Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 21/14
Data wyroku: 2014-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Skrzekut, Jacek Małodobry, Sędzia Mieczysław H. Kamiński
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 23 kc, art. 448 kc

Sygn. akt III Ca 21/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2014r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący - Sędzia: SO Mieczysław H. Kamiński
Sędzia SO Jacek Małodobry (sprawozdawca)
Sędzia SO Agnieszka Skrzekut
Protokolant: staż. Kinga Burny

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. G.,E. B.
przeciwkoTowarzystwu (...)wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gorlicach
z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I C 64/13

1
oddala apelację,

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódek solidarnie kwotę 1200 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III Ca 21/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 27 lutego 2014 r.

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w Gorlicach zasądził od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.na rzecz powódekA. G.iE. B.kwoty po 15.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 2 lutego 2013 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 8 grudnia 2007 r. doszło do wypadku komunikacyjnego. Siostra powódekM. C. (1)została potrącona przez samochód markiV. (...)i w wyniku tego zdarzenia zmarła.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Gorlicach z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II K 613/09, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II Ka 1/11 sprawca wypadkuG. K.został uznany winnym i skazany za przestępstwo zart. 177 § 2 k.k.
W dacie zdarzeniaG. K.jako właściciel pojazdu ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych w pozwanymTowarzystwie (...)wW..
W chwili wypadkuM. C. (1)miała 15 lat. Przed wypadkiem zamieszkiwała wspólnie z rodzicami i rodzeństwem. Wypadek i śmierćM. C. (1)stanowiły silne przeżycie emocjonalne dla powódek.E. B.miała wówczas 22 lata, aA. G.17 lat. Powódki były związane emocjonalnie z siostrą. Zajmowały wspólny pokój i spędzały ze sobą dużo czasu. Były ze sobą zżyte, radziły się jedna drugiej, wspólnie bawiły się.
Więzi uczuciowe pomiędzy powódkąA. G., a jej siostrąM. C. (1)były poprawne, charakterystyczne dla więzi w rodzeństwie. Z uwagi na podobieństwo wiekowe bardziej się z nią przyjaźniła niż z pozostałym rodzeństwem. Identyfikowała się z nią, co objawiało się między innymi w lękach przed śmiercią w okresie przeżywania żałoby. Śmierć siostry spowodowała uA. G.uraz psychiczny oraz późniejszy zespół stresu pourazowego. Zaburzyło to jej funkcjonowanie społeczne, przez pierwsze dwa tygodnie od zdarzenia nie chodziła do szkoły, a później ojciec musiał po nią wychodzić, bo się bała. Do tej pory występuje u niej nadwrażliwość i lękowe interpretowanie niektórych sytuacji. Powódka ma poczucie utraty siostry oraz poczucie krzywdy.
Także powódkaE. B.była związana uczuciowo z siostrąM. C. (1)więzią charakterystyczną dla rodzeństwa. Była to pozytywna wieź uczuciowa w relacji starsza – młodsza siostra. Powódka w dzieciństwie często opiekowała się siostrąM.i czuła się za nią odpowiedzialna. Później relacje między nimi były zawsze poprawne. Śmierć siostry spowodowała uE. B.uraz psychiczny oraz późniejszy zespół stresu pourazowego. Poczucie bezpieczeństwa i stabilizacja rodzinna zostały naruszone. Powódka ma poczucie utraty siostry i poczucie krzywdy.
Obie powódki nie wymagały i nie wymagają terapii psychologicznej i leczenia psychiatrycznego. Brak podjęcia leczenia nie wpłynął na zakres ich zaburzeń emocjonalnych. Powódki nie doznały trwałego uszczerbku na zdrowiu. Obecnie u powódkiE. B.występują jeszcze nadwrażliwość, nerwowość, poczucie żalu i utraty siostry. Z kolei u powódkiA. G.negatywne odczucia mogą być uruchomione poprzez wspomnienia. Nie stwierdza się u nich objawów psychopatologicznych, a negatywne przeżycia wywołane wspomnieniami nie zaburzają ich funkcjonowania.
Sąd ustalił ponadto, że prawomocnym wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r. w sprawie I C 205/11 Sąd Rejonowy zasądził z tytułu zadośćuczynienia na rzecz rodziców zmarłejS. C.iM. C. (2)kwoty po 20 000 zł., uwzględniając okoliczność, iż w sprawie II K 603/09 otrzymali oni od sprawcy szkody zadośćuczynienie w kwotach po 10 000 zł, zaś na rzecz rodzeństwaA. C.iK. C.kwoty po 5 000 zł.
Mając na uwadze takie ustalenia, Sąd Rejonowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione. Roszczenie powódek znajduje uzasadnienie w treściart. 23 k.c.w zw. zart. 448 k.c.Wskutek śmierciM. C. (1)nastąpiło naruszenie ich dóbr osobistych w postaci utraty więzi pomiędzy rodzeństwem oraz prawa do życia w pełnej rodzinie, co uzasadnia roszczenie o zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
W ocenie Sądu Rejonowego uzasadnione zadośćuczynienie stanowią kwoty po 15 000 zł na rzecz każdej z powódek. Sąd wskazał, że kwoty w takiej wysokości uwzględniają to, iż odczuwane przez powódki krzywda i żal są bardzo duże. Wynikają one z silnej więzi emocjonalnej łączącej je z siostrą, która była dla nich osobą bliską. Uwzględniają także i to, że śmierć siostry spowodowała u nich uraz psychiczny i związaną z nim późniejszą reakcję tj. zespół stresu pourazowego, jak również i to, że do tej pory występuje u nich nadwrażliwość i nerwowość.
Sąd wziął pod uwagę, że wprawdzie powódki domagały się tytułem zadośćuczynienia wyższych kwot niż zasądzone, tym niemniej roszczenie to w ocenie Sądu Rejonowego nie zasługiwało na uwzględnienie w świetle przesłanek określonych wart. 448 k.c.oraz ustaleń, że okres żałoby zakończył się u powódek fazą zabliźnienia. Powódki mają własne rodziny i obecnie negatywne przeżycia wywołane wspomnieniami nie zaburzają ich funkcjonowania.
W ocenie Sądu Rejonowego ustalona kwota zadośćuczynienia jest z jednej strony ekonomicznie odczuwalna dla powódek, a z drugiej strony nie nadmierna i proporcjonalna do kwot zasądzonych w sprawie I C 205/11 na rzecz rodziców i młodszego rodzeństwaM. C. (1).
Wyrok ten zaskarżył apelacją pozwany w zakresie pkt I 1 ponad kwotę 7.500 zł i pkt I 2 ponad kwotę 7.500 zł oraz punktów III i IV.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powódek kwot po 7.500 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 02.02.2013 r. do dnia zapłaty oraz oddalenie powództwa w pozostałym zakresie i zasądzenie kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz postępowania odwoławczego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w obu instancjach według norm prawem przepisanych.
Pozwany zarzucił orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, iż śmierć siostry wywołała u powódek tak wielkie poczucie krzywdy i straty, które uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia w kwocie trzykrotnie większej od tej, która została przyznana pozostałemu rodzeństwu zmarłej orazart. 328 § 2 k.p.c.poprzez nie wyjaśnienie motywów, którymi kierował się Sąd I instancji ustalając, iż zadośćuczynienie na rzecz powódek uzasadnione jest w wysokości trzykrotnie wyższej niż zadośćuczynienie przyznane pozostałemu rodzeństwu zmarłej.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że rodzina, z której pochodziła zmarłaM. C. (1)nie była rodziną, w której więzi pomiędzy rodzicami a dziećmi oraz rodzeństwem pomiędzy sobą były w jakiś sposób zaburzone, ale nie była także rodziną o ponadprzeciętnie silnej więzi łączącej jej członków. Była to rodzina typowa, o normalnych więziach uczuciowych łączących jej członków. Po okresie żałoby doszło do stanu zabliźnienia, który charakteryzuje się tym, iż powódki odczuwają stratę siostry w sytuacjach takich jak święta lub inne uroczystości gdzie zbiera się cała rodzina. Jest to sytuacja jak najbardziej naturalna i dotyczy wszystkich członków rodziny zmarłej.
Zaznaczył, że wypadek nie wywołał u powódek dalekosiężnych konsekwencji, które rzutowałyby na ich obecne życie. Wypadek wywołał u powódek reakcje, które wywołałby u każdej osoby przeżywającej taką sytuację, nie spowodował zaś stanów ponadnaturalnych i nietypowych. Powódki nie doznały w związku ze zdarzeniem trwałego uszczerbku na zdrowiu. Obecna sytuacja życiowa powódek nie potwierdza występowania u nich stanów psychopatologicznych, a negatywne przeżycia wywołane wspomnieniami nie zaburzają ich funkcjonowania.
Powołując się na orzeczenie w sprawie I C 205/11 apelujący podniósł, że jakkolwiek wysokość świadczenia z tytułu zadośćuczynienia w każdej sprawie ustala się oddzielnie to z racji faktu, że zdarzenie dotknęło rodzinę jako całość, nawet jeśli przyjąć, iż powódki łączyły ze zmarłą bliższe więzi to z całą pewnością nie były one na tyle silniejsze by uzasadnić zadośćuczynienie w kwocie trzykrotnie wyższej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz wnioski prawne wywiedzione na ich podstawie.
Zarzuty apelacji sprowadzają się do kwestionowania wysokości przyznanego powódkom zadośćuczynienia poprzez porównanie tej wysokości z zadośćuczynieniem przyznanym pozostałemu rodzeństwu tj.A. C.iK. C.w sprawie o sygn. akt IC 205/11.
Podnieść należy, co zauważa również apelujący, że zadośćuczynienie ma charakter indywidualny i jego wysokość determinowana jest rozmiarem krzywdy, jaka dane zdarzenie wywołało u konkretnej osoby. Brak jest zatem podstaw, aby przy ocenie wysokości zadośćuczynienia odnosić się wprost do zadośćuczynienia zasądzonego na rzecz innych osób.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, jakie okoliczności zostały uwzględnione przy określaniu wysokości zadośćuczynienia oraz uzasadnił, dlaczego zasądzona kwota jest kwotą odpowiednią. Wobec powyższego brak jest podstaw, aby za zasadny uznać zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.Podkreślić należy, że biorąc pod uwagę indywidualny charakter zadośćuczynienia Sąd nie był zobowiązany do porównywania zasądzonych kwot z zadośćuczynieniem przyznanym innym członkom rodziny w sprawie o sygn. akt IC 205/11.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., uzasadnianego przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów wskazać należy, że zarzut ten nie został skutecznie wywiedziony. Skarżący nie wskazuje jakie zasady swobodnej oceny dowodów Sąd Rejonowy naruszył.
Wysokość zadośćuczynienia każdorazowo zależy od całokształtu okoliczności, doznanych cierpień, ich intensywności, trwałości, czy też nieodwracalnego charakteru – te zobiektywizowane kryteria oceny winny być uwzględnione w relacji do indywidualnych okoliczności danego przypadku. Sąd może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej wszechstronnej oceny.
Określenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę stanowi istotne uprawnienie Sądu merytorycznie rozstrzygającego sprawę w I instancji, który przeprowadzając postępowanie dowodowe, może dokonać wszechstronnej oceny okoliczności sprawy. Korygowanie przez Sąd II instancji wysokości zasądzonego już zadośćuczynienia uzasadnione jest tylko wówczas, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, jako rażąco wygórowane lub rażąco niskie (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1970, III PRN 39/70, OSNCP 1971/3/53). W niniejszej sprawie taki wypadek jednak nie zachodzi.
Sąd Rejonowy ustalając wysokości zadośćuczynienia miał na względzie całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ten ostatni pozwala stwierdzić, że przyznane kwoty zadośćuczynienia są adekwatne do krzywdy, jakiej doznały powódki w następstwie śmierci siostry. Choć nie wystąpił u nich trwały uszczerbek na zdrowiu to jednak z uwagi na silne związanie emocjonalne szczególnie w pierwszym okresie po śmierci siostry bardzo odczuwały jej utratę. Pojawił się u nich uraz psychiczny oraz późniejszy zespół stresu pourazowego. Okoliczności te jak również fakt, iż obecnie w wyniku zachowań kompensacyjnych (własna droga życiowa, zamążpójście, urodzenie dzieci, praca zawodowa) wpływ tego traumatycznego zdarzenia jest minimalny, zostały uwzględnione przy ustaleniu wysokości przyznanego zadośćuczynienia. Brak jest podstaw, aby uznać że ocena ta może być skutecznie kwestionowana.
Strata siostry, która z uwagi na swój wiek była silnie związana emocjonalnie z powódkami i z którą łączyły je wspólne pasje i zainteresowania przekłada się na silne poczucie osamotnienia i cierpienie. Trudno przyjąć, że cierpienie to może być porównywalne pod względem intensywności czy trwałości do doznań rodzeństwa na rzecz którego zasądzono zadośćuczynienie w sprawie I C 205/11. Zauważyć należy, że w chwili śmierciM. C. (1)jej bratA.miał niepełne 3 lata, a jej siostraK.niepełne 10 lat. Już choćby z tego względu próba owych porównań czyniona w apelacji nie może odnieść zamierzonego skutku i nie daje podstawy do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 6 pkt 5w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 tekst jednolity).

(...)
(...)