Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 233/14
Data wyroku: 2014-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Żłobińska, Paweł Rysiński, Przemysław Filipkowski
Słowa kluczowe: Oszustwo, Korzyść Majątkowa
Podstawa prawna: art.286§1 kk i art.270§1 kk

Sygn. akt II AKa 233/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Paweł Rysiński
Sędziowie: SA – Maria Żłobińska
SO (del.) – Przemysław Filipkowski (spr.)
Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale prokuratora Jacka Pergałowskiego
po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r.
sprawyH. M. (1)
oskarżonego zart. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 270 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 26 marca 2014 r.  sygn. akt VIII K 223/13
I. utrzymuje w mocy wyrok w zaskarżonej części tj. wobec oskarżonegoH. M. (1);
II. zasądza od oskarżonegoH. M. (1)na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, a w tym kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem opłaty;
III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.G. K.kwotę 738 zł (w tym VAT) z tytułu zwrotu kosztów obrony oskarżonego z urzędu przed sądem odwoławczym.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Warszawiewyrokiem sygn. VIII K 223/13 z dnia 26.03.2014 r. uznał 4 oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów. OskarżonegoH. M. (1)uznał za winnego tego, że w dniu 2 czerwca 2008 r. wW.przyAlejach (...), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, za pomocą wprowadzenia w błąd pracownikafirmy (...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., posługując się podrobionym dokumentem w postaci zeznania PIT-36L o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2006, doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ww. spółkę w kwocie 102.000 zł w ten sposób, że zawarł z pokrzywdzoną spółkąumowę leasingu operacyjnego nr (...), na podstawie której otrzymał do używania samochód osobowy markiJ. (...)onr rej. (...)wprowadzając pokrzywdzoną spółkę w błąd co do zamiaru wywiązania się z warunków przedmiotowej umowy oraz rozmiarów prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej pod nazwąPrzedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...)H. M. (1), to jest czynu zart. 286 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności. Oskarżonego zwolniono nadto na podstawieart. 624 § 1kpkod kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.
Powyższy wyrok został zaskarżony jedynie przezobrońcę oskarżonegoH. M. (1).
Obrońca na podstawieart. 425 § 1, 2 i 3 kpkw zw. zart. 444 kpkiart. 427 § 2 kpkw zw. zart. 438 pkt 2 oraz 3 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia i skutkowała błędem w ustaleniach faktycznych, a mianowicie:
a)art. 424 § 1 kpkpoprzez zaniechanie wskazania konkretnych dowodów, na jakich Sąd I instancji oparł poszczególne ustalenia faktyczne oraz poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, co uniemożliwia prawidłową kontrolę instancyjną;
b)art. 7 kpkorazart. 410 kpkpoprzez błędne przyjęcie, że sam fakt podpisania przez oskarżonegoH. M.umowy leasingu nr (...)stanowi wystarczający dowód działania z bezpośrednim, kierunkowym zamiarem popełnienia przestępstwa, o którym mowa wart. 286 § 1 kk;
c)art. 7 kpkpoprzez błędne przyjęcie, że sam fakt przedstawieniaspółce (...) Sp. z o.o.sfałszowanego dokumentu zeznania podatkowego za rok 2007 stanowi wystarczający dowód, że to właśnie oskarżony przedstawił poszkodowanejspółce (...) Sp. z o.o.sfałszowane zeznanie podatkowe za rok 2007;
W oparciu o powyższe na podstawieart. 427 § 1 kpkw zw. zart. 437 § 2 kpkobrońca wniósł o uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy nie jest zasadna i wobec tego nie została uwzględniona.
Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i właściwie je ocenił, mając na uwadze treśćart. 7 kpk. Oparł się na całości przedstawionego mu materiału dowodowego i wobec tego nie naruszyłart. 410 kpk, ponieważuchybienie normie zawartej w przepisieart. 410 k.p.k.może nastąpić jedynie w wypadku nieuwzględnienia przy wyrokowaniu całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, a nie poprzez nieuwzględnienie czegoś, co potencjalnie dopiero mogłoby zostać na tej rozprawie ujawnione/tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.2014 r. sygn. III KK 396/13, lex nr 1451526/. Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności ujawnione w toku przewodu sądowego zostały zaś, chociaż dość lakonicznie, omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wskazano w nim, które fakty uznano za udowodnione i z jakich powodów, dlatego też Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego odnośnie winy oskarżonegoH. M. (1). Nie doszło zatem do obrazyart. 424 § 1 kpk, która uniemożliwiałaby instancyjną kontrolę prawidłowości wyroku.
Nieuprawnione jest stanowisko obrońcy, iż w sprawie brak jest dowodów pozwalających na przypisanie temu oskarżonemu przestępstwa oszustwa przy posłużeniu się podrobionym dokumentem. Jak wypływa bowiem z analizy wyjaśnień i zeznańB. C. (1), prowadził on komis samochodowy oraz zajmował się wspólnie z innymi osobami sprzedażą samochodów do firm leasingowych, a następnie leasingowaniem tych pojazdów przez specjalnie wyszukane, podstawione osoby. Jedną z takich firm była pokrzywdzona(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW..B. C. (1)kserował dokumenty otrzymane od osób biorących pojazdy w leasing i przekazywał kserokopie lub skany pracownikom pokrzywdzonej spółki (k.472), a w tym zeznania podatkowe i oświadczenia o dochodach (k.473). Odnośnie przedmiotowejumowy leasingowej nr (...)wskazał, iżH. M. (1)został przyprowadzony jako „klient” przez małżeństwoB., którzy „wstawili” ten samochód i którym przekazał pieniądze z firmy leasingowej, po czym odjechali leasigowanym pojazdem (k.483-483v). Koreluje to z relacją pracownika(...) Sp. z o.o.J. D. (1), według której w przypadku klienta wskazanego przez komis, kompletowaniem dokumentów zajmował się ten pośrednik, a ona dostawała całość dokumentów, w tym finansowych klienta (k.1358).J. D.umowę zH. M. (1)podpisała w miejscu, w którym miał prowadzić działalność gospodarczą, jak też podpisała z nim drugą umowę, która nie doszła do skutku, gdyż zaginął samochód (k.1360). Zgromadzona dokumentacja przedstawia, iżB. C. (1)nabył odW.P.samochód markiJ. (...)(k.93), który następnie został zakupiony przez pokrzywdzoną(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.(k.92) i na podstawie umowy leasingu operacyjnego przekazany do użytkowaniaH. M. (1)w zamian za zapłatę wynagrodzenia (k.85-86). Biegły z zakresu badań dokumentów kategorycznie wskazał, że podpis naumowie leasingowej nr (...)złożył właśnieH. M. (1)(k.1476). Powyższe korespondujące ze sobą dowody w powiązaniu z ujawnioną dokumentacją jednoznacznie świadczą o winie oskarżonego, który nie przyznał się do popełnienia przestępstwa i skorzystał z przysługującego mu prawa do odmowy składania wyjaśnień. Na sprawstwoH. M. (1)wskazuje zatem nie tylko fakt podpisania przez niego umowy leasingowej, ale i okoliczności wynikające z treści zgromadzonych dokumentów oraz zeznańJ. D., która go dokładnie zapamiętała, w powiązaniu z relacjamiB. C..
Ponadto wbrew twierdzeniom obrońcy o działaniu oskarżonego z bezpośrednim kierunkowym zamiarem, o którym mowa wart. 286 § 1 kk, nie świadczy jedynie sam fakt podpisania przez niego umowy leasingowej, ale całokształt ujawnionych okoliczności. W świetle wiarygodnych zeznańJ. D.,H. M. (1)świadomie i celowo podpisał powyższą umowę, mimo że nie posiadał możliwości ani środków na spłatę zaciągniętych zobowiązań i nie miał zamiaru ich regulować. Sytuacja finansowa oskarżonego, potwierdzona w jego ostatnim słowie„… nie prowadziłem działalności”(k.1725v) i złożonymi przez niego dokumentami (k.1737-1741), w żadnej mierze nie pozwalała mu na korzystanie z takiego samochodu i płacenia przez okres 4 lat kwot po 2384,73 zł miesięcznie. Nie zapłacił on żadnej raty leasingowej, nie kontaktował się z pokrzywdzoną spółką ani nie wpuścił jej pracowników do mieszkania i nie odebrał wypowiedzenia umowy (zeznaniaM. K.k.183v). Oskarżony działał więc z pełnym rozeznaniem i celowo wprowadził w błąd pokrzywdzoną spółkę. Nie budzi przy tym żadnych wątpliwości, żeH. M. (1)działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Miał on przecież pełną świadomość, że uczestniczy w oszukańczym procederze, który ma na celu wyłudzenie od firmy leasingowej znacznej sumy pieniędzy. Nie ma przy tym znaczenia, jaką korzyść odniósł oskarżony osobiście, a jaką przejęły inne osoby, gdyż stosownie do brzmieniaart. 115 § 4 kkkorzyść majątkowa z przestępstwa może być przeznaczona dla kogokolwiek. Oczywiste jest przy tym, że elementy przedmiotowe oszustwa muszą mieścić się w świadomości sprawcy i muszą być objęte jego wolą. Sprawca nie tylko musi chcieć uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć w tym celu użyć określonego sposobu działania lub zaniechania, tj. w tym przypadku chcieć wprowadzić w błąd pracowników pokrzywdzonej spółki /tak np. wyroki Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. II AKa 88/13 z dnia 03.04.2013 r. LEX nr 1306068 i II AKa 286/13 z dnia 02.10.2013 r., LEX nr 1381573/. W tym przypadkuH. M. (1)postąpił z zamiarem bezpośrednim i w ten sposób niewątpliwie popełnił przestępstwo określone wart. 286 § 1 kk. Apelacja nie zawiera zaś argumentów nakazujących poczynić odmienne ustalenia.
Odnosząc się do kwestii przedstawienia podrobionego zeznania podatkowego za 2007 rok przyjąć należy, iż nie ma znaczenia, kto bezpośrednio przekazał to zeznanie pokrzywdzonej spółce. Stosownie do treści art. 5 przedmiotowejumowy leasingowej nr (...), toH. M. (1)zapewnił, że wszelkiedokumenty rejestrowe i finansowe przedstawione w związku z zawarciem umowy zawierają dane aktualne na dzień jej zawarcia(k.86). Tak więc oskarżony w chwili podpisywania umowy osobiście zagwarantował rzetelność złożonej dokumentacji, na którą składały się formularz dotyczący majątku - datowany na 21.05.2008 r. (k.222), księga przychodów i rozchodów za 2008 r. (k.227) i zeznanie PIT-36L o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2007 (k.228-230). Z pisma Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.-W.niezbicie wypływa zaś, żeH. M. (1)za lata 2006-2008 w ogóle nie złożył zeznań podatkowych (k.744) i ta okoliczność nie jest kwestionowana przez oskarżonego i obrońcę. W tej sytuacji Sąd I instancji był w pełni uprawniony do przyjęcia, że oskarżony posługiwał się podrobionym dokumentem w postaci przedmiotowego zeznania podatkowego PIT-36L za 2007 r., a tym samym wyczerpał ustawowe znamiona czynu zart. 270 § 1 kk. Natomiast dodatkowa rola i ewentualne współdziałanie innych osób nie może zwolnić oskarżonego od odpowiedzialności.
Zdaniem Sądu Odwoławczego, Sąd Okręgowy ocenił dowody z poszanowaniem reguł zawartych wart. 7 kpki nie popełnił błędów natury faktycznej (w postaci niedostrzeżenia istotnych dowodów czy okoliczności) ani logicznej (w postaci niezrozumienia implikacji wynikających z treści dowodów), a tylko w takim przypadku zarzuty apelacji zasługiwałyby na uwzględnienie /tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.02.2014 r. sygn. IV KK 31/14, lex nr 1441277/. Zatem wniosek obrońcy o uniewinnienie oskarżonego jest w oczywisty sposób bezzasadny.
Analiza dokonanych ustaleń faktycznych i treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie także przekonuje, że Sąd Okręgowy przyjął prawidłową kwalifikację prawną przypisanego czynu. Nie jest zasadny zarzut, iż Sąd ten zaniechał wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku, ponieważ wskazał, jakie elementy zadecydowały o przyjęciu tej kwalifikacji. Poza tym nawet uznanie, że podstawa prawna wyroku została wyjaśniona skrótowo nie oznacza, że zaskarżony wyrok należało zmienić bądź uchylić. Skarżący nie wykazał bowiem, aby miało to jakikolwiek wpływ na treść wydanego wyroku. Podzielić należy pogląd Sądu Najwyższego, iżniespełnienie wymogów zart. 424 k.p.k.nie może stanowić samodzielnej podstawy zmiany lub uchylenia wyroku, skoro jest to uchybienie o charakterze procesowym (art. 438 pkt 2 k.p.k.), co wymaga wykazania możliwego wypływu na treść orzeczenia. Jednak uzasadnienie sąd sporządza po wydaniu wyroku. Tym samym naruszenieart. 424 k.p.k.nie może mieć wpływu na jego treść. Natomiast braki w zakresie elementów składowych uzasadnienia mogą prowadzić do wniosku, że sąd pierwszej instancji nieprawidłowo wydał wyrok. Uzasadnienie wyroku odzwierciedla bowiem proces podejmowania przez sąd decyzji co do meritum sprawy/tak wyrok SN z dnia 15.01.2014 r. V KK 229/13, Prok.i Pr.-wkł. 2014/4/19/.
Natomiast Sąd Okręgowy powinien rozważyć sprostowanie oczywistej omyłki w wyroku poprzez prawidłowe określenie, iż podrobione zeznanie podatkowe dotyczy 2007 r.
Wobec braku zarzutu dotyczącego rażącej niewspółmierności kary wymierzonejH. M. (1)stwierdzić jedynie wypada, iż kara roku pozbawienia wolności orzeczona została blisko dolnej granicy ustawowego zagrożenia, jeśli zważyć na możliwość wymierzenia kary od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Tak ukształtowana kara czyni zadość potrzebom prewencji indywidualnej i generalnej oraz odpowiada dyrektywom zamieszczonym wart. 53 § 1 i 2 kk. Całokształt okoliczności sprawy przekonuje, że brak jest podstaw do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. W konsekwencji wymierzona kara jest sprawiedliwa. Nie ma przy tym znaczenia, iż oskarżony został uprzednio skazany dopiero wyrokiem z dnia 23.03.2010 r., a zatem w dacie popełnienia przedmiotowego czynu nie był osobą karaną.
Z uwagi na to, iż w sprawie nie zachodzą wyjątki określone wart. 435 kpk,art. 439 kpk,art. 440 kpkiart. 455 kpk, rozpoznano apelację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze znajduje oparcie w treściart. 636 § 1 kpk, a o wynagrodzeniu dla obrońcy z urzędu orzeczono na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Z tych powodów orzeczono, jak w wyroku.