Sąd Okręgowy w Warszawie
IV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: IV C 281/09
Data wyroku: 2014-07-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bartoszewska

Sygn. akt IV C

281/09

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia

5 czerwca 2014 roku

Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział IV Cywilny
w składzie:
Przewodnicząca : SSO. Anna Bartoszewska

Protokolant:

protokolant sądowy Beata Turkiewicz

po rozpoznaniu w dniu

27 maja 2014 roku

w Warszawie

na rozprawie
sprawy z powództwaZ. K.
przeciwkoPrzedsiębiorstwu Państwowemu (...)wW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanegoPrzedsiębiorstwa Państwowego (...)wW.na rzecz powódkiZ. K.kwotę 24 980,10 zł ( dwadzieścia cztery tysiące dziewięćset osiemdziesiąt złotych 10/100 ) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 września 2009r. do dnia zapłaty;

2
w zakresie kwoty 117.989,90 zł ( sto siedemnaście tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych 90/100) powództwo oddala;

3
w zakresie kwoty 488.030 zł ( czterysta osiemdziesiąt osiem tysięcy trzydzieści złotych ) postępowanie umarza ;

4
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 4.800 zł ( cztery tysiące osiemset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego ;

5
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 1.262 zł ( jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt dwa złote) tytułem części opłaty sądowej oraz kwotę 343 zł ( trzysta czterdzieści trzy złote ) tytułem części poniesionych wydatków;

6
opłatę sądową w części od ponoszenia której powódka była zwolniona oraz nieopłacone przez nią koszty wydatków przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
PowódkaZ. K.w pozwie z dnia 27 lutego 2009r. ( data prezentaty ) wniosła o zasądzenie od pozwanegoPrzedsiębiorstwa Państwowego (...)z siedzibą wW.łącznie kwoty 631.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu . Na powyższą kwotę składały się następujące pozycje:

1
kwota 481.000 zł z tytułu odszkodowania za spadek wartości nieruchomości powódki z powodu położenia jej w obszarze ograniczonego użytkowania utworzonego dla(...) im. (...)wW.;

2
kwota 60.000zł z tytułu odszkodowania za koszty leczenia , diagnostyki i dojazdów na nie, związanych z rozstrojem zdrowia powódki na skutek hałasu wywołanego działalnością(...);

3
kwota 90.000 zł z tytułu kosztów jakie musi ponieść powódka w celu dostosowania jej budynku do właściwego klimatu akustycznego.

Pozwany-Przedsiębiorstwo Państwowe (...)„ wW.wnosił o oddalenie powództwa ( odpowiedź na pozew k. 233).
Na rozprawie w dniu 27 maja 2014r. powódka cofnęła powództwo w zakresie żądania kwoty 60.000 zł z tytułu odszkodowania za koszty leczenia oraz w zakresie odszkodowania za spadek wartości nieruchomości powyżej kwoty 52.970 zł.
P.. pozwanego wyraziła zgodę na cofnięcie powództwa ( k. 814,płyta k. 817).
Sąd na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalił i zważył co następuje:
Powódka jest współwłaścicielką nieruchomości położonej w(...)dzielnicyW.przyulicy (...)w udziale ½. Nieruchomość ma powierzchnię 498 m2 i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednokondygnacyjnym o łącznej powierzchni 147, 8 m2 w którym powódce przysługuje prawo odrębnej własności lokalu o powierzchni 73.91 m2 ( odpis z KW nr(...)k. 15-16, opinia biegłegoZ.k. 302).
Rozporządzeniem Wojewody(...)z dnia 7 sierpnia 2007 r. utworzono obszar ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)(O.O.U.) Rozporządzenie to wydane zostało w oparciu o treśćart. 135 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiskaDz.U.2008.25.150 (z późniejszymi zmianami).
Nieruchomość powódki znalazła się w tym obszarze w strefie M2.
W wyniku zmiany treści art. 135 ust. 2 ustawy, obecnie obszar ograniczonego użytkowania tworzy sejmik województwa, w drodze uchwały .
W tej sytuacji Sejmik Województwa(...)w dniu 20 czerwca 2011 r. podjął Uchwałę nr 76/11 w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)wW.(uchwała k.549-551 ).
Działka powódki nr ew. 66 znalazła się w O.O.U. częściowo w strefie Z2(wyciąg z załącznika do uchwały, k. 553).
W strefie Z2, granicę zewnętrzną wyznacza izolinia miarodajnego poziomu dźwięku 50 dB w porze nocy , a od wewnątrz granica strefy Z1. W odniesieniu do budynków objętych O.O.U. uchwała określa następujące wymagania techniczne:
- w nowoprojektowanych budynkach należy zapewnić odpowiednią izolacyjność ścian zewnętrznych, okien i drzwi w ścianach zewnętrznych , dachów i stropodachów – zgodnie zustawa z dnia 7 lipca 1994r Prawo budowlanei przepisami wykonawczymi do tej ustawy;
- w istniejących budynkach należy zastosować zabezpieczenia zapewniające właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach , zgodnie zustawą Prawo budowlanei przepisami wykonawczymi do tej ustawy.
W związku z występowaniem w tej strefie poziomu hałasu powyżej przyjętych norm dopuszczalnych, budynki mieszkalne powinny posiadać zabezpieczenia akustyczne zgodnie z obowiązującą normą PN-B02151-3, która określa wymaganą izolacyjność akustyczną przegród wewnętrznych i zewnętrznych. Dla poziomu hałasu dźwięku z powietrza najistotniejsza jest wymagana izolacyjność ścian zewnętrznych z oknami i stropodachu.
Budynek stanowiący własność powódki nie posiada zabezpieczeń zapewniających właściwy klimat akustyczny. W celu uzyskania właściwego klimatu akustycznego w tym budynku należy: wymienić okna i drzwi balkonowe na stolarkę o większej izolacyjności akustycznej ( od 28 dB) z nawiewnikami . Koszt wymiany tej stolarki powinien zmieścić się w kwocie 16.980,11 zł brutto ( opinia k. 775-792).
W maju 2010r. wartość nieruchomości powódki wynosiła około 317.458 zł. Pod tego czasu wartość ta spadła o około 15% i obecnie wynosi około 269.838 zł .
Powołany w sprawie biegły z zakresu wyceny nieruchomości inż.A. Z.wydając opinię w 2010r. oszacował ,że gdyby nieruchomość powódki nie była położona w strefie oddziaływania lotniska , tylko np. północnej części Wawra dzielnicy o podobnym charakterze do dzielnicyW.,tylko nieobciążonej uciążliwościami związanymi z ruchem lotniczym, reindustrializacją , wchłanianiem zabudowy mieszkaniowej przez komercyjną , jej wartość byłaby o około 50.000-do 55.000 zł wyższa. Kwota ta jednak nie odzwierciedla jedynie hałasu generowanego przez samoloty , ale obejmuje szereg innych czynników , między innymi , reputację dzielnicy, jej charakter oraz kierunki rozwoju. Wartość samego czynnika hałasu biegły oszacował na około 15% tej kwoty czyli około 8.000 zł . Gdyby natomiast nieruchomość była położona tu gdzie jest, tylko nie byłaby objęta O.O.U. różnicy w cenie by nie było. Według biegłego samo utworzenie O.O.U. nie wpłynęło na wartość nieruchomości. Niższa cena nieruchomości położonych wokół lotniska w stosunku do cen nieruchomości położonych w innych dzielnicach , nie wynika z faktu położenia ich w O.O.U., lecz z obiektywnego faktu narażenia na uciążliwości hałasu lotniczego. Narażenie to jest niezależne od wydania takiego czy innego aktu administracyjnego. Ten akt , sam z siebie nie zwiększa hałasu , ani nie ogranicza korzystania z lokalu.
Dla potwierdzenia powyższej tezy , biegły dokonał analizy porównawczej dynamiki kształtowania się cen nieruchomości w latach 2005 do 2010 w trzech dzielnicy : we Włochach gdzie położona jest nieruchomość powódki i dwóch podobnych do niej w charakterze i stanie zagospodarowania dzielnicach:R.i Wawrze.W.ma istotnie mniejszy stopień uciążliwości miejskich i jest całkowicie wolny od wpływu lotniska , natomiastR.położony jest na południe odW.wzdłużAlei (...), tuż za granicami administracyjnymiW.i tylko niewielki jego fragment położony w północnej części objęty jest O.O.U. Z dokonanej analizy wynika ,że największa dynamika wzrostu cen dotyczyła Wawra- dzielnicy najbardziej atrakcyjnej (105%), najniższa natomiastR.(65%), mimo ,że tylko jego niewielka część objęta jest O.O.U.. Dynamika cen nieruchomości położonych przyulicy (...)kształtowała się w tym okresie na średnim poziomie 80% ( tabela k. 309).To ,że ceny nieruchomości wR.,mimo istotnie mniejszych uciążliwości związanych z lotniskiem niż we Włochach ,są niższe , wynika z faktu ,że lokalizacje(...)są traktowane jako bardziej atrakcyjne niż obszary podmiejskie, peryferyjne. Lokalizacja w O.O.U. nie ma tu wpływu.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z powołanych wyżej dokumentów oraz dowody z opinii biegłych ( opinia biegłegoA. Z.k.299-352, ustna 456-466, uzupełniająca k.501-527, ustne k. 639-640,748-749,751 , opinia biegłegoJ. S.k. 775-792,ustna k. 815)
Szczególnie opinie biegłych dały Sądowi podstawę do obliczenia wysokości przysługującego powódce odszkodowania. Opinie te zostały sporządzone w sposób rzetelny, spójny i zupełny, biegli oparli się na zgromadzonej dokumentacji jej szczegółowej analizie oraz wizji lokalnej nieruchomości.
Podstawą roszczenia powódki o zasądzenie kosztów , jakie musi ponieść na dostosowanie swego lokalu do wymagań technicznych dotyczących budynków położonych w O.O.U. sąart. 136 ust. 3 i art. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska(Dz.U. z 2013 1232 ze zm.) . Stanowią one ,że w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa wart. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie.
W § 6 ust. 2 uchwały Nr 76/11 Sejmiku Województwa(...)z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla(...) im. (...)wW.określone zostały wymagania techniczne dotyczące budynków objętych obszarem ograniczonego użytkowania poprzez konieczność zastosowania w istniejących budynkach zabezpieczenia zapewniającego klimat akustyczny w pomieszczeniach - zgodnie zustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanei przepisami wykonawczymi do tej ustawy.
W powyższym kontekście w art. 136 ust. 3 p.o.ś. sprecyzowano, że szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są również nakłady poniesione przez władających nieruchomością w celu osiągnięcia przez istniejące budynki standardów wynikających z art. 129 ust. 2 p.o.ś.
W orzecznictwie podnosi się, że pod pojęciem szkody, o której mowa w art. 129 ust. 2 p.o.ś. należy rozumieć nie tylko koszty prac związanych z rewitalizacją akustyczną budynku, które zostały już poniesione, ale także tych, które dopiero mają zostać wykonane. Obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje bowiem z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy i czy w ogóle zamierza ją naprawić (videwyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt I ACa 1156/12, LEX nr 1293686 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I ACa 2/08, LEX nr 580137). Przytoczone powyżej stanowisko ma bardzo duże praktyczne znaczenie, gdyż wynika z niego, że podmiot poszkodowany na skutek ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, aby móc domagać się odszkodowania z tego tytułu, nie musi wykazywać, że już poniósł nakłady niezbędne do osiągnięcia standardów obowiązujących na obszarze ograniczonegoużytkowania (vide komentarz do art. 136 ustawy Prawo ochrony środowiska, K. Gruszecki, LEX 2011).
W związku z występowaniem na obszarze ograniczonego użytkowania poziomu hałasu powyżej przyjętych norm dopuszczalnych, budynki mieszkalne powinny posiadać zabezpieczenia akustyczne zgodnie z obowiązującą normą PN-B-(...)-3:1999, która określa wymaganą izolacyjność akustyczną przegród wewnętrznych i zewnętrznych.
W zakresie roszczenia z tytułu kosztów jakie należy ponieść w celu dostosowania budynku do właściwego klimatu akustycznego, powódka w dniu 1 lutego 2012 r. przystąpiła do wewnętrznej procedury pozwanego .Przeprowadzone na zlecenie pozwanego badania faktycznej izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych budynku powódki, wykazały ,że ściany pełne budynku i stropodach spełniają wymagania odnośnie izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych określonych w normie PN-B-(...)-3:1999 , natomiast ściany z oknami nie spełniają tych wymagań, co skutkuje potrzebą wymiany wszystkich okien i drzwi balkonowych, na odpowiednie okna z nawiewnikami powietrza . Zgodnie z wewnętrzną procedurą pozwanego , powódka była zobowiązana do przedstawienia kosztorysu prac odzwierciedlającego zlecenia wskazane w wyżej wymienionej opinii technicznej, a po pozytywnym zaopiniowaniu tego kosztorysu przez odpowiednie służby pozwanego , miała zostać podpisana trójstronna umowa na wykonanie izolacji akustycznej , w której strona pozwana była zobowiązana do zapłacenia należności wynikającej z faktury wystawionej przez wykonawcę.
Ponieważ wypłata odszkodowania w ramach wewnętrznej procedury pozwanego zbyt długo się przeciągała , powódka na rozprawie 17 grudnia 2013r. oświadczyła ,że odstępuje od niej i wnosi o rozstrzygnięcie jej roszczenia w wyroku ( protokół k. 766,768) .
Powołany przez Sąd biegły z zakresu budownictwa inż. .J. S., opierając się na badaniach poziomu hałasu w lokalu powódki , przeprowadzonych na zlecenie pozwanego przezInstytut (...), potwierdził wnioski tego Instytutu, że izolacyjność obecnie zamontowanych okien i drzwi balkonowych w lokalu powódki, nie spełnia wymogów zgodnych z obowiązującą normą . W celu zapewnienia w lokalu powódki właściwego klimatu akustycznego należy wymienić stolarkę okienną i balkonową na nową wyposażoną w wywietrzniki o izolacyjności akustycznej co najmniej 28 dB. Koszt wymiany takiej stolarki , biegły wyliczył według średnich cen z biuletynu(...)S.na kwotę 16.980,11 zł ( opinia k. 775-792).
Strona pozwana nie kwestionowała powyższej opinii ( k. 800). Natomiast zdaniem powódki pełna rewitalizacja powinna jeszcze uwzględniać zamontowanie klimatyzacji.
Biegły potwierdził ,że klimatyzacja niewątpliwie podniosłaby standard lokalu, ale właściwy klimat akustyczny zapewni sama wymiana stolarki. ( opinia ustna nagranie k. 817).
Przyjmując ,że strona powodowa w wystarczający sposób nie wykazała potrzeby zamontowania klimatyzacji , ani nie wykazała wartości jej zamontowania , Sąd zasądził z tytułu rewitalizacji tylko wyliczoną przez biegłego kwotę16.980,10 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
Roszczenie o odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości znajduje swoją podstawę prawna w art. 129 ust. 2 ustawy p.o.ś. , który stanowi ,że właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z jego nieruchomości a szkoda ta, obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Zastosowanieart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiskajako podstawy roszczenia odszkodowawczego właściciela nieruchomości z tytułu obniżenia jej wartości w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości w następstwie ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego w postanowieniu z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt III CZP 128/09, LEX nr 578138), w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. (sygn. akt II CSK 602/09, LEX nr 585768) oraz w wyroku z dnia 25 maja 2012 r. (sygn. akt I CSK 509/11, LEX 1215402).
Sąd Najwyższy wskazał, iż w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści rozporządzenia o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia dochodzi do zawężenia granic własności (art. 140 k.c.w zw. zart. 144 k.c.), i tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. O ile bowiem właściciel przed wejściem w życie rozporządzenia mógł żądać zaniechania immisji (hałasu) przekraczającej standard ochrony środowiska, o tyle w wyniku ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania możliwości takiej został pozbawiony. Inaczej mówiąc, szkodą podlegającą naprawieniu na podstawieart. 129 ust. 2p.o.ś., jest także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z faktu, iż właściciel nieruchomości będzie musiał znosić dopuszczalne na tym obszarze immisje (np. hałas). Nie jest uprawniona dostrzegalna w piśmiennictwie i orzecznictwie tendencja do wąskiego ujmowania odpowiedzialności odszkodowawczej zart. 129 ust. 2p.o.ś.
Pozwane Przedsiębiorstwo w żadnym zakresie nie uznało zasadności roszczenia o odszkodowania za spadek wartości . Na potwierdzenie zasadności swego stanowiska złożyło prywatną opinię sporządzoną przez Centrum(...), z której wynika, że wartości transakcji sprzedaży w OOU kształtowały się pod wpływem tych samych czynników i podlegały tym samym trendom co nieruchomości położone w innych obszarach miasta i wartości uzyskiwane za nie, nie odbiegały od wartości uzyskiwanych w innych obszarach(opinia(...)).
Należy zgodzić się z powódką ,że złożona przez stronę pozwaną opinia Centrum(...)jest tylko prywatną opinią wykonaną na zlecenie pozwanego i nie posiada waloru dowodu z opinii biegłego sądowego. Jednakże należy zauważyć ,że opinia ta w swych zasadniczych wnioskach pokrywa się też z opinią biegłego sądowegoA. Z.. Wbrew twierdzeniom strony powodowej , biegłyZ.nie dostrzegł wpływu utworzenia O.O.U. na spadek wartości nieruchomości powódki. Nie można ,zdaniem Sądu ,podzielić stanowiska powódki ,że biegły wyliczył szkodę spowodowaną spadkiem wartości nieruchomości powódki w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z tej nieruchomości na skutek utworzenia O.O.U. na kwotę 52.970 zł
Biegły , stosownie zresztą do błędnie postawionej tezy dowodowej wyliczył tylko hipotetyczną wartość tej nieruchomości , przy założeniu ,że byłaby położona w dzielnicyW.. Zaznaczył jednak ,że wpływ na to ma wiele różnych czynników , m. in. charakter dzielnicy , jej reputacja i wiele innych . Wyliczył ,że sam czynnik hałasu związanego z działalnością lotniska to kwota rzędu8.000 zł.
Sąd zasądził właśnie tę kwotę , jako odszkodowanie za to ,że powódka będzie musiała znosić dopuszczalne na tym obszarze emisje hałasu . Sąd oddalił żądanie w tym zakresie ponad tę kwotę , przyjmując ,że powódka w żaden inny sposób nie wykazała , że jej korzystanie z nieruchomości uległo ograniczeniu w związku z utworzeniem O.O.U. Nieruchomość powódki znajduje się w strefie Z2 , gdzie nie występują żadne ograniczenia związane z korzystaniem z lokali mieszkalnych .Jej budynek został wybudowany w roku 1964r. a więc sąsiedztwo lotniska i związany z nim hałas towarzyszyły powódce od początku. Jest rzeczą oczywistą ,że nieruchomości położone wokół lotniska są mniej atrakcyjne niż nieruchomości położone w innych „lepszych” dzielnicach , to się w sposób oczywisty przekłada na ich cenę . Powódka nabywając w latach 60-tych nieruchomość w tej lokalizacji, z pewnością również zapłaciła za nią mniej , niż za nieruchomość położoną np. w Wawrze. Utworzenie O.O.U. w żaden sposób nie pogorszyło sytuacji powódki.
Odsetki od zasądzonych kwot z tytułu należności głównych ,Sąd zasądził w oparciu oart. 455 k.c.,który stanowi, że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania i z powodu braku potwierdzenia kiedy pozwany otrzyma odpis pozwu, odsetki te zasądził od daty złożenia odpowiedzi na pozew ( k.233).
W zakresie kwoty 488.030 zł , co do której powódka cofnęła powództwo , Sąd stosownie do treściart. 355w zw. z 203§ 1 k.p.c.umorzył postępowanie
Orzekając o kosztach procesu , Sąd przyjął wartość przedmiotu sporu na kwotę 631.000 zł . i ta wartość była podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu , które w oparciu o treśćart. 100 k.p.c.zostały stosunkowo rozdzielone w stosunku 24.980,10 : 631.000 (powód wygrał sprawę w 4%, przegrywając ją w 96%).