Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 306/14
Data wyroku: 2014-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Hajda, Krystyna Wiśniewska-Drobny, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Czyny Niedozwolone
Podstawa prawna: art. 446 § 4 k.c., art. 362 k.c.
Teza: Nieskorzystanie przez członka rodziny zmarłego z pomocy psychologa w okolicznościach konkretnej sprawy może stanowić  podstawę zarzutu zobowiązanego do naprawienia szkody przyczynienia się członka rodziny zmarłego do zwiększenia krzywdy (art. 362 k.c.) podlegającej skompensowaniu w oparciu o regulację art. 446 § 4 k.c.

Sygn. akt III Ca 306/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędzia    SO Krystyna Wiśniewska-Drobny
Sędzia    SR (del.) Anna Hajda
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaG. F.,J. F.iP. F.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I C 911/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powodów:G. F.iJ. F.kwoty po 702 zł (siedemset dwa złote) oraz na rzecz powodaP. F.kwotę 396 zł (trzysta dziewięćdziesiąt sześć złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu odwoławczym.

SSR (del.) Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Krystyna Wiśniewska-Drobny

Sygn. akt III Ca 306/14

UZASADNIENIE
PowodowieG. F.,J. F.iP. F.żądali zasądzenia
na ich rzecz od pozwanej(...) Spółki Akcyjnej
wW.odpowiednio zadośćuczynień w kwotach po 60.000zł i w kwocie 55.000zł, z ustawowymi odsetkami od dnia 23 08 2011r. oraz zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdzili, że w dniu 18 05 2011r. wG.miał miejsce wypadek komunikacyjny, w wyniku którego śmierć poniósłD. F.– syn powodówG. F.iJ. F.oraz brat powodaP. F.. Sprawca wypadku był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Powodowie zgłosili swoje roszczenie u pozwanej, która w następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wypłaciła powodom zadość-uczynienie:G. F.iJ. F.w kwotach po 40.000zł, aP. F.
w kwocie 25.000zł. Przyznane im zadośćuczynienia nie zrekompensowały im w pełni poniesionych krzywdy i obecnie dochodzą oni pozostałej ich części.
Pozwana(...) Spółka AkcyjnawW.wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powodów zwrotu kosztów procesu. Nie kwestionowała - co do zasady – swej odpowiedzialności za skutki wypadku oraz zarzuciła, iż wypłacając zadośćuczynienie w pełni skompensowało powodom ich krzywdę. Ponadto pozwana kwestionowała datę początkową naliczania odsetek ustawowych.
Sąd Rejonowy w Gliwicachw wyroku z dnia 13 11 2013r. zasądził
od pozwanej na rzecz powodówG. F.iJ. F.kwoty po 60.000zł,
a na rzecz powodaP. F.kwotę 35.000zł, z ustawowymi odsetkami od dnia 7 10 2011r. oddalił powództwa w pozostałym zakresie oraz orzekł o kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulacje art. 822
§ 1 k.c.w zw. zart. 436 § 1 k.c.orazart. 446 § 4 k.c.Wskazał, że pozwana nie kwe-stionowała swej odpowiedzialności za skutki wypadku, a następstwie którego zmarłD. F.. Ocenił charakter relacji i więzi łączących powodów ze zmarłym i biorąc pod uwagę ich zażyłość, bliskość relacji osobistych wynikającą ze wspólnego zamieszkania, wspólnych zainteresowań oraz wiek zmarłego i spowodowany jego śmiercią rozmiar cierpienia powodów wynikających z długotrwałego okresu i intensyw-nością trwania żałoby, poczuciem pustki i osamotnienia, zaś odnośnie rodziców – negatywnymi prognozami co do ich stanu psychicznego w przyszłości i zmianami w ich zachowaniach, uznał że zasądzone zadośćuczynienie w połączeniu z zadośćuczy-nieniem przyznanym w postępowaniu likwidacyjnym w pełni kompensuje krzywdę powodów. O należnych powodom od pozwanej odsetkach za opóźnienie się pozwanej w spełnieniu zasądzonych świadczeń orzekł na podstawieart. 481 k.c.iart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 05 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz.U.
z 2013, poz. 392), uznając, że należą się one powodom za okres po upływie 30 dni
od dnia zgłoszenia szkody.
O kosztach procesu orzekał stosując regulacjeart. 100 k.p.c.: w przypadku powodówG. F.iJ. F.zasądzając na ich rzecz od pozwanej całość poniesionych przez nich kosztów, biorąc pod uwagę, że ulegli oni tylko co do nieznacznej części żądań. a w przypadku powodaP. F.stosunkowo je rozdzielił orzekł
na podstawieart. 100 k.p.c., mając na uwadze, że wygrał on sprawę w około 60%.
Orzeczenie zaskarżyłapozwana(...) Spółka AkcyjnawW., w części uwzględniającej powództwa:G. F.iJ. F.ponad kwotę 30.000zł, aP. F.ponad kwotę 17.500zł oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Wnosiła zmianę wyroku przez oddalenie powództw w zaskarżonej części oraz zasądzenie na jej rzecz od powodów zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Zarzuciła, że przy ferowaniu orzeczenia rażąco zawyżono kwoty zasądzonego zadośćuczynienia, gdyż nie mają one odzwierciedlenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W uzasadnieniu apelacji podnosiła, że pomimo, iż z opinii biegłego wynika, że u powodów nadal utrzymują się objawy związane z procesem nie-dokończonej żałoby, to żaden z nich nie widziała potrzeby skorzystania z pomocy psychologicznej i końcowe wnioski opinii nie dają podstaw do uznania, że doznana przez powodów krzywda w szczególny sposób odbiega od innych podobnych tragicznych przypadków.
PowodowieGabrielaF.,J. F.iP. F.wnieśli o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na ich rzecz od pozwanej zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (k. 218).
Sąd Odwoławczy ustalił i zważył co następuje:
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powodów, przyjmując że mają one źródło w reżimie odpowiedzialności deliktowej za szkodę
oraz w postanowieniach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartej przez sprawcę wypadku drogowego z pozwaną.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji, mają podstawę w informacjach zawartych w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych, których ocena mieści w granicach swobodnej oceny dowodów.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Odpowiedzialność pozwanej za skutki przedmiotowego wypadku drogowego wypadku nie była przez pozwaną - co do zasady - kwestionowana.
Ma ona źródło w regulacjiart. 415 k.c.w związku zart. 436 § 2 k.c.
i w postanowieniach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartej
przez pozwaną ze sprawcą wypadku drogowego oraz w regulacjiart. 822 § 4 k.c., uprawniającej powodów do dochodzenia roszczeń bezpośrednio od pozwanego zakładu ubezpieczeń.
Na zasadach ogólnych rodzi ona po stronie pozwanej z mocy regulacji art. 446
§ 6 k.c.obowiązek zapłaty powodom stosownego zadośćuczynienia za doznaną przez nich krzywdę na skutek śmierci ich syna i brataD. F., które – jak słusznie podnosi apelacja - z uwagi na jego kompensacyjny charakter nie może być nadmierne do doznanej krzywdy, co oznacza, że przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego musi ono być utrzymane w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. orzecz. S.N. z dnia 24 czerwca 1965r. I PR 203/65 - OSPiKA 1966r. poz. 92).
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna tego zagadnienia jest prawidłowa, a Sąd odwoławczy ją podziela i w całości przyjmuje za własną (orz. SN
z dn. 26 04 1935r. C III 473/34, Zb U. z 1935r. poz. 496).
W szczególności nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego orzeczenia przywołana w apelacji okoliczność niekorzystania obecnie przez powodów
z pomocy psychologicznej.
Takiego obowiązku nie nakłada bowiem na nich wprost żadna z obowią-zujących regulacji prawnych.
W obowiązującym stanie prawnym skorzystanie z takiej pomocy jest zatem ich suwerennym prawem i zaniechanie tego samo w sobie nie może rodzić dla nich negatywnych skutków, chyba że w toku postępowania podniesiono by formalny zarzut, który następnie wykazano, że nieskorzystanie przez nich
z pomocy psychologa potęgowałoby lub wydłużałoby w czasie występowanie u nich negatywnych skutków psychicznych spowodowanych śmierciąD. F.(art. 362 k.c.),czego jednak w niniejszej sprawie nie uczyniono.
Wbrew temu - do czego również zmierza apelacja – nie skorzystanie z takiej pomocy przez poszkodowanego nie świadczy o tym, że doznana przez niego krzywda
„nie odbiega w szczególny sposób od innych podobnych tragicznych przypadków”.
O tym bowiem jaki jest zakres krzywdy poszkodowanego każdorazowo decydują bowiem okoliczności konkretnego wypadku i tak kategoryczne uogólnienie jest sprzeczne z doświadczeniem życiowym, które wskazuje, na to, iż nie skorzystanie przez poszkodowanych z pomocy psychologa może wynikać z różnych obiektywnych
i subiektywnych przyczyn, takich np. jak niechęci do skorzystania z takiej pomocy, braku czasu, trudności z dojazdem do psychologa, odczuwanego skrępowania
w kontaktach z nim, czy też przeświadczenia o bezcelowości takiej pomocy.
Dlatego ustalone przez Sąd Rejonowy globalne wysokości zadośćuczynień należnych powodom od pozwanej spełniają wskazane na wstępie kryteria i wbrew temu co zarzuca apelacja nie są one niewspółmiernie nieodpowiednie do doznanej przez powodów krzywdy psychicznej, wobec czego brak jest podstaw do ich skorygowania przez Sąd odwoławczy ( OSN 9 07 1970r. III PRN 39/70, OSNCP 1971, Nr 3, poz. 53).
Rozstrzygnięcia o odsetkach ustawowych za opóźnienie się pozwanej
w zapłacie zasądzonych należności oraz o kosztach procesu mają oparcie w regulacjach odpowiednioart. 481 § 1 i 2 k.c.orazart. 100 k.p.c.
Reasumując zaskarżone wyrok jest prawidłowy i dlatego apelację pozwanej jako bezzasadną oddalono w oparciu o przepisart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na mocy regulacji
art. 98 § 1 i 3 k.p.c.biorąc pod uwagę, że pozwana w całości uległa w tym postępowaniu i powinna zwrócić powodom poniesione przez nich wspólnie koszty zastępstwa przez fachowego pełnomocnika w stosunku odpowiadającym stopniowi ich zainteresowania w wyniku postępowania odwoławczego (w sprawie zachodzi przedmiotowa kumulacja powództw lecz po stronie powodów nie występuje solidarność wierzycieli, a wobec tego, że zwrot kosztów postępowania odwoławczego ma postać świadczenia pieniężnego i co za tym idzie podzielnego, należy się każdemu z nich od pozwanej zwrot poniesionych przez nich wspólnie kosztów zastępstwa procesowego w części odpowiadającej stopniowi ich zainteresowania w wyniku postępowania odwoławczego).
SSR del. Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Krystyna Wiśniewska-Drobny