Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 722/13
Data wyroku: 2014-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 k.c.

Sygn. akt II Ca 722/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia

17 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący

SSO Wojciech Borodziuk

Sędziowie

SSO Tomasz Adamski
SSO Aurelia Pietrzak (spr.)

Protokolant

Anna Rambowicz

po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z powództwaM. K.,B. G.

przeciwkoM. Ł. (1)

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

na skutek apelacji pozwanegoM. Ł. (1)

od wyroku Sądu Rejonowego w Szubinie V Zamiejscowego Wydziału Cywilnegoz siedzibą w Nakle nad Notecią

z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt. V C 356/13

1
uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2 (drugim) i umarza postępowaniez powództwaB. G.przeciwkoM. Ł. (1),

2
oddala apelację w pozostałej części.

sygn. akt: II Ca 722/13

UZASADNIENIE
PowódM. K.wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego umowy darowizny, bądź kupna – sprzedaży naczepyW.nr rej. (...), obecnie(...), rok produkcji 2007, zawartej międzyA. Ł.oraz pozwanymM. Ł. (1)w celu zaspokojenia wierzytelności wynikającej z prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 19.04.2011 r. w sprawie VII P 756 /10. W uzasadnieniu powód wskazał, że wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie I C 173/11 Sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do niego umowę darowizny powyższej naczepy zawartej pomiędzy matką pozwanegoM. Ł. (2)a jego bratemA. Ł.. Powództwo to było zabezpieczone zakazem zbywania przedmiotowej nieruchomości. Sprawa została prawomocnie zakończona w dniu 31 stycznia 2013 r., jednakże mimo toA. Ł.już w dniu 24 stycznia 2013r. sprzedał naczepę pozwanemu. W ocenie powoda działanieM. Ł. (2), jak i jej synówA.iM.miało służyć pokrzywdzeniu go jako wierzyciela, poprzez uchylenie się od odpowiedzialności za istniejące zobowiązania.
Powództwo u uznanie powyższej czynności prawnej za bezskuteczną przeciwko pozwanemuM. Ł. (1)wytoczył także powódB. G., będący w identycznej sytuacji, coM. K.. Pozew ten został wniesiony w celu zaspokojenia wierzytelności wynikającej z prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych 25 października 2010 r. w sprawie VII P upr 24/10.
Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2013 r. na podstawieart. 219 k.p.c.połączono sprawę z powództwaB. G.do wspólnego rozpoznania ze sprawą V C 356/13 z powództwaM. K.przeciwko temu samemu pozwanemu.
Pozwany – reprezentowany przez ojcaW. Ł.– wniósł o odrzucenie pozwów wskazując, że sprzedał naczepę bratu, aby odzyskać zainwestowane w nią pieniądze.
Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w Szubinie:

1
uznał za bezskuteczną w stosunku co do powodaM. K.umowę kupna -sprzedaży z dnia 24 stycznia 2013 r. naczepy ciągnikowejmarki W., rok produkcji 2007,numer rejestracyjny (...), następnie(...)obecnie(...), zawartej pomiędzy pozwanymM. Ł. (1)aA. Ł., w celu zaspokojenia wierzytelności powodaM. K.wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2011 r. w sprawie VII P 756/10.

2
uznał za bezskuteczną w stosunku co do powodaB. G.umowę kupna -sprzedaży z dnia 24 stycznia 2013 r. naczepy ciągnikowejmarki W., rok produkcji 2007,numer rejestracyjny (...), następnie(...)obecnie(...), zawartej pomiędzy pozwanymM. Ł. (1)aA. Ł., w celu zaspokojenia wierzytelności powodaB. G.wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2010 r. w sprawie VII P upr 24/10,

3
nakazał ściągnąć od pozwanegoM. Ł. (1)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Szubinie kwoty: 359 zł tytułem opłaty od pozwu w sprawie V C 356/13, 256 zł tytułem opłaty od pozwu w sprawie V C 357/13.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wyrokami z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie I C 173/11 i I C 199/11 Sąd w Nakle nad Notecią uznał za bezskuteczną zarówno w stosunku do powodaM. K., jak i do powodaB. G.umowę darowizny naczepyW., rok produkcji 2007,nr rej. (...), następnie(...)a obecnie(...), zawartej 02 czerwca 2010 r. pomiędzy matką pozwanegoM. Ł. (2), a jego bratemA. Ł.w celu zaspokojenia wierzytelności powodów wynikających z wyroków wydanych na ich korzyść przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy. W obu sprawach Sąd zabezpieczył powództwo, między innymi poprzez zakaz zbywania powyższej naczepy do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Sprawa I C 199/11 została prawomocnie zakończona w dniu 13 grudnia 2012r., po oddaleniu apelacjiA. Ł.. Natomiast w sprawie I C 173/11 apelacjaA. Ł.została oddalona w dniu 31 stycznia 2013 r. W obu sprawach Sąd ustalił, iżM. Ł. (2)iA. Ł.działali z pokrzywdzeniem wierzycieli.
W dniu 24 stycznia 2013r.A. Ł.sprzedał naczepęW.swojemu bratu – pozwanemuM. Ł. (1)pomimo, iż sprawa I C 173/11 w tym czasie nie była prawomocnie zakończona, a sprawa I C 199/11 była już dla niego rozstrzygnięta niekorzystnie.
Już w sprawie I C 173/11 i IC 199/11 Sąd ustalił, iż wszczęta przez powodów egzekucja wyroków wydanych przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy przeciwkoM. Ł. (2)okazała się bezskuteczna. Nadto w tych sprawach Sąd ustalił, iż komornik działający przy tutejszym Sądzie prowadzi przeciwkoM. Ł. (2)wiele postępowań egzekucyjnych, gdzie stan zaległości dłużniczki wobec różnych wierzycieli przekracza 901.644,71 zł. Egzekucja wobec niej jest całkowicie bezskuteczna. W sprawach tych Sąd ustalił także, iż w toku postępowania egzekucyjnego z wniosku innych wierzycieli komornik uzyskał wiedzę o innych działaniach dłużniczki polegających na wyzbyciu się majątku na rzecz członków rodziny. Wobec dłużniczki było prowadzone postępowanie o wyjawienie majątku, gdzieM. Ł. (2)przyznała, że w zasadzie go nie posiada. W tutejszym Sądzie były prowadzone sprawy z powództwa innych wierzycieli również o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przezM. Ł. (2)z pozostałymi członkami swojej rodziny.
W dniu 8 kwietnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy w sprawie XV GU 5/13 ogłosił upadłość dłużniczkiM. Ł. (2)prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą(...) Hurtownia (...)z siedzibą wN., obejmującą likwidację majątku upadłego.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Rejonowy na wstępie zwrócił uwagę na treśćart. 527 § 1, 2 i 3 k.c.,art. 531 § 1 i 2 k.c., po czym wskazał, że w sprawie zaistniała sytuacja opisana wart. 531 § 2 k.c., albowiem pomimo ubezskutecznienia w sprawach I C 173/11 i I C 199/11 umowy darowizny naczepy pomiędzy dłużniczkąM. Ł. (2)aA. Ł.,A. Ł.sprzedał przedmiotową naczepę bratuM..
Zdaniem Sądu pozwany wiedział, że zarówno jego matka jak i jego bratA.działali ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i że umowa kupna sprzedaży ma na celu udaremnienie wykonania wyroków wydanych w sprawie I C 173/11 i I C199/11.
Sąd uznał za niewiarygodne przyczyny sprzedaży naczepy wskazywane przez pełnomocnika pozwanego – jego ojcaW. Ł.. Twierdzenie, żeA. Ł.sprzedał bratu naczepę przed zakończeniem sprawy I C 173/11 przez omyłkę jest całkowicie niewiarygodne i nielogiczne.A. Ł.bowiem już w grudniu 2012 r. wiedział o prawomocnym zakończeniu identycznej sprawy I C 199/11 z powództwaB. G., w której zostało przesądzone, że wierzyciel może zaspokoić się z naczepyW.. NadtoA. Ł.w dniu 24 stycznia 2013 r. wiedział, że sprawa IC 173/11 nie jest jeszcze prawomocnie zakończona i że obowiązuje w niej zabezpieczenie powództwa poprzez zakaz zbywania naczepy. Sąd uznał także , iż twierdzenie pełnomocnika pozwanego, iżA. Ł.iM. Ł. (1)są również wierzycielami swojej matki jest wskazywane na użytek tego procesu. Poza tym w żaden sposób nie zostało to udowodnione. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że fakt ogłoszenia upadłości dłużniczki nie ma znaczenia z punktu widzenia powództw skierowanych przeciwkoM. Ł. (1).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż powodowie wykazali, żeA. Ł.sprzedając naczepęW.działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a pozwany o tym wiedział. Dlatego też powództwa należało uwzględnić.
Sąd na podstawie art. 113 ust. l ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 98 § 1 k.p.c.i108 § 1 k.p.c.nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Szubinie nie uiszczone opłaty od poszczególnych powództw.
Apelację od powyższego wyroku Sądu Rejonowego wniósł pozwany zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i oddalenie powództwa lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący podał, iż strony ubezskutecznionej przez Sąd pierwszej instancji umowy są także wierzycielamiM. Ł. (2), zatem nie mogli oni działać z pokrzywdzeniem innych wierzycieli, albowiem w ten sposób pokrzywdziliby samych siebie.
PowódM. K.ustosunkowując się do apelacji pozwanego wniósł o jej oddalenie jako całkowicie niezasadnej.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2014 r. powódB. G.oświadczył, że cofa powództwo wraz ze zrzeczeniem się roszczenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd Okręgowy wskazuje, że powódB. G.już na etapie postępowania odwoławczego złożył oświadczenie o cofnięciu pozwu i zrzeczeniu się roszczenia z uwagi na fakt skutecznego wyegzekwowania swojej wierzytelności odA. Ł.. Oświadczenie to wywarło skutek z momentem jego złożenia, co oznacza, że nie istnieje już przedmiot żądania ani przedmiot rozstrzygnięcia w zakresie objętym cofnięciem pozwu. Wobec tego Sąd Okręgowy kierując się treściąart. 386 § 3 k.p.c.uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku i umorzył postępowanie z powództwaB. G.przeciwkoM. Ł. (1)(punkt 1).
Jeżeli zaś chodzi o sprawę z powództwaM. K., apelacja pozwanego była niezasadna. Sąd pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne z rozważeniem całokształtu materiału dowodowego, które to ustalenia Sąd odwoławczy w całości akceptuje i przyjmuje za własne.
Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował w sprawieart. 527 § 1 k.c.orazart. 531 § 2 k.c.trafnie przyjmując, że pozwany wiedział o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną. Niewątpliwie pozwany w chwili zawarcia umowy miał rzeczywistą wiedzę o wszystkich przesłankach ubezskutecznienia czynności dłużnika – jego matkiM. Ł. (2)– polegającej na darowaniu naczepyW.bratu pozwanegoA. Ł.. Wiedza ta pochodziła nie tylko z faktu prawomocnego zakończenia sprawy I C 199/11, czy też będącej jeszcze w toku sprawy I C 173/11, w których Sąd uznał za bezskuteczną umowę dłużniczki zA. Ł.. Jak wynika z obszernych ustaleń Sądu pierwszej instancji, całe dotychczasowe postępowanie pozwanego, jak również pozostałych członków rodziny, zmierzało do uchylenia się od zaspokojenia wszystkich wierzycieliM. Ł. (2). Miały temu służyć przesunięcia majątkowe dokonywane pod różnymi tytułami, w których uczestniczył również pozwany. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, celem udaremnienia zaspokojenia wierzycieli zawarto także umowę sprzedaży z dnia 24 stycznia 2013 r. Zatem ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że skarga pauliańska wywiedziona przez powodaM. K.zasługiwała w całości na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że twierdzenia pozwanego dotyczące tego, iż jest on również wierzycielemM. Ł. (2)zostały podniesione wyłącznie na użytek niniejszego procesu. Nie mają one zresztą żadnego poparcia w materiale dowodowym.
Nadto wskazać należy, że dokumenty przedłożone przez pozwanego na okoliczność wyzbycia się przez niego naczepy – na co powoływał się już po złożeniu apelacji – absolutnie nie dowodzą tego, że odstąpił on od umowy sprzedaży i zwrócił naczepęA. Ł.. Dokument prywatny w postaci oświadczenia nie jest wystarczający na udowodnienie tej okoliczności /k.146/. Jeżeli zaś chodzi o przedłożone potwierdzenia wykonania przelewów /k.144-145/, niewiadomo z jakiego tytułu widniejące na nich wpłaty zostały poczynione i czego one dotyczą. Biorąc pod uwagę powyższe, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że przedłożenie powyższych dokumentów – niczego nie wnoszących do sprawy – stanowi kolejną próbę co najmniej odłożenia w czasie konieczności zaspokojenia wierzytelności powodaM. K., co nie może spotkać się z aprobatą Sądu Okręgowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację pozwanego w pozostałej części jako niezasadną (punkt 2).