Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1085/14
Data wyroku: 2014-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Nowak, Edyta Żyła, Paweł Szewczyk
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 k.c. w zw. z art. 24§1 k.c.

Sygnatura akt II Ca 1085/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Anna Nowak (sprawozdawca)

Sędziowie:

SO Paweł Szewczyk
SR (del.) Edyta Żyła

Protokolant:

Krystyna Zakowicz

po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaE. L.
przeciwko(...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibąS.
z dnia 26 lutego 2014 r., sygnatura akt VI C 197/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 5 września 2014 roku
PowódkaE. L., w pozwie wniesionym przeciwko pozwanemu(...) S.A.z siedzibą wW., wniosła o zasądzenie kwoty 20 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 16 października 2012 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwuE. L.podała, że żąda na podstawieart. 24 § 1 k.c.w zw. zart. 448 k.c.zadośćuczynienia za śmierć swojej babciH. Ł.. Podała również, żeH. Ł.zmarła w dniu(...)2004 roku na terenie Republiki Słowacji w wyniku katastrofy w ruchu lądowym spowodowanej przezP. K., ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe z ruchem pojazdów u strony pozwanej. Sprawca zdarzenia został uznany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 4 marca 2008 roku za winnego popełnienia czynu zart. 173 § 4 k.k.
Strona pozwana(...) S.A.z siedzibą wW.wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Z uzasadnienia odpowiedzi na pozew wynika, że strona pozwana kwestionuje możliwość zasądzenia zadośćuczynienia, bowiem w jej ocenie brak jest podstawy prawnej uzasadniające uwzględnienie żądania powódki.
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy w Wadowicach, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wS., sygn. akt VI C 197/13:
- w punkcie I zasądził od strony pozwanej na rzeczE. L.kwotę 10 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 lutego 2014 roku do dnia zapłaty,
- w punkcie II oddalił powództwo w pozostałej części,
- w punkcie III zniósł wzajemnie koszty zastępstwa procesowego pomiędzy stronami,
- w punkcie IV nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Wadowicach kwotę 500 zł z tytułu opłaty od pozwu i kwotę 111,89 zł z tytułu części wydatków wyłożonych ze Skarbu Państwa.
Wyrok zapadł na podstawie poniższych ustaleń faktycznych:
W dniu 9 sierpnia 2004 roku za granicą doszło do wypadku drogowego, w wyniku którego śmierć na miejscu poniosła pasażerka samochoduH. Ł., babka macierzystaE. L.. Powódka dowiedziała się o śmierci babki, mając 14 lat, mieszkała wtedy z rodzicami, młodszą siostrą i z dziadkami. RodziceE. L.dużo pracowali, więc spędzała ona najwięcej czasu z babką, która ją wychowywała, uczyła wykonywania różnych prac, pomagała w odrabianiu lekcji, przekazywała jej ważne życiowe wartości, a także wspólnie chodziły do kościoła. W chwili śmierci babka powódki była jeszcze osobą młodą, pełną sił, energiczną i aktywną.
Śmierć babki wywołała uE. L.zaburzenia emocjonalne charakterystyczne dla okresu żałoby, tj. smutek, obniżony nastrój, płacz. Zaburzenia te były tym silniejsze, że śmierć babki była tragiczna i niespodziewana. Powódka utraciła jedną z najważniejszych osób w życiu, a to zaburzyło jej poczucie bezpieczeństwa i naruszyło poczucie tożsamości. Śmierć babki spowodowała zmianę systemu rodzinnego, w którymH. Ł.stanowiła ważną osobę organizującą wiele czynności dnia codziennego. Po upływie około roku czasuE. L.powróciła do równowagi emocjonalnej, nie korzystając w tym okresie z pomocy psychologicznej ani leczenia psychiatrycznego. Zaburzenia emocjonalne u powódki związane z przeżywaną żałobą nie wywołały u niej długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu. Powódka mieszka z swoim synem, rodzicami, dziadkiem i siostrą. Nadal brakuje jej babki i raz w tygodniu jeździ na cmentarz na jej grób. Żałuje również, że babka nie może jej pomóc w opiece i wychowaniu syna.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o zeznania powódki i dowód z opinii biegłego psychologa, które nie były kwestionowane przez strony.
W rozważaniach prawnych Sąd Rejonowy przywołał treśćart. 446 § 4 k.c., jednak zaznaczył że nie może on mieć zastosowania dla oceny przedmiotowego roszczenia powódki, gdyż wypadek miał miejsce w dniu 9 sierpnia 2004 roku, a więc przed dodaniem powyższego przepisu doKodeksu cywilnego, co nastąpiło w dniu 3 sierpnia 2008 roku. W ocenie Sądu I instancji najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje jednak zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c., a takie stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W ocenie Sądu Rejonowego bezsporne jest, że(...) S.A.przyjęło swoją odpowiedzialność ubezpieczeniową z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartej przezP. K.oraz żeP. K.spowodował wypadek, w którym zginęłaH. Ł., babka powódki. Sporna pozostawała tylko kwestia odpowiedzialności pozwanego z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę, której doznałaE. L.w wyniku przedmiotowego wypadku, jak też wysokość należnego zadośćuczynienia. Sąd Rejonowy wskazał, że powódka spełniła wszystkie konieczne przesłanki ku temu, aby skutecznie dochodzić zadośćuczynienia, dlatego też jej żądanie jest uzasadnione, jednak do wysokości 10 000 zł, dlatego też zostało oddalone powództwo co do pozostałych 10 000 zł. W ocenie Sądu kwota 10 000 zł jest sumą "odpowiednią" w rozumieniuart. 448 k.c., mając na uwadze stopień i rodzaj cierpień psychicznych powódki, intensywność, natężenie oraz czas trwania tychże cierpień, okoliczność powrotu do równowagi emocjonalnej po upływie około roku, a żałoba nie wywołała u niej długotrwałego ani trwałego uszczerbku na zdrowiu, natomiast kwota dodatkowych 10 000 zł stanowiłaby dla powódki źródło wzbogacenia. Sąd Rejonowy zaznaczył, że zasądził odsetki od daty ustalenia odszkodowania, tj. wydania wyroku.
O kosztach zastępstwa prawnego Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., wzajemnie je znosząc z uwagi na częściowe uwzględnienie powództwa, a także nakazał pobrać od strony pozwanej na podstawie art. 113 u.k.s.c. kwotę 500 zł z tytułu opłaty od pozwu i kwotę 111,89 zł z tytułu części wydatków wyłożonych ze Skarbu Państwa na opinię biegłego, gdyż powódka była zwolniona w całości od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana(...) S.A.z siedzibą wW., zaskarżając go w części co do punktów 1, 3 i 4. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez:
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisuart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.
- niezastosowanie i w efekcie błędną wykładnięart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychw zw. zart. 822 § 1 k.c.w jego brzmieniu obowiązującym w dniu 22 czerwca 2004 roku, tj. w dniu zawarcia przez właściciela samochoduV. (...)onr. rej. (...)umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z(...) S.A.
W uzasadnieniu apelacji(...) S.A.wskazało, że roszczenie dochodzone przez powódkę nie ma podstawy prawnej, gdyż w chwili doznania krzywdy spowodowanej śmiercią babkiKodeks cywilnynie zawierał przepisu uprawniającego najbliższych zmarłych poszkodowanego do dochodzenia zadośćuczynienia. Apelujący podniósł, że popiera wszystkie przedstawione przez siebie argumenty w odpowiedzi na pozew z dnia 13 lutego 2013 roku, wskazując że najistotniejsze z tych twierdzeń są następujące:
1) Dla oceny skutków zdarzeń prawnych zgodnie zart. XLIX § 1w zw. z XXVI p.w.k.c.znaczenie mają przepisy obowiązujące w chwili zaistnienia zdarzenia, zatem ocena roszczeń powódki powinna więc następować według stanu prawnego obowiązującego w chwili śmierciH. Ł., tj. w dniu(...)2004 roku. W ocenie Strony pozwanejKodeks cywilnynie zawierał wtedy przepisu uprawniającego do dochodzenia zadośćuczynienia za śmierć, a ustawa nowelizującaart. 446 k.c.nie zawierała szczególnych przepisów intertemporalnych;
2) Sąd I instancji, pisząc w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, o dobrach osobistych nie wskazuje najistotniejszej cechy tych dóbr, czyli tego, że są one dobrami skupionymi w człowieku, ściśle związanymi z jego osobą. W ocenie apelującego "więź rodzinna" to nie dobro osobiste, a rodzaj stosunku międzyludzkiego, mogącego powstać między konkretnymi osobami i będą wyrazem określonych emocji;
3)S.Sądu Najwyższego, na które powołał się Sąd I instancji nie jest bezsporne w doktrynie prawa cywilnego oraz orzecznictwie sądów polskich, na dowód czego zostały przez stronę pozwaną powołane publikacje i orzeczenia;
4) Strona pozwana neguje zachodzenie pomiędzy uregulowaniamiart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.iart. 446 § 4 k.c.stosunku konkurencji, gdyż przyjęcie takiego poglądu pozwalałoby obecnie dochodzić zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.mimo obowiązywaniaart. 446 § 4 k.c., a wybór podstawy prawnej należałby do powoda.
(...) S.A.podniosła, że w niniejszej sprawie wykładni wymagał takżeart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Przepis ten w ocenie apelującego ma istotne znaczenie dla ustalenia zakresu odpowiedzialności ubezpieczeniowej strony pozwanej, a zakres odpowiedzialności gwarancyjnej wynikający z umowy ubezpieczenia nie musi pokrywać się z zakresem odpowiedzialności cywilnej ubezpieczającego - odpowiedzialności sprawczej. Ponadto podkreślono, żeart. 34 ust. 1powyższej ustawy zawiera katalog roszczeń objętych OC i w enumeratywnie wymienionych szkodach dotyczących życia i zdrowia nie ma szkody polegającej na zerwaniu więzi emocjonalnych czy więzi rodzinnych. W ocenie strony pozwanej Sąd I instancji błędnie przyjął, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do zaspokojenia roszczeń dochodzonych przez powódkę.
Podnosząc powyższe zarzuty, strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania w I i w II instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja strony pozwanej(...) S.A.jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne, czyniąc integralną częścią poniższych rozważań. Sąd I instancji prawidłowo również ocenił konsekwencje wypływające z tak ustalonego stanu faktycznego, wobec trafnie przyjętej podstawy prawnej wyrokowania w niniejszej sprawie.
Na wstępie wskazać należy, że spór pomiędzy stronami w przedmiotowej sprawie ma co do zasady charakter prawny i ogniskuje się wokół kwestii, czy przed dniem 3 sierpnia 2008 roku, a więc przed datą wejścia w życie nowelizacjiKodeksu cywilnego, dodającego § 4 doart. 446możliwe jest dochodzenie zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w następstwie śmierci osoby najbliższej. Pomimo tego, że w tej kwestii istniały początkowo pewne wątpliwości, to w ocenie Sądu Okręgowego, w chwili obecnej można uznać, iż orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych – apelacyjnych i okręgowych, jest w tym zakresie ugruntowane i dopuszcza możliwość dochodzenia takiego zadośćuczynienia przez członka najbliższej rodziny zmarłego, wskazując jako podstawę tej odpowiedzialności właśnie przepisart. 448 k.c.w związku zart.24 § 1 k.c.Powołać można się przykładowo na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 roku (sygn. III CZP 76/10, publ. LEX nr 604152, www.sn.pl, Biul. SN 2010/10/11), gdzie Sąd ten uznał, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku. Pogląd ten został powtórzony, jak trafnie wskazał to również Sąd Rejonowy, w wielu innych orzeczeniach i podziela go również Sąd Odwoławczy orzekający w niniejszej sprawie. Więź rodzinna stanowi bowiem dobro osobiste i podlega ochronie na podstawieart. 23 k.c.iart. 24 k.c.Z taką konstatacją nie zgadza się jednak strona pozwana, wskazując że konstrukcja dobra osobistego przedstawiona przez Sąd I instancji nie jest adekwatna dla określenia emocji i uczuć kierowanych ku innych osobom. Podnieść należy, że katalog dóbr osobistych wymienionychart. 23 k.c.nie jest katalogiem zamkniętym, a wskazane w nim dobra osobiste są wymienione jedynie przykładowo i wraz ze zmianami stosunków społecznych mogą pojawiać się i znikać pewne dobra. Zdaniem Sądu Okręgowego przedmiot ochronyart. 23 k.c.oraz24 k.c.jest szeroki i ochronie podlegają wszelkie dobra osobiste rozumiane jako wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego. W judykaturze za dobra osobiste uznano dodatkowo pamięć o osobie zmarłej, prawo do intymności, prawo do planowania rodziny itp. Potrzeba zaliczenia poczucia więzi rodzinnych do dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej wynika nie tylko z przeświadczenia o trudnym do wyrażenia znaczeniu tej więzi w życiu każdej osoby fizycznej doświadczającej życia rodzinnego, ale również z cierpienia będącego następstwem zerwania tej więzi, w szczególności w sposób nagły, w tym spowodowany przez osoby trzecie. Cierpienie towarzyszące utracie rodzica, dziecka, babci należy do skrajnie negatywnych i równie intensywnych doświadczeń, a ich następstwa przez znaczny okres czasu mogą stanowić istotną przeszkodę we wszystkich niemal sprawach życiowych osoby, która została pozbawiona tego rodzaju więzi (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 26 września 2012 roku, I ACa 262/12, LEX 1238198). Sąd Odwoławczy podziela powyższe zapatrywania, uznając, iż więzi jakie łączą najbliższych członków rodziny są istotnym elementem życia każdego człowieka. Prawidłowo funkcjonująca i pełna rodzina pozwala każdemu z jej członków zaspokoić podstawowe potrzeby, takie jak potrzeba pełnej akceptacji i poczucia bezpieczeństwa. W sytuacji więc, w której więzi jakie dotychczas łączyły członków rodziny ulegają zerwaniu, szczególnie w sposób nagły i nie niespodziewany, poczucie krzywdy jest dotkliwe. Również zart. 47 Konstytucji RPwywieść można, iż więź rodzinna może stanowić dobro osobiste. Przepis określa, iż „Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym". Ochrona prawna życia rodzinnego wskazuje na rangę rodziny i znaczenie więzi łączących rodzinę.
Wprowadzenieart. 446 § 4 k.c.doprowadziło jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania, a nie jak twierdzi(...) S.A.do wprowadzenia możliwości zasądzenia zadośćuczynienia za śmierć na rzecz najbliższych członków rodziny. Zgodzić należy się apelującym, że konstrukcje zawarte przez ustawodawcę wart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.oraz446 § 4 k.c.są tożsame w skutkach, zaś to, co je odróżnia, to możliwość zastosowania, z uwagi na moment deliktu. Przed dniem 3 sierpnia 2008 roku osoby spełniające przesłanki podmiotowe wynikające zart. 448 k.c.również korzystały z ochrony, jaką po tej dacie doprecyzowano w ramachart. 446 § 4 k.c.Odmienne ujęcie byłoby niedopuszczalne, jako niezgodne z rolą przyznaną przez ustawodawcę w powyższym unormowaniu oraz braku oparcia w obowiązującym ówcześnie, porządku prawnym (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2013 roku, sygn. I ACa 1270/12, publ. LEX nr 1335752).
Na marginesie dodanie przepisuart. 446 § 4 k.c.nie było też jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz wyrazem woli dokonania zmiany w ogólnej regule wynikającej z przepisuart. 448 k.c.przez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Gdyby nie wprowadzono przepisuart. 446 § 4 k.c., roszczenia tego mógłby dochodzić każdy, a nie tylko najbliższy członek rodziny. Przepis ten ułatwia dochodzenie zadośćuczynienia, gdyż umożliwia jego uzyskanie bez potrzeby wykazywania jakichkolwiek innych – poza w nim wymienionych – przesłanek. Niewątpliwie wzmacnia też on wykładnię przepisuart. 446 § 3 k.c., wiążącą funkcję tego przepisu wyłącznie z ochroną majątkową. Nie można było zatem zasadnie twierdzić też, żeart. 446 § 4 k.c.stanowi swoiste superfluum, pozbawione głębszego sensu normatywnego, a co za tym idzie – że do czasu jego wejścia w życie niemożliwe byłoby dochodzenie przez osoby najbliższe roszczeń związanych z utratą członków rodziny.
W ocenie Sądu Okręgowego, twierdzenia podniesione przez stronę pozwaną w apelacji stanowią jedynie polemikę z prawidłowym stanowiskiem Sądu I instancji i jako takie nie mogą stanowić skutecznej podstawy wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd Rejonowy, również wbrew twierdzeniom(...) S.A.dla oceny roszczeniaE. L.zastosował właściwe przepisy, obowiązujące w dniu śmierciH. Ł.. Postawienie tak sformułowanego zarzutu zpkt 1aapelacji (k. 118) byłoby skuteczne, gdyby podstawą rozstrzygnięcia Sądu byłart. 446 § 4 k.c.
Ubezpieczyciel niezasadnie kwestionował też zakres własnej odpowiedzialności za skutki katastrofy w ruchu lądowym spowodowanej przezP. K.przez odwołanie się do przepisuart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. Nr 124, poz. 1152). Zgodnie z powołanym przepisem, z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Odwołując się do przepisu art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, strona pozwana podnosiła, że zawiera on zamknięty katalog dóbr podlegających ochronie i powinien być, jako uregulowanie szczególne, dotyczące umowy ubezpieczenia obowiązkowego, interpretowany ściśle. W ocenie Sądu Okręgowego wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela za skutki deliktu, którym jest śmierć, w stosunku do osób najbliższych zmarłego poszkodowanego, nie znajdują oparcia w przepisachustawy z dnia 22 maja 2003 rokuo ubezpieczeniach obowiązkowych. Granice odpowiedzialności strony pozwanej nie mogły być bowiem oceniane bez uprzedniego określania istoty umowy ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej. Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 powyższej ustawy umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w przepisie art. 9, będące następstwem zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (art. 9a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Zdaniem Sądu Okręgowego, powołane przepisy jednoznacznie określają zakres odpowiedzialności strony pozwanej, nie dając podstaw do czynienia jakichkolwiek rozróżnień pod względem podmiotowym. Wszelkie wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela zostały przewidziane w ustawie, która nie daje podstaw do uznania, że ubezpieczyciel nie jest obowiązany do zaspokojenia roszczeń osób najbliższych, znajdujących oparcie w przepisach o naruszeniu dóbr osobistych. Nadto, wyłączenia te mają co do zasady charakter jedynie przedmiotowy i wynikają z ustanowienia sumy gwarancyjnej (art. 36 oraz art. 13 ust. 2 ustawy. o ubezpieczeniach obowiązkowych) oraz sposobu naprawienia szkody (wyłącznie restytucja pieniężna). Odpowiedzialność ubezpieczyciela sięga zatem tak daleko, jak odpowiedzialność cywilna samego ubezpieczonego. Jej wtórny charakter nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu przez poszkodowanego bezpośrednio przeciwko ubezpieczycielowi (art. 19 ust. 1 zd. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Ustalenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela wymaga uprzedniego ustalenia zakresu świadczeń, do spełnienia których obowiązany jest ubezpieczony lub inna osoba wyrządzająca szkodę objętą ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej (tak: uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2006 roku, III CZP 91/05, Lex nr 180669). Ponadto sporna kwestia została wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 roku (sygn. III CZP 67/12, publ. OSNC 2013/4/45, Biul.SN 2012/11/7). Sąd Najwyższy wypowiedział się na gruncie obowiązującego poprzednio przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 roku w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.), który został zastąpiony tożsamym w treści przepisem powoływanym przez apelującego. Sąd ten uznał wówczas, że powyższy przepis nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawieart. 448 k.c.Stanowisko to zostało następnie zaaprobowane w późniejszym orzecznictwie, gdzie stwierdzono m.in., że skutki naruszenia dobra osobistego przez spowodowanie śmierci osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym są objęte odpowiedzialnością gwarancyjną ubezpieczyciela (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2013r., sygn. I ACa 217/13, publ. LEX nr 1372314). Zerwanie więzi rodzinnej, mającej charakter dobra osobistego, stanowi bezpośredni skutek zdarzenia szkodzącego, podobnie jak utrata życia przez osobę zmarłą, a jedynie ujawniający się w sferze prawnej innego podmiotu (osoby bliskiej). Zarzuty strony pozwanej również w tej części okazały się zatem niezasadne.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.apelację strony pozwanej oddalił jako bezzasadną (pkt 1 wyroku).
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd II instancji orzekł na podstawieart.98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., obciążając nimi w całości stronę pozwaną jako przegrywającego sprawę w tym postępowaniu. W związku z tym Sąd zasądził od(...) S.A.na rzeczE. L.kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez powoda w postępowaniu drugoinstancyjnym (pkt 2 wyroku). Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda została ustalona w oparciu o § 6 pkt 4 w związku z§ 12 ust. 1 pkt 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. 2013r., poz. 490 t.j.).
Ref. SSRK. F.