Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 565/14
Data wyroku: 2014-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Legeny-Błaszczyk, Piotr Koćmiel, w Stanisław Tomasik
Słowa kluczowe: Środki Karne, Nawiązka
Podstawa prawna: art. 163§2 kk, art. 160§3 kk, art. 157§3 kk

Sygn. akt IV Ka 565/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 października 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Marta Legeny-Błaszczyk (spr.)
Sędziowie SA w SO Stanisław Tomasik
SSR del. Piotr Koćmiel
Protokolant zastępca kierownika Karol Depczyński
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Janusza Omyły
po rozpoznaniu w dniu 17 października 2014 roku
sprawyR. B.
oskarżonego zart.163§1 kkw zw. zart.160§3 kkw zw. zart.157§3 kkw zw. zart.11§2 kk
W. S.
oskarżonego zart.163§2 kkw zw. zart.160§3 kkw zw. zart.157§3 kkw zw. zart.11§2 kk
z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku
z dnia 18 czerwca 2014 roku     sygn. akt VI K 103/14
na podstawieart. 437§1 i 2 kpk,art. 438 pkt 1 i 4 kpk,art. 634 kpk,art. 627 kpkzmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonychR. B.iW. S.w ten sposób, że:

1
w miejsce rozstrzygnięcia zwartego w pkt 5 orzeka:

-

na podstawieart. 46§1 kkod oskarżonychR. B.iW. S.tytułem obowiązku naprawienia szkody:

⚫

na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.kwoty po 4.468,03 (cztery tysiące czterysta sześćdziesiąt osiem 03/100) złotych;

na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.kwoty po 3.437,39 (trzy tysiące czterysta trzydzieści siedem 39/100) złotych;

-

na podstawieart. 46§2 kkod oskarżonychR. B.iW. S.na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.nawiązki w kwotach po 2.000 (dwa tysiące) złotych;

2
w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w pkt 6 wyroku zasądza od oskarżonychR. B.iW. S.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za postępowanie pierwszoinstancyjne:

-

na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.kwoty po 1.008 (jeden tysiąc osiem) złotych;

na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.kwoty po 504 (pięćset cztery) złotych;

w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
zasądza od oskarżonychR. B.iW. S.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego poniesionych w postępowaniu odwoławczym:

-

na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.kwoty po 420 (czterysta dwadzieścia) złotych;

na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.kwoty po 210 (dwieście dziesięć) złotych;

zasądza od oskarżonychR. B.iW. S.na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym.
Sygn. akt IV Ka 565/14

UZASADNIENIE
R. B.iW. S.zostali oskarżeni o to, że w dniu 01 stycznia 2014r. wK.gm.M.działając wspólnie i w porozumieniu nieumyślnie sprowadzili zdarzenie zagrażające mieniu w wielkich rozmiarach w postaci budynku mieszkalnegoS. S.w ten sposób, że po wcześniejszym zakupie zestawu petard o nazwie - fajerwerki zestaw sylwestrowy, w miejscowym sklepie spożywczo – przemysłowym, rzucali zapalone petardy w kierunku drewnianego zabudowania, w tym do jego wnętrza, doprowadzając do zaprószenia ognia, który mogli przewidzieć mając na względzie drewnianą konstrukcję budynku, co w konsekwencji doprowadziło do całkowitego spalenia domu, wewnątrz którego znajdował się w tym czasie pokrzywdzony, co mogli przewidzieć wiedząc o jego niedomogach ruchowych, przez co nieumyślnie narazili go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, bowiem pokrzywdzony opuszczając płonące domostwo i nie mając innej drogi ucieczki musiał przejść przez płonącą sień, w wyniku czego doznał obrażeń ciała w postaci oparzenia I i II stopnia twarzy, klatki piersiowej i karku, a które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia na okres powyżej 7 dni,tj. o czyn zart. 163 § 2 kkw zw. zart. 160 § 3 kkw zw. zart. 157 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.
Sad Rejonowy w Radomskuwyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 roku w sprawie o sygn. akt VII K 103/14 uznał oskarżonychR. B.iW. S.za winnych popełnienia zarzucanego im czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 163 § 2 kkw zw. zart. 160 § 3 kkw zw. zart. 157 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kki na podstawieart. 163 § 2 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył każdemu z nich karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,
- na podstawieart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesił w stosunku do oskarżonych wykonanie kar pozbawienia wolności na okres próby 2 lat,
- na podstawieart. 71 § 1 kkwymierzył oskarżonym kary grzywny w liczbie po 65 stawek dziennych, ustalając wysokości jednej stawki na kwotę 10 złotych,
- na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonych kar grzywny zaliczył oskarżonym okres tymczasowego aresztowania od dnia 01.01.2014r. do dnia 31.01.2014r. przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm dziennym stawkom grzywny,
- na podstawieart. 46 § 2 kkorzekł od oskarżonych nawiązki w wysokości po 3000 złotych na rzeczK. G., po 4000 złotych na rzeczM. S.i po 5000 złotych na rzeczS. S.,
- na podstawieart. 626 § 1 kpkw zw. zart. 627 kpkzasądził od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowychK. G.,M. S.,S. S.po 504 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego,
- zwolnił oskarżonego od opłat i kosztów procesu, które przejął na rachunek Skarbu Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik oskarżycieli posiłkowychK. G.,M. S.iS. S.w części dotyczącej orzeczenia o karze w stosunku do obu oskarżonych.
Apelacja wywiedziona została z podstawy prawnejart. 438 pkt 4 kpki zarzuciła rażącą niewspółmierność kary polegającą na orzeczeniu od oskarżonychR. B.iW. S.nawiązek w wysokości po 3000 złotych na rzeczK. G., po 4000 złotych na rzeczM. S.i po 5000 złotych na rzeczS. S., których wysokość stanowi nieadekwatną represję karną do okoliczności popełnienia zarzucanego czynu, rodzaju i wagi naruszonych zasad bezpieczeństwa i zagrożonych dóbr chronionych prawnie oraz znacznej społecznej szkodliwości czynów.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze poprzez orzeczenie wobec obu oskarżonych środków karnych w postaci nawiązki na rzeczK. G.w wysokości po 5000 złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem, na rzeczM. S.po 15000 złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem oraz na rzeczS. S.po 15000 złotych tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem oraz tytułem zadośćuczynienia za krzywdy związane z rozstrojem zdrowia a nadto zasądzenie od oskarżonych na rzecz oskarżycieli posiłkowych solidarnie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna w takim zakresie, że na skutek jej wniesienia powstały podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku.
Zgodnie zart. 46 § 1 i § 2 kkorzekanie nawiązki winno mieć charakter wyjątkowy i mieć miejsce w przypadku zaistnienia w sprawie nieprzezwyciężonych trudności w dowodzeniu wysokości szkody. Regułą powinno być natomiast orzekanie obowiązku naprawienia szkody w wysokości odpowiadającej wysokości szkody.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o trudnościach, a tym bardziej o nieprzezwyciężonych trudnościach, w ustaleniu wysokości szkody poniesionej przez pokrzywdzonychK. G.,M. S.iS. S.. Na niegodności czy znaczne utrudnienia w ustaleniu rozmiarów i wysokości szkody nie wskazał też sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zawarta w aktach sprawy dokumentacja szkody powstałej na skutek zachowania oskarżonych, w tym w szczególności „Raport końcowy likwidacji szkody” – k. 194 – 199, w sposób jasny i czytelny określa wysokość szkody powstałej po stronie pokrzywdzonychK. G.,M. S.iS. S.. Wynika z niego, że łączna wartość szkody spowodowanej czynem zarzuconym oskarżonym wyniosła41.248,71 złotych. Na tę sumę składają się:
- kwota 28.800,36 zł - koszt naprawy uszkodzeń zniszczonego budynku mieszkalnego,
- kwota 3.436,26 zł – koszt naprawy uszkodzeń powstałych w budynku obory,
- kwota 6.272,39 zł – wartość uszkodzonego mienia ruchomego,
- kwota 2.739,70 zł – koszt rozbiórki budynku mieszkalnego.
Szczegółowe wyliczenie w/w kwot obrazują dodatkowo kosztorysy zawarte na kartach 200 – 227. Żaden z w/w dokumentów nie był kwestionowany przez strony postępowania. Nie były też zgłaszane co do nich jakiekolwiek zastrzeżenia czy uwagi. Dlatego w ocenie Sądu Odwoławczego winny one stanowić podstawę ustaleń w zakresie wysokości szkody spowodowanej czynem oskarżonychR. B.iW. S.. Nie jest tym samym uzasadniona kwota 50.000 zł określona we wniosku pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych o orzeczenie wobec oskarżonych obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody – k. 173v oraz w apelacji. Pełnomocnik oskarżycieli, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie wykazał w żaden sposób, że żądana przez niego kwota jest uzasadniona i znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Mając na uwadze, że nieruchomość, na której znajduje się zniszczony dom i obora jest współwłasnością trzech pokrzywdzonychM. S.,K. G.iS. S., których udziały wynoszą odpowiednio 4/6, 1/6 i 1/6 stwierdzić należy, że szkoda powstała w majątku w/w pokrzywdzonych obejmuje:
- kwotę 27.499,14 zł w przypadku pokrzywdzonejM. S.(4/6 x 41.248,71zł)
- kwoty po 6.874,78 zł w przypadku pokrzywdzonychK. G.iS. S.(1/6 x 41.248,71 zł).
Jednocześnie z materiału aktowego sprawy wynika, że jedna z pokrzywdzonych tj.M. S., otrzymała od ubezpieczyciela(...) S.A.odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia domu, mienia ruchomego, obory, garażu i stodoły od ognia i innych zdarzeń losowych (nr polisy(...)–(...)) w łącznej wysokości25.436,26 zł. Na tę sumę składają się kwoty: 20.000 zł tytułem maksymalnej kwoty, na jaką został ubezpieczony dom, 2.000 zł tytułem maksymalnej kwoty, na którą ubezpieczone zostało mienie ruchome oraz 3.436,26 zł tytułem ubezpieczenia obory –videnotatka urzędowa k. 285, oświadczenieK. G.– k. 283v. Zatem pozostała do pokrycia wysokość szkody wynosi15.812,45 zł(41.248,71 zł – 25.436,26zł).
Nieuwzględnienie tej okoliczności przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy mogłoby skutkować sytuacją, w której oskarżeni zobowiązani byliby do zapłaty tej samej kwoty dwukrotnie, gdyż kwota 25.436,26 zł może być przedmiotem regresu ubezpieczyciela(...) S.A.w stosunku do oskarżonychR. B.iW. S.po zakończeniu postępowania karnego.
Ponieważ pokrzywdzonaM. S., jak wskazano powyżej, otrzymała tytułem ubezpieczenia kwotę 25.436,26 zł a przypadająca na nią część szkody obejmuje kwotę 27.499,14zł, pozostała do wyrównania szkoda wynosi 2.062,88zł (27.499,14zł – 25.436,26zł). Okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wyliczenie kwot przypadających tytułem naprawienia szkody pokrzywdzonymK. G.iS. S., którym jak wynika z powyższych wyliczeń, należne są kwoty po 6.874,78 zł.
Czyniąc ustalenia w zakresie kwot przypadających na poszczególnych pokrzywdzonych Sąd Odwoławczy uwzględnił też fakt, iż z uwagi na śmierć pokrzywdzonejM. S.w dniu 13.07.2014r. – akt zgonu k. 281 i wstąpienie w jej prawa na podstawieart. 52 § 1 kpkK. G.– oświadczenie k. 283v., to ona stała się osobą uprawnioną do otrzymania kwoty 2.062,88 zł, należnej zmarłej pokrzywdzonejM. S.. Zatem łączna kwota przypadająca na pokrzywdzonąK. G.to 8937,66zł.
Mając na uwadze, że obaj oskarżeni w równym stopniu przyczynili się do powstania szkody Sąd Odwoławczy uznał, że winni oni w równych częściach pokryć wyrządzoną szkodę.
Podsumowując przedstawione powyżej rozważania wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla poczynienia ustaleń w zakresie wysokości szkody spowodowanej czynem oskarżonych a w konsekwencji, mając na uwadze złożone przez pokrzywdzonych wnioski o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody, należało zmienić zaskarżony wyrok i na podstawieart. 46 § 1 kkorzec wobec oskarżonychR. B.iW. S.tytułem obowiązku naprawienia szkody na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.kwoty po 4.468,03zł (1/2 x 8937,66zł) a na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.kwoty po 3.347,39 zł (1/2 x 6.874,78zł).
Wniosek pokrzywdzonych ponad w/w kwoty ocenić należy jako nieuzasadniony.
Przechodząc do rozważań w zakresie wniosku pokrzywdzonegoS. S.o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę zauważyć należy, że z porównania żądanych w apelacji kwot dlaK. G.– po 5.000zł od obu oskarżonych tytułem obowiązku naprawienia szkody i dlaS. S.– po 15.000zł od obu oskarżonych tytułem obowiązku naprawienia szkody i zadośćuczynienia oraz wielkości ich udziałów, która w obu przypadkach jest taka sama tj. wynosi 1/6, uznać należy, że zawarty w apelacji wniosek obejmuje kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Stosując ten sam tok rozumowania oraz analizując treść punktu 5 zaskarżonego wyroku stwierdzić należy, iż sąd pierwszej instancji w zasądzonej na rzeczS. S.kwocie 10000zł (po 5.000 zł od każdego z oskarżonych) zawarł kwotę 4.000 złotych tytułem zadośćuczynienia, gdyż zasądzona na rzecz pokrzywdzonejK. G.kwota to 6.000zł (po 3.000 zł od każdego z oskarżonych).
Jeżeli pokrzywdzony złożył wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia w trybieart. 46 kk, to wydając wyrok skazujący sąd jest zobowiązany do uwzględnienia takiego wniosku, wybierając między zasądzeniem zadośćuczynienia albo nawiązki oraz swobodnie orzekając o wysokości zadośćuczynienia bądź nawiązki (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2014r., WA 29/13,LEX nr 1433729).
Mając na uwadze, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający dla poczynienia dokładnych ustaleń w zakresie doznanej przez pokrzywdzonegoS. S.krzywdy w pełni uprawnionym jest orzeczenie nawiązki. Sięganie po instytucję nawiązki przewidzianą wart. 46 § 2 kkma rację bytu tylko wtedy, gdy ustalanie wysokości krzywdy wymuszałoby na Sądzie dodatkowe procedowanie w celu prawidłowego określenia jej wielkości. Podkreślić przy tym należy, że dla ustalenia rozmiarów krzywdy nie jest wystarczające ustalenie zakresu obrażeń i czasookresu naruszenia czynności narządów ciała, lecz konieczne jest przeprowadzenie choćby dowodu z opinii biegłego, który dokona szczegółowej oceny obrażeń pokrzywdzonego, wywołanych nimi cierpień i ich wpływu na dalsze funkcjonowanie poszkodowanego. Cech tych nie spełnia opinia biegłego – k. 26, która sporządzona została na potrzeby ustalenia znamion czynu zart. 157 kk.
Podnieść należy, że orzekanie o środkach karnych rządzi się tymi samymi zasadami, co orzekanie kar (art. 56 kk). Ich górną granicę winien wyrażać stopień winy oskarżonego, a także okoliczności odnoszące się m.in. do charakteru czynu, skutków przestępstwa itd. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że nawiązka pełni funkcję zryczałtowanego odszkodowania a tym samym ma też charakter cywilnoprawny. Biorąc pod uwagę wymienione przesłanki uznać należy, że wnioskowana przez pełnomocnika pokrzywdzonegoS. S.kwota 20.000 zł jest wygórowana i nie znajduje uzasadnienia ani w stopniu winy oskarżonych ani w charakterze czynu. Nie uzasadnia jej także zakres i stopień obrażeń doznanych przez pokrzywdzonego ani też długość okresu pobytu w szpitalu. W ocenie Sądu Odwoławczego adekwatną i współmierną do popełnionego czynu i poniesionych przez pokrzywdzonego obrażeń będzie kwota 4000 złotych orzeczona tytułem nawiązki.
Śmierć oskarżycielki posiłkowejM. S.po wydaniu zaskarżonego wyroku i wstąpienie w jej prawa, na podstawieart. 52 § 1 kpk, jej córkiK. G., skutkowało koniecznością zmiany rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 6 wyroku sądu pierwszej instancji i zasądzeniem od oskarżonychR. B.iW. S.tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego za postępowanie pierwszoinstancyjne na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.kwoty 1.008zł, gdyż stała się ona osobą uprawnioną do otrzymania kwoty 504 zł, należnej zmarłej pokrzywdzonejM. S., zaś na rzecz oskarżyciela posiłkowegoS. S.kwoty 504 zł.
W pozostałej części zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.
O kosztach zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym zasądzonych od oskarżonychR. B.iW. S.na rzecz oskarżycieli posiłkowychK. G.iS. S.Sąd Odwoławczy orzekł na podstawieart. 627 kpkw związku z§ 2 pkt 1 i 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn. Dz. U. Nr 49, poz. 223 ze zm.). Podwójna wysokość kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym zasądzona na rzecz oskarżycielki posiłkowejK. G.wynika z jej wstąpienia w prawa zmarłej oskarżycielki posiłkowejM. S., na której rzecz została również wniesiona apelacja.
Stosownie do § 2 pkt 1 i 2 oraz § 14 ust. 7 w/w Rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie sąd zasądzając opłatę za czynności pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia tej opłaty stanowią stawki minimalne określone m.in. w § 14 ust. 2 pkt 4, zgodnie z którym stawka ta w postępowaniu przed sądem okręgowym jako drugą instancją wynosi 420 złotych, z tym zastrzeżeniem, że opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna.
Sąd Okręgowy uznał, że nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych uzasadnia przyznanie kosztów w stawce minimalnej tj. 420 zł.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach sądowych w postępowaniu odwoławczym stanowiły przepisy wskazane w części dyspozytywnej wyroku.