Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1060/13
Data wyroku: 2014-02-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r.o emeryturach i rentach  z FUS  ( tekst jedn.  DZ.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227)

Sygn. akt VU 1060/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lutego 2014 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSR del. Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz

po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wnioskuA. J. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

o prawo do emerytury

na skutek odwołaniaA. J. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 19 lipca 2013 r. sygn.(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyA. J. (1)prawo do emerytury z dniem(...),

2

    zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz wnioskodawcyA. J. (1)kwotę 60,00 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VU 1060/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 lipca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w(...)odmówił wnioskodawcyA. J. (1)prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych.
Od powyższej decyzji wnioskodawca odwołał się w dniu 24 lipca 2013r., wnosząc o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 16 lipca 1977r. do 23 czerwca 1989r. na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. J. (1),urodzony w dniu (...), złożył w dniu 2 lipca 2013r. wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-3 akt ZUS)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 27 lat, 1 miesiąc i 29 dni, w tym 8 lat, 6 miesięcy i 21 dni pracy w szczególnych warunkach w okresie od 10 sierpnia 1989r. do 31 grudnia 1998r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.nie zaliczył wnioskodawcy do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu pracy od dnia 16 lipca 1977r. do 23 czerwca 1989r. w Spółdzielni Kółek Rolniczych wM..
(dowód: decyzja ZUS z dnia 19 lipca 2013r. – k. 30 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie – k. 4-5 akt,)
A. J. (1)w okresie od dnia 16 lipca 1977r. do 23 czerwca 1989r. był zatrudniony w Spółdzielni Kółek Rolniczych wM.na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy. Wnioskodawca nie był członkiem SKR wM.
(dowód: świadectwo pracy z dnia 23 czerwca 1982r., k. 17 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy – protokół rozprawy z dnia 11 lutego 2014r. od minuty 5:16 do minuty 19:50)
Wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym w okresie od dnia 1 stycznia 1978r. do dnia 30 czerwca 1978r. oraz w okresie od dnia 4 lipca 1982r. do dnia 31 października 1984r..
W okresie od dnia 4 lipca 1982r. do dnia 30 czerwca 1984r. wnioskodawca pracował na budowie eksportowej w Niemczech jako mechanik sprzętu budowlanego. Wnioskodawca zajmował się tam naprawą koparek na placach budowy.
(dowód: karty wynagrodzeń – k. 54 akt, 51 akt i 50 akt, rozwiązanie umowy o pracę –  k. 71, zaświadczenie pracy – k. 69 akt)
W okresie pracy w Spółdzielni Kółek Rolniczych wM.tj. od dnia 16 lipca 1977r. do dnia 31 grudnia 1977r., od dnia 1 lipca 1978r. do dnia 3 lipca 1982r. oraz od dnia 1 listopada 1984r. do dnia 23 czerwca 1989r. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy tylko i wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowegomarki S.o ładowności powyżej 3,5 tony. Wnioskodawca otrzymywał dodatek do wynagrodzenia za rodzaj prowadzonego samochodu. Do stałych obowiązków wnioskodawcy należało przewożenie części maszyn rolniczych oraz paliwa.
(dowód: karty wynagrodzeń – k. 49-56 akt,zeznania wnioskodawcy – protokół rozprawy z dnia 11 lutego 2014r. od minuty 5:16 do minuty 19:50 oraz protokół rozprawy z dnia 3 grudnia 2013r. od minuty 14:00 do minuty 20:12,, zeznania świadkaA. J. (2)- protokół rozprawy z dnia 10 października 2013r. – od minuty 03 :13 do 07:13, zeznania świadkaS. J.– protokół rozprawy z dnia 3 grudnia 2013r. od minuty 11:01 do minuty 13:56, zeznania świadkaC. N.- protokół rozprawy z dnia 3 grudnia 2013r. od minuty 7:41 do minuty 11:00)

Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE.
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
Podnoszona zatem przez organ rentowy okoliczność nie dysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza jeszcze, że wnioskodawca takiej pracy nie wykonywał.
Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w Spółdzielni Kółek Rolniczych wM.od dnia 16 lipca 1977r. do 23 czerwca 1989r. był niesporny między stronami w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych.
Sporny pozostawał jedynie charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy tj. czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie.
Stało się tak dlatego, że z dokumentów osobowych skarżącego ze Spółdzielni Kółek Rolniczych wM.w postaci świadectwa pracy oraz kart wynagrodzeń, potwierdzających zatrudnienie w spornym okresie wynikało, że wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku kierowcy mechanika. Okoliczność nieprecyzyjnego określenia stanowiska pracy wnioskodawcy w w/w dokumentach , nie oznacza – jak chce organ rentowy – że wnioskodawca nie był wykonywał pracy w szczególnych warunkach.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w Spółdzielni Kółek Rolniczych wM.Sąd oparł się na dokumentach oraz na korespondujących z nimi zeznaniach wnioskodawcy oraz świadków:A. J. (2),S. J.,C. N..
Biorąc pod uwagę, że z dokumentów w postaci list wynagrodzeń wynika, że wnioskodawca nie otrzymywał wynagrodzenia ze SKR wM.w okresach: od dnia 1 stycznia 1978r. do dnia 30 czerwca 1978r. oraz w okresie od dnia 4 lipca 1982r. do dnia 31 października 1984r., Sąd przyjął że w tym okresie przebywał on na urlopie bezpłatnym, a co za tym idzie nie pracował w warunkach szczególnych. Wnioskodawca sam przyznał, że przebywał na urlopie bezpłatnym w okresie od dnia 4 lipca 1982r. do 30 czerwca 1984r. w związku z pracą na kontrakcie zagranicznym w Niemczech. Fakt pracy w w/w okresie na kontrakcie zagranicznym wynika z dokumentów w postaci zaświadczenia pracy oraz rozwiązania umowy o pracę. W czasie zatrudnienia na kontrakcie zagranicznym wnioskodawca pracował jako mechanik i zajmował się naprawą sprzętu budowlanego w postaci koparek. Maszyny te naprawiał bezpośrednio na placach budowy, zajmował się głównie wymianą łożysk. Praca mechanika maszyn budowlanych nie jest pracą w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A będącym załącznikiem do rozporządzenia.
Zważywszy, że Sąd na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalił, iż w okresach od dnia 1 stycznia 1978r. do dnia 30 czerwca 1978r. oraz w okresie od dnia 4 lipca 1982r. do dnia 31 października 1984r. wnioskodawca faktycznie nie pracował w SKR wM., Sąd odmówił wiary świadkom w tej części, w której zeznali że wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony w całym okresie zatrudnienia w SKR wM., a zatem także w w/w okresach. Sąd podzielił spójne zeznania świadków co tego, że skarżący w pozostałym okresie zatrudnienia w SKR wM.pracował cały czas jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Świadkowie potwierdzili, że do stałych obowiązków wnioskodawcy należało kierowanie samochodem ciężarowymmarki S., którym przewoził przeważnie części do maszyn rolniczych. Wnioskodawca zeznał, że z uwagi na rodzaj prowadzonego samochodu otrzymywał dodatek. Fakt otrzymywania przez wnioskodawcę takiego dodatku wynika z list wynagrodzeń za sporny okres, co przemawia pośrednio za tym, że wnioskodawca – jak zeznali świadkowie – był kierowcą samochodów ciężarowych o ładowności powyżej 3,5 tony
Należy podkreślić, że przesłuchani w sprawie świadkowie pracowali w całym spornym okresie razem z wnioskodawcą:A. J. (2)w charakterze pracownika fizycznego, aS. J.iC. N.w charakterze traktorzysty, a zatem dysponuje bezpośrednią i szczegółową wiedzą na temat wykonywanej przez niego pracy.
Wnioskodawcy nie udało się odnaleźć miejsca przechowywania akt osobowych z w/w Zakładu. Jedynym dokumentem, którym dysponował było świadectwo pracy, w którym jego stanowisko było określone jako kierowca-mechanik oraz karty wynagrodzeń. Wobec jednak korespondujących ze sobą zeznań wnioskodawcy i świadków:A. J. (2),S. J.iC. N.co do codziennych obowiązków ubezpieczonego, brak było podstaw do ich kwestionowania. W szczególności, że organ rentowy nie przedstawił w toku postępowania jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez skarżącego. Wnioskodawca wyjaśnił, że w czasie swojego zatrudnienia w SKR wM., pomimo iż jego stanowisko było określone jako kierowca-mechanik, nigdy nie pracował jako mechanik samochodowy, a wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowegoS.. Zważywszy, że to nie nazwa stanowiska pracy decyduje o szczególnych warunkach zatrudnienia, ale faktycznie wykonywane obowiązki, a wnioskodawca poza obowiązkami kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 ton innych obowiązków nie miał, Sąd zaliczył mu cały sporny okres, za wyjątkiem okresów w których przebywał na urlopach bezpłatnych, do pracy w szczególnych warunkach.
Reasumując na podstawie przeprowadzonych dowodów Sąd uznał, że wnioskodawca w okresie od dnia 16 lipca 1977r. do dnia 31 grudnia 1977r., od dnia 1 lipca 1978r. do dnia 3 lipca 1982r. oraz od dnia 1 listopada 1984r. do dnia 23 czerwca 1989r., pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony.
Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
Po doliczeniu spornych okresów (od dnia 16 lipca 1977r. do dnia 31 grudnia 1977r., od dnia 1 lipca 1978r. do dnia 3 lipca 1982r. oraz od dnia 1 listopada 1984r. do dnia 23 czerwca 1989r.) do uznanego już przez organ rentowy stażu w szczególnych warunkach w wymiarze 8 lat 6 miesięcy i 21 dni, wnioskodawca wykazał, że w szczególnych warunkach pracował ponad 15 lat.
Biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego tj. z dniem(...)Wówczas bowiem skarżący spełnił ostatnią przesłankę, od które zależało jego prawo do emerytury.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.