Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 393/14
Data wyroku: 2014-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Anatol Gul, Jerzy Dydo
Słowa kluczowe: Skarga Na Czynności Komornika
Podstawa prawna: art. 767 kpc.

Sygnatura akt II Cz 393/14

POSTANOWIENIE
Dnia 25 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczyw składzie następującym:

Przewodniczący : SSO Anatol Gul
Sędziowie :  SO Alicja Chrzan
SO Jerzy Dydo
po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2014 r. w Świdnicy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargiM. B. (1)na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ŚwidnicyA. S.w sprawie egzekucyjnej Kmp 43/12 z wniosku małoletnich wierzycieliM. B. (2)iM. B. (3)reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawowąA. B.
na skutek zażalenia Komornika SądowegoA. S.oraz wierzycieli na postanowienie Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III RCo 4/14
postanawia :
I. odrzucić zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli na pkt 2 i 3 postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 30 stycznia 2014 r.,
II. oddalić dalej idące zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy uwzględnił skargę dłużnika i uchylił pkt 1 postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Świdnicy z dnia 09 grudnia 2014 r. w przedmiocie przyznania wierzycielowi kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym i obciążenia nimi dłużnika oraz uchylił pkt 2 tego postanowienia w części obciążenia dłużnika opłatą stosunkową w kwocie 143,40 zł przewidzianą w art. 49 ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sadowych i egzekucji (pkt I), oddalił wniosek dłużnikaM. B. (1)o nakazanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w ŚwidnicyA. S.zwrotu dłużnikowi kwoty 443,30zł (pkt II) oraz oddalił wniosek dłużnikaM. B. (1)o zasądzenie na jego rzecz od małoletnich wierzycieli kosztów postępowania związanego z rozpoznaniem jego skargi (pkt III).
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że dłużnik domagał się uchylenia postanowienia komornika z dnia 09 grudnia 2014 r. w części dotyczącej obciążenia dłużnika opłata stosunkową w kwocie 143,30 zł. Wniósł też o nakazanie komornikowi zwrotu wyżej wymienionych kosztów i opłaty w łącznej wysokości 443,30 zł. Sąd Rejonowy uznał, że Komornik bezpodstawnie obciążył dłużnika opłatą z art. 49 ust. 2 u.k.s.e.,ponieważ w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w tym przepisie. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z powodu pozbawienia wykonalności postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a zatem nie mieści się w katalogu sprawy z art. 49 ust. 2 u.k.s.e. Podstawą do obciążania dłużnika opłata byłoby tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego na wyraźny wniosek wierzyciela lub w okolicznościach o których mowa wart. 823 k.p.c.Stąd też w tym zakresie skarga okazała się uzasadniona.
Sąd uwzględnił skargę również w odniesieniu do postanowienia komornika o obciążeniu dłużnika kosztami zastępstwa adwokackiego za postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że w dniu 07 listopada 2012 r. Komornik wydał już pierwsze postanowienie w przedmiocie obciążenia dłużnika kosztami zastępstwa adwokackiego za postępowanie egzekucyjne, które się uprawomocniło i które w myślart. 770 k.p.c.w zw. zart. 743 § 1 k.p.c.stanowiło tytuł oraz podlegało wykonaniu. Wobec tego, że wcześniejsze postanowienie komornika w tym przedmiocie wywołało skutki prawne, nieuzasadnione było ponowne wydanie przez Komornika postanowienia w tym samym przedmiocie.
Jako nieuzasadniony okazał się natomiast wniosek dłużnika o nakazanie Komornikowi zwrotu kwoty 443,30 zł bowiem sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w tym przedmiocie w postępowaniu skargowym. Dłużnikowi przysługują w tym zakresie odrębne roszczenia, które może realizować na drodze odrębnego postępowania cywilnego, dopiero po rozpoznaniu jego skargi. Nie uwzględniono również wniosku dłużnika o zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania skargowego, opierając rozstrzygnięcie w tym zakresie naart. 102 k.p.cw zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komornik Sądowy oraz wierzyciele.
Komornik zaskarżył je w całości, domagając się jego uchylenia.
Wierzyciele wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i oddalenia skargi jako bezzasadnej, przy uwzględnieniu kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy zważył :
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że skarżący – zarówno Komornik Sądowy jak i wierzyciele - zaskarżyli postanowienie Sądu I instancji w całości. W punkcie 2 tego postanowienia Sąd oddalił wniosek dłużnika o nakazanie Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w ŚwidnicyA. S.zwrotu dłużnikowi 443,30 zł, a w punkcie 3 oddalił wniosek dłużnika o zasądzenie na jego rzecz od małoletnich wierzycieli kosztów postępowania związanego z rozpoznaniem jego skargi.
Stwierdzić zatem trzeba, że skarżący nie posiadają żadnego interesu prawnego w zaskarżeniu rozstrzygnięcia w tym zakresie. Interes prawny w zaskarżeniu orzeczenia zachodzący w razie niezgodności orzeczenia z żądaniem, czyli w wypadku gravamen, stanowi warunek dopuszczalności zaskarżalności orzeczenia. Oznacza to, że środek zaskarżenia jest dopuszczalny w zasadzie tylko od orzeczenia niekorzystnego dla strony.
W punkcie 2 Sąd Rejonowy oddalił skargę dłużnika, tak więc trudno doszukać się interesu prawnego w złożonych co do tej części zażaleniach, w szczególności, że na takowy nie powołują się również skarżący.
Podobnie jest w przypadku zaskarżonego pkt. 3 postanowienia, który jest korzystny dla wierzycieli, zaś dla Komornika nie ma żadnego znaczenia prawnego.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie Komornika Sądowego oraz wierzycieli co do pkt. 2 i 3 zaskarżonego postanowienia w oparciu oart. 373 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 zd. 2 k.p.c.i w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzekając jak w punkcie I przedmiotowego orzeczenia.
W pozostałym zakresie zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Jeśli chodzi o koszty zastępstwa procesowego pełnomocników wierzycieli to stwierdzić należy, że postanowieniem z dnia 07 listopada 2012 r. (k. 46 akt komorniczych) Komornik Sądowy przyznał wierzycielowi koszty zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 300 zł. Rozstrzygniecie to jest zgodne z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, w świetle których stosownie do przepisówart. 770 k.p.c.w zw. zart. 743 k.p.c.komornik wyłącznie ustala wysokość kosztów wykonania zabezpieczenia w drodze prowadzonego postępowania, natomiast rozstrzygnięcie o nich wydaje sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, w której udzielono zabezpieczenia (art. 745 k.p.c.). Z tego powodu ograniczone zastosowanie znajduje tutaj powoływany w zażaleniu przepisart. 770 k.p.c.
Komornik Sądowy zarzucił, że w postanowieniu z dnia 09 grudnia 2013 r. nie obciążył żadnej ze stron kosztami w związku z umorzeniem postępowania zabezpieczającego tylko stwierdził, jakie koszty dotychczas poniosły strony. Podkreślił przy tym w chwili wydania postanowienia wszystkie koszty były już zapłacone, a dłużnika nie obciążono opłatą od niewyegzekwowanej części roszczenia.
Sąd Okręgowy stwierdza jednak, że pkt 1 postanowienia z dnia 09 grudnia 2013 r. jest w zasadzie tożsamy z orzeczeniem wydanym przez Komornika Sądowego w dniu 07 listopada 2012 r., wobec czego wątpliwa jest konieczność jego funkcjonowania w obrocie prawnym. Wbrew jednak ocenie Sądu Rejonowego oraz skarżącego postanowienie to nie stanowi podstawy do zapłaty przez dłużnika kosztów zastępstwa prawnego, ponieważ o obowiązku takim orzec może tylko sąd. Dopóki postanowienie w tym zakresie nie zostanie wydane, dopóty brak jest rozstrzygnięcia o osobie obowiązanej do zapłaty kosztów zastępstwa prawnego. Z uwagi jednak na to, że orzeczenie w tym przedmiocie zostało wydane 07 listopada 2012 r., Sąd prawidłowo uchylił tożsame rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 1 postanowienia z 09 grudnia 2013 r.
Zażalenie wierzycieli nie precyzuje zakresu zaskarżenia, w uzasadnieniu pełnomocnik wskazuje jedynie na swój nakład pracy w postępowaniu egzekucyjnym oraz podkreśla zasadność naliczenia opłat egzekucyjnych przez Komornika. Rozstrzygniecie Sądu I instancji, jak również Sądu Okregowego w żaden jednak sposób nie podważa nakładu pracy pełnomocnika wierzycieli, któremu przyznano przecież koszty zastępstwa prawnego postanowieniem z dnia 07.11.2012 r. Przyczyny dla których oddalono zażalenie na pkt 1 Sądu I instancji uchylającego pkt 1 postanowienia Komornika Sądowego z dnia 09.12.2013 r. zostały wskazane już w przedmiotowym uzasadnieniu, stąd nie ma potrzeby ich powielania.
Jeśli chodzi natomiast o zażalenie Komornika i wierzycieli na kosztów postępowania egzekucyjnego, w szczególności wysokości opłat, to stwierdzić trzeba, że orzeczenie Sądu, pomimo błędnego uzasadnienia nie może zostać zmienione z uwagi na treśćart. 384 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.i w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Jako podstawę wymiaru opłaty stosunkowej Komornik wskazał przepisy art. 49 ust. 2 i ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Zdaniem Sądu II instancji przepisy te nie mogą mieć jednak w sprawie zastosowania, ponieważ nie obejmują one swoim zakresem postępowań zabezpieczających. Stosownie bowiem do art. 45 ust. 1 w/w ustawy za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego komornikowi przysługuje opłata w wysokości(...)wartości roszczenia, które podlega zabezpieczeniu, nie mniejsza jednak niż(...)przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego i nie wyższa niż pięciokrotność tego wynagrodzenia. Opłatę tę uiszcza wierzyciel, składając wniosek o wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a jeżeli nie uiści jej wraz z wnioskiem, komornik wzywa wierzyciela do jej uiszczenia w terminie 7 dni. Do czasu uiszczenia opłaty komornik nie wykonuje postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia.
Odwoływanie się zatem w tym wypadku do przepisów regulujących wysokość opłat za przeprowadzenie egzekucji świadczeń pieniężnych (art. 49 ust. 1 i nast. u.k.s.e.) nie jest prawidłowe, gdyż art. 45 u.k.s.e. samodzielnie normuje wysokość opłat za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego. Ponadto konstrukcja prawna poboru przez komornika opłat za wykonanie tytułu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego i za egzekucję świadczeń pieniężnych jest odmienna - w przypadku zabezpieczenia opłatę nalicza się od wartości roszczenia podlegającego zabezpieczeniu i uiszcza ją wierzyciel jeszcze przed podjęciem czynności, natomiast opłata za egzekucję świadczenia pieniężnego jest pobierana od dłużnika w wysokości obliczonej od wartości wyegzekwowanego roszczenia. Jakkolwiek więc wykonanie zabezpieczenia roszczenia pieniężnego nie prowadzi do jego wyegzekwowania, to jednak ustawodawca wyraźnie zróżnicował wysokość opłat za zabezpieczenie roszczenia pieniężnego(...)i egzekucję świadczeń pieniężnych ((...)), zależnie od sposobu egzekucji. Wskazać przy tym trzeba, że odstawą ustalenia opłaty za wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest wartość roszczenia pieniężnego określona we wniosku (vide : uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012r., III CZP 66/12, OSNC 2013/5/58).
Wykładnia celowościowa art. 45 u.k.s.e. I art. 49 ust. 1 i 2 u.k.s.e. wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było ustanowienie dla postępowań zabezpieczających opłaty niższej niż w przypadku egzekucji pozostałych świadczeń pieniężnych. Fakt, iż prowadzone w tym zakresie postępowanie zostało umorzone, zdaniem Sądu Okręgowego, w żaden sposób nie może stanowić podstawy do naliczania opłat z art. 49 ust. 1 i ust. 2 u.k.s.e. Ponieważ jednak dłużnik nie wniósł zażalenia na pkt 1 postanowienia Sadu Rejonowego, jego zmiana jest niedopuszczalne z uwagi na obowiązującą w procedurze cywilnej zasadę zakazu orzekania na niekorzyść strony skarżącej.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił zażalenia Komornika oraz wierzycieli na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.i w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.