Sąd Okręgowy w Sieradzu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 94/14
Data wyroku: 2014-07-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Podwójniak, Janusz Adamski, Marcin Rudnik
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 440 kpk

Sygn. akt II Ka 94/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 lipca 2014r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSO Marcin Rudnik (spraw.)
Sędziowie: SO Janusz Adamski
SO Marek Podwójniak
Protokolant: sekr. sąd. Monika Wlazła
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sieradzu Balbiny Stasiak
po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014r.
sprawyP. F.iA. I.
oskarżonych o przestępstwa zart. 207 § 1 kki innych
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonych oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejZ. I.
od wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 17 stycznia 2014r. wydanego w sprawie II K 128/13
na podstawieart. 437§1 i 2 kpkw zw. zart. 440 kpkorazart. 633 kpkw zw. zart. 636§2 kpk:

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie z punktu 9 o zasądzeniu od oskarżonejP. F.na rzecz oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwoty 1680 (jeden tysiąc sześć osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego,

2
w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

3
zasądza od oskarżonejA. I.na rzecz oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym,

4
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. O.kwotę 840 zł (osiemset czterdzieści) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług w wysokości 193,20 zł (sto dziewięćdziesiąt trzy złote dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonymP. F.iA. I.z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

5
zasądza na rzecz Skarbu Państwa od:

- oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty za II instancję oraz kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym,
- oskarżonejP. F.kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem opłaty za II instancję oraz kwotę 536,60 zł (pięćset trzydzieści sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym,
- oskarżonejA. I.kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty za II instancję oraz kwotę 536,60 zł (pięćset trzydzieści sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym.
Sygn. akt II Ka 94/14

UZASADNIENIE
P. F.została oskarżona o to, że:

I
w okresie od czerwca 2008 r. do grudnia 2011 r. w miejscowościZ.K.gm.W.woj.(...)znęcała się fizycznie i psychicznie nad swoją babkąZ. I.w ten sposób, że bez żadnego powodu wszczynała z nią awantury podczas których szarpała ją za odzież, popychała, rzucała w nią obuwiem, wyzywała ją słowami wulgarnymi powszechnie uznanymi za obelżywe, ośmieszała, poniżała, groziła pozbawieniem życia, przy czym groźby te wzbudziły w wymienionej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, wyganiała z domu, nie wpuszczała do domu, uniemożliwiała korzystanie z wodociągu, uniemożliwiała korzystanie z ogrzewania, ograniczała kontakty oraz zakłócała spoczynek nocny, czym działała na szkodę w/wymienionej, tj. o przestępstwo zart. 207 § 1 kk.

A. F.oskarżono natomiast o to, że:

II
w okresie od czerwca 2008r. do grudnia 2011 r. w miejscowościZ.K.gm.W.woj.(...)znęcała się psychicznie nad swoją matkąZ. I.w ten sposób, że bez żadnego powodu wszczynała z nią awantury, podczas których wyzywała ją słowami wulgarnymi powszechnie uznanymi za obelżywe, ośmieszała, poniżała, szarpała za odzież, groziła pozbawieniem życia, przy czym groźby te wzbudziły w wymienionej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione, wyganiała z domu, nie wpuszczała do domu, uniemożliwiała korzystanie z wodociągu, uniemożliwiała korzystanie z ogrzewania, ograniczała kontakty, oraz zakłócała spoczynek nocny, tj. o przestępstwo zart. 207 § 1 kk,

III
w miesiącu sierpniu 2010 r. w miejscowościZ.K.gm.W.woj.(...)zabrała w celu przywłaszczenia należący doZ. I.dowód osobisty seria i nr(...)(...)wydany w dniu 03.08.2007r. przez(...), czym działała na szkodę wymienionej, tj. o przestępstwo zart. 275 § 1 kk,

IV
w dniu 15 grudnia 2011 r. miejscowościZ.K.gm.W.woj.(...)zastosowała przemoc fizyczną polegającą na ugryzieniu funkcjonariusza policjiM. G.w nasadę palca wskazującego lewej dłoni w celu zmuszenia go do odstąpienia od prawnej czynności służbowej polegającej na przeszukaniu i zatrzymaniu jej. Jednocześnie spowodowała u wymienionego obrażenia w postaci zaczerwienienia i pęknięcia naskórka naruszające czynności narządu ciała poniżej dni siedmiu zgodnie z dyspozycjąart. 157§2 kk, tj. o przestępstwo zart. 224 § 2 kkiart. 157 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kk,

V
w dniu 15 czerwca 2009 r. w miejscowościZ.K.gm.W.woj.(...)przywłaszczyła sobie przyczepę(...)Z.onr rej. (...)wartości 3.800 zł, sadzarkę do ziemniaków wartości 1.300 zł, pług ciągnikowy dwuskibowy wartości 600 zł, brony zębowe wartości 600 zł, kultywator wartości 550 zł, rozdrabniacz do zboża -śrutownik wartości 700 zł w ten sposób, że w dniu 27 października 2009 r. wS.woj.(...)działając z góry powziętym w celu użycia za autentyczną po uprzednim sfałszowaniu przez nieustaloną osobę w nieustalonym czasie, miejscu i okolicznościach podpisuZ. I.na umowie darowizny z dnia 15.06.2009 r. dotyczącej przyczepy rolniczej i wymienionych maszyn rolniczych, posłużyła się tak przerobionym dokumentem jako autentycznym podczas czynności cywilno - prawnych w Urzędzie Skarbowym wS.oraz w dniu 26.08.2010 r. w Starostwie Powiatowym wS.podczas czynności dotyczących złożenia wniosku o przerejestrowanie przyczepy(...)onr rej. (...)działając na szkodę Starostwa Powiatowego wS., Urzędu Skarbowego wS.iZ. I., tj. o przestępstwo zart. 284 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 11 § 2 kk.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014r. wydanym w sprawie II K 128/13 Sąd Rejonowy w Sieradzu w ramach czynu zarzucanego oskarżonejP. F.w punkcie I:

a
ustalił, że oskarżona ta w dniu 23 sierpnia 2010 roku w miejscowościK.Z.szarpiąc i zadając uderzenia rękami naruszyła nietykalność cielesną pokrzywdzonejZ. I., to jest wypełniła znamiona przestępstwa zart. 217 § 1 k.k.i na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 2 kkumorzył postępowanie karne wobec wymienionej oskarżonej w zakresie tego czynu,

b
uznał oskarżoną tą winną tego, że jesienią 2011 roku w miejscowościK.Z.znieważyłaZ. I.słowami uznanymi powszechnie za obelżywe, to jest czynu wypełniającego znamionaart. 216 § 1 kki na podstawieart. 216 § 1 kkwymierzył jej karę 50 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 10 złotych, a na poczet tej kary zaliczył jeden dzień zatrzymania w dniu 15 grudnia 2011 roku, uznając, że jest on równoważny 2 stawkom dziennym grzywny.

Poza tym wskazanym wyżej wyrokiem Sąd I instancji na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 2 kkumorzył postępowanie karne wobec oskarżonejA. I.odnośnie czynu zarzucanego jej w punkcie II, przy czym w ramach stawianego zarzutu przyjął, że czyn jej polegał na tym, że w dniu 23 sierpnia 2010 roku w miejscowościK.Z.szarpiąc i zadając uderzenia rękami naruszyła nietykalność cielesną pokrzywdzonejZ. I.i wypełnił znamiona przestępstwaart. 217 § 1 kk.
W punkcie 4 opisanego wyżej wyroku Sądu Rejonowy uznałA. I.za winną:
a) czynu zarzucanego jej wpunkcie III, wypełniającego znamionaart. 275 § 1 kki na podstawieart. 275 § 1 kkwymierzył jej karę 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 10 złotych,

b
czynu zarzucanego jej wpunkcie IV, wypełniającego znamionaart. 224 § 2 kkiart. 157 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 224 § 2 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył jej karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

c
w ramach czynu zarzucanego jej w punkcie V, tego, że działając ze z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, w dniu 27 października 2009 r. wS.i w miejscowościZ.K.przywłaszczyła sobie będące własnościąZ. I.przyczepę(...)Z.onr rej. (...)wartości 3.800 zł, sadzarkę do ziemniaków wartości 1.300 zł, pług ciągnikowy dwuskibowy wartości 600 zł, brony zębowe wartości 600 zł, kultywator wartości 550 zł, rozdrabniacz do zboża -śrutownik wartości 700 zł oraz użyła jako autentycznego dokumentu podrobionej umowy darowizny datowanej na 15.06.2009 r. dotyczącej przyczepy rolniczej i wymienionych maszyn rolniczych (zawierającej podrobiony podpis jednej ze stron umowy -Z. I.), posługując się nią podczas czynności cywilno - prawnych w Urzędzie Skarbowym wS., a następnie użyła tego samego podrobionego dokumentu jako autentycznego w dniu 26.08.2010 r. w Starostwie Powiatowym wS.podczas czynności dotyczących złożenia wniosku o przerejestrowanie przyczepy(...)onr rej. (...), tj. czynu wypełniającego znamionaart. 284 § 1 kkiart. 270 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 11 § 2 kki na podstawieart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył jej karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Ponadto Sąd I instancji na podstawieart. 85 kkw zw. zart. 86 § 1 kkza zbiegające się przestępstwa z punktu 4 podpunktów b) i c) wyroku wymierzyłA. I.karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kk, warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat, a na podstawieart. 73 § 1 kkoddałA. I.w okresie próby pod dozór kuratora sądowego.
W punkcie 9 zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zasądził od oskarżonejP. F.na rzecz oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwotę 1680 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, a w kolejnym punkcie zasądził od oskarżonejA. I.na rzecz oskarżycielki posiłkowej kwotę 420 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego;
Poza tym Sąd Rejonowy zasądził na rzecz Skarbu Państwa tytułem kosztów sądowych: od oskarżonejP. F.kwotę 1338,50 złotych, a od oskarżonejA. F.kwotę 1462,82 złotych.
Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońca oskarżonych oraz pełnomocnik oskarżycielki posiłkowejZ. I..
ObrońcaP. F.iA. I.zaskarżył wyrok w części skazującej oskarżone. Zarzucił rozstrzygnięciu obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkpoprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego dokonaną z pominięciem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, przez uznanie za niewiarygodne wyjaśnieńP. F.w części zaprzeczającej sprawstwu czynu przypisanego w pkt 1 ppkt b wyroku oraz w zakresie czynów przypisanychA. I.poprzez błędną ocenę, dowolną, zebranego materiału dowodowego, m.in. w postaci wyjaśnień wymienionej i zeznań pokrzywdzonej i innych Policjantów oraz opinii biegłego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż oskarżone swoim zachowaniem dopuściły się czynów przyjętych w pkt l b i 4 abc. W konkluzji apelacji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od czynów przypisanych w pkt 1 ppkt b i pkt 4 ppkt a,b i c skarżonego wyroku, a ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji obrońca oskarżonych podniósł, że biorąc pod uwagę zebrane dowody, w tym wyjaśnieniaP. F.i ogólnikowość zeznań pokrzywdzonej, brak podstaw do jednolitych ustaleń czy ewentualna zniewaga dotarła do pokrzywdzonej i czy celem wypowiedzi była zniewaga oraz czy ewentualne wypowiedzenie słów znieważających nie zostało wywołane zachowaniem pokrzywdzonej. Poza tym zdaniem skarżącego Sąd Rejonowy w Sieradzu niewłaściwie ocenił materiał dowodowy w części pozwalającej na przypisanie oskarżonejA. I.sprawstwa czynu polegającego na kradzieży dowodu osobistego pokrzywdzonej, albowiem sam fakt odnalezienia przez funkcjonariuszy ww. dokumentu w rzeczachA. I.nie przesądza o jej sprawstwie, a Sąd dokonując oceny nie rozważył możliwości podrzucenia dowodu przez samą pokrzywdzoną albo przez jakąkolwiek inną osobę z otoczenia pokrzywdzonej, które to osoby miały w zasadzie swobodny dostęp do pomieszczeń oskarżonej pod jej nieobecność w domu, w celu sprowadzenia negatywnych konsekwencji dlaA. I.. Podkreślił również, żeA. I.nie miała powodu, aby dopuszczać się takiej czynności, gdyż posiadanie przez nią dowodu osobistego pokrzywdzonej nie powodowało możliwości podejmowania jakichkolwiek czynności w jej imieniu przed urzędami. Obrońca oskarżonych odnosząc się do czynu przypisanego w punkcie 4 ppkt c zaskarżonego wyroku podkreślił, że posiadanie przezA. I.umowy darowizny z odkalkowanym podpisem pokrzywdzonej oraz dokumentu, z którego odkalkowano podpis nie może przemawiać za wiedząA. I.o tym, że podpis na umowie darowizny nie pochodzi od pokrzywdzonej, a tym samym o jej odpowiedzialności zart. 270 § 1 kk. Skarżący podniósł, że fakt, iż ktoś sporządził dokument oraz jest jego stroną nie przesądza o wiedzy w zakresie poprawności podpisu drugiej strony, zwłaszcza, że nie ma obowiązku obecności przy podpisywaniu takiej umowy, zaś nie wiadomo kiedy powstała jego treść i kiedy został nakreślony podpis, a tym samym przyjmując, że nie doszło do posłużenia się podrobionym dokumentem nie można mówić o przywłaszczeniu przedmiotów wymienionych w umowie darowizny. Zdaniem obrońcy nie bez znaczenia pozostaje fakt, że podpis miał być sfałszowany poprzez odkalkowanie czyli przeniesienie autentycznego podpisu, a w tej sytuacji niewykluczone, że na dwóch egzemplarzach umowy składany był podpis z użyciem kalki, co kiedyś było czynnością powszechną, a tym samym na egzemplarzu znalezionym u oskarżonej jest kalka autentycznego podpisu pokrzywdzonej, a więc podpisu złożonego faktycznie na umowie. Wskazał też, że egzemplarz pierwszej strony umowy nie został odnaleziony i nie poczyniono ustaleń co do tych okoliczności nawet u pokrzywdzonej. Stwierdził również, że przy ocenie całości materiału nie jest wykluczone to, iż po nastaniu konfliktu pokrzywdzona wykorzystała sytuację do odwrócenia skutków umowy. Odnosząc się do rozstrzygnięcia z punktu 4 ppkt b skarżący wskazał, że ugryzienie przezA. I.nie było motywowane zmuszeniem przez nią do odstąpienia od czynności służbowych a jedynie strachem w związku z bliską odległością od twarzy oskarżonej rąk policjanta. Zdaniem obrońcy oskarżonych cel, w jakim przybyli policjanci do domuA. I., szamotanina w której znalazła się oskarżona oraz widok w bliskiej jej odległości od twarzy rąk policjanta mogły wzbudzić strach uA. I.i skłonić ją do takiego zachowania, którego celem nie było udaremnienie czynności.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowejZ. I.zaskarżył orzeczenie w zakresie punktu 3 wyroku w całości na niekorzyść oskarżonejA. I.oraz w zakresie punktu 4 ppkt c w części dotyczącej orzeczenia o karze. Wyrokowi w tym zakresie zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wyroku, tj.:
a)art. 7 kpk,art. 410 kpkiart. 424 kpkpoprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów polegającą w szczególności na:
- częściowemu odmówieniu wiary zeznaniom pokrzywdzonej iZ. S. (1), w sytuacji gdy zeznania te znajdują poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym,
- przypisaniu waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonych w zakresie w jakim wskazywały one, że relacje z pokrzywdzoną popsuły się na skutek działańZ. S. (1), a brak jest jakichkolwiek innych dowodów na poparcie tych twierdzeń, zaś okoliczności sprawy wskazują, że oskarżonaA. I.popełniała w tym czasie na szkodę pokrzywdzonej także inne przestępstwa - opisane w pkt. 4 c wyroku - co świadczy o tym, że wyłączną przyczyną popsucia relacji rodzinnych było zachowanie oskarżonych,
b)art. 415 § 5 k.p.k.poprzez zaniechanie orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody w całości pomimo zgłoszenia wniosku w tym zakresie oraz uznania oskarżonejA. I.winnej czynu wypełniającego znamionaart. 284 § 1 kkiart. 270 § 1 kk,
I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że zachowania oskarżonych nie wypełniły znamion w zakresie zarzucanych im przestępstw znęcania się, w sytuacji gdy dopuszczały się one wobec pokrzywdzonej naruszenia nietykalności cielesnej szarpiąc i uderzającZ. I., znieważania, udręczały, poniżały, dokuczały, wyrządzały pokrzywdzonej przykrość i upokarzały poprzez bezpodstawne wzywanie pogotowia ratunkowego do pokrzywdzonej, celem umieszczenia jej wSzpitalu (...)wW.oraz złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie leczeniaZ. I.w szpitalu psychiatrycznym, zakazywały korzystania z wody, energii elektrycznej, zakazywały docieplania pokoju, uniemożliwiały wejście do domu i wyganiały z domu oraz ograniczały kontakty.
W konkluzji apelacji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie oskarżonejA. I.za winną zarzucanego jej aktem oskarżenia czynu zabronionego, opisanego w punkcie II wyroku, i wymierzenie stosownej kary pozbawienia wolności za ten czyn, a także orzeczenie wobec oskarżonejA. I.obowiązku naprawienia szkody w całości na rzecz pokrzywdzonejZ. I., ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelacji pełnomocnikZ. I.wskazał, że oceniając, czy nie doszło do znęcania się ze stronyA. I.nad jej matką nie można nie zauważyć choćby zachowania tej oskarżonej wobec interweniujących policjantów i użycia wobec jednego z nich przemocy, co wskazuje, że jest ona osobą niezwykle agresywną. Podniósł także, że oskarżona dała wyraz swej agresji choćby w dniu 23 sierpnia 2010 roku szarpiąc i uderzającZ. I.. Skarżący podniósł również, że okoliczność, żeZ. S. (1), jako córkaZ. I., jest zainteresowana losem matki nie stanowi samego w sobie powodu, aby odmówić wiary jej zeznaniom. Podkreślił, że zeznania tego świadka oraz pokrzywdzonej są obiektywne, iż obie nie wskazywały, że powodem krzywdy było istnienie złych warunków bytowych w domu, w którym strony zamieszkiwały, iż pokrzywdzona mieszkając tam od kilkudziesięciu lat miała świadomość jakie panują tam warunki bytowe i wcześniej się na te warunki nie uskarżała. Podniósł również, że lepsze relacje we wcześniejszym okresie pomiędzy pokrzywdzoną aA. I.nie wykluczają, że była wobec niej stosowana przemoc, bowiem z okoliczności sprawy wynika, że pokrzywdzona zaczęła skarżyć się na zachowanie oskarżonej dopiero po pewnym czasie, wcześniej znosząc takie zachowania, co dotyczy choćby zdarzeń z dnia 23 sierpnia 2010 roku przypisanych w zaskarżonym wyroku obu oskarżonym. Skarżący podkreślił także, że fakt, iż pokrzywdzona nie przedstawiła żadnej dokumentacji medycznej nie może być powodem, by odmówić wiary zeznaniom pokrzywdzonej w zakresie, w jakim wskazywała, żeA. I.stosowała wobec niej przemoc fizyczną, gdyż pokrzywdzona nigdy nie wskazywała, aby doznała z tego powodu jakiegokolwiek poważniejszego uszkodzenia ciała, w związku z czym nie było potrzeby korzystania z pomocy medycznej. Skarżący zwrócił również uwagę na pogląd dominujący w judykaturze, zgodnie z którym nie wyłącza odpowiedzialności karnej za przestępstwo znęcania postawa pokrzywdzonej, która próbowała przeciwstawić się zachowaniom oskarżonej, czy też bronić się przed nią, co powodowało, że była zmuszona brać udział w wywoływanych przezA. I.awanturach bez swej woli.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje zarówno obrońcy oskarżonych jak i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejZ. I.w zakresie, w jakim zaskarżył wyrok w stosunku doA. I.(jego apelacja w odniesieniu doP. F.została pozostawiona bez rozpoznania, albowiemZ. I.nie złożyła w odpowiednim momencie oświadczenia, że będzie występowała jako oskarżycielka posiłkowa w sprawie toczącej się przeciwkoP. F.) nie zasługiwały na uwzględnienie, zaś konieczność zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie uchylenia rozstrzygnięcia z punktu 9 wyniknęła z rażącej niesprawiedliwości wyroku w tym zakresie w stosunku doP. F., wyrażającej się zasądzeniem od niej na rzecz oskarżycielki posiłkowej kosztów zastępstwa procesowego w sytuacji, w której koszty te nie powinny zostać zasądzone w związku z tym, żeZ. I.nie złożyła oświadczenia o tym, iż będzie występowała jako oskarżycielka posiłkowa również w sprawie przeciwkoP. F..
Analiza akt sprawy wskazuje, że Sąd I instancji przeprowadził w przedmiotowej sprawie wszystkie dowody niezbędne dla merytorycznego jej rozstrzygnięcia, a przy tym nie ma podstaw do zakwestionowania sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jednocześnie z lektury uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd meriti bardzo wnikliwie przeanalizował zgromadzone dowody i należycie uzasadnił, które z nich uznał za wiarygodne i dlaczego poczynił na ich podstawie takie a nie inne ustalenia faktyczne, co do prawidłowości których nie można mieć najmniejszych wątpliwości. Nie można mieć również zastrzeżeń do rozważań prawnych, w których Sąd I instancji wskazał, w oparciu o jakie przesłanki stwierdził, iż oskarżone dopuściły się czynów przypisanych im zaskarżonym wyrokiem.
Zgodnie z utrwalonym w doktrynie i judykaturze poglądem, ustalenia faktyczne dokonane przez Sądmeritiw toku rozprawy głównej mogą być skutecznie zakwestionowane, a ich poprawność zdyskwalifikowana, wtedy dopiero, gdyby w procesie dochodzenia do nich Sąd uchybił dyrektywomart. 7 kpk, pominął istotne w sprawie dowody lub oparł się na dowodach na rozprawie nieujawnionych, sporządził uzasadnienie niezrozumiałe, nadmiernie lapidarne, wewnętrznie sprzeczne bądź sprzeczne z regułami logicznego rozumowania, wyłączające możliwość merytorycznej oceny kontrolno-odwoławczej. Zarzut przy tym obrazy przepisuart. 7 kpki w związku z tym dokonania błędnych ustaleń faktycznych może być skuteczny tylko wtedy, gdy skarżący wykaże, że sąd orzekający - oceniając dowody - naruszył zasady logicznego rozumowania, nie uwzględni przy ich ocenie wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Ocena dowodów dokonana z zachowaniem wymienionych kryteriów pozostaje pod ochronąart. 7 kpk, gdy nadto sąd nie orzeknie, z obraząart. 410 kpkiart. 424§2 kpkoraz nie uchybi dyrektywieart. 5§2 kpk.
Tego rodzaju uchybień Sąd Odwoławczy nie stwierdził. W wyczerpującym uzasadnieniu wyroku, sporządzonym z dużą starannością oraz dbałością o uwzględnienie i szczegółową analizę wszelkich faktów w sprawie istotnych, Sąd merita poddał wszechstronnej analizie zebrane dowody, w sposób w pełni przekonywujący oraz zgodny ze wskazaniami wiedzy i życiowego doświadczenia przedstawiając, na jakich przesłankach oparł swoje własne przekonanie odnośnie wiarygodności tych dowodów, na których Sąd I instancji oparł ustalenia faktyczne w przedmiotowej sprawie i dlaczego nie dał wiary pozostałym dowodom. Ocenę tę przeprowadzono z poszanowaniem zasady obiektywizmu, na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego. Nie wykazuje ona błędów natury faktycznej (niezgodności z treścią dowodów) czy logicznej (błędności rozumowania i wnioskowania) i jest zgodna ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a więc w sposób odpowiadający zasadzie swobodnej oceny dowodów określonej wart. 7 kpk. Wnioski ocenne Sądu wyprowadzone zostały z całokształtu okoliczności ujawnionych podczas przewodu sądowego (art. 410 kpk), zgodnie z dyrektywami prawdy (art. 2§2 kpk) i bezstronności (art. 4 kpk) i bez wątpienia nie wykraczają one poza granice ocen zakreślonych dyspozycjąart. 7 kpk.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonych w pierwszej kolejności należy podkreślić, że wbrew stanowisku skarżącej Sąd I instancji dokonał wyjątkowo wnikliwej oceny wyjaśnień oskarżonych, jak i zeznań pokrzywdzonej, w tym również przez pryzmat pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, jak też mając na względzie zasady logiki i doświadczenia życiowego i należycie uzasadnił w jakim zakresie dał im wiarę, a w jakim owej wiary odmówił. Podkreślić zwłaszcza należy, iż z wielką ostrożnością i niezwykłym krytycyzmem Sąd Rejonowy podszedł nie tylko do wyjaśnień oskarżonych, ale i zeznań pokrzywdzonych, czego konsekwencją było m.in. odmówienie wiary znacznej części relacjiZ. I., skutkujące nieprzyjęciem przez Sąd Rejonowy, iż oskarżone dopuściły się przestępstwa znęcania się w stosunku do pokrzywdzonej.
Jeżeli chodzi o kwestię przebiegu zdarzenia z mającego miejsce jesienią 2011r., w trakcie któregoP. F.miała użyć niecenzuralnych słów wobecZ. I., Sąd I instancji miał pełne prawo oprzeć swoje ustalenia faktyczne na zeznaniach pokrzywdzonej, i to wcale wbrew zarzutom nie ogólnikowych, tym bardziej, że w tym zakresie znalazły one potwierdzenie w zeznaniachZ. T.iJ. W., zaś Sąd meriti bardzo wnikliwie przeanalizował również zeznania tych świadków wskazując w sposób w pełni przekonywujący, dlaczego ich relacjom w tym zakresie dał wiarę. W świetle tych słusznie uznanych za wiarygodne dowodów, nie ma przy tym żadnych wątpliwości, wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonych, że zniewaga dotarła do pokrzywdzonej. Nie podlega też dyskusji uwzględniając okoliczność, jakich zwrotów użyła wówczasP. F., iż jej celem było znieważenieZ. I..
W świetle poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych nie ma również podstaw do przyjęcia, że zniewagę wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonej, bo przecież sam fakt zaistnienia awantury pomiędzyP. F.orazZ. I.poprzedzającej znieważenie jej, nie może stanowić postawy do przyjęcia, iż owa zniewaga została wywołana wyzywającym zachowaniem się pokrzywdzonej. Jeżeli natomiast chodzi o zarzuty skarżącego odnośnie niezasadnego odmówienia wiary wyjaśnieniomA. F.i ustalenia przez Sąd I instancji, że dokonała ona kradzieży dowodu osobistegoZ. I., a także że użyła jako autentycznego dokumentu w postaci podrobionej umowy darowizny i że przywłaszczyła określone przedmioty należące doZ. I., to należy je uznać za czysto polemiczne. Sąd I instancji niezwykle wnikliwie przeanalizował wyjaśnieniaA. I.w tym zakresie w kontekście pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, jak też z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego. Okoliczności, w jakich doszło do ujawnienia miejsca, w którym znajdował się dowód osobistyZ. I., a więc fakt, że nastąpiło to w dniu 15 grudnia 2011r. w trakcie przeszukania dokonanego przez funkcjonariuszy policji pomieszczeń zajmowanych przez oskarżoną, które były zamknięte na klucz, zaśA. I.odmawiała wydania klucza do drzwi prowadzących do tych pomieszczeń, jak też mając na względzie okoliczność, iż klucze te znajdowały się w torebceA. I.znajdującej się w tych właśnie zamkniętych wcześniej przez oskarżoną pomieszczeniach, dawały Sądowi I instancji pełną podstawę do uznania, iżA. I.dokonała kradzieży tego dowodu osobistego, a tym samym, iż jej wyjaśnienia w zakresie, w jakim zaprzeczała tej okoliczności nie zasługują na uznanie za wiarygodne. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że właśnie swój dowód osobisty, który co do zasady bywa bardzo potrzebny, miałaby podrzucić oskarżonej pokrzywdzona bądź ktokolwiek z jej otoczenia tylko w celu sprowadzenia jakichś bliżej nieokreślonych negatywnych konsekwencji dlaA. I.. Także sam fakt, iż nie ustalono powodów, dla którychA. I.miałaby dokonać kradzieży dowodu osobistego swojej matki nie może świadczyć o tym, że ona tej kradzieży nie dokonała. Nie można wykluczyć, iż dowód ten mógłby się jej przydać przy dokonywaniu jakiejś czynności prawnej nie wymagającej obecności właściciela dowodu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że przecieżA. I.posłużyła się umową darowizny z podrobionym podpisemZ. I..
Wbrew zarzutom skarżącego nie ma również najmniejszych podstaw do podważenia stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w jakim Sąd ten odmówił wiary wyjaśnieniomA. I.w zakresie, w jakim twierdziła ona, że podpisy złożone na umowach darowizny o treści(...)są oryginalnymi podpisami jej matki, iż oskarżona sporządziła własnoręcznie owe umowy, aZ. I.świadomie i dobrowolnie podpisała owe umowy. Jak bowiem słusznie zauważył Sąd I instancji tej wersji oskarżonej całkowicie zaprzeczają zwłaszcza dowody w postaci protokołu przeszukania pomieszczeń zajmowanych przezA. I.i opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, a zwłaszcza drugi z tych dowodów. Z opinii biegłego, a brak było podstaw, aby odmówić wiary temu dowodowi, wynika w sposób jednoznaczny, że podpis(...)na umowie darowizny datowanej na 15 czerwca 2009r. został podrobiony w ten sposób, że przekalkowano go z innego dokumentu, i to dokumentu, który był w posiadaniuA. I.. Uwzględniając treść tej opinii, jak też mając na względzie wyjaśnienia samej oskarżonej, która podkreślała, że na umowie z dnia 15 czerwca 2009r. znajdował się własnoręczny podpisZ. I., oraz że po własnoręcznym spisaniu umowy przez oskarżoną pokrzywdzona złożyła na niej swój podpis, brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania za słuszne stanowiska obrońcy oskarżonych, że posiadanie przezA. I.umowy darowizny z odkalkowanym podpisem pokrzywdzonej oraz dokumentu, z którego odkalkowano podpis, nie może przemawiać za wiedząA. I.o tym, że podpis na umowie darowizny nie pochodzi od pokrzywdzonej, a tym samym o jej odpowiedzialności zart. 270 § 1 kk. Można zgodzić się ze skarżącym, że fakt, iż ktoś sporządził dokument oraz jest jego stroną nie przesądza o wiedzy w zakresie poprawności podpisu drugiej strony, zwłaszcza, że nie ma obowiązku obecności przy podpisywaniu takiej umowy, niemniej w tym wypadku z wyjaśnieńA. I.wynikało, żeZ. I.złożyła swój podpis na umowie z dnia 15 czerwca 2009r w obecności tej oskarżonej, co, jak wynika nie tylko z zeznań pokrzywdzonej, ale przede wszystkim opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, nie miało miejsca. Co przy tym ważne, w kontekście również kolejnych zarzutów postawionych przez obrońcę oskarżonego, biegły stwierdził, że podpisZ. I.na umowie z dnia 25 maja 2002r był jej własnoręcznym podpisem. Jeżeli do opisanych wyżej okoliczności dodać fakt, że tylkoA. I.posiadała jedyny egzemplarz umowy z dnia 15 czerwca 2009r. i utrudniała funkcjonariuszom policji dostęp do pomieszczeń, w których umowa ta została odnaleziona, jak też mając na względzie okoliczność, że w czasie, kiedy miało dojść do zawarcia umowy relacje pomiędzyA. I.aZ. I.układały się źle, a umowa ta tylko i wyłącznieA. I.przysparzała dodatkowego majątku i to właśnie ona posłużyła się w Urzędzie Skarbowym wS.i Starostwie Powiatowym wS., uzyskując z tego tytułu konkretną korzyść, to tym bardziej nie może być wątpliwości, że oskarżona miała pełną świadomość, że podpisZ. I.na tej umowie nie jest autentyczny, a w konsekwencji dokonała przywłaszczenia przedmiotów opisanych w tej umowie, zaś jej wyjaśnienia zaprzeczające tym okolicznościom stanowią jedynie przyjętą przez nią linię obrony nie zasługującą na uznanie za wiarygodną.
W żadnym razie nie można się również zgodzić z kolejnym zarzutem podniesionym przez obrońcę oskarżonych twierdzącego, że ugryzienie przezA. I.funkcjonariusza policjiM. G.nie było motywowane chęcią zmuszenia go przez nią do odstąpienia od czynności służbowych, lecz było motywowane jedynie strachem w związku z celem, w jakim przybyli policjanci do domuA. I.i bliską odległością od twarzy oskarżonej rąk policjanta. Dowody zgromadzone w sprawie, w tym zwłaszcza zeznania funkcjonariuszy policji przybyłych na miejsce czynności, których zeznaniom Sąd I instancji słusznie dał wiarę, nie pozostawiają cienia wątpliwości co do celu działania oskarżonej. W sytuacji, w której – jak wynika z prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, dokonanych na podstawie zeznań funkcjonariuszy policji -A. I.zamknęła na klucz drzwi prowadzące z kuchni do zajmowanych przez nią pomieszczeń i nie chciała oddać tego klucza bądź otworzyć drzwi mimo wezwań policjantów i ostrzeżeń o możliwości zastosowania przymusu bezpośredniego, a następnieA. I.ugryzłaM. G.w momencie, gdy policjanci próbowali ją obezwładnić, by odebrać jej klucz i dostać się do zajmowanych przez nią pomieszczeń w celu przeprowadzenia w nich przeszukania, nie podlega dyskusji, że takie jej działanie było ukierunkowane na zmuszenie funkcjonariusza policji do odstąpienia od tej czynności służbowej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przeszukanie, które miało być przeprowadzone było w pełni legalną, znajdującą oparcie w przepisachkpk, czynnością służbową. Tym samym zarzut postawione rozstrzygnięciu zpunktu 4 podpunkt brównież należało uznać za całkowicie chybione.
Reasumując żaden z zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonych nie zasługiwał na uwzględnienie. To samo odnosi się zresztą do wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z pełnomocnikiemZ. I., iż Sąd I instancji naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, co ostatecznie miało skutkować błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na nieprzyjęciu, iżA. I.dopuściła się wobecZ. I.przestępstwa znęcania się. Jak już wcześniej wskazano Sąd Rejonowy przeprowadził w tej sprawie niezwykle wnikliwą analizę dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym również zeznań pokrzywdzonej iZ. S. (1), dokonując ich oceny przez pryzmat wszystkich dowodów mających dla rozstrzygnięcia tej sprawy istotne znaczenie oraz z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego, zaś ocenie tej, także w zakresie, w jakim Sąd meriti odmówił wiary relacjom tych świadków nie można nic zarzucić. Podkreślić należy, że wbrew zarzutom skarżącego zainteresowanieZ. S. (1)losem matki nie było jedyną przyczyną, dla której Sąd I instancji nie uznał relacji tego świadka za w pełni wiarygodną. Podobnie okoliczność, że zarówno pokrzywdzona jak iZ. S. (1)nie wskazywały, że powodem krzywdyZ. I.były złe warunki bytowe, nie może przesądzać o ich obiektywnym podejściu do sprawy i pełnej wiarygodności ich zeznań. Z kolei fakt, żeA. I.dopuściła się wobec swojej matki innego przestępstwa nie może automatycznie oznaczać, że również jest ona sprawcą przestępstwa polegającego na znęcaniu się nad matką. Także wezwanie pogotowia ratunkowego do pokrzywdzonej, by umieścić ją w szpitalu psychiatrycznym oraz złożenie wniosku o potrzebie leczenia pokrzywdzonej w takim szpitalu, nie może stanowić przesłanki świadczącej o tym, że ze stronyA. I.doszło do znęcania się nad matką w okresie wskazanym w akcie oskarżenia, tym bardziej, że działania te zostały podjęte już po wskazanym w zarzucie okresie. Ostatecznie jeszcze raz należy podkreślić, że Sąd Rejonowy przeprowadził bardzo wszechstronną analizę wyjaśnień oskarżonych i zeznań pokrzywdzonej orazZ. S. (2)słusznie uznając, że do relacji tych osób, jako zainteresowanych wynikiem tej sprawy należało podejść z dużą ostrożnością. Przede wszystkim dokonał konfrontacji tych relacji z zeznaniami sąsiadów oraz przeanalizował je pod kątem zasad logiki i doświadczenia życiowego, szczegółowo wskazując w jakim zakresie dał im wiarę i dlaczego odmówił wiarygodności ich pozostałym fragmentom. Poczynionym przez Sąd I instancji ustaleniom faktycznym opartym na uznanych za wiarygodne, a przy tym szczegółowo omówionych dowodach, nie można nic zarzucić, a zwłaszcza nie można przyjąć, że Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, skutkiem czego niezasadnie przyjął, żeA. I.nie dopuściła się przestępstwa znęcania się nadZ. I.. Tym samym zarzuty w tym zakresie podniesione w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej okazały się całkowicie chybione.
Za bezzasadny należy również uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancjiart. 415 § 5 kpk. Uważna analiza akt nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnikZ. I.w żadnym momencie w toku całego postępowania, w tym również w głosach stron, nie złożył wniosku o zobowiązanie oskarżonejA. I.do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem zarzuconym w punkcie V.
Stosownie doart. 447 § 1 kpkapelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku, a zatem Sąd Odwoławczy zobowiązany był zbadać zaskarżone orzeczenie również w zakresie rozstrzygnięć o karach. Wymierzone oskarżonym kary za przypisane im przestępstwa mieszczą się w kategoriach sankcji adekwatnych do stopnia zawinienia oskarżonych oraz stopnia społecznej szkodliwości ich czynów i występujących w sprawie okoliczności obciążających i łagodzących.
Okoliczność, że apelacje wniesione w sprawie nie okazały się zasadne, nie powoduje jednak, iż w tej konkretnej sprawie nie zaszła potrzeba zmiany zaskarżonego wyroku. Otóż należy zauważyć, że w punkcie 9 zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zasądził odP. F.na rzeczZ. I.kwotę 1680 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Tymczasem kwota ta nie powinna zostać zasądzona, albowiem aniZ. I.ani jej pełnomocnik w ogóle nie złożyli oświadczenia, iżZ. I.będzie występowała jako oskarżycielka posiłkowa również w sprawie przeciwkoP. F., a tym samym pokrzywdzona występowała jako oskarżycielka posiłkowa tylko w sprawie przeciwkoA. I.. W związku z tym rozstrzygnięcie zpunktu 9należy uznać za rażąco niesprawiedliwe. Dlatego też, zgodnie zart. 440 kpk, Sąd Odwoławczy miał obowiązek dokonania jego zmiany niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, poprzez uchylenie tego rozstrzygnięcia.
Reasumując w świetle powyższych rozważań Sąd Okręgowy, na podstawieart. 437 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 440 kpk, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcie z punktu 9 o zasądzeniu od oskarżonejP. F.na rzecz oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwoty 1680 (jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Na podstawieart. 618§1 pkt 11 kpkw zw. zart. 634 kpkSąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. O.kwotę 840 złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług w wysokości 193,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonymP. F.iA. I.z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 634 kpkSąd zasądził od oskarżonejA. I.na rzecz oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwotę 516,60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.
Ponadto na podstawieart. 633 kpkw zw. zart. 636 § 2 kpkSąd zasądził na rzecz Skarbu Państwa od:
- oskarżycielki posiłkowejZ. I.kwotę 60 złotych tytułem opłaty za II instancję (na podstawieart. 13 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych– tekst jednolity: Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983 z późń. zm.) oraz kwotę 20 złotych tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym,
- oskarżonejP. F.kwotę 50 złotych tytułem opłaty za II instancję (na podstawieart. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych– tekst jednolity: Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983 z późń. zm.) oraz kwotę 536,60 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym,
- oskarżonejA. I.kwotę 280 złotych tytułem opłaty za II instancję (na podstawieart. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych– tekst jednolity: Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983 z późń. zm.) oraz kwotę 536,60 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z postępowaniem odwoławczym.