Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1984/14
Data wyroku: 2014-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Regina Stępień
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.i)

Sygn. akt : VU 1984/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2014 roku
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Regina Stępień
Protokolant: Ewelina Trzeciak

po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuK. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o emeryturę
na skutek odwołaniaK. K.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia 14 lutego 2014roku
znak(...)

I. zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 14 lutego 2014 roku znak(...)w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyK. K.prawo do emerytury od dnia 04 lutego 2014 roku,

II. stwierdza, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia.

Sygn. akt VU 1984/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 lutego 2014 r. w sprawie(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.odmówiłK. K.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Wskazał, że wnioskodawca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określonych wart. 184 ust. 1w zw. zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem na dzień 1 stycznia 1999 r. nie wykazał żadnego okresu pracy, o której mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił okresu zatrudnieniaK. K.:
- w Zakładach(...)wK.((...)S. A. wK.Zakład(...)wM.) od 10 lutego 1973 r. do 30 listopada 1995 r., ponieważ stanowisko pracy wskazane w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 1995 r. nie zostało określone zgodnie z przywołanymi w nim przepisami branżowymi, zaś charakter pracy nie został przyporządkowany ściśle według właściwego wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.;
- w Spółdzielni Produkcyjno-Handlowo-Usługowej(...)wW.od 1 grudnia 1995 r. do 31 grudnia 1996 r., ponieważ stanowisko pracy wskazane w świadectwie pracy z dnia 31 grudnia 1996 r. nie zostało określone ściśle według właściwego działu, pozycji i punktu zarządzenia właściwego ministra, zaś charakter pracy nie został przyporządkowany ściśle według właściwego wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłK. K.domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca wskazał, że decyzja organu rentowego jest niezgodna za stanem faktycznym, bowiem prace w warunkach szczególnych, w wymiarze umożliwiającym mu nabycie prawa do emerytury, wykonywał w okresie zatrudnienia w(...) S. A.wK.Zakład(...)wM.od 10 lutego 1973 r. do 30 listopada 1995 r.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. K.,urodzony w dniu (...), na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał 25 lata, 10 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.

/okoliczności bezsporne/

W okresie od 10 lutego 1973 r. do 30 listopada 1995 r.K. K.był zatrudniony wZakładach (...)wK.((...) S. A.wK.Zakład(...)wM.).
W czasie tego zatrudnienia, w okresie od 10 lutego 1973 r. do 14 września 1977 r. (4 lata, 7 miesięcy i 2 dni), wnioskodawca pracował jako strażak przemysłowy w zawodowej straży zakładowej, uczestnicząc w akcjach pożarowych na terenie zakładu pracy – najczęściej na zgrzeblarni, gdzie panowało największe zapylenie. Wyjazdy do gaszenia pożarów zdarzały się średnio co 2-3 dni. W pozostałym czasie wnioskodawca w każdej chwili był gotowy do wyjazdu do gaszenia pożaru. W czasie gotowości do akcji ubezpieczony zajmował się konserwacją i czyszczeniem sprzętu pożarniczego. W spornym okresieK. K.pracował w systemie trzyzmianowym, w wymiarze 8 godzin dziennie.
Następnie, na okres od 15 września 1977 r. do 30 sierpnia 1983 r. (12 lat, 2 miesiące i 30 dni)K. K.został przeniesiony do pracy na zgrzeblarni, gdzie zajmował się - przy użyciu wózka ręcznego lub akumulatorowego z przyczepą – transportem materiałów (niedoprzęd, pakuły, przędza czesana) między wydziałami (przędzalni, mieszalni, zgrzeblarni,) belowaniem wyczesów z czesarek i maszyn oraz wyciąganiem odpadów ze zgrzeblarek.
W okresie od dnia 1 września 1983 r. do 30 listopada 1995 r. (12 lat, 2 miesiące i 30 dni) wnioskodawca świadczył pracę w kotłowni. Do jego obowiązków należała obsługa przemysłowych kotłów parowych, a w tym czyszczenie pieców, zasypywanie ich węglem i wybieranie szlaki. Sporadycznie ubezpieczony zajmował się rozładunkiem węgla z wagonów do kotłowni. Prace teK. K.wykonywał zarówno w sezonie, jak i poza sezonem grzewczym.

Dowody:

- przesłuchanie wnioskodawcy: 00:15:00-00:25:17;
- zeznania świadkaD. R.: 00:04:43-00:15:00;
- pismo z dnia 06.09.1983r., k. 14; karta zwolnienia, k. 21;
- akta osobowe: angaż z dnia 17.11.1994r., k. 43; podanie o pracę z dnia 01.02.1973r., k. 1; zawiadomienie z dnia 17.09.1977r., k. 8.
W dniu 4 lutego 2014 r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

/okoliczności bezsporne/

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieK. K.zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 j.t.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32wskazanej ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie zaś z dyspozycją art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
Wiek emerytalny, o którym mowa we wskazanym artykule, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Z dyspozycji § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia wynika, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy, o których mowa powyżej, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Zgodnie z § 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń istnieje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia w przypadku braku odmiennych regulacji ustawowych w tym przedmiecie. Dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może on przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.
W sprawie bezspornym było, iżK. K.nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, zaś na dzień 1 stycznia 1999 r. osiągnął 25 lat, 10 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Kwestią sporną między stronami niniejszego postępowania było natomiast ustalenie, czy wnioskodawca spełniał pozostałe warunki niezbędne do nabycia prawa do emerytury. Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony nie wykazał żadnego okresu pracy, o której mowa § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.K. K.argumentował natomiast, iż decyzja organu rentowego jest niezgodna ze stanem faktycznym, bowiem prace w warunkach szczególnych, w wymiarze umożliwiającym mu nabycie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, wykonywał w okresie zatrudnienia w(...) S. A.wK.Zakład(...)wM.od 10 lutego 1973 r. do 30 listopada 1995 r.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Sąd ustalił, iżK. K.legitymuje się wymaganym stażem pracy, o której mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd miał na uwadze, że wnioskodawca legitymował się świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 1995 r., z którego wynikało, że w okresie zatrudnienia w(...) S.A.wK.od 10 lutego 1973 r. do 30 listopada 1995 r. na stanowisku funkcjonariusza pożarnictwa, robotnika transportu, palacza-popielarza oraz palacza kotłów parowych wykonywał prace wymienione w wykazie A, dział VII i XIV, poz. 1, 1, 23 pkt. 11,10,1,1 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 19 z dnia 6 sierpnia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu Przemysłu Chemicznego i Lekkiego (prace w Przemyśle Lekkim – Obróbka Surowców Włókienniczych i ich przędzenie oraz Prace Różne).
Jakkolwiek jednak stanowiska pracy wskazane w przedmiotowym dokumencie nie zostały określone zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem powołanych przepisów branżowych, to tzw. „przepisy branżowe” nie mają charakteru wiążącego, a ocena, czy określona praca może być uznana za pracę w warunkach szczególnych dokonywana jest na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. oraz załączonych do niego wykazów.
Wskazać należy przy tym, że o ile również świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 1995 r. nie spełniało wymogów dotyczących określenia charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to jednak jego treść nie jest wiążąca w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych, albowiem nie jest to dokument urzędowy i nie tworzy żadnych praw podmiotowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1996 r., sygn. akt I PRN 40/96). Nieprawidłowe określenie charakteru pracy nie wykluczało zatem uznania pracy za wykonywaną w warunkach szczególnych.
Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawę do ustalenia, że w okresie zatrudnienia w(...) S.A.wK.od 10 lutego 1973 r. do 14 września 1977 r.K. K.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace wymienione w wykazie A, dział XIV, poz. 23 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (prace funkcjonariuszy pożarnictwa).
Z treści dokumentów załączonych do akt osobowych w postaci podania o pracę z dnia 1 lutego 1973 r., angaży z dnia 18 czerwca 1974 r. i z dnia 22 czerwca 1976 r. oraz karty obiegowej zmiany wynikało bowiem, że wnioskodawca ubiegał się o zatrudnienie w(...) S.A.wK.w charakterze strażaka przemysłowego w zawodowej straży zakładowej i takie też stanowisko zostało mu powierzone na okres od 10 lutego 1973 r. do 14 września 1977 r.
Przesłuchany w sprawieK. K.wyjaśnił natomiast, iż w spornym okresie wykonywał wszelkie obowiązki funkcjonariusza pożarnictwa - uczestniczył w akcjach pożarowych, które miały miejsce na terenie zakładu pracy, a przez resztę czasu pozostawał w gotowości do wyjazdu do gaszenia pożaru. Okoliczności te znalazły potwierdzenie w zeznaniachD. R., która dodatkowo wskazała, że prace te wnioskodawca wykonywał w systemie trzyzmianowym.
WprawdzieK. K.zeznał, iż zdarzało się, że w czasie gotowości do akcji gaśniczej zajmował się konserwacją i czyszczeniem sprzętu pożarniczego, to powyższe nie może wykluczać spornego okresu jako okresu pracy w warunkach szczególnych. Istotne jest bowiem, że przedmiotowe czynności miały charakter incydentalny i tworzyły integralną część obowiązków funkcjonariusza pożarnictwa. Tymczasem w judykaturze ugruntowany jest pogląd, iż w stosunku do czynności wykonywanych w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia o charakterze incydentalnym, krótkotrwałym, ubocznym w stosunku do czynności podstawowych kwalifikowanych jako praca w szczególnych warunkach, to nie ma podstaw, aby tej pracy nie zaliczać do okresu uprawniającego do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 233/11).
Do pracy w szczególnych warunkach Sąd zaliczył również okres zatrudnieniaK. K.w(...) S.A.wK.od 1 września 1983 r. do 30 listopada 1995 r. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Sąd doszedł bowiem do przekonania, iż w tym czasie ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace wymienione w wykazie A, dział XIV, poz. 1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (prace palaczy niezautomatyzowanych kotłów parowych lub pieców przemysłowych).
Jak wynikało bowiem z treści zawiadomienia z dnia 6 września 1983 r. oraz z karty zwolnienia z dnia 30 listopada 1995 r., w rozpatrywanym okresie wnioskodawca zajmował stanowisko palacza-popielarza. Powyższe korelowało z zeznaniamiD. R., która wskazała, że w okresie od 1 września 1983 r. do 30 listopada 1995 r. - niezależnie od pory roku - ubezpieczony zajmował się obsługą kotłów parowych, a w tym czyścił piece i zasypywał je węglem i wybierał szlakę.
JakkolwiekK. K.zeznał, że w spornym okresie zajmował się również rozładunkiem wagonów z węgla do kotłowni, to jednocześnie wyjaśnił, że obowiązki te realizował tylko sporadycznie. Wykonywanie przedmiotowych czynności nie stanowiło więc przeszkody do uwzględnienia zatrudnienia wnioskodawcy na stanowisku palacza-popielarza do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Sumując powyższe rozważania,K. K.udowodnił, iż na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się 15-letnim okresem pracy, o której mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Po zsumowaniu okresów zatrudnienia wnioskodawcy w(...) S.A.wK.od 10 lutego 1973 r. do 14 września 1977 r. oraz od 1 września 1983 r. do 30 listopada 1995 r., jego staż pracy w warunkach szczególnych wyniósł bowiem 16 lat, 10 miesięcy i 2 dni.
Z tej przyczyny Sąd pominął rozważania co do oceny charakteru pracy wykonywanej przezK. K.w okresie od 15 września 1977 r. do 30 sierpnia 1983 r. w(...) S.A.wK.- jako bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi natomiast, iż świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Jak wynika z akt ubezpieczeniowych,K. K.osiągnął wymagany wiek emerytalny w dniu(...)., jednak wniosek o przyznanie prawa do emerytury złożył w dniu 4 lutego 2014 r. i od tej daty należało przyznać sporne świadczenie.
Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w punkcie I wyroku zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 14 lutego 2014 r. w sprawie(...)w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od dnia 4 lutego 2014 r.
W punkcie II wyroku Sąd ustalił, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia.
Zgodnie zart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 j.t.), że jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.
Jak wynika natomiast z art. 118 ust 1 ustawy emerytalnej, organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie okoliczności niezbędne do przyznania wnioskodawcy prawa do żądanego świadczenia zostały wyjaśnione na etapie postępowania sądowego. Dopiero bowiem analiza zeznańD. R., wyjaśnień wnioskodawcy oraz dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych pozwoliła na dokonanie oceny, iżK. K.przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury. Przedłożone przez wnioskodawcę świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 30 listopada 1995 r. zawierało bowiem między innymi błędne określenie charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego spornym okresie.