Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 886/14
Data wyroku: 2014-08-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Dyrda, Barbara Braziewicz, Patrycja Reichel
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 98 kpc, art. 100 kpc

Sygn. akt III Cz 886/14

POSTANOWIENIE
Dnia 19 sierpnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczyw następującym składzie :
Przewodniczący - Sędzia SO Barbara Braziewicz
SO  Andrzej Dyrda (spr.)
SR (del.)   Patrycja Reichel
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2014 r. w Gliwicach
sprawy z powództwaB. R.(R.)
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę, rentę i ustalenie
na skutek zażalenia powódki
na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt I C 521/11
postanawia :

1
oddalić zażalenie;

2
zasądzić od powódki na rzecz pozwanego kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

SSR (del.) Patrycja Reichel SSO Barbara Braziewicz SSO Andrzej Dyrda
Sygn. akt III Cz 886/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Zabrzu postanowieniem zawartym w punkcie 3 wyroku z dnia 3 marca 2014 r. zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1.370 zł tytułem zwrotu kosztów procesu po ich stosunkowym rozdzieleniu. W uzasadnieniu jako podstawę rozstrzygnięcia podałart. 100 k.p.c.równocześnie wskazując, że powódka utrzymała się ze swoim roszczeniem w 29 %. Po uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego powódki w wysokości 2.417 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego pozwanego w wysokości 2.917 zł, stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu nakazywało zasądzenie kwoty 1.370 zł od powódki na rzecz pozwanego.
Zażalenie na to postanowienie wniosła powódka domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i uznanie, że powódka nie jest zobowiązana do zapłaty na rzecz pozwanej kosztów procesu w wysokości 1.370 zł. Zarzuciła naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i zasądzenie od powódki kosztów procesu na rzecz pozwanego pomimo zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od obciążania strony powodowej przedmiotowymi kosztami, jak równieżart. 98 k.p.c.w związku zart. 108 k.p.c.iart. 102 k.p.c.poprzez błędne przyjęcie, że stronie pozwanej należy się zwrot kosztów procesu mimo, że w sprawie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający nieobciążanie powódki kosztami procesu.
W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Art. 98 k.p.c.statuuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca proces zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zasada ta doznaje wyłomu wart. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może także włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Wart.100 k.p.c.wyrażona została zasada kompensaty kosztów procesu, która znajduje zastosowanie w wypadku częściowego uwzględnienia żądań i stanowi ona elastyczne dostosowanie zasady odpowiedzialności za wynik sprawy do sytuacji, w której obie strony są w różnym stopniu albo w takim samym wygrywającym i przegrywającym zarazem. Sąd wyboru sposobu rozliczenia kosztów w oparciu o tą regulacje dokonuje kierując się zasadą słuszności.
Uzasadniając zaskarżone postanowienie Sąd Rejonowy wskazał, że za zastosowaniem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu przemawiało uwzględnienie roszczenia powódki jedynie w 29 %. Sąd Okręgowy w całości podziela zasadność zastosowania tej reguły, nie znajdując przy tym podstaw do odstąpienia od obciążania powódki kosztami procesu w oparciu oart. 102 k.p.c.
Zgodnie zart. 102 k.p.c.w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Wskazana regulacja prawna, jako przepis szczególny do wskazanego powyżejart. 98 k.p.c., winna być stosowana w wyjątkowych sytuacjach, na co zresztą wskazuje redakcjaart. 102 k.p.c.Ocena, czy takie przesłanki wystąpiły powinna być zawsze dokonywana w całokształcie okoliczności, które uzasadniałyby odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73).
W doktrynie i orzecznictwie, jako okoliczność uzasadniającą zastosowanieart. 102 k.p.c., wskazuje się na okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania, ale również okoliczności dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Niemniej jednak, trudna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia - na podstawieart. 102 k.p.c.- od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2012r., I ACa 316/12; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2012r., I ACz 1178/12; postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2012r., I ACz 961/12). Ocena tych okoliczności następuje z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.
Nadto, należy zwrócić uwagę, że przepis ten powinien być stosowany w sytuacjach wyjątkowych, a jego zastosowanie winno być ograniczone jedynie do przypadków, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej pełnymi kosztami procesu przeciwnika byłoby oczywiście niezgodne z zasadami słuszności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2010 r. I CZ 120/10).
W niniejszym przypadku takie okoliczności nie zachodziły.
Powódka, pozwem wniesionym 2 czerwca 2011r. domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 15.000 zł, po czym, pismem z 17 czerwca 2012r. roszczenie swoje rozszerzyła o kwotę 15.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 700 zł miesięcznie tytułem renty. Powództwo zostało uwzględnione w części wyrokiem z dnia 3 marca 2014r.
Pomimo, iż powódka obok sytuacji finansowej, wskazała również swoje problemy zdrowotne, to jednak uznać należało, że przedmiot sprawy i ustalony stan faktyczny nie odbiega od typowych spraw tego rodzaju. Nadto, nie można pominąć również tego, że powódka orzeczenia tego nie kwestionowała apelacją, a zatem uznać należało, w sposób dorozumiany, że zasądzone roszczenie, wyczerpuje jej żądania.
Uznać zatem należało, że okoliczność ta uniemożliwiała zastosowanie w niniejszym przypadkuart. 102 k.p.c., a w konsekwencji należało uznać powódkę jako stronę przegrywającą i obciążenie jej obowiązkiem poniesienia kosztów procesu zgodnie zart. 100 k.p.c.
Z tych względów, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, po myśliart. 385 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.,  a o kosztach postępowania zażaleniowego po myśliart. 98 § 1 i  3  k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.iart. 397 § 2 k.p.c.Koszty te zostały ustalone w oparciu o § 4 ust. 1 i § 6 pkt 2 w związku z§ 12 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia  28 września 2002r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity: Dz.U. z 2013r. poz. 490)

SSR (del.) Patrycja Reichel  SSO Barbara Braziewicz SSO Andrzej Dyrda