Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACz 1149/14
Data wyroku: 2014-07-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Fijałkowska, Jan Futro, Roman Stachowiak
Słowa kluczowe: Powaga Rzeczy Osądzonej
Podstawa prawna: art. 366 kpc

I A Cz 1149/14

POSTANOWIENIE
Dnia 24 lipca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Elżbieta Fijałkowska
Sędziowie: SA Jan Futro (spr.), SA Roman Stachowiak
po rozpoznaniu dnia 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. P.
przeciwkoD. P.
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanej
na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 8 maja 2014 r.
sygn. akt XII C 1643/13

1
oddala zażalenie;

2
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawia do orzeczenia końcowego.

Roman Stachowiak   Elżbieta Fijałkowska   Jan Futro

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił zarzuty pozwanej, których uwzględnienie skutkowałoby odrzuceniem pozwu.
W uzasadnieniu wskazał, że powódM. P.wniósł o zasądzenie od pozwanejD. P.kwoty 102 000 zł. Podał, że prawomocnym wyrokiem z 15 października 2007 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu rozwiązał małżeństwo stron przez rozwód. Podał także, że 24 listopada 2007 r. strony nabyły samochód markiB.za kwotę 124 000 złotych, z czego kwota 102 000 złotych - zdaniem powoda - pochodziła z jego majątku osobistego i miała stanowić rozliczenie majątku wspólnego. Dodatkowo wskazał, że z wniosku pozwanej Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu dokonał podziału majątku wspólnego powoda i pozwanej. Wskazany Sąd odmówił wiary zeznaniom powoda zgodnie, z którymi strony dokonały zgodnego podziału majątku wspólnego w następstwie którego pozwana otrzymała prawo własności mieszkania naosiedlu (...)i dopłatę w wysokości 102 000 zł w cenie samochodu osobowegoB.. Powód zacytował w pozwie fragment uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego, z którego wynikało, że nie ma podstaw do przyjęcia, aby doszło między stronami do podziału majątku wspólnego choćby w formie ustnej, obejmującego postanowienie, że kwota 102 000 złotych stanowi całość lub część dopłaty pozwanej tytułem udziału w majątku wspólnym. W związku z tym – jego zdaniem - roszczenie zgłoszone w pozwie dotyczy zwrotu świadczenia z powodu nie osiągnięcia jego zamierzonego celu (art. 410§ 2 k.c.)
W piśmie z 5 marca 2014 r. pozwana wniosła o odrzucenie pozwu z uwagi na to, że majątek wspólny małżonków został już prawomocnie podzielony w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym (sygn. akt I Ns 48/10) i wszystkie kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego stron w tym roszczenia powoda zgłoszonego w tym procesie zostały już prawomocnie rozstrzygnięte.
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie zart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.sąd odrzuci pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona.
W ocenie Sądu Okręgowego już z treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z 28.04.2011 r. o sygn. akt I Ns 48/10 ( k. 78 i nast.) wynika, że roszczenie powoda zgłoszone w tym procesie nie było przedmiotem rozstrzygnięcia ww. sprawie. Gdyby nawet odnieść się do treści pisemnego uzasadnienia orzeczenia Sądu Rejonowego to wynika z niego, że spór między stronami sprowadzał się w tym zakresie wyłącznie do ustalenia czy do majątku wspólnego stron należało m.in. prawo własności nieruchomości wK.i wK.czy też akcje zgromadzone na rachunku bankowym prowadzonym przez(...) S.A.
Na postanowienie to zażalenie wniosła pozwana domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie zarzutów pozwanej i odrzucenie pozwu z dnia 14 kwietnia 2013 r. Wniosła także o orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała, że powód jako podstawę prawną swojego roszczenia wskazał naart. 410 § 2 k.c.podając jednocześnie, iż zamierzony cel świadczenia, który nie został osiągnięty, to podział majątku wspólnego miedzy małżonkami. Pozwana podkreśla, iż podział majątku wspólnego stron został już dokonany i wszystkie kwestie dotyczące podziału majątku wspólnego stron zostały już prawomocnie osądzone, w tym również kwestia będąca przedmiotem roszczenia powoda w niniejszej sprawie.
Skoro kwota 102 000 zł nie była elementem podziału majątku wspólnego stron, to oczywistym jest, iż kwota ta nie mogła zostać ujęta w sentencji orzeczenia dotyczącego podziału majątku wspólnego stron. Nie oznacza to jednak, że kwota 102 000 zł nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie o podział majątku wspólnego, w szczególności biorąc pod uwagę treść sformułowanego przez powoda w niniejszej sprawie roszczenia.
Pozwana podniosła, że zgodnie z treściąart. 366 k.p.c.wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. W niniejszym postępowaniu występują te same strony, co w prawomocnie zakończonej sprawie o podział majątku wspólnego toczącej się przed Sądem Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu pod sygn. akt: I Ns 48/10. Ponadto, w związku z ostatecznym sformułowaniem przez pełnomocnika powoda podstawy prawnej roszczenia w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż przedmiotem sporu w niniejszej sprawie byłoby ponowne rozstrzygnięcie kwestii związanych z podziałem majątku wspólnego stron.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z powołanym w zaskarżonym postanowieniuart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., pozew winien być odrzucony, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa została już prawomocnie osądzona. Prawomocnie osądzona sprawa, zgodnie zart. 366 k.p.c.korzysta z przymiotu powagi osądzonej, co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto pomiędzy tymi samymi stronami. Ponowne orzekanie o tym samym pomiędzy tymi samymi stronami stanowi uchybienie procesowe prowadzące do nieważności postępowania (art. 379 pkt 3 k.p.c.). Badając, czy w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzone sąd ocenia zatem treść zgłoszonego w drugiej sprawie roszczenia oraz przedmiot rozstrzygnięcia wydanego w sprawie poprzednio osądzonej z udziałem tych samych stron. O wystąpieniu przeto stanu powagi rzeczy osądzonej rozstrzyga nie tylko tożsamość stron, występujących w obu procesach, ale równocześnie tożsamość podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dopiero kumulacja wszystkich tych przesłanek przesądza o kwalifikacji stanu sprawy jako res iudicata (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2007 r., I CSK 479/06, LEX nr 253401; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2007 r., IV CSK 267/07, LEX nr 492179).
Powód w uzasadnieniu nie wskazuje, że nieosiągniętym jego celem było uzyskanie podziału majątku wspólnego. Zdaniem powoda zadysponował on należącą do niego kwotą wschodzącą w skład jego majątku odrębnego, celem zwolnienia się ze zobowiązania wobec pozwanej. Ten cel nie został osiągnięty. Jak wskazuje sama pozwana w zażaleniu kwota 102 000 zł nie była elementem podziału majątku wspólnego. Jak słusznie wskazał też Sąd Okręgowy, sąd orzekający o podziale majątku wspólnego stron ustalił, co wchodzi w skład majątku wspólnego stron i dokonał jego podziału. Gdyby rzeczywiście – co na gruncieart. 567 § 1 k.p.c.było możliwe – powód w postępowaniu o podział majątku wspólnego dochodził zwrotu nakładu z majątku odrębnego na majątek wspólny i wniosek jego został postanowieniem rozstrzygnięty, zachodziłaby tożsamość i stron i sporu. Powód jednak w sprawie nieprocesowej twierdził, że dokonał nakładu z własnego majątku odrębnego na majątek odrębny pozwanej (jej samochód). Tego rodzaju spór nie leżał nawet w kognicji sądu orzekającego o podziale majątku wspólnego stron.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Zgodnie zart. 108 § 1 k.p.c.sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Nie jest takim orzeczeniem niniejsze postanowienie.
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu. jest naczelną zasadą w zakresie kosztów procesu przyjętą przezkodeks postępowania cywilnego(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r,. I CZ 67/11LEX nr 1084691)Zgodnie z tą zasadą powód wygrywający proces ma prawo żądać zwrotu także kosztów postępowania incydentalnego. ( z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1973 II CR 159/73 - OSNC 1974/5/90).
Roman Stachowiak   Elżbieta Fijałkowska   Jan Futro