Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 296/14
Data wyroku: 2014-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Kłos, Anna Beniak, Małgorzata Stanek
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Zadośćuczynienie, Renta
Podstawa prawna: art. 24 k.c., art. 448 k.c., art. 415 k.c.

Sygn. akt: I ACa 296/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2014r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Michał Kłos

Sędziowie:

SA Małgorzata Stanek (spr.)
SA Anna Beniak

Protokolant:

stażysta Adrianna Zaborowska

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014r. w Łodzi na rozprawie
sprawy z powództwaK. R.,D. R.iP. R.
przeciwkoPowiatowi(...), Niepublicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej(...) spółce jawnejz siedzibą wK.,D. K.,M. K.iWojewódzkiemu Szpitalowi (...)wP.
z udziałem interwenienta ubocznego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę
na skutek apelacji pozwanejD. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 4 lipca 2013r. sygn. akt I C 1787/08

1
oddala apelację;

2
zasądza odD. K.na rzecz powodów :K. R.,D. R.iP. R.solidarnie kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.

I ACa 296/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 roku Sąd Okręgowy w Płocku zasądził solidarnie:
1/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczD. R.kwotę 15 000 złotych tytułem odszkodowania i kwotę 30 000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;
2/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczP. R.kwotę 30 000 złotych tytułem odszkodowania i kwotę 40 000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;
3/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczK. R.kwotę 30 000 złotych tytułem odszkodowania i kwotę 40 000 złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;
4/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczP. R.rentę za 2008 rok w wysokości 40 złotych miesięcznie, łącznie 480 złotych za rok z ustawowymi odsetkamiod dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2009 rok w wysokości po 70 złotych miesięcznie, łącznie 840 złotych za rok z ustawowymi odsetkamiod dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2010 rok w wysokości po 80 złotych miesięcznie, łącznie 960 złotych za rok z ustawowymi odsetkamiod dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2011 rok po 90 złotych miesięcznie, łącznie 1080 złotych za rok z ustawowymi odsetkamiod dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.; za 2012 rok po 110 złotych miesięcznie, łącznie 1 320 złotych za rokz ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K., za styczeń - czerwiec 2013 roku w wysokości 130 złotych miesięcznie, łącznie 780 złotych z ustawowymi odsetkami od 11 każdego miesiąca do dnia zapłaty od kwoty 130 złotych, począwszy od lipca 2013 roku w wysokości po 130 złotych miesięcznie, płatną do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności;
5/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczK. R.rentę za 2008 rok w wysokości 40 złotych miesięcznie, łącznie 480 złotych za rok z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2009 rok w wysokości po 70 złotych miesięcznie, łącznie 840 złotych za rok z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2010 rok w wysokości po 80 złotych miesięcznie, łącznie 960 złotych za rok z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.;, za 2011 rok po 90 złotych miesięcznie, łącznie 1080 złotych za rok z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K.; za 2012 rok po 110 złotych miesięcznie, łącznie 1 320 złotych za rok z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2012 roku do dnia zapłaty - w stosunku doD. K., za styczeń - czerwiec 2013 roku w wysokości 130 złotych miesięcznie, łącznie 780 złotych z ustawowymi odsetkami od 11 każdego miesiąca do dnia zapłaty od kwoty 130 złotych, począwszy od lipca 2013 roku w wysokości po 130 złotych miesięcznie, płatną do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności;
6/ od Powiatu(...), Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej(...) spółka jawnawK.,D. K.iM. K.na rzeczD. R.kwotę 2300 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.
Na podstawie ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że powództwo jest co do zasady usprawiedliwione.
Powodowie dochodzili od pozwanych zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną naruszeniem dobra osobistego w postaci prawa do osobistej więzi zM.R.- żonąD. R.i matkąK. R.iP. R., odszkodowania za znaczne pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci osoby najbliższej oraz renty - na podstawieart. 446 k.c.
Sąd Okręgowy uznał, że podstawową kwestią w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy działania lekarzy w zakresie leczeniaM.R.było prawidłowe i czy podjęcie prawidłowego leczenia pozwoliłoby uniknąć jej zgonu. Powołani w toku postępowania biegli sądowi stwierdzili, że przyczyną zgonuM.R.był wstrząs septyczny w przebiegu ropnego odmiedniczkowego zapalenia nerki lewej. Biegli podali, że w świetle wiedzy i doświadczenia lekarskiego, zgonu można było uniknąć, gdyby wdrożono prawidłowe postępowanie diagnostyczne w postaci przeprowadzenia badań dodatkowych, w tym zwłaszcza badania moczu i morfologii krwi oraz odpowiedniego postępowania terapeutycznego w postaci leczenia przeciwzapalnego - antybiotykoterapii po ustaleniu rozpoznania zastoju w nerce. Nie można wykluczyć, że w zależności od efektów leczenia farmakologicznego, że konieczne byłoby wdrożenie leczenia operacyjnego - usunięcia złogów bądź nerki. Ograniczenie się jedynie do leczenia objawowego było nieprawidłowe.
W odniesieniu do pozwanejD. K.nieprawidłowości w zakresie leczenia polegały na tym, że 31 sierpnia 2006 roku, kiedy stwierdzono żywo dodatni obrazG.po stronie lewej i dysponowano informacją odnośnie przebytej wcześniej kamicy nerkowej i rzucawce poporodowej, można było podejrzewać odmiedniczkowe zapalenie nerek.Niezlecenie dalszych badań diagnostycznych należy kwalifikować w kategoriach błędu diagnostycznego. DrD. K.winna skierować pacjentkę do szpitala lub poradni urologicznej, gdyż dominowały objawy ze strony układu moczowego w postaci bólu i żywo dodatniego objawuG.po stronie lewej, a nadto w wywiadzie stwierdzona została kolka nerkowa przed 3 laty. Podane leki przez drD. K.były prawidłowe, ale lekarz powinien skierować pacjentkę do specjalisty. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że podjęcie właściwego leczenia od dnia 31 sierpnia 2006 roku pozwoliłoby uniknąć zgonu pacjentki.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji nie dał wiary zeznaniom pozwanejD. K., żeM. R.podczas wizyty u niej podała jedynie, że odczuwa od kilkunastu godzin bóle w okolicy lędźwiowej. Zdaniem Sądu Okręgowego nie jest logiczne, aby pacjentka, która od kilku dni cierpi na nawracające bóle, o tak dużym natężeniu, że nie była w stanie wstać z łóżka, nie powiedziała o tym lekarzowi.
Ostatecznie Sąd I instancji uznał, że działania lecznicze drŻ., drK., drK., lekarzy zatrudnionych w SP ZOZ wK., drK.i lekarzy z W.Sz. wP.było nieprawidłowe jako niezgodne zasadami wiedzy medycznej. Zasadne jest postawienie pozwanym zarzutu winy nieumyślnej w działaniach leczniczych wobecM.R.. Zaniechanie podjęcia prawidłowego leczenia doprowadziło do jej zgonu, a taki wniosek uprawnia do stwierdzenia istnienia normalnego związku przyczynowego pomiędzy postępowaniem lekarzy a szkodą w postaci śmierci pacjentki. Została wobec tego spełniona przesłanka ich odpowiedzialności zart. 415 k.c.OdnośnieD. K.Sąd Okręgowy przyjął, że ponosi ona odpowiedzialność z mocyart. 429 k.c.w związku zart. 415 k.c., skoro zakład leczniczy powierzył jej udzielanie świadczeń zdrowotnych w ramach wykonywanej przez nich zawodu lekarza.
W apelacji pozwanaD. K.zaskarżyła orzeczenie Sądu I instancji w całości zarzucając:

1
błąd w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na treść wydanego orzeczenia w wyniku bezpodstawnego przyjęcia przez sąd, że w dniu 31 sierpnia 2006 roku pozwana nie zleciła odpowiednich badań diagnostycznych, podczas, gdy zgodnie z dowodami zebranymi w sprawie, badania takie zostały zlecone;

2
bezpodstawne przypisanie pozwanej winy, w sytuacji, gdy zgodnie z zarzutami pozwu wina pozwanej opierała się na zaniechaniu zlecenia pacjentce badań diagnostycznych, co w toku postępowania zostało obalone;

3
oparcie wyroku na podstawie faktycznej nie powołanej przez powoda, co jest orzeczeniem ponad żądanie;

4
błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że pozwanej można przypisać odpowiedzialność za szkodę, podczas, gdy postępowanie pozwanej było zgodne z zasadami sztuki i dostępną wiedzą medyczną;

5
naruszenie zasad procedury cywilnej poprzez przyznanie wiarygodności i mocy dowodowej opinii powołanych w sprawie biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej(...)wT., Zakładu Medycyny Sądowej Katedry Medycyny SądowejC. M.im.L. R.wB., mimo, że zawierały wewnętrzne sprzeczności, błędy w przyjętych założeniach oraz wykazywały cechy rażącej nierzetelności, a odmówienie jej pozostałym opiniom wydanym w rozpoznawanej sprawie;

6
naruszenie zasad procedury cywilnej poprzez niedopuszczenie w sprawie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych, co wykluczyło możliwość wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

Ponadto skarżąca podniosła zarzut przedawnienia roszczenia wobec powodaD. R..
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie powództwa, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Sąd Apelacyjny rozważył na nowo cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i dokonał własnej oceny.
Zarzuty apelacji nie są uzasadnione.
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącej Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnął prawidłowe wnioski.
Na podstawie dowodu z opinii biegłych sądowych Sąd I instancji trafnie przyjął, że postępowanie medyczne pozwanejD. K.nie było prawidłowe. Przede wszystkim pozwana, mając informacje ożywo dodatnim obrazieG.po stronie lewej, a także przebytej wcześniej kamicy nerkowej i rzucawki poporodowej, powinna brać pod uwagęodmiedniczkowe zapalenie nerek. W takim przypadku niezbędne było skierowanie pacjentki w trybie pilnym do urologa. Natomiast leczenie objawowe nie było wystarczające.
Twierdzenia pozwanej, że pacjentka nie poinformowała o objawach świadczących o infekcji w układzie moczowym, nie może odnieść zamierzonego skutku. Z niewadliwych ustaleń Sądu I instancji wynika, żeM. R.od ponad miesiąca cierpiała na bóle brzucha. Nie sposób przyjąć za wiarygodne zeznania pozwanej, że pacjentka podczas wizyty w dniu 31 sierpnia 2006 roku podała w wywiadzie silny ból lędźwiowy trwający kilku godzin, choć rzeczywistości ból ten utrzymywał się od znacznie dłuższego czasu. W karcie choroby pacjentki (k 46) pozwana nie wpisała od jak dawna utrzymuje się ból po stronie lewej w okolicy lędźwiowej.
Trudno również uwierzyć, że pacjentka nie wspomniała o wizycie w(...)wG.w dniu 30 sierpnia 2006 roku, skoro następnego dnia zgłosiła się do drK., ponieważ podane tam leki przeciwbólowe nie dały pożądanego efektu. Niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącej zawarte w piśmie z 9 września 2014 roku (uzupełnienie apelacji), że „lekarz podczas wizyty bazuje na historii choroby przekazanej przez pacjenta”. Zgodzić się należy z apelującą, że lekarz nie ma możliwości sprawdzenia, czy pacjent przekazuje jej wszystkie informacje. Istotne jest jednak, żeby lekarz odbierając wywiad zadał pacjentce właściwe pytania.
Okoliczność, że drK.nie dysponowała dokumentacją medycznąM.R.i nie wiedziała o rzucawce porodowej, nie może stanowić usprawiedliwienia zaniechań diagnostycznych. Rolą lekarza jest bowiem odebranie od pacjenta szczegółowego wywiadu. W przypadkuM.R.wydaje się oczywiste zapytanie jej o ewentualne powikłania w związku z przebytym porodem. Pacjentka nie musi wiedzieć, które informacje są istotne dla oceny jej stanu zdrowia. Pozwana wyjaśniała w toku postępowania, żeM. R.nie gorączkowała. Jednocześnie pozwana nie sprecyzowała, czy w dniu wizyty pacjentka nie miała podwyższonej temperatury i jak sytuacja wyglądała w poprzednich dniach – i co wydaje się istotne – czy pacjentka brała jakieś leki na obniżenie temperatury. Skarżąca przerzuca natomiast odpowiedzialność na pacjentkę zarzucając jej, że „uzyskany od pacjentki wywiad był, z winy pacjentki, niepełny”.
Dla oceny prawidłowości postępowania diagnostycznego pozwanejD. K.nie ma znaczenia eksponowana przez nią okoliczność, że choć wstępnie biegli zarzucili jej niezlecenie badania moczu, po ponownej analizie wpisów w karcie choroby okazało się, że takie badanie, choć nie w trybie pilnym a zwykłym, zostało zlecone. Podkreślenia wymaga, że omyłka ta spowodowana była niestarannym sposobem wypełnienia karty choroby. Na karcie 46 akt sprawy znajduje się historia chorobyM.R., w której pozwana dokonywała wpisów w dniu 31 sierpnia 2006 roku. Zlecenie badania moczu i USG wygląda w ten sposób, że w dolnym lewym rogu, pod opisem dolegliwości pacjentki niewyraźnie wpisano „mocz”, „usg”. Natomiast leki zlecone pacjentce zostały wypisane po prawej stronie.
Z opinii biegłych wynika, że pomimo zlecenia badania moczu oraz badania USG, postępowanie medyczne pozwanej nie było prawidłowe, skoro nie skierowała pacjentki do urologa.
Nie są zasadne zarzuty skarżącej wobec opinii biegłych.
Pozwana zgłosiła swoje zastrzeżenia do opiniibiegłych z Zakładu Medycyny Sądowej(...)wT., Zakładu Medycyny Sądowej Katedry Medycyny SądowejC. M.im.L. R.wB.. Biegli poza sporządzeniem opinii podstawowej, kilkakrotnie wydawali też opinie uzupełniające. Była również możliwość zadawania biegłym pytań podczas przesłuchania na rozprawie. Sąd I instancji oddalił kolejny wniosek apelującej o uzupełnienie opinii biegłych, słusznie uznając, że dotychczasowe opinie w sposób wyczerpujący oceniły prawidłowość leczeniaM.R.przez poszczególnych lekarzy.
Nie jest trafny zarzut orzeczenia ponad żądanie.
Choć skarżąca wyraża odmienne przekonanie Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na powołanej przez powodów podstawie faktycznej. Powodowie zarzucali bowiem w pozwie, żeM. R.była nieprawidłowo leczona, co doprowadziło do jej zgonu. Powodowie nie dysponując wiadomościami specjalnymi nie było w stanie dokonać fachowej analizy postępowania medycznego poszczególnych lekarzy. Prawidłowość postępowania lekarskiego wobec żony i matki powodów była dopiero przedmiotem oceny przez zespół biegłych. Wobec tego nie ma znaczenia, że nie potwierdził się, kierowany wobec pozwanej zarzut, niezlecenia badania moczu.
Chybiony jest zarzut przedawnienia roszczeń w stosunku doD. R..
Powodowie trafnie podnoszą, że dowiedzieli się o przyczynieniu do powstania szkody przez pozwanąD. K.dopiero z treści opinii sądowo – lekarskiej z dnia 12 sierpnia 2010 roku i wezwanie pozwanej do udziału w tej sprawie w charakterze pozwanej dokonane w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2011 roku, doręczone pozwanej w dniu 23 stycznia 2012 roku, nastąpiło z zachowaniem terminu zart. 442.1.§ 1 k.c.
Nieskuteczne jest odwoływanie się przez skarżącą do opinii prof.B. R.. Opinia ta została wydana w sprawie karnej i nie była analizowana w rozpoznawanej sprawie.Wykorzystanie w postępowaniu cywilnym opinii biegłego sporządzonej na potrzeby postępowania przygotowawczego - z uwagi na zasadę bezpośredniości dowodów- jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy żadna ze stron nie kwestionowała tej opinii i nie żądała powtórzenia tego dowodu. W rozpoznawanej sprawie pozwana nie wnosiła o ustosunkowanie się biegłychC. M.do opiniiprof. B. R..
Niezależnie od tego, biegły wbrew prawidłowym ustaleniom Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie przyjął, żeM. R.przed dniem 4 września 2006 roku nie godziła się na leczenie szpitalne.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono z mocyart. 98 k.p.c.w związku zart. 391 k.p.c.