Sąd Rejonowy w Nysie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 68/13
Data wyroku: 2014-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: 1019 kc

Sygn. akt: I Ns 68/13

POSTANOWIENIE
Dnia 25 kwietnia 2014 r.

Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:  Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Protokolant:  protokolant sądowy Joanna Pilc-Syposz

po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na rozprawie wN.
sprawy z wniosku(...) Bank S.A.wW.
z udziałemB. C.,G. S.,E. N.
o stwierdzenie nabycia spadku poR. C.
w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzucenia spadku przez uczestniczkęG. S.

postanawia:
zatwierdzić złożone przez uczestniczkęG. S.na rozprawie w dniu 11.04.2014 r. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzucenia spadku poR. C..

UZASADNIENIE
Dnia 17 stycznia 2013 roku wnioskodawca(...) Bank S. A.z siedzibą wW.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poR. C., zmarłym w dniu 20 sierpnia 2006 roku wW., ostatnio stale zamieszkałym wN.. Jako uczestnika postępowania wskazałB. C..
Na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. (k. 76-77) Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki postępowania siostrę spadkodawcyG. S..G. S.wskazała wówczas, że w Sądzie Rejonowym w Nysie w 2008 r. toczyła się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku poR. C.. Wskazała też, że w tamtej sprawie złożyła pismo, że się zrzeka spadku po spadkodawcy.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. (k. 86) uczestniczkaG. S.oświadczyła, że chce złożyć oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie oraz oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2014 r. (k. 94) uczestniczkaG. S.oświadczyła, iż uchyla się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poR. C.w terminie i jednocześnie złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poR. C..

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

SpadkodawcaR. C.urodził się (...)wW.. Zmarł 20 sierpnia 2006 roku wW., a przed śmiercią stale zamieszkiwał wN.. W dacie śmierci spadkodawca był rozwiedziony. W ciągu swojego życia spadkodawca dwukrotnie pozostawał w związku małżeńskim. Pierwszą żoną spadkodawcy byłaI. D., z którą spadkodawca rozwiódł się. Ze związku tego spadkodawca nie miał dzieci. Drugą żoną spadkodawcy byłaJ. Ł., z którą spadkodawca również rozwiódł się. Ze związku małżeńskiego zJ. Ł.spadkodawca miał jedno dziecko tj.W. C.(obecnieH.). Innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich albo przysposobionych spadkodawca nie posiadał. W dacie śmierci spadkodawcy żyła jeszcze jego matkaJ. C.. Spadkodawca miał dwoje rodzeństwa tj. uczestniczkęG. S.oraz uczestniczkęB. C.. Spadkodawca nie pozostawił testamentu. Żaden ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po spadkodawcy, nie zrzekał się dziedziczenia po nim i nie został uznany za niegodnego do dziedziczenia. Matka spadkodawcyR. C.zmarła po spadkodawcy dnia 15 lutego 2011 r. i spadek po niej na podstawie testamentu odziedziczyła uczestniczka postepowaniaE. N..

Dowód: odpis zupełny aktu zgonuR. C.k. 10; zapewnienie spadkowe:G. S.k. 76-77.

W dniu(...)córka spadkodawcyR. C.tj.W. H.złożyła przed notariuszemC. S.w Kancelarii Notarialnej weW.oświadczenie o odrzuceniu spadku po spadkodawcy zarejestrowane w rep. A nr(...)Składając oświadczenie nie wskazała spadkobierców dziedziczących w dalszej kolejności po spadkodawcy. Podała, że nic jej nie wiadomo, by spadkodawca posiadał inne dzieci oraz by istniały jakieś testamenty spadkodawcy. Wskazała, że jest mężatką, ale nie ma dzieci. Notariusz przekazała wypis tego oświadczenia do Sądu Rejonowego w Nysie, gdzie zostało ono zarejestrowane pod sygn. akt I Ns 684/06. W sprawie tej Sąd o odrzuceniu spadku przezW. H.poinformował jedynie GminęN..

Dowód: akta SR w Nysie I Ns 684/06: oświadczenie k. 3, zawiadomienie k. 6

W dniu 10 marca 2008 r. do Sądu Rejonowego w Nysie wpłynął pierwszy wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcyR. C.. Wniosek został złożony przezJ. H.. Wnioskodawca wnosił o stwierdzenie, że spadek poR. C.nabyła w całości jego siostraG. S.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spadkodawca był bezdzietny i rozwiedziony, a jego rodzice już nie żyją. Wnioskodawca wskazał, że ma interes prawny w ustaleniu spadkobiercówR. C., bowiem zmarły pozostawił m. in.(...), a wnioskodawca chce nabyć ten samochód. Na rozprawie dnia 4 czerwca 2008 r. wnioskodawca cofnął wniosek. Postanowieniem wydanym na tej rozprawie Sąd umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku poR. C.. W piśmie z dnia 2 czerwca 2008 r., które wpłynęło do Sądu Rejonowego w Nysie dnia 16 czerwca 2008 r.G. S.wskazała, że nie będzie obecna na rozprawie dnia 4 czerwca 2008 r., bo jest osoba chorą i w trudnej sytuacji materialnej i przyjazd doN.nie wchodzi w rachubę.G. S.wskazała też, że w całości zrzeka się spadku po bracieR. C..

Dowód: akta SR w Nysie I Ns 220/08: wniosek k. 2, protokół rozprawy z 04.06.2008 r. k. 16, postanowienie z 4.06.2008 r. k. 17, pismo uczestniczkiG. S.z 2.06.2008 r.

UczestniczkaG. S.myślała, że wystarczy złożyć takie oświadczenie jakie złożyła w sprawie I Ns 220/08, żeby nie dziedziczyć spadku po bracieR. C.. O tym, że jedyna córka spadkodawcy tj.W. H.odrzuciła spadek poR. C.uczestniczkaG. S.dowiedziała się na pogrzebie swojej matki, która zmarła 15 lutego 2011 r. Uczestniczka nie wiedziała, że musi złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku po bracie. O tym, że błędnie nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracie uczestniczka dowiedziała się dopiero na rozprawie w niniejszej sprawie w dniu 27 listopada 2013 r.

Dowód: przesłuchanie uczestniczkiG. S.k. 95)

Sąd zważył, co następuje:
Wniosek uczestniczkiG. S.o zatwierdzenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 1019 § 1 k. c.jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
1)uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;
2)spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
Zgodnie zaś zart. 1019 § 2 k. c.spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Według zaśart. 1019 § 3 k. c.uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Przepisart. 690 k.p.c.stanowi zaś, że w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Jeżeli wskutek prawomocnego zatwierdzenia przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ulega zmianie krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone albo zarejestrowany został akt poświadczenia dziedziczenia, sąd po przeprowadzeniu rozprawy zmienia z urzędu postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia i orzeka w tym przedmiocie.
W niniejszej sprawie uczestniczkaG. S.nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracieR. C.pod wpływem błędu. Uczestniczka wiedziała, że spadkodawca ma córkę –W. H.. Nie wiedziała o tym, że córka ta w dniu 28 września 2006 r. złożyła przed notariuszemC. S.w Kancelarii Notarialnej weW.oświadczenie o odrzuceniu spadku po spadkodawcy zarejestrowane w rep. A nr(...).W. H.nie wskazała uczestniczkiG. S.jako spadkobiercy dziedziczącego w dalszej kolejności.
Zgodnie zart. 1015 § 1 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W przypadku braku oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy przyjmuje się, iż przyjął on spadek wprost. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.).
W niniejszej sprawie uczestniczkaG. S.dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku tj. fakcie, że córka spadkodawcy odrzuciła spadek dopiero na pogrzebie matki spadkodawcy i uczestniczki, która zmarła 15 lutego 2011 r. Uczestniczka myślała jednak wtedy, że nie musi dokonywać żadnych czynności, bo w toczącej się pod sygn.. akt I Ns 220/08 przed Sadem Rejonowym w Nysie pierwszej sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poR. C.w dniu 2 czerwca 2008 r. złożyła pisemne oświadczanie, że w całości zrzeka się spadku po bracieR. C.. Wnioskodawczyni była przekonana, że to oświadczanie jest wystarczające do tego, by nie dziedziczyć po spadkodawcy i nie składała żadnych dodatkowych oświadczeń.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 listopada 2012 r. (II CSK 171/12 LEX nr 1294475) na gruncieart. 84 k.c.nie ma przeszkód do uznania za błąd prawnie doniosły nie tylko błędu co do faktów, ale i błędu co do prawa - jeżeli oczywiście dotyczy on treści czynności prawnej i jest istotny. Skutki przyjęcia spadku nie zamykają się wyłącznie w sferze prawnej spadkobiercy, lecz oddziałują silnie na stosunki prawne wielu innych osób. Wzgląd na to przemawia za uzależnieniem prawnej doniosłości błędu w zakresie zastosowaniaart. 1019 k.c.nie tylko od tego, aby dotyczył on treści przyjęcia spadku i był istotny, ale i od tego, aby nie stanowił następstwa niedołożenia należytej staranności przez spadkobiercę.
Z treści przepisuart. 84 § 1 k.c.wynika, że w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Zgodnie zaś zart. 84 § 2 k.c.można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
W niniejszej sprawie brak oświadczenie o odrzuceniu spadku po spadkodawcy po stronie uczestniczkiG. S.wynikał z błędu spełniającego wyżej opisane kryteria. Był to błąd istotny. Uczestniczka nie wiedziała początkowo, że jest powołana do spadku po bracie, bo brat miał córkę. O odrzuceniu spadku przez córkę spadkodawcy dowiedziała się dopiero na początku 2011 r. Wtedy jednak myślała, że nie musi składać żadnych oświadczeń o odrzuceniu spadku po bracie, bo w toczącej się kilka lat wcześniej sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po nim złożyła oświadczenie, że zrzeka się spadku po nim. Uczestniczka była pewna, że to oświadczenie zwolniło ja od dziedziczenia spadku po bracie. Uczestniczka nie jest prawnikiem. O tym, że pod wpływem błędu nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracie dowiedziała się dopiero w toku niniejszej sprawie w dniu 27 listopada 2013 r. i na kolejnej rozprawie, przed upływem terminu rocznego zart. 88 k.c.złożyła oświadczanie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie. Zdaniem Sądu nie można zarzucić uczestniczce, że błąd stanowił skutek niedołożenia przez nią należytej staranności. Uczestniczka bowiem w toku pierwszej sprawy o stwierdzenie spadku po bracie złożyła pisemne oświadczenie o zrzeczeniu się spadku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa orzekł jak w postanowieniu.