Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 887/12
Data wyroku: 2014-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt VIII U 887/12

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałZ. I.emeryturę od dnia 11 kwietnia 2011 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia. Wskaźnik wysokości podstawy wyniósł 55,93 %, przyjęto kwotę bazową 2822,66 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględnione zostały 24 lata i 5 miesięcy okresów składkowych tj. 293 miesiące /decyzja k. 273-274 akt ZUS/.

W dniu 31 stycznia 2012 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i ponowne przeliczenie emerytury w oparciu o wysokość faktycznie osiąganego w okresie od dnia 6 września 1963 r. do dnia 31 grudnia 1975 r. wynagrodzenia za pracę wZakładach (...)wŁ.oraz o zaliczenie okresu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” wP.od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 31 czerwca 1985 r. do okresów składkowych. Uzasadniając odwołanie powołał się na to, że ZUS wyliczając w zaskarżonej decyzji wysokość emerytury kierował się jedynie częściowo danymi wynikającymi z przedstawionych przez niego dokumentów, w tym kart wynagrodzeń. Argumentował, że z danych zawartych w przedłożonych kartach wynagrodzeń dotyczących lat 1976-1978 wynika także stawka godzinowa jego wynagrodzenia zasadniczego w latach 1963-1975 (początkowo stawka wg kategorii 9A – 17,85 zł, a od dnia 1 października 1973 r. stawka według kategorii 9B – 19,80 zł). Dodał, że będąc pracownikiem w/w Zakładów w latach 1963-1978 nie korzystał ze zwolnień chorobowych przed dniem 1 stycznia 1976 r. więc jego wynagrodzenie w okresie od dnia 6 września 1963 r. do dnia 31 grudnia 1975 r. powinno być wyliczone w oparciu o podane wyżej stawki godzinowe i liczbę dniówek przypadających w każdym roku. Wyjaśnił też, że przez cały okres zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.otrzymywał dodatek za pracę w szkodliwych warunkach, wnosząc o ustalenie wysokości tego dodatku na podstawie kart wynagrodzeń wskazanych przez niego pracowników, a w konsekwencji uwzględnienie tego dodatku jako składnika jego wynagrodzenia przy wyliczeniu należnej mu emerytury. Odnośnie do żądania zaliczenia jako okresu składkowego okresu zatrudnienia w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” wyjaśnił, że pracował tam od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 30 czerwca 1985 r., a przyczyną, która uniemożliwia mu przedstawienie dokumentów na okoliczność zatrudnienia w tym zakładzie pracy jest zaginięcie dokumentacji pracowniczej /odwołanie - k 2 -4/.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Odnosząc się do żądania odwołującego o przeliczenie wysokości emerytury w oparciu stawkę godzinową i liczbę dniówek przypadających w każdym roku ZUS powołał się na ograniczenia dowodowe wynikające z treści § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz. 49). Pozwany podniósł, że w przypadku, gdy w aktach osobowych pracownika wynagrodzenie jest określone stawką godzinową dopuszczalne jest ustalenie wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru świadczenia tylko wówczas, gdy zachowały się dane dotyczące ilości godzin, jaką pracownik faktycznie przepracował w danym okresie na określonym stanowisku (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie). W przypadku wnioskodawcy brak jest kart wynagrodzeń ze spornego okresu od dnia 6 września 1963 r. do dnia 31 grudnia 1975 r. wZakładach (...)wŁ.; w kartach wynagrodzeń innych lat, tj. 1976-1977 i 1978 r., w pozycji przebieg zatrudnienia – zaszeregowanie osobiste – grupa stawka wskazano wyłącznie, iż od 6 września 1963 r. w pozycji grupa/stawka – brak wpisu, od 1 października 1973 r. w pozycji grupa/stawka –grupa 9 A- stawka 17,85 zł, od 1 listopada 1975 r. w pozycji grupa/stawka – grupa 9 B- stawka 19,80 zł, natomiast brak jest danych dotyczących ilości godzin, jaką pracownik faktycznie przepracował w danym okresie na określonym stanowisku (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie). Odnośnie zaś do żądania zaliczenia stażu okresu zatrudnienia „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 31 czerwca 1985 r. do okresów składkowych, uzasadniając brak takiej możliwości Zakład powoływał się na § 21 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. /odpowiedź na odwołanie k. 22-23/.

Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. wnioskodawca poparł odwołanie i sprecyzował, że domaga się przyjęcia stawki godzinowej wskazanej w świadectwie pracy za cały okres zatrudnienia wZakładach (...)wŁ., za który organ rentowy nie ustalił jego wynagrodzenia. Oświadczył, że stawka powinna być pomnożona przez jakąś średnią liczbę godzin, którą można łatwo wyliczyć, ponieważ pracował w systemie czterobrygadowym, dodając, że nie pracował w systemie akordowym. Oprócz w/w stawki dostawał dodatek za pracę w nocy w wysokości 30% stawki, dodatek za prace w godzinach nadliczbowych w wysokości 50% i dodatek za prace niedziele i święta w wysokości 100%, a nadto trzynastą pensję. Argumentował, że w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” przez około 15 miesięcy w latach 1983-1984 pracował jako kierowca autobusu, a poza tym wykonywał nadkola i w tym celu musiał sprowadzać komponenty, a później rozwieść gotowy wyrób po całej Polsce. Pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania /protokół rozprawy - k. 34/.

Na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, a pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie, podnosząc brak podstawy prawnej dla przyjęcia jako podstawy wymiaru składek wnioskodawcy wynagrodzenia innego pracownika, który pracował na innym stanowisku niż odwołujący, a nadto wskazał, że oprócz stawki godzinowej istniały też inne zmienne składniki wynagrodzenia indywidualnie określone dla danego pracownika. Argumentował również, że brak jest dokumentów na okoliczność zatrudnienia odwołującego w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” /protokół rozprawy - k. 58 – 59/.

Organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 15 listopada 2013 r. podniósł, że po podjęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie okresów zatrudnieniaZ. I.ustalono, że wnioskodawca został powołany do odbycia służby wojskowej od dnia 23 października 1967 r. i w tym celu został zwolniony zZakładów (...)wŁ., natomiast po wojsku powrócił do pracy w tych Zakładach 3 marca 1969 r., a nadto, że w/w pracodawca wypłacił odwołującemu zasiłek chorobowy za okres od dnia 9 marca 1966 r. do dnia 13 marca 1966 r. Dodał, że z Wojskowej Komendy Uzupełnień wŁ.uzyskano potwierdzenie, żeZ. I.odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresach od dnia 29 września 1965 r. do dnia 3 czerwca 1966 r. w(...)B.O.(...)oraz od dnia 23 października 1967 r. do dnia 22 lutego 1969 r. w 3B. M.. Zakład podniósł, że wobec powyższego zostaną podjęte dalsze czynności wyjaśniające, a po ich zakończeniu wydana zostanie decyzja w zakresie ewentualnej korekty stażu ubezpieczeniowego oraz podstawy wymiaru świadczeniaZ. I./pismo procesowe – k. 133/.

Na rozprawie z dnia 19 lutego 2014 r. – bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie - pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie żądając zmiany decyzji przez uwzględnienie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia zgodnie z korzystniejszym wariantem opinii biegłego sądowego, a pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie /e-protokół rozprawy z dnia 19 lutego 2014 r.: oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy: 1min.15sek., oświadczenie pełnomocnika organu rentowego: 7min.24sek. – płyta CD k. 159/.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny sprawy.

Odwołujący -Z. I.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 28 lutego 2011 r. wniosek o emeryturę /bezsporne/.

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałZ. I.emeryturę od dnia 11 kwietnia 2011 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych za całego okresu ubezpieczenia, tj. z lat 1964-1974 (11 lat), 1976-1978 (3 lata), 1982 r. (1 rok), 1985-`988 (4 lata), 1998 r. (1 rok). Organ rentowy ustalił podstawę wymiaru z uwzględnieniem minimalnego wynagrodzenia za okresy pozostawania w stosunku pracy, za które nie zostało udokumentowane wynagrodzenie, tj. za okres: od dnia 6 września 1963 r. do dnia 31 grudnia 1975 r., od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 27 września 1981 r., od dnia 10 października 1981 r. do dnia 31 lipca 1983 r. Zakład nie uwzględnił do stażu pracy urlopu bezpłatnego od dnia 28 września 1981 r. do dnia 9 października 1981 r. Przedmiotową decyzją Zakład przeliczył podstawę wymiaru świadczenia z uwzględnieniem wynagrodzenia z kart wynagrodzeń dotyczących lat 1976-1978. Wskaźnik wysokości podstawy wyniósł 55,93 %, przyjęto kwotę bazową 2822,66 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 24 lata i 5 miesięcy okresów składkowych tj. 293 miesiące /decyzja k. 273-274 akt ZUS, załącznik do decyzji – k. 275/276 akt ZUS/.

Z. I.był zatrudniony wZakładach (...)wŁ.od dnia 6 września 1963 r. do dnia 1 lipca 1978 r. w pełnym wymiarze czasu pracy /świadectwo pracy – k. 75/76 akt ZUS, a także świadectwa pracy - k. 1, 5, 87 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, pismo z dnia 14 lipca 1978 r. - k. 3 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/.

W okresie od dnia 23 października 1967 r. do dnia 1 marca 1969 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową. W związku z tym w/w pracodawca zwolnił odwołującego z pracy z dniem 20 października 1967 r. celem odbycia przezZ. I.tej służby, a po jej zakończeniu przyjął wnioskodawcę ponownie do pracy od dnia 3 marca 1969 r./karta obiegowa zmiany – k. 29 akt osobowych w kopercie za k. 68, karta powołania -k. 31 akt osobowych w kopercie za k. 68, podanie z dnia 26 lutego 1969 r. - k. 24 akt osobowych w kopercie za k. 68, kwestionariusz – k. 83/84 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/.

W okresie zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.wnioskodawca był niezdolny do pracy w następujących okresach: od 30 do 31 października 1963 r., od 1 do 7 listopada 1963 r., od 3 do 5 stycznia 1964r., od 10 do 14 kwietnia 1964 r., od 7 do 8 sierpnia 1965 r., od 9 do 13 marca 1966r., od 17 do 21 czerwca 1969 r., od 21 do 28 października 1969 r., od 9 do 11 grudnia 1969 r., od 2 do 8 stycznia 1971 r., od 14 do 22 stycznia 1972 r., od 3 do 27 maja 1972 r., od 12 do 16 kwietnia 1973 r., od 17 do 27 września 1973 r., od 10 do 18 maja 1974 r., od 12 do 15 czerwca 1974 r., od 27 do 31 grudni 1974 r., od 1 do 21 stycznia 1975 r., od 21 do 31 marca 1975 r., od 1 do 30 kwietnia 1975 r., od 1 do 18 maja 1975 r., od 5 do 31 października 1975 r., od 1 do 4 listopada 1975 r. /karta zasiłkowa - k. 85/86 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/.

Wynagrodzenie odwołującego w okresie zatrudnienia w w/w Zakładach było ustalone na podstawie stawki godzinowej i kształtowało się w następujący sposób:
I. w początkowym okresie wnioskodawca pracował w systemie pracy 3-zmianowej i w tym czasie:
a/ od dnia 6 września 1963 r. do dnia 30 września 1965 r. odwołujący odbywał staż absolwencki a wysokość stawki godzinowej jego wynagrodzenia wynosiła 3,15 zł (w tym czasie wnioskodawca przez 3 dni w tygodniu uczestniczył w zajęciach teoretycznych, a przez pozostałe 3 dni w tygodniu odbywały się zajęcia praktyczne) /umowa o pracę z absolwentem – k.43 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, karta obiegowa zmiany – k. 49 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
b/ od dnia 1 października 1965 r. do dnia 16 lutego 1966 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy na stanowisku pracownika fizycznego wynosiła 8,50 zł /karta obiegowa – k. 33 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
c/ od dnia 17 lutego 1966 r. do dnia 2 grudnia 1966 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy wynosiła 9,85 zł, przy czym w tym okresie początkowo wnioskodawca pracował na stanowisku montera aparatury przemysłowej, a od dnia 23 listopada 1966 r. jako ślusarz remontowy /pismo z dnia 16 lutego 1966 r. – k. 19 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, pismo z dnia 21 listopada 1966 r. - k. 13 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
d/ od dnia 3 grudnia 1966 r. do dnia 20 października 1967 r. wnioskodawca pracował w 6 - godzinnym dniu pracy jako ślusarz ze stawką godzinową wynagrodzenia w wysokości 12,58 zł /zawiadomienie z dnia 3 grudnia 1966 r. – k. 12 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
e/ od dnia 3 marca 1969 r. do dnia 31 stycznia 1970 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy na stanowisku montera aparatury przemysłowej wynosiła 9,85 zł /angaż z dnia 1 marca 1969 r. - k. 20 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, karta obiegowa zmiany – k. 22 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
II. następnie wnioskodawca od dnia 1 lutego 1970 r. pracował w 4-brygadowym systemie pracy i w tym czasie:
a/ od dnia 1 lutego 1970 r. do dnia 31 maja 1970 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy na stanowisku montera aparatury przemysłowej wynosiła 11,30 zł /dekret płacowy z dnia 1 lutego 1970 r. - k. 39 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
b/ od dnia 1 czerwca 1970 r. do dnia 30 września 1973 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy na stanowisku montera aparatury precyzyjnej wynosiła 12,95 zł /protokół egzaminacyjny bez daty - k. 38 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, zaświadczenie bez daty – k. 61 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/, przy czym w dniach od 12 do 15 kwietnia 1973 r. dzienna stawka wynagrodzenia wnioskodawcy była pomniejszana o 25% /pismo z dnia 18 kwietnia 1973 r. - k. 35 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
c/ od dnia 1 października 1973 r. do dnia 31 października 1975 r. wysokość stawki godzinowej wynagrodzenia wnioskodawcy na stanowisku mechanika aparatury automatycznej wynosiła 17,85 zł /pismo z dnia 10 października 1973 r. o powierzeniu stanowiska – k. 11 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/,
d/ od dnia 1 listopada 1975 r. do dnia 31 grudnia 1975 r. stawka godzinowa wynagrodzenia wnioskodawcy wynosiła 19,80 zł /dekret płacowy z dnia 18 listopada 1975 r. - k. 10 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68, karty przebiegu zatrudnienia – k. 90 -93 w aktach osobowych w kopercie za kartą 68/.

Od dnia 1 stycznia 1975 r. wZakładach (...)wŁ.obowiązywały postanowienia Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. /Układ Zbiorowy pracy dla(...)Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. załączony do akt sprawy/.

W okresie zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.od dnia 6 września 1963 r. do dnia 20 października 1967 r. oraz od dnia 3 marca 1969 r. do dnia 31 grudnia 1975 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczneZ. I.kształtowała się w następujący sposób:

-

od 6 września do 31 grudnia 1963 r. wynosiła 2.319,30 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1964 r. wynosiła 7.406,70 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1965 r. wynosiła 10.660,70 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1966 r. wynosiła 23.250,36 zł,

od 1 stycznia do 30 października 1967 r. wynosiła 23.851,68 zł,

od 3 marca do 31 grudnia 1969 r. wynosiła 18.936,55 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1965 r. wynosiła 10.660,70 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1970 r. wynosiła 28.516,20 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1971 r. wynosiła 30.400,50 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1972 r. wynosiła 30.786,05 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1973 r. wynosiła 33.264,70 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1974 r. wynosiła 41.442,00 zł,

od 1 stycznia do 31 grudnia 1975 r. wynosiła 49.880,68 zł

/opinia biegłego sądowego z zakresu księgowości – k. 104 - 122/.

W okresie od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 31 czerwca 1985 r. wnioskodawca pracował na podstawie umowy o pracę w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” wP.jako kierowca autobusu oraz kierowca samochodu ciężarowego. Praca odwołującego na stanowisku kierowcy autobusu polegała na przywożeniu i odwożeniu pracowników w/w Przedsiębiorstwa doŁ., natomiast jako kierowcy samochodu ciężarowego na rozwożeniu różnych towarów, w tym zwłaszcza nadkoli samochodów i wazonów gipsowych produkowanych w tym Przedsiębiorstwie /zeznania świadkaS. Ł.– k. 36, zeznania świadkaA. W.– k. 36/.

Nie istnieje dokumentacja pracownicza odwołującego z w/w okresu zatrudnienia w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” wP./bezsporne/.

Uwzględniając wynagrodzenia odwołującego za powyższe okresy hipotetycznie wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru w dwóch następujących wariantach:
- wariant I - wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem wyliczonego wynagrodzenia za lata 1963 - 1975 wynosi 83,33 % i obliczony został z lat: 1964-1967, 1969-1978, 1982, 1985-1988, 1998, a hipotetyczna emerytura wnioskodawcy stanowi kwotę 1554,80 zł brutto,

-

wariant II - wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem wyliczonego wynagrodzenia za lata 1963 - 1975 oraz wynagrodzenia minimalnego za lata 1983 -1985 wynosi 84,17 % i obliczony został z lat: 1965-1967, 1969-1978, 1982-1983, 1985 – 1988, 1998, a hipotetyczna emerytura wnioskodawcy stanowi kwotę 1562,62 zł brutto /pismo ZUS k. 146/.

Powyższy stan faktyczny w zakresie pierwszej spornej kwestii, tj. w zakresie ustalenia wysokości rzeczywistego wynagrodzenia jakie odwołujący uzyskiwał wZakładach (...)wŁ., Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy, a szczególnie w oparciu o dokumenty zawarte w aktach osobowych ze spornego okresu zatrudnienia w Zakładach i załączony do akt sprawy Układ Zbiorowy Pracy dla(...)Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r., a nadto w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu księgowości. Natomiast do ustalenia hipotetycznego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia posłużyło złożone przez ZUS w dniu 23 stycznia 2014 r. pismo, w którym organ rentowy przedstawił hipotetyczne wyliczenie wysokości emerytury z uwzględnieniem podstawy wymiaru składek określonej w podsumowaniu opinii biegłego sądowego, z tym zastrzeżeniem Sądu, że w miejsce kwoty 23.851,68 zł przyjętej błędnie za rok 1968 powinna być przyjęta ta sama kwota, ale jako podstawa wymiaru składek za rok 1967. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości Sądu Okręgowego, że we wnioskach końcowych biegły jedynie omyłkowo zamiast roku 1967 wskazał rok 1968. Wynika to po pierwsze już z samego uzasadnienia opinii, w którym biegły przedstawił sposób w jaki dokonał wyliczenia wynagrodzenia skarżącego właśnie za rok 1967 /k. 113/, a nie za rok 1968 r., a po drugie poza sporem pozostaje, iż w 1968 r. odwołujący odbywał służbę wojskową, o czym zresztą biegły również wspominał w uzasadnieniu na karcie 10 opinii /k.113/.
W ocenie Sądu, dokumenty zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.stanowią dostateczny dowód potwierdzający, że w spornym okresie od 6 września 1963 r. do 31 grudnia 1975 r. wnioskodawca otrzymywał wynagrodzenie zgodnie ze stawką godzinową w wysokościach jakie wynikają z treści tych dokumentów, a także, że wnioskodawca przez cały ten okres (z wyłączeniem służby wojskowej) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym początkowo pracował w systemie 3-zmianowym, a od dnia 1 lutego 1970 r. w systemie 4-brygadowym. Ponadto z akt osobowych wynika na jakich stanowiskach wnioskodawca był zatrudniony, w jakim okresie wnioskodawca był niezdolny do pracy, w jakim wymiarze czasu pracy był zatrudniony, a nadto do kiedy pracował w Zakładach zanim został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej i kiedy wrócił do pracy po jej zakończeniu.
Mając na uwadze, że omawiane dokumenty zawierają tym samym informacje stosowne i wystarczające dla odtworzenia rzeczywistej wysokości zarobków skarżącego Sąd dopuścił w tym przedmiocie dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości. Poza omówioną już omyłką (dotyczącą wskazania we wnioskach końcowych 1968 roku zamiast prawidłowo 1967 roku) opinia biegłego sądowego z zakresu księgowości w uznaniu Sądu Okręgowego nie budzi żadnych zastrzeżeń, stanowiąc pełnowartościowy dowód w niniejszej sprawie. Biegły sporządził w/w opinię zgodnie z zakreśloną tezą dowodową, w oparciu o wszechstronną analizę zarówno dokumentacji pochodzącej z badanego okresu zatrudnienia, jak również przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących w tym czasie przepisów. W ocenie Sądu Okręgowego wyprowadzone przez biegłego wnioski końcowe były rzeczowe, jasne i logiczne, a nadto znajdują potwierdzenie w pozostałym wiarygodnym materiale dowodowym, co świadczy o wysokich walorach dowodowych sporządzonej opinii i uzasadnia uwzględnienie jej w ustaleniach Sądu. Dodać jedynie wypada, że na ostatnim terminie rozprawy pełnomocnik organu rentowego oświadczył, iż nie kwestionuje opinii biegłego, a jedynie podtrzymuje zarzuty zgłoszone w odpowiedzi na odwołanie (e-protokół rozprawy: 7min.24sek. – płyta CD k. 159).
Ustalając stan faktyczny w omawianym zakresie, Sąd Okręgowy uznał natomiast, że zeznania świadków w osobachT. K.iA. Z.nie mogą stanowić podstawy do ustalenia rzeczywistego wynagrodzenia wnioskodawcy jakie osiągał skarżący w badanym okresie zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.. Co prawda wymieni świadkowie pracowali w tym samym czasie co wnioskodawca w w/w Zakładach, ale z ich zeznań wynika, iż wynagrodzenia tych świadków i odwołującego zawierały różne składniki, które były indywidualnie określane przez pracodawcę dla konkretnego pracownika. W szczególności Sąd Okręgowy wziął pod uwagę, że na wynagrodzenie świadkaT. K.oprócz podstawowego składnika jakim było wynagrodzenie określone iloczynem stawki godzinowej i ilości przepracowanych godzin, składały się także: tzw. trzynasta pensja zależna od tego czy był i w jakiej wysokości był zysk, a nadto dodatki: za pracę w godzinach nadliczbowych w wysokości od 50% do 100% w zależności od ilości przepracowanych godzin, za pracę w niedzielę i święta w wysokości 100%, a początkowo również dodatek za węgiel, który został później wycofany, a nadto dodatek stażowy po 5 latach w wysokości 5% pensji. Z kolei na wynagrodzenieA. Z.oprócz podstawowego składnika jakim było wynagrodzenie określone iloczynem stawki godzinowej i ilości przepracowanych godzin, składały się także: miesięczne premie uznaniowe, które przyznawał kierownik. Ponadto wymieniony świadek otrzymywał też tzw. trzynastą pensję zależną od tego czy był i w jakiej był wysokości zysk, oraz dodatki: za pracę w godzinach nocnych w wysokości 10%, za pracę w sobotę i niedzielę w wysokości 50%. ŚwiadekA. Z.zeznał również, że nie przypomina sobie, aby otrzymywał jakieś inne dodatki do wynagrodzenia. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że składowe wynagrodzenia odwołującego i świadków zbyt różniły się od siebie, ażeby możliwym było wyliczenie rzeczywistego wynagrodzenia skarżącego w badanym okresie zatrudnienia w oparciu o wysokość zarobków uzyskanych przez świadków.
W przypadku drugiej kwestii spornej Sąd w całości oparł się na zeznaniach świadkówS. Ł.iA. W., które nie budzą wątpliwości, a nadto nie były kwestionowane w toku postępowania sądowego przez żadną ze stron. Zeznania tych świadków są logiczne, spójne i wzajemnie ze sobą korespondując, stanowią w pełni wiarygodne źródło dowodowe.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń odwołanie zasługuje na uwzględnienie, skutkując zmianą zaskarżonej decyzji.
Na mocyart. 111 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. z 2009 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) możliwe jest ponowne obliczenie wysokości emerytury lub renty od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15 ustawy, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:
1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,
2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,
3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty,
- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.

Natomiast w myśl art. 15 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 tego samego przepisu przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym złożono wniosek o emeryturę lub rentę. Stosownie do ust. 2a jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.
Z kolei ust 3 tego samego przepisu stanowi, że na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
Następnie w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1
oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2
oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3
oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty,

oraz

4
mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 r., III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.
Przy takim założeniu, gdy jedynym warunkiem przy ustalaniu prawa do świadczeń wyrażonym w art. 15 ust. 6 ustawy jest, by okres 20 lat kalendarzowych, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadał przed rokiem zgłoszenia wniosku, zaś według art. 111 ust. 1 pkt 3 ustawy, by były to lata przypadające przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponownie ustalenie emerytury lub renty, awskaźnik wysokości podstawy wymiaru był wyższy od uprzednio obliczonego, nic nie stoi na przeszkodzie, by dla tej operacji (przeliczenia świadczenia) brać pod uwagę - w ramach 20 lat kalendarzowych - rok czy lata, w stosunku do których ubezpieczony nie był w stanie udowodnić wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych, byleby był to okres podlegania ubezpieczeniu i byleby wskaźnik wysokości podstawy wymiaru za cały 20-letni okres łącznie, był wyższy od poprzednio obliczonego. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że z mocy art. 16 ustawy jedynie przy ustalaniu kolejnych 10 lat kalendarzowych określonych w ust. 1 i 2 art. 15, przyjmuje się lata następujące bezpośrednio po sobie, choćby w niektórych z tych lat - przez okres najwyżej roku - ubezpieczony nie pozostawał w ubezpieczeniu.
Stosownie do art. 116 ust. 5 powyższej ustawy do wniosku o emeryturę lub rentę powinny być dołączone dowody uzasadniające prawo i wysokości tego świadczenia, co oznacza, ze ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy (por. wyrok sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2001 roku II UK 297/00).
Zgodnie z obecnie obowiązującym§ 21 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 rokusprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Wskazana regulacja § 21 przywołanego rozporządzenia stanowi odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku§ 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz.U. Nr 10, poz. 49). Skoro zaś zaskarżona decyzja została wydana w dniu 27 września 2011 r., w niniejszej sprawie należy stosować oceniając zasadność odwołania przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu przed organem rentowym nie jest możliwe udowadnianie wysokości wynagrodzenia innymi dowodami niż wymienione w przepisie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń, czy też § 21 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. Nr 237, poz. 1412), dokumenty.
Powołany wyżej § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. co prawda wyznacza kierunek postępowania dowodowego, ale nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków -aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego(tak stanowi m. in. teza wyroku Sądu Najwyższego z 25.07.1997r. - II UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, w ten sposób wypowiedział się również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4.03.1997r. - III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, oraz Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 27.06.1995 r., III Aur 177/95, OSA 1996/10/32).
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie jest związany ograniczeniami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, co wynika z treściart. 473 k.p.c.i sprawia, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Nie oznacza to, że można przyjąć hipotetyczne wynagrodzenia, oparte wyłącznie na przypuszczeniach, czy też twierdzeniach wnioskodawcy. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wynagrodzeń w sposób przybliżony lub prawdopodobny.
Dlatego, w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dokumentacji związanej z okresem pracy wnioskodawcy wZakładach (...)wŁ., co pozwoliło w sposób wszechstronny przeanalizować zasadność jego żądania.
W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zażądał wzięcia pod uwagę, przy ustalaniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury, wynagrodzeń obliczonych na podstawie stawek godzinowych jego wynagrodzenia w spornym okresie wZakładach (...)wŁ..
Zdaniem Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie wysokości niewątpliwie uzyskiwanego przez wnioskodawcę wynagrodzenia w tym czasie przy przyjęciu, że minimalne wynagrodzenie wnioskodawcy określone było stawką godzinową w wysokościach wynikających z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącego, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za ten okres stanowił iloczyn stawki godzinowej i normatywnego czasu pracy, w jakimZ. I.świadczył pracę w badanym okresie zatrudnienia.
Wskazać w tym miejscu należy, że ze świadectwa pracy dotyczącego okresu zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. Poza sporem pozostaje, że początkowo odwołujący pracował w w/w Zakładach w systemie pracy 3 –zmianowej, przy czym w okresie od dnia 3 grudnia 1966 r. do dnia 20 października 1967 r. pracował w 6-godzinnym dniu pracy, a od dnia 1 lutego 1970 r. w systemie pracy 4-brygadowej.
Należy wskazać, że choć w aktach osobowych nie ma danych o ilości przepracowanych przez skarżącego godzin w danym okresie na danym stanowisku pracy (dziennie, tygodniowo lub miesięcznie), to jednak znając w/w okoliczności, a także okresy niezdolności do pracy odwołującego w badanym okresie, do wyliczeń miesięcznej ilości godzin należało przyjąć ilość godzin pracy obowiązujących w danym roku kalendarzowym jaki obowiązywał w okresie zatrudnienia wnioskodawcy.
Od 1946 r., a więc i w latach objętych sporem w Polsce obowiązywał 8-godzinny dzień pracy i 46-godzinny tydzień pracy. Dekret o 8-godzinnym dniu pracy z 23 listopada 1918 r.(Dziennik Praw P.P. Nr 17, poz. 42) posługiwał się jedynie takimi pojęciami, jak: „dzień” i „tydzień roboczy” oraz „norma czasu pracy”.Ustawa o czasie pracy w przemyśle i handlu z 18 grudnia 1919 r., wprowadzając maksymalny czas pracy na dobę (8 godzin, a w sobotę 6 godzin) oraz na tydzień (46 lub 60 godzin w przypadku osób zatrudnionych w zakładach leczniczych), nie posługiwała się pojęciem wymiaru czasu pracy. Wyróżniano, obok terminów pełnego i niepełnego wymiaru czasu pracy czy ustawowego czasu pracy, takie mierniki czasu pracy, jak: dzień i tydzień pracy (mierniki podstawowe) oraz okresy dwutygodniowe, trzytygodniowe, miesięczne, kwartalne czy roczne (mierniki pomocnicze, obliczeniowe). Natomiast wolne soboty były wprowadzane na podstawie dekretów Rady Państwa z 1972 r. i 1973 r. (dekret z dnia 20 lipca 1972 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy- Dz. U. z 1972 r. Nr 29, poz. 203 orazdekret z dnia 14 lipca 1973 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy- Dz. U. z 1973 r. Nr 29, poz. 160) stopniowo, początkowo (w 1973) dwa razy w roku (za odpracowaniem), następnie sześć w 1974 r. (uchwała nr 41 Rady Ministrów z dnia z dnia 6 lutego 1974 r. w sprawie zasad i terminów wprowadzania dodatkowych dni wolnych od pracy w latach 1974 i 1975 - M.P. z 1974 r. Nr 6, poz. 43); poczynając od 1975 roku było to 12 dni w roku, potem dwie i trzy soboty miesięcznie.
Ponadto od dnia 1 stycznia 1975r. wZakładach (...)wŁ.obowiązywały postanowienia Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. (dalej Układ Zbiorowy Pracy). W tym miejscu należy wskazać, żeart. 9 § 1 k.p.statuuje legalną definicję prawa pracy poprzez wyliczenie jego źródeł. Zgodnie z powołanymart. 9 § 1 k.p.postanowienia układów zbiorowych pracy należą do prawa pracy w znaczeniu przedmiotowym, a więc mają charakter normatywny i jako takie podlegają ogólnym regułom wykładni prawa. Należy też podnieść, iż zgodnie zart. 9 § 2 k.p.postanowienia zbiorowych układów pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisykodeksu pracy.
W rozpoznawanej sprawie znaczenie miały następujące postanowienia części II Układu Zbiorowego Pracy: art. 2 ust. 4 pkt 4, art. 4 ust. 1 lit. a, art. 11, art. 12 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 4 pkt 4 lit. a części II Układu Zbiorowego Pracy w przypadku zastosowania określonego przepisami skróconego wymiaru czasu pracy – godzinowe stawki płac ulegają podwyższeniu przy zastosowaniu następujących współczynników: dla 4-ro brygadowej organizacji pracy (42 godz. Tygodniowo) – 1.167. Z kolei w art. 4 ust. 1 lit. a części II Układu Zbiorowego Pracy postanowiono, iż w zależności od rodzaju prac (robót) stosuje się dla robotników czasową formę płac. Zgodnie zaś z art. 11 części II Układu Zbiorowego Pracy robotnikom zatrudnionym w porze nocnej za każdą godzinę pracy przysługuje dodatek w wysokości 15% godzinowej stawki płac wynikającej z osobistego zaszeregowania. W art. 12 ust. 1 i 2 części II Układu Zbiorowego Pracy postanowiono, iż do robotników zatrudnionych w ruchu ciągłym może być stosowana czterobrygadowa organizacja pracy, która polega na obsługiwaniu agregatu przez cztery brygady zatrudnione na trzy zmiany w ciągu doby zgodnie z ustalonym harmonogramem pracy: 8 godzin dziennie i 16 godzin wolnych od pracy, a po czterech dniach pracy na danej zmianie – 48 godzin wolnych od pracy. W art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 części II Układu Zbiorowego Pracy postanowiono, iż robotnikom zatrudnionym w czterobrygadowej organizacji pracy przysługują: stawki wynagrodzenia zasadniczego, określone w „Tabelach stawek płac zasadniczych robotników”, podwyższone współczynnikiem 1,167, a ponadto dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych oraz za pracę w niedzielę i święta ustawowo wolne od pracy – na zasadach ustalonych w układzie, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2. Ponadto dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należało wziąć również pod uwagę postanowienia Układu Zbiorowego Pracy część V art. 3 ust. 1 i art. 4. Zgodnie z art. 3 ust. 1 część V Układu Zbiorowego Pracy pracownikom zatrudnionym w niedziel i święta ustawowo wolne od pracy przysługuje za każdą godzinę pracy dodatek w wysokości 100% stawki godzinowej wynikającej z osobistego zaszeregowania, a zgodnie z art. 4 część V Układu Zbiorowego Pracy dodatek za pracę w porze nocnej wykonywaną w godzinach nadliczbowych oraz w niedziele i święta ustawowo wolne od pracy wypłaca się w podwójnej wysokości.
Celem wyliczenia wysokości rzeczywiście uzyskiwanego w badanym okresie przez odwołującego wynagrodzenia dopuszczony został dowód z opinii biegłego z zakresu księgowości, albowiem w ocenie Sądu takie wyliczenia pozwalały ustalić przynajmniej taką wysokość wynagrodzenia, jaką wnioskodawca niewątpliwie otrzymywał, co w pewnym stopniu zaspokoi uzasadnione poczucie krzywdy wnioskodawcy, który nie może udokumentować kwot rzeczywiście osiąganego wynagrodzenia z uwagi na brak dokumentacji płacowej. Biegły z zakresu księgowości w sposób rzetelny wyliczył wynagrodzenie wnioskodawcy z okresu od 6 września 1963 r. do 20 października 1967 r. i od 3 marca 1969 r. do 31 grudnia 1975 r. i podał we wnioskach końcowych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczneZ. I.za poszczególne lata spornego okresu zatrudnienia wZakładach (...)wŁ.tj. 1963-1967, 1969-1975, z uwzględnieniem omyłki pisarskiej we wnioskach końcowych dotyczącej błędnie wpisanego 1968 roku, zamiast prawidłowego 1967 roku.
Natomiast co drugiej spornej kwestii Sąd Okręgowy uznał, że odwołujący w sposób należyty udowodnił za pomocą niekwestionowanych przez pozwany Zakład zeznań świadków, że w okresie od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 30 czerwca 1985 r. pozostawał w stosunku pracy zPrzedsiębiorstwem (...)w PolsceK. G.. ŚwiadkowieS. Ł.iA. W.w sposób logiczny, konsekwentny i spójny zeznali nie tylko na okoliczność samego faktu zatrudnieniaZ. I.w w/w okresie w tym Przedsiębiorstwie, ale również opisali szczegółowo na czym konkretnie polegała jego praca. Poza sporem pozostaje, że zarównoS. Ł., jak iA. W.byli w tym samym czasie co wnioskodawca pracownikamiPrzedsiębiorstwa (...)w PolsceK. G., a zatem mieli stosowną wiedzę na temat tego czym zajmował się skarżący. Dodać należy, że wymienieni świadkowie na rozprawie z dnia 30 sierpnia 2012 r. okazali stosowne dokumenty potwierdzające fakt ich zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...), a mianowicieS. Ł.okazał legitymację ubezpieczeniową, aA. W.świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 1984 r. wystawione przez wymienionego pracodawcę (k. 36).
W rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach, który stanowi, że okresami składkowymi są okresy ubezpieczenia (pkt 1) i okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości określonej w przepisach organizacji finansowaniu ubezpieczeń społecznych (pkt. 2). W punkcie 1 chodzi o okres ubezpieczenia na warunkach określonych wustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(jednolity tekst: Dz. U, z. 2007 r. Nr 1.1, poz. 74), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. równolegle zustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W punkcie 2 chodzi o okresy popadające przed dniem 1 stycznia 1999 r. i ten przepis ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 został przeniesiony zustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), która w miejsce dotychczasowych okresów zatrudnienia, równorzędnych i zaliczanych wprowadziła okresy składkowe i nieskładkowe i okres wymieniony w tym przepisie jest okresem obowiązywania tej ustawy (od 15 listopada 1991 r. do 31 grudnia 1998r.). Wcześniejszy okres objęty jest regulacją art. 6 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach. Z zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę związany jest obowiązek ubezpieczenia społecznego oraz obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co wynika z art. 6 ust. 1 pktustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązek taki istniał również przed wejściem w życie tej ustawy, a to na podstawieart. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych(jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.); na podstawieart. 33 ust. 1składki na ubezpieczenie społeczne opłacał pracodawca z własnych środków. Pracownik nie miał (podobnie jak nie ma obecnie) wpływu na wywiązywanie się pracodawcy z tego obowiązku. Wymaga więc rozstrzygnięcia kwestia, czy użyte w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 określenie "okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne" w odniesieniu do. pracowniczego ubezpieczenia społecznego oznacza, że warunkiem uznania za okres składkowy okresu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę jest opłacenie przez pracodawcę składek na ubezpieczenie społeczne pracownika.
Wskazać należy, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2007r. w sprawie II UK 185/06 stwierdził, że dla uznania okresu zatrudnienia wykonywanego przed wejściem w życieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychza okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 tej ustawy, nie jest wymagane wykazanie przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę opłacania przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne. Sąd Najwyższy uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że w obecnym stanie prawnym obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zarówno w części obciążającej pracodawcę jak i pracownika spoczywa na pracodawcy - płatniku (art. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wykonywanie przez pracodawcę tego obowiązku jest niezależne od pracownika, zatem zaleganie pracodawcy ze składkami lub uchylanie się od ich opłacania powodowałoby brak środków na indywidualnym koncie pracownika, co miałoby wpływ na wysokość przyszłych świadczeń. W związku z tym został wprowadzony mechanizm chroniący pracownika przed skutkami niezależnego od niego zaniechania. W trybie określonym przepisemart. 40 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychZakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje na koncie ubezpieczonego uzupełnienia kwoty składek nieuregulowanych przez płatnika. Jeżeli tryb ten zostanie wyczerpany, okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w którym pracownik otrzymuje wynagrodzenie, jest okresem ubezpieczenia, czyli okresem składkowym w rozumienia art. 6 ust. 1 pkt 1 w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach, niezależnie od tego, czy pracodawca opłacił składki na ubezpieczenie. Uzależnienie uznania okresu zatrudnienia wykonywanego w poprzednim stanie prawnym za okres składkowy od opłacenia przez pracodawcę składek, kłóciłoby się zatem z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych sformułowaną wart. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprowadzałoby także zróżnicowanie pracowników pozostających w zatrudnieniu przed wejściem w życieustawy o systemie ubezpieczeń społecznychprzez nałożenie obowiązku wykazania faktu opłacenia składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne tylko na niektórych, a nie wszystkich pracowników. Na gruncie wydanego na podstawieart. 33 ust. 2 ustawy o organizacji i finansowania ubezpieczeń społecznychrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego(t.j.: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) obowiązek imiennego zgłaszania do ubezpieczenia społecznego miały zakłady pracy zatrudniające nie więcej niż 20 pracowników, a zakłady zatrudniające większą liczbę pracowników zgłaszały ich do ubezpieczenia przez podanie łącznej liczby pracowników zatrudnionych w okresie rozliczeniowym (§ 12 ust. 3 i 4). W przypadku nieuregulowania przez pracodawcę zatrudniającego więcej niż 20 pracowników składek na ubezpieczenie społeczne w należnej wysokości, nie było możliwości stwierdzenia faktu opłacenia składek na ubezpieczenie konkretnego pracownika. Skoro wykazanie faktu opłacenia składek przez pracodawcę nie było wymagane do uznania większości pracowników za ubezpieczonych i w konsekwencji uznania ich okresu zatrudnienia za okres składkowy, nie można przyjąć, że dla wąskiej grupy pracowników wprowadzono dodatkowy warunek, jakim jest opłacenie składki przez pracodawcę. Warunki uzyskania prawa do świadczeń lub ich wysokości nie mogą być bowiem zróżnicowane w stosunku do pracowników w zależności od wielkości zatrudniającego ich zakładu pracy. Zgodnie z§ 21 i 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładu pracy o zatrudnieniu, a także zeznania świadków. Nie ma tu mowy o obowiązku przedkładania dowodów stwierdzających zgłoszenie do ubezpieczenia i opłacanie składek.
Sąd w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 kwietnia 2007r. sygn. akt II UK 185/06. W przedmiotowej sprawie dla zaliczenia okresu zatrudnienia wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.istotnym jest tylko wykazanie faktu pozostawania w zatrudnieniu, co obciążało wnioskodawcę. Nie może budzić wątpliwości - w świetle niekwestionowanych zeznań świadków - że wnioskodawca spełnił przesłankę zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, o której mowa w art. 6 ustęp 2 pkt 1a ustawy, co skutkuje zaliczeniem spornego okresu do okresu składkowego w myśl cytowanego wyżej przepisu. Skoro zatem fakt pozostawania wnioskodawcy w pracowniczym zatrudnieniu w „Przedsiębiorstwie (...)w PolsceK. G.” został udowodniony, to okres tego zatrudnienia jest okresem składkowym w rozumieniu art. 6 ustęp 2 pkt 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nawet w przypadku, gdy pracodawca nie zgłosił pracownika do ubezpieczenia.
Sąd Okręgowy mając na uwadze wszechstronne zbadanie sprawy zobowiązał następnie organ rentowy do przeliczenia emerytury w najkorzystniejszym jej wariancie przy przyjęciu kwot podstawy wymiaru składek określonych hipotetycznie w podsumowaniu opinii biegłego (z tą zmianą, że w miejsce kwoty 23.851,68 zł przyjętej za rok 1968 powinna być przyjęta ta sama kwota, ale jako podstawa wymiaru składek za rok 1967) oraz minimalnego wynagrodzenia za pracę, jako podstawowy wymiar składek za okres od dnia 1 sierpnia 1983 r. do dnia 30 czerwca 1985 r. W kontekście zaś treści wskazanych wyżej przepisów i rozważań brak przesłanek prawnych do zaniechania przez organ rentowy obliczenia wskaźnika podstawy wymiaru składek z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia wnioskodawcy, przy uwzględnieniu udowodnionych wynagrodzeń oraz wynagrodzeń ustalonych na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych z okresu zatrudnienia wnioskodawcy w w/w Zakładach.
Jak wskazano powyżej organ rentowy dokonał stosownego wyliczenia wysokości zarobków ze wskazanych lat oraz wyliczenia wskaźnika. Niewątpliwie również przejęte do obliczenia lata 1965-1967, 1969-1978, 1982, 1983, 1985-1988, 1998 są najkorzystniejszymi z całego okresu zatrudnienia wnioskodawcy, co Sąd przyjmuje za okoliczność bezsporną. A zatem przy przyjęciu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 84,17% świadczenie wnioskodawcy będzie niewątpliwie wyższe.

Wobec powyższego, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję orzekając, jak w sentencji.

Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi organu rentowego razem z aktami rentowymi wnioskodawcy i odpisem protokołu rozprawy z dnia 19 lutego 2014 r.