Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 1025/13
Data wyroku: 2014-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Anatol Gul, Longina Góra
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc.

Sygn. akt II Ca 1025/13

POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2014 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Anatol Gul
Sędziowie: SO Longina Góra
SO Alicja Chrzan
Protokolant: Agnieszka Ingram

po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. H.
przy udzialeJ. I. (1),J. I. (2),B. I.,Ł. R.,G. P.iZ. P. (1)
o dział spadku i zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnikówG. P.iZ. P. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich
z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt I Ns 208/12
p o s t a n a w i a:

I
oddalić apelację;

II
zasądzić od uczestnikówG. P.iZ. P. (1)na rzecz wnioskodawczyni 600 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 1025/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 roku w sprawie sygn. akt I Ns 208/12 Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił wniosekG.iZ.małżonkówP.o zasiedzenie na ich rzecz częścidziałek (...)nieruchomości położonej wS.przyul. (...); ustalił, iż w skład spadku poH. I.zm. 26.12.2009 r. wchodzi udział wynoszący(...)w nieruchomości zabudowanej położonej wS.przyul. (...)obejmującej działki gruntu(...), dla którego Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich prowadziksięgę wieczystą numer (...); dokonał działu spadku i opisany w punkcie I udział przyznał na własność wnioskodawczyniJ. H.; zasądził od wnioskodawczyniJ. H.na rzecz uczestniczkiG. P.spłaty w wysokości 15.600 zł; nie obciążył wnioskodawczyniJ. H.spłatami na rzecz pozostałych uczestników; zasądził solidarnie odG.iZ.małżonkówP.na rzecz wnioskodawczyniJ. H.kwotę 1.217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w sprawie o zasiedzenie; zniósł pozostałe koszty między stronami.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawczyniH. I.zmarła 26 grudnia 2009 r. Tut. Sąd postanowieniem z dnia 28 października 2011 r. stwierdził prawa do spadku po niej na rzecz mężaJ. I. (1)w(...)części spadku oraz na rzecz pięciorga dzieci w udziałach po(...)części spadku.
MałżonkowieJ.iH. I.byli właścicielami nieruchomości zabudowanej położonej wS.przyul. (...), obejmującejdziałki numer (...). W dniu 18 czerwca 1982 r. darowali córceG. P.i jej mężowiZ.przylegającą do tych dwóchdziałkę numer (...). MałżonkowieP.zamierzali na tej działce wybudować dom przylegający do istniejącego już domuJ.iH. I..
MałżonkowieP.na darowanej przez rodzicówJ.iH. I.działce rozpoczęli budowę domu przylegającego do domu rodziców w oparciu o dodatkową zgodę wyrażoną przezJ. I. (1)w dniu 01.07.1982 r. W dniu 28.07.1982 r. małżonkowieP.otrzymali pozwolenie na budowę domu. W dniu 27.08.1982 r. obiekt został wytyczony na gruncie. Budowę rozpoczęto w dniu 01.09.1982 r. a zakończono i odebrano budynek w dniu 04.09.1986 r.
Budując dom na darowanejdziałce numer (...)małżonkowieP.dokonali zajęcia gruntów sąsiednich należących doJ.iH. I., a opisanych w opinii biegłego sądowegoZ. P. (2)na karcie 147 tom I akt sprawy czarnym rastrem. Zdziałki numer (...)małżonkowieP.zajęli pas gruntu opisany punktami granicznymi(...)a zdziałki numer (...)pas gruntu opisany punktami granicznymi(...)
MałżonkowieP.użytkują nieprzerwaniedziałkę numer (...)wraz z zajętą częścią sąsiednich działek od momentu zakończenia budowy domu. Zdaniem uczestnikówG.iZ. P. (1)od dnia 28.07.2002 r. upłynął 20-letni okres ich samoistnego posiadania zajętych częścidziałek numer (...). W tym czasie uczestnicy pozostawali w dobrej wierze. Zamieszkują w budynku wybudowanym nadziałce (...).
Spadkowy udział w nieruchomości zabudowanej obejmującejdziałki numer (...)jest zajmowany przez współwłaścicielaJ. I. (1)i jego córkę – wnioskodawczynięJ. H.. Pozostali uczestnicy zamieszkują poza spadkową nieruchomością i nie są zainteresowani otrzymaniem jakiejkolwiek jej części. Wartość nieruchomości wynosi 208.000 zł, a wartość udziału spadkowego podlegającego podziałowi wynosi 104.000 zł.
UczestnikJ. I. (1)sprzeciwił się orzeczeniu zasiedzenia swoich działek podnosząc, iż nigdy nie godził się na ich zajęcie, którego dokonano podczas jego nieobecności wS..
Sąd Rejonowy wydając powyższy wyrok wskazał na treśćart. 172 k.c.
Uczestnicy postępowania i jednocześnie wnioskodawcyG. P.iZ. P. (1)zaskarżając apelacją powyższe postanowienie w części, to jest w punkcie I, III-VII, zarzucili Sądowi Rejonowemu błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenieart. 233 k.p.c.,art. 227 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.iart. 299 k.p.c.

Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje:
Apelacja jest zasadna.

Istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do oceny, czy możliwe jest uznanie za posiadanie samoistne takiego władania przezG. P.iZ. P. (1)cudzą nieruchomością, które ma cechy posiadania samoistnego, w sytuacji, gdy współwłaścicieledziałek nr (...)–J. I. (1)iH. I.w dniu 18 czerwca 1982 roku darowaliG.iZ. P. (1)działkę (...), a następnieJ. I. (1)wyraził w dniu 1 lipca 1982 roku zgodę na „dobudówkę do mojej posiadłości położonej wS.przyul (...), w sposób przedstawiony w projekcie budowlanym” (vide: oświadczenieJ. I. (1)z urzędowo poświadczonym podpisem przez Sekretarza(...)S.– k. 258), co między innymi stało się przesłanką do uzyskania w dniu 28 lipca 1982 roku przezG.iZ. P. (1)pozwolenia na budowę domu zgodnie z projektem budowlanym, przewidującym posadowienie budynku nadziałce nr (...)(vide: k. 34). Przy czym wskutek tego, że „przebieg granic na mapie ewidencji gruntów jest bardzo przybliżony” a „punkty załamania granic oznaczone nr(...),(...),(...),(...)posiadają współrzędne geodezyjne z pomiarów nie poprzedzone ustaleniem przebiegu granic”, a nadto „pozostałe punkty załamania na podstawie digitalizacji mapy lub wektoryzacji automatycznej rastra” są „z błędem położenia punktu granicznego względem osnowy 1,5-3,0 m” (vide: opinia biegłego sądowegoZ. P. (2), str. 3,4 – k. 145-146) wytyczenie projektowanego budynku doprowadziło do zajęcia częścidziałki (...)stanowiącej własnośćJ.iH. I..G.iZ. P. (1)przemieszczają się do domu i garażu zdziałki nr (...). Nadto projekt budowy domu przewidywał wybudowanie kuchni nadziałce (...)bez podpiwniczenia, z tarasem nad kuchnią (vide: k. 49-53). Istota sporu sprowadza się także do oceny czy okres trwania zasiedzenia nieruchomości nr(...), można zaliczyć do biegu ustawowych terminów zasiedzenia nieruchomości (art. 172 k.c.w związku zart. 336 k.c.).
Wskazać należy w ślad za poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do uchwały z dnia 26 października 2007 roku w sprawie sygn. akt III CZP 30/07, że „władanie … nieruchomościami … stanowi posiadanie samoistne w rozumieniuart. 336 k.c., jeśli zakres władania odpowiada pojęciu posiadania właścicielskiego. Pogląd ten zapoczątkowały postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2003 r. wydane w sprawach V CK 13/03 i V CK 24/03, w których stwierdzono, że wedługart. 336 k.c.o posiadaniu i jego postaci(posiadanie samoistne, posiadanie zależne)decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, tj. we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym. Kwalifikowanie władania nieruchomością jako posiadania samoistnego nie doznaje żadnych ograniczeń … Zasiedzenie nieruchomości jest sposobem nabycia własności rzeczy przez posiadacza samoistnego w wyniku upływu czasu; spełnia ona doniosłe cele społeczne, ponieważ legalizuje długotrwały stan faktyczny odpowiadający wykonywaniu prawa własności, porządkuje stosunki własnościowe, gdyż umożliwia usunięcie niezgodności między stanem faktycznym i stanem prawnym, oraz mobilizuje właścicieli do wykonywania uprawnień wynikających z prawa własności. Dzięki swej porządkującej roli instytucja zasiedzenia niewątpliwie sprzyja bezpieczeństwu obrotu prawnego, gdyż chroni interesy osób, które w dobrej wierze objęły rzecz we władanie na podstawie mylnego przeświadczenia, że przysługuje im prawo własności, a wieloletnie posiadanie umacniało je w tym przekonaniu.Nabycie własności przez zasiedzenie następuje ex lege na skutek spełnienia dwóch przesłanek: posiadania samoistnego rzeczy przez podmiot, który nie jest jej właścicielem i upływu wskazanego w ustawie czasu.
Definicja ustawowa posiadania samoistnego zawarta jest wart. 336 k.c., według którego posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Zgodnie przyjmuje się, że posiadanie jest stanem faktycznym przejawiającym się we władztwie nad rzeczą (corpus possesionis) oraz woli władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Pierwszy z tych elementów występuje, wtedy gdy dana osoba znajduje się w sytuacji pozwalającej jej na korzystanie z rzeczy w taki sposób, w jaki mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest wymagane efektywne korzystanie z rzeczy, wystarczy bowiem sama możliwość korzystania z niej. O możliwości korzystania z rzeczy można mówić wówczas, jeżeli władający może używać rzeczy, pobierać z niej pożytki, przekształcać, a nawet ją zniszczyć. Zakres potencjalnego korzystania z rzeczy jest najszerszy przy posiadaniu samoistnym i odpowiada ono wówczas treści prawa własności. Władztwo nad rzeczą może być uznane za posiadanie, jeżeli jest stanem trwałym, podkreśla się jednak, że posiadacz może w stosunku do rzeczy przejściowo nie wykonywać władztwa, lecz na skutek tego nie traci posiadania. O posiadaniu można mówić jedynie w przypadku,gdy władanie nie napotyka skutecznego oporu osób trzecich, prowadzącego do trwałej utraty władania rzeczą.
Drugi czynnik w postaci woli władania dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje faktyczny stosunek do rzeczy jako własną, z reguły nieograniczoną sferę dyspozycji. Przeważa przy tym obiektywne ujmowanie elementu animi, w którym o władaniu rzeczą jak właściciel albo inny uprawniony decyduje ocena otoczenia posiadającego. Nie można jednak pominąć w tej ocenie rzeczywistej woli władającego.
Zgodnie zart. 336 k.c., o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą; jeśli odpowiada on treści prawa własności, to spełnia cechy posiadania samoistnego.Oznacza to, że okoliczności uzyskania władania rzeczą nie mają znaczenia dla oceny tego władania jako posiadania samoistnego. Okolicznościom uzyskania władania rzeczą ustawodawca nie przypisał znaczenia normatywnego dla oceny posiadania i jego samoistności, jeśli więc jedną z przesłanek nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest jej samoistne posiadanie, to przy ocenie spełnienia tej przesłanki nie mają znaczenia okoliczności uzyskania władania nieruchomością, a ściśle rzecz ujmując, nie ma znaczenia rodzaj zdarzenia prawnego, w wyniku którego doszło do objęcia nieruchomości w posiadanie.”
Zatem mając na uwadze w powyższy sposób dokonaną przez Sąd Najwyższy wykładnięart. 336 k.c.,istotne znaczenie ma tylko i wyłącznie ustalony przez Sąd Rejonowy fakt samoistnego władania i zarządzania przez uczestników postępowaniaG.iZ. P. (1)częściami nieruchomościokreślonymi jakodziałki (...)poprzez ponoszenie od dnia 27 sierpnia 1982 roku, to jest od dnia wytyczenia budynku na gruncie, nakładów na budowę i jego utrzymanie, a także nakładów na utrzymanie otoczenia wokół tego budynkuoraz fakt, iż nie utracili oni władania częściami przedmiotowych nieruchomości.
Wskazać należy, że zasiedzenie następuje z upływem krótszego, dwudziestoletniego terminu, gdy posiadanie zostało nabyte w dobrej wierze (art. 172 § 1 k.c.). Natomiast w razie uzyskania posiadania w złej wierze obowiązuje dłuższy, trzydziestoletni termin zasiedzenia (art. 172 § 2 k.c.).
Oznacza to, że decydujące znaczenie ma stan dobrej lub złej wiaryw chwili uzyskania posiadania, w niniejszej sprawie w dniu 27 sierpnia1982 roku, po uprzednim wyrażeniu przezJ. I. (1)zgody na budowę domu przezG.iZ.P.w sposób przedstawiony w projekcie budowlanym. Pozostawanie w dobrej wierze w chwili nabycia posiadania przesądza o stosowaniu krótszego (dwudziestoletniego) terminu zasiedzenia. Dłuższy (trzydziestoletni) termin zasiedzenia obowiązuje, gdy posiadacz pozostawał w złej wierze już w momencie nabywania posiadania.
Podkreślić należy, żedobrą wiarę posiadacza wyłącza jego wiedza o rzeczywistym stanie prawnym (stanie własności)– vide: KomentarzE. G.,Kodeks cywilny, Księga druga, Własność i inneprawa rzeczowe,(...)2001.
W niniejszej sprawie uczestnicy postępowania i jednocześnie wnioskodawcyG. P.iZ. P. (1)wnosząc w dniu 3 sierpnia 2012 roku wniosek o stwierdzenie nabycia części nieruchomości przez zasiedzenie przyznali, że w czasie wytyczania przedmiotowego budynku na gruncie oraz w trakcie jego późniejszej budowy doszło do nieznacznego naruszenia granicydziałki nr (...)w ten sposób, że z działki tej zajęto 16 m2pod budowę kuchni w parterze budynku i pomieszczeń znajdujących się na piętrze wraz z tarasem, ponadto zdziałki nr (...)zajęta została przestrzeń 10m2pod zabudowę schodów zewnętrznych na pierwszą kondygnację budynku (vide: k. 32- 33).
W świetle powyższego uznać należy, że wnioskodawcy w chwili wejścia w posiadanie częścidziałek nr (...)nie byli w dobrej wierze, bowiem mieli świadomość do kogo obejmowane w posiadanie grunty należą.
W sytuacji gdy wnioskodawczyniJ. H.we wniosku z dnia 23 kwietnia o dział spadku domaga się jako spadkobierczyni zmarłejH. I.między innymi przyznania jejdziałki nr (...)o powierzchni 148 m2orazdziałki nr (...)o powierzchni 185 m2, to posiadanie to napotyka skuteczny opór osoby trzeciej, prowadzący do trwałej utraty władania rzeczą.
Zatem Sąd Rejonowy trafnie ocenił, żeG.iZ. P. (1)nie są właścicielami częścidziałek nr (...), bowiem nie upłynęło trzydzieści lat od wejścia przez nich w posiadanie części tych działek.

Ponieważ rozpoznanie kolejnych zarzutów apelacji nie może decydować o treści rozstrzygnięcia, to analizowanie ich staje się zbędne ( wyrok SN z dnia 15 października 2009 roku, I CSK 94/09 ).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił na podstawieart.385 kpcw związku zart.13 § 2 kpcapelację uczestników postępowania, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego jest trafne.
Sąd Okręgowy o kosztach postępowania związanych z udziałem w sprawie orzekł na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.