Sąd Okręgowy w Świdnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1836/13
Data wyroku: 2014-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Jamuła
Słowa kluczowe: Uznanie Czynności Za Bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt IC 1836/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2014 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy Wydział I Cywilny
w składzie :
Przewodniczący: SSO Halina Jamuła
Protokolant: Marzenna Wiśniewska
po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 roku w Świdnicy
sprawy z powództwa Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.
przeciwkoM. A. (1),J. C.iA. C.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

I
uznaje za bezskuteczną wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 27 lipca 2010 roku Repertorium A nr(...), sporządzoną przed emerytowanym notariuszemS. W., zastępcą notariuszB. J.w Kancelarii Notarialnej wK., mocą której małżonkowieJ.iA. C.sprzedali swojej córceM. A. (1)nieruchomość zabudowaną, stanowiącądziałkę gruntu nr (...)o powierzchni(...)ha, położonej wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...)oraz ustanowioną na rzecz małżonkówJ.iA. C.dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z parteru budynku o powierzchni ok. 45 m2,

II
zasądza od pozwanych na rzecz powoda kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego,

III
nakazuje pozwanym uiścić na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Świdnicy kwotę 7779 zł tytułem kosztów sądowych.

Sygn. akt IC 1836/13

UZASADNIENIE
Strona powodowa Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wniosła o uznaje za bezskuteczną wobec Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 27 lipca 2010 roku Repertorium A nr(...), sporządzoną przed emerytowanym notariuszemS. W., zastępcą notariuszB. J.w Kancelarii Notarialnej wK., mocą której małżonkowieJ.iA. C.sprzedali swojej córceM. A. (1)nieruchomość zabudowaną, stanowiącądziałkę gruntu nr (...)o powierzchni(...)ha, położonej wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...)oraz ustanowioną na rzecz małżonkówJ.iA. C.dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z parteru budynku o powierzchni ok. 45 m2, a nadto zasądzenie od pozwanych na rzecz strony powodowej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona powodowa podniosła, że pozwanyJ. C.jest dłużnikiem powoda, a zobowiązanie to wynika z tytułu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od 2008 roku do 2013 roku, odsetek od tych zaległości i kosztów egzekucyjnych, stwierdzonych tytułami wykonawczymi :(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...)i(...)(...), w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od 2010 roku do 2012 roku oraz z tytułu odsetek od tych zaległości i kosztów egzekucyjnych, stwierdzonych tytułami wykonawczymi :(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...), w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od 2008 roku do 2011 roku oraz z tytułu odsetek od tych zaległości i kosztów egzekucyjnych, stwierdzonych tytułami wykonawczymi :(...)(...),(...)(...),(...)(...), które na dzień 11 lipca 2013r. wynosiło 155.576,85 zł. Strona powodowa wskazała, iż prowadzone wobec dłużnika czynności egzekucyjne w ramach egzekucji administracyjnej nie przyniosły zamierzonego skutku wobec braku składników w majątku dłużnika, z których powód mógłby się zaspokoić. Niewypłacalność dłużnika spowodowana została bowiem wskutek umowy sprzedaży nieruchomości w postaci zabudowanejdziałki gruntu nr (...)(...)powierzchni(...)ha położonej wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...), która to umowa zawarta została między dłużnikiem i jego żonąA. C., a ich córkąM. A. (1). Skutkiem tejże umowy majątek dłużnikaJ. C.pomniejszony został o kluczowy składnik, z którego zaspokojenia dochodzić mogła strona powodowa. Umowa ta zawarta została w nieco ponad trzy miesiące po uzyskaniu przez dłużnika wiedzy o wszczęciu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej weW.postępowania kontrolnego przeciwko niemu.
Dodatkowo strona powodowa wskazała, iż przeniesienie prawa własności w zamian za obciążenie jej ograniczonymprawem rzeczowym, stanowi z punktu widzenia instytucji skargi pauliańskiej jedną czynność prawną, nie zaś dwie niezależne od siebie czynności i wobec powyższego przesłanka pokrzywdzenia zdefiniowana wart. 527 § 2 k.c.powinna być odnoszona do całości czynności prawnej dokonanej aktem notarialnym z dnia 27 lipca 2010 roku. Skarżona czynność prawna prowadzi bowiem, zdaniem strony powodowej, do pokrzywdzenia jej jako wierzyciela nie tylko z powodu wyzbycia się przez dłużnika składnika majątkowego w postaci nieruchomości, z którego mógłby uzyskać zaspokojenie, ale także z racji obciążenia w ramach świadczenia wzajemnego nieruchomości służebnością osobistą, co powoduje, iż możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji w takiej sytuacji doznaje istotnego ograniczenia i ma wpływ na zakres ewentualnego zaspokojenia.
Strona powodowa wskazywała nadto, że dłużnikJ. C.dokonał rozporządzenia swoim majątkiem na rzecz członka najbliższej rodziny, a to swojej córki, w związku z czym zastosowanie ma domniemanie prawne wynikające zart. 527 § 3 k.c., że córka jako osoba najbliższa wiedziała, że dłużnik dokonując tejże czynności działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, za czym dodatkowo przemawia fakt, iżM. A. (1)pracowała w przedsiębiorstwie dłużnika w okresie, kiedy był on objęty postępowaniem kontrolnym wszczętym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej weW..
Strona powodowa wyraziła także wątpliwość, jakoby przedmiotowa czynność prawna była w ogóle czynnością odpłatną w rozumieniuart. 528 k.c., bowiem prawo własności nieruchomości przekazane zostało w drodze umowy, w której świadczenie kupującej polegało na zapłacie kwoty 200.000 zł oraz ustanowieniu służebności osobistej, z czego zasadnie wywodzić można, że uzyskana przez dłużnika kwota pieniędzy nie stanowi pełnego ekwiwalentu prawa własności zbytej nieruchomości, a w konsekwencji czynność ta winna być uznania za nieodpłatną w rozumieniuart. 528 k.c.
W dalszej części strona powodowa wskazywała, iż w ramach przedmiotowej umowy dłużnik nie uzyskał w zamian takiego ekwiwalentu, który mógłby posłużyć do zaspokojenia wierzyciela. Sprzedaż ta przy uwzględnieniu formy spłaty pozostałej części ceny, tj. spłaty w 180 ratach po 1.000 zł płatnych każdego miesiąca uznać należy za działanie mające na celu pokrzywdzenie wierzyciela, bowiem gdyby pozwany nie zawarł przedmiotowej umowy, strona powodowa mogłaby się zaspokoić znacznie szybciej z wartości nieruchomości, podczas gdy obecnie wierzyciel może jedynie zająć wierzytelność przysługującą dłużnikowi, tj. kwotę rat spłacanych przez pozwaną przez okres 180 miesięcy.
W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swego stanowiska zarzucili, że w przypadku przedmiotowej czynności prawnej nie doszło do przeniesienia prawa własności nieruchomości w zamian za obciążenie jej ograniczonymprawem rzeczowym. Podnosili, iż małżonkowieC.sprzedali swojej córceM. A. (1)działkę gruntu za cenę 200.000 zł, która to cena odpowiadała wartości rynkowej nieruchomości. Zarzucili, iż z treści umowy nie wynika, iż ustanowienie przez pozwanąM. A. (1)na rzecz rodziców ograniczonegoprawa rzeczowego– służebności mieszkania w części budynku, nastąpiło w zamian za przeniesienie własności całej nieruchomości i stanowiło przesłankę, bez której małżonkowieJ.iA.nie rozporządziliby swoim prawem. Pozwani podnieśli nadto, iż służebność mieszkania ustanowiona została przez pozwanąM. A. (1)„na życzenie” rodziców, co świadczy o nieodpłatnym charakterze rozporządzenia i jego nieekwiwalentności. Wskazywali, iż obciążenie nieruchomości ograniczonymprawem rzeczowymnie jest czynnością krzywdzącą stronę powodową i pogłębiającą stan niewypłacalności dłużnika w rozumieniuart. 527 § 2 k.c.PozwaniJ.iA. C.uzyskali bowiem nieodpłatnie ograniczoneprawo rzeczowe, a wobec tego nie zmniejszył się ich stan posiadania wskutek przedmiotowej czynności. Dodatkowo podnieśli, iż przedmiot czynności, tj.działka nr (...)o powierzchni(...)ha położona wJ.gminaK., przeznaczona jest w części pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, zagrodową, natomiast w pozostałym zakresie – zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - pod drogę powiatową, która zaliczana jest do dróg publicznych, a działki, które są przeznaczone na drogę publiczną nie mogą być przedmiotem skutecznego rozporządzenia. Zdaniem pozwanych skarżona czynność prawna nie wywołała, ani nie pogłębiła, niewypłacalności dłużnika, skoro przedmiot tej czynności wyłączony był spod egzekucji – zgodnie zart. 831 § 1 pkt 3 k.p.c.- i wierzyciel nie mógłby się z niego zaspokoić, bowiem nieruchomość nie mogłaby zostać spieniężona w drodze licytacji komorniczej. Jednocześnie pozwani wskazywali, iż przedmiotowa nieruchomość w chwili przystępowania do zawierania przez pozwanych umowy, obciążona była hipoteką na rzecz ZUS. Zarzucili także, że wierzytelność o zapłatę reszty ceny sprzedaży w kwocie 180.000 zł jakąJ.iA. C.mieli otrzymać od pozwanejM. A. (1), została zajęta przez stronę powodową i jest przedmiotem egzekucji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PozwanyJ. C.prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną w ramachfirmy (...)Usługi (...).C.J..
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej weW.postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 roku wszczął z urzędu postępowanie kontrolne wobec(...)Usługi (...).C.J.w zakresie prawidłowości deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa w zakresie podatku od towarów i usług, i podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 rok.
Przebieg kontroli podatkowej udokumentowany został protokołem kontroli.
Bezsporne
J. C.i jego żonaA. C.byli współwłaścicielami na prawach wspólności ustawowej nieruchomości zabudowanej, stanowiącejdziałkę gruntu nr (...)o powierzchni(...)ha położonej wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...).
W dniu 27 lipca 2000 roku, przed emerytowanym notariuszemS. W., zastępcą notariuszB. J.w Kancelarii Notarialnej wK.,J. C., jego żonaA. C.D. F.oraz córka – pozwanaM. A. (1)(nazwisko rodoweC.) – zawarli umowę sprzedaży. Na mocy tej umowy dłużnik wraz z małżonką sprzedali pozwanejM. A. (1)powyższą nieruchomość. Cena sprzedaży przedmiotu umowy wynosiła 200.000 zł i miała zostać przez kupującą zapłacona w następujący sposób :
- 20.000 zł - przed zawarciem umowy,
- reszta ceny sprzedaży w kwocie 180.000 zł w 180 ratach miesięcznych po 1.000 zł każda, płatnych do 1-go każdego miesiąca począwszy od września 2010 roku, a ostatnia rata najpóźniej do dnia 1 września 2025 roku.
PozwanaM. A. (1)ustanowiła na nabytej nieruchomości obejmującej budynek mieszkalny, na życzenie pozwanychJ. C.iA. C., dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z parteru budynku o powierzchni około 45 m2.
W dniu zawarcia umowy przedmiotowa nieruchomość obciążona była hipoteką przymusową kaucyjną do kwoty 71.846,06 zł na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wK..
Dowód :

-

umowa sprzedaży z dnia 27 lipca 2010r., repertorium A(...), k. 139 – 141,

odpis zupełnyksięgi wieczystej (...), k. 143 -147,

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej weW.decyzją z dnia 10 lutego 2011r. w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok oraz odsetek za zwłokę od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące : kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, październik, listopad 2008 roku, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego określił pozwanemuJ. C.zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok w wysokości 86.278,00 zł oraz odsetki za zwłokę od zaległości z tytułu należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych : za miesiąc kwiecień 2008 roku w kwocie 591,00 zł, za miesiąc maj 2008 roku w kwocie 4.206,00 zł, za miesiąc czerwiec 2008 roku w kwocie 1.403,00 zł, za miesiąc lipiec 2008 roku w kwocie 778,00 zł, za miesiąc październik 2008 roku w kwocie 125,00 zł i za miesiąc listopad 2008 roku w kwocie 2.325,00 zł.
Dowód :

-

decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej weW.z dnia 10 lutego 2011 roku,(...)wraz z uzasadnieniem, k. 17 – 29,

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej weW.decyzją z dnia 10 lutego 2011r. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2008 roku po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego określił pozwanemuJ. C.za miesiąc styczeń 2008 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny – 18.011 zł, za miesiąc luty 2008 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny – 675 zł, za miesiąc marzec 2008 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny – 3.049 zł, za miesiąc kwiecień 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 33.651 zł, za miesiąc maj 2008 roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny – 7.809 zł, za miesiąc czerwiec 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług –73,220 zł, za miesiąc lipiec 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 32.312 zł, za miesiąc sierpień 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 6.800 zł, za miesiąc wrzesień 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 22.238 zł, za miesiąc październik 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 14.051 zł, za miesiąc listopad 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 35.392 zł i za miesiąc grudzień 2008 roku zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług – 50.400 zł.
Dowód :

-

decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej weW.z dnia 10 lutego 2011 roku,(...)wraz z uzasadnieniem, k. 30 – 39,

PozwanyJ. C.nie złożył odwołania od powyższych decyzji.
Dowód :

-

pismo Urzędu Kontroli Skarbowej weW.z 10 marca 2011 roku, k. 40,

W dniu 4 marca 2011 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuły wykonawcze :

1
numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 86.278 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 12,50% naliczanymi począwszy od dnia 1 maja 2009 roku – z tytułu podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2012,

2
numer(...)z tytułu podatku dochodowego pobieranego w wysokości 19% od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej:

- za miesiąc październik 2008 rok – opiewający na kwotę odsetek w stawce 12,5%  naliczonych od dnia 21 listopada 2008 roku do dnia wystawienia tytułu w kwocie  125 zł,
- za miesiąc listopad 2008 rok – opiewający na kwotę odsetek w stawce 12,5%  naliczonych od dnia 23 grudnia 2008 roku do dnia wystawienia tytułu w kwocie  1.163 zł,
- za miesiąc grudzień 2008 roku – opiewający na kwotę odsetek w stawce 12,5%  naliczonych od dnia 23 grudnia 2008 roku do dnia wystawienia tytułu w kwocie  1.162 zł.
3) numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 72.185 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 12,50% naliczanymi począwszy od dnia 26 lipca 2008 roku za okres czerwca 2008 roku– z tytułu podatku od towarów i usług,
4) numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 20.645 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 12,50% naliczanymi począwszy od dnia 26 sierpnia 2008 roku, za okres lipca 2008 roku– z tytułu podatku od towarówi usług,
5) numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 15.325 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 12,50% naliczanymi począwszy od dnia 27 stycznia 2009 roku, za okres grudnia 2008 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...), k. 41 – 44,

tytuł wykonawczy(...), k. 45 – 48,

tytuł wykonawczy(...), k. 49 – 52,

tytuł wykonawczy(...), k. 53 - 56,

tytuł wykonawczy(...), k. 57 - 60,

Organ egzekucyjny dokonał w dniu 10 marca 2011 roku zajęcia ruchomości w postaci samochodu osobowego markiD. (...)onr rej. (...), rok prod. 2000r. Zajęty pojazd nie znalazł nabywcy w toku I i II licytacji publicznej, a także w trybie sprzedaży "z wolnej ręki".
W dniu 15 marca 2011 roku zajęty został rachunek bankowy pozwanegoJ. C.w Banku Spółdzielczym wK., w wyniku czego uzyskano kwotę 122.513,39 zł.
Dowód :

-

informacja o przebiegu postępowania egzekucyjnego sporządzona przez inspektorM. G., k. 115,

obwieszczenie o licytacji samochoduD. (...)z dnia 7 września 2011 r., k. 117,

ogłoszenie o sprzedaży z wolnej ręki z dnia 19 października 2011r., k. 118,

protokół niedojścia licytacji do skutku z dnia 15 września 2011 r. i 27 września 2011r., k. 119,

W dniu 16 marca 2011 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuł wykonawczy numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 7.079 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 12,50% naliczanymi począwszy od dnia 26 lutego 2011 roku, za okres stycznia 2011 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...), k. 61 – 63,

W dniu 29 marca 2011 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.dalsze tytuły wykonawcze :

1
numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych:

- za miesiąc sierpień 2010 rok – opiewający na kwotę należności głównej 568 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 12,5% od dnia 21 września 2010 roku w kwocie 34,50 zł,
- za miesiąc wrzesień 2010 rok – opiewający na kwotę należności głównej 640 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 12,5% od dnia 21 października 2010 roku w kwocie 33,60 zł,
- za miesiąc październik 2010 rok – opiewający na kwotę należności głównej 638 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 12,5% od dnia 23 listopada 2010 roku w kwocie 27,20 zł,
- za miesiąc listopad 2010 rok – opiewający na kwotę należności głównej 340 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 12,5% od dnia 21 grudnia 2010 roku w kwocie 11,40 zł,

2
numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc grudzień 2010 rok – opiewający na kwotę należności głównej 640 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczanymi w stawce 12,5% od dnia 21 stycznia 2011 roku w kwocie 14,90 zł,

Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...), k. 64 – 66,

tytuł wykonawczy(...), k. 67 - 69,

Przeciwko pozwanemuJ. C.Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił dalsze tytuły wykonawcze:

1
w dniu 20 maja 2011 roku numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 13.288 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 13,50% naliczanymi począwszy od dnia 27 kwietnia 2011 roku, za okres marca 2011 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,

2
w dniu 11 sierpnia 2011 roku numer(...)(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 3.858 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 14% naliczanymi począwszy od dnia 26 lipca 2011 roku, za okres czerwca 2011 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,

3
w dniu 14 listopada 2011 roku numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 4.712 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 14% naliczanymi począwszy od dnia 26 października 2011 roku, za okres września 2011 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,

4
w dniu 16 lutego 2012 roku numer(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 709 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 14% naliczanymi począwszy od dnia 26 stycznia 2012 roku, za okres grudnia 2011 roku – z tytułu podatku od towarów i usług,

Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 70 - 72,

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 73 – 75,

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 76 - 78,

tytuł wykonawczy(...), k. 79 - 81,

W dniu 22 lutego 2012 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuły wykonawcze :
1) numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych:
- za miesiąc maj 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 438 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 czerwca 2011 roku w kwocie 41,50 zł,
- za miesiąc czerwiec 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 550 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 lipca 2011 roku w kwocie 45,80 zł,
- za miesiąc lipiec 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 662 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 23 sierpnia 2011 roku w kwocie 46,70 zł,
- za miesiąc sierpień 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 662 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 września 2011 roku w kwocie 39,40 zł,
2) numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych :
- za miesiąc wrzesień 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 606 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 października 2011 roku w kwocie 29,10 zł,
- za miesiąc październik 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 556 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 22 listopada 2011 roku w kwocie 19,80 zł,
- za miesiąc listopad 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 485 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 grudnia 2011 roku w kwocie 11,90 zł,
- za miesiąc grudzień 2011 roku – opiewający na kwotę należności głównej 494 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14% od dnia 21 stycznia 2012 roku w kwocie 6,30 zł,
Dowód :

-

tytuł wykonawczy nr(...), k. 82 – 84,

tytuł wykonawczy nr(...), k. 85 – 87,

Organ egzekucyjny skierował do Sądu Rejonowego w Kłodzku wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku. W wyniku powyższego zobowiązany wykazał, że jest posiadaczem papierów wartościowych w(...) S.A.Organ egzekucyjny dokonał zajęcia papierów wartościowych zapisanych na rachunku, w wyniku czego uzyskano kwotę 27.423,80 zł.
Dowód :

-

informacja o przebiegu postępowania egzekucyjnego sporządzona przez inspektorM. G., k. 115,

wykaz majątku dłużnika z dnia 9 lutego 2012r., k. 136 – 137,

pismo(...) S.A.z dnia 15 października 2012r., k. 116,

Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.w dniu 26 marca 2012 roku wystosował do(...) Sp. z o.o.zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężna u dłużnika na poczet jego zadłużenia z tytułu wystawionego tytułu wykonawczego(...)(...). Zadłużenie wraz z odsetkami wynosiło wówczas 15.071,86 zł. O powyższym zawiadomiony został również pozwanyJ. C..
Dowód :

-

zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną współce (...) Sp. z o.o., k. 123 – 124,

W dniu 25 maja 2012 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuł wykonawczy nr(...)(...)z tytułu podatku dochodowego pobieranego w wysokości 19% od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej:

-

za miesiąc styczeń 2011 roku - opiewający na kwotę odsetek w stawce 14,5% naliczonych od dnia 22 lutego 2011 roku w kwocie 286 zł,

za miesiąc marzec 2011 roku - opiewający na kwotę odsetek w stawce 14,5% naliczonych od dnia 21 kwietnia 2011 roku w kwocie 774 zł,

za miesiąc kwiecień 2011 roku - opiewający na kwotę odsetek w stawce 14,5% naliczonych od dnia 21 maja 2011 roku w kwocie 629 zł.

Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 88 – 90,

Dnia 16 sierpnia 2012 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuł wykonawczy numer(...)(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 347 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 14,50% naliczanymi począwszy od dnia 26 lipca 2012 roku, za okres czerwca 2012 roku – z tytułu podatku od towarów i usług.
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 91 – 93,

Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.w dniu 20 sierpnia 2012 roku wystawił przeciwkoJ. C.tytuły wykonawcze:
1) numer(...)(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych:
- za miesiąc styczeń 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14,5% od dnia 21 lutego 2012 roku w kwocie 41,60 zł,
- za miesiąc luty 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14,5% od dnia 21 marca 2012 roku w kwocie 35,10 zł,
- za miesiąc marzec 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14,5% od dnia 21 kwietnia 2012 roku w kwocie 28,20 zł,
- za miesiąc kwiecień 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14,5% od dnia 22 maja 2012 roku w kwocie 21,10 zł.
2) numer(...)(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc maj 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 574 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 14,50% od dnia 21 czerwca 2012 roku w kwocie 13,90 zł.
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 94 – 99,

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 100 - 102,

PozwanaM. A. (1)w dniu 20 października 2012 roku wstąpiła w związek małżeński zM. A. (2).
Dowód :

-

odpis skrócony aktu małżeństwa pozwanej, k. 142,

Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.w dniu 15 listopada 2012 roku wystawił przeciwkoJ. C.tytuł wykonawczy numer(...)(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 2.116 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 14% naliczanymi począwszy od dnia 26 października 2012 roku, za okres września 2012 roku – z tytułu podatku od towarów i usług.
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 103 – 105,

W dniu 8 marca 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.tytuły wykonawcze:
1) numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych:
- za miesiąc czerwiec 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 21 lipca 2012 roku w kwocie 51,10 zł,
- za miesiąc lipiec 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 21 sierpnia 2012 roku w kwocie 44 zł,
- za miesiąc sierpień 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 21 września 2012 roku w kwocie 36,80 zł,
- za miesiąc wrzesień 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 23 października 2012 roku w kwocie 29,30 zł.
2) numer(...)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych:
- za miesiąc październik 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 572 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 21 listopada 2012 roku w kwocie 22,30 zł,
- za miesiąc listopad 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 21 grudnia 2012 roku w kwocie 16,10 zł,
- za miesiąc grudzień 2012 roku – opiewający na kwotę należności głównej 584 zł wraz z odsetkami naliczanymi w stawce 11,5% od dnia 22 stycznia 2013 roku w kwocie 9,30 zł.
Dowód :
- tytuł wykonawczy(...), k. 106 – 108,
- tytuł wykonawczy(...), k. 109 – 111,
Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.w dniu 15 maja 2013 roku wystosował do pozwanejM. A. (1)zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężna u dłużnika na poczet jego zadłużenia z tytułu wystawionych tytułów wykonawczych(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...),(...)(...),(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)(...),(...)i(...). Zadłużenie to wraz z odsetkami wynosiło wówczas 144.457,03 zł. O powyższym zawiadomiony został również pozwanyJ. C..
Dowód :

-

zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną uM. A. (1), k. 125,

W odpowiedzi na powyższe pozwanaM. A. (1)wniosła o wstrzymanie egzekucji świadczenia pieniężnego wskazując, iż wierzytelność ta przekazywana jest do rąk pozwanejA. C.i stanowi jedyne źródło utrzymania jej i pozostającego na jej utrzymaniu niepełnosprawnego synaM. C. (1).
Pismem z dnia 7 czerwca 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.poinformował pozwaną, iż nie jest ona stroną w postępowaniu przed organem egzekucyjnym i nie przysługuje jej prawo składania wniosku o wstrzymanie egzekucji z wierzytelności pieniężnej.
Dowód :

-

pismoM. A. (1)z maja 2013r., k. 126,

pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.z dnia 7 czerwca 2013 roku, k. 127,

W dniu 17 maja 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwkoJ. C.kolejny tytuł wykonawczy numer(...)(...)opiewający na kwotę należności głównej w wysokości 8.760 zł wraz z odsetkami za zwłokę w stawce 11% naliczanymi począwszy od dnia 26 kwietnia 2013 roku, za okres marca 2013 roku – z tytułu podatku od towarów i usług.
Dowód :

-

tytuł wykonawczy(...)(...), k. 112 – 114,

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.odmówił wszczęcia postępowania podatkowego na wniosek pozwanegoJ. C.w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych dłużnika w podatku dochodowym od osób fizycznych jako płatnika tego podatku.
Decyzją z dnia 24 czerwca 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe wszczęte na wniosekJ. C.w sprawie rozłożenia na 60 rat zapłaty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych jako płatnika tego podatku w łącznej wysokości 13.007,30 zł.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.pozostawił bez rozpoznania wniosekJ. C.w sprawie rozłożenia na 60 miesięcznych rat zapłaty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, w podatku : od towarów i usług w wysokości 87.344,55 zł z odsetkami za zwłokę w kwocie 35.870 zł i dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok, w kwocie 6.067,90 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 3.026 zł oraz odsetkami, o których mowa w art. 53a ustawy Ordynacja podatkowa w łącznej kwocie 4.139 zł – z powodu nieuzupełnienia braków formalnych wniosku.
Dowód :

-

postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.z dnia 11 czerwca 2013r., k. 128 – 129,

decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.z dnia 24 czerwca 2013r., k. 130 – 131,

postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.z dnia 24 czerwca 2013r., k. 132 – 134,

W wyniku prowadzenia przeciwkoJ. C.postępowania egzekucyjnego strona powodowa nie uzyskała zaspokojenia przysługujących jej przeciwko dłużnikowi wierzytelności w okresie od 1 stycznia 2011 roku do 13 lipca 2013 roku 185.735,95 zł z tytułu należności głównych. Stan zaległości dłużnika w stosunku do strony powodowej na dzień 11 lipca 2013 roku wynosił łącznie 155.576,85 zł. Na zadłużenie to składa się:
- kwota 124.160,55 zł z tytułu podatku VAT,
- kwota 13.297,90 zł z tytułu podatku(...),
- kwota 15.555,30 zł z tytułu podatku PIT.
W okresie od 1 lipca 2013 roku do 3 stycznia 2014 roku strona powodowa uzyskała zaspokojenie przysługujących jej przeciwko dłużnikowi wierzytelności w łącznej kwocie 3.500 zł.
Dłużnik nie posiada majątku, z którego wierzytelności powyższe mogłyby zostać wyegzekwowane.
Dowód :

-

protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 27.07.2011r., k. 135,

protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia 21.05.2013r., k. 138,

stan zaległości zobowiązanego na dzień 11.07.2013r., k. 13,

stan zaległości podatku VAT wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 12 lipca 2013 roku, k. 14,

stan zaległości podatku(...)wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 12 lipca 2013 roku, k. 15,

stan zaległości podatku PIT z odsetkami obliczonymi na dzień 12 lipca 2013 roku, k. 16,

zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot w okresie 1.01.2011r – 13.07.2013r., k. 120 – 122,

zestawienie rozliczenia uzyskanych kwot w okresie 1.07.2013r. - 3.01.2014r., k. 241 - 242

PozwanaM. A. (1)zatrudniona była wprzedsiębiorstwie (...)w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 16 lutego 2009r.
Dowód :

-

informacja o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za okres 1.01.2008 - 31.12.2008r. oraz za okres 1.01.2009r. - 16.02.2009r. podatnikaM. C. (2), k.148 – 149,

Sąd zważył co następuje:
Powództwo jest zasadne i jako takie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisuart. 527 § 1 k.c.gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (§ 2tegoż artykułu). W myśl przepisuart. 527 § 3 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Stosownie natomiast do treściart. 528 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.Artykuł 529 k.c.stanowi przy tym, że jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, to domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli; to samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.
W oparciu o wyżej wskazane regulacje prawne, składające się na instytucję określaną zbiorczo jako tzw. skarga pauliańska czy też akcja pauliańska, statuującą zasady ochrony wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika, strona powodowa wystąpiła z żądaniem uznania za bezskuteczną w stosunku do niej umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 27 lipca 2010 roku Repertorium A nr(...), mocą której małżonkowieJ.iA. C.sprzedali swojej córceM. A. (1)nieruchomość zabudowaną, stanowiącądziałkę gruntu nr (...)o powierzchni(...)ha, położoną wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...)oraz ustanowioną na rzecz małżonkówJ.iA. C.dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z parteru budynku o powierzchni 45 m2, a które to przysporzenie na rzecz pozwanejM. A. (1)skutkować miało w rezultacie tym, że strona powodowa nie uzyskała zaspokojenia swoich wierzytelności podatkowych.
Celem instytucji skargi pauliańskiej jest ochrona interesów wierzyciela na wypadek nielojalnego (czy wręcz nieuczciwego) postępowania dłużnika, który z pokrzywdzeniem wierzyciela wyzbywa się składników swego majątku na rzecz osób trzecich lub majątek ten obciąża, zaciągając kolejne zobowiązania i w ten sposób stwarza lub pogłębia stan swojej niewypłacalności. Instytucja ta stanowi przy tym wyjątek od generalnej zasady prawa zobowiązaniowego, zgodnie z którą stosunek obligacyjny działa tylko pomiędzy stronami tego stosunku, bowiem uwzględnienie skargi pauliańskiej powoduje, iż wierzyciel będzie mógł dochodzić swoich roszczeń od osoby trzeciej (z którą dłużnik dokonał krzywdzącej dla wierzyciela czynności prawnej), a czynność prawna dłużnika utraci moc w stosunku do wierzyciela występującego ze skargą pauliańską (tzw. bezskuteczność względna). Przesłankami warunkującymi możliwość skorzystania przez uprawnionego z ochrony pauliańskiej są: 1) istnienie godnego ochrony interesu wierzyciela w postaci wierzytelności (skonkretyzowana i zaskarżalna wierzytelność pieniężna), 2) dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z osobą trzecią, 3) uzyskanie wskutek tej czynności korzyści majątkowej przez osobę trzecią, 4) pokrzywdzenie wierzyciela wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika, 5) dokonanie przez dłużnika czynności ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, 6) świadomość natury tego działania po stronie osoby trzeciej. Dla uwzględnienia powództwa ze skargi pauliańskiej wszystkie wymienione przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie, a ciężar ich udowodnienia co do zasady - zgodnie z regułą dowodową wyrażoną wart. 6 k.c.- obciąża wierzyciela, który jest uprawniony do zaskarżenia czynności prawnej dłużnika, aczkolwiek w jego interesie ustanowione zostały określone domniemania prawne (art. 527 § 3 i 4 k.c.,art. 528 k.c.,529 k.c.), ułatwiając jego sytuację dowodową i przerzucając ciężar dowodu na pozwaną osobę trzecią, z którą dłużnik dokonał czynności prawnej.
Bezspornym w przedmiotowej sprawie było to, że w dniu 27 lipca 2010 roku, przed emerytowanym notariuszemS. W., zastępcą notariuszB. J.w Kancelarii Notarialnej wK.,J. C., jego żonaA. C.D. F.oraz córka – pozwanaM. A. (1)(nazwisko rodoweC.) – zawarli umowę sprzedaży, na mocy której to umowy dłużnik wraz z małżonką sprzedali pozwanej powyższa nieruchomość, wskutek czego pozwanej przyznane zostało prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonejJ., składającej się z działki gruntu o numerze(...), której wartość w całości strony określiły na kwotę 200.000 zł. Poza sporem pozostawało również to, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wK.wystawił przeciwko dłużnikowiJ. C.tytuły wykonawcze opiewające na należności podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 2008 roku do 2013 roku, podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 2010 roku do 2012 roku oraz podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za okres od 2008 roku do 2011 roku. Ta ostatnia okoliczność wykazana została przez stronę powodową, zgodnie z rygorem rozkładu ciężaru dowodu określonym wart. 6 k.c.iart. 232 zd. 1 k.p.c., za pomocą stosownych dowodów w postaci dokumentów (m. in. odpisów tytułów wykonawczych opiewających na powyższe należności oraz zestawień stanów zaległości), zaś strona pozwana jej nie negowała tak co do zasady, jak też co do wysokości. Strona pozwana nie negowała też okoliczności, iż aktualnie wierzytelności te rzeczywiście istnieją, a nadto są wymagalne i stwierdzone przedłożonymi przez stronę powodową tytułami wykonawczymi. Te zaś właśnie okoliczności pozostają relewantne dla analizowanej sprawy.
Strona powodowa wykazała zaistnienie pierwszych trzech wskazanych wyżej przesłanek warunkujących możliwość skorzystania przez nią z ochrony pauliańskiej, tj. istnienie wymagalnych wierzytelności pieniężnych odJ. C.oraz dokonanie przez niego czynności prawnej z pozwaną, wskutek której to czynności pozwana uzyskała korzyść majątkową. Niekwestionowane przy tym było to, że osoby te (dłużnika i jego córkę) łączą „bliskie stosunki”, o jakich mowa w treści przepisuart. 527 § 3 k.c.
Nie ulega również żadnej wątpliwości, że wskutek powyższej czynnościJ. C.nastąpiło pokrzywdzenie strony powodowej (wierzyciela) skoro wszczęte przeciwko niemu na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne nie przyniosło dotychczas zamierzonych rezultatów, albowiem nie uzyskała ona zaspokojenia z uwagi na brak majątku dłużnika, z którego można by przymusowo realizować ciążący na nim obowiązek świadczenia. Dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, która – według jego twierdzeń zawartych w protokole o stanie majątkowym z dnia 21 maja 2013 roku – nie przynosi dochodów, ponadto nie posiada on obecnie żadnego majątku, z którego strona powodowa mogłaby wyegzekwować swoje wierzytelności.J. C.jest zatem osobą niewypłacalną, skoro o stanie niewypłacalności można powiedzieć, że jest to taki stan majątkowy dłużnika, w którym egzekucja prowadzona zgodnie z przepisami prawa nie może przynieść zaspokojenia wierzyciela. Stał się zaś niewypłacalny na skutek zawarcia z pozwanąM. A. (1)umowy sprzedaży, w związku z którą to umową wyzbył się on składnika majątkowego, którego wartość strony ustaliły na 200.000 zł, zaś pozwana została właścicielką stanowiącej uprzednio współwłasność na prawach wspólności ustawowej nieruchomości gruntowej. Łączna kwota wierzytelności strony powodowej wobec dłużnika, której to wysokości strona pozwana nie kwestionowała, wynosi natomiast na dzień 11 lipca 2013 roku - 155.576,85 zł. Wskutek przedmiotowej umowy bez cienia wątpliwości nastąpiło zatem pokrzywdzenie strony powodowej, przejawiające się w skutecznym pozbawieniu jej możliwości zaspokojenia swojej wierzytelności z majątku dłużnikaJ. C., który był majątkiem wystarczającym do realnego wyegzekwowania przez nią długu. Pomiędzy dokonaną przez niego czynnością prawną, a jego niewypłacalnością istnieje zatem związek przyczynowy.
W ocenie Sądu niewątpliwe jest także to, żeJ. C.działał ze świadomością pokrzywdzenia strony powodowej. Na korzyść strony powodowej działało w tym zakresie określone wart. 529 k.c.domniemanie, tj. domniemanie, że dłużnik działał z pokrzywdzeniem strony powodowej, skoro w chwili sprzedaży nieruchomości był on niewypłacalny, bądź stał się niewypłacalny wskutek dokonania tej sprzedaży.J. C.nie posiada żadnego majątku, z którego strona powodowa mogłaby wyegzekwować swoje wierzytelności. Organ egzekucyjny dokonał już zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym wK., jak również papierów wartościowych zapisanych na rachunku w(...) S.A.Zajęta w toku postępowania egzekucyjnego ruchomość w postaci samochodu osobowego markiD. (...)nie znalazła nabywcy w toku I i II licytacji, jak również sprzedaży "z wolnej ręki". Nawet jednak gdyby na rzecz strony powodowej nie działało wskazane powyżej domniemanie, to i tak, zdaniem Sądu bezspornie stwierdzić można, żeJ. C.miał świadomość, iż dokonując tych czynności działa z pokrzywdzeniem wierzyciela Skarbu Państwa. Dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, gdy zdaje sobie sprawę (uświadamia sobie), że wskutek dokonania czynności prawnej z osobą trzecią może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzycieli z jego majątku. Jednak samo pokrzywdzenie wierzycieli nie musi być zamiarem dłużnika – wystarczy, żeby dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 1995 roku, sygn. akt I ACa 1014/94, OSA 1995, z. 2, poz. 6; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 12 maja 2005 roku, sygn. akt I ACa 1764/2004, OSA 2006, z. 3, poz. 8, s. 33). W praktyce fakt świadomości dłużnika co do pokrzywdzenia ustala się za pomocą domniemania faktycznego opartego na dwóch innych faktach. Pierwszym faktem jest wiedza dłużnika o istnieniu wierzycieli, drugim zaś znajomość skutków dokonanej czynności dla swego majątku w postaci usunięcia lub nieuzyskania określonych składników majątku. Z kolei ten ostatni fakt ustala się za pomocą innego jeszcze domniemania faktycznego, którego podstawą jest ogólna dojrzałość, sprawność umysłowa i doświadczenie życiowe dłużnika. Dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, jeżeli ma rozeznanie co do tego, że w następstwie dokonanej przezeń czynności ucierpi materialny interes wierzyciela, zazwyczaj poprzez wyzbycie się w całości lub w części majątku nadającego się do egzekucji. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że – jak już wyżej wskazano – długJ. C.istniał jeszcze przed zawarciem przez niego z pozwaną umowy sprzedaży. Dłużnik miał świadomość istnienia tego zobowiązania, bowiem jeszcze w kwietniu 2010 roku, kiedy to Urząd Kontroli Skarbowej weW.zawiadomił dłużnika o wszczęciu przeciwko niemu postępowania kontrolnego. W krótkim czasie po tym zdarzeniu dłużnik zawarł z pozwanąM. A. (1), wówczasC., przedmiotową umowę sprzedaży. Działania pozwanego uznać zatem należało jako zmierzające do uszczuplenia swojego majątku w celu bezskuteczności ewentualnej egzekucji. Nie budzi również wątpliwości fakt, że dłużnik, jako osoba pełnoletnia i dojrzała, zdawał sobie sprawę, że zawarcie przez niego z córką umowy sprzedaży spowoduje niemożność wyegzekwowania przez stronę powodową przysługujących jej względem niego należności. Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje również fakt zapłaty ceny z tytułu nabytej przez pozwaną nieruchomości, bowiem jeszcze przed zawarciem umowy przekazała ona rodzicom -J.iA. C.kwotę 20.000 zł, zaś zapłata dalszej kwoty 180.000 zł nastąpić miała w 180 miesięcznych ratach po 1.000 zł każda. Takie postępowanie zdaniem Sądu uznać należy za mające na celu pokrzywdzenie wierzyciela, bowiem wierzyciel ten zająć mógł jedynie wierzytelność przysługującą dłużnikowi, tj. kwotę rat spłacanych przez pozwaną przez okres 180 miesięcy.
Odnosząc się z kolei do kwestii świadomości pozwanej, że w następstwie zawartej przez nią z ojcem umowy sprzedaży nastąpi pokrzywdzenie strony powodowej, z czegoM. A. (1)zdawała sobie sprawę, przyjąć należy, że – z uwagi na fakt „bliskiego stosunku” między kontrahentami – pozwana wiedziała, iż jej ojciec działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Okoliczności tej strona powodowa nie musiała udowadniać, albowiem zastosowanie znajduje tu przepisart. 527 § 3 k.c.ustawiający domniemanie tej treści. Domniemanie ustanowione wart. 527 § 3 k.c.jest domniemaniem usuwalnym i może być wzruszone przez dowód przeciwny. Stąd też osoba trzecia może wykazywać, że mimo bliskiej relacji z dłużnikiem nie wiedziała o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć. Domniemania tego jednak pozwana nie tylko nie zdołała jednak w niniejszym procesie obalić. Znamiennym w niniejszym procesie jest dodatkowo fakt, iż pozwana zatrudniona była w przedsiębiorstwie dłużnika w okresie objętym przez Dyrektora Urzędu Skarbowego weW.postępowaniem kontrolnym. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że zastosowanie znajduje tu również określone wart. 528 k.c.(który to przepis – jako dalej nawet idący i bardziej rygorystyczny – wyprzedza w przedmiotowej sprawie przepisart. 527 § 3 k.c.) domniemanie, zgodnie z którym przyjąć należało, że wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, nawet jeśli pozwana nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że jej ojciec działał ze świadomością pokrzywdzenia strony powodowej. Stwierdzenie to było wystarczające do uznania, że spełniona została ostatnia przesłanka określona w przepisieart. 527 § 1 k.c., tj. pozwana miała świadomość, że zawierając tę umowęJ. A.dział ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Skoro zaś wszystkie określone ustawowo przesłanki zostały spełnione, to w konsekwencji prowadziło to do wniosku, że powództwo podlegać winno uwzględnieniu w całości.
Nie zasługują na uwzględnienie i nie zmieniają zajętego przez Sąd stanowiska te twierdzenia pozwanych, w których dowodzili, że nieruchomość gruntowa objęta umową sprzedaży z dnia 27 lipca 2010 roku, jest wyłączona z obrotu jako droga publiczna, co miałoby czynić niemożliwym skuteczne rozporządzenie tą nieruchomością oraz kierowanie do niej egzekucji. Z treści aktu notarialnego z dnia 27 lipca 2010 roku rep. A nr(...)wynika, że nieruchomość ta jest w części przeznaczona pod drogę powiatową w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem zgodnie zart. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych(Dz.U. z 2013, poz. 60), drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten dotyczy dróg, tj. nieruchomości obejmujących budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno – użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Tym samym przyjąć należało, że ustawodawca w przepisie wyłączającym z obrotu prawnego drogi publiczne, a ściślej – nieruchomości będące takimi drogami, objął dyspozycja tego przepisu nieruchomości, które po zrealizowaniu procesu inwestycyjnego są budowlą przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, nie zaś nieruchomości dopiero przeznaczone pod drogę publiczną (por.uzasadnienie wyroku SN z dnia 6 marca 2002r., III CRN 11/01, OSNAPUS 2002, nr 21, poz. 513, a takżepostanowienie SN z dnia 15 lutego 2012r., I CSK 293/11, OSNC 2012, nr 9, poz. 104). Nie bez znaczenia pozostaje także postawa pozwanych, którzy nie mieli wątpliwości co do skuteczności rozporządzenia przedmiotową nieruchomością przy zawieraniu zaskarżonej czynności prawnej, tj. umowy sprzedaży z dnia 27 lipca 2010 roku. Również w odniesieniu do zarzutu obciążenia nieruchomości hipoteką na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który to miał poddawać w wątpliwość przesłankę roszczenia zart. 527 § 1 k.c.odnośnie braku pokrzywdzenia wierzyciela, to wskazania wymaga fakt, że już w § 1 aktu notarialnego z dnia 27 lipca 2010 roku wskazano, że w tym zakresie złożony został wniosek o wykreślenie tej hipoteki, co nastąpiło w dniu 2 sierpnia 2010 roku, jak wynika z odpisu księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości. Z powyższego zatem wynika, iż wierzytelność zabezpieczona tą hipoteką obecnie nie istnieje. Tym samym nie istnieje okoliczność mogąca podważyć uprawdopodobnienie, że wskutek zaskarżonej przez powoda czynności prawnej, prowadzącej do wyzbycia się przez dłużnikaJ. C.jego nieruchomości, dłużnik ten stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem tej czynności. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zdaniem Sądu fakt, iż zapłata ceny sprzedaży nieruchomości została rozłożona na 180 rat płatnych do 2025 roku, w sposób oczywisty utrudni stronie powodowej uzyskanie zaspokojenia. Biorąc bowiem pod uwagę wysokość miesięcznej raty, wskazać należy, że kwota ta jest zaledwie niewielką częścią zaległości podatkowej i nawet po jej zarachowaniu na dług pozwanegoJ. C., w sposób znaczący nie wpłynie na zaspokojenie wierzytelności, mając na uwadze stale narastające odsetki i koszty egzekucyjne. Również fakt, ustanowienia bezpłatnej służebności mieszkania niewątpliwie ma wpływ na obniżenie ceny sprzedaży nieruchomości, z której ewentualnie zaspokoić się może wierzyciel.
Konsekwencją takiej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego było uznanie żądania strony powodowej udzielenia jej ochrony prawnej, o jaką zabiegała w niniejszym postępowaniu, za zasadne. W związku z powyższym w pkt I wyroku uznano za bezskuteczną wobec niej umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 27 lipca 2010 roku Repertorium A nr(...), sporządzoną przed emerytowanym notariuszemS. W., zastępcą notariuszB. J.w Kancelarii Notarialnej wK., mocą której małżonkowieJ.iA. C.sprzedali swojej córceM. A. (1)nieruchomość zabudowaną, stanowiącądziałkę gruntu nr (...)o powierzchni(...)ha, położonej wJ., gminaK., dla której Sąd Rejonowy w Kłodzku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...)oraz ustanowioną na rzecz małżonkówJ.iA. C.dożywotnią bezpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie korzystania z parteru budynku o powierzchni ok. 45 m2.
O kosztach procesu Sąd orzekł po myśliart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Zgodnie bowiem z treścią przepisuart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W związku z uwzględnieniem powództwa w całości stronę powodową uznać należy za wygrywającą proces, natomiast pozwanych za przegrywającą proces w całości. W związku z powyższą regulacją w pkt II wyroku Sąd zasądził od pozwanych kwotę 3.600 zł tytułem kosztów procesu na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcie to nastąpiło w oparciu o przepisyart. 11 ust. 3 zd. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa(Dz. U. z 2013 roku, poz. 1150, j.t.), zgodnie z którym koszty zastępstwa procesowego zasądzone lub przyznane Skarbowi Państwa w sprawie, w której zastępstwo procesowe Skarbu Państwa wykonuje Prokuratoria Generalna, przysługują Skarbowi Państwa - Prokuratorii Generalnej oraz§ 6 pkt 6 i § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. z 2013 roku, poz. 490, t.j.).
W pkt IV wyroku rozstrzygnięto o poniesionych przez Skarb Państwa tymczasowo w toku postępowania kosztach sądowych. Zgodnie z treścią przepisuart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2010 roku, Nr 90, poz. 594, t.j. z późn. zm.) kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Kierując się powyższymi regulacjami, a nadto przepisem art. 94 w/w ustawy o kosztach sądowych (..) (stosownie do którego Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłat) oraz przepisemart. 98 § 1 k.p.c., statuującym zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania, Sąd obciążył pozwanych obowiązkiem poniesienia nieuiszczonej przez stronę powodową opłaty stosunkowej od pozwu, tj. kwoty 7.779 zł. Opłata ta – stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 w/w ustawy o kosztach sądowych (...) – wyliczona została jako stanowiąca 5% wartości przedmiotu sporu wyznaczonego wysokością wierzytelności, jaka przysługuje stronie powodowej względemJ. C.. Wprawdzie wartość majątku, którego wyzbył się dłużnik wynosiła 200.000 zł, niemniej jednak utrwalone jest już stanowisko doktryny i judykatury, zgodnie z którym wartością przedmiotu sporu w sprawach o uznanie czynności prawnych za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela, a decydującą m. in. o wysokości należnej opłaty stosunkowej od pozwu, jest bądź to wysokość wierzytelności, bądź to wartość składnika majątkowego, którego umowa dotyczyła – w zależności od tego, która z tych wartości jest mniejsza. W przedmiotowej sprawie była to zatem kwota 155.577 zł.