Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 839/13
Data wyroku: 2014-01-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Stanisław Łęgosz, Grzegorz Ślęzak, Jarosław Gołębiowski
Słowa kluczowe: Rozgraniczenie
Podstawa prawna: art. 153 kc

Sygn. akt II Ca 839/13

POSTANOWIENIE
Dnia 30 stycznia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Grzegorz Ślęzak

Sędziowie:

SSO Stanisław Łęgosz (spr.)
SSO Jarosław Gołębiowski

Protokolant:

st. sekr. sąd. Beata Gosławska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 roku
sprawy z wnioskuD. G.,K. G.,A. G.
z udziałemR. F.,U. K. (1), Powiatu(...),M. K. (1)
o rozgraniczenie
na skutek apelacji wnioskodawcówD. G.iA. G.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 10 października 2013 roku, sygn. akt I Ns 1658/11

postanawia:
1. oddalić apelację;
2. zasądzić solidarnie od wnioskodawcówD. G.iA. G.na rzecz uczestnikaR. F.kwotę 180 ( sto osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą.

Na oryginale właściwe podpisy

Sygn. akt II Ca 839/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 października 2014r. w sprawie I Ns 1658/11 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Tryb. dokonał rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością położoną w miejscowościP., gminaG., powiat(...), oznaczoną w rejestrze gruntów numeremdziałki (...)o powierzchni 0,0437 ha, dla której urządzona jest w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim księga wieczysta(...)stanowiącą współwłasność w 1/2 częściA. G.i w 1/2 częściD. G., a nieruchomościami przyległymi oznaczonymi w rejestrze gruntów numerami działek:
-(...)o powierzchni 0,26 ha, dla której urządzona jestksięga wieczysta (...), stanowiącą własnośćR. F.,
-(...)o powierzchni 0,1800 ha, dla której urządzona jestksięga wieczysta (...), stanowiącą współwłasność na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiejM. K. (1)iU. K. (1),
-(...), dla której urządzona jestksięga wieczysta (...), stanowiącą drogę będącą własnością Powiatu(...)
w ten sposób, że przebieg granicy pomiędzy wyżej wymienionymi nieruchomościami ustalił wzdłuż linii pomiędzy punktami(...)zaznaczonymi na mapie sporządzonej w sierpniu 2013 roku przez geodetę uprawnionegoG. K.. Orzekł również o kosztach postępowania.
Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego.
Nieruchomość położona wP.oznaczona w rejestrze gruntów numeremdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim prowadzona jest księga wieczysta nr(...)stanowi współwłasność w ½ częściA. G.i w ½  częściD. G..
Dnia 17 grudnia 1970 roku rodzice wnioskodawczyniK. I.iT. S. (1)kupili w/w nieruchomość odS.K.iS. M.na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego rep.(...), który określał obecnądziałkę nr (...)jakodziałkę numer (...)o powierzchni 0,0453 ha. Działka była już zabudowana domem mieszkalnym na podstawie pozwolenia na budowę wydanego dnia 18 maja 1936 roku na wniosekK. M.. Na szkicu do pozwolenia na budowę załączonego do protokołu z dnia 18.05.1936 roku południowa ściana domu pokrywa się z granicą południowądziałki (...).
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 24 marca 1989 r. w sprawie I Ns 216/89 Sąd stwierdził, żeK. G.nabyła spadek poI. S.w 1/3 części z tym, że gospodarstwo rolne w ½ części. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie I Ns 902/03 o dział spadku poT. S. (1)iH. S.K. G.nabyła własnośćdziałki nr (...), w którym powierzchnię wskazano na 437 m . Obecnie współwłaścicielamidziałki nr (...)są dzieciK. G.:A. G.iD. G.po ½  części.
Zgodnie z rejestrem z 1968 r. oraz mapą z 1969 r.działka (...)była oznaczona numerem(...)i posiadała powierzchnię 0,0453 ha. Nieruchomość ta pochodzi ze scalenia z 1934 r.
Przy założeniu ewidencji gruntów w 1963 rokudziałka (...)została włączona dodziałki (...), którą ujawniono wKW (...), w związku z czymdziałka (...)formalnie przestała istnieć. Na podstawie pomiarów z lat 60-tych wyodrębniono geodezyjnie działkę należącą do małżonkówS.. Zgodnie z mapą podziału nieruchomości dokonaną operatem nr(...)działkę tę opisano pod numerem(...)i obliczono jej powierzchnię jako równą 0,0437 ha i taki stan wprowadzono doksięgi wieczystej nr (...). Opracowanie to obarczone jest błędem obliczeniowym dotyczącym określenia położenia granicy od strony drogi powiatowej -działka nr (...), ponadto całość obliczeń wykonana jest na podstawie szkicu z pomiaru do celów założenia ewidencji gruntów z 1963 roku tj. na podstawie operatu(...), bez odniesienia do dokumentacji będącej podstawą dotychczasowego oznaczania nieruchomości wksiędze wieczystej nr (...). Wymiary placu są w tych szkicach różne. Poscaleniowy plac nr(...)na szkicu z operatu podstawowego oznaczony jest numeremdziałki (...). Przebieg granic dla nieruchomościR. F.objętejksięgą wieczystą (...)przyjęty został na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów ( op.(...)), opisuje granice pomiędzydziałką (...)adziałką (...)- aktualnie odpowiednio(...)i(...)Pomiary do założenia ewidencji gruntów zawierają nieścisłość tj. pomierzona wówczas granica przecina budynek mieszkalny (obecnie wnioskodawców A.G.i D.G.). Operat scaleniowy z 1934 roku funkcjonował do czasu założenia ewidencji gruntów w 1963 roku.
Obecne granice posiadania (linia w kolorze czarnym na szkicu k. 284) nie pokrywają się ani z granicami z operatu scaleniowego z 1934 roku (linia w kolorze pomarańczowym na szkicu k. 284), ani z granicami według operatu założenia ewidencji gruntów z 1963 roku op.(...)(linia w kolorze niebieskim na szkicu k. 284).

Nieruchomość położona wP.oznaczona w rejestrze gruntów numeremdziałki (...)o powierzchni 0,26 ha stanowi własnośćR. F., dla której w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim prowadzona jestksięga wieczysta (...).

Nieruchomość położona wP.oznaczona w rejestrze gruntów numeremdziałki (...)o powierzchni 0,1800 ha stanowi współwłasność na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiejM. K. (1)iU. K. (1), dla której w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim prowadzona jestksięga wieczysta (...).Działka nr (...)będąca własnością M. iU. K.sąsiaduje zdziałkami nr (...).U.iM. K. (1)kupili działkę wraz z domem odA. R., który kupił ją 2 lata wcześniej odM. K. (2). Od 19 maja 1979 r. do 2003 r.U. K. (1)mieszkała tam z mężem, obecnie mieszka sama. Budynek mieszkalny i gospodarczy U. iM. K.przylega całkowicie do granicy nieruchomości(...)A.G.i D.G..
Około roku 1980 p.F.wymienił płot drewniany na płot z siatki pomiędzy działką p.F.nr(...)adziałką nr (...)państwaK.. Płot był wymieniany z drewnianego na siatkę, a obecnie jest w części betonowy. Płot był postawiony w miejscu starego drewnianego, na starym fundamencie.

Nieruchomość położona wP.oznaczona w rejestrze gruntów numeremdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim prowadzona jestksięga wieczysta (...)stanowiąca drogę jest własnością Powiatu(...). Płot ogradzającydziałkę nr (...)od strony drogi -działki nr (...)zawsze stał w tym samym miejscu co obecnie.

Obecnie w spornej granicy pomiędzydziałkami (...)a(...)patrząc od drogi w kierunku zachodnim stoi słupek od bramy wjazdowej uczestnikaR. F.i słupek płotu od strony ulicy państwaG.. Od tego słupka państwaG.biegnie płot z jednej strony do rogu domu państwaG.a z drugiej wzdłuż ulicy. Następnie granicę stanowi tylna ściana budynku mieszkalnego państwaG.i tylna ściana budynku gospodarczego będącego przedłużeniem budynku mieszkalnego, od szczytu budynku gospodarczego w kierunku zachodnim biegnie siatka, która zakręca i dalej odgradzadziałkę (...)od strony zachodniej. Siatka od strony zachodniej (równoległa do drogi) kończy się w niewielkiej odległości od narożnika budynku państwaK.. Płot państwaG.od strony ulicy i równoległy płot z siatki od strony zachodniejdziałki (...)stoi w tym samym miejscu od samego początku. W odległości około 50cm od domu stoi słup drewniany telekomunikacyjny wstawiony na zlecenie i potrzeby państwaF..
Płot rozdzielającydziałki (...), równoległy do ulicy stoi od samego początku w tym samym miejscu.
PaństwoG.nigdy nie użytkowali żadnego pasa gruntu za tylną ścianą budynku mieszkalnego. Rodzice wnioskodawczyniK. G.zbudowali budynek gospodarczy z cegły w latach 70-tych i jego tylna ściana stanowi przedłużenie tylnej ściany domu.
PaństwoG.nie użytkowali pasa gruntu za tylną ścianą swoich budynków. PanS.poprawiał dom, zakładał nowy dach ze swojego podwórka.
Płotu za domem, wzdłuż ścian budynków państwaG.nigdy nie było.
Płot z przodudziałki (...)od drogi stał zawsze w tym miejscu co obecnie. Nowy płot od drogi wzdłuż drogi i do narożnika domu państwaG.był postawiony w miejscu starego.
Płot od strony drogi dochodził do rogów budynku mieszkalnego.
KiedyI.iT. S. (1)kupilidziałkę (...), była już ogrodzona. Pomiędzy jesienią 1981 roku a grudniem 1990 roku nikt nie mieszkał w domu państwaG., wyprowadzili się doP.,T. S.co kilka dni tam nocował..
Ogrodzenie pomiędzydziałkami (...)a(...)z siatki było postawione w tym samym miejscu, co płot drewniany. Płot drewniany biegł od drogi do rogu budynku mieszkalnego (obecnie państwaG.). Za domem stała szopka, która była w granicy. Dalej od szopki był płot drewniany do końca długościdziałki (...). Na długości zabudowań nie było ogrodzenia.
Płot drewniany pomiędzydziałkami (...)a(...)stał co najmniej od 1947 rok. Kiedy świadekS. F.wyszła zamąż i przyprowadziła się do męża na działkę jego rodziców (obecniedziałka nr (...)) to działka p.G.(obecnie(...)) była już wydzielona z tym, że mieszkała tam p.M.i drewniany płot już stał pomiędzyM.aF..
Furtka i brama na działce państwaG.znajdowała się od ulicy. Nie było furtki z podwórka państwaG.na podwórkoF.. Wcześniej była drewniana brama, teraz jest żelazna.
Płot drewniany był wymieniony na płot z siatki około roku 1980, nie później niż w 1983 roku.I. M.wyprowadził się w 1974 r., kiedy był płot drewniany. Gdy ponownie wprowadził się w 1983 r. była już siatka.
J. F. (1)pomagał przy stawianiu ogrodzenia z siatki zanim jeszcze był pełnoletni. Służbę wojskową odbywał w 84-86 roku podczas, której osiągnął pełnoletniość.
Od kiedy wnioskodawcaD. G.sięga pamięcią to płot rozdzielający siedliska był z siatki.
Spór o granice między właścicielamidziałki (...)a właścicielemdziałki (...)jest od 2011 roku, kiedy to wnioskodawczyni dokonała pomiarów działki żeby postawić betonowe ogrodzenie.

UczestnicyU. K. (1)iM. K. (1)nie kwestionowali przebiegu granicy pomiędzy ich działką a działką sąsiednią(...), przyznali, że "granica posiadania pokrywa się z granicą prawną".
Jeśli chodzi o granicędziałki (...)z drogą -działką nr (...)to też nie było sporu co do tego, że „od zawsze" była w tym miejscu co obecnie.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawczyniK. G., uczestniczkiU. K. (1), uczestnikaM. K. (1)co do twierdzeń, że stary drewniany płot prostopadły do drogi pomiędzydziałką (...)adziałką (...)(od strony wjazdu na podwórko uczestnikaR. F.) stał 40-50 cm w głąb podwórka uczestnikaR. F., że od domu państwaG.stał płot na szerokości 40-50 cm w głąb podwórka uczestnikaR. F.przymocowany pod kątem prostym do domu i biegł on w linii prostej, że było przejście pomiędzy budynkiem a płotem ponieważ zeznania te nie zostały w żaden sposób udowodnione i nie tworzą logicznej całości. Sama wnioskodawczyni stwierdziła, że nigdy nie użytkowali pasa gruntu za domem, że płot od strony drogi i równoległy do drogi od strony zachodniejdziałki (...)zawsze stały w tym samym miejscu, a one dochodzą do płotu będącego właśnie przedłużeniem tylnej ściany budynku domu i budynku gospodarczego. Ze szkicu załączonego do protokołu w przedmiocie pozwolenia na budowę z dnia 18.05.1936 roku wynika, że dom ten ma stać w granicy, ewidentnie ściana domu północna na szkicu do pozwolenia na budowę pokrywa się z granicą północnądziałki (...).
Poza tym w żaden logiczny sposób nie da się wytłumaczyć dlaczego wnioskodawcy i ich poprzednicy prawni, nic nie zrobili zastając rzekomo wymieniony płot drewniany na płot z siatki w innym miejscu niż drewniany płot. Jest to absolutnie niemożliwe żeby właściciele nie zareagowali na przesunięcie płotu rzekomo o około 50 cm. Tak naprawdę to dopiero kiedy w 2011 roku wnioskodawczyniK. G.dokonała pomiarów działki żeby postawić betonowe ogrodzenie dowiedziała się, że ogrodzenie nie pokrywa się z granicą ewidencyjną i że granica ewidencyjna ze scalenia z 1934 roku byłaby dla niej najbardziej korzystna zaczęła walczyć o ustalenie korzystnej dla siebie granicy.
Gdyby rzeczywiście poprzednik prawny uczestnikaR. F.postawił płot z siatki w innym miejscu niż stary drewniany płot, to z całą pewnością PaństwoG.natychmiast by zareagowali i od razu po wymianie płotu wnieśli o rozgraniczenie lub o przywrócenie posiadania. Sama wnioskodawczyniK. G.zeznaje „Dom był płotem".
Zeznania świadków co do tej odległości od ściany budynku też są rozbieżne: wnioskodawczyniK. G.twierdzi, że za domem było 40-50 cm, a świadekS. G., że za szopką było 30 cm.
ZeznaniaU. K. (1)są wewnętrznie sprzeczne, co innego zeznała na pierwszym terminie rozprawy a co innego w dniu 12 kwietnia 2013 roku.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaS. S. (2), co do twierdzeń, że stary drewniany płot był prosty na całej długości, że nie ścinałdziałki (...), że za szopką było przejście 30 cm ponieważ są sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym szczegółowo omówionym w szczególności z zeznaniami świadków , którzy stwierdzili, że płot z siatki stoi w tym samym miejscu co płot drewniany.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaA. K.co do twierdzeń, że stary drewniany płot pomiędzydziałkami (...)był wysunięty w głąb podwórka p.F.około 50 cm, że stał w innym miejscu niż płot z siatki ponieważ świadek ten jest w konflikcie z p.F.od 20 lat a ponadto zeznania tego świadka są wewnętrznie sprzeczne. Najpierw świadek zeznaje, że „ Płot był od ulicy do budynku mieszkalnego państwaG.. Do budynku mieszkalnego państwaG.dobudowana była szopka drewniana , ona była przedłużeniem budynku mieszkalnego. Jak się szopa kończyła to był płot drewniany będący przedłużeniem tej szopy w kierunku budynku mieszkalnego panaF.." A następnie świadek zeznaje, że „Drewniany płot był wysunięty około 50 cm w podwórko panaF.. Płot nie dochodził do budynku i nie łączył się z budynkiem". Najpierw zeznaje, że od drogi płot drewniany pomiędzydziałkami nr (...)biegł do budynku mieszkalnego i dotykał rogu budynku a następnie , że między płotem a budynkiem można było przejść.
Sąd nie dał wiary zeznaniom świadkaJ. P.i pozostałym stronom i świadkom co do twierdzeń, że płot z siatki nie stoi w tym samym miejscu co płot drewniany, ponieważ zeznania świadkaJ. P., zeznania wnioskodawczyniK. G., świadkaS. S. (2), świadkaA. K.co do powyższych twierdzeń są sprzeczne z zeznaniami świadków:R. N., który mieszkał nadziałce (...)w okresie od grudnia 1963 roku do 13.08.1967 roku, który z całą stanowczością stwierdził, że „z tyłu za domem stała szopka „ona była w granicy. Płot, który stoi obecnie od ulicy i dalej w podwórku stoi w tym samym miejscu jak my mieszkaliśmy. Był płot drewniany a teraz jest siatka." „ Ten płot, który jest teraz stoi dokładnie w tym samym miejscu co ten stary płot drewniany, z zeznaniami uczestnikaR. F., zeznaniami świadkaE. F., zeznaniami świadkaJ. F. (1), zeznaniami świadkaI. M., zeznaniami świadkaS. F., którym to zeznaniom brak jest podstaw do odmowy wiary ponieważ są logiczne, konsekwentne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym.
Sama wnioskodawczyniK. G., świadekS. S. (2), uczestniczkaU. K. (1)zeznali, że p.G.nigdy nie użytkowali żadnego pasa gruntu za tylną ścianą budynku mieszkalnego, że nie było tam płotu, że granicą była ściana domu, że od strony drogi płot był zawsze w tym miejscu co obecnie i już tylko z tego wynika, że ogrodzenie i drewniane i z siatki było do rogu domu, następnie od rogu szopki a potem budynku gospodarczego dalej do końcadziałki (...). Gdyby ogrodzenie było około 40- 50 cm w głąb działki to p.G.a wcześniej ich poprzednicy użytkowaliby ten pas gruntu. Pełnomocnik wnioskodawców próbował udowodnić, że p.G.korzystali z tego pasa przy wymianie dachu, ale nie potwierdził tego powołany na tę okoliczność świadekS. P..
Z zeznań świadkaI. M.wynika, że jak ponownie przyprowadził się do wsiB.w 1983 r. była już siatka i stała w miejscu poprzedniego starego drewnianego płotu. Z zeznań świadkaJ. F. (1)wynika, że płot drewniany był wymieniony na siatkę i postawiony w tym samym miejscu co siatka w 1979 roku lub w 1980 roku. Z tych wszystkich zeznań wynika, żeP. F.wymienił płot drewniany na płot z siatki pomiędzy rokiem 1980 a 1983.

Przepisart. 153 k.c.wprowadza trzy materialnoprawne kryteria rozgraniczenia nieruchomości, której granice stały się sporne : - aktualny (z chwili orzekania) stan prawny nieruchomości,
- ostatni stan spokojnego posiadania,
- „wszelkie okoliczności".
Każde z tych kryteriów ma pierwszeństwo przed następnym. Wyłączają się one wzajemnie w tym znaczeniu, że dopóki możliwe jest ustalenie granic na podstawie stanu prawnego, niedopuszczalne byłoby rozgraniczenie na podstawie pozostałych kryteriów.
W rozpoznawanej sprawie ustalenie granic nastąpiło według stanu prawnego, to jest według stanu własności, gdyż zebrany w sprawie materiał pozwolił na ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, do jakiej granicy na gruncie sięga własność właścicieli gruntów sąsiadujących zgodnie z ich tytułami własności. Przez „stan prawny" rozumie się także zasiedzenie przygranicznych pasów gruntu - stan prawny obejmuje również ustalenie spornej granicy między nieruchomościami z uwzględnieniem skutków prawnych wynikających z zasiedzenia części nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, jeżeli była w samoistnym posiadaniu przez okres przewidziany wart. 172 § 1 k.c.przez właściciela nieruchomości do niej przylegającej.
Bezsporne w sprawie było, że od strony drogi granicadziałki (...)z drogą -działką (...)( punkty od 1 do 2 na mapie k. 358) „od zawsze" była w tym samym miejscu co obecnie czyli na pewno od daty zakupudziałki (...)przez rodziców wnioskodawczyniK. I.iT. S. (1)tj od dnia 17 grudnia 1970 roku. Ogrodzenie to było wymienione na nowe w tym samym miejscu. Jeśli chodzi o granicędziałki (...)zdziałką (...)todziałka (...)w chwili zakupu jej przezI.iT. S. (1)była ogrodzona w tym samym miejscu i zakres posiadania nie ulegał zmianom. Co do tych dwóch granic nie było sporu do jakiej granicy na gruncie sięga własność właścicieli gruntów sąsiadujących zgodnie z ich tytułami własności.
Sporny odcinek granicy to granicadziałki (...)zdziałką (...). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że od 1947 roku poprzednicy prawniR. F.a obecnieR. F.użytkowalidziałkę (...)do obecnie istniejącego ogrodzenia od drogi do narożnika budynku mieszkalnego p.G., dalej wzdłuż budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego p.G., następnie do ogrodzenia od narożnika budynku gospodarczego i dalej wzdłuż ogrodzenia od strony zachodniejdziałki (...).
Odrodzenie to istniało na pewno od 1947 roku, kiedy na nieruchomość 305/2 przyprowadziła sięS. F.. Na pewno już w 1947 r. istniał budynek mieszkalny p.G.( wówczas p.M.). Pozwolenie na budowę tego budynku mieszkalnego było wydane w 1936 roku i z załączonego do protokołu z dnia 18.05.1936 roku szkicu ( k. 139) wynika, że dom ten ma stać w granicy, ewidentnie ściana domu północna na szkicu do pozwolenia na budowę pokrywa się z granicą północnądziałki (...). Ogrodzenie to zostało wymienione z drewnianego na siatkę pomiędzy rokiem 1980- 1983 przez poprzednika prawnegoR. F.i stoi w tym samym miejscu co ogrodzenie drewniane.
Z opinii biegłego geodetyK.wynika, że świetle wielu rozbieżności w dokumentach dotyczących własności i dokumentach geodezyjnych „trudno o jednoznaczne wskazanie przebiegu granic według stanu prawnego" ( k. 282). Granice posiadania (linia w kolorze czarnym na szkicu k. 284) nie pokrywają się ani z granicami z operatu scaleniowego z 1934 roku (linia w kolorze pomarańczowym na szkicu k. 284), ani z granicami według operatu założenia ewidencji gruntów z 1963 roku op.(...)(linia w kolorze niebieskim na szkicu k. 284).
Sąd uznał, że w odniesieniu do całego przygranicznego pasa gruntu nastąpiło zasiedzenie.
Zasiedzenie nieruchomości jest sposobem nabycia własności rzeczy przez posiadacza samoistnego w wyniku upływu czasu; spełnia ona doniosłe cele społeczne, ponieważ legalizuje długotrwały stan faktyczny odpowiadający wykonywaniu prawa własności, porządkuje stosunki własnościowe, gdyż umożliwia usunięcie niezgodności między stanem faktycznym i stanem prawnym, oraz mobilizuje właścicieli do wykonywania uprawnień wynikających z prawa własności. Nabycie własności przez zasiedzenie następuje ex leg na skutek spełnienia dwóch przesłanek: posiadania samoistnego rzeczy przez podmiot, który nie jest jej właścicielem i upływu wskazanego w ustawie czasu (art. 172 k.c).
W rozpoznawanej sprawie poprzednicy prawni uczestnikaR. F., a następnie on sam sprawował faktyczne władztwo (corpus) nad omawianą częścią działki, a ponadto miał wolę wykonywania względem niej prawa własności i postępował z nią jak właściciel. Przedmiotowym pasem gruntu, jako że znajdował się za ogrodzeniem, za domem, za budynkiem gospodarczym nie władał poprzedni właścicieldziałki (...)( użycie przez sąd pierwszej instancji w pisemnym uzasadnianiu nr(...)jest wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej co wynika już z samego kontekstu zdania) ani obecni współwłaściciele A.G.i D.G.. Ponieważdziałka (...)była wydzielona i ogrodzona w tym samym miejscu od strony granicy zdziałką (...)jak obecnie na pewno od 1947 roku, jak wynika to z zeznań świadkaS. F., również na pewno w dacie zakupudziałki (...)(17 grudnia 1970 roku) przezI.iT. S. (1)stary drewniany płot istniał i w tym samym miejscu istnieje do dnia dzisiejszego płot z siatki, zasiedzenie należy liczyć co najmniej od 31 grudnia 1947 roku.
O samoistnym posiadaniu omawianego przygranicznego pasa gruntu świadczy fakt, że znajdował się on jedynie w zasięgu faktycznego posiadania poprzedników prawnych uczestnikaR. F.a obecnieR. F.. PaństwoS.budując nowy budynek gospodarczy zbudowali go w miejscu starej szopki jako przedłużenie ściany południowej domu, nigdy nie korzystali ani oni ani ich następcy p.G.z tego pasa gruntu za budynkami i za ogrodzeniem. Z tego pasa gruntu korzystał jedynieR. F.i jego poprzednicy prawni jak właściciele, pas ten był i jest częścią podwórka p.F.. Na korzyść uczestnika przemawia również domniemanie posiadania samoistnego zart. 339 k.c.i zart. 340 k.c.domniemanie ciągłości posiadania, które w tym postępowaniu nie zostały obalone.
Jako początek biegu zasiedzenia przyjęta została data 31 grudnia 1947 roku, zatem z dniem 31 grudnia 1977 roku nastąpiło zasiedzenie omawianego przygranicznego pasa gruntu biegnącego od punktu(...)przez punkty(...).
Jeśli chodzi o granicę zdziałką (...)i drogą -działką (...)to początek biegu terminu zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu należy liczyć od daty zakupudziałki (...)przezI.iT. S. (1)tj. od dnia 17 grudnia 1970 roku. Wnioskodawcy a wcześniej ich poprzednicy korzystali, władali nieruchomością(...)do ogrodzenia, dalej ich władztwo nie sięgało, zatem z dniem 17 grudnia 2010 roku nastąpiło zasiedzenie przygranicznego pasa gruntu biegnącego od punktu(...)przez punkty(...)
Sąd nie podzielił poglądu biegłego geodety co do tego, by rozgraniczenie nastąpiło przy uwzględnieniu granic z operatu scaleniowego z 1934 roku. Skoro z uwagi na możliwość ustalenia granicy wg kryterium stanu prawnego, to właśnie kryterium musi stanowić podstawę rozgraniczenia. Tak długo, jak możliwe jest ustalenie stanu prawnego, nie można rozgraniczać wg pozostałych kryteriów zart. 153 k.c.
W świetle powyższych ustaleń Sąd Rejonowy w oparciu oart. 153 k.c.dokonał rozgraniczenia według stanu prawnego, który został ustalony na podstawie posiadanych przez strony tytułów własności i przy uwzględnieniu zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu.

Od powyższego postanowienia apelację wnieśli wnioskodawcy. Zarzucili w niej:
1/ naruszenie przepisów postępowania tj:
a)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej, jednostronnej i niezupełnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w związku z tym błędne przyjęcie, iż:
- ogrodzenie pomiędzydziałkami (...)a(...)z siatki było postawione w tym samym miejscu, co stał płot drewniany, podczas gdy nowy płot z siatki został przesunięty ok. 50 cm w stronę domu PaństwaG., aż do ścian budynku mieszkalnego;
- płot drewniany był wymieniony na płot z siatki około 1980 roku, nie później niż w 19831. podczas gdy płot ten został wymieniony nie wcześniej niż w 1985 roku;
- jako początek biegu zasiedzenia należy uznać datę 31 grudnia 1947 roku, zatem z dniem 31 grudnia 1977 roku nastąpiło zasiedzenie omawianego przygranicznego pasa gruntu;
- pogląd biegłego geodety, co do tego, by rozgraniczenie nastąpiło przy uwzględnieniu granic z operatu scaleniowego z 1934 r. nie podlega uznaniu, podczas gdy zasadnym jest ustalenie granicy przy uwzględnieniu właśnie tego operatu;
- o samoistnym posiadaniu omawianego przygranicznego pasa gruntu świadczy fakt, że znajdował się on w zasięgu faktycznego posiadania poprzedników prawnych uczestnikaR. F., a obecnieR. F., podczas gdy korzystali oni z niego dopiero po wymianie starego płota na nowy i w związku z przesunięciem granicy, obejmując ten pas gruntu w swoje podwórko, a właścicielami jego byli i są PaństwoG.;
- PaństwoS.i PaństwoG.nigdy nie korzystali z tego pasa gruntu za budynkami i za ogrodzeniem oraz, iż z tego pasa korzystał jedynieR. F.i jego poprzednicy prawni jak właściciele, i że pas ten był i jest częścią tego podwórka;
- poprzednicy prawni uczestnikaR. F., a następnie on sam sprawował faktyczne władztwo nad omawianą częścią działki, a ponadto miał wolę wykonywania względem niej prawa własności i postępował z nią jak właściciel;
przedmiotowym pasem gruntu jako, że znajdował się za ogrodzeniem, za domem, za budynkiem gospodarczym nie władał poprzedni właścicieldziałki (...), ani obecni współwłaściciele PaństwoG., podczas gdy dopiero po wymianie płota i przesunięcia go o 50 cm, pas tego gruntu znalazł się w części podwórka PaństwaF.;
- z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że od 1947 r. poprzednicy prawniR. F., a obecnieR. F.użytkowalidziałkę (...)do obecnie istniejącego ogrodzenia od drogi do narożnika budynku mieszkalnego PaństwaG., dalej wzdłuż budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego PaństwaG., następnie do ogrodzenia od narożnika budynku gospodarczego i dalej wzdłuż ogrodzenia od strony zachodniejdziałki (...), podczas gdy sporny pas gruntu został przyłączony do podwórka PaństwaF.w wyniku przesunięcia płota przy jego wymianie ze starego drewnianego na nowy z siatki;
- nie danie wiary zeznaniom: wnioskodawczyniK. G., uczestniczkiU. K. (1), uczestnikaM. K. (1), co do twierdzeń, że stary drewniany plot był prostopadły do drogi pomiędzydziałką (...)adziałką (...), od strony wjazdu na podwórko uczestnikaR. F., stał 40 - 50 cm w głąb podwórka uczestnikaR. F.przymocowany pod kątem prostym do domu i biegł on w linii prostej, że było przejście pomiędzy budynkami a płotem podczas, gdy zeznania te są spójne, wiarygodne i tworzą logiczną całość z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;
- zeznania świadków, co do odległości pasa gruntu od ściany budynku są rozbieżne: wnioskodawczyniK. G.twierdzi, że za domem było 40 - 50 cm, a świadekS. S. (2), że za szopką było 30 cm, podczas gdy zeznania te jednoznacznie wskazują, że za budynkiem był pas gruntu należący i użytkowany przez PaństwaG., a różnica 10 cm w zeznaniach świadków nie stanowi podstawy uznania ich za niewiarygodne czy rozbieżne;
- nie danie wiary zeznaniom świadkaA. K., co do twierdzeń, że stary drewniany płot pomiędzydziałkami (...)był wysunięty w głąb podwórka PaństwaF.około 50 cm, że stał w innym miejscu niż płot z siatki z uwagi na fakt, iż świadek ten jest w konflikcie z PaństwemF.od 20 lat podczas, gdy okoliczność ta nie ma znaczenia dla zeznań świadka, co do usytuowania płota a nawet wręcz przeciwnie od ustaleń Sądu świadczy o kłótliwości i braku jakichkolwiek porozumień z sąsiadami przez PaństwaF.;
- nie można dać wiary zeznaniom świadkaJ. P.i pozostałym stronom i świadkom, co do twierdzeń, że płot z siatki nie stoi w tym samym miejscu co płot drewniany, ponieważ zeznania świadkaJ. P., zeznania wnioskodawczyniK. G., świadkaS. S. (2), świadkaA. K.co do ich twierdzeń są sprzeczne z zeznaniami świadkaR. N., z zeznaniami uczestnikaR. F., zeznaniami świadkaE. F., zeznaniami świadkaJ. F. (1), zeznaniami świadkaI. M., zeznaniami świadkaS. F., którym to zeznaniom zdaniem Sądu brak jest podstaw do odmowy wiary ponieważ są logiczne, konsekwentne i korespondują z pozostałym materiałem dowodowym podczas gdy zeznania te są sprzeczne z opinią biegłego geodety i potwierdzają wyłącznie swoje zeznania nawzajem i nie korespondują z pozostałym materiałem dowodowym w tym z opinią i wnioskami biegłego geodety.
2/  naruszenie przepisów prawa materialnego:
-art. 172 k.c.w zw.art. 176 k.c.przez błędną ich wykładnię i zastosowanie poprzez uznanie, iż w odniesieniu do całego przygranicznego pasa gruntu nastąpiło zasiedzenie;
- 336k.c.poprzez uznanieR. F.posiadaczem samoistnym spornego pasa gruntu podczas, gdy przez cały proces uczestnik próbował udowadniać, iż był od zawsze i jest właścicielem tego pasa gruntu oraz, że płot i granice nie zostały przesunięte;
- 153k.c.przez błędną wykładnię i zastosowanie poprzez dokonanie rozgraniczenia według stanu prawnego, który został ustalony na podstawie posiadanych przez strony tytułów własności i przy uwzględnieniu zasiedzenia.

Występując z tymi zarzutami wnosili o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i dokonanie rozgraniczenia nieruchomości wg stanu prawnego z 1934r. określonego w operacie scaleniowym gruntów, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wnosili również o zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawców kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie jest uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, że wprawdzie w apelacji wskazano, iż postanowienie skarżone jest w całości, to jednak zarzuty jak i uzasadnienie apelacji dotyczą wyłącznie przebiegu granicy między nieruchomością wnioskodawców a nieruchomością uczestnikaR. F..
Podstawowy zarzut obszernej apelacji – naruszenie przepisuart. 233 § 1 kpc- dotyczy dokonania niewłaściwej zdaniem apelujących oceny materiału dowodowego poprzez odmowę dania wiary twierdzeniom wnioskodawców i zgłoszonych przez nich świadków i danie wiary uczestnikowi i zaprezentowanym przez niego dowodom, co w efekcie końcowym doprowadziło do błędnych ustaleń.
Przystępując do rozważań co do zarzutu naruszenia przepisuart. 233 §1 kpcnależy wskazać, że przepis ten stanowi, iż sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Regułę wyrażoną w powyższym przepisie traktuje się w literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego jako procesową zasadę swobodnej oceny dowodów, funkcjonującą w sferze ustalania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sądowego. Ocena wartości dowodów pod kątem ich mocy i wiarygodności jest poprzedzona, jak stanowiart. 210§3kpcroztrząsaniem wyników postępowania dowodowego, które umożliwia przejście od fazy gromadzenia materiału procesowego do fazy sformułowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadą wyrażoną w tym przepisie, sąd dokonuje oceny wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności (zob. uzasadnienie orzeczenia SN z 11 lipca 2002 r., IV CKN 1218/00, niepubl., uzasadnienie orzeczenia SN z dnia 10 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00. niepubl). Przyjmuje się, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (zob. orzeczenie SN z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNP 2003, nr 5, poz. 37; uzasadnienie orzeczenia SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00, niepubl.; uzasadnienie orzeczenia SN z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00, niepubl.). Poprawność rozumowania sądu powinna być możliwa do skontrolowania, z czym wiąże się obowiązek sądu w zakresie prawidłowego uzasadniania orzeczeń (art. 323 § 2 kpc).
Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1 k.p.c.wymaga zatem wykazana, iż sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Zarzut dowolnego i fragmentarycznego rozważenia materiału dowodowego wymaga dla swej skuteczności konkretyzacji, i to nie tylko przez wskazanie przepisów procesowych, z naruszeniem których apelujący łączy taki skutek, lecz również przez określenie, jakich dowodów lub jakiej części materiału zarzut dotyczy, oraz podania przesłanek dyskwalifikacji postępowania sądu I instancji w zakresie oceny poszczególnych dowodów na tle znaczenia całokształtu materiału dowodowego oraz w zakresie przyjętej podstawy orzeczenia.
Naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów nie może polegać na przedstawieniu przez stronę alternatywnego stanu faktycznego, a tylko na podważeniu przesłanek tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (wyrok SN z 2001.04.12, II CKN 588/99, LEX nr 52347). Zarzut obrazy przepisuart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (postanowienie SN z 2002.01.10, II CKN 572/99, LEX nr 53136). Zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.mógłby się okazać skuteczny tylko w wypadku wykazania, że zastosowane przez sąd kryteria oceny wiarygodności były oczywiście błędne (wyrok SN z 2002.04.16, V CKN 1446/00, LEX nr 55167).
Zdaniem Sądu Okręgowego powyższym wymogom strona skarżąca nie sprostała.
W przedmiotowej sprawie występują dwie grupy dowodów wskazujących na posiadanie uczestnika postępowania i jego poprzednikówdziałki (...)wyznaczonego linia płotu: pierwsza że płot usytuowany był w linii wyznaczonej ścianami budynku wzniesionych na nieruchomości należącej do wnioskodawców, oraz grupa dowodów wskazujących na to, że płot był przesunięty względem budynku o 50 cm w kierunku nieruchomości uczestnika.
Sąd pierwszej instancji dał wiarę tej pierwszej grupie dowodów, przy czym w pisemnym uzasadnieniu dokładnie wyjaśnił czym kierował się dokonując takiego wyboru. Jednym z licznych argumentów przemawiających za taką oceną był brak jakiejkolwiek relacji ze strony poprzednika prawnego wnioskodawców na mające miejsce, według nich, przesunięcie przez poprzednika prawnego uczestnika płotu o 50 cm w kierunku nieruchomości wnioskodawców i zrównanie z linią budynku .
Kwestionując dokonaną przez sąd ocenę materiału dowodowego apelujący w gruncie rzeczy tego głównego argumentu nie zwalczają. Samo stwierdzenie zawarte w apelacji „że nie można uzależnić prawidłowości zeznań, zasadności twierdzeń i postępowania od terminu wystąpienia z przedmiotową sprawą” aczkolwiek niewątpliwie prawdziwe, nie może prowadzić do pominięcia tej okoliczności przy ocenie dowodowego, w tym świadków zeznających w sposób o przebiegu ogrodzenia.
Ocena materiału dowodowego jakiej dokonał sąd pierwszej instancji jest oceną całkowicie mieszczącą się w granicach swobody sędziowskiej zakreślonej przepisemart. 233 § 1 kpci stąd też podlega akceptacji sądu II instancji. Tym samym akceptuje również ustalenia sadu pierwszej instancji odnoszące się do zakresy posiadania rozgraniczanych nieruchomości.
Sąd pierwszej instancji dokonując rozgraniczenia nieruchomości według linii 2,8,9, 15,328,17,18,27,36,35 nie naruszył również prawa materialnego.
Jest to granica według stanu prawnego, przez który należy zdaniem Sądu Rejonowego rozumieć stan wynikający z zasiedzenia przez uczestnika pasa gruntu wyznaczonego przez płot. Stanowisko to należy podzielić z tą jednak uwagą , że zbędne było odwoływanie się przez Sąd Rejonowy do zasiedzenia.
Sadowi pierwszej instancji uszło uwadze, że pierwotnym tytułem własności dla nieruchomości, obecnie należącej do uczestnika, była decyzja uwłaszczeniowa wydana na rzeczJ. F. (2)i jego żonyS.przez Naczelnika Gminy wG.z dnia 30.11.1978 r. Nr(...).( k-2 akt(...))
Na podstawie tej decyzjiJ.iS.małżF.z dniem 4 listopada 1971r. nabyli własnośćdziałki (...)( wówczasdziałki (...)) w takich granicach jakich posiadał w dacie wejścia w życieustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych( Dz.U. nr 27, poz.250), a więc wyznaczonych przez istniejący płot.
Wskutek wydania tego aktu własności powstał nowy stan prawny (całkowicie odpowiadający przyjętemu przez sąd pierwszej instancji na podstawie zasiedzenia), wobec czego sięganie do instancji zasiedzenia było całkiem zbędne. Nie ma to jednak znaczenia dla samego przebiegu granicy.
Zatem orzeczenia sądu pierwszej instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia ( co do zasiedzenia ) odpowiada prawu, zaś apelacja jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu –art. 385 kpc.

Na oryginale właściwe podpisy