Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1332/13
Data wyroku: 2014-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kocyłowska, Ewa Madera, Ewa Preneta-Ambicka
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt

III AUa 1332/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia12 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Ewa Madera (spr.)
SSO del. Ewa Preneta-Ambicka

Protokolant

st.sekr.sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu12 marca 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o emeryturę
na skutek apelacji pozwanego organu rentowego
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia1 października 2013 r.sygn. aktIV U 518/13

u c h y l a zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach instancji odwoławczej.

Sygn. akt III AUa 1332/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.decyzją z 28 marca 2013 roku przywołując treśćart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychjak i§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, odmówiłT. M.prawa do emerytury w wieku obniżonym podnosząc, że nie wykazał on co najmniej piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Pozwany Zakład uznał za udowodniony okres zatrudnienia w tak określonych warunkach w wymiarze 14 lat 7 miesięcy i 28 dni.
W wywiedzionym od powyższej decyzji odwołaniuT. M.wniósł o przyznanie żądanego świadczenia wskazując spełnienie przesłanki pracy w warunkach szczególnych ( na stanowisku spawacza) w wymiarze niezbędnym do uzyskania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie przywołując argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, wyrokiem z 1 października 2013 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcyT. M.prawo do emerytury od 16 marca 2013r. i stwierdził brak odpowiedzialności Zakładu.
Sąd pierwszej instancji ustalił, iżT. M.(ur. (...)) do wniosku o emeryturę przedłożył świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych wydane przezTowarzystwo (...) Spółka JawnawM.z 1 marca 2012r.stwierdzające, iż odwołujący był zatrudniony w tym zakładzie od 5 lutego 1974r. do 31 grudnia 1994r., w tym od 1 grudnia 1977r. do 30 września 1989r. oraz od 9 listopada 1991r. do 31 grudnia 1994r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym na stanowisku spawacza. Ponadto wnioskodawca przedłożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 4 października 2012r. wydane przez(...) SAOddział (...)wK.stwierdzające, żeT. M.zatrudniony był w tym zakładzie od 2 października 1989r. do 31 maja 1991r. oraz od 9 stycznia 1995r. do 31 października 1996r. i w tych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym na stanowisku spawacz elektryczny i gazowy, wymienioną w wykazie A dział XIV poz. 12. W trakcie postępowania administracyjnego 22 marca 2013r.Towarzystwo (...) Spółka JawnawM.wydało kolejne świadectwo pracy w warunkach szczególnych, które stwierdzało, żeT. M.wykonywał pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym na stanowisku spawacza stale i w pełnym wymiarze czasu od 20 sierpnia 1979r. do 31 marca 1988r. i od 9 listopada 1991r. do 31 grudnia 1994r. Ponadto Sąd I instancji na podstawie zeznań świadkówW. K.iZ. C.oraz zeznań wnioskodawcy ustalił, iż w okresach wymienionych w świadectwie pracy z 22 marca 2013r. wnioskodawca stale i wymiarze czasu pracy wykonywał pracę spawacza. Pracę tę wykonywał również w okresach zajmowania stanowiska określonego w angażach spawacz – ślusarz.
Sąd uznał przedstawione świadectwa pracy w warunkach szczególnych niekwestionowane przez organ rentowy za wiarygodne, gdyż w sposób należyty dokumentują charakter pracyT. M.na stanowisku spawacza i uściślają okresy, w których wykonywał on wyłącznie prace wymienione wykazie A dział XIV poz. 12. Dokumenty te znajdują potwierdzenie w wiarygodnych - w ocenie Sądu - zeznaniach wskazanych wyżej świadków.
Reasumując Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawca wykazał 15 lat i 2 miesiące zatrudniania w szczególnych warunkach, a tym samym spełnia warunki do przyznania na jego rzecz prawa do emerytury określonej w art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Równocześnie Sąd przyjął, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności, o której stanowi art. 118 ust.1 powołanej wyżej ustawy, bowiem ostateczne ustalenia, wobec rozbieżności w datach złożonych dokumentów, można było uczynić dopiero w postępowaniu sądowym. Wydane orzeczenie oparł na treściart. 47714§ 1 kpc.
Powyższy wyrok apelacją zaskarżył organ rentowy. Zarzucając, iż przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego –art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazart. 233 kpcpoprzez błędne ustalenie, że wnioskodawca posiada co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych i jest uprawniony do emerytury.
W uzasadnieniu apelacji pozwany Zakład wskazał, iż ustalenia Sądu I instancji pozostają w sprzeczności ze świadectwem pracy w warunkach szczególnych z 22 marca 2013r.,wydanym przezTowarzystwo (...) Spółka JawnawM.. Brak wyjaśnienia przyczyn z powodu których pracodawca wnioskodawcy skorygował treść świadectwa pracy z 1 marca 2012r., brak dokumentacji osobowej skarżącego z okresu spornego zatrudnienia, nie daje – zdaniem organu rentowego – podstawy do jednoznacznego przesądzenia spełnienia przezT. M.warunków do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
W konkluzji apelujący wniósł o zmianę kwestionowanego orzeczenia i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Odpowiadając na apelację, działający imieniem wnioskodawcy profesjonalny pełnomocnik, domagał się oddalenia środka odwoławczego oraz zasądzenia na rzeczT. M.kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego jest uzasadniona, o ile skutkuje, zgodnie z zawartym w niej wnioskiem, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wydany wyrok jest bowiem - w ocenie Sądu Apelacyjnego - orzeczeniem co najmniej przedwczesnym. W sprawie nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności pozwalające na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, a co za tym idzie na kontrolę jego prawidłowości przez Sąd II instancji.
W przedmiotowej sprawie spór dotyczył prawa wnioskodawcyT. M.do emerytury na podstawieart. 184w zw. zart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( zwanej dalej ustawą emerytalno – rentową), a ściślej oceny, czy legitymuje się on wymaganym ustawą piętnastoletnim okresem pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy o której mowa wrozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz.43). Zaznaczyć należy, iż to powołane rozporządzenie jest podstawowym aktem prawnym ustalającym warunki do wcześniejszej emerytury, w tym kwalifikującym oznaczoną pracę jako pracę w szczególnych warunkach, której stałe wykonywanie w pełnym wymiarze czasu pracy może rodzić uprawnienia emerytalne. Ocena zatem, czy dana praca wykonywana jest w szczególnych warunkach winna nastąpić w oparciu o przepisy tego rozporządzenia, a to przez przyporządkowanie ocenianej pracy do rodzajów prac wymienionych w jego załącznikach.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było niewykazanie przez wnioskodawcę, do dnia wejścia w życie ustawy emerytalno – rentowej, co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Pozwany Zakład uznał za udowodniony okres tak określonego zatrudnienia w wymiarze 14 lat, 7 miesięcy i 28 dni. Z dokumentacji znajdującej się w aktach emerytalnych, w szczególności z wykazu pracy w warunkach szczególnych ( k-21), wynika, że do tak określonego zatrudnienia uwzględniono okres pracy odwołującego wskazany w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 4 października 2012r. wydanym przez(...) SAOddział (...)wK.stwierdzającym, żeT. M.zatrudniony był w tym zakładzie od 2 października 1989r. do 31 maja 1991r. oraz od 9 stycznia 1995r. do 31 października 1996r. i w tych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym na stanowisku spawacz elektryczny i gazowy, wymienioną w wykazie A dział XIV poz. 12 oraz świadectwie pracy z 22 marca 2013r. wydanym przezTowarzystwo (...) Spółka JawnawM., stwierdzającym, że wnioskodawca wykonywał pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym na stanowisku spawacza stale i w pełnym wymiarze czasu od 20 sierpnia 1979r. do 31 marca 1988r. i od 9 listopada 1991r. do 31 grudnia 1994r. Łączny wymiar zatrudnienia w warunkach szczególnych (po wyłączeniu okresów nieskładkowych tj. 7 miesięcy i 3 dni) wyniósł 14 lat, 7 miesięcy i 24 dni. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano kwestionowanych przez organ rentowy okresów zatrudnienia. Dopiero odpowiadając na odwołanie pozwany Zakład odniósł się do powołanego przez wnioskodawcę w odwołaniu okresu zatrudnienia od 1 kwietnia 1988r. do 30 września 1989r., przy czym odniesienie to dotyczyło jedynie okresu od 1 kwietnia 1989r. do 30 września 1989r. Ta ostatnia okoliczność odnosi się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na apelację. Kontynuując rozważania należy zwrócić uwagę na treść pisma dyrektora technicznegoTowarzystwa (...) Spółka JawnawM.z 22 marca 2013r., z którego wynika, iż wnioskodawca był zatrudniony u tego pracodawcy na różnych stanowiskach, między innymi na stanowisku ślusarza - spawacza w okresach od 1 grudnia 1977r. do 19 sierpnia 1979r. oraz od 1 kwietnia 1988r. do 30 września 1989r. Powyższa okoliczność jak i treść zweryfikowanego świadectwa pracy z 22 marca 2013r., czyniły zbędnym ocenę pracyT. M.w okresach niekwestionowanych przez organ rentowy, jak uczynił to Sąd Okręgowy, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się w zasadzie wyłącznie do tego niespornego okresu. Dokonując oceny przedłożonych świadectw pracy uznał je za wiarygodne, w sytuacji gdy wskazane w nich okoliczności nie były negowane przez(...) OddziałwJ.. Oceniając zaś zeznania świadków stwierdził, że uzupełniają i uściślają one pracę wykonywaną przez odwołującego, w okresach podanych w świadectwie pracy wydanym przezTowarzystwa (...), nie precyzując jednak, którego ze świadectw pracy dotyczy ta ocena. Ostatecznie Sąd przyjął wykazanie przezT. M.okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat i 2 miesięcy przy ustaleniu wykonywania takiej pracy w okresach zajmowania stanowiska spawacza – ślusarza. Powyższe przesądza o przedwczesności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, Sąd I instancji nie wyjaśnił bowiem istotnych okoliczności związanych z zatrudnieniem wnioskodawcy w tych okresach. Ustalony łączny wymiar zatrudnienia w żaden sposób nie przekłada się na wymiar wskazanych okresów pracy na stanowisku ślusarz – spawacz, po doliczeniu ich do uwzględnionego już stażu pracy w warunkach szczególnych przez organ rentowy, a w uzasadnieniu nie sprecyzowano, który z okresów zajmowania stanowiska ślusarza - spawacza został przez Sąd I instancji uwzględniony. Powyższe powoduje brak możliwości kontroli stanowiska Sądu Okręgowego, tym bardziej w sytuacji, gdy w ustnym uzasadnieniu wyroku Sąd wskazuje na przyjęty wymiar pracy w warunkach szczególnych na poziomie 18 lat i 4 miesięcy. Niezależnie od powyższego tut. Sąd zauważa, iż dotychczasowe zeznania świadków nie dają podstaw do jednoznacznego przesądzenia spornej okoliczności. Wynika z nich bowiem, iż ślusarze – spawacze, poza spawaniem wykonywali również czynności związane z wybieraniem materiału do spawania, jego cięciem oraz malowaniem. Brak jest ustaleń czy czynności te były wykonywane przez wnioskodawcę przez całe sporne okresy, jak również czy wnioskodawca uzyskał uprawnienia do spawania, a jeżeli tak to od kiedy. Odwołujący nie pamiętał bowiem powyższych okoliczności, a pomimo zapewnień z jego strony o posiadaniu książeczki spawacza, nie przedłożył tego dokumentu.
Brak jakichkolwiek ustaleń na okoliczność faktycznie wykonywanych przez wnioskodawcę w tych okresach czynności, uniemożliwia kontrolę zaskarżonego orzeczenia, co skutkuje koniecznością jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji celem przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego w odniesieniu do nieocenionych okresów.
W ponownym postępowaniu rzeczą Sądu Okręgowego będzie więc przesądzenie o prawieT. M.do emerytury, o której mowa w art. 184 ustawy emerytalno - rentowej, a to przez jednoznaczne stwierdzenie, czy legitymuje się on co najmniej piętnastoletnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy kierując się powyższymi wskazaniami, w celu ustalenia zakresu czynności jakie należały do obowiązków wnioskodawcy i faktycznie wykonywanych przez niego czynności w spornych okresach zatrudnienia, ponowi dowód z zeznań odwołującego, ewentualnie z zawnioskowanych przez niego świadków, jak również wezwie reprezentującego go pełnomocnika do przedłożenia książeczki spawacza oraz wskazania miejsca przechowywania akt osobowychTowarzystwa (...), a to celem uzyskania dokumentacji związanej z zatrudnieniem wnioskodawcy w okresach nie objętych treścią świadectwa pracy z 22 marca 2013r., przy zakreśleniu stosownego terminu do wykonania powyższego zarządzenia pod rygorem skutków prawnych. Rozważy również wyjaśnienie przyczyn, które stanowiły podstawę korekty świadectwa pracy z 1 marca 2012r. określającego inny rozmiar świadczonego przez skarżącego zatrudnienia w warunkach szczególnych. Dysponując zaś informacjami w tym zakresie, Sąd oceni, czy wykonywane przez odwołującego czynności stanowiły pracę kwalifikowaną, jako wykonywana w szczególnych warunkach w świetle treści załącznika nr 1 do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r., a dalej czy praca ta świadczona była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Wówczas dopiero będzie też mógł ocenić, czy w którymkolwiek pozostałym okresie zatrudnienia,T. M.wykonywał prace w szczególnych warunkach, a przy pozytywnym przesądzeniu tej okoliczności stwierdzi, czy wnioskodawca wykazał co najmniej piętnastoletni okres zatrudnienia w tak określonych warunkach.
Przeprowadzenie postępowania w sposób wyżej określony, następnie ocena jego wyników i na jej podstawie wyciągnięte wnioski, będą mogły zatem stanowić podstawę ustaleń dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (nie wykluczając oczywiście możliwości przeprowadzenia innych – czy to zawnioskowanych przez organ rentowy, czy też dopuszczonych przez Sąd z urzędu - dowodów), a wydany wyrok będzie mógł być poddany kontroli Sądu II instancji, w sytuacji złożenia apelacji przez którąkolwiek ze stron.
W świetle wyżej naprowadzonych okoliczności - na podstawieart. 386 §4 kpc, orzeczono jak w sentencji.

(...)
1/(...)
2/(...)