Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1179/13
Data wyroku: 2014-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata, Kazimierz Cieślikowski, Marcin Mierz
Słowa kluczowe: Czyn
Podstawa prawna: art. 437 kpk, 438 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw
Teza: kontrawencjonalizacja jako czynnik powodujący zmianę kwalifikacji prawnej czynu oraz konieczność wymierzenia odmiennej kary

Sygnatura akt VI Ka 1179/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia19 lutego 2014r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata (spr.)
Sędziowie SSO Kazimierz Cieślikowski
SSO Marcin Mierz

Protokolant Marzena Mocek

po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r.
przy udziale Elżbiety Ziębińskiej
Prokuratora Prokuratury Okręgowej

sprawyŁ. W.synaJ.iA.
ur. (...)wP.
oskarżonego zart. 178a§2 kkw zw. zart. 64§1 kk

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 27 września 2013 r. sygnatura akt VI K 757/13

na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpkw zw. zart. 109 § 2 kpworazart. 624 § 1 kpkw zw. zart. 119 kpw

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż:

a
z opisu czynów przypisanych oskarżonemu wpunkcie 1eliminuje omówienie karalności uprzedniej za przestępstwo zart. 178a § 2 kkoraz odbycia wymierzonej za nie kary pozbawienia wolności;

b
czyny przypisane oskarżonemu w punkcie 1 kwalifikuje jako wykroczenia z art. 87 § 1a kw;

c
uchyla rozstrzygnięcie o karze i o warunkowym zawieszeniu jej wykonania – z punktu 1 i za powyższe wykroczenia wymierza oskarżonemu na mocy art. 87 § 1a kw przy zast. art. 9 § 2 kw łącznie karę 30 (trzydziestu) dni aresztu;

d
na mocy art. 42 § 1 i § 2 kw warunkowo zawiesza wykonanie wymienionej wyżej kary aresztu na okres próby wynoszący 1 (jeden) rok;

e
na mocy art. 87 § 4 kw orzeka wobec oskarżonego środek karny zakazu prowadzenia rowerów na okres lat 2 (dwóch);

f
uchyla rozstrzygnięcia z punktów: 2, 3, 4 i 5;

g
podstawę prawną rozstrzygnięcia o wydatkach postępowania wpunkcie 7uzupełnia oart. 119 kpw, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia o opłacie uzupełnia oart. 21 ust. 2 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz.U. z 1983r., Nr 49, poz. 223 z późn.zm.);

2
w pozostałym zakresie utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. J.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmującą kwotę 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy) podatku VAT, tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

4
zwalnia oskarżonego od wydatków postępowania odwoławczego oraz od jednej opłaty za obie instancje, wydatkami obciążając Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 1179/13

UZASADNIENIE
OskarżonemuŁ. W.zarzucono, iż:

1
w dniu 6 lipca 2013r. około godz. 19.25 wP.naul. (...)kierował rowerem będąc w stanie nietrzeźwości – 0,73 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa określonego wart. 64 § 1 kkbędąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach - sygn. akt VII K 546/06 z dnia 28 września 2006r. za przestępstwo zart. 178a § 2 kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności – tj. czyn zart. 178a § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kk;

2
w dniu 10 sierpnia 2013r. około godz. 8.25 wP.naul. (...)kierował rowerem będąc w stanie nietrzeźwości – na drodze publicznej – 0,44 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa określonego wart. 64 § 1 kkbędąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach – sygn. akt VII K 546/06 z dnia 28 września 2006r. za przestępstwo zart. 178a § 2 kkna karę 6 miesięcy pozbawienia wolności – tj. czyn zart. 178a § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach, wyrokiem z dnia 27 września 2013r. – sygn. akt VI K 757/13 orzekł, że:

1
oskarżonegoŁ. W.uznaje za winnego popełnienia czynów opisanych wyżej, z których każdy wyczerpuje znamiona przestępstwa zart. 178a § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kk, przy przyjęciu, iż karę orzeczoną w sprawie – sygn. akt VII K 546/06 odbył w okresie od 30 października 2008r. do 8 grudnia 2008r. i 8 grudnia 2009r. do 30 kwietnia 2010r. i przy przyjęciu ciągu przestępstw zart. 91 § 1 kki za to na mocyart. 178a § 2 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierza mu jedna karę 8 miesięcy wolności, której wykonanie na mocyart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt. 1 kkwarunkowo oskarżonemu zawiesza na okres próby lat 4;

2
na mocyart. 71 § 1 kkorzeka wobec oskarżonego grzywnę w rozmiarze 50 stawek dziennych, ustalając na mocyart. 33 § 3 kkwysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych;

3
na mocyart. 42 § 2 kkorzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów rowerowych w ruchu lądowym na okres lat 3;

4
na mocy art. 73 § 1 oddaje oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego;

5
na mocyart. 72 § 1 pkt. 5 kkzobowiązuje oskarżonego w okresie próby do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu;

6
na mocyart. 29 ustawy – Prawo o adwokaturzezasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataM. J.kwotę 664,20 zł brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej za obronę oskarżonego z urzędu;

7
na mocyart. 624 § 1 kpkzwalnia oskarżonego od ponoszenia wydatków postępowania, którymi w całości obciąża Skarb Państwa oraz na mocyart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U z 1983r, Nr 49, poz. 223 z późn. zm.) zwalnia oskarżonego od opłaty.

Wyrok powyższy zaskarżony został w całości, na korzyśćŁ. W.apelacją jego obrońcy, który sformułował zarzut obrazy prawa materialnego i tak:
-art. 178a § 2 kkpoprzez zakwalifikowanie czynu oskarżonego jako przestępstwa, mimo, iż z prawidłowych ustaleń wynika, że dopuścił się on wykroczenia zart. 87 § 1 akw;
-art. 73 § 1 kkprzez zobowiązanie oskarżonego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu;
-art. 72 § 1 pkt. 5 kkprzez oddanie oskarżonego pod dozór kuratora sądowego;
-art. 71 § 1 kkpoprzez orzeczenie wobec oskarżonego grzywny w wymiarze określonym w pkt. 2 przedmiotowego wyroku.
Wystąpił zatem o zmianę zapadłego orzeczenia i uznanie, iż czynŁ. W.nie stanowi występku zart. 178a § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kkoraz o rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje.
Apelacja obrońcy okazała się pełni zasadna i zarazem skuteczna o tyle, iż w następstwie jej wywiedzenia konieczne oraz uzasadnione stało się dokonanie zmiany kontrolowanego wyroku przez:

a
wyeliminowanie z opisu czynów przypisanych oskarżonemu wpkt. 1omówienia karalności uprzedniej za przestępstwo zart. 178a § 2 kkoraz odbycia wymierzonej za nie kary pozbawienia wolności;

b
zakwalifikowanie czynów przypisanych oskarżonemu w pkt. 1 jako wykroczeń z art. 87 § 1 a kw;

c
uchylenie rozstrzygnięcia o karze i o warunkowym zawieszeniu jej wykonania – z pkt. 1 – i wymierzenia za powyższe wykroczenia – na mocy art. 87 § 1 a kw przy zastosowaniem art. 9 § 2 kw łącznie kary 30 dni aresztu;

d
warunkowe zawieszenie wykonania – na mocy art. 42 § 1 i § 2 kw – wymienionej wyżej kary aresztu na okres próby wynoszący 1 rok;

e
orzeczenie – na mocy art. 87 § 4 kw – środka karnego zakazu prowadzenia rowerów na okres lat 2;

f
uchylenie rozstrzygnięć z punktów: 2,3,4 i 5;

g
uzupełnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia o wydatkach postępowania wpkt. 7– oart. 119 kpw. Zaś podstawy prawnej rozstrzygnięcia o opłacie – oart. 21 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. z 1983r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).

Na wstępie jednak godziło się stwierdzić, że Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku trafnie przeanalizował i ocenił dowody ujawnione w toku rozprawy głównej. W świetle niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń faktycznych sprawstwo oraz winaŁ. W.nie budzą najmniejszych wątpliwości.
Aktualnie jednak nie można było zgodzić się z kwalifikacją prawną zastosowaną przez Sąd I instancji. O ile bowiem w chwili orzekania pozostawała ona w pełni uzasadniona, o tyle już na moment wpłynięcia środka odwoławczego weszła w życie nowelizacja art. 87 kw wprowadzona ustawą z dnia 27 września 2013r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013r., poz. 1247), mocą której (vide: art. 2 pkt. 3 oraz art. 56 w/w ustawy) z dniem 9 listopada 2013r. czyny o takiej postaci, jakich dopuścił się oskarżony uznane zostały za wykroczenie zagrożone karą aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 – zł.
Zważywszy nieprawomocność zaskarżonego wyroku, zmiana kwalifikacja prawnej obu przypisanychŁ. W.zachowań w kierunku wykroczeń zart. 87 § 1 akw (kontrawencjonalizacja) stała się tym samym niezbędna. Zarazem konieczne było również wyeliminowanie z opisu tychże czynów faktu działania w warunkach powrotu do przestępstwa w rozumieniu normyart. 64 § 1 kk(tj. w warunkach uprzedniej karalności wymienionego za występek zart. 178a § 2 kkoraz odbycia wymierzonej za tego rodzaju przestępstwo – kary pozbawienia wolności).
Konstrukcja recydywy szczególnej podstawowej nie ma bowiem racji bytu na gruncie przepisów dotyczących wykroczeń, jakie Sąd Okręgowy w związku ze zmianą kwalifikacji prawnej miał obowiązek zastosować. Równocześnie wcześniejsza karalność za ówczesne przestępstwo zart. 178a § 2 kknie odgrywa żadnego znaczenia w aspekcie podstaw recydywy wielokrotnej znaczeniu przepisuart. 38kw, która to instytucja oparta jest o odmienne przesłanki. Polega mianowicie na popełnieniu przez sprawcę ponownego, umyślnego wykroczenia w sytuacji, gdy uprzednio był już najmniej dwukrotnie ukarany za wykroczenie lub wykroczenie spełniające te cechy, zaś czyn aktualny miał miejsce w ciągu dwóch lat od ostatniego ukarania. W aktach badanej sprawy brak jest zresztą danych do przyjmowania recydywy wykroczeniowej wielokrotnej.
W konsekwencji nie tylko zbędne, lecz wręcz błędne byłoby utrzymywanie w opisie czynówŁ. W.elementów istotnych jedynie z punktu widzenia kwalifikacji prawnej na bazie odmiennej gałęzi prawa, jaka w obliczu zmiany uregulowań ustawowych utraciła w przedmiotowym przypadku aktualność.
Stąd też modyfikacje zaskarżonego orzeczenia jak w pkt. 1a oraz 1b wyroku Sądu odwoławczego.
Za przypisane oskarżonemu wykroczenia z art. 87 § 1a kw Sąd Okręgowy wymierzył – stosując zasadę z art. 9 § 2 kw – łącznie karę 30 dni aresztu. Sięgając po najsurowszą rodzajowo karę przewidzianą kodeksowo za tego rodzaju czyny oraz w najwyższej możliwej wysokości, Sąd II instancji miał na względzie zdecydowana przewagę okoliczności obciążających.
I tak,Ł. W.dopuścił się w nieodległym odstępie czasowym aż dwóch identycznych wykroczeń, a zatem drugiego z nich w sytuacji, gdy zdawał już sobie sprawę z faktu wszczęcia i prowadzenia postępowania o pierwszy z czynów – przeciwko jego osobie. Pierwotny zarzut postawiono mu bowiem 19 lipca 2013r. (vide: k – 7). Okoliczność ta, w połączeniu ze wcześniejszą, czterokrotna karalnością – w tym raz za zachowanie godzące w bezpieczeństwo ruchu drogowego, jak również z faktem, iż odbywał on już karę pozbawienia wolności – przekonywała o poważnym stopniu demoralizacji oskarżonego, nieskuteczności uprzednich kar, niepoprawności oraz trwającym nadal po stronieW.wybitnie lekceważącym stosunku do obowiązującego porządku prawnego. Z kolei, na korzyść oskarżonego przemawiało jedynie przyznanie się do obu czynów, przy czym nie można tu było zapominać, że w każdym z owych przypadków ujawnienie sprzecznych z prawem działań następowało w warunkach, w których trudno było zaprzeczać sprawstwu. Znaczenie okoliczności łagodzącej pozostawało przeto niewielkie.
Stopień zawinienia sprawcy i stopień szkodliwości społecznej jego zachowań, mając też na uwadze głębokość upojenia alkoholowego i zagrożenie dla ruchu wiążące się z tym, stanem – ocenić należało jako znaczne.
Sąd II instancji zastosował jednakże dobrodziejstwo warunkowego zawieszenia wykonania kary aresztu. Kierował się bowiem reguła zakazu reformationis in pius w postępowaniu odwoławczym.Ł. W.Sąd Rejonowy wymierzył karę pozbawienia wolności z wykorzystaniem wspomnianej instytucji, zaś wyrok zaskarżony został wyłącznie na korzyść wymienionego. Oskarżony tym samym nie mógł zostać przez Sąd Okręgowy potraktowany gorzej – także w zakresie charakteru orzekanej kary, to znaczy czy będzie ona bezwzględna, czy też połączona zostanie z probacją. Mając jednak na uwadze wszystko, o czym była mowa wcześniej, przyjęto maksymalny przewidziany wKodeksie wykroczeńokres próby.
Pryzmat okoliczności obciążających i trwałe w istocie zagrożenie ze stronyŁ. W.dla bezpieczeństwa i porządku w ruchu na drogach publicznych spowodował natomiast konieczność sięgnięcia po fakultatywny w wypadku wykroczeń z art. 87 § 1a kw środek karny – zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, jaki Sąd Okręgowy sprecyzował w oparciu o art. 87 § 4 kw do rowerów i określił czas jego obowiązywania na dwa lata.
W obliczu omówionych zmian zaskarżonego wyroku bezprzedmiotowe stały się rozstrzygnięcia zawarte w pkt. 2,3,4 i 5 toteż dalsza modyfikacja orzeczenia i ich uchylenie była konieczna.
Sąd odwoławczy zmieniając zapadły wyrok dostrzegł nadto potrzebę reformacji orzeczeń z pkt. 7 poprzez uzupełnienie rozstrzygnięcia o wydatkach postępowania oart. 119 kpw, zaś rozstrzygnięcia o opłacie oart. 21 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych, czyli o przepisy procedury wykroczeniowej umożliwiające wykorzystanie normKodeksu postępowania karnegooraz wskazanej ustawy.
W pozostałym zakresie przedmiotowy wyrok jako trafny utrzymany został w mocy.
O należnościach obrońcy z urzędu z wyroku za drugą instancję oraz o wydatkach postępowania odwoławczego i o opłacie za obie instancje (od których oskarżonego zwolniono) rozstrzygnięto jak w pkt. 3 oraz 4 wyroku niniejszego.