Sąd Okręgowy w Elblągu
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 79/14
Data wyroku: 2014-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Kosecka-Sobczak, Piotr Żywicki, Irena Linkiewicz
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 275§ 1 i 2 kk i inne

Sygn. akt VI Ka 79/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 kwietnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodnicząca:

SSO Irena Linkiewicz

Sędziowie:

SSO Elżbieta Kosecka - Sobczak (spr.)
SSO Piotr Żywicki

Protokolant

st. sekr. sądowy Joanna Prabucka - Ochniak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Mirosławy Mazurek
po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014r.,
sprawyC. K. (1)
oskarżonego zart. 275 § 1 kki inne
na skutek apelacji wniesionych przez Prokuratora Rejonowego w Słubicach i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie Zamiejscowego Wydziału VII Karnego wM.
z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt VII K 299/13

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Ostródzie Zamiejscowemu Wydziałowi VII Karnemu wM.do ponownego rozpoznania.

Sygn. VI Ka79/14

UZASADNIENIE
C. K. (1)został oskarżony, o to, że:
I. w miesiącu listopadzie 2007 r. będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego wO.sygn. akt II K 327/05 za umyślne przestępstwo podobne na karę pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 02.02.1998 r. do 10.05.2001 r., od 10.11.2002 r. do 03.06.2006 r., od 15.07.2006 r. do 16.10.2007 r. w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary, w m.M.przywłaszczył sobie cudzy polskidowód osobisty nr (...)wydany na nazwiskoS. K., w ten sposób, że zabrał w/w dokument bez wiedzy jego właściciela by na jego podstawie przekroczyć granicę z Polski do Niemiec, tj. o czyn zart. 275 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kk,
II. w dniu 02.11.2007 r. około godz. 21.00 będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostródzie sygn. akt II K 327/05 za umyślne przestępstwo podobne na karę pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 02.02.1998 r. do 10.05.2001 r., od 10.11.2002 r. do 03.06.2006 r., od 15.07.2006 r. do 16.10.2007 r. w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary w przejściu granicznymŚ.podstępem wbrew przepisom przekroczył granicę państwową z RP do RFN w ten sposób, że podczas kontroli paszportowej legitymował się cudzym polskimdowodem osobistym nr (...)wydanym na nazwiskoS. K., przy czym bezprawnie wywiózł w/w dokument za granicę, czym wprowadził w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości, tj. o czyn zart. 264 § 2 kkw zb. zart. 275 § 1 i 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 64 § 1 kk,
III. w dniu 04.11.2007 r. około godz. 05.20 będąc uprzednio skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostródzie sygn. akt II K 327/05 za umyślne przestępstwo podobne na karę pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 02.02.1998 r. do 10.05.2001 r., od 10.11.2002 r. do 03.06.2006 r., od 15.07.2006 r. do 16.10.2007 r. w ciągu 5 lat od odbycia co najmniej 6 miesięcy kary w przejściu granicznymŚ.usiłował podstępem wbrew przepisom przekroczyć granicę państwową z RFN do RP w ten sposób, że podczas kontroli paszportowej legitymował się cudzym polskimdowodem osobistym nr (...)wydanym na nazwiskoS. K., czym zamierzał wprowadzić w błąd organ uprawniony co do swojej tożsamości, lecz zamierzonego celu nie osiągnął gdyż został zatrzymany przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, tj. o czyn zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 264 § 2 kkw zb. zart. 275 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2kkw zw. zart. 64 § 1 kk.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostródzie, Zamiejscowy Wydział VII Karny wM.z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. VII K 299/13:
I. oskarżonegoC. K. (1)w ramach czynu zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia uznano za winnego tego, że w listopadzie 2007 r. wM., woj.(...)- (...)zabrał w celu przywłaszczenia dowód osobisty o serii i numerze(...)wydany na nazwiskoS. K., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne będąc skazanym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Ostródzie z dnia 27.10.2005 r. w sprawie II K 327/05 m.in. za czyn zart. 279 § 1 kkna karę łączną 10 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 02.02.1998 r. do 10.05.2001 r., od 10.11.2002 r. do 03.06.2006 r. oraz od 15.07.2006 r. do 16.10.2007 r. tj. czynu zart. 275 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kki za to na podstawie tych przepisów skazano go, a na mocyart. 275 § 1 kkwymierzono mu karę 1 roku pozbawienia wolności,
II. na podstawieart. 69 § 1 i § 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie wymierzonej wobec oskarżonegoC. K. (1)kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 5 lat,
III. na podstawieart. 414 § 1 kpkw zw. zart. 17 § 1 pkt 2 kpkoskarżonegoC. K. (1)uniewinniono od popełnienia czynów zarzucanych mu w punkcie II i III aktu oskarżenia.
Ponadto wyrokiem tym zwolniono oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych.
Z wyrokiem tym nie zgodzili się Prokurator Rejonowy w Słubicach i obrońca oskarżonego.
Prokurator, zaskarżając ten wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego, wyrokowi temu zarzucił obrazę prawa materialnego, a mianowicieart. 275§1 kkiart. 275§2 kk, polegającą na błędnym przyjęciu, pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd, iż oskarżonyC. K. (1)swoim zachowaniem nie wyczerpał ustawowych znamion czynów okr. wart. 275§1 kkiart. 275§2 kk, co skutkowało niezasadnym wyrokiem uniewinniającym w zakresie czynów opisanych w pkt. II i III aktu oskarżenia. Podnosząc ten zarzut oskarżyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Natomiast obrońca oskarżonego zaskarżył w/w wyrok w części dot. punktu I i II i orzeczeniu w tym zakresie zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych rzutujący na treść orzeczenia, polegający na nie mającym potwierdzenia w dowodach uznaniu, iż oskarżony dokonał zaboru dowodu osobistego brata celem jego przywłaszczenia, choćC. K. (1)bezpośrednio na rozprawie wyjaśnił, iż wziął dowód osobisty jedynie na potrzeby jednokrotnego wyjazdu za granicę, chcąc zwrócić dokument tożsamości bezpośrednio po powrocie z Niemiec, a powyższe koreluje z twierdzeniami oskarżonego, który wskazał, iż dowód był mu potrzebny tylko do momentu wyrobienia dowodu dla siebie, uprzednio bowiemC. K.dysponował jedynie dowodem tzw. „papierowym". Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu opisanego w pkt. I wyroku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wniesione apelacje skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego wyroku z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Oceniając zarzut z apelacji Prokuratora to należy zaznaczyć, że do ponownego rozpoznania sprawyC. K. (1)doszło wobec wznowienia postępowania karnego w omawianej sprawie i uchylenia pierwotnego wyroku. W orzeczeniu wznawiającym postępowanie Sąd Okręgowy w GorzowieW.. stwierdził, że uwzględniając przepisyart. 4§1kk, powinno się wyeliminować z opisu czynu zachowania, które przestały podlegać penalizacji w zw. z tym, że z dniem 21.12.2007r. wygasł obowiązek posiadania przy sobie dokumentu uprawniającego do przekroczenia granic wewnętrznych Unii Europejskiej. Jednocześnie jednak sąd ten zauważył, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy trzeba będzie ustalić winę sprawcy w zakresie czynów zart. 275§1 i §2kk. Tymczasem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, to Sąd Rejonowy w Ostródzie, Zamiejscowy Wydział VII Karny wM., powyższe zalecenia odniósł tylko do czynu z pkt. I a/o, nie badając czy w ramach zarzutów z pkt. II i III a/o, poza depenalizacją zachowań z dyspozycjiart. 264§2kk, to nie mieszczą się takie zachowania oskarżonego, które można zakwalifikować z innych przepisów ustawy karnej. Z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku co do uniewinnieniaC. K.od popełnienia czynów zpkt. II i IIIa/o, wynika bowiem, że sąd I instancji swoje główne rozważania poświęcił kwestii braku zastosowaniaart. 264§2kkdo zachowania oskarżonego związanego z przekraczaniem granicy RP z użyciem podstępu i legitymowaniem się cudzym dowodem osobistym. Jednak poza rozważaniami sądu pozostało to, iżC. K.zarzucono też bezprawne wywiezienie dowodu osobistego o serii i numerze(...)wydanego na nazwiskoS. K.za granicę, a także posłużenie się cudzym dokumentem tożsamości (i wprowadzenie tym samym w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości). Należy zgodzić się z Prokuratorem Rejonowym w Słubicach, że wejście Polski do strefyS.nie doprowadziło do depenalizacji przestępstwa bezprawnego przewiezienia za granicę dokumentu stwierdzającego tożsamość innej osoby tj. wywozu za granice zart. 275§1kk. Należy też zaznaczyć, że w przypadku gdy nawet taki dokument tożsamości zostanie najpierw skradziony, a następnie wywieziony za granicę, to zachowania te należy traktować jako dwa odrębne przestępstwa (por. komentarz do art. 275kk pod red. prof. R.Stefańskiego, 2013, CH Beck, wyd.7 oraz R.Zawłocki, Wąsek, komentarz do kodeksu karnego z 2006r. t. II s.743). Ponadto przedmiotem ochrony dot.art. 275§2kkjest nie tylko prawo posiadacza dokumentu do wyłącznego dysponowania nim, lecz także porządek prawny, który wyraża się w zabezpieczeniu interesu państwa przed wywożeniem za granice dokumentów i bezprawny nimi obrót.
Stąd też należy zgodzić się z oskarżycielem publicznym, że bezpodstawnie uniewinniono oskarżonego od popełnienia całego czynu (zawierającego w swoim opisie wiele zachowań) zarzucanegoC. K.w pkt. II a/o. Ponadto brak stosownego pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tym zakresie nie pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej oceny powodów dla których sąd I instancji uniewinniłC. K.od zarzutu wywozu dowodu osobistego innej osoby za granicę. Podobnie brak pisemnego uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną oceny powodów dla których Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do przypisaniaC. K.posłużenia się cudzym dokumentem tożsamości i wprowadzenie tym samym w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości. Nie można bowiem zapominać, że mimo depenalizacji, w realiach rozpoznawanej sprawy,art. 264§2kk, przekraczając granicę RP i Niemiec i legitymując się dowodem osobistym innej osoby, to oskarżony wprowadził w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości. Gdyby więc nawet potraktować posłużenie się cudzym dowodem osobistym, jako przestępstwo współukarane następcze, w stosunku do kradzieży takiego dokumentu, to pozostaje jeszcze kwestia wprowadzenia w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości wyczerpującego dyspozycję przepisuart. 65§1kw. Brak zaś wskazania w pisemnym uzasadnieniu Sądu Rejonowego tego, by sąd ten rozważał możliwość wyczerpania zachowaniem oskarżonego i przestępstwa wywozu za granicę dokumentu zart. 275§2kki posłużenia się cudzym dokumentem tożsamości i wprowadzenie tym samym w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości co można by zakwalifikować zart. 275§1kklub jako wykroczenie z 65§1kw. Nieznane są więc powody uniewinnienia oskarżonego od czynów zart. 264§2kk, które kwalifikowano przecież w zbiegu zart. 275§1kki275§2kk. Niedostatki te powodują więc potrzebę uwzględnienia apelacji prokuratora i uchylenia zaskarżonego wyroku celem ponownej analizy materiału dowodowego i dokonania właściwej oceny zachowania oskarżonego zarzucanego mu w pkt. II i III a/o pod kątem możliwości wyczerpania dyspozycji wskazanych wyżej przepisów.
Niedostatki pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowiły też podstawę uwzględnienia apelacji obrońcy oskarżonego. Z uzasadnienia tego nie wynika bowiem czy Sąd Rejonowy w sposób dostateczny uwzględnił tą okoliczność, podniesiona w przytoczonych wyjaśnieniach oskarżonego, żeC. K. (1)zabrał dowód osobisty należący do swojego brata i zamierzał ten dokument mu zwrócić, po tym, jak wykorzystawszy dowód osobistyS. K.do wyjazdu zagranicznego, powróci do Polski. Przypisując oskarżonemu w pkt. I zaskarżonego wyroku winę czynu polegającego na zaborze w celu przywłaszczenia dowodu osobistego na nazwiskoS. K., przy daniu wiary i wyjaśnieniom oskarżonego i zeznaniom jego brata, które to dowody nawiązywały do kwestii zamiaru zwrotu przez oskarżonego dowodu osobistego bratu, to sąd I instancji tylko stwierdził, żeC. K. (1)w listopadzie 2007r. dopuścił się przywłaszczenia dowodu osobistego swojego brataS. K.i że czyn ten zakwalifikował zart. 275§1kk. Jednakże to lapidarne sformułowanie nie jest wystarczające do tego by uznać, iż sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny wszystkich okoliczności czynu przypisanego w pkt. I zaskarżonego wyroku. Samo bowiem przywołanie znamienia czasownikowego z dyspozycjiart. 275§1kknie pozwala na przyjęcie, że dokonano dogłębnej oceny zachowania oskarżonego i właściwej subsumcji tego zachowania pod przyjęty przepis prawny. Należy więc zgodzić się z obrońcą oskarżonego, że nie zostało wystarczająco ustalone, czy oskarżony działał z zamiarem włączenia przedmiotu przestępstwa do własnego majątku, czy z innym zamiarem. A ta okoliczność ma bardzo duże znaczenie dla prawidłowej oceny zachowania oskarżonego zarzucanego mu w pkt. I a/o i przypisanego w pkt. I zaskarżonego wyroku. Stąd i apelacja obrońcy oskarżonego jest zasadna.
Uwzględnienie więc obu apelacji, z wyżej opisanych powodów, stwierdzenie zarzuconych w apelacjach uchybień, niedostatków uzasadnienia sądu I instancji, a także niewyjaśnienia i przeanalizowania przez ten sąd wszystkich istotnych okoliczności czynów spowodowało potrzebę uchylenia całego zaskarżonego wyroku (art. 437 kpk) i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Ostródzie Zamiejscowemu Wydziałowi VII Karnemu wM.do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien przeprowadzić postępowanie dowodowe ponownie w pełnym zakresie dotyczącym ustalenia okoliczności związanych z czynami zarzucanymi oskarżonemu, a przede wszystkim powinien zwrócić uwagę na to, że należy:
- przesłuchać oskarżonego (o ile nie skorzysta z prawa do odmowy składania wyjaśnień) odnośnie przebiegu zdarzeń,
-przesłuchać brata oskarżonego,
- ewentualnie (jeżeli zajdzie taka potrzeba) uzupełnić materiał dowodowy o inne dowody dot. posłużenia się przez oskarżonego dokumentem jego brata i wprowadzeniem funkcjonariusza w błąd co do swojej tożsamości.
Następnie sąd winien dokładnie ocenić te i inne dowody i m.in. dokładnie ustalić co oskarżony zamierzał zrobić z dowodem osobistym zabranym bratu, czy dokonał wywozu dokumentu za granicę, czy nastąpiło posłużenie się cudzym dokumentem tożsamości, wprowadzenie w błąd funkcjonariusza co do swojej tożsamości, a następnie dokonać oceny zachowań oskarżonego pod kątem wyczerpania przez niego znamion dyspozycji przestępstw zart. 275§1 i §2 kk, ewentualnie wykroczenia zart. 65§1kw. W przypadku ustalenia, że co do czynu zpkt. ItoC. K.nie działał z zamiarem przywłaszczenia dowodu osobistego brata, to należy też rozważyć, czy nie doszło do ukrycia dokumentu zart. 276kknp. poprzez czasową niemożność dysponowania tym dokumentem przez osobę uprawnioną tj. brata oskarżonego.
Natomiast w przypadku złożenia przez strony wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, należy pamiętać, by sporządzić prawidłowe uzasadnienie, zgodne z treścią przepisuart. 424 kpk, w którym zostanie dokonana właściwa i pełna rekonstrukcja stanu faktycznego, zostanie prawidłowo przeprowadzona analiza materiału dowodowego, z uwzględnieniem dokładnych rozważań dot. ustalenia zamiaru oskarżonego w zakresie każdego z czynów i pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku.
Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji winien uwzględnić również uwagi poczynione na końcu niniejszego uzasadnienia.