Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 909/13
Data wyroku: 2014-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 909/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 marca 2014r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

sekr. sądowy Anna Wąsak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014r. wS.
odwołaniaZ. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 17 maja 2013 r. Znak:(...)
w sprawieZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o zwrot nienależnie pobranej emerytury

oddala odwołanie.

Sygn. akt: IV U 909/13UZASADNIENIE

Decyzją z 17 maja 2013r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW., działając na podstawieart.138 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychzobowiązałZ. K.do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 października 2012r. do 31 października 2012r. w kwocie 1.776,49 złotych z tytułu emerytury przysługującejB. I..
Odwołanie od w/w decyzji złożyłaZ. K.wskazując, że nie pobierała nigdy emeryturyB. I.zamieszkałej wW.przyul. (...). Wymieniona przez ostatnie miesiące swojego życia przebywała w szpitalu, a następnie w hospicjum, gdzie zmarła. Przed śmiercią upoważniła ona swojego kuzynaM. B.do zarządzania majątkiem, w tym odbioru emerytury.M. B.złożył w organie rentowym stosowny druk wskazując jako miejsce przekazywania emeryturyB. I.adres odwołującej się. JednocześnieM. B.udzielił odwołującej się upoważnienia do odbioru emeryturyB. I., a następnie przekazania mu tego świadczenia. Każdą odebraną emeryturęB. I.odwołująca się przekazałaM. B.. Dlatego jest zaskoczona decyzją organu rentowego. Pieniądze, które pobierała nie zachowywała dla siebie. Pośredniczyła jedynie w ich odbiorze. Były to pieniądze dla umierającej osoby i nie były świadczeniem nienależnym (odwołanie k.1).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa wskazane w zaskarżonej decyzji. Nadto podniósł, że pobrane przez odwołującą się świadczenie emerytalne dlaB. I.było świadczeniem za miesiąc październik 2012r. Jednakże uprzednio – w dniu 18 września 2012r. uprawniona do świadczenia zmarła i z tą też chwilą uprawnienie do emerytury ustało. Dlatego pobrane przez odwołującą się świadczenie za październik 2012r. jest świadczeniem nienależnym i jako takie podlega zwrotowi (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2).

Sąd ustalił, co następuje:

B. I.zamieszkiwała wW.przyul. (...). Od 1 października 2005r.B.I.była uprawniona do emerytury (decyzja z 24 października 2005r. k.2 akt organu rentowego). W 2012r. w związku ze złym stanem zdrowiaB. I.przebywała w szpitalu, a następnie w hospicjum. W dniu 16 sierpnia 2012r.B. I.upoważniła swojego siostrzeńcaM. B.do odbioru korespondencji i wszelkich należności w szczególności świadczeń emerytalnych (upoważnienie z 16 sierpnia 2012r. wraz z notarialnym poświadczeniem tuszowego odcisku kciuka prawej rękiB. I.k.33-35 akt organu rentowego, zeznania świadkaM. B.k.8v-9 akt sprawy – nagranie od minuty 11 do 17). W dniu 23 sierpnia 2012r.M. B.złożył powyższe upoważnienie w organie rentowym wnosząc jednocześnie o przekazywanie świadczeń emerytalnychB. I.na podany w piśmie rachunek bankowy bądź na adres korespondencyjny:(...)-(...) W.ul. (...)(notatka służbowa o zmianie miejsca zamieszkania i wniosekM. B.z 22 sierpnia 2012r. o przekazywanie świadczenia emerytalnego na rachunek bankowy lub wskazany adres k.29-31 akt organu rentowego).
Organ rentowy zdecydował, że emeryturęB. I.będzie przekazywał na powyższy adres:W.ul. (...), a nie na wskazany rachunek bankowy, gdyż rachunek ten należy tylko doM. B.(vide: adnotacja na wnioskuM. B.z 22 sierpnia 2012r. w sprawie przekazywania emerytury k.31 akt organu rentowego). Wskazany przezM. B.adresW.ul. (...)stanowi adres zamieszkania odwołującej sięZ. K.. Odwołującą się jest babcią narzeczonejM. B.i zgodziła się odbierać świadczenie emerytalneB. I., a następnie przekazywać jeM. B..M. B.udzielił odwołującej się upoważnienia do odbierania emeryturyB. I.(upoważnienie z 17 sierpnia 2012r. k.7 akt sprawy). Na podstawie przedmiotowego upoważnienia odwołująca się odebrała od listonosza świadczenia emerytalneB. I.za wrzesień 2012r. i październik 2012r. Pobrane świadczenia przekazała następnieM. B.(okoliczność przyznana przez odwołującą się – vide: wyjaśnienia k.8v akt sprawy – nagranie od minuty 2 do 8, zeznania świadkaM. B.k.9 akt sprawy – nagranie od minuty 11 do 17). Świadczenie emerytalne za październik 2012r. w kwocie 1.776,49 złotych odwołująca się odebrała w dniu 4 października 2012r. (pismo Poczty Polskiej SA z 21 lutego 2013r. k.37 akt organu rentowego). W chwili pobierania przez odwołującą się świadczenia emerytalnegoB. I.za październik 2012r.B. I.już nie żyła. Zmarła w dniu 18 września 2012r. (kopia aktu zgonuB. I.k.47 akt organu rentowego).
W dniu 22 listopada 2012r.M. B.wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę zasiłku pogrzebowego poB. I.. Do wniosku załączył akt zgonu zmarłej (kopia wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego wraz z załącznikiem w postaci aktu zgonuB. I.k.41-47 akt organu rentowego).
W następstwie ustalenia przez organ rentowy, że świadczenie emerytalneB. I.zostało pobrane za miesiąc, w którym uprawniona do niego już nie żyła organ rentowy zaskarżoną decyzją zobowiązał odwołującą się do zwrotu pobranej kwoty (decyzja z 17 maja 2013r. k.49 akt organu rentowego).

Sąd zważył, co następuje:

OdwołanieZ. K.podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart.138 ust.1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu.Ustęp 3powołanego przepisu stanowi natomiast, że za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniuust.1uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn nienależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu. Z kolei art.101 pkt 2 przedmiotowej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej.
W okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, że osobą uprawnioną do emerytury (świadczeniobiorcą) byłaB. I.. Bezspornym faktem jest również śmierćB. I.jako osoby uprawnionej w dniu 18 września 2012r. Z faktu tego - zgodnie z przytoczonym przepisem art.101 pkt 2 ustawy należy wyprowadzić wniosek, że z chwilą śmierciB. I.ustało prawo do wypłaty emerytury, która dotychczas jej przysługiwała. Kolejną niesporną okolicznością jest fakt wypłaty przez organ rentowy w dniu 4 października 2012r. świadczenia emerytalnego przeznaczonego dlaB. I.za miesiąc październik 2012r. do rąk odwołującej się. Nie ulega wątpliwości, że wobec śmierci osoby uprawnionej wygasł tytuł do wypłaty tego świadczenia, a tym samym kwota wypłacona do rąk odwołującej się jest świadczeniem nienależnie pobranym i z mocyart.138 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpodlega zwrotowi.
W przekonaniu Sądu bez znaczenia dla ustalenia obowiązku zwrotu przezZ. K.kwoty pobranego świadczenia za miesiąc październik 2012r. pozostaje to, że odwołująca się pobierała (odbierała) świadczenia przeznaczone dlaB. I.dysponując upoważnieniem do takiego odbioru udzielonym jej przezM. B., który z kolei działał na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez samąB. I., a także fakt, że pobraną kwotę przekazała ona w całościM. B.. Przepis art.138 ust.3 w/w ustawy statuując obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego wskazuje bowiem na osobę, której wypłacono świadczenie. Odnosząc się natomiast do kwestii w/w upoważnień podkreślić trzeba, że z chwilą śmierciB. I.obok ustania prawa do świadczenia, ustało również udzielone przez zmarłą umocowanie do działania w jej imieniu i na jej rzecz przezM. B.–art.101§2 kc.
W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy uzasadnione jest również stwierdzenie, że wypłata świadczenia emerytalnego dlaB. I.za październik 2012r., a zatem za miesiąc, w którym uprawniona już nie żyła, nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu rentowego – art.138 ust.3 ustawy. Zlecając wypłatę świadczenia na rzeczB. I.za miesiąc październik 2012r. organ rentowy nie posiadał wiedzy o śmierci osoby uprawnionej i wykonywał ciążący na nim z mocy ustawy obowiązek wypłaty świadczenia, którego termin płatności - jak wynika z akt emerytalnych – określony był na 5 dzień danego miesiąca. Z akt organu rentowego wynika, że o śmierciB. I.organ ten dowiedział się znacznie później - w dniu 22 listopada 2012r., kiedy wpłynął do niego wniosekM. B.o wypłatę zasiłku pogrzebowego poB. I.z załączonym do niego aktem zgonu uprawnionej (vide: ustalenia faktyczne).
Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności i na podstawieart.477.14§1 kpcSąd odwołanieZ. K.oddalił.