Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 1051/13
Data wyroku: 2014-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Adamski
Słowa kluczowe: Ugoda
Podstawa prawna: art. 918 kc

Sygn. akt II Cz 1051/13

POSTANOWIENIE
Dnia 14 lutego 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:Przewodniczący: SSO Piotr StarostaSędziowie: SO Bogumił Goraj
SO Tomasz Adamski (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 roku w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuD. K.
przy uczestnictwieT. K.
o dział spadku
na skutek zażalenia wnioskodawczym
na postanowienie Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 16 października 2012 roku sygn. akt I Ns 170/10
postanawia:
1.oddalić zażalenie;
2. przyznać adwokatowiT. G.—M.od Skarbu  Państwa - Sądu Rejonowego w Inowrocławiu wynagrodzeniew kwocie  1.476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć)za udzielenie wnioskodawczyni pomocy prawnej z urzęduw postępowaniu zażaleniowym.
II Cz 1051/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 16 października 2012 roku Sąd Rejonowy wInowrocławiu umorzył postępowanie z wnioskuD. K.przyuczestnictwieT. K.o dział spadku poP. K.iA. K.. Sąd wskazał, że w dniu 16 października 2012 roku narozprawie strony zawarły ugodę, którą dokonały działu spadku po swychrodzicach i oświadczyły, że ugoda ta stanowi całkowite rozliczenie ichwzajemnych roszczeń z tego tytułu. Sąd zatwierdził ugodę jako dopuszczalnąalbowiem nie była ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżyciaspołecznego i nie zmierzała do obejścia prawa w rozumieniuart 203 § 4kpcw zw. zart. 223 § 2 kpciart. 13 § 2 kpc. W tej sytuacji postępowanie należałoumorzyć z mocyart. 355 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosłaD. K.domagającsię jego uchylenia i wskazując, że uchyla się od skutków prawnych ugody,albowiem działała ona w błędnym przekonaniu, że zobowiązując się dozapłaty na rzeczT. K.kwoty 39.150 złotych będzie uprawnionado potrącenia z tej kwoty kwoty długów czynszowych spowodowanych przezuczestnika, który w spadkowym lokalu zamieszkiwał (art. 84 kc). Pełnomocnikwnioskodawczyni podniosła nadto, że wnioskodawczyni jest osobą, która niejest w stanie kierować swym postępowaniem w rozumieniuart. 13 i 16 kc, stądteż koniecznym jest przeprowadzenie na okoliczność stanu jej zdrowiadowodu z opinii biegłych lekarza psychiatry i psychologa.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
W pierwszej kolejności wskazać należy, żeD. K.jest osobą pełnoletnią, nie jest ubezwłasnowolniona w całości lub częściowo, zatem
posiada pełną zdolność do czynności prawnych i zdolność procesową. Analiza podejmowanych przez wnioskodawczynię czynności, jej pism oraz składanych zeznań i oświadczeń nie stanowi podstawy do przyjęcia twierdzenia o niemożności kierowania przez nią swym postępowaniem. Co więcej ani sąd I instancji, ani też poprzedni pełnomocnik wnioskodawczyni nie zgłosili sygnalizacyjnie do prokuratora informacji o istnieniu postaw do wystąpienia z wnioskiem o ubezwłasnowolnienieD. K., supozycja aktualnego pełnomocnika wnioskodawczyni w tym zakresie nie poparta żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy do wystąpienia z takim wnioskiem. Brak też podstaw do prowadzenia dowodu z opinii biegłych: lekarza psychiatry i psychologa w kontekście podniesionej przez wnioskodawczynię i jej pełnomocnika podstawy uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli.
Odnosząc się do podstawy uchylenia się przezD. K.od skutków jej oświadczenia woli złożonego w dniu 16 października 2012 roku przy zawieraniu ugody w przedmiocie działu spadku, a sprowadzającej się do działania pod wpływem błędu, to wskazać należy, że składający oświadczenie woli może powołać się jedynie na błąd, który dotyczył stanu faktycznego, a nadto był uważany przez obie strony za niewątpliwy. Pozostawanie w błędzie dotyczy w tym wypadku oby stron ugody i musi być powiązane z innymi elementami opisanymi wart. 918 § 1 kc, tj. błąd musi dotyczyć stany faktycznego, który obie strony uważały za niewątpliwy, a spór nie byłby powstał, gdyby w chwili zawarcia ugody strony wiedziały o prawdziwym stanie rzeczy.
D. K.w dniu 16 października 2012 roku złożyła oświadczenie woli dotyczące dokonania działu spadku po swych rodzicachP. K.iA. K.w skład którego wchodzą ruchomości: kamera, aparat, stolik, lustro, odtwarzacz video i dwa radia oraz własnościowe spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wI.przyul. (...)o łącznej wartości 92.500 złotych (pkt 1 ugody). Następnie strony złożyły oświadczenia woli o dokonaniu działu spadku w ten sposób, by

3
ruchomości w postaci dwóch odbiorników radiowych i odtwarzacza video oraz mieszkanie o łącznej wartości 90.500 zł przypadły na rzeczD. K., zaś pozostałe ruchomości o łącznej wartości 2.000 zł na rzeczT. K.(pkt 2 ugody). W kolejnym punkcie wnioskodawczyni zobowiązuje się zapłacić na rzecz uczestnika kwotę 39.150 zł (pkt 3), a w ostatnim strony oświadczają, że ugoda stanowi całkowite rozliczenie wzajemnych roszczeń stron z tytułu działu spadku po rodzicach (pkt 4).
Wnioskodawczyni uchylając się od swego oświadczenia woli, wskazuje, że działała pod wpływem błędu sprowadzającego się do założenia, że kwotę spłaty będzie mogła pomniejszyć o zaległości czynszowe wobec spółdzielni mieszkaniowej, które - w jej ocenie - spowodował uczestnik. Sad odwoławczy wskazuje, ze z analizy akt sprawy wynika, że majątek spadkowy wart jest 92.500 złotych. Skoro strony miały równe udziały w masie spadkowej, to wartość udziału każdego z nich wynosi 46.250 zł. Uczestnik otrzymał w naturze ruchomości o łącznej wartości 2.000 złotych, zatem matematycznie określona dopłata na jego rzecz od wnioskodawczyni winna wynieść 44.250 złotych. Z dokumentów złożonych do akt wynika, że zadłużenie czynszowe mieszkania wynosi obecnie około 3.000 złotych, a wnioskodawczyni dotąd poniosła ciężar spłaty zadłużenia w kwocie 3.300 zł (2.300 bezpośrednio do spółdzielni i 1.000 zł u komornika). Skoro zatem w ugodzie zobowiązała się zapłacić tytułem dopłaty kwotę 39.150 zł, to z przeprowadzonej operacji rachunkowej wynika, że wysokość dopłaty została już pomniejszona o zadłużenie czynszowe mieszkania oraz wartość ciężarów poniesionych dotąd przez wnioskodawczynię. W tej sytuacji uzasadnionym jest twierdzenie sądu I instancji o zgodności ugody z prawem i zasadami współżycia społecznego, choć uzasadnienie sądu rejonowego w tym zakresie jest niezwykle lakoniczne.
Co więcej podniesiona przez wnioskodawczynię okoliczność w istocie nie stanowi błędu co do treści czynności prawnej (wnioskodawczyni chciała zawrzeć ugodę, której przedmiotem jest dział spadku z obowiązkiem dokonania stosownej dopłaty), a jedynie błąd co do prawa sprowadzający się

4
do założenia o możliwości dokonania potrącenia z tą należnością innych wierzytelności wnioskodawczyni wobec uczestnika. Jeśli w istocie wnioskodawczyni uzależniała zawarcie ugody o dział spadku od tej hipotetycznej możliwości dokonania potrącenia, to dotyczyłoby to jej sfery motywacyjnej, a nie treści czynności prawnej, a błąd taki nie może stanowić podstawy do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
Mając powyższe na względzie sąd odwoławczy uznał, że oświadczenieD. K.o uchyleniu się od skutków prawnych jej oświadczenia woli o zawarciu ugody w przedmiocie działu spadku jest bezskuteczne zważywszy na regulacjęart. 918 kc, a wobec powyższego postanowienie sądu I instancji o umorzeniu postępowania - prawidłowe i wydane w oparciu o prawidłową podstawę prawną.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy zażalenie uznał za bezzasadne i na podstawie przepisówart. 385 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpcje oddalił.
Nadto sąd odwoławczy wskazuje, że wnioskodawczyni korzystała w postępowaniu zażaleniowym z pomocy pełnomocnika procesowego ustanowionego z urzędu, który złożył oświadczenie, o którym mowa w§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W związku z powyższym Sąd przyznał wynagrodzenie w wymiarze stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 5 w zw. z § 9 pkt 3 i § 13 ust. 2 pkt 1 cytowanego rozporządzenia, tj. kwotę 1.200 zł. Zgodnie z § 2 ust. 3 tegoż rozporządzenia - w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. I, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach, co łącznie daje kwotę 276 zł.