Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 28/14
Data wyroku: 2014-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Gabriela Sobczyk, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Skarga O Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 401 pkt 2 k.p.c., art. 412 § 2 k.p.c., art. 13 § 2 k.p.c.

Sygn. aktIII Ca 28/14

III Cz 20/14

POSTANOWIENIE
Dnia 26 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Tomasz Pawlik
Sędziowie:    SO Gabriela Sobczyk
SR (del.) Roman Troll (spr.)
Protokolant   Renata Krzysteczko
po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy
ze skargiJ. T. (1)iE. H.
z udziałemJ. P.,H. S.,M. D.iI. T.
o wznowienie postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Raciborzu w sprawie I Ns 248/12 o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.
na skutek apelacji i zażalenia wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Raciborzu
z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt I Ns 207/13
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
odrzucić zażalenie na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 zaskarżonego postanowienia.

SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 28/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 8 maja 2012 roku o sygn. akt I Ns 248/12 stwierdzono, że spadek poI. T.zmarłej w dniu 20 listopada 2010 roku wR.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 27 lipca 2010 roku nabyła w całościH. S.. W skardze z dnia 9 sierpnia 2012 rokuE. H.iJ. T. (1)wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 8 maja 2012 roku o sygn. akt I Ns 248/12. W uzasadnieniu podnieśli, że zaistniała nieważność postępowania poprzez brak zdolnościI. T.(żonyJ. T. (2)) do występowania w sprawie na skutek uznania jej za wyłączną spadkobierczynięJ. T. (2)mimo braku ku temu przesłanek, a nadto pozbawionoE. H.iJ. T. (1)możliwości działania poprzez uniemożliwienie im zajęcia stanowiska w przedmiocie roszczeń zgłaszanych przezH. S.oraz podnieśli wykrycie środka dowodowego, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Raciborzu odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 248/12 o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.w zakresie w jakim dotyczy wykrycia środków dowodowych (pkt 1), a w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 2).
W zakresiepunktu 1wydanego orzeczenia Sąd Rejonowy wskazał, że skarga ulegała odrzuceniu z mocyart. 410 § 1 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc, albowiem wykrycie nowych środków dowodowych jest objęteart. 679 kpcdla osób, które były uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.
Jednocześnie skarga o wznowienie została oddalona w pozostałym zakresie, albowiem po przeprowadzonym postępowaniu Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawcy byli uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, zostali pouczeniu o możliwości i sposobie zaskarżenia wydanego w sprawie I Ns 248/12 orzeczenia, przez co nie zostali pozbawieni możliwości obrony ich praw, aI. T.posiadała zdolność sądową do występowania w sprawie. Dlatego też oddalił wnioski o zwrócenie się o akta choroboweI. T.oraz o przesłuchanie skarżących.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w tym zakresie przepisy dotyczące wznowienia postępowania, gdyż Sąd Rejonowy uznał, że podstawy skargi o wznowienie były niezasadne.
Apelację, w której zostało także zawarte zażalenie, od tego rozstrzygnięcia złożyli skarżącyJ. T. (1)iE. H.zarzucając mu:

a
bezpodstawne uznanie, żeI. T.(żonaJ.) posiadała do 8 maja 2012 r. zdolność sądową do udziału w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.(żonieW.), a przez to naruszenieart. 401 pkt 2 kpcw związku zart. 174 § 1 pkt 1 kpc,

b
naruszenieart. 233 kpcw związku zart. 227 kpcpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz odstąpieniem od przeprowadzenia istotnych dowodów w postaci przesłuchania skarżących i dokumentacji medycznejI. T.(żonyW.),

c
błędne ustalenie, że skarżący mieli możliwość w pełni nieskrępowanego działania w postępowaniu spadkowym poI. T.(żonieW.).

W uzasadnieniu wskazali, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter konstytutywny, dlatego też do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poJ. T. (2)jego żonaI. T.nie mogła uczestniczyć w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.– żonieW., a postępowanie w tej sprawie trzeba było zawiesić. Nadto wskazali, że byli zaskoczeni orzeczeniem Sądu Rejonowego w Raciborzu wydanym w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.(żonieW.) prowadzonego pod sygn. akt I Ns 248/12.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że skarżący złożyli środek odwoławczy dotyczący dwóch punktów postanowienia Sądu Rejonowego w Raciborzu, przy czym na orzeczenie to w punkcie 1, dotyczącym odrzucenia skargi o wznowienie postępowania przysługuje zażalenie, a nie apelacja.
Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem pełnomocnik skarżących otrzymał dnia 26 września 2013 r. /k. 106/, a środek zaskarżenia pomimo jego datowania na 2 października 2013 r. /k. 108 – 109/ został złożony dnia 10 października 2013 r. /koperta k. 110/.
Zgodnie zart. 394 § 1 kpcw związku zart. 13 § 2 kpczażalenie przysługuje na orzeczenie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Termin do złożenia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od dnia doręczenia odpisu postanowienia wraz z uzasadnieniem (por.art. 394 § 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc). Zażalenie wniesione po upływie ustawowego terminu podlega odrzuceniu ( 370kpcw związku zart. 397 § 1 i 2 kpciart. 13 § 2 kpc).
Termin do złożenia zażalenia upłynął skarżącym bezskutecznie z dniem 3 października 2013r.
Odnosząc się do samej apelacji należy podkreślić, że rozważania i ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje jej jako własne. Zostały one dokonane na podstawie badania akt sądowych, z których protokoły stanowią dowody urzędowe tego w jaki sposób przeprowadzano czynności.
Zarzut dotyczący nieważności postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Raciborzu pod sygn. akt I Ns 248/12 wobec braku zdolności sądowejI. T.nie może być uznany za zasadny, albowiemI. T.tak wówczas, jak i w obecnym postępowaniu taką zdolność sądową posiada, gdyż jest osobą fizyczną, a takim osobom przysługuje atrybut zdolności sądowej (por.art. 64 § 1 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc). Skarżący nie wykazali niczego innego. Ten zarzut w istocie dotyczył wadliwego ukształtowania kręgu uczestników, ale tenże krąg nie był określony wadliwie, obiektywnie bowiemI. T.była jedynym następcą prawnymJ. T. (2), co potwierdziło późniejsze postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku poJ. T. (2)(postanowienie Sądu Rejonowego w Kędzierzynie – Koźlu z dnia 30 października 2012 r. wydane w sprawie o sygn. akty I Ns 381/12 - k. 42), a ewentualne zawieszanie postanowienia nie doprowadziłoby do innego ukształtowania kręgu uczestników. Sam zaś brak postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku poJ. T. (2)nie powodował braku zdolności sądowejI. T.– ona jako jego następca prawidłowo brała udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.(I Ns 248/12) i mogła w jego toku podejmować czynności. W tym miejscu należy zauważyć, że niezasadny jest pogląd skarżących, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter konstytutywny, gdyż ma ono charakter deklaratywny, albowiem o wwiązaniu w spadek decydują wyłącznie zdarzenia prawne określające spadkobranie wg zasad kodeksowych (por.art. 1027 kci por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2013 r., I CSK 262/12, Lex 1294473). Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jedynie potwierdza istniejący od chwili zgonu spadkodawcy stan rzeczy, albowiem to wówczas na spadkobierców przechodzą prawa i obowiązku (por.art. 922 § 1 kc).
Kolejny zarzut, który skarżący łączą z nieważnością postępowania dotyczy tego, iż oni sami występujący w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poI. T.(I Ns 248/12) nie mieli możliwości w pełni nieskrępowanego dziania, albowiem występowali bez pełnomocnika, a nie został im przedstawiony stan sprawy i skutki postępowania przez co zostali całkowicie zaskoczeni kończącym sprawę orzeczeniem nota bene stanowiącym o ich wydziedziczeniu mimo braku takiej woli ze strony ojcaW. T.i macochyI. T.. Należy jednak zauważyć, że w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ( I Ns 248/12 poprzednio I Ns 857/10) skarżący byli zawiadamiani o terminach rozpraw /k. 19, 21, 32, 55v., 127, 128/, doręczono im odpis wniosku /k. 19, 21/, doręczono im odpis postanowienia o wezwaniu do udziału w sprawieH. S./k. 41 i 42/ i odpis postanowienia /k. 80/ o zabezpieczeniu spadku wyznaczającym kuratorem spadkuH. S./k. 87, 91/, byli obecni na rozprawach /k. 31, 55, 135/ i byli przesłuchani już po odczytaniu testamentu, w którymI. T.powołała do spadkuH. S./k. 31v. - 32/, na tej rozprawie w dniu 27 maja 2011 r. zostało także przedstawione stanowiskoH. S., iż to ona jest spadkobiercąI. T./k. 31/. Na ostatniej rozprawie w dniu 8 maja 2012 r. Sąd Rejonowy ogłosił postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku poI. T.zmarłej 20 listopada 2010 r. stwierdzając, że spadek na podstawie testamentu notarialnego nabyłaH. S.w całości. Skarżący byli wówczas obecni przy ogłoszeniu postanowienia, uzasadnienia oraz pouczeniu o sposobie i terminie zaskarżenia orzeczenia /k. 135/, jednak nie złożyli ani wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia postanowienia, ani wniosku o jego doręczenie. Z karty poglądowej w aktach I Ns 248/12 wynika, żeJ. T. (1)przeglądał je dnia 28 maja 2012 r., miał więc nawet jeszcze wówczas możliwość złożenia apelacji, a dnia 18 lipca 2012 r. przeglądał je także jego pełnomocnik, dysponujący pełnomocnictwem z dnia 15 czerwca 2012 r.
Brak pełnomocnika w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie ograniczał żadnych możliwości skarżących w działaniu. W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku mieli oni możliwość zgłaszania wniosków i ustosunkowania się do zgłoszonych wniosków przez inne osoby. Z protokołów zgromadzonych w aktach sprawy I Ns 248/12 wynika jednak, iż poparli oni wniosek o stwierdzenie nabycia spadku na rzeczJ. T. (2)(wnioskodawcy) i to stanowisko podtrzymali na ostatniej rozprawie. Jednocześnie nie zaskarżyli postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku niezgodnego z wnioskiem, który popierali, a nie było żadnych przeszkód (w każdym razie na takie przeszkody skarżący nie wskazują), aby zaskarżyć to postanowienie skoro się z nim nie zgadzali.
Należy także podkreślić, że Sąd Rejonowy opierając się na dokumentach m. in. znajdujących się w aktach I Ns 248/12 nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, albowiem ocenił przeprowadzone dowody zgodnie z własnym przekonaniem oraz rozważeniem całego materiału dowodowego. Ta ocena zaś jest logiczna, a wyniki przeprowadzonego postępowania w żaden sposób nie mogą prowadzić do odmiennych wniosków sugerowanych przez skarżących, co przedstawiono wyżej. Także oddalenie wniosków dowodowych dotyczących zarówno przesłuchania skarżących jak i zwrócenia się o dokumentację chorobowąI. T.było zasadne, gdyż w pierwszym przypadku wszystkie okoliczności związane z podnoszonym zarzutem nieważności były opisane w protokołach postępowania stanowiących dokumenty urzędowe, a więc dowód z przesłuchania skarżących był zbędny, a w drugim dokumenty te mogłyby mieć znaczenie w toku postępowania o zmianę postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 kpc).
Z powyższych względów zarzuty dotyczące nieważności postępowania nie mogły być uznane za istniejące faktycznie, albowiem żadne z podniesionych przesłanek nieważności nie znalazły uzasadnienia w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego (art. 401 pkt 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc), co powoduje, że skarga jest niezasadna (art. 412 § 2 kpcw związku zart. 13 § 2 kpc).
Jednocześnie należy zaznaczyć, że w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku wznowienie postępowania jest tylko wyjątkowo możliwe, albowiem postanowienie w tych sprawach może być zmieniane lub uchylane na podstawieart. 679 kpc(por.art. 524 kpc).
Mając powyższe na uwadze, w oparciu:

a
oart. 385 kpcw związkuart. 13 § 2 kpcapelację jako bezzasadną należało oddalić,

b
oart. 370 kpcw związku zart. 397 § 1 i 2 kpciart. 13 § 2 kpc, zażalenie co do punktu 1 zaskarżonego postanowienia należało odrzucić jako złożone po terminie.

SSR (del.) Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Gabriela Sobczyk