Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 592/13
Data wyroku: 2014-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Nawrocki
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc i art. 23 kc

Sygnatura akt I C(...)

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
K., dnia 27-03-2014 r.

Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Nawrocki
Protokolant: st.sekr.sąd.Dorota Wróbel

po rozpoznaniu w dniu 13-03-2014 r. w Koninie
sprawy z powództwaA. O. (1)
przeciwko(...) S.A.wW.
o zapłatę

1
Zasądza od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz powodaA. O. (1)kwotę 40.000 zł (czterdzieści tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 16.05.2013 r. do dnia zapłaty.

2
Oddala powództwo w pozostałym zakresie.

3
Znosi wzajemnie między stronami koszty procesu.

4
Nakazuje pobrać od pozwanego(...) S.A.wW.na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Koninie kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Andrzej Nawrocki

Sygn. akt I C(...)

UZASADNIENIE
PowódA. O. (1)wniósł o zasądzenie od pozwanego(...) S.AwW.kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16.05.2013 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia zgodnie zart. 448 kcw zw. zart. 24 § 1 kc, jak również wniósł o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7200 zł, wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa wysokości 17 zł, ewentualnie zasądzenia kosztów według spisu kosztów, który zostanie przedłożony na rozprawie. W uzasadnieniu pozwu powód wywodził, że w dniu 11 lipca 2003 r. wL.naul. (...)kierujący samochodem osobowym markiS. (...)onr rej. (...)B. Z.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jadąc w terenie zabudowanym z nadmierną prędkością 109 km/h podczas manewru wyprzedzania potrącił kierującą roweremK. O. (1), która na skutek odniesionych obrażeń ciała poniosła śmierć na miejscu. Powód podał, także że sprawca zdarzenia został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w(...)z dnia 19 marca 2004 r., sygn. akt II K(...)na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, a pojazd sprawcy wypadku posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w towarzystwie ubezpieczeniowym pozwanego. Powód zgłosił swoje roszczenie wobec pozwanego dotyczące przyznania zadośćuczynienia w kwocie 90.000 złotych, jednakże strona pozwana odmówiła jego wypłacenia. Powód wskazał również, że łączyła go ze zmarłą matką niezwykle silna więź i zapamiętał ją jako dobrą i kochającą osobę, na której pomoc i wsparcie zawsze mógł liczyć, a także zaznaczył, że do dnia śmierci matki mieszkał z nią razem w jednym gospodarstwie domowym (k.2-7).
Pozwany(...) S.AwW.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom pozwu wyraźnie przez siebie nie przyznanym. Pozwany potwierdził zaistnienie szkody, wynikającej z wypadku drogowego, w którym śmierć poniosłaK. O. (1)oraz to, że sprawca wypadku podlegał ochronie ubezpieczeniowej u pozwanego. Pozwany wskazał, iż kwestionuje powództwo co do zasady i wysokości, zaprzeczając by podstawę prawną żądania mógł stanowićart. 448 kcw zw. zart. 24 § 1 kc.Pozwany wskazał także, że przed 2008 r. nie było możliwości przyznania osobom bliskim zmarłego zadośćuczynienia za ich własną krzywdę, natomiastart. 448 kcw zw. zart. 24 § 1 kmoże stanowić podstawę do żądania zadośćuczynienia jedynie dla osoby, której dobro osobiste zostało naruszone czynem niedozwolonym, gdy czyn ten godził bezpośrednio w to dobro. Pozwany zakwestionował również żądanie pozwu co do wysokości, gdyż stan faktyczny sprawy nie uzasadnia żądania zadośćuczynienia w tak znacznych rozmiarach. Ponadto pozwany wskazał, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia powództwa odsetki ustawowe powinny być zasądzone od dnia wyrokowania (k.24-27).

Sąd ustalił, co następuje :
Samochód markiS. (...)onr rej. (...)stanowi własnośćJ. C.zam.B.,ul. (...), który miał zawartą z pozwanym umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych –polisa nr (...)(bezsporne). W dniu 11 lipca 2003 r. powyższym samochodem markiS. (...)onr rej. (...)kierował – jako samochodem służbowym -B. Z.(bezsporne).
W dniu 11.07.2003 r. matka powodaK. O. (1)w miejscowościL.kierowała rowerem, przy czym w tym samym kierunku z prędkością 109 km/h poruszał się kierujący samochodem markiS. (...)onr rej. (...)B. Z., który podczas wykonywania manewru wyprzedzania, potrąciłK. O. (1). Na skutek odniesionych obrażeń ciałaK. O. (1)poniosła śmierć na miejscu (bezsporne).
Sąd Rejonowy w(...)prawomocnym wyrokiem z dnia 19.03.2004 r. sygn. akt II K(...)skazałB. Z.za to, że w dniu 11.07.2003 r. wL.naul. (...)kierując samochodem markiS. (...)nr rej. (...)umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jadąc w terenie zabudowanym z nadmierną prędkością 109 km/h podczas manewru wyprzedzania potrącił kierującą roweremK. O. (1), która na skutek odniesionych obrażeń ciała poniosła śmierć na miejscu tj. za przestępstwo zart. 177 § 2 kkna karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 30 złotych każda stawka (dowód : k. 90-91 akt Sądu Rejonowego w(...)sygn. akt II K(...)).
K. O. (1)w chwili wypadku miała 54 lata, była osobą zdrową, w pełni sprawną i zajmowała się prowadzeniem domu tj. praniem, sprzątaniem, gotowaniem.K. O.mieszkała razem z powodemA. O. (1)oraz 73-letnim mężem. Była matką jeszcze trojga dzieci. W momencie śmierci matki, powódA. O. (1)miał 24 lata i pracował wS.w prywatnym zakładzie stolarskim jako stolarz – monter mebli. Powód jest najmłodszym dzieckiem i wspólnie z matką oraz ojcem prowadził gospodarstwo domowe, dzielił się z matką uzyskiwanym wynagrodzeniem. Powód o śmierci matki dowiedział się będąc w pracy i przeżył szok, nie potrafił wrócić do domu i przyjechał po niego kolega. Powód był na miejscu zdarzenia, kiedy ciało jego matki jeszcze tam było. (dowód : zeznania powodaA. O. (1)– k.84-85).
Od tego czasu powód miał problemy z zaśnięciem i stał się nerwowy, aby się uspokoić zażywał zioła - melisę. Bezpośrednio po wypadku powód przebywał na tygodniowym urlopie, a następnie wrócił do pracy, jednak ciężko było mu skupić się na wykonywanych czynnościach. Powód nie korzystał z pomocy lekarskiej, w tym z porad psychologa i psychiatry, a o swoim stanie zdrowia powód nie wspominał również lekarzowi rodzinnemu (dowód : zeznania powodaA. O. (1)– k.84-85).
Po śmierci matki powód nadal zamieszkiwał wspólnie z ojcem, jednakże od śmierci matki powód przejął jej dotychczasową rolę w prowadzeniu domu. Nadto z uwagi na konieczności sprawowania opieki nad ojcem powód zwolnił się w 2013 r. z pracy i od tego czasu powód otrzymuje z tego tytułu świadczenie opiekuńcze w wysokości 520 złotych (dowód : k.14, zeznania powodaA. O. (1)– k.84-85).
W 2006 r. powód poznał obecną żonę i od tego czasu przestał zażywać zioła na uspokojenie. Następnie w 2008 r. powódA. O. (1)zawarł związek małżeński i po ślubie małżonkowie zamieszkali u powoda .W trakcie tego związku małżeńskiego powodowi urodziła się córka, która obecnie ma 2 lata. PowódA. O. (1)odwiedza 2-3 razy w tygodniu grób matki, pokazuje córce miejsce w którym zginęła jej babcia i opowiada o niej. Powód w dniu ślubu, był na cmentarzu, gdyż pragnął, aby chociaż w ten sposób być z matką, w tym szczególnym dla niego dniu (dowód : zeznania powodaA. O. (1)– k.84-85).
W związku ze śmiercią matki u powodaA. O. (1)wystąpiły cierpienia psychiczne w postaci ostrej reakcji na stres, a następnie reakcji żałoby, silnego poczucia straty, a także subiektywny stres w odpowiedzi na zmiany w wewnętrznym przystosowaniu się. Występująca reakcja żałoby miała swoje intensywne nasilenie w ciągu roku, po czym zaczęła ustępować. Wskutek śmierci matkiK. O. (1)powódA. O. (1)nie doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu w sferze psychicznej (dowód : opinia biegłego psychologaM. W.– k.99-101, 117).
PowódA. O. (1), pismem z dnia 10.05.2013 r. skierowanym do pozwanego, zwrócił się o wypłatę kwoty 90.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w związku ze śmierciąK. O. (1). Pozwany, pismem z dnia 15.05.2013 r. poinformował powodaA. O. (1)o braku podstaw do przyznania zadośćuczynienia na podstawieart. 448 kcw zw. zart. 23 kcorazart. 24 kc(dowód : akta szkody pozwanego nr(...)).

Powyższy stan faktyczny Sad ustalił na podstawie : zeznań powodaA. O. (1)(k.84-85), opinii biegłego sądowego psychologaM. W.(k.99-101, 117) oraz dokumentów : kserokopii świadectwa pracy (k.14), akt Sądu Rejonowego w(...)sygn. akt II K(...), akt szkodowych pozwanego nr(...).
Sąd dał wiarę zeznaniom powodaA. O. (1), gdyż były one spójne, logiczne oraz znajdują potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wartość dowodowa dokumentów zgromadzonych w sprawie nie budziła zdaniem Sądu wątpliwości. W ocenie Sądu opinia biegłego sądowego psychologaM. W.jest jasna i logiczna, a wnioski należycie i wyczerpująco uzasadnione.

Sąd zważył, co następuje :
PowódA. O. (1)roszczenie swoje wywodzi z obowiązującego w dniu wypadkuart. 882 k.c, zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia. Zgodnie natomiast z obowiązującym w dniu wypadku§ 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.03.2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów(Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) z ubezpieczenia OC przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest m.in. uszkodzenie ciała i rozstrój zdrowia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2012 r., sygn. III CZP 67/12 OSNC 2013/4/45).
Natomiast zart. 448 kcwynika, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Należy przy tym zauważyć, iż przedstawione wart. 23 kcwyliczenie dóbr osobistych ma charakter przykładowy i spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych najbliższych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 kc(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14.12.2007 r., sygn. akt I ACa 1137/07, POSAG 2008/1/50; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2010 r. sygn. akt IV CSK 307/09 OSNC –ZD 2010/3/91; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22.10.2010 r., sygn. III CZP 76/10 Lex nr 604152; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.05.2011 r., sygn. I CSK 621/10, Lex nr 848128; uchwałę Sądu Najwyższego z 13.07.2011 r., sygn. III CZP 32/11 OSNC 2012/1/10; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2012 r., sygn. III CZP 67/12 OSNC 2013/4/45; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20.12.2012 r., sygn. III CZP 93/12 OSNC 2013/7-8/84).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – a zwłaszcza prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w(...)z dnia 19.03.2004 r. sygn. akt II K(...)w sposób bezsporny wynika, że w dniu 11.07.2003 r. wL.naul. (...)kierując samochodem markiS. (...)nr rej. (...)B. Z.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jadąc w terenie zabudowanym z nadmierną prędkością 109 km/h podczas manewru wyprzedzania potrącił kierującą roweremK. O. (1), która na skutek odniesionych obrażeń ciała poniosła śmierć na miejscu – tj. popełnił przestępstwo zart. 177 § 2 kk. Oznacza to, że skoro winę za spowodowanie tego wypadku ponosiB. Z., to pozwany zgodnie z – obowiązującym w dniu wypadkuart. 822 kcoraz§ 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24.03.2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów(Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.) iart. 448 kcjest – co do zasady – zobowiązany do wypłaty powodowi stosownego zadośćuczynienia.
PowódA. O. (1)wniósł o zasądzenie od pozwanego(...) S.AwW.kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16.05.2013 r. do dnia zapłaty.
Zart. 448 kcwynika, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Oznacza to, iż zasądzenie zadośćuczynienia ma charakter fakultatywny i od oceny Sądu, opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy, zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie.
Należy przy tym zauważyć, że podstawową funkcją zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych jest funkcja kompensacyjna. Zadośćuczynienie ma wynagrodzić doznaną krzywdę, przy czym należy uwzględnić wszystkie aspekty tej krzywdy. Wobec tego zadośćuczynienie pieniężne, nie będące odszkodowaniem, powinno mieć odczuwalną dla powoda wartość majątkową i wysokość zadośćuczynienia nie może mieć charakteru symbolicznego. Przy określaniu wysokości tego świadczenia trzeba mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy, w tym rozmiar krzywdy oraz indywidualne cechy pokrzywdzonego i jego zdolności powrotu do równowagi psychicznej po upływie określonego czasu, a także brać pod uwagę uzupełniająco wysokość stopy życiowej społeczeństwa.
PowódA. O. (1)w chwili zaistnienia przedmiotowego wypadku miał 24 lata i pracował w prywatnym zakładzie stolarskim jako stolarz. O wypadku i śmierci matki dowiedział się będąc wówczas w pracy i na skutek tej wiadomości doznał szoku, nie potrafił o własnych siłach wrócić do domu, musiał przyjechać po niego kolega. Powód był na miejscu zdarzenia, kiedy ciało jego matki jeszcze tam było. Wkrótce po śmierci matki powód miał problemy z zaśnięciem, stał się nerwowy i aby się uspokoić zażywał zioła, melisę. Bezpośrednio po wypadku powód przebywał na tygodniowym urlopie, a następnie wrócił do pracy, jednak ciężko było mu skupić się na wykonywanych czynnościach. W związku ze śmiercią matki u powodaA. O. (1)wystąpiły cierpienia psychiczne w postaci ostrej reakcji na stres, a następnie reakcji żałoby, silnego poczucia straty, a także subiektywny stres w odpowiedzi na zmiany w wewnętrznym przystosowaniu się. Występująca reakcja żałoby miała swoje intensywne nasilenie w ciągu roku, po czym zaczęła ustępować. PowódA. O. (1)nie doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu w sferze psychicznej, nie korzystał z pomocy lekarskiej, z porad psychologa i psychiatry, a o swoim stanie zdrowia powód nie wspominał również lekarzowi rodzinnemu. PowódA. O. (1)w 2006 r. poznał obecną żonę, wówczas zrezygnował z zażywania na uspokojenie ziół, a w 2008 r. zawarł związek małżeński, przy czym obecnie jest ojcem córki w wieku 2 lat. W dalszym ciągu wspomina matkę, odwiedza 2-3 razy jej grób, opowiada o babci swojej córce i jest ona wspominana w trakcie uroczystości rodzinnych. Z uwagi na fakt, iż zmarła matka zajmowała się prowadzeniem domu oraz opiekowała się mężem - ojcem powoda, na skutek jej śmierci, powód przejął jej dotychczasowe obowiązki domowe i aby podołać opiece nad ojcem zrezygnował z pracy i obecnie z tytułu opieki nad ojcem utrzymuje świadczenie opiekuńcze w wysokości 520 zł miesięcznie.
Mając na względzie powyższe okoliczności, należy zdaniem Sądu uznać, iż roszczenie powodaA. O. (1)– w świetleart. 448 kc– dotyczące zadośćuczynienia po śmierci matkiK. O. (1)jest uzasadnione co do kwoty 40.000 zł. Natomiast roszczenie powoda z tego tytułu należy zdaniem Sądu uznać za wygórowane i bezzasadne.
Również w świetle okoliczności niniejszej sprawy należy zdaniem Sądu uznać, iż roszczenie powodaA. O. (1)jest także uzasadnione co do zasądzenia zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 16.05.2013 r., albowiem powód pismem z dnia 10.05.2013 r. skierowanym do pozwanego, zwrócił się o wypłatę kwoty 90.000 zł tytułem zadośćuczynienia po śmierci matki, natomiast pozwany pismem z dnia 15.05.2013 r. poinformował powoda o braku podstaw do przyznania zadośćuczynienia na podstawieart. 448 kcw zw. zart. 23 kcorazart. 24 kc.
W konsekwencji Sąd zasądził od pozwanego(...) S.AwW.na rzecz powodaA. O. (1)kwotę 40.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 16.05.2013 r. do dnia zapłaty(punkt 1 wyroku).
Natomiast roszczenie powodaA. O. (1)w pozostałym zakresie Sąd oddalił jako bezzasadne(punkt 2 wyroku).
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 100 kpc, znosząc między stronami te koszty, albowiem żądanie powoda zostało częściowo uwzględnione, a nadto określenie należnej powodowi sumy zależało od oceny Sądu(punkt 3 wyroku).
Na podstawie art. 113 ust. 1 uksc Sąd nakazał pobrać od pozwanego(...) S.AwW.na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Koninie kwotę 2.000 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych(punkt 4 wyroku).

Andrzej Nawrocki