Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 1166/13
Data wyroku: 2014-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Sygit
Słowa kluczowe: Wykroczenie
Podstawa prawna: art. 109§2 k.p.s.w. w zw. z art. 437§1 k.p.k. i art. 435 k.p.k.
Teza: Zgodnie z przepisami art. 109§2 k.p.s.w. w zw. z art. 443 k.p.k. w postępowaniu o wykroczenie obowiązuje tzw. pośredni zakaz reformationis in peins.

Sygn. akt.IV Ka 1166/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2014 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Adam Sygit
Protokolant sekr. sądowy Marcin Białowąs
przy udziale oskarżyciela ------
po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 roku
sprawyS. H.
obwinionego z art. 107 kw, art. 141 kw,
na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 30 września 2013 roku sygn. akt XIV W 3074/13,
uchyla zaskarżony wyrok, a także na podstawieart. 109 § 2kpsw w zw. zart. 435 kpkrównież wobec obwinionegoD. B.i sprawę w całości przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania

Sygn. akt IV Ka 1166/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 30 września 2013 roku w sprawie XIV W 3074/13 obwinionychS. H.iD. B.uznano za winnych tego, że w okresie od dnia 18.05.2011 roku do dnia 04.05.2012 roku w miejscowościW.,ul. (...), wspólnie i w porozumieniu, w celu dokuczenia złośliwie niepokoiliA. M.poprzez ubliżanie jej, wyśmiewanie się, obraźliwe zwroty, pokazywanie obraźliwych gestów, uniemożliwianie swobodnego przejścia w piwnicy, plucie na samochód, gaszenie światła i zamykanie drzwi, gdy była w piwnicy oraz tego, że w tym samym miejscu, czasie używali słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym, tj. za winnych popełnienia wykroczeń z art. 107 k.w. i art. 141 k.w. i za to, w myśl art. 9 § 2 k.w., na podstawie art. 141 k.w. i art. 21 § 1 k.w., wymierzono każdemu z obwinionych karę jednego miesiąca ograniczenia wolności i zobowiązano w okresie jej trwania do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze po trzydzieści godzin. Ponadto zwolniono obwinionych od kosztów postępowania, jego wydatkami obciążając Skarb Państwa.

Od powyższego orzeczenia apelację wywiódł obwinionyS. H., podnosząc iż postępowanie w sprawie zostało początkowo umorzone a następnie został skazany wyrokiem nakazowym. Podniósł długotrwałość prowadzonego postępowania i uciążliwość jego skutków dla normalnego funkcjonowania. Zakwestionował wiarygodność obciążających go zeznań pokrzywdzonej, wskazał w tym zakresie na wyniki wcześniejszych postępowań, wniósł również o odroczenie wykonania orzeczonej kary.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obwinionegoS. H.była o tyle skuteczna, iż uruchamiając postępowanie odwoławcze doprowadziła do uchylenia zaskarżonego orzeczenia zarówno wobec skarżącego, jak i – zgodnie zart. 109 § 2 k.p.s.w. w zw. zart. 435 k.p.k.– wobec obwinionegoD. B..

Przesłanką przedmiotowego rozstrzygnięcia było stwierdzenie – z urzędu – uchybienia proceduralnego, które czyni zapadły wyrok orzeczeniem rażąco niesprawiedliwym w rozumieniuart. 440 k.p.k., mającym zastosowanie zgodnie zart. 109 § 2 k.p.s.w. Dotyczy to naruszenia przez sąd I instancji ustawowo (vide:art. 443 k.p.k.w zw. zart. 109 § 2 k.p.s.w.) ustanowionego zakazureformationis in peius. W tej kwestii istotne przede wszystkim jest to, iż wcześniejszym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 7 stycznia 2013 roku w sprawie XIV W 2219/12:
-obwinionyS. H.został uznany za winnego tego, że w dniu 11.03.2012 roku w miejscowościW.,ul. (...), przed drzwiami wejściowymi do mieszkania pokrzywdzonejA. M.złośliwie ją niepokoił pokazując przez wizjer gesty powszechnie uznane za obraźliwe, ponadto tego, że w dniu 28.03.2012 roku przed blokiem w miejscowościW.ul. (...), złośliwie niepokoiłA. M.w ten sposób, że kierował pod jej adresem słowa powszechnie uznane za obraźliwe, tj. popełnienia wykroczeń z art. 107 k.w. i za to, w myśl art. 9 § 2 k.w., na podstawie art. 107 k.w. wymierzono mu karę miesiąca ograniczenia wolności, zobowiązując do wykonywania pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin,
-obwinionyD. B.został uznany za winnego tego, że w dniu 25.04.2012 roku w miejscowościW.,ul. (...), w celu dokuczeniaA. M.złośliwie ją niepokoił w ten sposób, że dokonał uszkodzenia wizjera w drzwiach wejściowych poprzez przypalenie papierosem, ponadto tego, że w dniu 18.05.2011 roku w godzinach 15-17 oraz 23.04.2012 roku w godzinach popołudniowych w miejscowościW.,ul. (...), na klatce schodowej, złośliwie niepokoiłA. M.w ten sposób, że zbiegając ze schodów trącił ją barkiem i skierował pod jej adresem słowa powszechnie uznane za obraźliwe, ponadto tego, że w lutym 2012 roku złośliwie niepokoiłA. M.w ten sposób, że celowo popchnął w kierunku pokrzywdzonej drzwi zewnętrzne do klatki schodowej, które uderzyłyA. M.w klatkę piersiową, tj. popełnienia wykroczeń z art. 107 k.w. i za to, w myśl art. 9 § 2 k.w., na podstawie art. 107 k.w. wymierzono mu karę grzywny w kwocie 400 złotych.
Orzeczenie to, wskutek jego zaskarżenia przez obu obwinionych, zostało uchylone wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2013 roku w sprawie IV Ka 205/13 i sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Tak więc orzeczenie uchylające wydano po rozpoznaniu środków zaskarżenia wniesionych wyłącznie na korzyść obu obwinionych.
Zgodnie zart. 443 k.p.k.a mającym zastosowanie zgodnie zart. 109 § 2 k.p.s.w., w razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego/obwinionego albo na korzyść oskarżonego/obwinionego w warunkach określonych wart. 434 § 3 lub 4. Tego zakazu Sąd Rejonowy w Bydgoszczy nie respektował wydając, wobec obu obwinionych, „orzeczenie surowsze” w myśl powyższej regulacji.
Pierwszy wyrok skazujący odnośnie obwinionegoH.dotyczył bowiem jedynie dwóch zachowań a polegających na złośliwym niepokojeniu poprzez kierowanie obraźliwych gestów i słów wobec pokrzywdzonej, za co wymierzono mu karę miesiąca ograniczenia wolności. Natomiast odnośnie obwinionegoB.dotyczył jedynie czterech zachowań a polegających na złośliwym niepokojeniu poprzez uszkodzenie wizjera, trącenie barkiem, kierowanie słów obraźliwych i popchnięcie drzwi w stronę pokrzywdzonej, za co wymierzono mu karę grzywny.
Zgodnie z przepisamiart. 109 § 2 k.p.s.w. w zw. zart. 443 k.p.k., w postępowaniu o wykroczenie obowiązuje tzw. pośredni zakaz reformationis in peius, który sprowadza się do niemożności wydania, przez sąd ponownie rozpoznający sprawę, orzeczenia surowszego od tego, które zostało uchylone w wyniku rozpoznania środka odwoławczego wniesionego tylko na korzyść obwinionego (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006 roku w sprawie II KK 33/06, publ. OSNwSK 2006/1/73 czy w wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2004 roku w sprawie II KK 399/03, publ. OSNwSK 2004/1/397).
Zaskarżone orzeczenie, które zapadło przecież po ponownym rozpoznaniu sprawy, musi być uznane za orzeczenie surowsze. Wynika to przede wszystkim z faktu wymierzenia obwinionemuD. B.kary surowszego rodzaju, tj. kary ograniczenia wolności w miejsce wcześniej wymierzonej kary grzywny (art. 18 k.w.). Dokonując oceny czy naruszono zakazreformationis in peiusnależy wziąć także pod uwagę, że:
-granicę niepogarszania sytuacji obwinionego stanowi uchylone orzeczenie (tj. wówczas przypisane zachowania) a nie zarzut samego wniosku o ukaranie,
-przy porównaniu z kolejnym rozstrzygnięciem, należy brać pod uwagę nie tylko orzeczoną karę i zastosowane środki karne, ale również ustalenia faktyczne, kwalifikację prawną czynu, a także wszystkie możliwe następstwa tych rozstrzygnięć dla sytuacji prawnej obwinionego,
-obejmuje on także zakaz dokonywania niekorzystnych zmian w zakresie ustaleń faktycznych, również tych ujętych w treści uzasadnienia wyroku.
Tak więc „orzeczenie surowsze” wydane w ponownym rozpoznaniu to każde orzeczenie mniej korzystne dla podsądnego pod względem skutków prawnych, a więc i takie, którym przypisuje się mu np. wypełnienie innych jeszcze znamion ustawowych, niż opisane w orzeczeniu, które zostało uchylone. Po ponownym rozpoznaniu sprawy obu podsądnym przypisano działania mające mieć miejsce również poza datami, których dotyczył pierwszy z zaskarżonych wyroków, tj. w okresie od dnia 18.05.2011 roku do dnia 04.05.2012 roku. Ponadto rozszerzono opis zachowań sprawców a mających wyczerpywać znamiona złośliwego niepokojeniu, tj. ubliżanie, wyśmiewanie, obraźliwe zwroty, pokazywanie obraźliwych gestów, uniemożliwianie swobodnego przejścia w piwnicy, plucie na samochód, gaszenie światła i zamykanie drzwi, gdy pokrzywdzona była w piwnicy. Ponadto przypisano im używanie słów nieprzyzwoitych w miejscu publicznym, łącznie kwalifikując te zachowania jako wykroczenia z art. 107 k.w. i art. 141 k.w.
Powyższe uwagi determinują ocenę sądu odwoławczego, iż doszło do naruszenia ustawowego zakazu a tym samym orzeczenie należało uznać za rażąco niesprawiedliwe. Wobec powyższego zaskarżony wyrok uchylono, zgodnie z treściąart. 435 k.p.k., również wobec drugiego z obwinionych a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie nie mogło zapaść przed sądem odwoławczym, gdyż należy najpierw poczynić ustalenia faktyczne, co do istoty sprawy, tj. odnoszące się do treści wcześniejszego wyroku skazującego (czyli wówczas przypisanym zachowań) i dopiero to pozwoli na podjęcie prawidłowej decyzji o karze a jednocześnie umożliwi ewentualną kontrolę odwoławczą.