Sąd Okręgowy w Poznaniu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2076/14
Data wyroku: 2015-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON

ODPIS
Sygn. akt VIII U 2076/14

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 stycznia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : Przewodniczący del. SSR Maciej Nawrocki
Protokolant st. prot. sąd. Anna Narożna
po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015 r. w Poznaniu
odwołaniaW. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
z dnia 26 marca 2014r., znak:(...)
w sprawieW. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o emeryturę
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu prawo do emerytury przy obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 14 października 2013r.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 marca 2014 r. znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. 2013.1440 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983.8.43 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 07.03.1983 r.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 października 2013 r., odmówiłW. D.prawa do emerytury przy obniżonym wieku.
W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach okresy: od dnia 01.03.1975 r. do dnia 29.02.1980 r. (kierowca ciągnika kołowego –S. K. R.wK.) oraz od dnia 07.10.1997 r. do dnia 31.03.1998 r. (kierowca samochodu ciężarowego pow. 3,5 t –(...),(...) S.C.) – w sumie:5 lat + 5 m-cy + 25 dni. Natomiast nie uznał za pracę w szczególnych warunkach okresów: od dnia 01.03.1995 r. do dnia 31.12.1996 r. (zatrudnienie wOrganizacji (...) s.c.M. G.,A. G.) oraz od dnia 02.01.1997 r. do dnia 06.10.1997 r. (zatrudnienie w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym s.c.(...)J.M.M. G.) ze względu na braki formalne świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Nadto organ rentowy wskazał, iż uznał za udowodnione 26 lat + 8 m-cy + 26 dni okresów składkowych oraz 0 lat + 0 m-cy + 15 dni okresów nieskładkowych (łącznie 26 lat + 9 m-cy + 11 dni) /vide decyzja w aktach ZUS/
Dnia 8 kwietnia 2014 r., w formie i terminie przewidzianym prawem,W. D.złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu podał, że organ rentowy nie wziął pod uwagę stażu pracy wCentrali (...)wG., na stanowisku kierowca ciągnika kołowego (traktorzysta). Nadto odwołujący wskazał świadków, z którymi pracował w spornym okresie /vide odwołanie k. 2 akt/
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przytaczając argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że odnośnie do okresu zatrudnienia wCentrali (...)odwołujący nie przedłożył wymaganego dokumentu – świadectwa pracy w szczególnych warunkach /vide odpowiedź na odwołanie k. 3-4 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Odwołujący urodził się dnia(...)r. Nie jest członkiem OFE.
Odwołujący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym na dzień 31 grudnia 1998 r. łącznie 26 lat + 9 m-cy + 11 dni, w tym 26 lat + 8 m-cy + 26 dni okresów składkowych oraz 0 lat + 0 m-cy + 15 dni okresów nieskładkowych. Taki właśnie staż ubezpieczeniowy uwzględniono w decyzji o ustaleniu kapitału początkowego odwołującego z dnia 16 sierpnia 2011 r.
bezsporne; nadto dowód: decyzja w aktach dotyczących ustalenia kapitału początkowego
W dniu 2 października 2013 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku tego odwołujący załączył świadectwa pracy w szczególnych warunkach za okresy: od 01.03.1975 r. do 29.02.1980 r., od 01.03.1995 r. do 31.12.1996 r., od 02.01.1997 r. do 06.10.1997 r. oraz od 07.10.1997 r. do 31.03.1998 r. Żaden z tych dokumentów nie dotyczył pracy wCentrali (...)wG., natomiast świadectwo pracy u tego pracodawcy (nie zaś świadectwo pracy w szczególnych warunkach) znajdowało się w aktach rentowych odwołującego, w związku z wnioskiem o rentę złożonym dnia 24.10.2000 r.
Decyzją z dnia 26 marca 2014 r. organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury, ze względu na wykazanie zamiast 15 lat, zaledwie 5 lat + 5 m-cy + 25 dni stażu pracy w warunkach szczególnych (suma okresów od 01.03.1975 r. do 29.02.1980 r. oraz od 07.10.1997 r. do 31.03.1998 r.).
bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego
Odwołujący ma prawo jazdy kategorii T (traktory) od dnia 23 lipca 1974 r.
Odwołujący został zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wG., na podstawie umowy o pracę z dnia 25 sierpnia 1980 r., w której jego stanowisko pracy określono jako „kierowca”. Umowa regulowała od razu stawki wynagrodzeń za prowadzenie pojazdu z jedną i dwiema przyczepami. Do zatrudnienia odwołującego doszło po złożeniu podania, w którym zwracał się o zatrudnienie w charakterze „kierowcy na ciągnik”. W kwestionariuszu osobowym wypełnionym wkrótce po zatrudnieniu odwołujący podał jako zawód wykonywany „traktorzysta”. W dokumentach znajdujących się w aktach osobowych odwołującego, jego stanowisko pracy jest określane jako „kierowca”. Niektóre dokumenty traktują o podwyższeniu stawki godzinowej za pracę i nadmieniają o prowadzeniu pojazdu z dwiema przyczepami.
dowód: dokumenty w aktach osobowych odwołującego – przy aktach sprawy; protokół rozprawy z dnia 14.01.2015 r. (zeznania odwołującego)
Odwołujący był zatrudniony wCentrali (...)wG.w okresie od dnia 25 sierpnia 1980 r. do dnia 31 marca 1995 r. W całym tym okresie wykonywał wyłącznie pracę traktorzysty. Prowadził traktor z dwiema przyczepami, które zawsze były załadowane. Odwołujący woził groch, gorczycę, peluchę, zboże, rzepak, materiał siewny. Wymienione surowce woził nawet do portu naW.. Natomiast po terenie dawnego powiatu(...)woził ziemniaki sadzeniaki i materiał siewny. Odwołujący wykonywał pracę na pełen etat, w wymiarze co najmniej 8 godzin dziennie, także w soboty i niedziele. W okresie zatrudnienia nie miał dłuższych przerw, nieobecności w pracy.
dowód: zeznania świadków:J. J.(k. 50v),B. S.(k. 50v-51),A. D.(k. 51), zeznania odwołującego (k. 51v)
WCentrali (...)wG.w spornym okresie pracowali również świadkowieJ. J.,B. S.iA. D..
J. J.był zatrudniony w latach 1980-1997, pracował jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Spotykał się z odwołującym w pracy na co dzień, na przykład w takich okolicznościach, że obaj jechali z materiałem do portu, z tym, że wówczas odwołujący wyjeżdżał w trasę traktorem 10 godzin wcześniej.
B. S.był zatrudniony w latach 1977-1996 jako kierownik transportu i zaopatrzenia – był przełożonym odwołującego.
A. D.był zatrudniony w latach 1969-1991 w dziale plantacyjnym (do 1980 r.), a później w dziale technicznym i dziale handlowym. Sposobność do kontaktów z odwołującym stwarzało uzgadnianie miejsc i terminów dowozu materiału siewnego i ziemniaków sadzeniaków do odbiorców na terenie powiatu(...).
Centrala (...)wG.mieściła się w niewielkim kompleksie budynków przyul. (...), gdzie pracowali wszyscy zatrudnieni pracownicy – kierowcy, techniczni, biurowi. W spornym okresieCentrala (...)wG.zatrudniała 3 traktorzystów i kilkoro innych kierowców – ogółem nie więcej niż około 10 kierowców wszelkich pojazdów.
dowód: zeznania świadków:J. J.(k. 50v),B. S.(k. 50v-51),A. D.(k. 51), zeznania odwołującego (k. 51v)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków i zeznań odwołującego.
Sąd uznał za wiarygodne w całościdokumentyzawarte w aktach pozwanego organu rentowego, dokumenty zgromadzone w aktach osobowych odwołującego i świadków z okresu zatrudnienia wCentrali (...)wG.oraz w aktach sprawy niniejszej. Wszystkie te dokumenty zostały sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. Ponieważ nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności bądź prawdziwości zawartych w nich twierdzeń, nie było podstaw, ażeby odmówić im wiary.
Za spójne i konsekwentne należało uznaćzeznania świadkówJ. J.,B. S.iA. D., którzy potwierdzili fakt i charakter pracy odwołującego w latach 1980-1995. Ich zeznania były jasne, rzeczowe, przekonywujące, korespondowały zarówno ze sobą nawzajem, z relacją odwołującego oraz z dokumentami zgromadzonymi w aktach organu rentowego, aktach osobowych i aktach sprawy niniejszej. Sąd nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za tym, aby przyjąć, że świadkowie chcąc zeznań na korzyść odwołującego podawali nieprawdę.
Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznaniaodwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. W sposób przekonywujący i rzeczowy odwołujący wyjaśnił na czym polegała jego praca.

Sąd zważył, co następuje:
Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy emerytalno – rentowej.
Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

-

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a
okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b
z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

-

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne było to, że:

1
odwołujący w dniu 14 października 2013 r. ukończył 60 lat,

2
na dzień 1.01.1999 posiada ponad 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3
nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresów: od dnia 01.03.1995 r. do dnia 31.12.1996 r. (zatrudnienie wOrganizacji (...) s.c.M. G.,A. G.) oraz od dnia 02.01.1997 r. do dnia 06.10.1997 r. (zatrudnienie w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym s.c.(...)J.M.M. G.) ze względu na braki formalne świadectwa pracy w szczególnych warunkach, ani okresu od dnia 25.08.1980 r. do dnia 31.03.1995 r. (zatrudnienie wCentrali (...)wG.) ze względu na brak świadectwa pracy w szczególnych warunkach.
Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej jest rozporządzenie z dnia 07.03.1983 r. wraz z załącznikiem.
Na podstawie § 2 powoływanego rozporządzenia okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
W wykazie tym wymienione są m. in. w dziale VIIIW transporcie i łącznościpod poz. 3prace kierowców ciągników (…)
Nadto, w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31.03.1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. Urz. Ministerstwa Rolnictwa, Lesnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr 2 z 1988 r., poz. 4) - wykazie A, dziale VIII, poz. 3 pkt. 1 wymieniono
    Prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych: 1. kierowca ciągnika kołowego.

Zgodnie z§ 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 07.03.1983 r.okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r.III UZP 5/85, LEX nr 14635w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). W uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń.
Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r.III UZP 48/84, LEX nr 14630oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r.,III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzemogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”
Przenosząc przytoczone rozważania Sądu Najwyższego na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że odwołujący przedstawił dowody na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze większym niż to wynika z ustaleń organu rentowego.
Do okresu pracy w szczególnych warunkach należało zaliczyć okres zatrudnienia wCentrali (...)wG.na stanowisku kierowcy ciągnika kołowego w okresie od dnia 25.08.1980 r. do dnia 31.03.1995 r.[= 14 lat + 7 m-cy + 7 dni].
Oznacza to, że odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Uwzględniając do uznanych przez organ rentowy okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach – (i) od dnia 01.03.1975 r. do dnia 29.02.1980 r. (kierowca ciągnika kołowego –S. K. R.wK.) oraz (ii) od dnia 07.10.1997 r. do dnia 31.03.1998 r. (kierowca samochodu ciężarowego pow. 3,5 t –(...),(...) S.C.) – w sumie:5 lat + 5 m-cy + 25 dni –okres wymieniony w akapicie poprzedzającym, odwołujący przepracował w warunkach szczególnych20 lat + 1 m-c + 2 dni.
Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych orzeczono jak w wyroku na podstawie w/w przepisów iart. 47714§ 2 k.p.c.i przyznano odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 14 października 2013 r., tj. od dnia spełnienia przesłanki wieku, w miesiącu złożenia wniosku o emeryturę.
Na marginesie Sąd wskazuje, że ostatecznie – mimo zebrania stosownej dokumentacji – nie czynił ustaleń faktycznych na okoliczność domniemanej pracy odwołującego w szczególnych warunkach w okresach od dnia 01.03.1995 r. do dnia 31.12.1996 r. (zatrudnienie wOrganizacji (...) s.c.M. G.,A. G.) oraz od dnia 02.01.1997 r. do dnia 06.10.1997 r. (zatrudnienie w Przedsiębiorstwie Produkcyjno – Handlowym s.c.(...)J.M.M. G.).
Po pierwsze, czynienie takich ustaleń byłoby zbędne – suma okresów pracy u wzmiankowanych pracodawców, nawet po doliczeniu okresu pracy w szczególnych warunkach uznanego przez organ rentowy – nie pozwoliłaby osiągnąć stażu 15 lat pracy w warunkach szczelnych. Niezbędne było i tak wykazanie pracy w szczególnych warunkach wCentrali (...)wG., co się odwołującemu powiodło.
Po wtóre, na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. odwołujący wyraził życzenie, by sprawy okresów zatrudnienia w GoJa nie badać – z przyczyn wymienionych w akapicie poprzedzającym.
/-/ Maciej Nawrocki