Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1411/13
Data wyroku: 2014-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie
Podstawa prawna: art. 386 §4 kpc

Sygn. akt

III AUa 1411/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia27 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Ewa Madera (spr.)
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu27 marca 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. Ż.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o ustalenie obowiązku ubezpieczenia
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od wyrokuSądu Okręgowego w Przemyślu
z dnia8 października 2013 r.sygn. aktIII U 1187/13

u c h y l a zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu.

Sygn. akt III AUa 1411/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 25 lipca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wR., na podstawie art. 83 ust. 1, art. 6 ust.1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt. 1
orazart. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychstwierdził, że wnioskodawczyniA. Ż.nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 25 października 2012r. do 26 marca 2013r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał na wyniki kontroli przeprowadzoneju wnioskodawczyni jako płatnika składek i stwierdził, że nie rozpoczęła ona prowadzenia działalności gospodarczej.
Skarżąc powyższą decyzję odwołaniem wnioskodawczyniA. Ż.podniosła, że prowadzenie działalności gospodarczej faktycznie podjęła 26 października 2012r., kiedy to zawarła umowę zfirmą (...),(...),T. K.,(...) s.c.R., której przedmiotem było świadczenie usług marketingowych. Zaznaczyła, że brak dochodów nie świadczy o braku prowadzenia działalności gospodarczej, a samo prowadzenie działalności jest obarczone ryzykiem poniesienia straty. Nadmieniła, że poza poszukiwaniem klientów dla wymienionej wyżej firmy, podjęła również działania zmierzające do pozyskania innych klientów zamieszczając informacje o prowadzonej działalności gospodarczej w rejestrze polskich firm i działalności gospodarczych prowadzonym przez(...)oraz w krajowym rejestrze pracowników i pracodawców prowadzonych przez spółkę działającą pod tożsamą nazwą. Zaznaczyła również, że po urodzeniu dziecka nie miała możliwości prowadzenia intensywniejszych działań celem realizacji zawartej umowy, a dalej, że od 27 marca 2013 r. zawiesiła działalność gospodarczą, zaznaczając, że po jej wznowieniu zamierza wrócić do współpracy z oznaczoną spółką. Konkludując wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym, chorobowym, rentowym i wypadkowym jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od 25 października 2012 r. do 26 marca 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu wyrokiem z 8 października 2013 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni.
Sąd Okręgowy, na podstawie akt rentowych wskazał na wyniki przeprowadzonej kontroli u płatnika składek(...)(...)(...), która zakresem obejmowała zgłoszenie do ubezpieczeń i ubezpieczenia zdrowotnego, w oparciu o które ustalono, żeA. Ż.22 października 2012 r. zgłosiła prowadzenie działalności gospodarczej od 25 października 2012 r. w zakresie doradztwa dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Wnioskodawczyni prowadziła książkę przychodów i rozchodów, w której wykazała koszty poniesione w 2012 r. w wysokości 1.061,17 zł. na które składały się koszty rejestracyjne, prowadzenia rachunku bankowego i opłat za listy polecone. Pieniądze na pokrycie kosztów działalności pochodziły z jej własnych środków. Do Urzędu Skarbowego wnioskodawczyni zgłosiła się na ogólnych zasadach i w złożonym za rok 2012 r. zeznaniu podatkowym wykazała koszty w podanej wyżej wysokości. 26 października 2012 r.A. Ż.zawarła na czas określony (rok) umowę zfirmą (...),(...),T. K.,(...) s.c.” wR., na usługę marketingową, za którą miała otrzymać 600 zł i prowizję w wysokości 1% od transakcji. W ramach realizacji umowy żadna transakcja nie została zawarta, w związku z czym wnioskodawczyni nie osiągnęła przychodów. Sąd ustalił również, że w trakcie kontroli ZUS został przesłuchany w charakterze świadka jeden ze wspólników wskazanej spółki , który zeznał, że inicjatorką zawarcia łączącej go z wnioskodawczynią umowy była ona sama. Po zawarciu umowy świadek uzyskał od wnioskodawczyni informację o pozyskaniu dwóch kontrahentów. Do realizacji usługi jednak nie doszło. 30 kwietnia 2013 r. umowa została wypowiedziana. Z tytułu prowadzenia działalności wnioskodawczyni zadeklarowała za październik 2012 r. podstawę składek w wysokości 1.974,01 zł. 29 października 2012 r.A. Ż.urodziła dziecka i uzyskała prawo do zasiłku macierzyński na okres od 29 października 2012 r. do 14 kwietnia 2013r. W okresie tym wnioskodawczyni nie wykonywała działalności gospodarczej.
Z dniem 27 marca 2013 r. zawiesiła prowadzenie działalności na okres do 26 marca
2015 r.
W ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy, powołując treść przepisówart. 6 ust.1 pkt. 5, art. 8 ust. 6 pkt. 1 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a dalejart. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r.przyjął, że wnioskodawczyni nie podjęła prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie czynności wstępne zmierzające do założenia firmy. Faktycznie skarżąca nie podjęła bowiem żadnych czynności mających na celu realizację zawartej umowy i nie uzyskała z niej żadnych dochodów. Ponadto, zestawienie dat rozpoczęcia działalności gospodarczej z urodzeniem dziecka, uzasadnia w ocenie Sądu poczucie nadużywania prawa. W rezultacie powyższego Sąd przyjął, że zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego było zgłoszeniem pozornym, fikcyjnym, zmierzającym wyłącznie do uzyskania przez wnioskodawczynię świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Wydane orzeczenie Sąd oparł na treściart. 47714§1 kpc.
Skarżąc powyższy wyrok apelacjąA. Ż.podniosła, że wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej, w ramach której podpisała umowę na usługę marketingową zfirmą (...),(...),T. K.,(...) s.c.R., w wykonaniu której podjęła rozmowy z dwoma innymi przedsiębiorcami. Naprowadziła, ze świadczenie usług marketingowych nie wymaga legitymowania się specjalnym wyksztalceniem. Nadto oświadczyła, że ciąża nie była przeszkodą w podjęciu przedmiotowej działalności, którą zamierza kontynuować, gdy tylko „będzie w stanie pogodzić obowiązki macierzyńskie z obowiązkami przedsiębiorcy”.
W konkluzji wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez ustalenia jej podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 25 października 2012 r. do 26 marca 2013r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił, i zważył, co następuje :

Wniesiona apelacja jest zasadna, o ile skutkuje uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Przemyślu z 8 października 2013 r. jako przedwczesnego.
Zauważyć należy, że w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (pot. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 1999r. II UZ 52/99, OSNAP 2000/15/601). Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy, stwierdzić więc należy, że ocena legalności zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji ZUS z 25 lipca 2013 r. sprowadzała się do kwestii spełnienia przez odwołującą ustawowych przesłanek do objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przewidzianych w powołanych przez Sąd I instancji w podstawie prawnej wyroku przepisachustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a to w art. 6 ust.1 pkt 5, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt. 4 tej ustawy.
Z przepisów tych wynika, iż osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnym, rentowych i wypadkowym) w okresie od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. O włączeniu do danego rodzaju ubezpieczenia społecznego (wyłącznie obowiązkowego) decydują więc tylko kryteria obiektywne, a to przynależność do określonej w ustawie grupy podmiotów, niezależnie od ich indywidualnej woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 marca 2007 r. III UK 133/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 114; z dnia 6 grudnia 1990r. II UR 9/90, OSP 1991/7-8/172). Obowiązek ubezpieczenia społecznego powstaje bowiem z mocy samego prawa, bez jakichkolwiek czynności o charakterze konstytutywnym (zgłoszenie do ubezpieczenia ma bowiem jedynie charakter ewidencyjny). Poddając zatem ocenie zaskarżoną decyzję, Sąd winien przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do wyjaśnienia, czy wnioskodawczyni spełniała kryteria do objęcia jej z mocy prawa ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a więc, czy faktycznie rozpoczęła ona działalność gospodarczą skutkującą powstaniem obowiązku ubezpieczenia. W rozpoznawanej sprawie na tę istotną okoliczność Sąd nie przeprowadził bezpośrednio żadnego dowodu, opierając się jedynie na kopii protokołu kontroli przeprowadzonej u płatnika składek(...)(...)15 maja 2013 r., a to przy braku wglądu do powoływanych w jego treści protokołów przesłuchania wnioskodawczyni, jak też świadka, oraz innych wskazanych tam dowodów. Rozstrzygając sprawę Sąd nie dysponował nawet kopią wydruku z(...)dotyczącym przedmiotu i zakresu działalności gospodarczej wnioskodawczyni, która co wynika z treści sporządzonego przez organ rentowy protokołu kontroli, była w dyspozycji pozwanego Zakładu. Wobec powyższego wszelkie poczynione przez Sąd ustalenia uznane być muszą za bezpodstawne, a wydane w tych okolicznościach orzeczenie za przedwczesne, co z kolei skutkować musiało jego uchyleniem i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
W ponownym postępowaniu rzeczą Sądu Okręgowego będzie zatem przeprowadzenie całego koniecznego w sprawie postępowania dowodowego, a następnie jego ocena. Niezbędnym będzie w pierwszej kolejności zwrócenie się do organu rentowego o dokumentację, która stanowiła podstawę wyników kontroli tj. dotyczącą przedmiotu i zakresu działalności gospodarczej, protokołów zeznań wnioskodawczyni, świadka, a następnie przesłuchanie wnioskodawczyni z uwzględnieniem wskazywanych przez nią okoliczności i rozważenie przesłuchania świadka, który uczestniczył w postępowaniu administracyjnym. Prowadząc to postępowanie Sąd winien mieć na względzie, że w art. 13 pkt 4 ustawy systemowej chodzi o faktyczne rozpoczęcie i wykonywanie działalności gospodarczej. Przy czym powyższe pojęcia muszą być rozumiane w sposób przyjęty w znajdującej zastosowanie w sprawieustawie z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 pkt 4 ustawy systemowej, to rzeczywista działalność o cechach określonych wart. 2 powołanej ustawy z 2 lipca 2004 r., a więc określona tam działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Nadmienić należy, że ocena, czy wykonywana jest działalność gospodarcza należy przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych. Mieć również winien na względzie, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej (zarejestrowanie i wyrejestrowanie) ma jedynie charakter deklaratoryjny, a prowadzenie działalności gospodarczej oznacza dokonywanie faktycznych i prawnych czynności wchodzących w zakres działalności gospodarczej przedsiębiorcy, w celu realizacji zadań związanych z jej prowadzeniem i zmierzających w sposób zorganizowany i ciągły do osiągnięcia celu zarobkowego (por. między innymi wyroki Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2001 r., II UKN 428/00, OSNAPiUS 2003 nr 6, poz. 158; z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198; z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309; z 14 września 2007 r., III UK 35/07, lex nr 483284, z 13 listopada 2008 r. II UK 94/08, lex nr 960472, z 18 października 2011 r. II UK 51/11, OSNP 2012 nr 21-22, poz. 267; z 7 maja 2013 r. sygn.. I Uk 12/13 lex nr 1331260, postanowienie SN z 18 października 2011 r. sygn. III UK 43/ 11, lex nr 1365701, wyrok SN z 18 października 2011r. sygn.. akt II UK 51/11,wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 26 czerwca 2013 r. III AUa 1722/12, lex nr 1362705.).
Dokonując zaś prawnej oceny sprawy Sąd ten winien mieć na uwadze, że samo rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej w okresie ciąży nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2013 r. III AUa 1542/12), a dalej, że objęcie ubezpieczeniem społecznym z tego tytułu jest uzależnione – o czym mowa wyżej - od faktycznego uruchomienia działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawieart. 386 §4 kpc.

(...)
(...)
(...)