Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 554/14
Data wyroku: 2014-12-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Bojarczuk, Sebastian Mazurkiewicz, Maciej Schulz
Słowa kluczowe: Przedawnienie Karalności, Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 17 § 1 pkt. 6 kpk

Sygn. akt VI Ka 554/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Maciej Schulz
Sędziowie: SO Sebastian Mazurkiewicz (spr.)
SR del. Anna Bojarczuk
Protokolant: sekr. sądowy Mariusz Pogorzelski
przy udziale Prokuratora Teresy Pakieły
po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2014 r.
sprawyK. K.
oskarżonego o przestępstwo zart. 284 § 2 kkw zw. zart. 12 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim
z dnia 20 grudnia 2013 r.    sygn. akt II K 588/12
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkpostępowanie przeciwkoK. K.o czyn zakwalifikowany zart. 284 § 3 kkw zw. zart. 12 kkumarza; zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. H.dodatkowo kwotę 1239,84 zł tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w pierwszej instancji oraz kwotę 516, 60 zł tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w instancji odwoławczej, przy czym kwoty te obejmują podatek VAT; koszty sądowe w sprawie przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.
Sygn. akt VI Ka 554/14

UZASADNIENIE

K. K.został oskarżony o to, że w okresie od 04.04.2003 roku do 29.10.2003 r. wN., woj.,(...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc przedstawicielem handlowym firmy „(...)” przywłaszczył sobie powierzone mu przez kontrahentów pieniądze za dostarczone artykuły spożywczego wg. wymienionych w zarzucie faktur na ogólną kwotę 19.091,91 zł, nie rozliczając się z firmą na szkodę „(...)” sp. z o.o,N.,ul. (...), to jest o przestępstwo zart. 284 § 2 kkw zw. zart. 12 kk.
Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim – po kolejnym już rozpoznaniu sprawy – wyrokiem z dnia 20 grudnia 2013 roku w sprawie pod sygn. akt II K 588/12 na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 postępowanie karne w sprawie przeciwkoK. K.umorzył wobec przedawnienia karalności czynu, na podstawieart. 632 § 2 kpkkoszty postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł prokurator na niekorzyść oskarżonego oraz obrońca oskarżonego – adw.M. H..
Prokurator zaskarżył ów wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego i wyrokowi temu zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania mogąca mieć wpływ na treść wyroku poprzez naruszenieart. 443 kpki wydanie orzeczenia surowszego niż uchylone pomimo tego, iż orzeczenie Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 stycznia 2008 roku nie było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego oraz naruszenieart. 399 kpki niepouczenie stron o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu;

2
obrazę przepisów prawa materialnego poprzez naruszenieart. 101 § 1 pkt 3 kkskutkujące błędnym przyjęciem, że doszło do przedawnienia karalności czynu, o który oskarżonoK. K.pomimo braku zmiany kwalifikacji prawnej zarzuconego mu czynu na czyn zart. 284 § 3 kkw zw. zart. 12 kkoraz naruszenieart. 12 kki nie wskazanie w opisie czynu, że jego dokonanie nastąpiło „w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w krótkich odstępach czasu”, co

3
skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mającym wpływ na treść orzeczenia i nieprzyjęciem, że zarzucony oskarżonemu czyn stanowi wypadek mniejszej wagi, a następnie błędne przyjęcie, że doszło do przedawnienia karalności czynu, podczas gdy przyjęcie przedawnienia karalności czynu możliwe jest jedynie przy dokonaniu zmiany kwalifikacji prawnej czynu naart. 284 § 3 kkw zw. zart. 12 kk.

Przy tak sformułowanych zarzutach Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nowym Dworze Mazowieckim.
Obrońca oskarżonego adw.M. H.zaskarżyła powyższy wyrok w całości, na podstawieart. 427 § 2 kpkiart. 438 pkt 2 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1
obrazę przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 414 § 1 kpkpolegającą na uznaniu, iż Sąd I instancji nie może czynić ustaleń odnoszących się do kwestii winy oskarżonego, bowiem przedawnienie karalności czynu tamuje dalszy tok postępowania i wyłącza możliwość czynienia merytorycznych ustaleń, w sytuacji, kiedy Sąd po przeprowadzeniu w całości postępowania dowodowego winien był w pierwszym rzędzie ustalić, czy oskarżony popełnił czyn zabroniony czy też nie;

2
brak rozstrzygnięcia o wynagrodzeniu dla obrońcy z urzędu;

Formułując powyższe zarzuty na zasadzieart. 427 § 1 kpkiart. 437 § 2 kpkwniosła o:
- zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego;
ewentualnie o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie należnych kosztów za I i II instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Zarzuty apelacji Prokuratora są materialnie rzecz biorąc zasadne, jednakże ich uwzględnienie mogło skutkować jedynie zmianą zaskarżonego wyroku. Nie było bowiem – w przedmiotowej sprawie – możliwości przekazania sprawy sądowimeritido ponownego rozpoznania z uwagi na ewidentną przeszkodę procesową w postaci przedawnienia orzekania. Apelacja obrońcy oskarżonego – w punkcie 1, bo tylko ten dotyczył meritum sprawy – okazała się w realiach tej sprawy niezasadna, stąd wniesiona apelacja nie mogła spowodować skutków zgodnych z którymkolwiek z postulowanych wniosków.
Rację ma Prokurator – podnosząc zarzuty 1 i 3 – że w niniejszej sprawie Sąd konstruując sentencję wyroku naruszył w zasadzie zakazreformationis in peius, choć z drugiej strony dokonał umorzenia postępowania na skutek prawidłowych wniosków, że w sprawie zaszła przeszkoda procesowa w postaci przedawnienia orzekania. W sprawie niniejszej oskarżony stanął formalnie rzecz biorąc pod zarzutem popełnienia przestępstwa zart. 284 § 2 kkw związku zart. 12 kk, jednak w wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 23 stycznia 2008 roku w ramach tego czynu przypisano mu popełnienie przestępstwa zart. 284 § 3 kkw związku zart. 12 kk(k. 249). Wyrok ten został uchylony, a sprawa trafiła do ponownego rozpoznania, jednak nastąpiło to na skutek apelacji wywiedzionej jedynie przez obrońcę oskarżonego (k. 262-263). Powyższe oznaczało – co zauważył Sąd Rejonowy orzekający w sprawie będącej przedmiotem aktualnego rozpoznania – że odpowiedzialność oskarżonego należy rozpatrywać jedynie w kontekścieart. 284 § 3 kk, a więc typu uprzywilejowanego. Formułując zatem orzeczenie w sprawie, choć formalnie rzecz biorąc Sąd Rejonowy miał podstawy do wskazania w komparycji wyroku podstawy zarzutu i kwalifikacji prawnej tożsamej z aktem oskarżenia, to miał jednocześnie obowiązek w sentencji wyraźnie zaznaczyć, że umorzenie postępowania dotyczy czynu, który jest kwalifikowany zart. 284 § 3 kkw związku zart. 12 kk. Tymczasem – jak zauważył Prokurator – do umorzenia postępowania na skutek przedawnienia doszło w istocie w sprawie o czyn zart. 284 § 2 kkw związku zart. 12 kk. Powyższe wymagało zatem zmiany i przyjęcia, że postępowanie karne wobecK. K.zostało umorzone w oparciu oart. 17 § 1 pkt 6 kpkw sprawie o przestępstwo zart. 284 § 3 kkw związku zart. 12 kk. Z tego względu rzecz jasna nie ma podstaw do uchylenia wyroku, które miałoby nastąpić jedynie po to, aby Sąd wydał ponownie wyrok o takim samym skutku i na tej samej podstawie prawnej, jedynie dotyczący zarzutu o nieco odmiennej kwalifikacji.
Nie jest zasadny zaś zarzut Prokuratora dotyczący tego, że Sąd naruszyłart. 399 kpk. Jeżeli Sąd nie dokonał zmiany kwalifikacji prawnej czynu – co prawda z pogwałceniem normyart. 443 kpk– to trudno zarzucać, że o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej nie uprzedził. Nawiasem mówiąc takie uprzedzenie byłoby – z uwagi na uwarunkowania procesowe wynikające z brzmieniaart. 443 kpk– zbędne i nawet, gdyby Sąd prawidłowo zakwalifikował czyn, o któryde factomogło toczyć się to postępowanie, to trudno byłoby mówić o naruszeniuart. 399 kpkw sposób mogący wpłynąć na treść orzeczenia.
Zarzut określony numerem 2 jest jedynie częściowo zasadny, a to na tyle na ile zasadny jest zarzut 1. Jeżeli bowiem Sąd uznał, że postępowanie o czyn zart. 284 § 2 kkw związku zart. 12 kkwymaga umorzenia z powodu przedawnienia, to wówczas istotnie naruszył prawo materialne w postaciart. 101 kk, gdyż czyn o takiej kwalifikacji nie mógłby się jeszcze przedawnić. Ponieważ jednak – jak wyżej wskazano – istnieją pełne podstawy do zmiany wyroku – ów błąd przestaje mieć znaczenie, albowiem w sprawie czyn, który mógłby potencjalnie zostać przypisanyK. K.doszło do przedawnienia orzekania. Nie można jednak podzielić argumentów dotyczących obrazyart. 12 kk, polegającej na niewskazaniu w opisie czynu, iż jego dokonanie nastąpiło „w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w krótkich odstępach czasu”. Po pierwsze dokładny opis czynu – uwzględniający wymienione wyżej elementy – dotyczy tylko wyroku skazującego (art. 413 § 2 kk), zaś ów wyrok takim nie jest i być nie może, stąd nieporozumieniem jest nawet podnoszenie kwestii, iż nie wskazano w opisie czynu, że nastąpiło jakiekolwiek dokonanie. Wyrok umarzający postępowanie powinien zawierać (art. 413 § 1 kpk) m.in. „przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu”. W zarzucie tymczasem oskarżyciel nie zawarł znamion określonych wart. 12 kk, choć w istocie miał taki obowiązek. W przypadku ferowania wyroku umarzającego postępowanie (a więc nie stwierdzającego popełnienie czynu) uzupełnienie znamion nie jest już możliwe.
Niezasadny okazał się zarzut określony numerem 1 apelacji obrońcy oskarżonego. O ile rzeczywiście – co wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – w przypadku stwierdzenia konkurencji przeszkód procesowych określonych wart. 17 § 1 pkt 6 oraz art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 kpkw sprawie należy wydać wyrok uniewinniający oskarżonego, nie zaś umarzający postępowanie, to jednak powyższa zasada ma zastosowanie jedynie w przypadku, w którym zbieg tych przesłanek zostanie stwierdzony dopiero po przeprowadzeniu dowodów i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych. Co prawda Sąd Rejonowy przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu informatyki, który sporządził sumaryczną kopię dokumentów elektronicznych, jednak powyższe nie wyczerpuje koniecznych czynności dowodowych w tej sprawie. W ocenie Sądu Okręgowego należało w takiej sytuacji – z uwagi na istnienie dokumentów księgowych w postaci plików elektronicznych, którenota beneprzedstawione zostały w formacie niezdatnym do zapoznania się z nimi – przesłuchać na okoliczność tych dokumentów świadkaM. G.(księgową w pokrzywdzonej spółce) a także ewentualnie świadkaM. S., która zajmowała się płacami i naliczaniem wynagrodzeń (k. 573). Nadto – choć z zaleceń Sądu Okręgowego ostatnio uchylającego wyrok Sądu Rejonowego – powyższe wprost nie wynikało, należało zaktualizować dane dotyczące możliwości przesłuchania świadkaW. N.i jego dalszego pobytu w Wielkiej Brytanii. Od ostatnich czynności Sądu związanych z tym świadkiem minął długi czas, stąd – niezależnie od braku zaleceń – powyższe było wymaganeart. 167 kpk, czy teżart. 366 § 1 kpk. Aktywność w tym względzie – na zasadach ogólnych – Sąd Rejonowy miał obowiązek podjąć niezależnie od wytycznych, które przecież nie wyłączają, ani nie ograniczają w żaden sposób konieczności podjęcia innych czynności niż zlecone. Z powyższego względu – ponieważ kwestia odpowiedzialnościK. K.wymagałaby dalszego wyjaśnienia kwestii związanych z dokumentacją pokrzywdzonej spółki i przesłuchiwania ww. świadków – nie ma podstaw do zmiany wyroku poprzez uniewinnienieK. K.od popełnienia czynu zart. 284 § 3 kkw związku zart. 12 kk. W takiej bowiem sytuacji toczeniu postępowania na zasadach ogólnych stoi na przeszkodzie negatywna przesłanka określona wart. 17 § 1 pkt 6 kpk(vide:postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2002 roku, sygn. akt IV KKN 264/99).
Z powyższych względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, poprzez wskazanie, że umorzenie postępowania na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpknastąpiło z uwagi na przedawnienie orzekania i dotyczy czynu o kwalifikacji zart. 284 § 3 kkw związku zart. 12 kk. Jednocześnie – z uwagi na zasadny zarzut apelacji obrońcy oskarżonego – Sąd w oparciu o obowiązujące w tym względzie przepisy orzekł nadto o przyznaniu adwokatowiM. H.wynagrodzenie za obronęK. K.w postępowaniu przed Sądem Rejonowym, uwzględniając stawkę podstawową wraz ze zwyżką związaną z większym niż jeden terminem rozpraw w sprawie pod sygn. akt II K 588/12 w kwocie 1239,84 złotych brutto.
O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy rozstrzygnął w oparciu oart. 634 kpkiart. 618 § 1 pkt 11 kpkoraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 4 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zmianami).
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 632 pkt 2 kpk.