Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1468/13
Data wyroku: 2014-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach irentach z FUS

Sygn. akt VU 1468/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 kwietnia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska
Protokolant Alicja Jesion

po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie

sprawy z wnioskuZ. D.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

o emeryturę

na skutek odwołaniaZ. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 10 października 2013 r. sygn.(...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VU 1468/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 października 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyZ. D.prawa do emerytury.
Od decyzji powyższej wnioskodawca odwołał się w dniu 21 października 2013 roku. Wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach także w okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ.na stanowisku elektromontera.
ZUS wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

Z. D.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 2 września 2013 roku kolejny wniosek o przyznanie emerytury. Poprzedni wniosek o emeryturę z dnia 18 października 2012 roku został załatwiony przez ZUS odmownie decyzją z dnia 15 listopada 2012 roku. Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji oddalił Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 roku wydanym w sprawie VU 1230/12, mając na uwadze okoliczność, że wnioskodawca w dacie złożenia wniosku o emeryturę nie miał rozwiązanego stosunku pracy.
(dowód: ww. wnioski k. 28-31, 1-3, decyzja ZUS z dnia 15 listopada 2012 roku k. 26 w aktach ZUS, wyrok Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 13 czerwca 2013 roku k. 46 w aktach VU 1230/12)

Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w szczególnych warunkach wynosi łącznie 10 lat, 9 miesięcy i 10 dni. Są to okresy zatrudnienia:
- od 20 sierpnia 1971 roku do 31 sierpnia 1972 roku w(...)Rejonowym Urzędzie(...)wP.na stanowisku telemontera;
- od 14 października 1977 roku do 30 listopada 1984 roku oraz od 1 listopada 1989 roku do 31 maja 1992 roku w(...)na stanowisku elektromontera zwałowarki.
Wnioskodawca przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa.
(okoliczności niesporne)

W okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku wnioskodawca był zatrudniony w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ.. W świadectwie pracy wystawionym wnioskodawcy pracodawca podał, że pracował on na stanowisku konserwatora elektrycznego.
(dowód: świadectwo pracy k. 11 w aktach ZUS)

Zgodnie ze skierowaniem do pracy z dnia 4 września 1972 roku wnioskodawca został zatrudniony w ww. Spółdzielni na stanowisku elektromontera. W karcie obiegowej z dnia 5 września 1972 roku wskazano, że wnioskodawca został przyjęty do pracy w charakterze instalatora elektrycznego. W dniu 7 sierpnia 1973 rokuZ. D.złożył wniosek o przeniesienie na stanowisko konserwatora urządzeń i instalacji elektrycznych. We wniosku wskazał, że dotychczas pracował na stanowisku elektromontera. W uwzględnieniu powyższego wniosku skarżący został przeniesiony od dnia 2 października 1973 roku na stanowisko konserwatora urządzeń elektrycznych. Od 1 grudnia 1973 roku wnioskodawca został przeniesiony na stanowisko mechanika obsługi i konserwacji urządzeń elektrycznych. Od 1 sierpnia 1975 roku stanowisko pracy wnioskodawcy określono w angażu jako elektryk. Takie stanowisko widnieje również w karcie obiegowej zmiany wydanej w związku z ustaniem stosunku pracy. Od miesiąca września 1977 roku pracodawca zniósł wnioskodawcy ryczałt za dojazdy na poszczególne zakłady.
(dowód: skierowanie k. 38, karta obiegowa k. 36, wniosek o przeniesienie k. 31, angaże z dnia 3 października 1973 roku k. 30, 5 grudnia 1973 roku k. 29, 2 września 1975 roku k. 26, karta obiegowa k. 16, pismo pracodawcy z dnia 26 sierpnia 1977 roku k. 19 w aktach VU 1230/12)

W dniu 30 maja 1976 roku wnioskodawca uzyskał tytuł mistrza w zawodzie elektromontera.
(dowód: odpis dyplomu k. 22 w aktach VU 1230/12)

W trakcie zatrudnienia w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ.wnioskodawca nie pracował stale i pełnym wymiarze czasu pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wnioskodawca zajmował się nie tylko budową linii energetycznych nadziemnych i podziemnych, ale także pracował w Spółdzielni, gdzie wymieniał żarówki i bezpieczniki oraz zajmował się konserwacją urządzeń. Prace konserwatorskie na terenie Spółdzielni zajmowały wnioskodawcy około 40% czasu pracy.
(dowód: zeznania świadkaM. J.k. 40, 41 w aktach sprawy)

(...) Spółdzielnia Pracy (...)wZ.nie wystawiła wnioskodawcy świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Obecnie spółdzielnia ta już nie istnieje.
(okoliczność niesporna)

Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Należy dodać, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), obecnierozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. Nr 237, poz. 1412), dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, a w dniu(...)2013 roku ukończył 60 lat. Wnioskodawca przystąpił przy tym do otwartego funduszu emerytalnego, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na dochody budżetu państwa.
Organ rentowy uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach także w okresie od 6 września 1972 roku do 30 września 1977 roku w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ.na stanowisku elektromontera.
W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy i przyznania mu prawa do emerytury ze względu na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych.
Odnosząc się do będącej przedmiotem sporu okoliczności wskazać należy, że prace wykonywane przez wnioskodawcę w spornym okresie mogłaby być zaliczone do pracy w warunkach szczególnych tylko w sytuacji, gdyby wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych. Wynika to jasno z postanowienia zawartego w dziale II Wykazu A, załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy wyklucza zaś możliwość przyjęcia, że w spornych okresach zatrudnienia wnioskodawca wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy budowie linii energetycznych nadziemnych i podziemnych.
Podkreślić przy tym należy, iż jakkolwiek jednakże przewidziane w powołanym wyżejrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 października 2011 rokuograniczenia co do środków dowodowych nie obowiązują w postępowaniu sądowym, to dowody na te okoliczności mają być dowodami nie budzącymi wątpliwości, spójnymi i precyzyjnymi. Dowody te należy więc oceniać rygorystycznie i można dokonać na ich podstawie ustaleń faktycznych tylko wówczas, gdy spełniają one wyżej wymienione kryteria (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 roku, II UKN 440/97, OSNP 1998/22/667).
Takich kryteriów nie spełniają zeznania świadkówJ. R.,E. G.iJ. G.oraz zeznania wnioskodawcy. Co prawda wskazani świadkowie pracowali razem wnioskodawcą w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ., jednakże w oparciu o złożone przez nich zeznania niemożliwe jest ustalenie, że wnioskodawca w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował przy budowie linii energetycznych. ŚwiadkowieE. G.iJ. G.zeznali co prawda, że wnioskodawca wykonywał w(...)jedynie taki rodzaj prac, jednakże jak podali, o fakcie tym wiedzieli z opowiadań wnioskodawcy i nie widzieli wnioskodawcy przy wykonywaniu pracy. Z kolei zeznania świadkaJ. R.i wnioskodawcy, z których wynika, że wnioskodawca zajmował się tylko budową linii elektroenergetycznych stoją w oczywistej sprzeczności z zeznaniami świadkaM. J., a także dokumentami zawartymi w aktach osobowych wnioskodawcy. Świadek ten zeznał, że wnioskodawca zajmował się nie tylko budową linii energetycznych nadziemnych i podziemnych, ale także pracował w Spółdzielni, gdzie wymieniał żarówki i bezpieczniki oraz zajmował się konserwacją urządzeń. Ponadto świadek wskazał, że prace konserwatorskie na terenie Spółdzielni zajmowały wnioskodawcy około 40% czasu pracy.
Fakt, że wnioskodawca wykonywał w spornym okresie nie tylko prace na stanowisku elektromontera wynika także z dokumentów zawartych w aktach osobowych wnioskodawcy. Co prawda zgodnie ze skierowaniem do pracy z dnia 4 września 1972 roku wnioskodawca został zatrudniony w(...) Spółdzielni Pracy (...)wZ.na stanowisku elektromontera, jednakże już w dniu 7 sierpnia 1973 rokuZ. D.złożył wniosek o przeniesienie na stanowisko konserwatora urządzeń i instalacji elektrycznych. Wniosek ten został uwzględniony przez pracodawcę i wnioskodawca został przeniesiony od dnia 2 października 1973 roku na stanowisko konserwatora urządzeń elektrycznych. Od 1 grudnia 1973 roku wnioskodawca został przeniesiony z kolei na stanowisko mechanika obsługi i konserwacji urządzeń elektrycznych, zaś od 1 sierpnia 1975 roku stanowisko pracy wnioskodawcy określono w angażach jako elektryk. Takie stanowisko widnieje również w karcie obiegowej zmiany wydanej w związku z ustaniem stosunku pracy.
Skoro zatem wnioskodawca nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej i cieplnej oraz przy montażu, remoncie i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych i cieplnych, to nie było podstaw do zaliczenia spornego okresu pracy do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, iż w toku procesu wnioskodawca nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat. Fakt ten skutkował koniecznością przyjęcia, że nie spełnia on wymaganych prawem warunków do uzyskania prawa do emerytury zgodnie zart. 32 ust. 1w zw. zart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.