Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 136/14
Data wyroku: 2014-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Leżańska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 ust.1 w zw. z art. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 136/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2014 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Agnieszka Leżańska
Protokolant p.o. stażysty Renata Kabzińska
po rozpoznaniu w dniu 3 września 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuA. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 2 stycznia 2014 r. sygn.(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuA. P.prawo do emerytury od dnia(...)roku.
Sygn. akt V U 136/14

UZASADNIENIE
A. P.wystąpił w dniu 16 grudnia 2013 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z wnioskiem o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury przewidzianej dla pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r., rgan rentowy odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, podnosząc w uzasadnieniu decyzji, iż wnioskodawca nie udowodnił wymaganych przepisami 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawcy nie zaliczono do pracy w warunkach szczególnych całego okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedziba wB., a jedynie okresy: od 20 kwietnia 1976 roku do 16 czerwca 1983 roku oraz od 19 czerwca 1996 roku do 18 września 1996 roku. na stanowisku operatora betoniarki.
W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji w dniu 29 stycznia 2014 roku ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury, bowiem w całym okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.wykonywał prace w szczególnych warunkach.
Na rozprawie w dniu 3 września 2014 roku wnioskodawca sprecyzował żądanie wnosząc o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.w okresie od 16 lipca 1982 roku do 30 września 1996 roku.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy  – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
ustalił, co następuje :
A. P.urodzony (...), na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił staż pracy wynoszący łącznie 27 lat 2 miesiące i 15 dni okresów składkowych i nie składkowych, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Wnioskodawca obecnie jest zatrudniony współce z ograniczoną odpowiedzialnością (...)wB..
(okoliczności niesporne, analiza akt emerytalnych)
Organ rentowy do pracy w warunkach szczególnych zaliczył wnioskodawcy okresy zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.w okresie od 20 kwietnia 1976 roku do 16 czerwca 1983 roku oraz od 19 czerwca 1996 roku do 18 września 1996 roku na stanowisku operatora betoniarki, łącznie7 lat , 4 miesiące i 26 dnipracy w szczególnych warunkach(okoliczność niesporna, analiza akt emerytalnych).
W okresieod 20 kwietnia 1976 roku do 30 września 1996 rokuwnioskodawca zatrudniony był wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB..
W wystawionym wnioskodawcy w dniu 27 września 1996 roku świadectwie pracy stwierdzono, że wnioskodawcaA. P.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.w okresie od 20 kwietnia 1976 roku do 30 września 1996 roku w pełnym wymiarze czasu pracy zajmując następujące stanowiska:
- od 20 kwietnia 1976 roku do 23 października 1979 roku jako operator betoniarki(...);
- od 24 października 1979 roku do 15 lipca 1982 roku eksport NRD
- od 16 lipca 1982 roku do 15 czerwca 1983 roku jako operator betoniarki(...);
- od 16 czerwca 1983 roku do 30 września 1996 roku- jako majster betoniarni-magazynier, a ostatnio zajmowane stanowisko to majster wydziału wytwórni betonu( dowód: świadectwo pracy z dnia 27 września 1996 roku k.9 w aktach rentowych).
Przedsiębiorstwo Produkcji (...)wB.stanowiło jednostkę organizacyjną wchodząca wskład Elektrowni (...). W skład Przedsiębiorstwa wchodziło około pięciu wydziałów, m.in. wydziału W-1 , na którym pracowałA. P.. Wydział W-1 zajmował się wytwarzaniem betonu oraz tzw. betonu kruszynowego. Na wydziale pracowało sześć maszyn do produkcji betonu. Wnioskodawca na wydziale W-1 pracował od samego początku istnienia Zakładu, jako operator betoniarki bezpośrednio przy produkcji betonu (dowód: świadectwo pracy k.38, karta obiegowa zmiany k.37 i 35, umowa o prace k.36, 33 w aktach osobowych wnioskodawcy, zeznania wnioskodawcyA. P.nagranie protokołu rozprawy z dnia 3 września 2014 roku k.29 od minuty 01.40 do minuty 05.19, zeznania świadków: nagranie protokołu rozprawy z dnia 29 lipca 2014 roku k.24-L. B.od minuty 08.34 do minuty 30.47,W. S.od minuty 30.47 do minuty 37.23 w aktach sprawy).
Po powrocie z NRD, gdzieA. P.pracował w ramach umowy eksportowej, w okresie od 24 października 1979 roku do 15 lipca 1982 roku, jako operator betoniarki setter, kontynuował zatrudnienie na Wydziale W-1Przedsiębiorstwa Produkcji (...), również jako operator betoniarki bezpośrednio przy produkcji betonu. Z dniem 16 lipca 1982 roku wnioskodawcy powierzono obowiązki operatora betonowni „S.:”( dowód: zeznania wnioskodawcyA. P.nagranie protokołu rozprawy z dnia 3 września 2014 roku k.29 od minuty 01.40 do minuty 05.19, zeznania świadków: nagranie protokołu rozprawy z dnia 29 lipca 2014 roku k.24-L. B.kod minuty 08.34 do minuty 30.47 w aktach sprawy, świadectwo pracy k.9 w aktach rentowych rozwiązanie umowy na budowie eksportowej k.30,, angaż k.27 oraz angaż 24 , k.21, 20,18, 14, 10, w aktach osobowych wnioskodawcy)
W okresie rozrostu systemu organizacyjnego w Zakladzie – konieczne stało się nadzorowanie grupy operatorów. Z tych tez względów wnioskodawca, jako osoba pracująca w Zakładzie od początku jego istnienia, otrzymał z dniem 16 czerwca 1983 roku, tytuł mistrza, a z dniem 1 stycznia 1984 roku tytuł majstra. Nie zmieniło to jednak charakteru wykonywanej przezA. P.pracy, który nadal stale pracował jako operator węzła betoniarskiego, a dodatkowo dozorował prace międzyoperacyjne wykonywane na węzłach betoniarskich, kontrolował jakość produkowanego betonu kruszynowego, sprawdzał zgodność z dyspozycjami, organizował pracę zespołów operatorów przy produkcji betonu, utrzymywał właściwy stanu surowców na poszczególnych maszynach i wytwórniach. W razie potrzeby musiał również obsługiwać urządzenia znajdujące się na węźle.
Było sześć węzłów betoniarskich służących do wytwarzania i produkcji betonu kruszynowego, z których każdy składał się z całego zestawu urządzeń tj. podciągarki, która służyła do zaciągania kruszywa do boksów, z których łupiny były dozowane do wózka, wciągane do góry i zasypywane do mieszarki. Cement oraz woda były naważane i zasypywany do mieszarki poprzez dozownik. Dozowanie odbywało się przez licznik, wszystko następnie było mieszane i po odpowiednim okresie mieszania, przewożone do odbiorcy samochodem typu gruszka lub innymi specjalnymi samochodami. W zależności od charakteru i przeznaczenia betonu dodawane były też inne dodatki np. chemiczne, włókna, które były wykorzystywane przy betonach posadzkowych.
Jako majster wnioskodawca nie miał osobnego pomieszczenia. Na terenie zakładu znajdowała się dyspozytornia, w której zatrudniona była pracownica-dyspozytorka, z którą wnioskodawca rano, jeszcze przed rozpoczęciem pracy, uzgadniał plan na dany dzień. To dyspozytorka koordynowała ruch samochodów przewożących beton.
W związku z reorganizacja zakładu-redukcjami etatów ( w latach 90-tych) , operatorom w tym wnioskodawcy powierzono dodatkowo obowiązki magazyniera. Nie zmieniło to jednak charakteru wykonywanej przez niego pracy, który nadal stale pracował jako operator węzła betoniarskiego, a dodatkowo musiał poza godzinami pracy lub w dni wolne od pracy sprawdzać stan magazynu, rozliczać jego stan- za co ponosił odpowiedzialność materialną. Za te dodatkowe obowiązki wnioskodawca miał płacone nadgodziny lub otrzymywał dodatkowe premie.
Praca wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.w całym okresie zatrudnienia tj od dnia 20 kwietnia 1976 roku do 30 września 1996 roku była praca wykonywaną w bardzo ciężkich warunkach: w zapyleniu, hałasie. Była to praca wielozmianowa ( 3 zmiany). W całym tym okresie wnioskodawca jako operator betoniarki bezpośrednio przy produkcji betonu.- pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, innych prac w tym czasie nie wykonywał, do innych prac nie był delegowany( dowód: świadectwo pracy k.38, karta obiegowa zmiany k.37 i 35, umowa o prace k.36, 33pismo z dnia 17 czerwca 1883 roku k.21, pismo z dnia 30 stycznia 1984 roku k.20w aktach osobowych wnioskodawcy, zeznania wnioskodawcyA. P.nagranie protokołu rozprawy z dnia 3 września 2014 roku k.29 od minuty 01.40 do minuty 05.19, zeznania świadków: nagranie protokołu rozprawy z dnia 29 lipca 2014 roku k.24-L. B.od minuty 08.34 do minuty 30.47,W. S.od minuty 30.47 do minuty 37.23 w aktach sprawy).
Po rozwiązaniu stosunku pracy pracodawca nie wystawił wnioskodawcy świadectwa pracy w warunkach szczególnych(okoliczność bezsporna).
Pracującemu razem z wnioskodawcą na tym samym stanowisku operatora betoniarki, majstra, kierownika budowyB. K.pracodawca wystawił świadectwo pracy w warunkach szczególnych( dowód: zeznania wnioskodawcyA. P.nagranie protokołu rozprawy z dnia 3 września 2014 roku k.29 od minuty 01.40 do minuty 05.19, zeznania świadków: nagranie protokołu rozprawy z dnia 29 lipca 2014 roku k.24-L. B.od minuty 08.34 do minuty 30.47,W. S.od minuty 30.47 do minuty 37.23 w aktach sprawy, świadectwo pracy w warunkach szczególnychB. K.k.21 w aktach sprawy).
WPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)w latach 1975 - 1998 pracowałL. B.. Był on dyrektorem najpierw całego Przedsiębiorstwa, a po sprywatyzowaniu większości oddziałów w latach 90, dyrektorem Wydziału Produkcji Betonu W-1, a zatem przełożonym wnioskodawcy.
W przedsiębiorstwie tym pracował także z wnioskodawcąW. S.od 1975 roku do dziś, również jak wnioskodawca na stanowisku operator węzła betoniarskiego.
(dowód: zeznania wnioskodawcyA. P.nagranie protokołu rozprawy z dnia 3 września 2014 roku k.29 od minuty 01.40 do minuty 05.19, zeznania świadków: nagranie protokołu rozprawy z dnia 29 lipca 2014 roku k.24-L. B.od minuty 08.34 do minuty 30.47,W. S.od minuty 30.47 do minuty 37.23 w aktach sprawy)

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Zważył, co następuje :

odwołanie jest uzasadnione, co skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn.Dz. U. z 2013r. poz. 1440 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Należy dodać, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu ( nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w dniu(...)roku ukończył 60 lat ).
Do stażu pracy w warunkach szczególnych nie zaliczonoA. P.okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedzibą wB.od 16 lipca 1982 roku do 30 września 1996 roku na stanowisku operator węzła betoniarskiego, gdyż jak argumentował ZUS nie zostało one umieszczone w wykazie prac w warunkach szczególnych stanowiących załącznik do rozporządzenia 7 lutego 1983r., ponadto przedstawione świadectwo pracy z dnia 27 września 1996 roku wskazano stanowiska pracy nie uprawniające do wcześniejszej emerytury.
Odnosząc się do zasadności odmowy zaliczenia przez ZUS spornych okresów jako zatrudnienia w warunkach szczególnych stwierdzić należy, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku sprawy (w postaci zeznań przesłuchanych osób - wnioskodawcy i wskazanych przez niego świadków – współpracownikówL. B.iW. S.oraz zgromadzonych dokumentów w postaci m.in. świadectw pracy, angaży, zaświadczeń) pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż praca świadczona wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)z siedziba wB.w całym okresie zatrudnieniaA. P., a zatem również w spornym okresie od 16 lipca 1982 roku do 30 września 1996 roku odpowiadała definicji zawartej wwykazie A dział V pkt 4. Była to więc praca mieszcząca się w pojęciuprace zbrojarskie i betoniarskie.
Jak ustalił Sąd Okręgowy, prace jakie wykonywał wnioskodawca (mimo zmieniającej się i nie do końca jasnej nazwy stanowiska –( operator betoniarki, majster betoniarni-magazynier, mistrz ) faktycznie polegały na wykonywaniu pracy betoniarskiej. Mieszał jako operator węzła betoniarskiego poszczególne składniki tj. kruszywo, piach i cement , a także związki chemiczne i włókna w odpowiednich proporcjach, w celu uzyskania konkretnego rodzaju betonu. Dodatkowo, jak to precyzyjnie wyjaśnił świadekL. B., będący w owym czasie dyrektorem Przedsiebiorstwa, zmieniająca się struktura , organizacja zakładu zmuszała do powierzania osobom takim jak wnioskodawca dodatkowych zajęć m.in. magazyniera. Nadto świadek wyjaśnił, dlaczego w świadectwie oraz angażach wnioskodawca pojawia się zapis majster, który był jedynie funkcją tj. pełnienie dodatkowo nadzoru nad ludźmi, czy mistrz, który oznaczał tytuł zawodowy. Żadna jednak z tych dodatkowych funkcji nie rzutowała w żaden sposób na charakter pracy wykonywanej w spornym okresie przez wnioskodawcę, który nadal pracował jako operator betoniarki przy bezpośredniej produkcji betonu.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówL. B.orazW. S., jak również samego wnioskodawcy, którzy jasno i logicznie przedstawili na czym polegała praca wnioskodawcy, zakres jego obowiązków oraz przyczyny dla których w dokumentach pracowniczych wnioskodawcy pojawiają się nie do końca precyzyjne zapisy. W ocenie Sądu nie ulega również wątpliwości, że wnioskodawca mający jako obowiązek sprawowanie bezpośredniego nadzoru nad operatorami betoniarek, nie przebywał w żadnym osobnym pomieszczeniu. Tzw. dyspozytorka była bowiem przeznaczona dla pracownika- dyspozytora, który koordynował pracę kierowców i uzgadniał z wnioskodawcą plan na dany dzień. Logiczne są również zeznania wnioskodawcy, iż funkcja magazyniera sprawowana przez niego jako dodatkowy zakres obowiązków w żaden sposób nie kolidowała z wykonywaną przez niego pracą operatora betoniarki. Magazyny zakładu znajdowały się na jednym placu, tam gdzie węzły betoniarskie i ich stan mógł być sprawdzony dopiero na koniec dnia pracy, kiedy nikogo w zakładzie nie było (po godzinach), bo tylko wtedy możliwe było jego rozliczenie.
Nie budzi tym samym wątpliwości Sadu, że prace świadczone przez wnioskodawcę przy węźle betoniarskim, a polegające wyłącznie na produkcji betonu są pracami, o których mowa we wskazanym punkcie wykazu.
Tym samym uznać należało, iż wnioskodawca wykazał, że w całym okresie zatrudnienia tj. od 20 kwietni 1976 roku do 30 września 1996 roku, a nie tylko w okresach zaakceptowanych przez ZUS, pracował w warunkach szczególnych, a więc w okresie przekraczającym 15 lat.A. P.spełnia również pozostałe warunki do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury.
Z dniem 1 stycznia 2013 roku zmieniła się treść art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ustawa z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2012 r., poz. 637)  i treścią ryzyka emerytalnego przestało być rozwiązanie stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Reasumując -uznając wniesione odwołanieA. P.za zasadne, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.i przyznał wnioskodawcy prawo do świadczenia emerytalnego poczynając od dnia(...)r.