Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 785/14
Data wyroku: 2015-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Gawrylczyk, Irma Kul, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 379 pkt 5 kpc

Sygn. akt V ACa 785/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irma Kul

Sędziowie:

SA Maryla Domel-Jasińska (spr.)
SA Włodzimierz Gawrylczyk

Protokolant:

stażysta Karolina Petruczenko

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaW. T. (1)
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąweW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wB.
z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt I C 717/13
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie rozprawy przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy wB.w dniu 2 lipca 2014r. i przekazuje sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Na oryginale właściwe podpisy

UZASADNIENIE
PowódW. T. (1)domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej(...) spółki z o.o.weW.kwoty 70 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz kwoty 2829,56 zł tytułem odszkodowania, w tym kosztów leczenia, rehabilitacji i zwrotu kosztów dojazdów do lekarzy i na zabiegi rehabilitacyjne. Powód wniósł także o zasądzenie od pozwanego kwoty 2396 zł jako odszkodowania za utracone zarobki i zniszczone obuwie, a także ustalenie odpowiedzialności pozwanej za przyszłe skutki zdarzenia.
Z uzasadnienia pozwu wynikało, że w dniu 22 marca 2013 r. w(...)weW., po zakończeniu meczu koszykarskiego, na skutek działań pracowników pozwanej spółki, którzy świadczyli usługi ochrony imprezy masowej, powód doznał obrażeń w(...), wymagające ciągłego leczenia ambulatoryjnego, zabiegów rehabilitacyjnych oraz leczenia farmakologicznego, w tym sterydowego.
Według powoda do powyższych obrażeń doszło wskutek bezprawnego działania pracowników ochrony, którzy dopuścili się bezzasadnej interwencji wobec powoda, w trakcie której szarpali go, popychali, wykręcali mu ręce i wlekli po schodach.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu wskazując, iż żądanie powoda jest całkowicie nieuzasadnione. Przyznała, że w dniu 22 marca 2013 r. świadczyła na rzecz(...) SAusługi ochrony i że w tym dniu doszło do interwencji pracowników ochrony wobec powoda, który po zakończonym meczu odmówił opuszczenia hali sportowej i nie podporządkował się poleceniom porządkowym tych pracowników. Interwencja polegała na wyprowadzeniu powoda z hali. Podczas interwencji nie doszło do żadnych działań bezprawnych, jak również powód nie zgłaszał po jej zakończeniu faktu doznania urazów i konieczności udzielenia mu pomocy medycznej.
Powód dwukrotnie rozszerzył powództwo, pismem procesowym z dnia 10 marca 2014 r. wniósł o zasądzenie odszkodowania w dalszej kwocie 14 171,71 zł z ustawowymi odsetkami od dnia rozszerzenia powództwa i pismem procesowym z dnia 24 czerwca 2014 r. rozszerzył żądanie odszkodowawcze o dalszą kwotę 911,50 zł z ustawowymi odsetkami.
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy wB.oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, opierając się na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych.
W dniu 22 marca 2013 r. powód przebywał na terenie obiektu(...)weW., który był zabezpieczany przez pozwaną w oparciu o umowę o świadczenie usług zabezpieczenia cyklu imprez masowych, zawartą z(...) SA. Po zakończonym meczu koszykarskim powód nie opuścił hali, gdyż planował spotkać się tam ze swoim krewnym, graczem drużyny gości. Pracownicy ochrony prosili powoda o opuszczenie obiektu, jednak on na te prośby i upomnienia nie reagował. W związku z tym powód został przez pracowników pozwanej wyprowadzony siła z hali.
W dniu zdarzenia powód trafił na Oddział Ratunkowy(...)weW., gdzie po wykonaniu badania rtg stwierdzono u niego stłuczenie(...)i zalecono leczenie w POZ. W dniu 22 kwietnia 2013 r. w(...)wB.stwierdzono u powoda(...). Powód otrzymał skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne, intensywnie się rehabilitował i przyjmował leki przeciwbólowe.
W związku z opisanym wyżej zdarzeniem było prowadzone postępowanie karne przez Komendę Miejską Policji weW.(sygn. akt 4 Ds.(...)), które zostało prawomocnie umorzone postanowieniem Prokuratury Rejonowej weW.z dnia 28 listopada 2013 r.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treściąart. 6 kcpowód zobowiązany był udowodnić okoliczności, na które się powoływał, stanowiące podstawę faktyczną dochodzonego roszczenia. Przedłożone przez powoda prywatne opinie lekarskie:(...)W. M.i(...)R. U., z których wynikało, że obrażenia przedstawione przez powoda mogły powstać w czasie i okolicznościach przez niego podanych, jednak opinie te stoją w sprzeczności ze spójnymi i logicznymi zeznaniami świadkówM. B. (1),A. L.iM. B. (2), ustaleniami poczynionymi w postępowaniu karnym, co do przebiegu zdarzenia, a w szczególności z najbardziej wiarygodnym dowodem w postaci zapisu z monitoringu. Z zapisu z monitoringu wynikało, że powód pozostawał na trybunach po zakończeniu meczu, mimo, iż trybuny pustoszały. Pozwana zobowiązana była do zadbania o to, aby po meczu żaden widz nie pozostał na trybunach. Na wideorejestracji widać było, że pracownicy pozwanej podchodzili do powoda oraz do będących razem z nim świadkówW. T. (2)iP. S.. Po kilkukrotnym podejściu pracowników pozwanej i braku reakcji powoda, pracownicy postanowili wyprowadzić powoda z hali sportowej. W tym celu wzięli go z obu stron pod pachy i prowadzili po schodach w górę. Powód został odprowadzony do drzwi wyjściowych, przez które przeszedł.
Zarówno z wiarygodnych zeznań świadków, jak i z zapisu z monitoringu nie wynika, aby powód mógł doznać podczas wyprowadzania go z hali takich uszkodzeń ciała, o jakich twierdził w pozwie. W związku z powyższym Sąd Okręgowy uznał, że powód nie udowodnił swojego roszczenia przez nie wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniem pracowników pozwanej a uszkodzeniami ciała, które były podstawą wydania złożonych przez powoda opinii lekarskich.
W konsekwencji Sąd I instancji oddalił powództwo, w oparciu oart. 6 kci rozstrzygnął o kosztach procesu na podstawieart. 98 kpc.
W końcowej części pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy podał, iż na skutek omyłki pisarskiej w protokole rozprawy z dnia 26 maja 2014 r. nastąpiło niewłaściwe odroczenie rozprawy i jej przeprowadzenie w dniu 2 lipca 2014 r, po zakończeniu której zapadł wyrok. Nastąpiło to mimo podyktowania przez sędziego na rozprawie w dniu 26 maja 2014 r. odroczenia rozprawy na dzień 9 lipca 2014 r. Błąd ten spowodował wadliwe odnotowanie w systemie daty kolejnej rozprawy a następnie jej wywołanie i przeprowadzenie.
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014 r. Sad Okręgowy sprostował opisaną wyżej omyłkę pisarską w protokole rozprawy z dnia 26 maja 2014 r. (k. 384).
Powód złożył apelację od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany tego wyroku w kierunku uwzględnienia żądania pozwu i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za obie instancje.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, w pierwszej kolejnościart. 379 pkt. 5 kpcw zw. zart. 157 § 1 kpcprzez wadliwe sporządzenie protokołu rozprawy w dniu 26 maja 2014 r, przeprowadzenie rozprawy i wydanie wyroku w dniu 2 lipca 2014 r, podczas, gdy powód i jego pełnomocnik byli faktycznie poinformowani o terminie rozprawy w dniu 9 lipca 2014 r, a w konsekwencji uniemożliwienie powodowi obrony jego praw.
W dalszej kolejności powód zarzucił naruszenieart. 217 § 3 kpcw zw. zart. 299 kpciart. 278 kpcprzez pominięcie dowodu z zeznań powoda oraz dowodów z opinii biegłych z zakresu(...)ar. 233kpcprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie oceny wiarygodności zeznań świadków i odniesienia ich do pozostałego materiału dowodowego.
Skarżący wskazał również na naruszenie prawa materialnego:art. 6 kcprzez jego błędną wykładnię,art. 415 kc,art. 444 § 1 kc,art. 445 § 1 kc,art. 455 kc, art. 20 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych,art. 38 ust. 3 ustawy z 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia, § 1 ust. 2 i ust. 3 oraz § 2 ust. 1 rozp. Rady Ministrów z 30 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobów użycia przez pracowników ochrony środków przymusu bezpośredniego przez ich niezastosowanie.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie od niego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja podlegała uwzględnieniu.
Zgodnie zart. 386 § 2 kpcw razie stwierdzenia nieważności postępowania Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Nieważność postępowania Sąd odwoławczy bierze pod uwagę z urzędu, niezależnie od zgłoszonych w tym zakresie zarzutów w apelacji. Przyczyny nieważności postępowania zostały określone wart. 379 pkt 1-6 kpci jest to katalog przyczyn zamknięty.
Wedługart. 379 pkt. 5 kpcjeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw, zachodzi nieważność postępowania, przy czym nie rozróżnia się sytuacji, w której w grę wchodzi całkowite, czy też częściowe pozbawienie możności obrony praw przez stronę.
Pozbawienie strony możności obrony swych praw należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy go wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu.
Pozbawienie strony możności obrony swych praw w procesie stwarza sytuację, w której sąd w ogóle nie powinien przystępować do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wadliwości procesowe, skutkujące nieważnością postępowania i przejawiające się pozbawieniem strony możności obrony jej praw nie muszą występować w ciągu całego postępowania przed Sądem pierwszej instancji, wystarczy że występowały przy orzekaniu i w postępowaniu bezpośrednio poprzedzającym wydanie orzeczenia. Powyższy pogląd należy uznać za ugruntowany zarówno w doktrynie (patrz: T. Ereciński: Apelacja i kasacja w procesie cywilnym, W-wa 1996, s. 39) jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności wskazać należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r. III CSK 416/00 ( OSNC 2000, nr 12, poz. 220), w którym uznano, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej, poprzedzającej bezpośrednio wydanie wyroku, w innym wcześniejszym terminie niż oznaczony w zawiadomieniu skierowanym do stron (pełnomocników), pozbawia strony możności obrony swych praw i powoduje nieważność postępowania. Analogiczna sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdyż rozprawa przed Sądem pierwszej instancji została odroczona na dzień 9 lipca 2014 r, co ogłoszono obecnym na terminie rozprawy w dniu 26 maja 2014 r. pełnomocnikom storn i powodowi, zaś faktycznie rozprawa odbyła się 2 lipca 2014 r. i w tej dacie wydany został zaskarżony wyrok.
Taka sytuacja skutkowała nieważnością postępowania w postaci pozbawienia obu stron możności obrony ich praw. W konsekwencji Sąd Apelacyjny zobligowany był, zgodnie zart. 386 § 2 kpc, do uchylenia zaskarżonego wyroku, zniesienia postępowania w zakresie rozprawy przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy wB.w dniu 2 lipca 2014 r. i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
W związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku z powodu stwierdzonej nieważności postępowania nie zachodziła potrzeba odniesienia się przez Sąd Apelacyjny do pozostałych, zgłoszonych w apelacji zarzutów naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego.
Na marginesie jedynie należało zauważyć, iż nie można było podzielić poglądu strony pozwanej, wyrażonego w odpowiedzi na apelację, według którego niekwestionowaną nieważność postępowania w zakresie rozprawy z dnia 2 lipca 2014 r. można było zniwelować przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania powoda przed Sądem Apelacyjnym. Nieważność postępowania określona wart. 379 pkt. 5 kpcdotyczyła całości rozprawy odbytej w dniu 2 lipca 2014 r, bezpośrednio poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku, a nie tylko związanego z nią pominięcia dowodu z przesłuchania strony powodowej. Obu stronom i ich pełnomocnikom uniemożliwiono uczestniczenia w postępowaniu, w tym ustnych wypowiedzi i złożenia ewentualnych wniosków, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.