Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1762/13
Data wyroku: 2014-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Piotrowska, Maria Małek-Bujak, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Emerytura Górnicza

Sygn. akt III AUa 1762/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Maria Małek - Bujak (spr.)

Sędziowie

SSA Ewa Piotrowska
SSA Jolanta Ansion

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaW. F.(W. F.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury górniczej
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Katowicach
z dnia 6 maja 2013 r. sygn. akt X U 771/13

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.
/-/SSA E. Piotrowska /-/SSA M. Małek-Bujak /-/SSA J. Ansion

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1762/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 stycznia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.odmówił ubezpieczonemuW. F.prawa do emerytury.W uzasadnieniu wskazał, iż ubezpieczony nie spełnił ustawowych warunków do przyznania świadczenia, ponieważ nie udowodnił wymaganego okresu pracy górniczej, tj. 25 lat. Ubezpieczony legitymował się natomiast jedynie 20-letnim, 5-miesięcznym i 24-dniowym okresem pracy górniczej. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresu przynależności do drużyny ratowniczej, ponieważ w nadesłanych zaświadczeniach brak jest informacji,jaką funkcję pełnił on w drużynie ratowniczej w okresie od 20 listopada 1996r. do 28 maja 2006r. oraz od 29 maja 2006r. do nadal.
Ubezpieczony reprezentowany przez adwokata, w odwołaniu od zaskarżonej decyzji wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury górniczej oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego się kosztów procesu wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenieart. 50 c ust. 1 pkt 6 i art. 50 d ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez niezaliczenie do okresu pracy górniczej okresu przynależności do drużyny ratowniczej. Podniósł, iż zarównoart. 50 ust. 1 pkt 6, jak i art. 50 d ust. 1 pkt 2 w/w ustawy,nie wprowadzają rozróżnień pomiędzy poszczególnymi stanowiskami w ramach drużyny ratowniczej. Do odwołania dołączył w formie załącznika zaświadczenia, z których jednoznacznie wynika jakie stanowiska pełnił w drużynach ratowniczychKWK (...)iKWK (...).
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie podtrzymał swoje stanowisko zawartew zaskarżonej decyzji i wniósł o jego oddalenie. Wskazał nadto, iż z uwagi na fakt,iż do odwołania zostały dołączone nowe dowody w postaci zaświadczeń zakładu pracy zawierających adnotacje o pełnieniu stanowisk przez ubezpieczonego w drużynach ratowniczych, organ rentowy podjął postępowanie wyjaśniające z zakładem pracy. Do dnia dzisiejszego zakład pracy nie udzielił odpowiedzi na pismo organu rentowego w tym zakresie.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiemz dnia 6 maja 2013 roku w sprawie o sygn. akt X U 771/13 w pkt 1 zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury górniczej od daty wniosku,a w pkt 2 zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyW. F.(ur. (...)) we wniosku z dnia28 grudnia 2012r. złożonym w organie rentowym domagał się przyznania prawado emerytury górniczej. Do wniosku dołączył świadectwa pracy.
Odwołujący pracował jako górnik w okresach od 29 czerwca 1987r. do dnia 21 lipca 1987r. oraz od 1 sierpnia 1988r. do 26 sierpnia 1988r. wKWK (...),od 15 października do 28 maja 2006r. wKWK (...), od 29 maja 2006r. do nadalw(...) S.A.KWK (...).
Był członkiem drużyny ratowniczej:
-  od 20 listopada 1996r. do 8 września 1998r. jako ratownik górniczy w(...) S.A.KWK (...),
-  od 1 stycznia 1998r. do 28 maja 2006r. jako ratownik specjalista w(...) S.A.KWK (...)(zaświadczenie z dnia 13 lutego 2013r.),
-  od 29 maja 2006r. do nadal wKWK (...)Ruch(...)jako ratownik specjalista (zaświadczenie z dnia 14 lutego 2013r.).
Na rozprawie przez Sądem w dniu 6 maja 2013r. ubezpieczony wyjaśnił,iż w zaświadczeniu z dnia 13 lutego 2013r. okresy członkowstwa w drużynie ratowniczejw charakterze ratownika górniczego i ratownika specjalisty zazębiają się, bowiem w tym czasie sprawował funkcję ratownika górniczego i ratownika specjalisty. Stanowisko ratownika górniczego w drużynie ratowniczej może pełnić osoba z dozoru niższego oraz osoba na stanowisku robotniczym. Natomiast ratownikiem specjalistą może być jedynie osoba wchodząca w skład dozoru wyższego (kierownictwa kopalni). Zakres przeszkoleniana stanowisku ratownika górniczego nie jest tożsamy z przeszkoleniem na ratownika specjalistę. Ratownik górniczy związany jest z działem wentylacji i wchodzi w skład drużyny ratowniczej. Natomiast ratownik specjalista wykonuje funkcje nadzorcze nad wydziałami ratowniczymi albo pełni określone funkcje w czasie akcji.
Ubezpieczony był czynnym członkiem drużyny ratowniczej, brał udział w akcjach ratowniczych wyszczególnionych w zaświadczeniach z(...) S.A.KWK (...)i z(...) S.A.KWK (...).
W rozważaniach prawnych Sąd Okręgowy powołał się na art. 50 a ust. 1 i ust. 2,art. 50 c ust. 1 pkt 6, art. 50 d ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach, których treść przywołał.
Sąd I instancji wskazał, iż z wykładni literalnej art. 50 c ust. 1 pkt 6 i art. 50 d ust. 1 pkt 2 w/w ustawy jednoznacznie wynika, iż za pracę górniczą uważa się zatrudnieniew drużynach ratowniczych i okres pracy w tym charakterze - ten zalicza się przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej. Przepisy te w żadnym wypadku nie uzależniają zaliczenia okresów pracy w charakterze członków drużyn ratowniczych od wyszczególnienia jakie funkcje pełniło się w drużynach ratowniczych. Wystarczy jedynie wykazanie, iż było się członkiem drużyny ratowniczej. Ubezpieczony w niniejszej sprawie bezspornie był członkiem drużyn ratowniczych w(...) S.A.KWK (...)orazKWK (...)Ruch(...).
Sąd Okręgowy uznał, iż w niniejszej sprawie ubezpieczony winien mieć zaliczony okresy przynależności do drużyn ratowniczych do okresu pracy górniczej, przy czym wymaga podkreślenia, iż nie był on zobligowany do wykazania jaką funkcję pełnił w tych drużynach. Ubezpieczony po doliczeniu okresów członkowstwa w drużynach ratowniczych legitymuje się 25-letnim stażem pracy górniczej. Ubezpieczony spełnia również inne przesłanki niezbędne do nabycia uprawnień do emerytury górniczej, tj. ukończył 50 lat, nie przystąpiłdo otwartego funduszu emerytalnego, nie złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W świetle powyższego, Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego i przyznał ubezpieczonemu prawo do górniczego świadczenia emerytalnego od daty wniosku w tym zakresie.
O kosztach Sąd I instancji orzekł w pkt 2 wyroku - na zasadzieart. 98 k.p.c., zgodniez§ 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.461 j.t.).

Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy.
Zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucił mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 a ust. 2 w zw. zart. 50 d ust. 1 i art. 50 c ust. 1 pkt 6 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyznaniem odwołującemu prawa do emerytury górniczej, pomimo, że nie posiada 25-letniego okresu pracy górniczej.
Powołując się na powyższe, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całościi oddalenie odwołania.
W ocenie organu rentowego, Sąd I instancji poczynił nieprawidłowe ustalenia faktyczne związane z wykazaniem przez ubezpieczonego 25 lat pracy górniczej (równorzędnej ) w wyniku błędnej wykładniart. 50 d ust. 2 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Apelujący wskazał, iż zgodnie z powołanym przepisem, przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury okresy pracy w drużynach ratowniczych zalicza się w wymiarze półtorakrotnym również tym pracownikom dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują przez co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla kamiennego.
Organ rentowy powołał się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego2010r., sygn. akt I UK 241/09, w przypadku członków drużyn ratowniczych, sam status specjalisty bez pracy pod ziemią i pracy w drużynie ratowniczej - nie daje uprawnieniado zaliczenia okresu pracy pod ziemią w wymiarze półtorakrotnym. Funkcja specjalisty wyraźnie wyodrębnia się od funkcji pozostałych członków drużyny ratowniczej. Udział specjalisty w składzie drużyny ratowniczej nie oznacza, że pełni on funkcję pracownika górniczego, czy mechanika sprzętu ratowniczego drużyny ratowniczej.
W ocenie organu rentowego, w przypadku ubezpieczonego zatrudnionegona stanowisku kwalifikowanym do dozoru wyższego, Sąd nieprawidłowo zaliczył okres członkostwa w drużynie ratowniczej w wymiarze półtorakrotnym, a przez to błędnie ustalił, że ubezpieczony wykazał 25 lat pracy górniczej (równorzędnej).
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny nie podziela poglądu Sądu I instancji, co do możliwości zaliczenia ubezpieczonemu stanowiska specjalisty ratownika do członków drużyn ratowniczych,co uprawniałoby do uzyskania emerytury górniczej zgodnie zart. 50 d ustawy z dnia17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2013.1440.jt.).
Sąd II instancji przychyla się do zaprezentowanego przez organ rentowy stanowiska znajdującego potwierdzenie w przytoczonym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010r. w sprawie o sygn. akt I UK 241/09. Zgodnie z powołanym orzeczeniem, wydzielenie przez ustawodawcę mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych z art. 37 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1998r. o emeryturach i rentach z FUS od drużyn ratowniczych z art. 37 ust. 1 pkt 2, potwierdza, że przepis ten dotyczy wyłącznie ratowników drużyn ratowniczych,a nie specjalistów wyznaczonych do tych drużyn. Sam status specjalisty bez pracy pod ziemią i pracy w drużynie ratowniczej nie daje uprawnienia do zaliczenia okresu pracy pod ziemiąw wymiarze półtorakrotnym. Chodzi więc nie tylko o pracę pod ziemią ale również o pracęw drużynie ratowniczej. Wprawdzie powyższy wyrok został wydany pod rządami art. 37, który to został uchylony z dniem 1 stycznia 2007r., jednakże powołane orzeczenie nie traci aktualności. Należy podkreślić, iż zakres podmiotowy art. 37 z wyłączeniem stanowiska zawartego w pkt 3, tj. mechaników sprzętu ratowniczego drużyn ratowniczych pokrywa sięz zakresem art. 50 d, który stał się podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Kierunek zmian w systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje na zaostrzenie przepisów dotyczących przywilejów emerytalnych. Tak więc, na tle art. 37, jak i obecnie (art. 50 d), brak jest uprawnienia do korzystania z przywileju zaliczenia w wymiarze półtoraktronym pracyna stanowisku specjalisty. Gdyby bowiem z uprawnienia tego mogli korzystać wszyscy członkowie drużyn ratowniczych, takie odrębne wymienienie w tychże przepisach mechaników sprzętu ratowniczego byłoby zbędne (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2000r., sygn. akt III AUa 1841/99). W orzecznictwie sądowym wskazuje się również, że analiza przepisów dawnego art. 37 ust. 1 pkt 2 i obecnego art. 50 d ust. 1 pkt 2 jednoznacznie wskazuje, iż wolą ustawodawcy było przyznanie uprawnień do zastosowania omawianego przelicznika wyłączenie pracownikom zatrudnionym pod ziemiąna wymienionych stanowiskach pracy.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko zawarte w komentarzu Becka doustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,pod red. B. Gudowskiej, K. Ślebzaka doart. 50 dwskazanej ustawy. Zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym w komentarzu, do pracowników wchodzących w skład drużyn ratowniczych w kopalniach głębinowych oraz kopalniach węgla brunatnego i siarki, tak samo, jak w przypadku pracowników przodkowych, zaliczeniu w wymiarze półtorakrotnym przy ustaleniu prawa do emerytury górniczej podlega jedynie pracana stanowiskach wymienionych w załączniku dorozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawado górniczej emerytury lub renty(Dz.U.1995.2.8). W świetle załącznika nr 3 do w/w rozporządzenia, przedmiotowy przelicznik dotyczy pracy na stanowiskach ratowników kopalnianych drużyn ratowniczych, ratowników zatrudnionych w Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub w okręgowych stacjach ratownictwa górniczego. Osoby zatrudnione w ratownictwie górniczym na stanowiskach innych, niż wyżej wymienione(np. specjalistów), nie podlegają regulacji komentowanego przepisu.
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt prawidłowo ustalonego przez SądI instancji stanu faktycznego, należało ustalić, iż ubezpieczony nie legitymował się 25-letnim stażem pracy górniczej. Nieuwzględnienie zatrudnienia na stanowisku ratownika specjalisty, jako pracy górniczej w okresie od 1 stycznia 1998r. do 28 maja 2006r. oraz w okresieod 29 maja 2006r. do nadal, pozbawia ubezpieczonego prawa do emerytury w trybie art. 50 d w/w ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.
/-/SSA E. Piotrowska /-/SSA M. Małek-Bujak /-/SSA J. Ansion

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR