Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1859/13
Data wyroku: 2014-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Wencka
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art. 1035 kc, art 212 § 2 kc

I Ns 1859/13

POSTANOWIENIE
Dnia 31 marca 2014 roku.

SĄD REJONOWY W BIELSKU PODLASKIM I WYDZIAŁ CYWILNY
w składzie:

Przewodniczący:SSR Katarzyna Wencka
Protokolant:Kamila Sowa

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2014 roku w Bielsku Podlaskim
na rozprawie
sprawy z wnioskuB. P.
z udziałemB. K.iM. K. (1)
o podział majątku wspólnegoK. K. (1)iB. K.i dział spadku poK. K. (1)
postanawia:

I Ustalić, że w skład majątku wspólnegoK. K. (1)iB. K.o łącznej wartości 153 050 zł (sto pięćdziesiąt trzy tysiące pięćdziesiąt złotych) wchodzi:

1
własnościowe spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)o powierzchni użytkowej 60,26 m2wbudynku wielomieszkaniowym nr (...)przy ulicy(...)wS.wraz z wkładem budowlanym należące do zasobówSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS.wartości 149 750 zł,

2
samochód osobowy markiF. (...)o numerze nadwozia(...)onumerze rejestracyjnym (...), rok produkcji 1999 o wartości 3 300 zł.

IIUstalić, że w skład spadku poK. K. (1)synuF.iZ., zmarłym dnia 16 marca 2012 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wS.wchodzi udział w ½ (jednej drugiej) części w składnikach majątkowych opisanych szczegółowo w pkt. I orzeczenia oraz:

1
środki pieniężne zgromadzone w Banku Spółdzielczym wS.narachunku nr (...)w łącznej kwocie 2796,71 zł,

2
regał pokojowy o wartości 150 zł,

3
stół i cztery krzesła o łącznej wartości 30 zł,

4
ława pokojowa o wartości 15 zł,

5
telewizor kineskopowymarki P. (...)o wartości 70 zł.

IIIDokonać podziału majątku wspólnegoK. K. (1)iB. K.i działu spadku poK. K. (1)w ten sposób, że przyznać na rzeczB. P.składniki majątkowe opisane szczegółowo w pkt. I i II postanowienia, bez spłaty na rzeczB. K..

IVZasądzić odB. P.na rzeczM. K. (1)tytułem spłaty kwotę 39 793,36 zł (trzydzieści dziewięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt trzy złote 36/100), płatną w terminie 1 ( jednego) miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z odsetkami w wysokości 13 % w stosunku rocznym w razie opóźnienia w terminie płatności.

VZasądzić od uczestnika postępowaniaM. K. (1)na rzecz wnioskodawczyniB. P.kwotę 750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

VIStwierdzić, że zainteresowani we własnym zakresie ponoszą pozostałe koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

I Ns 1859/13

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniB. P.wniosła o dokonanie podziału majątku wspólnegoK. K. (1)iB. K.oraz działu spadku poK. K. (1)w ten sposób, że własnościowe spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)o powierzchni użytkowej 60,26 m2w budynku wielomieszkaniowym przyulicy (...)wS.należące do zasobówSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS., samochód markiF. (...)onumerze rejestracyjnym (...), ruchomości w postaci mebli, telewizora oraz środków na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym wS.przyznać na jej rzecz, ze spłatą na rzecz uczestnika postępowaniaM. K. (1). Wnioskodawczyni wnosiła także o zaliczenie w skład majątku spadkowego poK. K. (1)środków na lokacie terminowej w(...) Banku (...) Spółce AkcyjnejwW.w kwocie 5573,72 euro i przyznanie ich na rzecz uczestnika postępowaniaM. K. (1).
Uczestniczka postępowaniaB. K.przychyliła się do stanowiska wnioskodawczyni. Nie wnosiła o zasądzenie od wnioskodawczyni na jej rzecz spłaty.
Uczestnik postępowaniaM. K. (1)przychylił się do wniosku co do zasady. Kwestionował przynależność do spadku poK. K. (1)kwoty 5573,72 euro pobranej przez niego w dniu 8 maja 2013 roku z lokaty terminowej założonej przez spadkodawcę jako objętej dyspozycją na wypadek śmierci (odpowiedź na wniosek k- 38-43). Ostatecznie uczestnik postępowania wyraził zgodę na przyznanie wszystkich składników majątkowych objętych niniejszym postępowaniem na rzecz wnioskodawczyni ze spłatą na jego rzecz (k-70-71).
Sąd ustalił i zważył, co następuje:

K. K. (1)iB. K.byli małżeństwem od 17 września 1965 roku (odpis skrócony aktu małżeństwa k-12 akt(...)). Małżonkowie nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. Małżeństwo ich zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego wB.z dnia 3 czerwca 2009 roku, który uprawomocnił się z dniem 28 października 2009 roku. Z tą datą ustała też wspólność ustawowa małżeńska powstała z datą zawarcia małżeństwa.
K. K. (1)synF.iZ., zmarł w dniu 16 marca 2012 roku wS.(k-4 akt(...)). Postanowieniem z dnia 17 września 2012 rok Sąd Rejonowy wB.stwierdził, że spadek poK. K. (1)nabyli z mocy ustawy: córkaB. P.oraz synM. K. (1)w ½ części każde z nich (k-19 akt(...)). Jednocześnie Sąd w pkt. II powyższego orzeczenia zarządził sporządzenie spisu inwentarza poK. K. (1)i zlecił jego wykonanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym wB.R. J..
Zgodnie z przepisamiart. 567 § 3 kpcw zw. zart. 684 kpcw postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd ustala skład i wartość dorobku podlegającemu podziałowi. Dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania wspólności ustawowej przez oboje z małżonków lub jedno z nich (art. 32 § 1 kro).
Ponieważ zasadą jest, że podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności oraz istniejące w chwili dokonywania podziału. Niewątpliwie, skład majątku wspólnego ustala się według stanu istniejącego w dacie ustania wspólności. Stąd też Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, składników majątkowych przysługującychB.iK. K. (1)w dacie 28 października 2009 roku (data uprawomocnienia wyroku rozwodowego i ustania wspólności ustawowej małżeńskiej). Na zainteresowanych, w myślart. 6 kc, spoczywał obowiązek dowiedzenia prawdziwości swoich twierdzeń. Materiał dowodowy zgromadzony, z inicjatywy zainteresowanych, w aktach sprawy dał Sądowi asumpt do poczynienia ustaleń w zakresie składu majątku wspólnegoB. K.iK. K. (1).
W sprawie było bezsporne, że w skład majątku wspólnegoB. K.iK. K. (1)wchodzi własnościowe spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)o powierzchni użytkowej 60,26 m2w budynku wielomieszkaniowym przyulicy (...)wS.należące do zasobówSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wS.( zaświadczenieSpółdzielni (...)wS.k- 37 akt(...)). Przydział powyższego lokalu mieszkalnego na zasadach prawa lokatorskiego nastąpił na rzeczK. K. (1)w dniu 9 kwietnia 1986 roku, a więc w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej (k-91 akt(...)). Następnie w 1989 roku małżonkowieK.dokonali przekształcenia tego prawa na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu. Do majątku wspólnego należało także zaliczyć samochódmarki S.rocznik 1999, nabyty przezK. K. (1)w 2007 roku (dowód rejestracyjny i decyzja o rejestracji k- 8-9). Zainteresowani przyznali, że po orzeczeniu rozwodu nie był dokonany podział majątku wspólnego małżonkówK..
Zgodnie zart. 42 krood chwili ustania wspólności ustawowej stosuje się odpowiednio do majątku, który był nią objęty, przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisówart. 43-46 kro.Art. 43 § 1 krostanowi, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Żaden z zainteresowanych nie zgłosił wniosku o ustalenie nierównych udziałów małżonkówK.w majątku wspólnym. Tak więc majątek opisany w punkcie I orzeczenia stanowił współwłasnośćK.iB. K.z udziałami po ½ części.
Nie było też sporu co do przynależności do majątku spadkowego poK. K. (1)środków na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym wS., ruchomości w postaci: regału, stołu, czterech krzeseł, ławy, telewizoramarki P.. Powyższe składniki zostały ujęte w spisie inwentarza poK. K. (1)dokonanym przez Komornika w dniu 31 stycznia 2013 roku (k- 69 akt(...)). W sprawie bezsporne było, że środki zgromadzone na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym wS.w kwocie 2796,71 zł (w powyższej kwocie zawarte było odsetki) zostały podjęte przez pełnomocnikaM. K. (2)(brata spadkodawcy), który przekazał je na rzecz spadkobierców.
Spór w sprawie dotyczył natomiast środków zgromadzonych na lokacie terminowejK. K. (1)w(...) Banku (...) Spółce AkcyjnejwW.w kwocie 5573,72 euro. Wnioskodawczyni wnosiła o ich zaliczenie w skład majątku spadkowego, czemu oponował uczestnik postępowaniaM. K. (1)podnosząc, że były one objęte dyspozycją na wypadek śmierci. W sprawie nie ulegało wątpliwości, żeK. K. (1)założył lokatę terminową w euro w(...) Banku (...) Spółce AkcyjnejwW.i stan środków na dzień otwarcia spadku wynosił 5573,72 euro (k- 100 akt(...)). Jednocześnie powyższy rachunek objęty był dyspozycją na wypadek śmierci. Osobą uprawnioną byłM. K. (1). Realizacja dyspozycji na wypadek śmierci nastąpiła w dniu 8 maja 2013 roku, kiedy powyższe środki pobrał uczestnik postępowania.
Zgodnie zart. 56.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe(t. j. DZ. U. z 2012r. poz. 1376) posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci).  Kwota wypłacona zgodnie z ust. 1 nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku (art. 56 ust. 5). Stąd też z uwagi na powyższy przepis środki wypłacone przez bank na rzecz uczestnika postępowania nie mogły być zaliczone do składu majątku spadkowego poK. K. (1).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd wyczerpująco ustalił skład majątku spadkowego poK. K. (1)(pkt. II postanowienia).
W sprawie nie było sporu co do wartości poszczególnych składników majątku wspólnego. Wartość własnościowego spółdzielczego prawa dolokalu mieszkalnego numer (...)o powierzchni użytkowej 60,26 m2w budynku wielomieszkaniowym przyulicy (...)wS.została określona przez biegłego z zakresu szacowania nieruchomościA. G.na kwotę 149 750 zł w toku czynności związanych ze sporządzeniem spisu inwentarza (operat szacunkowy k-79-94 akt(...)). Wartość ruchomości będących przedmiotem postępowania została określona zgodnie przez zainteresowanych, kierując się ustaleniami Komornika w toku spisu inwentarza. Nie zachodziła więc potrzeba ustalenia tej wartości w drodze opinii biegłych.
Do działu spadku z mocyart. 1035 k.c.stosuje się odpowiednio przepisy o zniesieniu współwłasności. W tej sytuacji odpowiednie zastosowanie znajduje przepisart. 210 k.c.stanowiący, iż każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. O wyborze sposobu zniesienia współwłasności rozstrzyga sąd, chociaż jest zobowiązany zasięgać stanowiska uczestników postępowania, a w razie zgodnego wniosku jest związany stanowiskiem współwłaścicieli (art. 622 § 2 k.p.c.), przy czym zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności nie może sprzeciwiać się prawu ani zasadom współżycia społecznego, jak też nie może zmierzać do obejścia ustawy.
Zgodnie zart. 212 § 2 kcrzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten z mocyart. 688 kpcstosuje się również w postępowaniu o dział spadku. Uprzednio jednak Sąd bada, jaki jest zgodny wniosek stron co do sposobu wyjścia ze współwłasności, stosownie doart. 622 kpc,art. 687 kpciart. 567 § 3 kpc. Ostatecznie zainteresowani w sprawie sformułowali zgodny wniosek poprzez przyznanie zarówno składników majątku wspólnego, czyli mieszkania i samochodu, jak też wchodzących w skład spadku oK. K. (1)oszczędności i ruchomości na rzecz wnioskodawczyni. Uczestniczka postępowaniaB. K.nie domagała się spłaty, natomiast wnosił o spłatę na swoją rzeczM. K. (1). Wnioskodawczyni w pierwotnym wniosku wnosiła o rozliczenie poniesionych przez nią kosztów pogrzebu spadkodawcy, budowy pomnika, spłaconego przez nią długu na rzeczTowarzystwa (...) SA. w kwocie 2984,76 zł. Wnioskom tym oponował uczestnik postępowania podnosząc, że koszty pogrzebu ojca zostały pokryte z środków z zasiłku pogrzebowego, zaś koszty pomnika i dług wobec ubezpieczyciela zostały zapłacone ze środków w kwocie 11 600 zł, przekazanej przezM. K. (2)po śmierciK. K. (1)wnioskodawczyni na pokrycie wydatków. Ostatecznie wnioskodawczyni przyznała powyższą okoliczność i nie wnosiła o rozliczenie w toku niniejszego postępowania powyższych należności.
Reasumując Sąd dokonał podziału majątku wspólnegoB. K.iK. K. (1)i działu spadku poK. K. (1)zgodnie z wnioskami zainteresowanych, przyznając własnościowe spółdzielcze prawo do prawo do lokalumieszkalnego numer (...)o powierzchni użytkowej 60,26 m2w budynku wielomieszkaniowym przyulicy (...)wS., samochódmarki S.onumerze rejestracyjnym (...)oraz pozostałe składniki w postaci oszczędności w Banku Spółdzielczym wS.i ruchomości na rzecz wnioskodawczyni.
Wartość majątku spadkowego będącego przedmiotem podziału majątku wspólnego wynosiła 153 050 zł, wartość spadku poK. K. (1)– 3061, 71 zł.
Wartość udziału z zainteresowanych w majątku wspólnym wnioskodawczyni iM. K. (1)wynosi 38 262,50 zł. (1/4 x 153 050 zł = 38 262,50 zł). W związku z powyższym każdemu z nich winny przypaść składniki majątkowe o wartości po 38 262,50 zł. Natomiast wartość udziału w spadku poK. K. (1)jego spadkobierców to 1530, 86 zł ( ½ × 3061,71 zł= 1530,86 zł).
Sąd stosownie do treściart. 212 § 2 k.c.zasądził od wnioskodawczyni na rzeczM. K. (1)kwotę spłaty 39 793,36 zł (38 262,50 zł + 1530,86 zł = 39 793,36 zł). Jednocześnie Sąd zastrzegł ustawowe odsetki na wypadek uchybienia terminowi płatności (pkt V orzeczenia).
Przepisart. 520 § 1 k.c.stanowi, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników (§ 2 art. 520 k.c.). Mając na uwadze powyższe, Sąd Rejonowy uznał, że zainteresowani powinni ponieść koszty sądowe w częściach odpowiadających ich udziałom w spadku. Wnioskodawczyni wniosła opłatę w kwocie 1500 zł, stąd też w pkt. V postanowienia Sąd zasądził połowę tej kwoty na jej rzecz od uczestnika postępowania.
O pozostałych kosztach postępowania, związanych z udziałem w sprawie Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., stwierdzając, że zainteresowani ponoszą je we własnym zakresie.