Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 375/14
Data wyroku: 2014-05-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Wolfke-Kobzar, Grażyna Matuszek, Grzegorz Karaś
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 k.c., art. 24 k.c.

Sygn. akt I ACa 375/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Beata Wolfke - Kobzar (spr.)

Sędziowie:

SSA Grażyna Matuszek
SSO del. Grzegorz Karaś

Protokolant:

Teresa Wróbel - Płatek

po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. we Wrocławiu na rozprawie
sprawy z powództwaM. Z.,D. Z.,T. Z.iK. Z.
przeciwkoUbezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I C 392/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów 1.800 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 20.12.2013 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.na rzecz powódekT.iK. Z.po 35.000 zł z odsetkami od 29.07.2012 r. (pkt I) oraz po 50.000 zł z odsetkami od 29.07.2012 r. na rzeczM.iD. Z.(pkt II). W pozostałym zakresie Sąd powództwo oddalił (pkt II), nadto zasądziłod pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu 8.500 zł brakującej opłaty od pozwu, zaś na rzecz każdego z powodów po 46,64 zł kosztów postępowania, znosząc wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego (pkt IV – VI).
Tym samym Sąd Okręgowy uwzględnił w części zgłoszone przezpowodów żądanie zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w związku ze śmierciąG. Z.(odpowiednio: męża, syna i ojca powodów) wskutek wypadku komunikacyjnego w dniu 27.08.2005 r.
Przy uwzględnieniu niespornego przebiegu wypadku oraz charakterui nasilenia krzywdy powodów za właściwe zadośćuczynienie Sąd Okręgowy uznał kwotę 70.000 zł na rzecz żony i matki zmarłego oraz kwotę 100.000 zł na rzecz małoletnich synów, przy czym przyjął, że zmarły w połowie przyczynił się do szkody.
Jako podstawę prawną przyznania powodom zadośćuczynienia Sąd Okręgowy wskazałart. 448 kpcw związku zart. 23 i 24 kc, ponieważ śmierćG. Z.nastąpiła przed wejściem w życieart. 446 § 4 kc, wprost normującego roszczenie o wyrównanie krzywdy odniesionej przez bliskich zmarłego w następstwie czynu niedozwolonego.
Termin początkujący bieg odsetek za opóźnienie pozwanego w zapłacie zadośćuczynienia Sąd Okręgowy ustalił z odwołaniem się do art. 14 ustawyz 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK (Dz. U. z 2003 r.Nr 124, poz. 1152 ze zm.) wskazując, że ustanowiony tam trzydziestodniowy termin należało liczyć od doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty.
Pozwany Fundusz zaskarżył wyrok w części, tj.:
- co do 8.500 zł zasądzonych na rzecz powódkiK. Z.wrazz odsetkami od 29.07.2012 r. – 20.12.2013 r.,
- co do 6.357 zł – równowartości odsetek zasądzonych na rzecz powódkiT. Z.od 29.07.2012 r. do 20.12.2013 r.,
- co do 8.500 zł zasądzonych na rzecz powodówM.iD. Z.wraz z odsetkami od 29.07.2012 r. do 20.12.2013 r.,
oraz co do kosztów sądowych zasądzonych w punkcie IV i V wyroku.
Wnosząc o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez oddalenie powództwa oraz przez zasądzenie od powodów kosztów zastępstwa procesowego stosownie do wyniku sprawy, pozwany w apelacji zarzucił:
- naruszenieart. 446 § 3 kcw zw. zart. 448 kcprzez pominięcie, że w daciewypłaty odszkodowania powodomK.,M.iD. Z.,co nastąpiło w 2006 r. w orzecznictwie sądowym i praktyce nie stosowano obecnej wykładniart. 448 kci szkody niemajątkowe uwzględniano w przyznawanym odszkodowaniu za pogorszenie sytuacji życiowej; pozwany zauważył przy tym,że powodowie w istocie nie ponieśli szkody majątkowej,
- naruszenieart. 233 § 1 kpcprzez dowolną ocenę dowodów i ustalenie należnej powodom sumy w zawyżonej wysokości, bez uwzględnienia zmiany siły nabywczej pieniądza od czasu wypłaty odszkodowania w kwocie 10.000 zł,
- naruszenieart. 481 § 1 kcprzez pominięcie, że wartość należnego zadośćuczynienia została ustalona dopiero w wyroku oraz przez błędne uznanie,że zadośćuczynienie jest świadczeniem pieniężnym objętym dyspozycją w/w przepisu,
- naruszenieart. 359 § 1 kcprzez pominięcie, że dług stał się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się wyroku,
- naruszenie art. 109 pkt 1 i 2 i art. 14 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych… przez nieuwzględnienie, że termin 30 dni na wypłatę świadczenia nie dotyczy sytuacji, gdy jego wysokość jest nieznana oraz, że termin ten może być inny, gdy wartość odszkodowania zależy od wyniku sporu sądowego.
Na żądanie Sądu Apelacyjnego pozwany określił wartość przedmiotu zaskarżenia na 25.200 zł.
Powodowie wnieśli o odrzucenie apelacji jako niewłaściwie opłaconej bądźo jej oddalenie i przyznanie im kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej bliskich krewnych zmarłego spełnia inną funkcję niż zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, co jasno wynikaz rozróżnienia obu tych świadczeń wart. 446 § 3 i 4 kc.Nie można zgodzić sięz pozwanym, że w przeszłości, gdy jeszcze nie obowiązywałart. 446 § 4 kc, świadczenie z§ 3tego przepisu kompensowało nie tylko szkodę majątkową, ale również krzywdę w sferze emocjonalnej, tożsamą z naruszeniem dóbr osobistych najbliższych krewnych zmarłego w wyniku czynu niedozwolonego. Nietrafny jest także argument, że jeśli wskutek śmierciG. Z.powodowienie ponieśli skonkretyzowanej szkody majątkowej, odszkodowanie przyznaneim na podstawieart. 446 § 3 kcw istocie zrekompensowało, przynajmniejw części, szkodę w dobrach osobistych. Pogorszenie sytuacji życiowej nie jest tożsame z uszczerbkiem majątkowym, podlegającym kompensacie na podstawieart. 415 kc.Jest ono równoznaczne z pogorszeniem jakości życia – obniżeniem stopy życiowej, komfortu, perspektyw, pozbawieniem opieki i wsparcia ze strony zmarłego, czyli w innej sferze niż emocjonalna, psychiczna, czy uczuciowa, chroniona – jako dobro osobiste bliskiego krewnego – wcześniej na podstawieart. 24 kcw zw. zart. 448 kc, zaś obecnie na podstawieart. 446 § 4 kc.
W konsekwencji niezasadnie zarzuca pozwany, że wypłacone w przeszłości odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej przynajmniej w części wyrównało uszczerbek w dobrach osobistych żony i synów zmarłego. Tym samym realna wartość wypłaconego odszkodowania jest obojętna dla wysokości należnego im zadośćuczynienia.
Nieuprawniony jest również zarzut nieprawidłowego określenia terminu płatności zadośćuczynienia. Przyznana sądowi uznaniowość – tak co do zasady,tak co do wysokości (art. 448 kc) − nie jest tożsama z zakazem wypłaty zadośćuczynienia bez procesu sądowego, gdy jest ono pokrzywdzonym należnei gdy pokrzywdzony o nie się ubiega. W takiej sytuacji orzeczenie sądowenie ma konstytutywnego charakteru – jak się zarzuca w apelacji – a przeciwnie,potwierdza ono zasadność, całkowitą bądź częściową, wcześniej zgłoszonego przez uprawnionych żądania.
Wbrew przeświadczeniu pozwanego, zasądzone zadośćuczynienie jest świadczeniem pieniężnym, jak każde świadczenie wyrażone w pieniądzu, a objęte dyspozycjąart. 481 kc.
Roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia powstaje z chwilą naruszeniadóbr osobistych uprawnionego, tu: najbliższych członków rodziny zmarłego,zaś wymagalne (płatne) staje się w określonym w przywołanej wyżej ustawieo ubezpieczeniach obowiązkowych… terminie wypłaty odszkodowania (zadośćuczynienie jest odszkodowaniem, tyle że za naruszenie dóbr osobistych – krzywdę).
W świetle wcześniejszych uwag o deklaratoryjnym charakterzewyroku zasądzającego zadośćuczynienie, za niezasadny trzeba uznać zarzut,że wymagalność wierzytelności powodów zależała od wyniku niniejszej sprawy, czy też, że sam spór między stronami o zadośćuczynienie zaświadcza o wątpliwościach pozwalających odejść od trzydziestodniowego terminu z art. 14 w/w ustawyo ubezpieczeniach obowiązkowych…
Trzeba też podnieść, że nie było obiektywnych przeszkód w weryfikacji żądania powodów w ciągu 30 dni od doręczenia pozwanemu wezwaniado zapłaty. Okoliczności śmierciG. Z.były pozwanemu znane,nie kwestionował również swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia drogowego ani naruszenia dóbr osobistych powodów, a jedynie – jak się okazało, niesłusznie – utrzymywał, że wcześniej wypłacone odszkodowanie w pełni zrekompensowało powodom szkodę. Niewłaściwa ocena żądania powodów, nawet jeśli u jej podstaw legły orzecznictwo sądowe oraz praktyka, nie może być poczytywana jako argument za odsunięciem terminu płatności należnego powodom zadośćuczynienia. Trzeba też pamiętać, że odsetki należą się wierzycielowi niezależnie od zawinienia pozwanego w opóźnieniu, tj. także wtedy, gdy nie popadł w zwłokę.
Z tych przyczyn na podstawieart. 385 i 98 kpcorzeczono jak na wstępie.
MR-K