Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 82/13
Data wyroku: 2014-01-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Słowa kluczowe: Renta Rolnicza
Podstawa prawna: art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt IV U 82/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 stycznia 2014r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

st. sekr. sądowy Marta Żuk

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014r. wS.
odwołaniaZ. P.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
z dnia 3 grudnia 2012r. (Nr(...))
w sprawieZ. P.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wysokość renty rolniczej
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawoZ. P.do wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej za okres od 26 października 2012r. do 31 grudnia 2012r.

Sygn. akt: IV U 82/13UZASADNIENIE

Decyzją z 3 grudnia 2012r. znak:(...)Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie przepisówustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzyznałZ. P.rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy poczynając od 26 października 2012r. na stale. Jednocześnie zawiesił w 100% wypłatę części uzupełniającej świadczenia z powodu prowadzenia przez ubezpieczona działalności rolniczej.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłaZ. P.wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, że ma prawo do wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej za okres od 26 października 2012r. do 31 grudnia 2012r. Wskazała, że ubezpieczeniu społecznemu rolników została objęta na swój wniosek z własnego gospodarstwa rolnego, które stanowi własność jej i jej mężaA. P.. Od chwili utraty zdrowia ,tj. od 10 czerwca 2009r. nie użytkuje ona gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką. Podobnie jej mąż, który od 2003r. przebywa na rencie nie jest w stanie pracować w gospodarstwie rolnym, w tym również w gospodarstwie rolnym, które nabył w spadku po rodzicach w udziale 1/3 części. Brak faktycznego prowadzenia działalności rolniczej uzasadnia zmianę zaskarżonej decyzji (odwołanie k.1-2).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawieart.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi brak jest podstaw do jej zmiany (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.3-4).
Sąd ustalił, co następuje:

Zaskarżoną decyzją z 3 grudnia 2012r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do renty rolniczej na stałe, poczynając od 26 października 2012r. Jednocześnie wobec ustalenia, że ubezpieczona prowadzi działalność rolniczą zawiesił wypłatę części uzupełniającej świadczenia w 100% (decyzja z 3 grudnia 2012r. k.53-54 akt rentowych).

Ubezpieczona i jej mążA. P.są właścicielami na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej nieruchomości rolnej położonej na terenie gminyS.o powierzchni fizycznej 0,08 ha, co stanowi 0,0625 ha przeliczeniowych (zaświadczenie Urzędu GminyS.z 4 grudnia 2012r. k.50 akt rentowych). Ponadto małżonkowieP.są właścicielami nieruchomości rolnej położonej na terenie gminyW.(we wsiS.) o powierzchni fizycznej 2,43 ha, z czego grunty orne stanowią powierzchnię 0,92 ha fizycznego, co z kolei stanowi 0,1740 ha przeliczeniowych (wypis z rejestru gruntów nieruchomości rolnej położonej wS.k.65 akt rentowych oraz zaświadczenie Urzędu GminyW.z 4 grudnia 2012r. k.51 akt rentowych). Łącznie powierzchnia nieruchomości rolnych małżonkówP.w części dotyczącej użytków rolnych (gruntów ornych) wynosi 1 ha fizyczny (0,08 ha + 0,92 ha) i 0,2365 ha przeliczeniowych (0,0625 + 0,1740 ha).
Oprócz nieruchomości stanowiącej własność wspólną małżonkówP.A. P.jest współwłaścicielem nieruchomości rolnych w udziale 1/3 części położonych na terenie gminyS.i gminyW.o łącznej powierzchni 5,14 ha fizycznych. Współwłasność teA. P.nabył w drodze dziedziczenia po rodzicachJ. P.zmarłym w dniu 12 stycznia 1993r. iZ. P.zmarłej w dniu 26 kwietnia 1988r. (zaświadczenie Urzędu GminyS.z 4 grudnia 2012r. k.49 akt rentowych i zaświadczenie Urzędu GminyW.z 4 grudnia 2012r. k.51 akt rentowych).

Z uwagi na pogarszający się stan zdrowia od 2009r. ubezpieczona nie pracowała we wspólnym gospodarstwie rolnym. Mąż ubezpieczonej uprawiał grunt orny stanowiący majątek wspólny małżonków do 3 stycznia 2013r. ,tj., do chwili zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości. Uprawiał na nim pszenicę, zboże, ziemniaki. Ani ubezpieczona, ani jej mąż nie uprawiali nieruchomości rolnej, którąA. P.nabył w drodze spadkobrania po rodzicachA. P.. Od chwili śmierci rodzicówA. P.nieruchomości te leżały ugorem. Od 2003r.A. P.pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy wpłacaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zaświadczenie z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 17 stycznia 2014r. - w kopercie na k.13 kat sprawy, zeznania świadkaA. P.k.14v-15 – nagranie od minuty 3 do 14, zeznania ubezpieczonej k.15 – nagranie od minuty 16 do 24 i k.9v-10 nagranie od minuty 1 do 16).
W dniu 18 grudnia 2012r.A. P.zawarł umowę dzierżawy, na mocy której wydzierżawiłJ. P.na okres 10 lat udział w wysokości 1/3 części w nieruchomości rolnej nabytej w drodze spadkobrania po rodzicach (umowa dzierżawy z 18 grudnia 2012r. k.60-61 akt rentowych). W dniu 3 stycznia 2013r.A. P.iJ. P.zawarli aneks do powyższej umowy dzierżawy, na mocy której umową dzierżawy objęta została równieżdziałka nr (...)z nieruchomości rolnej stanowiącej własność obojga małżonków ,tj. ubezpieczonej iA. P.położonej we wsiS.. Podpis po aneksem do powyższej umowy złożyła również ubezpieczona. Ponadto do aneksu do umowy dzierżawy dołączone zostało oświadczenieR. P.(brataA. P.) stanowiącego drugiego współwłaściciela – w udziale 2/3 części nieruchomości rolnej po rodzicachA. P.zawierające zgodę na wydzierżawienie przezA. P.jego udziału w nieruchomości (aneks do umowy dzierżawy z 18 grudnia 2012r. zawarty w dniu 3 stycznia 2013r. i oświadczenieR. P.z 3 stycznia 2013r. k.72-74 akt rentowych). W związku z powyższym decyzją z 4 stycznia 2013r. organ rentowy podjął wypłatę na rzecz ubezpieczonej poczynając od 1 stycznia 2013r. części uzupełniającej renty rolniczej (decyzja z 4 stycznia 2013r. k.76 akt rentowych).

Sąd zważył, co następuje:

OdwołanieZ. P.okazało się uzasadnione.
Zgodnie zart.28 ust.1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz.U. z 2008r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) wypłata renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych wust.2-8, jeżeli rencista prowadzi działalność rolniczą. Zgodnie zaś zustępem 3powołanego przepisu wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniemust.5-7 i 9-11. W myślustępu 4powyższego przepisu uznaje się, że rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że organ rentowy dokonał błędnej wykładni przepisuart.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi doszedł do niewłaściwego wniosku, że ubezpieczona jako rencistka, nie zaprzestała po nabyciu prawa do renty prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu przepis art.28 ust.4 ustawy nie reguluje wyczerpująco sytuacji, w których uzasadnione jest przyjęcie, że rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, ale wskazuje jedno z kryteriów, kiedy należy uznać, że rencista nie prowadzi już działalności rolniczej. Z przepisu tego nie wynika natomiast, że przez sam fakt, iż rencista jest właścicielem gospodarstwa rolnego, uzasadnione jest przyjęcie, że rencista ten nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W ocenie Sądu o tym, czy rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej decyduje każdorazowo stan faktyczny, a zatem fakt, czy dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą i pracuje w gospodarstwie rolnym, zarządza tym gospodarstwem. Na stanowisku takim stoi również Sąd Najwyższy (vide: uchwała SN z 6 maja 2004r., II UZP 5/06, OSNP 2004/22/389), a także Sąd Apelacyjny w Lublinie, który w wyroku z 1 sierpnia 2012r. w sprawie III AUa 615/12 (LEX nr 1216343) wskazał, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art.6 pkt 3 ustawy z 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie ulega zawieszeniu na podstawie art.28 ust.1 i 3 w związku z ust.4. Z przedstawionych wyżej ustaleń wynika, że ubezpieczona jest właścicielką wraz z mężem nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni 2,51 ha fizycznych (2,43 + 0,08), przy czym użytki rolne (grunty orne) stanowią 1 ha fizyczny i 0,2365 ha przeliczeniowych. Ponadto mąż ubezpieczonej jest współwłaścicielem w udziale 1/3 części nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni ponad 5 ha fizycznych, przy czym z uwagi na to, że udział w tych nieruchomościach nabył w drodze dziedziczenia stanowi on jego majątek osobisty (nie objęty wspólnością majątkową małżeńską). Fakt, że ubezpieczona i jej mąż są właścicielami nieruchomości rolnej nie jest (nie był w dacie wydania decyzji) wystarczający do uznania, że ubezpieczona jako rencistka nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej, gdyż jak wskazano wyżej okolicznością istotną w tej mierze jest to, czy rencista pozostając właścicielem gospodarstwa rolnego faktycznie prowadzi działalność rolniczą. I tak, z dalszych ustaleń Sądu wynika, że jakkolwiek ubezpieczona i jej mąż zawarli umowę dzierżawy nieruchomości rolnych dopiero w dniu 3 stycznia 2013r., to już w dacie przyznania ubezpieczonej prawa do renty ,tj. od 26 października 2012r. ubezpieczona nie prowadziła działalności rolniczej. Ze spójnych zeznań świadkaA. P.i samej ubezpieczonej wynika, że od chwili śmierci rodzicówA. P., aniA. P.samodzielnie, ani wspólnie z żoną (ubezpieczoną) nie prowadzili działalności rolniczej na gruntach nabytych przezA. P.w drodze dziedziczenia. Okoliczność tę potwierdza również dokument w postaci zaświadczenia z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z którego wynika, żeA. P.nie jest zarejestrowany w ewidencji producentów i w latach 2004-2013 nie pobierał płatności bezpośrednich (zaświadczenie – w kopercie na k.13 akt sprawy). Z zeznań świadkaA. P.i zeznań samej ubezpieczonej wynika dalej, że na gruntach ornych stanowiących majątek wspólny małżonkówP.,A. P.prowadził działalność rolniczą do 3 stycznia 2013r. ,tj. do chwili zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości. Podkreślić jednak należy, że w przepisieart.28 ust.4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówmowa jest o prowadzeniu działalności rolniczej w kontekście gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie zaś zart.1 ustawy z 15 listopada 1984r. o podatku rolnym(Dz.U. z 2013r. Nr 1381) opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty rolne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, a myśl art.2 ust.1 tej ustawy za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa wart.1(a zatem użytków rolnych), o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej. Tymczasem, jak wynika w przedstawionych wcześniej ustaleń faktycznych, powierzchnia użytków rolnych, czyli gruntów ornych (wyłączając nieużytki i lasy – vide: k.50, 51 i 65 akt rentowych) stanowiących własnośćZ.iA.małżonkówP.wynosi równo 1 ha fizyczny (nie przekracza 1 ha fizycznego) i 0,2365 ha przeliczeniowych (vide: ustalenia faktyczne). Oznacza to, że brak jest podstaw do uznania, że w dacie przyznania ubezpieczonej renty rolniczej ,tj. w dniu 26 października 2012r. prowadziła ona działalność rolniczą uzasadniającą zawieszenie wypłaty części uzupełniającej renty.
Mając na uwadze powyższe okoliczności i na podstawieart.477.14§2 kpcSąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iżZ. P.ma prawo do wypłaty części uzupełniającej renty rolniczej za okres od 26 października 2012r. do 31 grudnia 2012r.