Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Cz 676/14
Data wyroku: 2014-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wanda Dumanowska
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 102 kpc

Sygn. akt IV Cz 676/14

POSTANOWIENIE
Dnia 6 listopada 2014r.
Sąd Okręgowy w Słupsku Wydział IV Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Wanda Dumanowska
po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014r. w Słupsku
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaS. K. (1)
przeciwko(...) Sp. z o.o.Oddziałowi w Polsce z siedzibą w(...) Spółce z o.o.z siedzibą wM.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki
na postanowienie zawarte w pkt III wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku,
z dnia 30 czerwca 2014r., sygn. akt IX C 542/11
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie zawarte w pkt III wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 30 czerwca 2014 w ten sposób, że nie obciążać powódki kosztami procesu,

2
zasądzić od pozwanego(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.na rzecz powódkiS. K. (1)kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem zawartym w pkt III wyroku z dnia 30.06.2014r. Sąd Rejonowy w Słupsku zasądził od powódkiS. K. (2)na rzecz pozwanego(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu, orzekając w tym przedmiocie na podstawieart. 98 kpcwobec faktu, że żądanie powódki wobec tego pozwanego zostało w całości oddalone.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła powódka, która podnosząc zarzuty naruszeniaart. 102 kpciart. 103 kpc, domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia zawartego w pkt III wyroku Sądu Rejonowego poprzez nieobciążanie jej kosztami procesu względem tego pozwanego oraz o zasądzenie na jej rzecz od tegoż pozwanego kosztów postepowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podkreśliła, że zasądzone od niej na rzecz pozwanego(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.koszty zostały wywołane jego niesumiennym postępowaniem polegającym na zatajeniu informacji o franszyzie redukcyjnej, co skutkowało koniecznością przekształcenia powództwa.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Rozstrzygając co do meritum powództwa skierowanego przeciwko pozwanemu(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.Sąd Rejonowy orzekł na niekorzyść powódki, albowiem oddalił jej powództwo, co oznacza, że co do zasady przegrała ona proces, jaki zainicjowała przeciwko temuż pozwanemu. W zakresie zatem kosztów sądowych rozważyć należało, czy powódka zobligowana jest do poniesienia kosztów według zasady odpowiedzialności za wynik procesu, czy też istnieją podstawy, by mimo w istocie przegranej sprawy, mogła ona skorzystać z dobrodziejstwa zasady słuszności wynikającej zart. 102 kpc.
Generalna reguła w zakresie kosztów sądowych obowiązująca w postępowaniu cywilnym wynika z treściart. 98 § 1 kpc, zgodnie z którymstrona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Wyjątek od tej reguły przewidziany jest w przepisieart. 102 kpcstanowiącym wyłom w wyżej wymienionej zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. Przepis ten stanowiąc, żew przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami w ogóle, daje sądowi swobodę przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów procesu. Reguła zawarta wart. 102 kpcpodlega dyskrecjonalnej ocenie sędziowskiej. O nieobciążeniu strony przegrywającej kosztami procesu sąd orzeka na podstawie okoliczności konkretnej sprawy zasługujących na miano wyjątkowych. Przepis ten nie konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, dlatego ustalenie, czy w sprawie zachodzi taki wypadek zależy od oceny sądu, ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie (vide: orz. SN z dnia 11.08.2010 r. I CZ 51/2010, LexPolonica nr 3873691). Do okoliczności takich należą zarówno fakty związane z przebiegiem procesu, jak i niezwiązane z samym procesem, lecz z sytuacją życiową i materialną strony przegrywającej (patrz też: T. Ereciński i inni, Komentarz do kpc, t. I, str. 245, Wyd. Prawnicze, W-wa 2001).
W realiach niniejszej sprawy uznanie, że istnieją w niej podstawy do zastosowania przepisuart. 102 kpcjest uzasadnione względami słusznościowymi. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16.02.2011r. wydanym w sprawie II CZ 203/2010 (LexPolonica nr 3878417) wyraził pogląd, że przepisart. 102 kpcpowinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności.
Sąd II instancji akceptuje powyższy pogląd i uznaje, że okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają nieobciążanie powódki kosztami przegranej przez nią sprawy wytoczonej przeciwko pozwanemu(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.. Nie ma bowiem wątpliwości, że powódka nie miała możliwości sprecyzowania treści żądania w inny sposób, aniżeli ten, w jaki uczyniła to w pozwie. Na etapie postępowania przedsądowego nie były jej znane, pozostające wyłącznie do dyspozycji obu pozwanych w niniejszej sprawie, informacje dotyczące franczyzy redukcyjnej wynikającej z umowy łączącej tych pozwanych. Dopiero stanowisko wyrażone w odpowiedzi na pozew pozwanego(...) Sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW.stało się podstawą do dokonania odpowiedniej modyfikacji powództwa.
Zdaniem Sądu Okręgowego okoliczności powyższe związane z przebiegiem postępowania stanowią samodzielną podstawę uwolnienia z mocyart. 102 kpcpowódki od obowiązku ponoszenia kosztów procesu i to niezależnie od podniesionego w treści zażalenia zarzutu naruszenia przepisuart. 103 kpc. Zważyć bowiem należy, że, jak na to wskazał Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25.(...). (II PR 53/67, LexPolonica nr 392181),Przez wymienione w przepisieart. 103 § 1 kpc„niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie” należy rozumieć postępowanie strony w samym procesie, nie zaś przed procesem. Pogląd wyrażony w tezie publikowanego orzeczenia jest identyczny z tym, jaki Sąd Najwyższy wypowiedział już pod rządem kpc z 1932 r. w orzeczeniu z dnia 21 sierpnia 1954 r. II CZ 80/54. Wyeksponowana przez Redakcję Nowego Prawa (w numerze(...)str. 112) teza tego orzeczenia brzmi: „Art. 103 kpcnormuje w zakresie kosztów sporu skutki winy, której dopuściła się strona w toku samego procesu, bezpodstawne byłoby jednak uznanie, iż chodzi tu także o stosunki stron istniejące poza postępowaniem sądowym”. Aktualność tego poglądu także pod rządem nowegokodeksu postępowania cywilnegoprzyjmują M.P.iM. W.(„Z problematyki kosztów procesu cywilnego”, Palestra 1967/1 str. 45), którzy na tematart. 103 kpcpiszą m.in.: „Wymieniony przepis wymaga istnienia winy kwalifikowanej w postaci niesumienności lub oczywiście niewłaściwego postępowania w toku procesu, natomiast nie wystarcza do jego zastosowania przypisanie niesumienności lub oczywiście niewłaściwego postępowania dłużnikowi w okresie, który poprzedza wytoczenie procesu. Wspomniany przepis wymaga bowiem istnienia winy strony lub interwenienta, dłużnik zaś staje się stroną dopiero po wytoczeniu procesu. Dotyczy to odpowiednio interwenienta”.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, mając na uwadze przepisart. 102 kpc, mocąart. 386 § 1 kpczart. 397 § 2 kpciart. 13 § 2 kpc, orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd II instancji orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpciart. 108 § 1 kpcw zw. z§ 12 ust. 2 pkt 1)w zw. z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2013r., poz. 490).