Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 894/14
Data wyroku: 2014-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dariusz Mazurek, Anna Pelc, Anna Gawełko
Słowa kluczowe: Protest Wyborczy
Podstawa prawna: art. 111 § 1 Kodeksu wyborczego
Teza: Art. 111 par. 1 Kodeksu wyborczego odnosi sie tylko wyłacznie do nieprawdziwych informacji zawartych w materiale wyborczym, nie dotyczy on komentarzy i przymiotów kandydata. Jeżeli takie komentarze i ocena naruszają dobro osobiste kandydata, to może on dochodzic ochrony na zasadzach ogólnych (art. 23 i 24 kc), a nie na podstawie art. 111 par. 1 Kodeksu wyborczego.

Sygn. akt I ACz 894/14

POSTANOWIENIE

Dnia 22 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym

Przewodniczący:

SSA Anna Gawełko (spr.)

Sędziowie:

SA Anna Pelc
SA Dariusz Mazurek

Protokolant:

st. sekr. sądowy Cecylia Solecka

po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r.
z wnioskuK. K.pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (1)dlaP.
z udziałemKomitetu Wyborczego WyborcówR. P. (2)P.reprezentowanego przez pełnomocnika wyborczegoR. O.
o zakazanie rozpowszechniania informacji, przepadek materiałów wyborczych, nakazanie sprostowania informacji i przeproszenia, nakazanie zapłaty na rzecz instytucji charytatywnej
na skutek zażalenia uczestnika
od postanowienia Sądu Okręgowego w Przemyślu
z dnia 17 października 2014 r. , sygn. akt I Ns 104/14
p o s t a n a w i a :
z m i e n i ć zaskarżone postanowienie w pkt. 1 – 4 i oddalić wniosek.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 17.10.2014 r., sygn. akt I Ns 104/14 sprostowanym postanowieniem z dnia 20.10.2014 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu w sprawie z wnioskuK. K.pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (1)dlaP.z udziałem Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (2)P.reprezentowanego przez pełnomocnika wyborczegoR. O.postanowił :
1. zakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu WyborcówR.O.P.P.rozpowszechniania nieprawdziwychinformacji o kandydacie na Prezydenta MiastaP.orazradnego MiastaP.z ramienia Komitetu WyborczegoWyborcówR. P. (1)dlaP.R.

C.ujawnionych w ulotce wyborczej zatytułowanej „(...)
(...)” dotyczących :
- niezrealizowania obietnic : sprowadzenia inwestorów, tworzenianowych miejsc pracy, wybudowania: nowych salgimnastycznych, wodnego placu zabaw, kładki rowerowej nadS., pawilonu na stoku narciarskim i zimowego boiska zlodowiskiem,
- „wyrzucenia w błoto ponad 26,6 mln zł w 3 inwestycjach”, tj.dotyczących Strefy Ekonomicznej, pawilonu narciarskiegoi stadionu Czuwaj,
- stopnia bezrobocia wP.w roku 2014 – 23,9 %,
- zarobków na stanowisku Prezydenta MiastaP.w roku2002–8.000,00 zł i w roku 2014 – 160.000,00 zł,
2. orzec przepadek materiałów wyborczych w postaci ulotek zatytułowanych „(...)?” należących do Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (2)P.,
3. nakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu WyborcówR.O.P.P.przeproszenie kandydata naPrezydenta MiastaP.oraz radnego MiastaP.R. C.z ramienia Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (1)dlaP.poprzez wręczeniepodpisanego przez pełnomocnika wyborczego uczestnikaoświadczenia o następującej treści :
„Przepraszam PanaR. C.kandydata na Prezydenta MiastaP.oraz radnego MiastaP.za to, że w kampanii wyborczej przed wyborami do organów stanowiących samorządu terytorialnego w 2014 r. rozpowszechniliśmy w ulotce zatytułowanej „(...)?” nieprawdziwe informacje dotyczące :
- niezrealizowania obietnic : sprowadzenia inwestorów, tworzenia nowych miejsc pracy, wybudowania : nowych sal gimnastycznych, wodnego placu zabaw, kładki rowerowej nadS., pawilonu na stoku narciarskim i zimowego boiska z lodowiskiem,
- „wrzucenia w błoto ponad 26,6 mln. zł w 3 inwestycjach”, tj. dotyczących : Strefy Ekonomicznej, pawilonu narciarskiego i stadionu(...),
- stopnia bezrobocia wP.w roku 2014 – 23,9 %,
- zarobków na stanowisku Prezydenta MiastaP.wroku 2002 8.000.00 i w roku 2014 – 160.000,00 zł „
4. nakazać uczestnikowi Komitetowi Wyborczemu WyborcówR. P. (2)P.wpłacenie kwoty1.000.00złna rzeczStowarzyszenia Pomocy (...)i(...)wP., KRS(...),
5. oddalić wniosek w pozostałym zakresie,
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że informacje zawarte w ulotce są częściowo nieprawdziwe, co dało podstawę do częściowego uwzględnienia wniosku, jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Powyższe postanowienie uczestnik zaskarżył w całości, wniósł o jego zmianę i oddalenie wniosku pełnomocnika wyborczego Komitetu Wyborczego WyborcówR. P. (1)dlaP..
Zarzucił :

1
naruszenieart. 111§1 ustawy z dnia 5.01.2011r. Kodeks wyborczypoprzez przyjęcie, że ulotka zatytułowana „(...)” zawiera informacje nieprawdziwe, wprowadzające wyborców w błąd,

2
naruszenie przepisów postępowania, a to:

a
art. 227w zw. zart. 232 kpcpoprzez nieuzasadnione oddalenie wniosków dowodowych składanych przez pełnomocnika uczestnika w trakcie postępowania ,

b
art. 233 kpcpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w sprawie, dokonanie oceny dowolnej przedkładanych przez strony dowodów oraz przyjęcie wbrew stanowi faktycznemu i zasadom logiki, że wszystkie obietnice złożone przezR. C., o których mowa w przedmiotowej ulotce są zrealizowane, a przynajmniej podjęte działania do ich zrealizowania , a to w szczególności aquapark, multikino, zimowe boisko z lodowiskiem , oczka wodne, wodnego placu zabaw, dwóch kładek rowerowych nadS., ponadto uznania za nieprawdziwe i wprowadzające w błąd stwierdzenie „wyrzucił w błoto” ponad 26,6 mln zł na inwestycje ,

3
naruszenie art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez pominięcie przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, że osoby podejmujące działalność publiczną w sposób nieunikniony, a zarazem świadomy i dobrowolny wystawiają się na kontrolę i reakcję ze strony opinii publicznej oraz przyjęcie, że przedmiotowa ulotka może naruszać dobra osobisteR. C.pomimo tego, że zgodnie z w/w Konwencją odporność polityków i osób publicznych na krytykę musi być podwyższona, a zróżnicowanie zakresu ochrony dóbr osobistych w stosunku do osób pełniących rolę publiczną stanowi jedną z podstawowych zasad w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka ,

4
naruszenieart.54 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji oraz cenzura prewencyjna środków społecznego przekazu i koncesjonowanie prasy są zakazane (…),

5
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Sąd, że wP.znajdują się aquapark, multikino, zimowe boisko z lodowiskiem , oczka wodne , wodny plac zabaw, dwie kładki rowerowe nadS., a ponadto, że PrezydentR. C.sprowadził doP.inwestorów do strefy ekonomicznej ,

6
nierozpatrzenie istoty sprawy, tj. nieustalenie czy faktycznie prezydentR. C.obiecywał rzeczy, o których mowa w treści ulotki, „Obiecanki i cacankiR. C.” (…) natomiast ocena , czy obietnice zostały zrealizowane i w jakim stopniu należało pozostawić lokalnej społeczności.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Z treści materiału wyborczego, którym jest ulotka zatytułowana „(...)?”na pierwszej stronie przedstawiono wizerunekR. C., pod którym znajduje się napis „uwierz liczbom , nie obietnicom”, na drugiej stronie ulotki przypomniano obietnice wyborcze złożone przezR. C.w poprzednich wyborach samorządowych w 2010 r., na trzeciej stronie zaprezentowano ocenę dokonań kandydata poprzez zamieszczenie w ulotce ilustracji trzech inwestycji : strefa ekonomiczna, pawilon narciarski i stadion Czuwaj opatrzonych komentarzem „ tak miało być” - „tak jest” uzupełnionych informacją w stosunku do każdej inwestycji „C.wyrzucił w błoto”- z wymienieniem konkretnych kwot w milionach złotych, zaś na czwartej stronie przedstawiono dane dotyczące roku 2002 r i roku 2014 r. porównujące dług miasta, cenę wody, bezrobocie, podatek oraz zarobkiC., przy czym, jeśli chodzi o bezrobocie, podatek oraz zarobkiC.zamieszczono odnośniki w postaci gwiazdek precyzujące treść informacji .
Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uznał, że niektóre informacje są istotnie nieprawdziwe przez co naruszają one dobra osobiste, jakim jest dobre imię kandydata na Prezydenta MiastaP.R. C.. Przedstawiają go jako osobę czyniącą jedynie obietnice bez pokrycia i nie podejmującą żadnych działań zmierzających do ich realizacji oraz źle gospodarującą finansami miasta i niewątpliwie mogą wpłynąć na ostateczne rozstrzygnięcie o tych wyborach.
Zgodnie z art. 111§ 1 Kodeksu wyborczego ( Dz. U z 2011r., nr 21, poz.112 ze zm.) , jeżeli materiały wyborcze zawierają informacje nieprawdziwe, kandydatowi lub pełnomocnikowi wyborczemu służy prawo zwrócenia się do Sądu Okręgowego o ochronę przewidzianą w pkt. od 1 – 6. Wymieniony przepis odnosi się tylko i wyłącznie do nieprawdziwych informacji zawartych w materiałach wyborczych, nie dotyczy on komentarzy i oceny przymiotów kandydata. Jeżeli takie komentarze i ocena naruszają dobra osobiste kandydata, to może on dochodzić ochrony na zasadach ogólnych (art. 23 , 24 kc), a nie w oparciu o wskazany przepis Kodeksu wyborczego .
Trafnie zarzucił zatem skarżący, iż Sąd I instancji naruszył art. 111§ 1 Kodeksu wyborczego. Sąd ten bowiem ocenił zebrany materiał dowodowy przez pryzmat przesłanek naruszenia dóbr osobistych określonych wart. 23 i 24 kc, które to przepisy nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie .
Dodać należy, że w odniesieniu do informacji zawartych w ulotce, mających charakter ocenny, informacje takie nie podlegają weryfikacji w płaszczyźnie prawdziwości lub fałszu, bowiem są projekcją ocen wyrażonych przez autora ulotki . Dlatego nie ma do nich zastosowania tryb przewidziany wart. 111 § 1 ustawy Kodeks wyborczy( vide podobnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku w postanowieniu z 1.09.1993 r. I ACz 669/93 na tle obowiązywaniaart. 139 ust. 2 ustawy Ordynacja Wyborcza do sejmu RP).
Sąd Apelacyjny podziela zarzut podniesiony w zażaleniu , że przedmiotem sprawy winno być ustalenie, czyR. C.obiecywał rzeczy, o których mowa w ulotce, a ocenę, czy zostało to zrealizowane, pozostawiono wyborcom, na co wskazuje umieszczenie znaków zapytania w treści postawionych pytań.
Nie można też odmówić słuszności skarżącemu w przedmiocie zarzutu naruszenia art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zgodnie z którym każdy ma prawo do wyrażania opinii bez ingerencji władz publicznych. W tych kwestiach wypowiadał się wielokrotnie Europejski Trybunał Praw Człowieka. W wyroku z 8.07.1986 r. w sprawieL.przeciwko Austrii ( skarga nr(...)) Trybunał podkreślił, że polityk, ( a takim niewątpliwie jestR. C.), musi pogodzić się z przyznanym opinii publicznej i dziennikarzom szerszym prawem krytyki i musi wykazać się „twardszą skórą” . Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa szczególnie szerokie gwarancje wolności wypowiedzi politycznych przysługują w toku kampanii wyborczych . Przykładem takich rozstrzygnięć jest sprawa Kwiecień przeciwko Polsce ( wyrok z 9.01.2007 r. skarga nr(...)). W sytuacji, gdy krytyka zawiera wypowiedzi ocenne, to ze względu na ich naturę nie można wymagać dowodzenia ich prawdziwości albo fałszu .
Celem ulotki Komitetu uczestnika w istocie jest wyrażenie wątpliwości dotyczących przydatnościR. C.do dalszego sprawowania urzędu Prezydenta Miasta - w świetle jego dotychczasowych dokonań, nie zaś personalny atak na jego osobę .
Należy przyjąć, że publikując ulotkę uczestnik działał w dobrej wierze z zamiarem zwrócenia uwagi opinii publicznej na fakty przedstawione w jej treści .
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpci orzekł jak w sentencji .