Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Cz 536/14
Data wyroku: 2014-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Joanna Andrzejak-Kruk, Agata Szlingiert, Brygida Łagodzińska
Słowa kluczowe: Klauzula Wykonalności, Postępowanie Klauzulowe
Podstawa prawna: art. 788§1kpc

POSTANOWIENIE
Dnia 9 maja 2014r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:  SSO Joanna Andrzejak-Kruk (spr.)
Sędziowie:  SO Agata Szlingiert
SO Brygida Łagodzińska

po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuM. I. (1),M. I. (2),N. I.,A. I. (1),S. I.iJ. K. (1)
przeciwkoA. I. (2)
o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego
na skutek zażalenia dłużnika
na postanowienie Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu
z dnia 11 września 2013r., sygn. akt II.Co.4835/13
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że:

1
nadać klauzulę wykonalności na punkt 4. wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 5.05.2011r., sygn. akt(...)zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r., sygn. akt(...)– na rzeczS. I.,M. I. (2),N. I.,A. I. (1)iJ. K. (1)jako spadkobierców powodaJ. I. (1);

2
nadać klauzulę wykonalności na punkt 6a. wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 5.05.2011r., sygn. akt(...)oraz na punkt III. wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r., sygn. akt(...)– na rzeczM. I. (1),S. I.,M. I. (2),N. I.,A. I. (1)iJ. K. (1)jako spadkobierców powodaJ. I. (1);

3
w pozostałej części oddalić wniosekM. I. (1);

4
zasądzić od dłużnika na rzecz wierzycielaS. I.kwotę 50,-zł tytułem zwrotu kosztów postępowania;

II
w pozostałej części oddalić zażalenie.

/-/ Agata Szlingiert/-/ Joanna Andrzejak-Kruk/-/ Brygida Łagodzińska

UZASADNIENIE
Postanowieniemz dnia 11.09.2013r. Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu:

1
nadał wyrokowi tego Sądu z dnia 5.05.2011r. wydanemu w sprawie(...)w jego punkcie 4 i 6a w brzmieniu nadanym wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r. wydanym w sprawie(...)oraz wyrokowi Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r. wydanemu w sprawie(...)w jego punkcie III klauzulę wykonalności przeciwkoA. I. (2)na rzeczM. I. (1),M. I. (2),N. I.,A. K.,S. I.iJ. I. (2), na których przeszło uprawnienie wierzycielaJ. I. (1);

2
kosztami postępowania obciążył uczestnika i na tej podstawie zasądził od niego na rzeczS. I.kwotę 50,-zł.

Jako podstawę powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołałart. 788 § 1 k.p.c.orazart. 779 § 2 k.p.c.Zdaniem Sądu wnioskodawcy wykazali, że nabyli w drodze dziedziczenia uprawnienieJ. I. (1)wynikające z wyroku z dnia 5.05.2011r. w jego punkcie 4 i 6a oraz z wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r. w jego punkcie III. Do wniosku załączyli bowiem odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 20.07.2012r., sygn. akt(...), z którego wynika, że na postawie ustawy nabyli spadek po zmarłym w dniu 13.02.2012r.J. I. (1).

Zażaleniena powyższe postanowienie złożył dłużnik, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Dłużnik powołał się naart. 1002 k.c.i stwierdził, żeM. I. (1)nie była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o nadanie na jej rzecz klauzuli wykonalności, gdyż tytuł egzekucyjny wydany został w sprawie o zachowek, którą wytoczyły wnuki spadkodawczyni, w tym zmarły późniejJ. I. (1), aM. I. (1)– jako żonie wnuka – nie przysługiwało roszczenie o zachowek.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie było częściowo zasadne.

Wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 5.05.2011r., sygn. akt(...)– częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r., sygn. akt(...)– zasądzona została odA. I. (2)na rzeczJ. I. (1): w punkcie 4. kwota 9.916,-zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5.05.2011r. oraz w punkcie 6a. kwota 900,-zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Roszczenie główne zasądzono tytułem zachowku po zmarłej w dniu 3.02.2003r.A. I. (3), która była babcią powoda oraz matką pozwanego ( por. uzasadnienie wyroku SO w Poznaniu z dnia 14.02.2012r., sygn. akt(...)). Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności złożyli spadkobiercy ustawowiJ. I. (1): żonaM. I. (1)oraz dzieci ( pozostali wnioskodawcy ). Wprawdzie uprawnienie wnioskodawców z tytułu dziedziczenia wykazane zostało w sposób wymaganyart. 788 § 1 k.p.c.( przez złożenie odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ), natomiast dłużnik w zażaleniu słusznie zauważa, że w zakresie zachowku uprawnienie to przeszło wyłącznie na dzieciJ. S.I.,M. I. (2),N. I.,A. I. (1)iJ. K. (1).
Kwestię tę przesądzaart. 1002 k.c., zgodnie z którym roszczenie z tytułu zachowku przechodzi na spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy. Cytowany przepis w sposób szczególny określa więc zasady dziedziczenia roszczenia o zachowek w sytuacji, gdy uprawniony do zachowku zmarł przed zaspokojeniem tego roszczenia. Na ograniczenie dziedziczenia nie ma przy tym wpływu fakt wytoczenia powództwa o zachowek jeszcze za życia uprawnionego ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 28.04.2010r., III CSK 143/09, publ. OSN 2010/11/154 ). W świetleart. 991 § 1 k.c.do zachowku poA. I. (3)uprawnione byłyby jedynie – jako jej zstępni – dzieci jej wnukaJ. I. (1), zmarłego w dniu 13.02.2012r. Uprawnienie do zachowku nie przysługiwałoby natomiast żonieJ. I. (1), czyli wnioskodawczyniM. I. (1). W konsekwencji nie przeszło też na nią w drodze spadkobrania roszczenie o zachowek przysługujące jej zmarłemu mężowi i w odniesieniu do niej nie można mówić o przejściu – w rozumieniuart. 788 § 1 k.p.c.– uprawnienia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym wydanym na rzecz zmarłegoJ. I. (1). Wprawdzie w postępowaniu klauzulowym, co do zasady, nie bada się merytorycznie, czy do przejścia praw lub obowiązków rzeczywiście doszło, natomiast nie można pomijać tych wyraźnych przepisów prawa, które wyłączają możliwość przejścia uprawnienia lub obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym.
Wyłączenie zart. 1002 k.c.nie dotyczy natomiast wierzytelności o zapłatę kosztów procesu stwierdzonych w pkt. 6a wyroku Sądu Rejonowego z dnia 5.05.2011r. oraz w pkt. III wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 14.02.2012r. Wierzytelności te mają charakter odrębny wobec roszczenia o zapłatę zachowku i stąd przeszły w wyniku dziedziczenia na wszystkich spadkobiercówJ. I. (1), również na wnioskodawczynięM. I. (1).

Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w sposób opisany w pkt. I sentencji ( tj. poprzez oddalenie wnioskuM. I. (1)o nadanie klauzuli wykonalności na punkt 4. wyroku z dnia 5.05.2011r. ), a w pozostałej części – zgodnie zart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c.– oddalił zażalenie jako bezzasadne.

/-/ Agata Szlingiert/-/ Joanna Andrzejak-Kruk/-/ Brygida Łagodzińska