Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 411/14
Data wyroku: 2014-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Teresa Strojnowska, Marek Boniecki, Rafał Adamczyk
Słowa kluczowe: Nakaz Zapłaty, Postępowanie Zabezpieczające, Hipoteka Przymusowa
Podstawa prawna: art. 110 pkt 1 ukwh, art. 492§1 kpc, art. 743 ze zn. 1 §1 kpc
Teza: Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest zrównany w skutkach                 z postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia (zastępuje to postanowienie),                        z tą różnicą, że nie ma potrzeby nadawania mu, zgodnie z art. 743 § 1 k.p.c., klauzuli wykonalności, jeżeli podlega on wykonaniu w drodze egzekucji. Nakaz zapłaty obejmujący obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego - który, zgodnie                 z art. 747 pkt 2 k.p.c., może być zabezpieczony przez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową - stanowi podstawę wpisu hipoteki przymusowej                            na nieruchomości pozwanego w razie złożenia takiego wniosku                             przez uprawnionego. Możliwe jest dokonanie wpisu hipoteki przymusowej                       na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny małżonków na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wystawionego przeciwko jednemu małżonkowi (art. 7431 § 1 k.p.c.).

II Ca 411 / 14

POSTANOWIENIE
Dnia 8 maja 2014 r.

Sąd Okręgowy w Kielcach - Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marek Boniecki
Sędziowie: SSO Teresa Strojnowska
SSO Rafał Adamczyk (spr.)
po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. w Kielcach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) Spółki z o. o.wK.
z udziałemE. Z.iP. Z.
o wpis hipoteki
na skutek apelacji wnioskodawcy(...) Spółki z o. o.wK.od postanowienia Sądu Rejonowego w Busku – Zdroju z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. Dz. Kw 53/14
postanawia:
1. zmienić w całości zaskarżone postanowienie i utrzymać w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2013 r. wksiędze wieczystej (...);
2. zasądzić od uczestniczkiE. Z.na rzecz wnioskodawcy(...) Spółki z o. o.wK.kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

II Ca 411/14

UZASADNIENIE
Wnioskodawca R.D.M. Śródmieście Sp. z o. o. wK.domagał się wpisania na swoją rzecz wksiędze wieczystej nr (...)hipoteki przymusowej na kwotę 151900 zł, w celu zabezpieczenia roszczeń stwierdzonych nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym w dniu 9 września 2013 r. przez Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie IX GNc 1021/13 - wskazując, że wniosek dotyczy części kwoty zasądzonej nakazem, wraz z kosztami procesu, natomiast wnioskodawca wystąpił o zabezpieczenie pozostałej części zasądzonej kwoty poprzez ustanowienie hipotek przymusowych na innych nieruchomościach obowiązanej, objętychksięgami wieczystymi (...).
W dniu 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Busku – Zdroju uwzględnił wniosek i wpisał w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)hipotekę przymusową w kwocie 151900 zł.
Na skutek skargi uczestniczkiE. Z.na powyższe orzeczenie referendarza sądowego, Sąd Rejonowy w Busku – Zdroju postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. uchylił zaskarżony wpis i oddalił wniosek oraz zasądził od(...)wK.na rzeczE. Z.kwotę 100 zł tytułem kosztów postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy podniósł, żeksięga wieczysta nr (...)jest prowadzona dla nieruchomości, do której tytuł, na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, przysługuje dłużniczce wnioskodawcyE. Z.oraz jej małżonkowiP. Z.. W takim wypadku do wpisu hipoteki przymusowej konieczne jest istnienie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Wierzyciel (wnioskodawca) nie dołączył do wniosku tytułu uzyskanego przeciwkoP. Z., a nakaz zapłaty z dnia 9 września 2013 r., wydany w sprawie IX GNc 1021/13 Sądu Okręgowego w Krakowie przeciwkoE. Z., nie stanowił dostatecznej podstawy do dokonania wpisu. Zdaniem Sądu Rejonowego, w tej sytuacji nie znajduje zastosowaniaart. 7431§ 1 k.p.c., ponieważ nie można utożsamiać „postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia”, o jakim mowa w tym przepisie, z nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym.

Wnioskodawca złożył apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Busku – Zdroju z dnia 28 lutego 2014 r., zaskarżając je w całości i zarzucając:
- naruszenieart. 6269k.p.c.przez jego niezasadne zastosowanie i nieuwzględnienie wniosku w sytuacji, gdy z dokumentów dołączonych do wniosku nie wynikało, że istnieją przeszkody do dokonania wpisu,
- naruszenieart. 6267§ 3 k.p.c.poprzez jego niezasadne zastosowanie i wykreślenie wzmianki o wniosku w sytuacji, w której postanowienie o odmowie dokonania wpisu nie jest jeszcze prawomocne,
- naruszenieart. 7431§ 1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przeciwko małżonkowi nie stanowi dostatecznej podstawy do dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, która stanowi przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej,
- naruszenieart. 110 pkt 1u.k.w.h. w zw. zart. 492 § 1 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że powyższy przepis odnosi się wyłącznie do„postanowieniaoudzieleniu zabezpieczenia”,a zatem wpisu hipoteki przymusowej nie można uzyskać na podstawie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
Skarżący domagał się zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Busku – Zdroju z dnia 28 lutego 2014 r. poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej wksiędze wieczystej nr (...)zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenia od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację uczestniczkaE. Z.domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postepowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że wpis hipoteki przymusowej nie może być dokonany na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty – przez co doszło do naruszeniaart. 110 pkt 1u.k.w.h. w zw. zart. 492 § 1 k.p.c.Zgodnie zart. 492 § 1 k.p.c., nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z chwilą wydania stanowi z mocy prawa tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Stosownie do§ 2tego artykułu, powód wnosząc o dokonanie zabezpieczenia jest obowiązany wskazać sposób zabezpieczenia. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest więc zrównany z postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia (zastępuje to postanowienie), z tą różnicą, że nie ma potrzeby nadawania mu, zgodnie zart. 743 § 1 k.p.c., klauzuli wykonalności, jeżeli podlega on wykonaniu w drodze egzekucji. Zatem nakaz zapłaty obejmujący obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego - który, zgodnie zart. 747 pkt 2 k.p.c., może być zabezpieczony przez obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową - stanowi podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego w razie złożenia takiego wniosku przez uprawnionego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2003 r., III CZP 92/03, OSNC 2005/2/22 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 1999 r., I CKN 977/97, OSNC 1999/7-8/137). Nieprawomocny nakaz zapłaty będący podstawą wpisu hipoteki przymusowej nie jest tytułem wykonawczym, o którym mowa wart. 109 ust. 1u.k.w.h., lecz tytułem zrównanym w skutkach prawnych z postanowieniem sądu o udzieleniu zabezpieczenia, wymienionym wart. 110 pkt 1u.k.w.h. Złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty spełnia wymagania określone wart. 492 § 2 k.p.c.(tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 22 listopada 2013 r., III CSK 326/12, LEX nr 1431016).
Dokonana przez Sąd pierwszej instancji wadliwa wykładnia przepisówart. 110 pkt 1u.k.w.h. w zw. zart. 492 § 1 k.p.c.skutkowała niezasadnym niezastosowaniem w niniejszej sprawie przepisuart. 7431§ 1 k.p.c., w myśl którego postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi podstawę do podjęcia czynności związanych z wykonaniem zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego. Przepis ten rozszerza możliwość wykonania postanowień o udzieleniu zabezpieczenia (w tym będących tytułami zabezpieczenia nakazów zapłaty w postępowaniu nakazowym) przez dokonywanie czynności także na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego małżonków, bez konieczności uzyskania przez uprawnionego klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego i odnosi się również do obciążenia nieruchomości hipoteką przymusową. Możliwe jest więc dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny małżonków na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty wystawionego przeciwko jednemu małżonkowi (por. A. Jakubecki – Komentarz aktualizowany do art. 7431k.p.c., LEX 2014). Dodatkowo wypada zauważyć, że zgodnie zart. 7431§ 3 k.p.c., sprzeciw małżonka obowiązanego co do wykonania zabezpieczenia nie wstrzymuje tego wykonania, natomiast uprawniony może w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go przez organ egzekucyjny o sprzeciwie, pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, wystąpić do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego (art. 7431§ 4 k.p.c.). Sąd Rejonowy nie zastosował procedury zawiadomienia określonej wart. 7431§ 2 i 4 k.p.c.Mimo to(...). wK.uzyskała w dniu 8 stycznia 2014 r. postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie (sygn. akt IX GC 971/13) o nadaniu nakazowi zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt IX GNc 1021/13, klauzuli wykonalności także przeciwko małżonkowi dłużnika -P. Z., w zakresie uprawniającym do wykonania zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnegoE. Z.iP. Z., które zostało dołączone do apelacji. Brak jest zatem przeszkód – w rozumieniuart. 6269k.p.c.- do dokonania wpisu hipoteki przymusowej.
Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisuart. 6267§ 3 k.p.c.poprzez wykreślenie wzmianki o wniosku w sytuacji, gdy postanowienie o odmowie dokonania wpisu nie jest jeszcze prawomocne, nie miało znaczenia dla rozpoznania apelacji, w wyniku której został uwzględniony wniosek o wpis hipoteki przymusowej.
Z przyczyn wskazanych wyżej, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.zmienił w całości zaskarżone postanowienie i – biorąc pod uwagę treśćart. 5181§ 3 k.p.c.– utrzymał w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 17 grudnia 2013 r. wksiędze wieczystej (...).
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 3 k.p.c.w związku§ 7 pkt 5 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zasądzając od uczestniczkiE. Z.na rzecz wnioskodawcy(...)wK.kwotę 260 zł, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawcy (60 zł) i opłatę od apelacji (200 zł).

(...)
(...)
(...)
(...)