Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 265/14
Data wyroku: 2014-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wilczewska-, Robert Rafał Kwieciński, Waldemar Cytrowski

Sygn. akt II Ka 265/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2014r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący : SSO Waldemar Cytrowski
Sędziowie : SSO Agata Wilczewska - spr.
SSO Robert Rafał Kwieciński
Protokolant : st. sekr. sąd. Irena Bąk
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014r.
sprawyM. S.oskarżonego z art.217§1k.k.
i sprawyJ. P.oskarżonego z art.157§2k.k.
z oskarżenia prywatnego wzajemnego
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonegoM. S.
od wyroku Sądu Rejonowego w Kole
z dnia 14 sierpnia 2014r. sygn. akt II K 1516/13

I
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- na podstawieart. 66§1 i 2 kkw zw. zart. 67§1 kkwarunkowo umarza postępowanie karne wobec oskarżonegoM. S.o przypisany mu czyn zart. 157§2 kkna okres próby wynoszący 1 (jeden) rok,
- na podstawieart. 67§3 kkorzeka od oskarżonegoM. S.na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 200 (dwieście) złotych,
- uchyla orzeczenie zawarte w punkcie IV.

II
Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.

III
Zwalnia oskarżonegoM. S.w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od opłaty za obie instancje.

Robert Rafał Kwieciński Waldemar Cytrowski Agata Wilczewska

Sygn. akt: II Ka 265/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Kole, sygn. akt II K 1516/13, oskarżonegoM. S.uznał za winnego tego, że w dniu 13 grudnia 2013 r. w miejscowościP.gm.B.uderzałJ. P.pięściami w twarz i po całej głowie, a następnie złapał za odzież, przewrócił na łóżko typu wersalka i uciskał kolanami jego brzuch, w wyniku czegoJ. P.doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia powłok głowy w okolicy potylicznej z dwoma niewielkimi obrzękami, sińca i powierzchownych otarć naskórka w okolicy podoczodołowej prawej oraz obrzęku powłok okolicy lędźwiowej prawej, które to obrażenia spowodowały uJ. P.rozstrój zdrowia na czas nie dłuższy niż 7 dni, to jest występku zart. 157 § 2 k.k.i za to na podstawie tego przepisu wymierzył oskarżonemu karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych po 10 zł każda.
Nadto uniewinnił oskarżonegoJ. P.od zarzucanego mu czynu z oskarżenia prywatnegoM. S., polegającego na tym, że w dniu 13.12.13r. uderzyłM. S.pięścią w twarz wskutek czego wymieniony miał rozcięty łuk brwiowy i podbite oko, tj. od przestępstwa zart. 157 § 2 k.k.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonegoM. S.. Obrońca zaskarżył wyrok w całości zarówno wobec oskarżonegoM. S.jak i oskarżonegoJ. P.. Orzeczeniu zarzucił, naruszenieart. 4 k.p.k.i7 k.p.k.poprzez wybiórczą i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenieart. 4 k.p.k.i9 § 1 k.p.k.poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, naruszenieart. 410 k.p.k.poprzez oparcie wyroku na niepełnym materiale dowodowym, naruszenieart. 5 § 2 k.p.k.poprzez wydanie wyroku skazującegoM. S.z rażącym naruszeniem zasady in dubio pro reo, naruszenieart. 424 k.p.k.poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymogami ustawy, oraz z ostrożności niewłaściwą ocenę stopnia szkodliwości społecznej czynu zarzucanegoM. S.i niezastosowanie wobec niego innych środków przewidzianych ustawą.
Stawiając te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I w odniesieniu do oskarżonegoM. S.poprzez uniewinnienie go od zarzucanego czynu, ewentualnie umorzenie wobec niego postępowania na podstawieart. 17 § 3 k.p.k., ewentualnie warunkowe umorzenie postępowania na podstawieart. 66 k.k.i następnych. Nadto wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt. II wyroku w odniesieniu do oskarżonegoJ. P.i w tym zakresie przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kole do ponownego rozpoznania.
Skarżący ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie całej sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kole.
Nadto wniósł o uchylenie pkt. III i IV wyroku oraz zasądzenie od oskarżonegoJ. P.na rzeczM. S.poniesionych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w pierwszej i drugiej instancji i obciążenie go pozostałymi kosztami w sprawie.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonegoM. S.okazała się uzasadniona w zakresie w jakim skarżący wnosił o warunkowe umorzenia postępowania karnego wobec w/w oskarżonego. W pozostałym zakresie zarzuty apelacyjne okazały się bezzasadne.
Na wstępie należy podnieść, że Sąd I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, który należycie przez ten Sąd oceniony umożliwił poczynienie niewątpliwych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji prawidłową kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemuM. S.. Sąd I instancji przeprowadził rzetelną ocenę dowodów wskazując dokładnie, którym z nich i w jakiej części dał wiarę, a którym przymiotu wiarygodności odmówił. Stanowisko swoje w tej kwestii przedstawił w uzasadnieniu orzeczenia prawidłowo stosując zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Rozważania Sądu I instancji aczkolwiek swobodne nie noszą cech dowolności, a tym samym korzystają w pełni z ochrony przewidzianej w treściart. 7 k.p.k.
Niezasadny okazał się zarzut skarżącego, że pomiędzy treścią ustnej skargi o przestępstwie złożonej przezJ. P.w dniu 15 grudnia 2013 r. (k. 2-2v), a złożonymi przez niego wyjaśnieniami na etapie postępowania przed Sądem (k. 42v-43), zachodzą istotne różnice, a w konsekwencji jego wypowiedzi nie mogą uchodzić za spontaniczne, konsekwentne i szczere jak ocenił je Sąd Rejonowy. Z zarzutem tym nie można zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisart. 488 § 1 k.p.k.daje możliwość wniesienia w miejsce prywatnego aktu oskarżenia – o którym stanowiart. 487 k.p.k.– ustnej lub pisemnej skargi złożonej Policji. Odczytując więc treść przepisuart. 488 k.p.k.stanowiącego, że akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wskazania dowodów, na których opiera się oskarżenie, w powiązaniu zart. 487 k.p.k., skarga o której mowa w tym przepisie, może ograniczyć się do określenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu, a zadaniem Policji jest jedynie ewentualne zabezpieczenie dowodów w tej sprawie.J. P.składając więc skargę nie był zobowiązany do podania wszelkich znanych mu okoliczności sprawy, a jedynie takich, które istotne są z punktu określenia przestępstwa, o którym zawiadamia. Takie też informacje w rzeczywistości znalazły się w protokole z tej czynności. Opisał on bowiem dość dokładnie zachowanie oskarżonegoM. S.jak i skutki jakie zachowanie to spowodowało. Sąd odwoławczy zauważa także, że pomiędzy treścią skargi, a wyjaśnieniamiJ. P.złożonymi na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. nie zachodzą żadne sprzeczności. Jego wypowiedzi złożone przed Sądem stanowią bowiem jedynie logiczne i szczere rozwinięcie okoliczności podawanych podczas składania ustnej skargi o popełnieniu przestępstwa.
ObrońcaM. S.niezasadnie również podważa wiarygodność wyjaśnieńJ. P.powołując się na treść notatki urzędowej z dnia 13 grudnia 2013 r. (k. 6), sporządzonej przez funkcjonariusza PolicjiR. O.. W orzecznictwie wskazuje się, że notatka służbowa funkcjonariusza Policji nie może zastąpić dowodu procesowego wskazanego wart. 174 k.p.k.w przedmiocie stwierdzeń okoliczności i faktów dających podstawę do ustaleń istotnych w sprawie. Notatka służbowa może jedynie wskazywać na czynności sporządzającego notatkę a jej stwierdzenia mogą dotyczyć tylko kwestii procesowych, a nie merytorycznych, w toczącej się sprawie (wyr. SN z 08.10.1985 r., III KR 215/85, LEX 17692). W przedmiotowej sprawie Sąd na rozprawie w dniu 19 października 2014 r. okazał świadkowiR. O.notatkę urzędową z dnia 13 grudnia 2013 r. i po zaznajomieniu się z jej treścią świadek złożył zeznania co do przebiegu zdarzeń z dnia 13 grudnia 2013 r. Na możliwość zapoznania się z notatką służbową przez osobę ją sporządzającą wskazał chociażby Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 października 2011 r. (V KK 141/11, LEX 1095958). Skarżący podważając zatem wiarygodność wyjaśnieńJ. P.winien powoływać się na treść zeznańR. O.. Z uwagi bowiem na treśćart. 174 k.p.k.Sąd nie miał możliwości zastępowania czy też uzupełniania wypowiedzi w/w świadka w o przedmiotową notatkę. Sąd odwoławczy zauważa także, że treść zeznań w/w funkcjonariusza Policji pozostaje zgodna z pozostałym materiałem dowodowym obdarzonym przez Sąd Rejonowy wiarą, choć przyznać należy, iż części istotnych okoliczności sprawy świadek z uwagi na upływ czasu, nie pamiętał (k. 46-46v). W konsekwencji powyższego Sąd nie miał także możliwości, w oparciu oart. 394 § 2 k.p.k.zaliczyć w poczet materiału dowodowego w/w notatki urzędowej. Natomiast ustna skarga oskarżonegoJ. P.nie mogła zostać w ten sposób uznana za ujawnioną z uwagi, iż zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na podstawieart. 394 § 2 k.p.k.podlegają jedynie dokumenty i protokoły wymienione wart. 393 k.p.k.Oskarżonego Sąd przesłuchuje bezpośrednio, a jedynie jeżeli odmawia on wyjaśnień lub wyjaśnia odmiennie niż poprzednio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta wolno odczytywać na rozprawie, w odpowiednim zakresie protokoły jego wcześniejszych wyjaśnień –art. 389 § 1 k.p.k., co też Sąd uczynił na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. (k. 43).
Wbrew twierdzeniom skarżącego wersja zdarzeń przedstawiona przezJ. P.pozostaje w pełni zgodna z treścią zeznańI. W.,E. P. (1),W. P.,E. I.jak również funkcjonariuszy PolicjiR. O.iT. Ż.. W szczególności zeznaniaI. W., będącej bezpośrednim świadkiem zdarzeń z udziałem oskarżonych, okazały się istotne dla poczynienia pełnych ustaleń faktycznych. Osobie tej, nie będącej skonfliktowaną z żadną ze stron konfliktu, Sąd słusznie dał wiarę. W sposób emocjonalny i szczery zrelacjonowała ona bowiem w szczegółowy sposób zachowanie zarównoJ. P.jak iM. S.. Zeznała, że „tego dnia najpierw przyszedł do mnieP.(…) Później przyszedł panS., przyszedł go lać. Wszedł do domu, nie powiedział dobry wieczór, powiedział – o panP.jest, zaraz wziął się do boksowania. Zaraz podszedł doP.,P.wtedy siedział na krześle i miał ręce skrzyżowane przed sobą, patrzył na telewizor. Ja widziałam jakS.boksowałP.niesamowicie, ja byłam wtedy w tym pokoju i to widziałam. Ja się zdenerwowałam, dalejS.cisnąłP.na leżankę i gniótł go kolanami na brzuch i dusił go pod szyją (…) Jeszcze w domuP.odrzuciłS.na stół,S.był pijany” (k. 44). Zeznania te pozostają w pełni zgodne z wyjaśnieniami oskarżonegoJ. P.(k. 42v-43). Wiarygodności zeznańI. W.nie osłabia fakt, iż pozostaje ona spokrewniona z w/w oskarżonym skoro w toku postępowania nie ujawniły się żadne inne okoliczności podważające treść jej relacji. Sąd Rejonowy słusznie również ustalił, że oskarżonyM. S.podczas zdarzeń z dnia 13 grudnia 2013 r. pozostawał pod wpływem alkoholu. Na powyższą okoliczność wprost wskazaliJ. P.(k. 42v),E. P. (2)(k. 43v),I. W.(k. 44),E. I.(k. 44v) orazT. Z.(k. 74), którzy wskazywali bądź to na sposób zachowania oskarżonego charakterystyczny dla osób będących po spożyciu alkoholu, niewyraźną mowę jak i wyczuwalną woń alkoholu. Pomimo zatem, że nie zostało przeprowadzone badanie na zawartość alkoholu we krwi oskarżonegoM. S., nie ulega wątpliwości, iż pozostawał pod jego wpływem. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza również twierdzenia skarżącego, że toJ. P.miał motyw by zaatakowaćM. S.. Drugi z wymienionych oskarżonych wyjaśnił, że „wcześniej jak był tam u paniW.toP.wołał na nas pieniądze i na sąsiada. Ja wtedy powiedziałemP., żeby mnie nie wyzywał bo w przeciwnym razie doniosę na policję, że jeździ ciągnikiem bez prawa jazdy” (k. 42v). Okoliczności takiej w szczególności nie potwierdziłaI. W., w której zeznaniach brak jest informacji by pomiędzy oskarżonymi doszło do jakiejkolwiek wymiany zdań lub też kłótni. Słusznie Sąd uznał zatem, żeJ. P.nie pozostawał z drugim z oskarżonych, w memencie zdarzenia w jakimkolwiek konflikcie. Niezasadne okazały się również twierdzenia apelującego, wskazujące żeE. P. (2)iE. I.nie mogły widzieć przed domem jak oskarżonyM. S.trzymałJ. P.za ubranie pod szyją i jak nim potrząsał. Należy bowiem zważyć, żeJ. P.zeznał, że „nie wiem czy ona [E. P. (2)] widziała jak mnieS.wyciągał za szmaty” (k. 42v). Z uwagi na dynamiczny przebieg zdarzeń oraz z uwagi na fakt że oskarżony był uczestnikiem tego zdarzenia, a jego uwaga koncentrowała się naM. S., niewątpliwie mógł nie zauważyć momentu nadejściaE. P. (2)iE. I.. Zważyć jednak należy, że osoby te przesłuchane w charakterze świadków, stanowczo i zgodnie wskazały, iż widziały tą część zdarzenia, która miała miejsce przed domemI. W.. Wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, wskazują jednocześnie, że zasadnie Sąd uniewinnił oskarżonegoJ. P.od zarzucanego mu czynu zart. 157 § 2 k.k., skoro to on był osobą zaatakowaną i podejmującą jedynie czynności obronne. W sposób prawidłowy Sąd ocenił również jako pełną, jasną i rzetelną opinię biegłego lekarza medycyny sądowejA. P., która wskazała, że obrażenia obu oskarżonych wyczerpują dyspozycjęart. 157 § 2 k.k.Skarżący co prawda podnosi, iż biegła wskazała we wnioskach sporządzonej opinii, żeJ. P.nie mógł być uderzony taką ilość razy jak wskazał podczas badania tj. 15 razy. Zważyć jednak należy, że nie mogą stanowić dowodu oświadczenia oskarżonego złożone biegłemu dla wydania opinii albo lekarzowi dla celów medycznych (art. 199 k.p.k.). Treść tych oświadczeń nie może być zatem uwzględniana przy analizie dowodów zgromadzonych w sprawie, a jedynie ma znaczenie w aspekcie oceny opinii biegłego.
Nie ma również racji autor apelacji podnosząc zarzut obrazyart. 5 § 2 k.p.k.W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż nie można stawiać w sposób uzasadniony zarzutu naruszenia zasady in dubio pro reo powołując się na wątpliwości samej "strony" co do treści ustaleń faktycznych, wymowy dowodów, czy też sposobu interpretacji przepisów prawa. Dla oceny, czy nie został naruszony zakaz zart. 5 § 2 k.p.k.nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale tylko to, czy Sąd orzekający w sprawie rzeczywiście powziął wątpliwości w tym zakresie i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego.
A zatem w sytuacji, gdy konkretne ustalenie faktyczne zależne jest od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo. Ewentualne zastrzeżenia, co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu lub grupy dowodów rozstrzygane mogą być tylko na płaszczyźnie dochowania przez sąd granic sędziowskiej swobody ocen zart. 7 k.p.k.
Kontrola odwoławcza nie ujawniła uchybień Sądu skutkujących obraząart. 410 k.p.k.Przepis ten nakazujący uwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie, nie może być bowiem rozumiany w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych dowodów ma stanowić podstawę ustaleń Sądu. Jest to oczywiście niemożliwe zwłaszcza w sytuacji, gdy z różnych dowodów wynikają wzajemnie sprzeczne okoliczności, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Nie można więc zarzutu opierać na tym, iż pewne dowody nie stanowiły podstawy ustaleń, jeżeli sąd rozważył je i ocenił ich znaczenie w sposób określony wart. 7 k.p.k.
Skarżący co prawda zarzucił Sądowi I instancji także sporządzenie uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymaganiami wskazanymi wart. 424 k.p.k., jednakże w żaden sposób zarzutu tego nie uzasadnił. Wskazać więc należy, że sporządzone uzasadnienie zawiera opis stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranych dowodów, wskazanie dowodów spośród ujawnionych w toku rozprawy głównej, które zostały przyjęte za podstawę ustaleń faktycznych, wskazanie czy oskarżeni przyznali się do popełnienia zarzucanych przestępstw i jakie złożył wyjaśnienia, ustosunkowanie się Sądu do wyjaśnień oskarżonych poprzez stwierdzenie, czy Sąd dał im wiarę, lub odrzucił, analizę materiału dowodowego w postaci zeznań świadków i opinii biegłej oraz pozostałych dowodów i wnioski wyciągnięte z tej analizy, wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku, a w końcu przytoczenie okoliczności, które Sąd miał na względzie przy wymiarze kary. W konsekwencji nie doszło do naruszeniaart. 424 k.p.k.
Zasadnie natomiast skarżący wniósł o warunkowe umorzenie postępowania wobec oskarżonego w oparciu oart. 66 k.k.Zważyć bowiem należy, żeM. S.pozostaje osobą niekaraną, która w wyniku zdarzeń z 13 grudnia 2013 r. sama odniosła obrażenia. Występek oskarżonego nie był zaplanowany, miał charakter nagły i był pierwszym takim zdarzeniem z jego udziałem.
Zważywszy zatem na okoliczności zdarzenia, nieznaczne konsekwencje, jakie wyniknęły z niego dlaJ. P., tło zajścia, wzajemne zachowanie się jego uczestników, sylwetkę oskarżonego, należało dojść do wniosku, iż zasadnym jest zastosowanie względemM. S.instytucji warunkowego umorzenia postępowania, jako, że są podstawy do przyjęcia, iż w przyszłości będzie on przestrzegał porządku prawnego i ponownie nie popełni przestępstwa.
Sąd Okręgowy, uwzględniając w tej materii wniosek apelującego, na podstawieart. 66 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 67 § 1 k.k.warunkowo umorzył postępowanie karne wobecM. S.i ustalił okres próby na 1 rok. Nadto uznał za celowe, dla osiągnięcia celów prewencyjnych i wychowawczych, na podstawieart. 67 § 3 k.k., orzeczenie wobec oskarżonego świadczenia pieniężnego w kwocie 200 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
Sąd odwoławczy z urzędu uchylił jednocześnie orzeczenie o kosztach sądowych zawarte w punkcie IV zaskarżonego wyroku, gdyż, zgodnie z powołanym tam przepisem art.628pkt2k.p.k. oskarżony w sprawie z oskarżenia prywatnego ponosi wydatki na rzecz Skarbu Państwa ustalone na zasadach ogólnych jedynie w przypadku uprzedniego zwolnienia oskarżyciela prywatnego od ich uiszczenia lub w razie rozpoznania sprawy bez ich uiszczenia. Ponieważ zaś w niniejszej sprawie oskarżyciel prywatny uiścił zryczałtowaną równowartość wydatków w sprawie z oskarżenia prywatnego, który to ryczałt nie obejmuje jedynie kosztów wskazanych w art.618§1pkt5i11k.p.k. (art.621§1k.p.k.), oskarżony mógł zostać zobowiązany jedynie do zwrotu oskarżycielowi prywatnemu poniesionych przez niego wydatków, czyli między innymi kwoty wpłaconego ryczałtu, co też nastąpiło w punkcie III zaskarżonego wyroku.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd odwoławczy – nie znajdując też uchybień określonych wart. 439 k.p.k.lubart. 440 k.p.k., podlegających uwzględnieniu z urzędu i powodujących konieczność dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia – na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku.
Zważywszy na sytuację finansową i rodzinną oskarżonego, na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.oraz w zw. zart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jedn. Dz. U. z 1983r. Nr 49, poz. 223 ze zm.) Sąd odwoławczy zwolnił oskarżonegoM. S.od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz od opłat za obie instancje.
Robert Rafał Kwieciński Waldemar Cytrowski Agata Wilczewska