Sąd Okręgowy w Toruniu
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 538/14
Data wyroku: 2014-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Walenta, Barbara Plewińska, Mirosław Wiśniewski
Słowa kluczowe: Oszustwo, Kara
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk

Sygn. akt IX Ka 538 / 14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 grudnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Toruniu IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - SSO Andrzej Walenta
Sędziowie  - SO Mirosław Wiśniewski
- SO Barbara Plewińska / spr /
Protokolant - stażysta Marzena Chojnacka
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Toruniu delegowanego do Prokuratury Okręgowej w Toruniu -Małgorzaty Partyki
sprawyM. W. (1)
oskarżonego zart. 286 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu
z dnia 26 czerwca 2014 roku sygn. akt II K 1266 / 13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
ustala, iż czynem opisanym w punkcie 2 aktu oskarżenia doprowadził pokrzywdzona do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie500,- zł., dotyczącej jedynie kosztu przejazdu taksówką,

2
obniża wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności do1 / jednego / roku,

3
uchylapunkty: II, III i IV,

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od Skarbu Państwa / Sądu Rejonowego w Toruniu / na rzecz adwokataH. R.kwotę 516,60 zł. / pięciuset szesnastu złotychi sześćdziesięciu groszy / brutto tytułem nieopłaconej pomocy udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

IV
zwalnia oskarżonego z obowiązku poniesienia kosztów sądowychw postępowaniu odwoławczym, a wydatkami powstałymi w tym postępowaniu obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IX Ka 538/14

UZASADNIENIE
M. W. (1)został oskarżony o to, że:

1
W dniu 19 lutego 2013 r. wT., działając z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziłN. P.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci bonufirmy (...)wartości 400 zł, w ten sposób, że na portalu internetowym tablica.pl dokonał zakupu w. w bonu, a następnie wprowadził sprzedającego w błąd co do dokonania przelewu kwoty 400 zł tytułem zapłaty, poprzez przesłanie stwierdzającego nieprawdę dokumentu w postaci „Potwierdzenia operacji”, czym działał na szkodęN. P.,

tj. o czyn zart. 286 § 1 kk

2
W dniu 5 kwietnia 2013 r. wT., działając z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziłM. W. (2)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 6.500 zł, w ten sposób, że wprowadził pokrzywdzoną w błąd co do zamiaru wywiązania się z umowy na wykonanie usługi towarzyskiej i przesłał jej stwierdzający nieprawdę dokument w postaci „Potwierdzenia operacji” tytułem opłaty za wykonanie usługi, czym działał na szkodęM. W. (2),

- tj. o czyn zart. 286 § 1kk
Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 roku Sąd Rejonowy w Toruniu, uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów z tym ustaleniem, iż działał on ciągiem przestępstw zart. 286 § 1 kki za to, w myślart. 91 § 1 kkw zw. zart. 286 § 1 kk, wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kk, warunkowo zawiesił na okres 5 lat tytułem próby, oddając go jednocześnie w tym czasie, na podstawieart. 73 § 1 kk, pod dozór kuratora sądowego i zobowiązując, na podstawieart. 72 § 1 pkt 4 kk, do podjęcia pracy zarobkowej w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.
Zwolnił oskarżonego z kosztów sądowych, wydatkami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataH. R.kwotę 588 złotych powiększoną o należną stawkę podatku VAT tytułem zwrotu kosztów obrony udzielonej oskarżonemu z urzędu.
Wyrok ten zaskarżyłw części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego oskarżyciel publiczny, podnosząc zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, skutkującej tym, że wymierzona zaskarżonym wyrokiem sankcja nie spełni swych celów w zakresie prewencji indywidualnej i ogólne, a także w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
W oparciu o powyższe skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięć zawartych w punktach II, III i IV wyroku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zarzut rażącej niewspółmierności orzeczenia o karze sformułowany w apelacji oskarżyciela publicznego okazał się zasadny, a jego uwzględnienie skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w tym zakresie. Jednocześnie, z urzędu, w trybieart. 440 kpk, sąd odwoławczy dokonał także modyfikacji rozstrzygnięcia dotyczącego czynu z punktu II aktu oskarżenia.
Stwierdzić należało, że w świetle zgromadzonych dowodów nie ulegało wątpliwości, że sąd I instancji prawidłowo uznał, iż oskarżony nie tylko wyłudził bon odN. P., ale i wprowadzając w błądM. W. (2)co do zamiaru zapłaty, skłonił ją do przyjazdu na własny koszt taksówką zW.doT.i wykonania „usługi towarzyskiej”. Skoro oskarżony obie w/w osoby doprowadził w wyniku wprowadzenia ich w błąd do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, trafnie został uznany zaskarżonym wyrokiem za winnego dopuszczenia się ciągu przestępstw zart. 286 § 1 kkna ich szkodę.
W trakcie kontroli instancyjnej sąd odwoławczy dostrzegł konieczność dokonania w trybieart. 440 kpkzmiany tego rozstrzygnięcia w części odnoszącej się do czynu z punktu II aktu oskarżenia w zakresie określonej w nim wysokości szkody.
W ocenie sądu odwoławczego, w realiach sprawy, szkoda, której spowodowaniem w ramach popełnienia przestępstwa zart. 286 § 1 kknależało obciążyć oskarżonego, wyrażała się w kwocie równej jedynie należności, którą pokrzywdzona uiściła za przyjazd taksówką doT., pozostając w wywołanym przez jego zapewnienia przekonaniu, że koszt podróży zostanie jej przez niego zwrócony. Jak słusznie zauważył sąd orzekający, odpłatne świadczenie usług towarzyskich o charakterze seksualnym nie jest społecznie akceptowane i narusza zasady współżycia społecznego. Z tych właśnie powodów powszechnie przyjmuje się, że roszczenie o zapłatę za świadczone usługi seksualne nie korzysta z ochrony prawnej i nie można skutecznie dochodzić go przed sądem (vide: wyrok oddalający powództwo – k. 53kk). Mimo, że na gruncieart. 286 § 1 kkpojęcie „mienia” wykładane jest szeroko i rozumie się je generalnie jako synonim majątku, a więc całokształt sytuacji majątkowej danego podmiotu,konsekwentnie przyjąć należało zatem również, że tego rodzaju usługi nie stanowią „mienia”, na straży rozporządzenia którym stoi prawo karne. Utrzymanie w mocy orzeczenia, które uznając za przestępstwo czyn oskarżonego, polegający na skłonieniu kogoś do świadczenia tego rodzaju usługi nieuczciwą metodą, przyznawało roszczeniu z niej wynikającemu ochronę właściwą dla czynów wykraczających przeciwko obrotowi gospodarczemu, którego ochrona leży w społecznym interesie, byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Mając na uwadze powyższe, sąd odwoławczy – niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów skarżącego - dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie I poprzez ustalenie, że przestępny charakter miało tylko wypełniające znamiona występku zart. 286 § 1 kkdziałanie oskarżonego, które doprowadziło pokrzywdzonąM. W. (2)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 500 zł, stanowiącej koszt przejazdu taksówką.
Konieczna okazała się też zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczenia o karze. Wymierzona oskarżonemu za popełnienie ciągu dwóch przestępstw zart. 286 § 1 kkkara 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby jawiła się rzeczywiście w realiach sprawy jako rażąco niesprawiedliwa w rozumieniuart. 438 pkt 4 kpk.
Apelacja trafnie podważała ustalenie sądu I instancji, że wobec oskarżonegoM. W. (1)zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna. Decyzję sądu meriti o skorzystaniu wobec niego z dobrodziejstwa środka probacyjnego faktycznie uznać należało za błędną w świetle przesłanek zart. 69 kk. W istocie brak było bowiem okoliczności pozwalających zasadnie przyjąć, że warunkowe zawieszenie wykonania kary będzie wystarczające, by zapewnić osiągnięcie wobec niego celów wychowawczych i zapobiegawczych, a jego resocjalizacja prawidłowo przebiegać będzie w warunkach wolnościowych. Warunkowe zawieszenie wykonania kary byłoby – zdaniem sądu odwoławczego - dla tego oskarżonego nieuzasadnioną nagrodą.
Z odnoszącego się do tej kwestii fragmentu uzasadnienia wyroku wynikało, że sąd I instancji wywodził potrzebę zawieszenia wykonania kary orzeczonej wobecM. W. (1)głównie z tego, że oskarżony zaprezentował krytyczną opinię wobec przestępstw, których się dopuścił, a jego zachowanie po ich popełnieniu (przyznanie się do winy, naprawienie części szkody oraz podjęcie próby ustabilizowania trybu życia) korespondowało z treścią jego deklaracji o tym, że będzie już przestrzegał prawa.
Przekonanie, że kara z warunkowym zawieszeniem osiągnie cele wobec sprawcy przestępstwa bazować musi jednakże na całościowej ocenie wielu czynników, pośród których istotne znaczenie mają - całkowicie pominięte przez sąd w tym kontekście – elementy takie, jak postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, a nie tylko na jego zachowaniu się po popełnieniu przestępstwa. Racjonalne sformułowanie prognozy kryminologicznej wymaga sięgnięcia przede wszystkim do osobowości sprawcy, trybu życia, jaki prowadzi.
Te zaś w wypadku oskarżonego przemawiały za wymierzeniem kary izolacyjnej. Dotychczasowy sposób życiaM. W. (1)nie uzasadniał bowiem w żadnym stopniu przekonania, że perspektywa możliwości wykonania kary pozbawienia stanowić będzie odpowiednią gwarancję, iż nie powróci on na drogę przestępstwa. Oskarżony, który ma dopiero 29 lat, był już wszak dotychczas 5-krotnie karany sądownie za popełnianie skierowanych przeciwko mieniu przestępstw tożsamych z tymi osądzonymi zaskarżonym wyrokiem. Wymierzane mu kary wolnościowe (ograniczenia wolności, zamienione następnie wskutek jego postępowania na zastępcze kary pozbawienia wolności, ani pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania) nie były jednak w stanie wdrożyć go do przestrzegania prawa. Oskarżony każdorazowo lekceważył dane mu na resocjalizację w warunkach wolnościowych szanse. Ciągu przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem, kolejnych – mających charakter zaplanowany - przestępstw zart. 286 § 1 kkdopuścił się on w okresie próby związanym z warunkowym zawieszeniem wykonania aż trzech orzeczonych za takie same czyny kar, w zaledwie dwa miesiące od wydania wyroku w ostatniej sprawie. Świadczy to o demoralizacji oskarżonego, jego lekceważeniu dla porządku prawnego oraz o nieskuteczności dotychczasowego procesu resocjalizacyjnego, któremu był poddawany. W tej sytuacji brak było uzasadnionych podstaw, by przypuszczać, że kara łagodna, a jako taką należałoby ocenić kolejną karę z warunkowym zawieszeniem wykonania, byłaby w stanie wdrożyć oskarżonego do przestrzegania prawa. Dla osiągnięcia wobec niego celów kary, zwłaszcza realizacji funkcji odstraszającej, niezbędne było orzeczenie, stanowiącej realną dolegliwość, bezwzględnej kary pozbawienia wolności.
Bezwzględna kara pozbawienia wolności w wysokości 2 lat nie była jednak – wbrew temu, czego domagał się skarżący - w ocenie sądu odwoławczego, sankcją adekwatną do wagi czynów oskarżonego. W rzeczywistości (vide dokonana zmiana wyroku) spowodowana nimi szkoda była w istocie stosunkowo niewielka. W ocenie sądu odwoławczego karą odpowiadającą stopniowi społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu przestępstw i jego zawinieniu, będzie kara 1 roku pozbawienia wolności. W należyty sposób uwzględnia ona także zarówno okoliczności dotyczące osoby oskarżonego (obciążające - związane z jego nagannym trybem życia i łagodzące - związane z jego postawą po popełnieniu przestępstwa), jak i te związane z okolicznościami popełnienia przez niego czynów zart. 286 § 1 kk.
Kierując się powyższym, sąd odwoławczy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie wymiaru orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności z 2 lat do 1 roku i uchylenie orzeczenia o zastosowaniu środka probacyjnego zawartego w punkcie II wyroku oraz pozostałych związanych z nim rozstrzygnięć (punkty III i IV wyroku).
Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu, dlatego też w pozostałym zakresie został on utrzymany w mocy.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w oparciu o przepisy§ 14 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
O kosztach procesu - zwalniając oskarżonego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym i obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa - orzeczono na podstawieart. 635 kpkw zw. zart. 624 kpk, mając na uwadze sytuację materialną oskarżonego i jego ograniczone w związku z orzeczeniem kary o charakterze bezwzględnym możliwości zarobkowe.