977r. i od 1.01.1978r. do 30.06.1978r., przy wydawaniu nawozów sztucznych oraz w okresie od 1.07.1982r. do 31.08.1997r. wZakładach (...)wO..
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r.Sąd Okręgowy w Ostrołęce oddalił odwołanie
Sąd Okręgowy wskazał, iż w sprawie poza sporem było, że odwołujący nie
osiągnął powszechnego wieku emerytalnego i nie przysługuje mu emerytura w oparciu oart. 27 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Do rozważenia pozostało czy odwołujący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury z uwzględnieniem pracy w szczególnych warunkach.  Podstawą do ubiegania się przez odwołującego o prawo do wcześniejszej emerytury jestart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż urodził się on 2.09.1953 r. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 01.01.1949 r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- do dnia 31.12.1998r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. l powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Regułą jest, że okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § l ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy (tak: § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r.). Zgodnie jednak z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego możliwe jest wykazywanie okoliczności, od których zależy nabycie uprawnień, w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń wszelkimi dowodami (wyrok SN z dnia 06.09.1995r., II URN 23/95, OSNP 1996/5/77, wyrok SN z dnia 02.02.1996r., II URN 3/95, OSNP 1996/16/239).
Sąd Okręgowy uznał, iż jedyną sporną w sprawie okolicznością było to czy wnioskodawca w spornych okresach rzeczywiście wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prace pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu cyt. wyżej przepisów.
Na tę okoliczność przedstawił świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 3.02.2009 r. wystawione przezZakłady (...)„(...)” S.A. wO., z którego wynika, że w okresieod 01.07.1982r. do 31.08.1996 r.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace, o których mowa w wykazie A Dział X poz. 8 jako oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa, a od 01.09.1996r. do 31.08.1997r. wykonywał te prace w połowie obowiązującego wymiaru czasu pracy.
Z zeznań świadkaR. G.oraz odwołującego przesłuchanego w charakterze strony wynika, żeW. M.został przyjęty doZakładów (...)na stanowisko mistrza wMagazynie (...), a następnie objął obowiązki kierownikaMagazynu (...), a potem rzeczoznawcy klasyfikacji żywca i mięsa. Obowiązki klasyfikatora wMagazynie (...)polegały na przyjęciu trzody i bydła do magazynu. WZakładach (...)regułą było, że praca klasyfikatora była wykonywana na zmianę tj. każdy klasyfikator przez cztery tygodnie pracował wMagazynie (...), gdzie zajmował się przyjmowaniem żywego bydła na magazyn, a następnie przez okres jednego tygodnia pracował przy klasyfikacji mięsa, już na hali uboju w tzw. strefie czystej. Wynikało to z faktu, że nie można było jednocześnie oceniać sztuk żywych i po uboju. Praca klasyfikatora w magazynie związana była z oceną stanu zwierzęcia i zakwalifikowania go do przyjęcia na magazyn, a praca na taśmie na hali uboju była wykonywana w ruchu, gdyż należało oceniać zwierzęta po uboju ,które przesuwane były taśmowo. Z zeznań odwołującego i świadka wynika, że w takim charakterze odwołujący pracował około 4 lat, po czym rozpoczął pracę klasyfikatora żywca w terenie, gdzie w punktach skupu dokonywał oceny zwierząt, ich stanu umięśnienia, wieku, sprawdzał stan ich uzębienia, sporadycznie zajmował się ubojem schorowanych sztuk. Sporządzał również dokumentację wysyłkową i ustalał klasy zwierząt. Pracę klasyfikatora w terenie odwołujący wykonywał do końca zatrudnienia wZakładach (...)z tym, że od 01.09.1996 roku w wymiarze ½ etatu.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadka i odwołującego, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadek jest osobą obcą dla odwołującego. Nie ma żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań, a jego zeznania znajdują potwierdzenie w zeznaniach odwołującego.
Zeznania świadka i odwołującego znajdują też potwierdzenie w dowodach z dokumentów z akt osobowych. Wynika z nich, że w związku z porozumieniem międzyzakładowym odwołujący został zatrudniony wZakładach (...)wO.(wówczas(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.), gdzie powierzono mu obowiązki mistrza wMagazynie (...)(vide protokół komisji oraz umowa o pracę z dnia 27.11.1980r.). Z treści pisma z dnia 5.02.1981r. wynika, że od 22.01.1981r. powierzono odwołującemu stanowisko kierownikaMagazynu (...), co potwierdza również opinia pracodawcy w piśmie z dnia 17.05.1982r. Z dniem 1.07.1982r.W. M.objął stanowisko rzeczoznawcy ds. klasyfikacji żywca i mięsa (pismo z dnia 12.07.1982r. oraz karta stanowiska pracy). Do obowiązków odwołującego na stanowisku rzeczoznawcy należało min. sprawdzanie kwitów specyfikacji przesyłkowych pod względem prawidłowości, ustalenie zgodności deklarowanych klas, nadzorowanie wydawania żywca do uboju w zakresie przyjmowania żywca oraz ustalenie przygotowanego żywca do uboju, ocena półtuszy wołowych i wieprzowych przeprowadzanie klasyfikacji mięsa w rzeźni sanitarnej- w zakresie klasyfikacji mięsa (karta stanowiska pracy). Z dniem 21.01.1986r.W. M.objął stanowisko starszego klasyfikatora w Oddziale Surowcowym wO.. Do jego obowiązków należało min. prowadzenie klasyfikacji i skupu żywca w wyznaczonych punktach skupu, przygotowanie miejsca skupu żywca do prawidłowego odbioru, informowanie o stwierdzonych nieprawidłowościach w punktach skupu, nadzór nad prawidłowym ważeniem żywca, selekcja sztuk słabych (pismo z dnia 2.07.1986r. oraz karta stanowiska pracy oraz zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności). Pismem z dnia 22.08.1996r. zmieniono za zgodą obu stron umowę o pracę i od dnia 1.09.1996r. do końca zatrudnienia odwołujący był zatrudniony w wymiarze ½ etatu.
Odnosząc powyższy materiał dowodowy do przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze Sąd Okręgowy stwierdził, że w dziale X wykazu A, dotyczącym prac w rolnictwie i przemyśle rolno - spożywczym, w odniesieniu do przemysłu mięsnego, wskazane jest, że pracami w warunkach szczególnych są jedynieprace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt(dział X, poz. 8) iprace wykonywane bezpośrednio przy utylizacji surowców zwierzęcych( dział X, poz. 9) i tylko okresy wykonywania tego rodzaju pracy, pod warunkiem, żebyły wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,można uznać za okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń na zasadach określonych w cytowanym rozporządzeniu. Powyższe doprecyzowuje też zarządzenie resortowe tj. Zarządzenie nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31.03.1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdzie w odniesieniu do przemysłu mięsnego w dziale X pod poz. 8 wskazane są prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt (peklowaniu) na stanowiskach ubojowiec, parzacz, jeliciarz, gruczolarz, peklowacz i wykrawacz mięsa w wykrawalni przy peklowaniu w piwnicy, lekarz weterynarii, weterynaryjny kontroler sanitarny, oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa- zatrudnieni w rzeźni), a pod poz. 9 prace wykonywane bezpośrednio przy utylizacji surowców zwierzęcych (zbieracz surowców utylizacyjnych, utilizatorowy, aparatowy urządzeń do produkcji mączek paszowych z surowców utylizowanych, aparatowy agregatu do zagęszczania i suszenia krwi, aparatowy przerobu masy kolagenowej, aparatowy sperlenia kleju, gotowacz kleju skórnego, młynkowy kleju, rafinator tłuszczu w fabryce kleju, gotowacz kleju skórnego, młynkowy kleju, rafinator tłuszczu w fabryce kleju, robotnik uprawy surowca klejowego, klejarz, aparatowy chemicznej obróbki dwoiny, robotnik chemicznej i obróbki szczeciny i włosia).
Z przeprowadzonych w przedmiotowej sprawie dowodów wynika natomiast, że w okresie od 01.07.1982r. do 20.01.1986r. odwołujący pracował wMagazynie (...), gdzie zajmował się, najogólniej mówiąc, klasyfikowaniem żywca do uboju, nie wykonywał więc czynności związanych bezpośrednio z ubojem.Magazyn (...), znajdował się ponadto poza strefą, gdzie dokonywano uboju. Jedynie przez okres tygodnia odwołujący pracował w strefie uboju (w powtarzających się cyklach cztery tygodnie -Magazyn (...), tydzień – hala uboju). W takim stanie rzeczy nie można uznać by prace bezpośrednio przy uboju wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W dalszym okresie tj. od 21.01.1986r. odwołujący pracował już pozaZakładami (...)w terenie, w punktach skupu żywca. Wówczas zajmował się również ubojem, jednak nie było to jego wyłączne zajęcie. Obok tzw. przypadków „uboju z konieczności”, odwołujący wykonywał szereg innych obowiązków, w tym ważenie sztuk, wzrokowa ocena ich wartości i przydatności, sporządzenie dokumentacji dla rolników, sporządzenie dokumentacji na każdą kolejną wysłaną do zakładów mięsnych partię oraz na koniec sporządzenie dokumentacji dla pracodawcy. Zatem praca przy uboju nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pozostałe obowiązki wykonywane przez odwołującego jako klasyfikatora nie są zaliczane do prac w wykonywanych w szczególnych warunkach w rozumieniu rozporządzenia. Sąd Okręgowy odwołał się w tym zakresie do podobnej sprawy tego Sądu o sygn. III U 496/12, gdzie Sąd Okręgowy a następnie przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. III AUa 1273/12, nie uznali pracy klasyfikatora za prace w szczególnych warunkach(wyrok SA w Białymstoku z 18.06.2013r. vide LEX nr 1339289).
Odnosząc się natomiast do okresu zatrudnienia od 01.09.1996r. do 31.08.1997r., kiedy to odwołujący był zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy (½ etatu), Sąd podzielił w pełni stanowisko organu rentowego. Zgodnie z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS okresami uprawniającymi do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym są wyłącznie okresy pracy w szczególnych warunkach lub szczególnych charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Fakt, iż odwołujący otrzymywał wówczas wynagrodzenie przekraczające wysokość minimalnego wynagrodzenia dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy wykluczył możliwość zaliczenia wnioskodawcy do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu jego pracy wZakładach (...)wO..
Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Spółdzielni Kółek Rolniczych wK.,W. M.przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 5.04.2013 r. wystawione przezSpółdzielnię Usług Rolniczo - (...)wD., z którego wynika, żeW. M.w okresie od 1.02.1977r. do 1.01.1979r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace polegające na wydawaniu nawozów sztucznych na zbiorowe nawożenie dla rolników, o których mowa w wykazie A dział IV poz. 40 wykazu stanowiącego załącznik nr 2 do uchwały nr 24 zarządu KrajowegoZwiązku (...),K.i Organizacji Rolniczych z 14.06.1983r., na stanowisku robotnika pomocniczego. Powyższe świadectwo zostało zakwestionowane prze ZUS.
Z dokumentów z akt osobowych odwołującego za sporny okres wynika, że odwołujący podjął pracę w Spółdzielni Kółek Rolniczych wK.jako stażysta z dniem 01.02.1977r. Następnie po odbyciu stażu z dniem 02.05.1977r. został zatrudniony jako specjalista ds. obsługi Zw. iZrzeszeń (...), a następnie z dniem 02.01.1979r. powierzono mu obowiązki KierownikaZakładu Usług (...)wK.(świadectwo pracy z dnia 24.11.1980r. i dokumenty z akt osobowych). Zważywszy na ugruntowane w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym to nie nazwa stanowiska pracy, ale rodzaj rzeczywiście powierzonych i wykonywanych obowiązków, ma zasadnicze znaczenie dla oceny, czy odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach, Sąd przeprowadził również dowód z zeznań świadków i odwołującego. Z zeznań świadkówC. G.iJ. S. (1)oraz odwołującego przesłuchanego w charakterze strony wynika, żeW. M.podczas zatrudnienia w Spółdzielni Kółek Rolniczych wK., wbrew informacjom wskazanym w świadectwie pracy, nie zajmował się przez cały okres zatrudnienia tylko i wyłącznie wydawaniem nawozów dla rolników. Odwołujący przyznał, że wydawaniem nawozów zajmował się od 01.02.1977r. do końca czerwca 1977r., a następnie od 01.07.1977r. został przeniesiony do prac biurowych. W następnym roku od 01.01.1978r. powrócił do pracy wydawania nawozów w magazynie, gdzie pracował do końca czerwca, a następnie znów powrócił do biura, w którym pracował do końca zatrudnienia. Powyższe potwierdzili przesłuchani świadkowie.
Uznając omówione wyżej, spójne i korespondujące ze sobą dowody osobowe za wiarygodne, Sąd Okręgowy uznał, że za prace wykonywane w szczególnych warunkach mogą być uznane jedynie prace wykonywane przez odwołującego w okresach od 1.02.1977r. do 30.06.1977r. oraz od 1.01.1978r. do 30.06.1978r., kiedy odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zajmował się wydawaniem nawozów sztucznych dla rolników. Tego rodzaju prace są wymienione w Działu IV poz. 40 Załącznika A do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. tj. – prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych – pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych. Ponieważ jednak okres tej pracy to łącznie okres jedynie 11 miesięcy w stosunku do wymaganych 15 lat – to wniesione odwołanie w oparciu o art.47714§1k.p.c. Sąd Okręgowy oddalił
W apelacjiwywiedzionej od tego wyroku wnioskodawca zaskarżył go w całości zarzucając Sądowi pierwszej instancji ;

1
naruszenieart. 233 §1 k.p.c.poprzez niewyjaśnienie dlaczego odmówił mocy dowodowej takim dowodom jak oświadczenieJ. P., na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach;

2
naruszenie art. 184 w związku z art. 32 ustawy emerytalnej polegającej na uznaniu, iż ubezpieczony nie udokumentował co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach ;

3
art. 212 k.p.c.w zw. zart. 5 k.p.c.przez nieudzielenie stronie działającej bez pełnomocnika odpowiednich wskazówek ;

Wskazując na powyższe apelacja wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Po upływie terminu do wniesienia apelacji w dniu 24 października 2014 r. zgłaszający się fachowy pełnomocnik wnioskodawcy złożył pismo procesowe (k. 64) rozszerzające zarzuty procesowe zarzucać także obrazę :
-art. 229 k.p.c.poprzez uznanie za nieudowodnione faktów, które były przyznane przez wnioskodawcę tj. wykonywania pracy jako oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a przez to błędne przyjęcie , iż wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych;
-art. 232 k.p.c.poprzez przyjęcie , że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z której wywodził skutki prawne i nie wykazał, że charakter jego pracy wZakładach (...)wO.pozwalał na zakwalifikowanie jako pracy wykonywanych w szczególnej warunkach.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje
Apelacja podlegała oddaleniu.
Jedyną kwestią sporną w sprawie było ustalenie czy na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca legitymował się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach i czy w związku z tym spełniał przesłanki do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Przepis art. 184 ustawy w sposób odrębny i szczególny uregulował sytuację prawną ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.( do takich osób zalicza się wnioskodawcaur. (...)), którzy w dniu wejścia w życie ustawy - 1 stycznia 1999 r., legitymowali się okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz okresem składkowym i nieskładkowym, o którym mowa w art. 27 ustawy, gwarantując im prawo do nabycia emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. Intencją ustawodawcy było zapewnienie nabycia uprawnień emerytalnych dla tej kategorii ubezpieczonych, którzy w chwili wejścia w życie ustawy spełniali wymagane warunki stażu, w tym stażu pracy w szczególnych warunkach, za wyjątkiem wieku emerytalnego przewidzianego w art. 32 ustawy.
Ustalenie czy wykonywane obowiązki pracownicze były realizowane w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze podlega ocenie na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).W myśl § 2 ust. 1 powołanego aktu okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia określa przesłanki, których łączne spełnienie przez pracownika, warunkuje nabycie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach tj. osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz wykazanie wymaganego okresu zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Ugruntowany jest pogląd, że tylko praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymieniona w wykazie A - załączniku do w/w rozporządzenia wykonywana stale i w pełnym wymiarze uzasadnia skorzystanie z uprawnienia do wcześniejszej emerytury. Praca w szczególnych warunkach to przy tym praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.(wyroki SN: z dnia 14 września 2007r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z dnia 24 marca 2009r., I PK 194/08, LEX nr 528152; z dnia 6 czerwca 2011r., IUK 393/10, LEX nr 950426).
Zauważyć także należy, że prawo do wcześniejszej emerytury stanowi odstępstwo od zasady powszechnego wieku emerytalnego i w związku z tym nie można poprzestać tylko na jego uprawdopodobnieniu, lecz musi zostać udowodnione, a temu służą dokumenty. Dlatego, w tej kategorii spraw podkreśla się, że same zeznania świadków, gdy nie znajdują potwierdzenia w dokumentach pracowniczych z reguły byłyby niewystraczające do przyjęcia pracy w szczególnych warunkach(wyrok SA w Szczecinie z dnia 20 września 2012 r., III AUa, Lex nr 1223476 i wyrok SA w Białymstoku z dnia 22 maja 2013r., III A Ua 952/12, LEX nr: 1327500).
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż apelacja nie podważa ustaleń Sądu co okresu pracy wnioskodawcy w Spółdzielni Kółek Rolniczych wK., gdzie pracował on w szczególnych warunkach przez okres niespełna roku tj. 11 miesięcy ( od 01.12.1997 r. do 30.06.1977 r. i od 01.01.1978 r. do 30.06.1978 r., kiedy to zajmował się wydawaniem nawozów, które należy zakwalifikować jako pracy wymienione w wykazie A, dział IV poz. 40( prace magazynowe, załadunkowe, rozładunkowe, transport oraz konfekcjonowanie surowców, półproduktów i wyrobów gotowych - pylistych, toksycznych, żrących, parzących i wybuchowych).Poza tymi okresami wnioskodawca pracował przy pracach biurowych. Potwierdził to między innymi świadekJ. S.(k.38) , jak i przyznał sam wnioskodawca (k.38) wskazując, iż z tytułu pracy w(...)powinno mu być zliczone 11 miesięcy. Maksymalnie zatem w świetle materiału dowodowego okres mogący być wnioskodawcy zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach z okresu zatrudnienia w(...)to okres 11 miesięcy i tyle Sąd Okręgowy uwzględnił w świetle sporządzonego uzasadnienia. Oczywiste jest, iż okres ten nie był wystarczający do przyznania świadczenia, stąd wnioskodawca wnosił o zaliczenie do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy okresu jego zatrudnienia w Zakładach Miejskich wO.od 01.07.1982 r. do 31.08.1997 r. Sąd Okręgowy uznał, iż w okresie całego tego zatrudnienia wnioskodawca nie pracował w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny analizując ten okres - stoi na stanowisku, iż z całego tego okresu zatrudnienia możliwym byłoby zaliczenie okresu zatrudnienia wnioskodawcy od 01.07.1982 r. do 20.01.1986 r. kiedy to wnioskodawca pracował wMagazynie (...). Zdaniem Sądu Apelacyjnego zaaprobować należy pogląd, w myśl którego, prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt, o których mowa w Dziale X pkt 8 załącznika A dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) należy rozumieć szerzej, co oznacza, iż obejmują one również czynności przygotowawcze i późniejsze związane z rozbiorem mięsa. Za taką wykładnią pośrednio przemawiają zapisy zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 31.03.1988r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do którego również nawiązywał Sąd Okręgowy. Wprawdzie akty resortowe zawierające wykazy stanowisk nie mają obecnie mocy wiążącej to jednak są one istotne przy dokonywaniu wykładni poszczególnych prac wykazanych w załączniku do rozporządzenia, bowiem wskazują na realną praktykę i ocenę poszczególnych stanowisk pracy pod kątem świadczenia na nich pracy w szczególnych warunkach(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 r., I UK 15/04, OSNP 2005 nr 11, poz. 161 oraz z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 306 oraz z dnia 13 listopada 2008 r., II UK 88/08 i z dnia 10 lutego 2009 r., II UK 199/08; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2010 r., II UK 218/09, niepublikowany).W wspomnianym zarządzeniu w odniesieniu do przemysłu mięsnego w dziale X pod poz. 8 wskazane są prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt (peklowaniu) na stanowiskach ubojowiec, parzacz, jeliciarz, gruczolarz, peklowacz i wykrawacz mięsa w wykrawalni przy peklowaniu w piwnicy, lekarz weterynarii, weterynaryjny kontroler sanitarny, oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa-zatrudnieni w rzeźni. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie do końca jest jasnym co autor zarządzenia rozumiał pod pojęciem - oglądacz zwierząt rzeźnych i misa - i czym w istocie zajmował się pracownik na tym stanowisku, zwłaszcza że jak wskazał fachowy pełnomocnik wnioskodawcy na rozprawie apelacyjnej (obeznany z branżą mięsną ) takie stanowisko w praktyce nie występowało w zakładach mięsnych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego jedynym rozsądnym wytłumaczeniem czynności na tym stanowisku jest potraktowanie go jak synonim klasyfikatora zwierząt i mięsa. Z niespornych ustaleń Sądu Okręgowego wynika , że w analizowanym okresie od 01.07.1982 r. do 20.01.1986 r. wnioskodawca pracując na stanowisku rzeczoznawcy ds. klasyfikacji żywca i mięsa zajmował się sprawdzaniem kwitów specyfikacji przesyłkowych pod względem prawidłowości, ustaleniem zgodności deklarowanych klas, nadzorowaniem wydawania żywca do uboju w zakresie przyjmowania żywca oraz ustalenia przygotowanego żywca do uboju, oceną półtuszy wołowych i wieprzowych, przeprowadzaniem klasyfikacji mięsa w rzeźni sanitarnej-w zakresie klasyfikacji mięsa (karta stanowiska pracy). Czynności te w istocie przede wszystkim polegały na klasyfikowaniu żywca bądź mięsa po dokonanym uboju, a sama konieczność dokumentacji tych czynności nie pozbawia ich cech pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, była ona bowiem immantnym elementem pracy klasyfikatora. Przepisy zarządzenia wymagały do zaliczenia pracy oglądacza zwierząt rzeźnych i mięsa do pracy w szczególnych , aby był on zatrudniony w rzeźni. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przez rzeźnię w rozumieniu tego zarządzenia należy rozmieć również pracę w zakładach mięsnych, jeżeli zakłady taki równocześnie dokonywały systematycznego uboju zwierząt w celu ich dalszego przerobienia, czyli gdy posiadały w ramach zakładu własną rzeźnię (ubojnię/ halę ubojów). W świetle ustaleń Sądu OkręgowegoZakłady (...)wO.dysponowały własną halą uboju, na której dokonywano identycznych czynności jak w typowych rzeźniach. Jak się zdaje Sąd Okręgowy zawęził nieco wspomniany punkt zarządzenia wymagać tego, aby wnioskodawca cały czas przebywał na hali ubojów a nadto zajmował się klasyfikacją zwierząt żywych. Z analizowanego punktu zarządzenia nie wynikają takie ograniczenia. Skoro w zarządzeniu wskazano stanowisko oglądacz zwierząt rzeźnych i mięsa-zatrudniony w rzeźni, to istotnym było wykonywanie istnienie zatrudnienia w rzeźni (wZakładach (...)prowadzących rzeźnię / halę ubojów) , co nie oznacza, iż koniecznym było dokonywanie wszystkich czynności kwalifikacyjnych w pomieszczeniu rzeźni czy hali ubojów. Te mogły być dokonywane poza rzeźnią np. w magazynie mięsa. Wyraźnie oddzielnie zwierząt rzeźnych od mięsa zdaniem Sadu Apelacyjnego pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż stanowisko oglądacza zwierząt dotyczyło zarówno klasyfikacji zwierząt przed ubojem jak i po dokonanym uboju ( mięso). Z powyższych przyczyn uprawnionym jest zaliczenie wnioskodawcy (odmiennie niż Sąd Okręgowy) okresu  od 01.07.1982 r. do 20.01.1986 r do okresu pracy w szczególnych warunkach. Uwzględnienie tego blisko 3,5 rocznego okresu nie ma jednak wpływu na prawo wnioskodawcy do emerytury, bowiem koniecznym jest posiadanie okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i wywód prawny Sądu Okręgowego wskazującego na brak podstaw do zaliczenia reszty okresu pracy wZakładach (...)wO.do okresu pracy w szczególnych warunkach. I tak od dnia 1.09.1996 r. wnioskodawca zatrudniony był w wymiarze 1/2 etatu co czyni zbędnym analizowanie charakteru jego pracy, bowiem tylko zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy uprawnia do zaliczenia danego okresu zatrudnienia do okresu pracy w szczególnych warunkach. Nie mógł być też zaliczony okres zatrudnienia od dnia 21 .01.1986 r. kiedy to wnioskodawca pracował pozaZakładami (...)w różnych punktach skupu. Fakt ten był w sprawie bezsporny, a do apelacji wnioskodawca załączył pismo(k.56)wskazując 19 punktów skupu w których dokonywał klasyfikacji zwierząt. Dokonywanie klasyfikacji zwierząt w punktach skupu nie jest pracą przy uboju zwierząt w rozumieniu przepisów cytowanego rozporządzenia, związek bowiem takich przypadkach z ubojem jest zbyt odległy(por. w tym zakresie wyrok SA w Lublinie z dnia 29 sierpnia 2012 r. III AUa 577/12 Lex nr 1220536 ; wyrok SA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2013r. III AUA 133/13 Lex nr 1422405).
Odnosząc się krótko do podniesionych zarzutów procesowych ( obrazyart. 233 § 1 k.p.c., 212 w zw. z 5k.p.c., 229k.p.c., 232 ) Sąd Apelacyjny w związku z częściową odmiennymi ustaleniami dokonanymi przez Sąd Apelacyjny zauważa, iż zarzuty te nie do końca są aktualne. Ustalenia dotyczące bowiem zarówno okresu pracy w(...), jak iZakładach (...)po 20.01.1986r. nie były przedmiotem sporu, jak bowiem wcześniej wspomniano wnioskodawca ostatecznie przyznał, iż łączenie zajmował się w(...)przez 11 miesięcy wydawaniem nawozów, sam też wskazał liczbę punktów skupu, w których dokonywał klasyfikacji , a zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy od dnia 1.09.1996 r. było również niesporne i wynika już choćby z przedłożonego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach ( akta osobowe). Nawet zatem gdyby uznać za częściowo za zasadny zarzut niewystarczających pouczeń udzielonych wnioskodawcy, w tym co do potrzeby ustanowienia fachowego pełnomocnika, to uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie. Potwierdza to pośrednio okoliczność, iż w toku postępowania apelacyjnego wnioskodawca działający już z fachowym pełnomocnikiem nie zgłosił wniosków dowodowych jak i nie wnosił o ponowienie jakichś czynności .
Dokonane powyżej przez Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują, iż wnioskodawca nie posiada okresu 15-lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r., a zatem nie może nabyć prawa do emerytury na podstawie art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej, a tym samym te przepisy prawa materialnego - wbrew zarzutom apelacji - zostały właściwie zastosowane przez Sąd Okręgowy.
W tym stanie rzeczy wniesiona apelacja na zasadzieart. 385 k.p.c.podlegała oddaleniu.