Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 112/14
Data wyroku: 2014-03-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Jerzy Dydo, Piotr Rajczakowski
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 1059 kc.

Sygn. akt II Ca 112/14

POSTANOWIENIE
Dnia 25 marca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Jerzy Dydo
Sędziowie: SO Piotr Rajczakowski
SO Alicja Chrzan
Protokolant: Violetta Drohomirecka
po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. D.
przy uczestnictwieT. N.,W. P. (1),Z. P.,K. S.iS. P. (1)
o  stwierdzenie nabycia spadku  poA. P. (1)
na skutek apelacji uczestnika postępowaniaZ. P.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy
z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I Ns 329/12
p o s t a n a w i a:

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Świdnicy.

Sygn.akt II Ca 112/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 roku w sprawie sygn. akt I Ns 329/12 Sąd Rejonowy w Świdnicy stwierdził, że spadek poA. P. (1)zmarłej dnia 12 czerwca 1985 roku wŚ.ostatnio zamieszkałej wŚ.na podstawie ustawy nabyły dzieci (J.iA.):A. D.,S. P. (2),S. P. (3),W. P. (2),N. C.,J. P. (1)iJ. P. (2)po 1/7 części, przy czym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyliA. D.iS. P. (2)po 1/2 części.
WnioskodawczyniA. D.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po matceA. P. (1)i bracieS. P. (2).
Postanowieniem z dnia 2 maja 2012 r. wniosek o nabycie spadku poS. P. (2)został zgodnie z właściwością przekazany do Sądu Rejonowego w Staszowie.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawczyniA. P. (1)zmarła 12 czerwca 1985 r. wŚ.. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową i pozostawiła siedmioro dzieci, synów:S. P. (2),S. P. (3),J. P. (2),W. P. (2)iJ. P. (1)oraz córki:N. C.i wnioskodawczynięA. D.. Wszystkie dzieci, oprócz wnioskodawczyni, zmarły po śmierci spadkodawczyni.J. P. (1)pozostawił dzieciK. S.,Z. P.,W. P. (1).N. C.pozostawiła dwoje dzieci,T. N.iM. C., który zmarł w 1980 r. i nie pozostawił dzieci.J. P. (2)pozostawił córkęS. P. (1).S. P. (2),S. P. (3),W. P. (2)nie pozostawili zstępnych.
Spadek poJ. P. (1)nabyli żonaA. P. (2), córkaK. S.i synowieZ. P.iW. P. (1).
Spadkodawczyni nie sporządziła testamentu. Żaden ze spadkobierców nie składał oświadczeń spadkowych i nie zrzekał się dziedziczenia.
Spadkodawczyni pozostawiła gospodarstwo rolne, którego była współwłaścicielem zeS. P. (2), o powierzchni 2 ha 69 a.
UczestniczkaT. N.nie pracowała w gospodarstwie rolnym, nie posiada wykształcenia rolniczego. W chwili śmierci spadkodawczyni w gospodarstwie rolnym pracowała wnioskodawczyniA. D.i jej bratS. P. (2). Pozostałe dzieci spadkodawczyni w chwili jej śmierci nie pracowały w gospodarstwie rolnym, nie miały też wykształcenia rolniczego lub ekonomicznego. W chwili śmierci spadkodawczyni jej wnuki nie pracowały w gospodarstwie rolnym, nie miały też wykształcenia rolniczego. Zstępni spadkodawczyni nie byli trwale niezdolni do pracy.
Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o dołączone do akt dokumenty, które nie były przez uczestników kwestionowane oraz w oparciu o zapewnienia i zeznania wnioskodawczyni i uczestników.
Sąd Rejonowy wydając powyższy wyrok wskazał na treśćart. 931§1 k.c.według którego w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Skoro spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową, to spadek w całości przypada jej dzieciom po 1/7 części.
Nadto Sąd Rejonowy wskazał na treśćart. 1059 k.c., według którego spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku: odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności albo są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo są trwale niezdolni do pracy oraz na treśćart. 160 § 1 k.c.obowiązującego na dzień daty śmierci spadkodawczyni, stanowiącego, że własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca: stale pracuje w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Powyższe postanowienie zaskarżył apelacjąZ. P., zarzucając, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zmarłyS. P. (2)–wujek apelującego wydzierżawiłS. K., który nadal z woli apelującego dzierżawił gospodarstwo i płacił podatek od gruntu do Gminy. WnioskodawczyniA. D.przejęła płacenie podatku od gruntu w 2004 roku, zażądała odS. K.większego czynszu za dzierżawę, co było przyczyną odstąpieniaS. K.od umowy dzierżawy. Od tej pory ziemia leży odłogiem. Zdaniem apelującego wnioskodawczyni poświadczyła przed Sądem nieprawdę, bo akt własności ziemi został wydany dla babciA. P. (1)iS. P. (2), a wnioskodawczyniA. P. (1)nie jest jedyną spadkobierczynią przedmiotowego gospodarstwa rolnego.
Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje:
Apelacja jest zasadna.
Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd Rejonowy prawidłowow postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadkuustalił zgodnie z treściąart. 669 k.p.c.osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi oraz zgodnie z treściąart. 670 k.c.zbadał z urzędu kto jest spadkobiercą i czy spadkodawca pozostawił testament, a nadto prawidłowo ustalił listę spadkobierców.
Sąd Rejonowy nie dokonał jednak trafnej wykładni obowiązującego w dacie otwarcia spadku, to jest w dniu 12 czerwca 1985 roku,art. 1059 k.c., w sytuacji gdy ograniczył się tylko do ustalenia, że wnioskodawczyniA. D., w dacie śmierci matki pomagała bratuS.w prowadzeniu tego gospodarstwa (vide: k. 148), bowiem nie uwzględnił przesłanek do prowadzenia gospodarstwa rolnego wskazanych w§ 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964rsprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych ( Dz.U. z dnia 9 kwietnia 1983r), ani też treściart.1060 k.c.Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, bowiem Sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy.
Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę dopuści dowód z uzupełniających zeznań wnioskodawczyni i uczestników oraz z przedstawionych przez wnioskodawczynię i uczestników postępowania ewentualnych dowodów na okoliczność posiadanych kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego i ustali, czy wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy postepowania posiadają kwalifikacje do dziedziczenia ustawowego gospodarstwa rolnego.
Sąd Okręgowy pozostawia Sądowi pierwszej instancji rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczejart. 108 § 2 k.p.c.