Sąd Okręgowy w Tarnowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 441/14
Data wyroku: 2014-12-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Edward Panek, Marek Syrek, Mariusz Sadecki
Słowa kluczowe: Księgi Wieczyste
Podstawa prawna: Art. 626^8^ § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Sygn. akt I Ca 441/14

POSTANOWIENIE
Dnia 12 grudnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie - Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Edward Panek
Sędziowie: SO Marek Syrek , SO Mariusz Sadecki
po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 roku w Tarnowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuD. Z.
o wpis prawa własności w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)
na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowegow Tarnowie z dnia 3 września 2014 roku , sygn. akt DZKW /TR2T/00002781/14

postanawia:

oddalić apelację .

Sygn. akt I Ca 441/14

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniD. Z.we wniosku skierowanym do Sądu Rejonowego w Tarnowie domagała się ujawnienia jej w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)jako wyłącznej właścicielki nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...), obrębuS., w miejsce wpisanych w tej księdze :P. S.,A.zM.S.,P. M.iM. M. (2).
Uzasadniając zasadność przedmiotowego wniosku , wnioskodawczyni odwołała się do treściksiąg wieczystych : nr (...)oraz do dokumentów złożonych przy tych księgach wieczystych, a zwłaszcza dokumentów zalegających przy tej pierwszej księdze wieczystej .
W dalszej części uzasadnienia wniosku wnioskodawczyni podała , iżwksiędze wieczystej nr (...)zostali ujawnieni jako właściciele jej rodzice :B. Ż.orazS. Ż.na podstawie aktu własności ziemi , którym stwierdzono , że wymienieni nabyli z mocy samego prawa własność nieruchomości składających się zdziałek : nr (...). Z dołączonego wówczas wykazu synchronizacyjnego wynikało jednoznacznie , żedziałkę ewidencyjną nr (...)utworzyła – między innymi – parcela gruntowa nr(...).
W późniejszym okresie został sporządzony nowy wykaz synchronizacyjny ,w którym uwidoczniono , że parcela nr(...)uległa podziałowi na parcele : nr(...)i nr(...). Wedle nowo sporządzonego wykazudziałkę ewidencyjną nr (...)objętą wymienionym wcześniej aktem własności ziemi utworzyły : pgr.lkat.(...)i(...)oraz pgr.lkat(...), jak również p.bud.(...), zaśdziałka ewidencyjna nr (...)powstała z pgr. lkat.(...).
Wnioskodawczyni podała , iż w oparciu o wskazany wykaz synchronizacyjny wystąpiła w 2008 roku do Sądu wieczystoksięgowego z wnioskiem o ujawnienie powyższych zmian wksiędze wieczystej nr (...)oraz o urządzenie dladziałki nr (...)nowej księgi wieczystej , z jednoczesnym przepisaniem do jej działu II dotychczasowych właścicieli zksięgi wieczystej nr (...).
W ocenie wnioskodawczyni , Sąd Rejonowy w wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku dokonał błędnych wpisów w dziale II nowo założonej księgi wieczystej . Zamiast bowiem ujawnić jako właścicieli jej rodziców , dokonał wpisu prawa własności na rzecz osób nieżyjących , a to :P. S.,A.zM.S.,P. M.iM. M. (2).
Wnioskodawczyni podniosła , iż dokumenty wskazują jednoznacznie , żedziałka nr (...)utworzona z parceli nr(...)musiała stanowić własność jej rodziców, skoro powstała ona z parceli nr(...)tworzącej w chwili wpisu dokonywanego na jej rodzicówdziałkę nr (...).
Aktualnie wnioskodawczyni winna być ujawniona w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)jako właścicielkadziałki nr (...), bowiem na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 28 marca 1990 roku stała się właścicielkądziałek : nr (...), z wyłączeniemdziałki nr (...).
Sąd Rejonowy w Tarnowie wydał w dniu 3 września 2014 roku postanowienie ( sygn. akt DZKW TR2T/00002781/14 ) , którym oddalił przedmiotowy wniosek .
W uzasadnieniu do powyższego postanowienia , Sąd I instancji zwracając uwagę na ograniczoną kognicję Sądu rozpoznającego wniosek o wpis , wynikającąz przepisuart. 6288§ 2 k.p.c., wskazał , iż w postępowaniu tym nie jest dopuszczalne rozstrzyganie jakichkolwiek sporów o prawo własności nieruchomości , ewentualnie uzupełniania lub poprawianie dokumentów , mających stanowić podstawę wpisu .
W uznaniu Sądu Rejonowego , dla rozpoznania przedmiotowego wniosku konieczne byłoby właśnie rozstrzygnięcie sporu o własność . Wydany bowiem na rzecz rodziców wnioskodawczyni akt własności ziemi nie obejmowałdziałki nr (...), lecz odnosił się dodziałek : nr (...). Podobnie w umowie z dnia 28 marca 1990 roku nie została wymienionadziałka ewidencyjna nr (...).
W sytuacji więc , gdy wksiędze wieczystej nr (...)– na podstawie prawomocnego wpisu – ujawnienie są :P. S.,A.zM.S.,P. M.iM. M. (2), to w ocenie Sądu I instancji jedyną drogą do usunięcia wątpliwości co do stanu prawnegodziałki nr (...)jest powództwoo uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym , w którym Sąd będzie mógł poczynić ustalenia co do zakresu uwłaszczenia nieruchomości na rzecz rodziców wnioskodawczyni .
Od powyższego postanowienia apelację złożyła wnioskodawczyniD. Z.zarzucając w niej naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy , a toart. 6268k.p.c.poprzez jego niezastosowanie , tj. niezbadanie dołączonych do wniosku dokumentów oraz dokumentów złożonychw księdze wieczystej i przyjęcie , żedziałka nr (...)nie powstała zdziałki nr (...), pomimo że załączone do wniosku dokumenty oraz dokumenty księgi wieczystej potwierdzają tą okoliczność .
Formułując tej treści zarzut wnioskodawczyni zażądała zmiany zaskarżonego orzeczenia w kierunku uwzględnienia żądania wniosku , ewentualnie wnosiła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania
W uzasadnieniu środka odwoławczego skarżąca podniosła , iż wbrew odmiennej ocenie Sądu I instancji dokumenty ksiąg wieczystych oraz dokumenty dołączone do wniosku dawały podstawę do ujawnienia jej jako właścicielkidziałki nr (...).
Podobnie jak w uzasadnieniu wniosku , apelująca stwierdziła , że akt własności ziemi przesądza , kto był właścicielemdziałek ewidencyjnych : nr (...). Ponieważ zaś złożony doksięgi wieczystej nr (...)wykaz synchronizacyjny wskazywał na przynależność całej parceli gruntowej nr(...)dodziałki nr (...), adziałka nr (...)powstała z części tej parceli ( z parceli nr(...)) , to nie powinno wywoływać wątpliwości , kto jest właścicielomdziałki nr (...). Otóż w ocenie skarżącej właścicielem tej działki byli jej rodzice , a po sporządzeniu umowy przekazania gospodarstwa rolnego własność ta przysługuje wnioskodawczyni . Wykazanie tego faktu nie wymagało prowadzenia żadnego , dodatkowego postępowania dowodowego w celu rozstrzygnięcia sporu o prawo własnościdziałki nr (...), bowiem spór w tym zakresie nie istnieje .
Jednocześnie apelująca zwróciła uwagę na wadliwość wpisu dokonanegow wyniku rozpoznania jej wniosku złożonego w 2008 roku . W jej ocenie już wówczas Sąd powinien ujawnić w nowo założonej księdze wieczystej jako właścicielidziałki nr (...)jej rodziców , a nieS.iM., których prawa zostały wykreślonez chwilą dokonywania wpisów na rzeczB. Ż.orazS. Ż.w oparciu o wspomniany wcześniej akt własności ziemi .
Rozpoznając apelację wnioskodawczyni Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia faktyczne :

Księga wieczysta nr (...)została założona w 1958 roku dla nieruchomości objętej uprzednio dawnym WHL(...)gm. kat.S.i obejmowała między innymi parcelę katastralną nr(...).
W oparciu o wykaz zmian z dnia 22 stycznia 1982 roku oraz akt własności ziemi nr(...)z dnia 27 lipca 1978 roku stwierdzający nabycie z mocy samego prawa przezB. Ż.iS. Ż.prawa własności nieruchomości składającej się zdziałek : nr (...)o powierzchni 8,40 położonej wS., Państwowe Biuro Notarialne wT.dokonałow dniu 25 lutego 1983 roku następujących wpisów wksiędze wieczystej nr (...)( obecnie nr(...)) :

1
dopisano do działu I parcele gruntowe : nr(...)i nr(...)zksięgi wieczystej nr (...);

2
ujawniono w dziale I następujące zmiany oznaczeń :

- pgr.(...)i nr(...)utworzyłydziałkę nr (...)o powierzchni 5800 m2,
- pgr.(...), p.bud.(...)wraz z pgr.(...)i pgr.(...)utworzyłydziałkę nr (...)o powierzchni 1ha 8900 m2;
- pgr.(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wraz z pgr.(...)i pgr.(...)utworzyłydziałkę nr (...)o powierzchni 5 ha 9300 m2;

3
wpisano w dziale II jako właścicielidziałek : nr (...)B. Ż.orazS. Ż.na prawach wspólności ustawowej .

W dniu 30 stycznia 2008 roku został sporządzony nowy wykaz synchronizacyjny , w którym uwidoczniono , że pgr. lkat.(...)podzieliła się na : pgr.lkat.(...)i pgr.lkat.(...). Następnie w sporządzonym wykazie przyporządkowano pgr. lkat.(...)i(...)z KW nr(...)oraz pgr.lkat(...)i pbud.(...)z KW nr(...)dodziałki nr (...)o powierzchni 1,89 ha , zaś pgr. lkat.(...)dodziałki nr (...)o powierzchni 0,08 ha .
W oparciu o wymieniony wykaz zmian synchronizacyjnychD. Z.wystąpiła w 2008 roku o sprostowanie wpisu wksiędze wieczystej nr (...), a następnie o założenie dladziałki nr (...)nowej księgi wieczystej i wpisanie w jej dziale II dotychczasowych właścicieli zksięgi wieczystej nr (...).
W wyniku rozpoznania tego wniosku , Sąd Rejonowy w Tarnowie wydał w dniu 25 września 2008 roku następującej treści orzeczenie :

1
dokonał sprostowania wpisu w dziale Iksięgi wieczystej nr (...)poprzez ujawnienie podziału pgr.lkat.(...)oraz uwidocznienie , że z parcel gruntowych :(...)i(...)łącznie z pgr.lkat.(...)i pbud.(...)powstaładziałka nr (...)o powierzchni 1,89 ha , zaś z pgr.lkat.(...)powstaładziałka nr (...)o powierzchni 0,08 ha ;

2
założył dladziałki nr (...)nową księgę wieczystą nr(...), ujawniając w jej dziale II jako współwłaścicieli po ¼ części :P. S.,A.zM.S.,P. M.orazM. M. (2).

Zawiadomienie o powyższym wpisie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 14 października 2008 roku . Wnioskodawczyni nie składała środka odwoławczego od powyższego wpisu .
W dniu 28 marca 1990 roku została zawarta w Państwowym Biurze Notarialnym wT.pomiędzyB. Ż.iS. Ż.a wnioskodawczyniąD.Z.umowa przekazania gospodarstwa rolnego, której przedmiot stanowiła nieruchomość składająca się zdziałek : nr (...). Na mocy tej umowy rodzice wnioskodawczyni przekazali jej wymienioną nieruchomość , z wyłączeniemdziałki nr (...)o powierzchni 0,05 ha (działka nr (...)powstała w wyniku podziałudziałki nr (...), zatwierdzonego ostateczną decyzją z dnia 17 lutego 1990 roku ) .
( d: treśćksiąg wieczystych : nr (...)oraz dokumenty złożone przy tych księgach wieczystych )

Sąd Okręgowy rozważył , co następuje :
Apelacja wnioskodawczyni nie zasługiwała na uwzględnienie .
Tak jak podaje Sąd I instancji , kognicja Sądu w sprawie o wpis wyznaczona treścią przepisuart. 6268§ 2 k.p.c.jest ograniczona . Wąski jest również katalog środków dowodowych , na podstawie których Sąd może badaći ustalać rzeczywisty stan prawny nieruchomości . Jak wiadomo ustaleń co do oceny zasadności wniosku o wpis Sąd obowiązany jest dokonać na podstawie treści wniosku , treści dołączonych doń dokumentów oraz treści księgi wieczystej .
Taki zakres badania sprawia , że Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie dysponuje instrumentami niezbędnymi do wszechstronnego ustalenia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości . Tym samym nie można wymagać od Sądu w sprawie o wpis rozstrzygania jakichkolwiek sporów o prawo , niezależnie od tego , czy rozstrzygnięcie tego sporu byłoby przesłanką orzeczenia Sądu wieczystoksięgowego , czy też samo w sobie miałoby być wynikiem rozpoznania wniosku .
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w apelacji – przy uwzględnieniu powyższych uwag – trzeba zgodzić się z Sądem I instancji , że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku , tj. ujawnienia wnioskodawczyni w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)jako wyłącznej właścicielkidziałki nr (...).
Wnioskodawczyni do wniosku o wpis nie dołączyła żadnych nowych dokumentów , lecz odwołała się do dokumentów już złożonych doksięgi wieczystej nr (...)oraz dokumentów zalegających w aktach księgi wieczystej ,w której miał nastąpić żądany wpis . Bliższa analiza uzasadnienia wniosku wskazuje nawet , że niniejszy wniosek miał spowodować korektę błędnego – w ocenie wnioskodawczyni – wpisu w dziale IIksięgi wieczystej nr (...), dokonanego w wyniku rozpoznania jej wcześniejszego wniosku z dnia 11 września 2008 roku . Wnioskodawczyni nie powołała się bowiem na żadne nowe zdarzenia prowadzące do zmiany stanu prawnego nieruchomości (działki nr (...)) zaistniałe już po dokonaniu wpisu z dnia 25 września 2008 roku , w następstwie rozpoznania jej wniosku z dnia 11 września 2008 roku .
Już z tych powodów wniosek nie mógł zostać uwzględniony .
Wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem i po uprawomocnieniu się wiąże on inne Sądy (art. 365 k.p.c.) . Wpis prawomocny formalnie ( gdy nie przysługuje od niego środek odwoławczy ) i materialnie może być zmieniony lub wykreślony jedynie wówczas , gdy po jego dokonaniu nastąpi zmiana stanu prawnego nieruchomości powodująca , że wpis ten stał się nieaktualny . W takim przypadku ( tzw. następczej niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej ) jest możliwe - bez potrzeby wszczynania procesu na podstawieart. 10 ustawy z dnia6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece– doprowadzenie do zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w drodze złożenia wniosku o wpis na podstawie dokumentu stwierdzającego ową zmianę stanu prawnego nieruchomości ( zob. art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystychi hipotece ) .
Niekiedy mamy jednak do czynienia z tzw. pierwotną niezgodnością stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym istniejącą już od chwili dokonania wpisu lub wykreślenia prawa w księdze wieczystej . Przyczyną takiej niezgodności mogą być – między innymi – uchybienia Sądu wieczystoksięgowego przy dokonywaniu wpisu polegające , np. na wpisaniu innego prawa , na ujawnieniu w księdze wieczystej osoby niebędącej właścicielem .
Przy wskazanej powyżej tzw. pierwotnej niezgodności stanu prawnego , właściwą drogą do usunięcia tej niezgodności jest postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym . Powództwo oparte na przepisieart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotecestanowi bowiem nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnego wpisu i zastępuje w odniesieniu do postępowania wieczystoksięgowego skargę o wznowienie postępowania ( zob.J. Pisuliński , J. Zawadzka : Księgi wieczyste i hipoteka – Komentarz pod redakcjąJ. Pisulińskiego ; Ustawa o księgach wieczystych i hipotece . Postępowanie wieczystoksięgowe , Lexis Nexis Warszawa 2014, str. 256 – 257 , 1219 oraz 1294 – 1295 ) .
Skoro wnioskodawczyni twierdziła , że jej wniosek uzasadniony jest wadliwością prawomocnego wpisu z dnia 25 września 2008 roku już w chwili jego dokonania ( wnioskodawczyni pomimo zawiadomienia jej o tym wpisie nie składała środka odwoławczego od tego orzeczenia ) , to opisywaną niezgodność winna była wykazać właśnie w postępowaniu opartym na przepisie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku .
Niezależnie jednak od powyższego argumentu , trzeba przyznać rację Sądowi I instancji , że dokumenty na które powołuje się wnioskodawczyni nie zaświadczająo przysługiwaniu jej prawa własności co dodziałki nr (...).
Bezspornie parcela gruntowa nr(...)w dacie dokonywania wpisuwksiędze wieczystej nr (...)na rzecz rodziców wnioskodawczyni :B. Ż.iS. Ż.objęta była tą księgą wieczystą . Prawdą również jest , że z wykazu zmian z dnia 22 stycznia 1982 roku stanowiącego podstawę wpisu na rzecz wymienionych osób wynikało , iż parcela ta – łączniez innymi parcelami oraz pbud.(...)utworzyłydziałkę ewidencyjną nr (...)o powierzchni 1,89 ha .
Trzeba jednakże wskazać , iż akt własności ziemi stwierdzający nabycie -z mocy samego prawa – przezB. Ż.iS. Ż.prawa własności nieruchomości nawiązywał już do oznaczeń ewidencyjnych , wymieniając konkretnedziałki ewidencyjne : nr (...). Tymi samymi oznaczeniami operowały strony przy określaniu przedmiotu umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 28 marca 1990 roku . Z koleiksięga wieczysta nr (...), w której miał nastąpić wpis na rzecz wnioskodawczyni obejmuje odrębną nieruchomość stanowiącądziałkę ewidencyjna nr (...).
Przyporządkowanie więc w wykazie zmian z dnia 22 stycznia 1982 roku dodziałki ewidencyjnej nr (...)parceli gruntowej nr(...)wcale nie oznacza , że rodzice wnioskodawczyni stali się na mocy aktu własności ziemi właścicielami równieżdziałki nr (...), z tego tylko powodu , że działka ta - wedle nowego wykazu synchronizacyjnego - powstała z części parceli gruntowej nr(...), tj. z parceli nr(...).
Jak się okazuje wykaz z dnia 22 stycznia 1982 roku został błędnie sporządzony , co doprowadziło do wykonania w dniu 30 stycznia 2008 roku nowego wykazu zmian synchronizacyjnych , w którym - po uwidocznieniu podziału pgr. lkat.(...)na : pgr.lkat.(...)i pgr.lkat.(...)- wykazano , żedziałkę nr (...)utworzyły : pgr.lkat.(...), pgr.lkat.(...), pgr.lkat.(...)oraz pbud.(...), zaśdziałka nr (...)powstała z pgr.lkat.(...).
Na podstawie tego nowego wykazu w orzeczeniu z dnia 25 września 2008 roku dokonano sprostowania wpisu w dziale I.Oksięgi wieczystej nr (...), w tej sposób , że ujawniono podział pgr.lkat.(...)na : pgr.lkat.(...)i pgr.lkat.(...), a następnie uwidoczniono , iżdziałka nr (...)powstała z : pgr.lkat.(...), pgr.lkat.(...), pgr.lkat.(...)oraz pbud.(...), zaśdziałka nr (...)powstała z pgr.lkat.(...).
Akt własności ziemi z dnia 27 lipca 1978 roku oraz umowa z dnia 28 marca 1990 roku w powiązaniu z wykazami zmian nie stanowiły zatem dokumentów zaświadczających o przysługiwaniu wnioskodawczyni prawa własnościw odniesieniu dodziałki nr (...). Zarówno w wykazie zmian z dnia 22 stycznia 1982 roku jak i w wykazie poprawionym z dnia 30 stycznia 2008 rokudziałka nr (...)ma powierzchnię 1,89 ha . Twierdzenie apelacji , żedziałka nr (...)stanowi częśćdziałki nr (...)jest więc nieuprawnione . Gdyby tak było to mielibyśmy do czynieniaz sytuacją , w której ta sama działka objęta jest dwoma księgami wieczystymiz wpisami na rzecz różnych właścicieli , co tym bardziej uzasadniałoby usunięcie takiej niezgodności w trybie powództwa zart. 10 ustawy o księgach wieczystychi hipotece( zob. uchwały Sądu Naj. : z dnia 31 stycznia 1996 roku , III CZP 200/95 , OSNC z 1996 roku , Z. 5 , poz. 67 oraz z dnia 29 lutego 1996 roku , III CZP 16/96 , OSNC z 1996 roku , Z. 5 , poz. 96 ) .
Wskazane w rozważaniach powody zadecydowały więc , że orzeczono jakw sentencji na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.