Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 156/14
Data wyroku: 2014-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Magdalena Kościarz, Elżbieta Zalewska-Statuch, Barbara Bojakowska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt I Ca 156/14

POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSR (del.) Magdalena Kościarz
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniaka
po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wniosku Syndyka Masy UpadłościSpółdzielni (...)w upadłości likwidacyjnej wS.
z udziałem GminyS.
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt I Ns 495/13
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od uczestnika postępowania GminyS.na rzecz wnioskodawcy Syndyka Masy UpadłościSpółdzielni (...)w upadłości likwidacyjnej wS.kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt Ca 156/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 16 stycznia 2014 roku wydanym w sprawieI Ns 495/13 Sąd Rejonowy w Wieluniu stwierdził, iżSpółdzielnia (...)wS.nabyła przez zasiedzenie z dniem 2 października 2005 roku prawo własności nieruchomości położonej wS., oznaczonej numeremdziałki (...)o obszarze 0,34 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Wieluniu prowadzona jestksięga wieczysta Kw Nr (...)oraz zasądził na rzecz wnioskodawcy Syndyka Masy UpadłościSpółdzielni (...)w upadłości likwidacyjnej wS.od uczestnika GminyS.wS.kwotę 7 572,00 zł tytułem kosztów postępowania.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny, który Sąd Okręgowy podzielił i przyjął za własny, a którego istotne elementy przedstawiają się następująco:
Na kompleksie działek w miejscowościS.usytuowane są w bliskim sąsiedztwie budynek Urzędu GminyS.oraz budynki należące doSpółdzielni (...)w upadłości likwidacyjnej wS..Spółdzielnia (...)wS.istnieje od 1957 r., wcześniej funkcjonowała pod nazwą(...) Spółdzielnia (...)wS.. Na działce oznaczonej aktualnie nr(...)wS.mieszkańcy wsi jeszcze przed II wojną światową pobudowali budynek. Mieściły się w nim świetlica, remiza, sklep spółdzielczy. W okresie okupacji zaborcy przebudowali budynek na potrzeby mleczarni. Po wojnie z budynku korzystała(...) Spółdzielnia (...)wS.. Postanowieniem z dnia 29 marca 1960 roku wydanym w sprawie Ns 130/60 Sąd Powiatowy wW.stwierdził nabycie przez zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej wS.. Na nieruchomości tej początkowo znajdował się budynek produkcyjny mleczarni, do niego przylegał budynek maszynowni chłodniczej, starej kotłowni i kazeiniarnia. Pod koniec lat 70-tych Spółdzielnia nabyła na własność, od okolicznych mieszkańców, sąsiadujące z przedmiotową nieruchomościądziałki (...). Budynek administracyjny Spółdzielni mieścił się z kolei nadziałce nr (...), w dawnym budynku Urzędu GminyS., przekazanym od Gminy protokołem. W latach 80-tych Spółdzielnia wykonała remont tego budynku. Urząd GminyS.przeniósł się do nowego budynku, pobudowanego nadziałce nr (...). Władze Spółdzielni i Urzędu Gminy ustaliły wówczas, że podatek z nieruchomości, którymi władała Spółdzielnia będzie regulowany ogrzewaniem nowego Urzędu Gminy z kotłowni Spółdzielni. Budynek produkcyjny mieszczący się nadziałce (...)został w latach 70-tych wyremontowany, dokonano nadbudowę piętra. Jednocześnie prowadzono inwestycje i wybudowano budynek nowej twarożkarni nadziałce nr (...). W 1992 r. dokonano utwardzenia placu na działce. Wcześniej istniały już ciągi komunikacyjne wokół budynków na kompleksie działek, którymi władała Spółdzielnia, a teren został ogrodzony. W latach 1988-1990 pobudowano nową kotłownię. Spółdzielnia z czasem zaczęła opłacać podatek od nieruchomości do GminyS.. Innych opłat nie uiszczała. Władze Spółdzielni już od lat 70-tych czyniły starania by uregulować stan prawny nieruchomości, do których Spółdzielnia nie miała tytułu własności. Stan ten nigdy nie został uregulowany. W 2011 r. GminaS.podjęła starania w celu uregulowania stanu prawnegodziałki nr (...). Decyzją Wojewody(...)z dnia 31 sierpnia 2011 r. stwierdzono nabycie przez GminęS.z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności przedmiotowej nieruchomości. Od początku lat 70- tych Spółdzielnia prowadziła na działce działalność produkcyjną i była samodzielnym podmiotem gospodarczym. W latach 80-tych Spółdzielnia na gruntach Skarbu Państwa, obecnie skomunalizowanych na rzecz GminyS., pobudowała z własnych środków oczyszczalnię ścieków, do której odprowadzane były zarówno ścieki zakładowe, jak i z wiejskiej sieci kanalizacyjnej. Kwestie kosztów eksploatacji regulowały umowy zawierane przez zainteresowanych. Stan prawny nieruchomości, na której pobudowana została oczyszczania określała decyzja przekazująca w zarząd Spółdzielni grunty na czas nieokreślony. Aktualnie toczy się między zainteresowanymi proces o nieruchomości, na których mieści się oczyszczalnia.
Sąd Rejonowy ustalił także, że w dniu 31 marca 2011 r. Sąd Gospodarczy w Sieradzu ogłosił upadłośćSpółdzielni (...)wS., obejmującą likwidację majątku. W dniu 16 marca 2012 r. GminaS.wystąpiła z pozwem przeciwko Syndykowi Masy UpadłościSpółdzielni (...)wS.o wydaniedziałki nr (...).
Dokonując oceny materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji wskazał, iż podstawę ustaleń faktycznych stanowiły dokumenty przedstawione przez zainteresowanych, które nie były kwestionowane, a także zeznań świadkaJ. M. (1), prezesa Spółdzielni(...)wS.w latach 1980-1984i 1992-2010.
W oparciu o powyższe ustalenia Sąd Rejonowy wskazał, że zachowaniei postępowanie przezSpółdzielnię (...)wS.z przedmiotową nieruchomością, stanowiącą część jej przedsiębiorstwa, pozwala na przypisanie Spółdzielni woli posiadania i zatrzymania nieruchomości dla siebie(animus rem sibi habendi). Uzasadnieniem woli samoistnego posiadania nieruchomości była niczym nieskrępowana możliwość wykonywania przez Spółdzielnię wszelkich czynności, które wobec otoczenia wskazywały na to, że jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości albo przynajmniej traktowania jej w taki sposób, jakby stanowiła jej własność. Wszelkie remonty, inwestycje, rozwój działalności mleczarskiej odbywały się bez zgodyi jakiegokolwiek sprzeciwu ze strony Gminy. Zaś wiedza Spółdzielni o tym, że przedmiotowa nieruchomość jest faktycznie własnością Gminy, nie wyklucza w żaden sposób samoistnego charakteru posiadania, a jedynie skutkuje jej złą wiarą.
W ocenie Sądu Rejonowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza posiadanie tej nieruchomości o charakterze zależnym. Spółdzielnia bowiem nigdy, poza podatkiem od nieruchomości, nie odprowadzała na rzecz GminyS.żadnych opłat. Okoliczność, iż zainteresowani nie zawarli nigdy o umowy użytkowanie tym bardziej przemawia za tym, że posiadanie miało charakter samoistny. Bierność ze strony Gminy w zakresie uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości pozwalała Spółdzielni na traktowanie nieruchomości jako swojej, przy niekwestionowanej świadomości tego, że należy ona do kogoś innego. Nakłady na przedmiotową nieruchomość Spółdzielnia czyniła z własnych środków, z myślą o rozwoju prowadzonej przez siebie działalności mleczarskiej. Nie były to też jedynie niezbędne nakłady do korzystania z cudzej rzeczy. Rozbudowa budynku produkcyjnego, kazeiniaria, twarożkarnia, nowa kotłownia, to inwestycje czynione na własne potrzeby. Jedynie w przypadku budynku administracyjnego, który mieścił się w dawnym budynku Urzędu Gminy, remont uzgadniany był z Gminą. Wydaje się to logiczne, skoro budynek stanowił wcześniej własność(...). Natomiast w przypadku budynku produkcyjnego, mieszczącego się nadziałce nr (...), będącej przedmiotem sprawy, Gmina nie ingerowała w jego remont i rozbudowę, bowiem nigdy nie była w jego posiadaniu. Stan posiadania przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że w znajdującym się na nim budynku od czasów wojennych zawsze mieściła się mleczarnia. W ocenie Sądu Rejonowego, samoistnego charakteru posiadania nieruchomości przez wnioskodawcę nie może przekreślić oświadczenie Sekretarza Gminy, który w rozmowie z przedstawicielami Spółdzielni powiedział, że ,,mają być grzeczni” bo w innym wypadku grunt zostanie im odebrany. Zdaniem przesłuchiwanego świadkaJ. M., słowa sekretarza gminy nie miały związku z pełnieniem funkcji w organach gminy, a były tylko wypowiedzią o charakterze prywatnym.
Sąd pierwszej instancji wskazał także, że w niniejszej sprawie wykazane zostało, żeSpółdzielnia (...)wS.co najmniej od lat 70-tych władała nieruchomością oznaczoną numeremdziałki (...). Z zeznań świadkaJ. M.wynika, iż w czasie gdy studiował (a były to lata siedemdziesiąte, studia ukończył w 1973 roku) przyjeżdżał doS.i widział, jak ,, komin spółdzielni dymił”, zatem okres posiadania wynosi co najmniej 30 lat. Z tych też względów przy przyjęciu złej wiary oraz mając na uwadze treśćart. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321), a takżeart. 172 k.c.Sąd pierwszej instancji uznał, iż zasiedzenie opisanej we wniosku nieruchomości nastąpiło z dniem 2 października 2005r. Podjęte zaś przez Gminę działania mające na celu uzyskanie decyzji komunalizacyjnej w 2011 r. dla biegu zasiedzenia były już spóźnione, podobnie jak wytoczone w 2012 r. powództwo o wydanie spornej nieruchomości.
Z tych też względów Sąd pierwszej instancji orzekł jak w sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawieart. 520 § 2 i 3 k.p.c.
Apelację od powyższego złożył pełnomocnik uczestniczki postępowania GminyS.zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów procesowych w postaciart. 233 § 1 k.p.c.- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, nierozważenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego i przekroczenie przez Sąd pierwszej instancji granic swobodnej oceny dowodów w wyniku:

-

braku ustalenia od kiedy dokładnie wnioskodawca miał władać nieruchomością;

błędnego ustalenia, iż wnioskodawca władał nieruchomością wystarczająco długo, by w dniu 2 października 2005r. doszło do upływu okresu zasiedzenia;

pominięcia okoliczności, iż nieruchomość wykorzystywano na cele sakralne, co wyłączało korzystanie z nieruchomości przez wnioskodawcę.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia pełnomocnik uczestniczki wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez oddalenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości w całości oraz zasądzenie na rzecz uczestnika od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego w pierwszej i drugiej instancji według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył co następuje :

Apelacja jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.należy stwierdzić, że dla skutecznego podważenia oceny dowodów dokonanej przez sąd trzeba wykazać, że przekroczył on granice swobodnej oceny dowodów. Dopóki skarżący nie wykaże istotnych błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności, czy też bezzasadnego pominięcia dowodów, które prowadzą do wniosków odmiennych, dopóty nie można uznać, że sąd naruszyłart. 233 § 1 kpc. Godzi się więc zauważyć, że uwzględnienie przez sąd w ocenie materiału dowodowego powszechnych i obiektywnych zasad doświadczenia życiowego nie usprawiedliwia zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów na tej tylko podstawie, że indywidualne i subiektywne doświadczenia strony są od tych zasad odmienne.(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 1999 roku, II UKN 76/99).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy uznać, że skarżący nie wskazał takich okoliczności, które przemawiałyby za podważeniem dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny dowodów.
W szczególności chybiony jest zarzut braku ustalenia przez Sąd Rejonowy, od kiedy dokładnie wnioskodawca miał władać nieruchomością. Jest bowiem okolicznością niesporną, że już w dacie wydania postanowienia o zasiedzeniu w sprawie o sygn. akt I Ns 130/60 – tj. w dniu 29 marca 1960 roku - na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek, z którego korzystała(...) Spółdzielnia (...)wS., a jedynie tylko z tego powodu, że grunty pod budynki przekazali mieszkańcyS., Sąd wówczas stwierdził zasiedzenie na Skarb Państwa. Można więc przyjąć, jak Sąd pierwszej instancji, że OSM od lat 70. niewątpliwie była posiadaczem samoistnym, bo brak dowodów, aby(...)płaciła czynsz dzierżawy Skarbowi Państwa, a o samoistnym posiadaniu świadczy prowadzenie na spornym gruncie inwestycji w postaci rozbudowy dotychczasowego budynku. Na władanie sporną działką przez mleczarnię już od lat 70. wskazują także zeznania świadkaJ. M. (1), który podkreślił, że pamięta jak w latach 70. z komina spółdzielni wydobywał się dym. Dla przełamania wynikającego zart. 339 k.c.domniemania samoistnego charakteru posiadania spornej działki już od lat 70. zdaniem Sądu Okręgowego nie wystarczyło powołanie się przez uczestnika na okoliczność uzyskania przez wnioskodawcę zgody na wybudowanie budynków na przedmiotowej nieruchomości.J. M. (1)zeznał, że nie wydaje mu się, że poprzedni prezes spółdzielni prowadząc rozbudowę budynków nadziałce (...)nie miał na to pozwolenia (k. 110). W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że inwestycje wnioskodawcy były uzależnione od zgody właściciela gruntu. Przedmiotowa wypowiedź świadka jest jego przypuszczeniem, które nie znajduje potwierdzenia w innych dowodach. Tym samym nie sposób przyjąć, że spółdzielnię łączyła z właścicielem gruntu umowa użyczenia. Nie można także zgodzić się ze skarżącym, iż nie zostało udowodnione, że w istotnym z punktu widzenia postępowania czasie spółdzielnia nie zajmowała budynku nadziałce nr (...). Należy wskazać, że akta sprawy I Ns 130/60 (k. 2) dają silny asumpt do stwierdzenia, że spółdzielnia zajmowała od lat 60. przedmiotowy budynek.
Nietrafny jest także zarzut, zgodnie z którymdziałkę nr (...)wykorzystywano na cele sakralne, albowiem nie ma w niniejszej sprawie wystarczających dowodów wskazujących na to, że od lat 70. do dnia wydania orzeczenia nieruchomość ta była wykorzystywana przez podmiot kościelny. Zwłaszcza zeznania świadkaJ. M. (1)(k. 30, 132) nie przemawiają za przyjęciem stawianej przez skarżącego tezy, iż sporna działka była wykorzystywana przez kościół. Wynika z nich jedynie fakt, iż po wojnie w budynku nadziałce (...)odbywały się msze, nie oznacza to jednak, że stan ten trwał także w latach 70., tym bardziej, że z akt sprawy I Ns 130/60 wynika, iż już w latach 60. z budynku na tejże działce korzystała spółdzielnia mleczarska.
Nie można również zgodzić się ze skarżącym w zakresie podnoszonego zarzutu błędnego ustalenia, iż wnioskodawca władał nieruchomością wystarczająco długo, by w dniu 2 października 2005 r. doszło do upływu okresu zasiedzenia. W tym miejscu należy poczynić uwagę, że jest to faktycznie zarzut prawa materialnego, a nie procesowego, jak to ujął skarżący. Odnosząc się do tego zarzutu, który w uzasadnieniu apelacji został prawidłowo określony jako dotyczącyart. 172 k.c.orazart. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321 – zw. dalej: „ust.zm.k.c.”) trzeba wskazać, że zaprezentowany przez Sąd Rejonowy sposób liczenia terminu zasiedzenia nieruchomości stanowiącej własność gminy jest prawidłowy.
Przepisart. 10ust.zm.k.c.stanowi, że jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie; jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę. Trzeba zauważyć, że skróceniu najwyżej o połowę, o którym mowa wart. 10ust.zm.k.c.ulega ustawowy termin zasiedzenia(uchwała 7 s. SN z dnia 31 stycznia 2002 r., sygn. akt III CZP 72/01, Lex nr 50050).W związku z tym, jeżeli dany podmiot uzyskał posiadanie nieruchomości państwowej w złej wierze, do czasu posiadania nieruchomości na potrzeby postępowania o zasiedzenie mógł sobie doliczyć co najwyżej 15 lat, nawet jeżeli posiadał ją przez znacznie dłuższy okres czasu.Art. 10ust.zm.k.cwszedł w życie w dniu 1 października 1990 roku, a zatem od tej daty należało obliczać bieg terminu zasiedzenia. 30 – letni okres zasiedzenia skończyłby się z upływem dnia 1 października 2020 roku, jednak biorąc pod uwagę fakt, że od początku lat 70. do dnia 1 października 1990 roku, tj. wejścia w życie ustawy uchylającej przepisy wyłączające zasiedzenie nieruchomości państwowych minęło 20 lat, termin zasiedzenia należało skrócić o wspomniane 15 lat. Wobec tego Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że wnioskodawca nabył własność spornej nieruchomości wskutek zasiedzenia z dniem 2 października 2005 roku.
Nie ma także racji uczestnik postępowania, że doszło do przerwania biegu terminu zasiedzenia. Odnosząc się do argumentu, iż złożenie wniosku komunalizacyjnego przerwało ów bieg, trzeba wskazać na treśćart. 123 § 1 k.c.w zw. zart. 175 k.c., zgodnie z którym bieg zasiedzenia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. W związku z tym należało stwierdzić, że przedsięwzięta czynność nie była skierowana bezpośrednio przeciwko samoistnemu posiadaczowi, a więc nie mogła odnieść postulowanego przez skarżącego skutku. Należy przy tym odnotować, że postanowienie SN z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt II CSK 2/05, na które powołał się skarżący nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego aktem własności ziemi. W przedmiotowym postępowaniu skarżący powołuje się natomiast na złożenie wniosku o wydanie przez wojewodę decyzji potwierdzającej nabycie przez gminę prawa własnościdziałki nr (...)wS., który to wniosek w żadnej mierze nie jest skierowany w celu pozbawienia wnioskodawcy władztwa nad spornym gruntem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił apelację, o czym orzekł wpunkcie 1).
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł wpunkcie 2) na podstawieart. 520 § 2 k.p.c., zasądzając od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym, ustalając ich wysokość na podstawie§ 6 pkt 6w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r. 490). Sąd Okręgowy odstąpił od ogólnej reguły zart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którą każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, gdyż uznał, że interesy uczestników w niniejszym postępowaniu były sprzeczne, albowiem toczył się między nimi spór o własność nieruchomości, co przesądziło o konieczności zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego od uczestnika na rzecz wnioskodawcy.