Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1200/13
Data wyroku: 2014-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Leszek Dąbek, Anna Hajda, Aleksandra Janas
Słowa kluczowe: Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: art. 45 krio

Sygn. akt III Ca 1200/13

POSTANOWIENIE
Dnia 30 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący-Sędzia:  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Aleksandra Janas
SO Anna Hajda
Protokolant: Wioletta Matysiok
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014r.
sprawy z wnioskuI. K.
z udziałemW. K.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 15 maja 2013r., sygn. akt I Ns 484/09

I
zmienić zaskarżone postanowienie:

1
w punkcie 1. o tyle, że wskazane w nim prawo własności lokalu mieszkalnego posiada wartość 96.000 zł (dziewięćdziesiąt sześć tysięcy złotych),

2
w punkcie 2. w ten sposób, że dokonać podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania i w jego wyniku przyznać:

a
wnioskodawczyni środki zgromadzone na rachunkuA.Otwartego Funduszu Emerytalnego(...)nr(...)w wysokości 40.481,80 zł (czterdzieści tysięcy czterysta osiemdziesiąt jeden złotych osiemdziesiąt groszy),

b
uczestnikowi postępowania:

-

własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wG.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...)wraz z udziałem we wspólnych częściach budynku i prawa wieczystego użytkowania gruntu objętych księgą wieczystą Sądu Rejonowego w Gliwicach nr(...),

lodówkęmarki P.o wartości 500 zł (pięćset złotych),

telewizormarki G.o wartości 400 zł (czterysta złotych),

magnetowidmarki P.o wartości 350 zł (trzysta pięćdziesiąt złotych),

kino domowemarki A.o wartości 350 zł (trzysta pięćdziesiąt złotych),

wieżęmarki P.o wartości 400 zł (czterysta złotych),

3
w punkcie 4. w ten sposób, że w miejsce zasądzonej w nim spłaty zasądzić od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni dopłatę w kwocie 28.759,10 zł (dwadzieścia osiem tysięcy siedemset pięćdziesiąt dziewięć złotych dziesięć groszy), płatną w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia w jej płatności,

4
w punkcie 5. w ten sposób, że zobowiązać wnioskodawczynię do opuszczenia, opróżnienia i wydania uczestnikowi postępowania nieruchomości wskazanej w punkcie 1. zaskarżonego postanowienia w stanie wolnym od osób i rzeczy w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia,

5
w punkcie 7. i 8. przez ich uchylenie;

II
oddalić apelację w pozostałej części;

III
oddalić wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

IV
nakazać pobrać od wnioskodawczyni i uczestnika postępowania na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwoty po 1.367,55 zł (tysiąc trzysta sześćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt pięć groszy) z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym.

SSO Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Aleksandra Janas
Sygn. akt III Ca 1200/13

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniI. K.żądała dokonania podziału majątku wspólnego zgromadzono w trakcie małżeństwa z uczestnikiem postępowaniaW. K., w skład którego wchodzi nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem mieszkalnym położonym przyul. (...)wG., żądając przyznania jej tę nieruchomość za stosowną spłatą na rzecz uczestnika postępowania oraz „obciążenia stron kosztami postępowania”.
Uczestnik postępowaniaW. K.poparł wniosek co do zasady oraz wnosił o ustalenie, że w skład majątku wspólnego oprócz nieruchomości położonej przyul. (...)wG.wchodzą: samochód osobowy markiM. (...)nr rej. (...)rok prod. 1993, środki zgromadzone ma rachunkach(...)U.Polska OFE, telewizorG., lodówka Polar, magnetowidG., kino domoweA., 2 wieżeP.. Domagał się przyznania mu na własność nieruchomości a wnioskodawczyni pozostałych składników majątku wspólnego - z ewentualnym obowiązkiem spłaty oraz ustalenia, że poczynił on nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny.
Sąd Rejonowy w Gliwicachw postanowieniu z dnia 15 05 2013r. ustalił,
że w skład majątku wspólnegoI. K.iW. K.wchodzą: własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wG.przyul. (...), o urządzonej księdze prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gliwicach pod nr(...)wraz z udziałem we wspólnych częściach budynku i prawa wieczystego użytkowania gruntu objętych księgą wieczystą tutejszego Sądu nr(...), podane w sentencji oraz środki zgromadzone na rachunkuA.Otwartego Funduszu Emerytalnego(...)nr(...)w wysokości 40.481,80 zł. Dokonał podziału majątku wspólnego przyznając wnioskodawczyni wszystkie przedmioty majątkowe zaliczone w poczet majątku wspólnego, oddalił wniosek uczestnika postępowaniaW. K.o rozliczenie nakładów poczynionych z jego majątku osobistego na majątek wspólny, zasądził od wnioskodawczyniI. K.na rzecz uczestnika postępowaniaW. K.spłatę w kwocie 73.240,90 zł, płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi w razie zwłoki w płatności. Zobowiązał uczestnika postępowaniaW. K.do opuszczenia, opróżnienia i wydania nieruchomości opisanej powyżej w stanie wolnym od osób i rzeczy w terminie 1 miesiąca
od uprawomocnienia się orzeczenia oraz orzekł o kosztach postępowania.
Orzeczenie zaskarżyłuczestnik postępowaniaW. K., który wnosił o jego zmianę, przez:
- ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi również samochód markiM. (...)nr rej. (...)rok prod. 1993 o wartości nie niższej niż 5.400 zł,
- dokonania podziału majątku wspólnego w ten sposób, że własność lokalu położonego wG.przyul. (...)przyznać uczestnikowi postępowania,
- ustalenia, że poczynił on na majątek wspólny nakłady z majątku osobistego w kwocie 85.255 zł (69.000 zł stanowi 66% obecnej wartości mieszkania + 16.255 zł z tytułu nakładów na remonty),
- zasądzenia od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwoty 4.293 zł (104.000 zł – 68.640 zł – 8.127 zł = 27.233 zł – 22.940 zł) stanowiącej różnicę między wzajemnymi spłatami stron, a z ostrożności procesowej w razie nieuwzględnienia nakładów poczynionych przez uczestnika postępowania, zasądzenia od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwoty 32.760 zł płatną w terminie najwyżej 1 tygodnia od dnia prawomocności orzeczenia,
- zobowiązania do opróżnienia przez wnioskodawczynię przedmiotowego lokalu i wydania go uczestnikowi postępowania w stanie wolnym od osób i rzeczy, orzeczenia
o braku uprawnienia wnioskodawczyni do lokalu socjalnego,
- obciążenia wnioskodawczyni kosztami postępowania.
Zarzucała, że przy ferowaniu postanowienia popełniono błędy w ustaleniach faktycznych polegające na :
- pominięciu przy ustaleniu składników majątku wspólnego stron samochodu markiM. (...)nr rej (...)rok prod. 1993 o wartości nie niższej niż 5.400 zł, gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że samochód ten został nabyty w przeważającej mierze z majątku wspólnego małżonków, natomiast rzekoma darowizna poczyniona przez świadkaI.J.na rzecz tylko wnioskodawczyni, o ile w ogóle miała miejsce, to stanowiła nakład z jej majątku osobistego na majątek wspólny stron,
- przyjęciu, iż nieruchomość położona wG.przyul. (...)została nabyta i wyremontowana w całości ze środków pochodzących z majątku wspólnego stron, a nie ze środków pochodzących z darowizny uczynionej przezM. K. (1)na rzeczW. K., mimo że materiał dowodowy wskazuje, że małżonkowieI.iW. K.nie dysponowali odpowiednimi środkami pieniężnymi na zakup i remont przedmiotowej nieruchomości jak również potwierdza pochodzenie środków na jej zakup z darowizny uczynionej przez ojca uczestnika postępowania,
Ponadto zarzucał, że naruszono prawo procesowe regulacjęart. 233 § 1 k.p.c.poprzez:
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i całkowicie bezkrytyczne uznanie za wiarygodne zeznań wnioskodawczyni oraz świadkówG. J., InnyJ.,M. K. (2),Z. H.mimo wzajemnej niespójności, a wręcz rozbieżności i ogólnikowości w kwestiach istotnych dla meritum sprawy, a także mimo ich sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, jednocześnie pozbawienia waloru wiarygodności zeznań uczestnika postępowaniaE. K.,Z. K.,J. M.iU. J., mimo że zeznania tych osób były wewnętrznie spójne, wzajemnie korelujące, obszerne i szczegółowe tak co do kwestii istotnych w sprawie jak i tych ubocznych, a jednocześnie znajdywały oparcie w zgromadzonej dokumentacji i zeznaniach innych świadków,
- przyjęcie, że uczestnik postępowania od ponad 10 lat na stałe przebywa za granicą
i ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w Holandii, gdy tymczasem ustalenia Sądu i w tym zakresie są całkowicie sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym, z którego wynika obecna konieczność pobytu w Holandii celem rehabilitacji, zakończenia leczenia i uzyskania odszkodowania,
- przyjęcie, że uczestnik postępowania nie ma możliwości finansowych spłacenia wnioskodawczyni, gdy stoi to w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym w postaci przede wszystkim umowy pożyczki zawartej pomiędzy uczestnikiem aE. K., wyciągiem z konta bankowegoE. K., zeznaniem uczestnika o uzyskanym już częściowym odszkodowaniu jak i wcześniejszym stanowiskiem samego Sądu cofającego zwolnienie uczestnika od kosztów sądowych na skutek jego oświadczenia o posiadanych środkach z tytułu wypłaty w ostatnich miesiącach części odszkodowania, a także przez pominięcie wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego o możliwości i łatwości pozyskiwania pożyczek bez konieczności legitymowania się dochodami
Z ostrożności procesowej zarzucał, że naruszono regulacjeart. 510 § 2 k.p.c.
orazart. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorówi mieszkaniowym zasobie gminy (…) z dnia 21 06 2001r. poprzez ich niezastosowanie i niezawiadomienie GminyG.jako interwenienta ubocznego o toczącym się postępowaniu oraz niezawarcie w orzeczeniu rozstrzygnięcia w przedmiocie lokalu socjalnego mimo takiego obowiązku wynikającego z powołanego przepisu.
WnioskodawczyniI. K.domagała się oddalenia apelacji oraz zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna, zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i mieści w granicach swobodnej oceny dowodów i dlatego Sąd odwoławczy w całości ja podziela.
W szczególności prawidłowe są kwestionowane w apelacji ustalenia dotyczące źródeł finansowania nabycia przez wnioskodawczynię i uczestnika postępowania nabycia przedmiotowego prawa własności lokalu, przeprowadzonych w nim remontów
oraz nabycia przez wnioskodawczynię samochodu markiM. (...)onumerze rejestracyjnym (...).
Przedmiotowe prawo własności lokalu zostało nabyte przez wnioskodawczynie i uczestnika postępowania w dniu 25 11 1999r. w czasie trwania ich związku małżeńskiego za kwotę 9.161zł i od czasu jego zawarcia do chwili zawarcia umowy nabycia przez nich tego prawa upłynął okres ponad 12 lat (małżeństwo zostało zawarte w dniu 8 08 1987r.).
W tym czasie wnioskodawczyni i uczestnik postępowania pracowali zawodowo i osiągali dochody, z których byli w stanie zgromadzić środki finansowe na zakup tego prawa.
W akcie notarialnym zakupienia przez nich tego prawa zamieszczono oświadczenie, że zostało ono nabyte z ich majątku wspólnego, co w połączeniu z powyższym rodzi uzasadnione domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), iż środki finansowe przeznaczone na jego nabycie pochodziły z majątku wspólnego wnioskodawczyni
i uczestnika postępowania.
W toku postępowania nie zostało ono skutecznie podważone przez uczestnika postępowania, w szczególności nie czyni treść pisma opatrzonego datą 25 11 1999r. oraz zeznania przywołanych w apelacji świadków i uczestnika postępowania.
Jak trafnie bowiem wskazał Sąd Rejonowy biegły sądowy prof.T. W.w sporządzonej przez niego opinii wykluczył, iż widniejący pod pismem opatrzonym datą 25 11 1999r. podpisM. K. (3)został złożony później i opinie tę podtrzymał w toku postępowania odwoławczego.
Pośrednio potwierdza to również zakresu prac remontowych przeprowadzonych w przedmiotowym lokalu po jego nabyciu, który jest tożsamy z zakresem prac remontowych wyszczególnionych w powyższym piśmie, co dodatkowo wskazuje na to, iż pismo to zostało sporządzone po ich przeprowadzeniu.
Zeznania przywołanych w apelacji świadków, jakkolwiek są wewnętrznie spójne i korelują z sobą – na co słusznie zwraca apelacja – to pochodzą od członków rodziny uczestnika postępowania, bądź osób towarzysko bliskich skarżącemu i co należy podkreślić pozostają w oczywistej sprzeczności z informacjami zawartymi we wskazanych powyżej źródłach dowodowych, co czyni to te zeznania w tej części niewiarygodnymi.
Z podobnych względów prawidłowe są także ustalenia dotyczące źródeł sfinansowania remontów w przedmiotowym lokalu.
Ustalenia dotyczące środków finansowych z których doszło do nabycia przez wnioskodawczynię samochodu markiM. (...)onumerze rejestracyjnym (...)maja oparcie we informacjach zawartych wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia źródłach dowodowych, których wiarygodność nie została w toku postępowania skutecznie podważona.
W oparciu niekwestionowaną przez wnioskodawczynię i uczestnika postępowania opinię biegłejT. K.z dnia 15 02 2014r. oraz złożone przez nich przed zamknięciem rozprawy oświadczenia zmieniono ustalenia Sądu Rejonowego dotyczące wartości przedmiotowego prawa własności do lokalu, ustalając, iż posiada ono obecnie wartość 96.000zł, a w oparciu o złożone w toku postępowania zeznania uczestnika postępowania i informacje bankowe ustalono, iż powrócił on do Polski,
gdzie w chwili obecnej mieszka, nie dysponuje prawem do innego mieszkania oraz posiada środki finansowe, z których jest w stanie spłacić wnioskodawczynię.
Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższą modyfikacja przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
W ich świetle dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna jest prawidłowa w części dotyczącej składu majątku wspólnego oraz zasadności wniosku skarżącego
o rozliczenie nakładów z jego majątku odrębnego na majątek wspólny.
Ma ona oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach prawa wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i Sąd odwoławczy w tej części ocenę prawną Sądu pierwszej instancji w całości podziela i przyjmuje za własną (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).
Od czasu wydania zaskarżonego orzeczenia zmieniła się sytuacja życiowa uczestnika postępowania, który powrócił do Polski, gdzie obecnie mieszka i nie dysponuje prawem do innego mieszkania oraz posiada odpowiednimi środkami finansowe pozwalającymi mu spłacić wnioskodawczynię.
Dlatego biorąc także to pod uwagę, iż wnioskodawczyni mieszka obecnie
w budynku znajdującym na należącej do niej nieruchomości, przez co ma obecnie zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, stosując regulacjęart. 212 § 2 k.c.zmieniono w sposób wskazany w sentencji rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji o sposobie dokonania podziału majątku wspólnego uczestników postępowania
Zmiana tego rozstrzygnięcia prowadziła w konsekwencji do konieczności zmiany rozstrzygnięcia o zasądzonej od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania spłaty oraz eksmisji uczestnika postępowania z przedmiotowego lokalu
i w miejsce tych rozstrzygnięć zasądzono od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni dopłatę w wysokości podanej w sentencji (art. 212 § 3 k.c.) oraz zobowiązano wnioskodawczynię do opuszczenia, opróżnienia i wydania uczestnikowi postępowania przyznanej mu nieruchomości lokalowej (art. 222 § 1 k.c.).
Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem prawnym „W sprawach o podział majątku wspólnego nie występuje sprzeczność interesów, o której mowa wart. 520 § 2 i 3 k.p.c., niezależnie od stanowiska stron i zgłaszanych przez nie twierdzeń
i wniosków w przedmiocie składu, wartości i sposobu podziału majątku wspólnego. W postępowaniu tym strony są także w równym stopniu zainteresowane rozstrzygnięciem i ich interesy są wspólne o tyle, że celem postępowania jest wyjście ze wspólności majątkowej i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych (wyrażono go ostatnio między innymi w postanowieniu SN z dnia .23 10 2013r w sprawie o sygn. akt IV CZ 74/13, LEX nr 1388478).
Dlatego biorąc pod uwagę, iż w toku postępowania zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnik postępowania nie wnosili o zasadzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania skasowani zawarte w punktach 7 i 8 rozstrzygnięcia dotyczące tych kosztów.
Reasumując z podanych powyżej względów orzeczono jak w sentencji zmieniając zaskarżone rozstrzygnięcia w sposób określony w jej pkt I przy zastosowaniu regulacjiart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.a w pozostałym zakresie apelacje uczestniczka postępowania jako bezzasadną oddalono na mocyart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w oparciu o regulacjeart. 520 § 1 k.p.c.(jw.) oddalając wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu poniesionych przez nią kosztów w tym postępowaniu.
O nieuiszczonych kosztach sadowych orzeczono stosując regulacje
art. 113uar. 1ustawy z dnia 28 07 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(teks jednolity Dz.U. 2014r. poz. 125) i biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni i uczestnik postępowania powinni je ponieść po połowie.
SSO Anna Hajda SSO Leszek Dąbek SSO Aleksandra Janas