Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Gz 323/13
Data wyroku: 2014-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Renata Bober, Barbara Frankowska, Andrzej Borucki
Podstawa prawna: art. 787 kpc

Sygn. akt VI Gz 323/13

POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2014 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Andrzej Borucki
SSO Renata Bober  (spr.)
SSO Barbara Frankowska
Protokolant: asyst. sędziego Agnieszka Wasilewska - Kardyś
po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. w Rzeszowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku:Spółdzielni (...)wP.
przeciwko małżonce dłuznika:J. C.
o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika
na skutek zażalenia małżonki dłużnika na postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu Wydziału V Gospodarczy z dnia 15 września 2003 r., sygn. akt V GCo 32/03
postanawia:

1
zmienićzaskarżone postanowienie w ten sposób, żeoddala wniosek,

2
zasądzićod wierzycielaSpółdzielni (...)wP.na rzecz małżonki dłużnikaJ. C.kwotę30 zł. (trzydzieści złotych)tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15.09.2003 r. Sąd Rejonowy w Przemyślu, Wydział V Gospodarczy nadał klauzulę wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty z dnia 14.10.1998 r., sygn. akt V Ng 540/99 oraz prawomocnemu wyrokowi zaocznemu z dnia 12.05.1999 r. V GC 112/99 przeciwko małżonce dłużnika z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku wspólnego małżonków.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał, iżA. C.stał się dłużnikiem wierzyciela na mocy nakazu zapłaty z dnia 14.10.1998 r., sygn. akt V Ng 540/99 oraz wyroku zaocznego z dnia 12.05.1999 r. V GC 112/99.

W dacie 27.11.1998 r. małżonkowie wyłączyli aktem notarialnym wspólność majątkową. Uczestnicy nie wykazali , aby przed zawarciem umowy informowali o tym wierzyciela.
W dacie 15.06.2000 r. orzeczono między małżonkami separację.

Sąd Rejonowy wskazał, że separacja została orzeczona po powstaniu zobowiązań objętych tytułami egzekucyjnymi i nie ma wpływu na odpowiedzialność małżonków.
Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem małżonka dłużnika wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca podniosła, iż o postanowieniu dowiedziała się w dniu 8.10.2013 r., kiedy to otrzymała zawiadomienie o wszczęciu egzekucji.
Dalej powołała się na umowne wyłączenie wspólności majątkowej oraz orzeczenie separacji jako przesłanki uniemożliwiające nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika podnosząc, że zarówno w dacie wyrokowania jak i nadania klauzuli wykonalności winna istnieć ustawowa wspólność majątkowa.
Dalej podniosła, że Sąd nie wysłuchał małżonki dłużnika, wysyłając zawiadomienie o posiedzeniu na adres, który nie był adresem jej zamieszkania.

W odpowiedzi na zażalenie wierzyciel wniósł o odrzucenie zażalenia ewentualnie o jego oddalenie i obciążenie małżonki dłużnika kosztami postępowania.

Wierzyciel argumentował, że zażalenie jest spóźnione, jak że małżonka dłużnika wiedziała o postanowieniu już w dacie jego wydania na jawnym posiedzeniu, na którym była obecna i przesłuchiwana. Jednocześnie małżonka dłużnika nie wniosła o przywrócenie terminu.

Wierzyciel zaprzeczył też, aby był zawiadamiany o fakcie wyłączenia wspólności majątkowej lub separacji.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie znalazł zastosowanieart. 787 kpcw brzmieniu przed dniem 20.01.2005 r. tj. sprzed daty nowelizacji ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691), z uwagi na brzmienie przepisu przejściowego ustawy nowelizującej, a to art. 5 ust. 6, stosownie do którego, jeżeli roszczenie powstało przed wejściem w życie ustawy, egzekucję prowadzi się według przepisów dotychczasowych,/taki też pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 17.05.2007 r. III CZP 44/07/.
Stosownie oart. 787 § 1 kpcw brzmieniu sprzed dnia 20.01.2005 r.,tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, Sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, z ograniczeniem jednak jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową. Przed nadaniem klauzuli wykonalności Sąd wysłucha małżonka dłużnika.
Powyższy przepis jest uzupełnieniem art. 41 § 1 k rio w brzmieniu sprzed dnia 20 stycznia 2005 r. , który wyrażał zasadę, iż majątek wspólny małżonków służy zaspokojeniu wierzyciela także wtedy, gdy dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków. W chwili zaś powstania wierzytelności małżonkowie pozostawali we wspólności majątkowej.
Zasadnym okazał się zarzut małżonki dłużnika oparty na fakcie orzeczenia separacji.
W przedmiotowej sprawie separację orzeczono postanowieniem z dnia 15.06.2000 r., postanowienie zaś w przedmiocie wydania klauzuli wykonalności wydano w dniu 15.09.2003 r.

Sąd Okręgowy miał na uwadze ugruntowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym jedną z przesłanek nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności w trybieart. 787 k.p.c.jestistnienie wspólności majątkowej małżonków zarówno w chwili wyrokowania, jak i w chwili orzekania o nadaniu klauzuli wykonalnościtakże przeciwko małżonkowi dłużnika. Jeżeli w wymienionych datach małżeńskawspólność majątkowa już nie istnieje, to przepisart. 787 k.p.c.nie ma w ogóle zastosowania/postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2012 r. III CRN 127/74, postanowienie SN z dnia 8.06.1967 r. I CZ 18/67/.
Wskazać należy, że konsekwencje orzeczenia separacji w dacie sprzed 20.01.2005 r. regulował przepisart. 615kriozgodnie z którymorzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.Obecnie kwestia ta jest uregulowana tak samo brzmiącym przepisemart. 54 § 1 krio.
Ustrój wprowadzony przez przepisart. 615krio(obecnieart. 54 § 1 krio) macharakter przymusowy i jest skutecznyerga omnes.
Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie małżonkowie wcześniej umownie wyłączyli wspólność ustawową, to istotnym jest zaznaczenie, że orzeczenie separacji wyłącza wcześniejszy ustrój wspólności ustawowej lub umownej. Gdy przed orzeczeniem separacji małżonkowie pozostawali w umownym ustroju rozdzielności majątkowej, również w takim przypadku wprowadza nowy ustrój majątkowy, który staje się odtąd ustrojem niedopuszczającym zmiany,skutecznymerga omnesi znajdującym swe źródło w ustawie.( por.: Anna Sylwestrzak Komentarz do art.54 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
W świetle powyższego w ocenie Sądu Okręgowego zniesienie wspólności ustawowej orzeczeniem Sądu, co nie zawsze dotyczy wyłączenia umownego, nawet jeżeli nastąpiło ono po powstaniu wierzytelności jest skuteczne wobec wierzyciela.
W konsekwencji jako że zasadniczy skutek orzeczenia separacji to powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej, to w przypadku orzeczenia separacji wyłączona jest możliwość nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi w trybieart. 787 k.p.c.(podobnie też.: Marcin Białecki Komentarz do art.61(4) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Błędnym było zatem stanowisko Sądu Rejonowego, iż skoro orzeczono separację , a tym samym zniesiono orzeczeniem Sądu wspólność majątkową, po dacie powstania zobowiązania , to jej ustanie nie ma wpływu na możliwość zaspokojenia wierzyciela. Przeciwnie z powyższego wynika, iż odpada możliwość poszukiwania zaspokojenia z majątku wspólnego.
Niezasadnym był natomiast zarzut zażalenia niewysłuchania małżonki dłużnika, gdyż jak to wynika z akt sprawy małżonka była obecna na posiedzeniu poprzedzającym wydanie postanowienia na którym została też wysłuchana.
Niezasadnym był wniosek wierzyciela w przedmiocie odrzucenia zażalenia jako, że termin do wniesienia zażalenia przez małżonka dłużnika na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko temu małżonkowi określa przepisart. 795 § 2 k.p.c./III CZP 60/93 uchwała SN 1993-05-13OSNC 1993/12/223/.Stosownie natomiast do powołanego przepisutermin do wniesienia zażalenia biegnie dla wierzyciela od daty wydania mu tytułu wykonawczego lub postanowienia odmownego, dla dłużnika - od daty doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.Jak to wynika z informacji komornika, dłużniczka została zawiadomiona o wszczęciu egzekucji w dniu 8.10.2013 r. stąd zażalenie z dnia 15.10.2013 r. zostało wniesione w terminie.
Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o przepisyart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpcorzekł jak w pkt I sentencji postanowienia zmieniając zaskarżone postanowienie i oddalając wniosek.
W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego Sąd orzekł na podstawieart. 108 § 1 kpcw zw. zart. 98 kpc.