Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 318/14
Data wyroku: 2014-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bożena Szponar-Jarocka, Marek Szymanowski, Marzanna Rogowska
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 410 kpc

Sygn. akt III AUa 318/14

POSTANOWIENIE
Dnia 17 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Bożena Szponar - Jarocka
SO del. Marzanna Rogowska
Protokolant:  Magda Małgorzata Gołaszewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. wB.
sprawy ze skargiJ. W.o wznowienie postępowania
w sprawie III AUa 1064/12 zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2013 r.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.

I. odrzucić skargę;

II. zasądzić od Skarbu Państwa (Sądu Apelacyjnego w Białymstoku) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwoty po 147,60 ( sto czterdzieści siedem i 60/100 ) złotych, w tym kwoty po 27,60 zł tytułem podatku od towarów i usług:

1. na rzecz adwokatA. K. (1)prowadzącej Kancelarię Adwokacką wB.;

2. na rzecz adwokatI. C.prowadzącej Kancelarię Adwokacką wB..

Sygn. akt III AUa 318/14

UZASADNIENIE
J. W.wniósł o wznowieniepostępowania prawomocnie zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2013 r. wydanego w sprawie III AUa 1064/12 , mocą którego oddalono jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie , odmawiającego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W treści wniesionego pisma skarżący podniósł naruszenie przez Sad Apelacyjny w zakończonym postępowaniuart. 78 i 88 k.p.k., odwołał się do swego złego stanu zdrowia oraz faktu, że korzysta z zasiłku miejscowego MOPS. W piśmie tym zawarł również wniosek o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu .
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny przyznałJ. W.adwokata z urzędu (k.6), a Dziekan(...)wB.wyznaczał do tej roli adw.A. K. (1)(k. 9).
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 marca 2014r. wezwano wyznaczonego adwokata do usunięcie braków formalnych skargi o wznowienie postępowania między innymi poprzez: złożenie jej odpisu, wskazania podstawy wznowienia i jej uzasadnienia, przytoczenia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do jej wniesienia - w terminie 7 dni.
W dniu 13 marca 2014 r. do Sąd Apelacyjnego w Białymstoku wpłynęła opinia prawna adw.A. K. (1), w której stwierdziła ona, iż brak jest podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zgodnie z żądaniem skarżącego.
W związku z powyższą opinią ustanowionego pełnomocnika z urzędu zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 18 marca 2014 r. poinformowano skarżącego obszernie o wymogach skargi o wznowienie postępowania ( k. 21,22).
Pismem z dnia 31 marca 2014 (k. 23) skarżący podtrzymał swoją skargę o wznowienie, zarzucając wyznaczanemu mu pełnomocnikowi niekompetencję. Skarżący podniósł też szereg okoliczności, w świetle których kwestionuje on zasadność wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania, podkreślając swoją niepełnosprawność, branie leków przeciwbólowych, uzależnienie odtramalu,co uniemożliwia mu podjęcie pracy. Podniósł też, iż w toku tego postępowania trzykrotnie odmówiono mu pełnomocnika z urzędu, podczas gdyart. 78, 88 k.p.k.gwarantował mu ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dalszej części pisma skarżący powołał się naart. 401 k.p.c.w świetle którego, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania - można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania.
W toku dalszego procedowania Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. zwolnił z obowiązków adwokata z urzędu wyznaczoną adwokatA. K. (2)i zwrócił się o wyznaczenie innego adwokata (k. 27).
Dziekan(...)wB.wykonując powyższe postanowienie wyznaczył nowego adwokata z urzędu w osobie adw.I. C.(k.33), która po zapoznaniu się ze sprawą złożyła do akt sprawy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (k.40). Złożyła też wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu oświadczając, iż nie zostały one pokryte. Wniosek ten Sąd Apelacyjny w dniu 30 kwietnia 2014 r. oddalił, uznając za przedwczesny, bowiem nie zakończyło się jeszcze postępowanie ze skargi. W piśmie procesowym z dnia 8 maja 2014r. adw.I. C.wniosła o zwolnienie jej z obowiązku adwokata z urzędu podnosząc, iż skarżący nie zgadza się z jej stanowiskiem i nalega na sporządzenie skargi. Wniosek ten Sąd Apelacyjny w dniu 8 maja 2014 r. oddalił. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik ( upoważniony aplikant) poparł skargę o wznowienie postępowania
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Wniesiona skarga podlegała odrzuceniu.
Na wstępie należy zauważyć, iż prawomocność orzeczeń sądowych jest wartością konstytucyjną wywodzoną zart. 7 Konstytucji RP, dlatego podważenie prawomocności dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy samo rozstrzygnięcie odbiega od konstytucyjnego standardu w zakresie prawa materialnego lub stosowanej procedury. Podważanie prawomocności musi każdorazowo być przedmiotem skrupulatnego ważenia wartości(por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r. K 5/11 OTK-A 2012/2/16; wyrok TK z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06 OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108).
Stosownie doart. 410.§ 1. k.p.c.Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że przewidziana w przytoczonym przepisie kontrola skargi obejmuje badanie, czy skarga została oparta na ustawowych podstawach wznowienia wskazanych wart. 401, art. 4011i art. 403 k.p.c.oraz czy powołana w skardze podstawa wznowienia rzeczywiście zachodzi. W wyniku przeprowadzenia tej kontroli skarga o wznowienie postępowania ulega więc odrzuceniu nie tylko wtedy, gdy została ona oparta na innej podstawie wznowienia niż wskazana w ustawie, lecz także wtedy, gdy podstawa wznowienia sformułowana w sposób odpowiadający ustawie w rzeczywistości nie występuje(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 1968 r., I CZ 122/67, OSNC 1968, nr 6-8, poz. 154, z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CZ 50/05, z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/7, z dnia 10 lipca 2008 r., III CZ 28/08, niepubl.).
Z takim przypadkiem mamy do czynienia w sprawie niniejszej albowiem w istocie skarżący nie był w stanie wskazać , czy choćby uprawdopodobnić podstawy wznowienia wymienionej w przepisach 401 - 403k.p.c.Podstawy takowej nie dopatrzyło się też 2 fachowych pełnomocników przyznanych skarżącemu przez Sąd Apelacyjny, którzy wydali w tym przedmiocie niezależnie od siebie , kolejne opinie prawne.
Okoliczności faktyczne przytoczone przez skarżącego w jego pismach procesowych nie dają przesłanek od sformowania podstawy wznowienia nawet przy liberalnym rozumieniu tych podstaw. Powoływane przez niego przepisyKodeksu postępowania karnegoz przyczyn oczywistych nie mają żadnego znaczenia w sprawie, bo sprawa o rentę nie toczy się według tego kodeksu lecz wedługkodeksu postępowania cywilnego. W postępowaniu cywilnym nie jest nawet regułą, że strona musi być reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, nawet jeżeli nie jest w stanie ponieść kosztów pełnomocnika z wyboru. W utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż tylko w niektórych i wyjątkowych przypadkach nieprzyznanie fachowego pełnomocnika z urzędu - może być kwalifikowane jako powodujące nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw. Chodzi tu o takie przypadki, gdy strona swoim zachowaniem wykazuje nieznajomość reguł postępowania lub nieporadność, prowadzącą do tego, że przy faktycznym lub prawnym skomplikowaniu sprawy nie jest w stanie wykorzystać prawnych możliwości prawidłowego jej prowadzenia. Zasadą jednak jest to, iż odmowa ustanowienia dla strony adwokata z urzędu nie usprawiedliwia zarzutu nieważności postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony swych praw.( por. w tym zakresie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2006 r., II CSK 51/06, Monitor Prawniczy 2006 nr 13, s. 680 ; wyrok SN z dnia 2 marca 2005 r., III CK 533/04, LEX nr 197647 ,w wyrok SN z dnia 25 maja 2005 r., I CK 773/04, LEX nr 180833, wyroki SN z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 102/98, OSNAPiUS 1999 nr 12, poz. 408; wyrok SN z dnia 12 września 2007 r., I CSK 199/07, LEX nr 461625; wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2008 r., V CSK 564/07, LEX nr 424339 , wyrok SN z z dnia 19 czerwca 2008 r., V CSK 50/08, LEX nr 424321; wyrok SN z dnia 8 grudnia 2009 r. I UK 195/09 OSNP 2011/13-14/190).Analiza przebiegu postępowania w sprawie III AUa 1064/12 prowadzi do wniosku, że ubezpieczony nie wykazywał nieznajomości zasad postępowania lub nieporadności składając w sprawie co najmniej kilka rzeczowych pism procesowych skutkujących prowadzaniem postępowania dowodowego. Ostatecznie zapadłe w tej sprawie wyroki Sądu Okręgowego jak i Apelacyjnego oparte były na dopuszczonych dowodach z opinii biegłych lekarzy uznających go za zdolnego do pracy ( k. 19v. , 63, 114, 202). Wypada zauważyć, iż po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w dniu 23 kwietnia 2013 r. w dniu 29 kwietnia 2013 r. ustanowiono skarżącemu adwokata z urzędu (k. 280) do postępowania ze skargi kasacyjnej, co bynajmniej nie podważało wcześniejszych decyzji odmownych sądów w tym zakresie(adwokatM. C.uznała żądanie wniesienia skargi kasacyjnej za bezzasadne k. 314 tych akt ).Godzi się bowiem zauważyć, iż w przypadku skargi kasacyjnej obowiązuje tzw. przymus adwokacki, co oznacza, iż strona samodzielnie takiego środka nie może ani sporządzić ani wnieść, a zatem sam fakt ubóstwa w tym przypadku jest wystarczający do przyznania adwokata ( radcy prawnego) do postępowania ze skargi. W przypadku postępowania przed sądami powszechnymi, do przyznania adwokata z urzędu koniecznym jest spełnienia nie tylko przesłanki ubóstwa(brak środków na ustanowienie adwokata z wyboru)ale również udział adwokata z urzędu musi być w sprawie potrzebny (art. 117 § 5 k.p.c.).
Resumując rozważania wniesiona skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie i dlatego na zasadzieart. 410 §1 k.p.c.podlega odrzuceniu .
O wynagrodzeniu adwokatów z urzędu orzeczono na podstawie 12 ust. 2 i § 13 ust. 1 pkt 2 i §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1344 ze zm.).