Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 282/14
Data wyroku: 2014-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Roman Skrzypek, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura, Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 385 kpc
Teza: Tylko stała i pełnowymiarowa praca mechanika samochodowego w kanałach remontowych jest pracą w warunkach szczególnych o jakiej mowa w Dziale XIV poz. 16 Wykazu A rozporzadzenia RM z 7.02.1983 r.

Sygn. akt

III AUa 282/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia10 września 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu10 września 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. Z.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia4 lutego 2014 r.sygn. aktIV U 1779/13

oddala apelację
Sygn. akt III AUa 282/14

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 10 września 2014r.
Decyzją z dnia 9 grudnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.odmówił wnioskodawcyK. Z.prawa do emerytury, dochodzonego wnioskiem z dnia 22 listopada 2013r. w trybie przepisówustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).Powołującw podstawie prawnej decyzjiart. 184w związku z art. 32 w/w ustawy, a także§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia jako, że nie udowodnił wymaganego 15-sto letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Ten bowiem uznany przez ZUS zamknął się w wymiarze 8 lat 11 miesięcy i 27 dni ( od 29 sierpnia 1979r. do 10 listopada 1988r. praca wZakładach (...)wJ.) i nie uwzględniał :-wykazywanego świadectwem pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wFabryce (...)wB.( od 24 maja 1974r. do31 lipca 1975r. ) na stanowisku montera nadwozi , przy wskazaniu ,iż z samej informacji pracodawcy wynika ,że nie były to prace przy spawaniu a jedynie odbywały się one w sąsiedztwie stanowisk spawalniczych ,
- dowodzonych pisemnym oświadczeniem wnioskodawcy , jak też angażami i ogólnymi świadectwami pracy okresów zatrudnienia :
a/ wOśrodku (...)wS.( od 1 września 1975r. do 16 sierpnia 1979r. ) na stanowisku ślusarza – mechanika samochodowego,
b/ tożsamego w swym charakterze zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.( od 28 listopada 1988r. do 30 kwietnia 1991r.) przy uzasadnieniu, iż wobec braku kwalifikowanego dowoduw postaci świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach brak jest podstaw do uznania pracy tej za świadczoną w tym charakterze w oparciu o dokumentację zastępczą i własne oświadczenie zainteresowanego.

    WnioskodawcaK. Z.odwołał się od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie.W odwołaniuz dnia 16 grudnia 2013 r. wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie jego uprawnienia do dochodzonego świadczenia emerytalnego wskazywał na dowody osobowe z zeznań świadków mające potwierdzić kwalifikowany rodzaj jego pracy w spornych okresach zatrudnienia wOśrodku (...)wS.i w(...)Przedsiębiorstwie(...)
(...)wJ., jako pracy przy naprawie samochodów i ciągnikóww kanałach remontowych . Jednocześnie odwołujący zarzucał ,że w świetle kwalifikowanego dowodu w postaci świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych odmowa uznania okresu jego zatrudnienia wFabryce (...)wB.jest niezasadna .
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 27 grudnia 2013 r. , pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tych samych względów które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie pozwany organ rentowy dodatkowo naprowadzał ,że trafność jego stanowiska co do odmowy uznania pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia wFabryce (...)wB.potwierdza wyrok Sądu Najwyższego dnia 29 stycznia 2008r. I UK 192/07(...)2009/5-6/79.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie, po rozpoznaniu odwołaniaK. Z., wyrokiem z dnia 4 lutego 2014r. (sygn. akt IV U 1779/13) oddalił odwołanie.Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, żeK. Z.ur. (...), pozostający aktualnie w rolniczym ubezpieczeniu społecznym, wystąpił w dniu
22 listopada 2013r. do pozwanego organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wykazując na dzień 1 stycznia 1999r. ogólny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 25 lat. Do wniosku emerytalnego wnioskodawca załączył między innymi świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych wystawione przez :Zakłady (...)wJ.( obejmujące okres 8 lat 11 miesięcy i 27 tj. od 29 sierpnia 1979r. do 10 listopada 1988r. ) iFabrykę (...)wB.( okres od 24 maja 1974r. do 31 lipca 1975r. ) , przy czym w tym ostatnim dokumencie przy wskazaniu na zajmowane przez wnioskodawcę stanowisku pracy montera nadwozi wyjaśniono ,że nie były to prace przy spawaniu a jedynie odbywały się one w sąsiedztwie stanowisk spawalniczych . Jednocześnie wnioskodawca złożył pisemne oświadczenie o wykonywaniu prac warunkach szczególnych także u dwóch dalszych pracodawców tj. wOśrodku (...)wS.i w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.( kolejno : od1 września 1975r. do 16 sierpnia 1979r. i od 28 listopada 1988r. do 30 kwietnia 1991r.) nie wskazując przy tym na rodzaj wykonywanych w tych okresach prac. Ocena tych wszystkich dokumentów ,skutkowała wydaniem przez pozwany organ rentowy w dniu 9 grudnia 2013 r. – zaskarżonej w niniejszym postępowaniu - decyzji odmawiającejK. Z.prawa do emerytury, przy przyjęciu, iż nie dowiódł on wymaganego okresu 15-stu lat pracy w warunkach szczególnych, a jedynie w wymiarze 8 lat 11 miesięcy i 27 dni , co odniesione zostało do pierwszego z wyżej wskazanych okresów pracy wnioskodawcy wZakładach (...)wJ.. Opierając się następnie zarówno na dowodach z dokumentów (aktach emerytalnych odwołującego) jak i dowodach osobowych (z zeznań świadkówJ. G.,T. K.,F. M.iS. O., jak też samego wnioskodawcy słuchanego w charakterze strony )Sąd I instancji ustalił, żeK. Z.będąc zatrudniony wOśrodku (...)wS.wykonywał pracę w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku ślusarza samochodowego , a następnie ( od 1 lipca 1976r.) mechanika samochodowego. Wnioskodawca –podobnie jak inni zatrudnieni w zakładzie mechanizmy- zajmował się naprawą samochodów i innego sprzętu ciężkiego na warsztacie , dysponującym dwoma kanałami remontowymi ,obsługiwanymi przez około 20 mechaników na jedną zmianę . Wśród pracujących w warsztacie – za wyjątkiem jednego mechanika zajmującego się wyłącznie naprawą silników- nie było specjalizacji, tak ,że każdy z pozostałych mechaników ,w zależności od potrzeb wykonywał wszelkie niezbędne prace remontowe , które odbywały się tak w kanałach jak też poza nim ,czy nawet poza obrębem warsztatu ( m. innymi dotyczyło to wyjazdów związanych z naprawą sprzętu bezpośrednio w terenie). Podobnie wyglądała praca wnioskodawcy w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.na stanowisku mechanika w warsztacie , który także dysponował jedynie dwoma kanałami remontowymi, bez wyraźnych specjalizacji zatrudnionych tam przy naprawie samochodów mechaników. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Krośnie – nie odnosząc się już do trzeciego z zakwestionowanych przez ZUS okresów zatrudnienia wnioskodawcy wFabryce (...)wB.-uznał żądanie odwołania za niezasadne, a zaskarżoną decyzję ZUS za trafną i odpowiadającą prawu. Powołując bowiem w ocenie prawnej sprawyart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013r.,poz.1440 ze zm.), Sąd I instancji – w ślad za stanowiskiem ZUS- uznał, że odwołujący nie wykazał co najmniej 15-sto letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, przy wykluczeniu możliwości uznania tak określonych prac w okresie zatrudnienia wnioskodawcy na stanowisku mechanika samochodowego wOśrodku (...)wS.i w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.. Przywołując bowiem w tym względzie zapis pozycji 16 Działu XIV Wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) Sąd Okręgowy uznał, że tyko praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach remontowych może być zakwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych , podczas gdyK. Z.takiej pracy nie świadczył. W podstawie prawnej wyroku powołany także zostałart. 477(

    14)§ 1kpc.
Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 4 lutego 2014r. zaskarżony został przezK. Z..W apelacji z dnia 9 marca 2014r. ( v.k.24-25) wnioskodawca ,zarzucając zarówno naruszenia prawa materialnego tj.art.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013r.poz. 1440 ze m.) i§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) jak i procesowego –tu.w szczególności artr.233§1kpc- wnosił o zamianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania odwołania , ewentualnie uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podkreślał, że Sąd I instancji dokonał swoistej nadinterpretacji prawa przyjmując, że tylko praca świadczona stale w kanałach remontowych jest pracą w warunkach szczególnych ,w sytuacji gdy już sama specyfika pracy mechanika samochodowego wyklucza spełnienie takiego warunku.
Organ rentowy nie ustosunkowali się do treści apelacji wnioskodawcy.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawcyK. Z.zważył, co następuje;
Wniesiony przez wnioskodawcę środek zaskarżenia nie może odnieść pożądanego skutku.
Wbrew bowiem zarzutom apelacji zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 4 lutego 2014r. oparty został na prawidłowych ustaleniach faktycznych , przy jednoczesnej właściwej ocenie prawnej sprawy , której w żaden sposób nie można zarzucić nadinterpretacji przepisów obowiązującego prawa.I tak przede wszystkim już na wstępie zauważyć należy ,że podnoszonyw apelacji zarzut naruszeniaart.233§1kpcprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego jest zupełnie gołosłowny skoro skarżący w żaden sposób nie naprowadza bliżej jaki to konkretny dowód , czy dowody zostały przez Sąd I instancji pominięte czy nie właściwe ocenione, a równocześnie potwierdza wprost zasadnicze w sprawie ustalenie Sądu Okręgowego w Krośnie o nie wykonywaniu przez niego stalei w pełnym wymiarze czasowym prac naprawczych w kanałach remontowych w obu spornych okresach zatrudnienia wOśrodku (...)wS.i w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.. W tej sytuacji –odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy ,iż specyfika prac mechanika samochodowego wyklucza taki rodzaj zatrudnienia , a równocześnie przepisy prawa definiujące prace w warunkach szczególnych nie stawiają takiego warunku - Sąd Apelacyjny w pierwszym rzędzie chciałby podkreślić ,że już sam charakter dochodzonego przez wnioskodawcę świadczenia ( obniżenie wieku emerytalnegoz uwagi na szczególne właściwości pracy skutkujące wcześniejszą utratą zdolności do jej wykonywania) nakazuje ścisłą wykładnię obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa . Stąd w świetle brzmienia § 2 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), nie może budzić wątpliwości ,iż tak kwalifikowana w odpowiednich wykazach praca musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (tak też wprost w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r. III UK 92/11 LEX nr 1215158). W sytuacji więc wnioskodawcy powyższe oznaczało wykazanie wykonywania przez niego prac związanych z naprawą samochodów i innego sprzętu wyłącznie w kanałach remontowych. Przewiduje to zapis poz.16 Działu XIV Wykazu A w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. , jak też dookreślające ten rodzaj zatrudnienia wykazy resortowe tj. gdy idzie o pierwszy ze spornych okresów zatrudnienia wnioskodawcy Dział XIV poz.16 pkt 1 wykazu zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. ( Dz. Urz. MRiRW 1988/2/4) gdzie wprost zaznaczono ,iż mają to być prace montera –mechanika wykonywane wyłącznie w kanałach i Dział XIV poz.16 pkt 1 zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Budowlanego ( gdy idzie o drugi ze spornych okresów pracy) , gdzie z kolei znalazło się zastrzeżenie o konieczności stałej pracy w kanałach remontowych mechaników samochodowych. Powyższe więc oznacza , że nie każda praca na stanowisku mechanika samochodowego jest kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych , a ustawodawca wyraźnie przewidział ,że tylko prace mechaników w kanałach remontowych mogą mieć taki charakter . Nie są też prawdziwe twierdzenia skarżącego ,że specyfika pracy mechaników samochodowych co do zasady wyklucza taki rodzaj zatrudnienia , bo w sytuacji dużych warsztatów naprawczych posiadających na wyposażeniu wiele kanałów remontowychi występującej wśród pracujących tam mechaników specjalizacji może taka praca występować. W przeciwnym jednak razie – tak jak w przypadku wnioskodawcy-już samo doświadczenie życiowe uczy, że w warsztatach gdzie występuje niewielka ilość kanałów remontowych obsługiwanych nadto przez wielu mechaników pracujących na jedną zmianę ,przy dodatkowym braku ich specjalizacji każdy z nich w zależności od potrzeb związanych z konkretną naprawą musi wykonywać prace nie tylko w kanale remontowym, ale także na powierzchni. Niektóre zaś z tych napraw wręcz nie wymagają pracy w kanale i tu tytułem przykładu wskazać można na wymianę łożysk, szczęk hamulcowych itp. (podobnie w wyroku Sądu Apelacyjnegow Lublinie z dnia 28 listopada 2013 r.III AUa 1059/13 LEX nr 1400372 ,czy w jednym z ostatnich wyroków tut. Sądu z dnia 7 maja 2014r. III AUa 5/14 LEX nr 1461136 ).W tym stanie rzeczy i z naprowadzonych wyżej względów należało więc w zupełności podzielić stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do uznania prac wnioskodawcyK. Z.wOśrodku (...)wS.i w(...)Przedsiębiorstwie(...)wJ.za pracę warunkach szczególnych . Uzupełniając zaś jedynie stanowisko Sądu Okręgowego w odniesieniu do trzeciego jeszcze ze spornych okresów zatrudnienia wnioskodawcy wFabryce (...)wB.( od 24 maja 1974r. do 31 lipca 1975r. ) na stanowisku montera nadwozi ( którego wymiar i tak sam w sobie nie mógł rodzić uprawnień do dochodzonej emerytury) Sąd Apelacyjny- w ślad za pozwanym organem rentowym – chciałby podkreślić ,że samo świadectwo pracy w szczególnych warunkach nie przesądza jeszcze o uznaniu danej pracy za pracę w warunkach szczególnych ( bliżej o charakterze tego dokumentu i jego mocy wiążącej w bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego w tym w wyrokach tego Sądu z dnia 16 czerwca 2009r. I UK 24/09 LEX nr 518067, czy z dnia 13 września 2011r.I UK 107/11 LEX nr 1084700) , tym bardziej zaś w sytuacji wnioskodawcy , kiedy to omawiany dokument zwierał wprost wyjaśnienie pracodawcy ,o pracyK. Z.na stanowisku montera nadwozi jako pracy wykonywanej jedynie w sąsiedztwie stanowisk spawalniczych ,a nie pracy przy spawaniu (do której pomimo to ostatecznie przyporządkowano pracę wnioskodawcy) .Tymczasem – jak podkreśli to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 stycznia 2008r. I UK 192/07 OSNP 2009/5-6/79- wykonywanie pracy jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych nie mieści się w określeniu „prace przy spawaniu „ wymienionym pod pozycją 12 Działu XIV Wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Tak więc i ten okres zatrudnienia wnioskodawcy nie mógł być uznany za pracę w warunkach szczególnych .
Wszystko to razem prowadzić więc musi do potwierdzenia w postępowaniu odwoławczym stanowiska Sądu Okręgowego w Krośnie o nie spełnieniu przezK.Z.wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego przewidzianych wart.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).
Mając zaś powyższe na uwadze i na podstawieart. 385 kpcorzeczono jakw sentencji.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)