Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 68/14
Data wyroku: 2014-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia – Jadwiga Święcicka
Słowa kluczowe: Emerytura Górnicza

Sygnatura akt III U 68/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
K., dnia 05-03-2014 r.

Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Jadwiga Święcicka

Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Elwira Świecka

po rozpoznaniu w dniu 05-03-2014 r.  w Koninie
sprawyS. J.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.

o emeryturę górniczą

na skutek odwołaniaS. J.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.

z dnia 25 listopada 2013r. znak:(...)

I. Oddala odwołanie
II. Zasądza od odwołującego na rzecz pozwanego kwotę 60 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego .

Sygn. aktIII U 68/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 listopada 2013 roku, znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II OddziałwP.Inspektorat wK.odmówiłS. J.prawa do emerytury górniczej wskazując w uzasadnieniu, że nie wykonywał on pracy wymienione wart. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychna stanowiskach określonych w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanejw wymiarze półtorakrotnym przy ustaleniu prawa do górniczej emerytury.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłS. J.zaskarżając jąw całości i wniósł o:

1
zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, żeS. J.przysługuje prawo do emerytury górniczej,

ewentualnie

2
uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie ZUS do ponownego rozpoznania,

3
przeprowadzenie dowodów wskazanych w odwołaniu,

4
zasądzenie od ZUS na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych,

zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcia, że ubezpieczony nie udokumentował wymaganego okresu 25 lat pracy górniczeji równorzędnej z pracą górniczą, podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikają twierdzenia przeciwne.
W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, albowiem od 1980 roku wykonywał na rzecz(...)Kopalni(...)oraz jego poprzednika prawnego(...) S.A.prace, które w świetle przepisów uważane są za pracę górniczą. Początkowo od dnia 15 października 1980 roku rozpoczął pracęw Oddziale(...)na stanowisku montera instalacji wodno – kanalizacyjnej i c.o., następnie od dnia 1 lipca 2006 roku pracowałw Oddziale(...)(...)na stanowisku ślusarz – spawacz, a od dnia 1 października 2010 roku do chwili obecnej pracujew Oddziale(...)(...)na stanowisku spawacza maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce.
Odwołujący pokreślił, że pracując jako monter wykonywał prace związane z remontami głównymi i podstawowymi maszyn oraz urządzeń grzewczych, na odkrywce, nadal wykonuje na rzecz kopalni prace o charakterze górniczym. Po zmianie stanowiska pracy na ślusarza – spawacza, a następnie ślusarza na odkrywce nadal wykonuje na rzecz kopalni prace o charakterze górniczym.
Do odwołaniaS. J.dołączył m.in. zaświadczenie z dnia 18 marca 2013 roku wystawione przez(...)(...)w którym wymieniono okresy zatrudnienia odwołującego na oddziałach szczegółowo w zaświadczeniu opisanych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że odwołujący nie udowodnił co najmniej 25 lat pracy górniczej i okresów pracy równorzędnejz pracą górniczą, w tym co najmniej 10 lat pracy określonej w art. 50c ust. 1 ustawy emerytalnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

S. J.urodził się w dniu(...)roku.
W dniu 15 października 1980 roku zatrudniony został w Kopalni(...)z siedzibą wT.(obecnie(...)Kopalnia(...)z siedzibą wT.) i do dnia 30 listopada 1996 roku pracował na stanowisku montera instalacji wodno – kanalizacyjnej i c.o. Oddziału(...). Następnie od dnia 1 lipca 2006 roku odwołujący przeniesiony został na Oddziału(...)(...)i pracował tam także na stanowisku montera instalacji wodno – kanalizacyjnej i c.o., od dnia 1 maja 2008 roku na stanowisku ślusarz – spawacz, a od dnia 1 października 2010 roku na stanowisku spawacza maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce.
We wskazanych okresach odwołujący pracował w brygadach remontowych, a do jego obowiązków należało usuwanie awarii rurociągów, instalacji ppoż, grzewczych oraz instalacji sanitarnych, przebudowa tych instalacji, naprawa zraszaczy, naprawa zbiorników ciśnieniowych na koparkach, a także naprawa zasilania w budynkach socjalnych i prace ślusarskie. Zdarzało się także, że wykonywał prace malarskie koparek. Obowiązki swojeS. J.wykonywał na zapleczu koparek, a także w wykopie. Pracą odwołującego kierował brygadzista.
Komisja Weryfikacyjna(...)Kopalni(...)w odpowiedzi na wniosekS. J.z dnia 16 sierpnia 2012 rokuo zaliczenie lat pracy w(...)do pracy w górnictwie, na terenie odkrywki, w zakładzie górniczym odstępując od rozpoznania wniosku wskazał, że w okresie objętym wnioskiem odwołujący wykonywał prace na stanowiskach, które zgodnie zustawą z dnia 17 grudnia 1998 rokuo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie są zaliczane do pracy górniczej na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nakładui złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych (…), na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do prac gospodarki i ministerstwem właściwym do spraw Skarbu Państwa. Jednocześnie komisja wskazała, że cytowane z przepisówprawa Geologicznego i Górniczegodefinicje obszaru górniczego, terenie i zakładu górniczego nie mają bezpośredniego związku z zaliczeniem odwołującego do pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w wykazach stanowisk pracy górniczej stosownie do ustawy i nie mogą stanowić podstawy do wniosku.
W dniu 29 października 2013 rokuS. J.wystąpiłz wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury górniczej oświadczając, że jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalny, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa. Jednocześnie odwołujący dołączył do wniosku zaświadczenie z dnia 27 września 2013 rokuz(...)Kopalnia(...)z siedzibą wT..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, żeS. J.nie wykonywał przez co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa wart. 50c ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wobec powyższego zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2013 roku odmówiłS. J.prawa do emerytury górniczej.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i zgromadzonych w sprawie, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, a ponadto w oparciuo zeznania odwołującegoS. F.oraz świadków:Z. K.,T. M.iM. S..
Zeznania świadków Sąd uznał za wiarygodne. Świadkowie ci w sposób logiczny oraz wzajemnie się uzupełniający opisali charakter prac odwołującego w Kopalni(...)z siedzibą wT.wskazując przy tym, że nie wszystkie obowiązki wykonywał on na terenie odkrywki.
Natomiast zeznania świadków, w których twierdzili, że praca odwołującego w spornych okresach była pracą na odkrywce uznać trzeba jedynie za opinie świadków na ten temat i opinie te nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w sprawie.
Zeznania odwołującegoS. J.Sąd uznał za wiarygodnew części w której opisywał przebieg swojej pracy w Kopalni(...)wT., a szczególności jakie obowiązki wykonywał pracującw spornych okresach na stanowisku montera instalacji wodno – kanalizacyjneji c.o. oraz ślusarza – spawacza. Zeznania te znalazły bowiem potwierdzeniew dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych, a nadto częściowow zeznaniach ww. świadków. Sam odwołujący przyznał jednocześnie, że jego wyjazdy na odkrywkę uzależnione były od potrzeb. Dlatego też za nieznaczącą uznał ocenę spornego okresu pracy dokonaną przez odwołującego w zakresie zakwalifikowania spornych okresów pracy jako pracy na odkrywce.
Zgromadzony w sprawie rzeczowy materiał dowodowy nie budził wątpliwości Sądu.
Sąd oddalił natomiast wniosek odwołującego o przeprowadzenie dowodu z akt osobowychR. R., albowiem pracownik ten nie był zatrudniony na Oddziale(...). Poza tym ponieść trzeba, że każda sprawa ma charakter indywidualny, a zatem sytuacjaR. R.pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Ważne są bowiem jakie obowiązki wykonywał sam odwołującyZ. K., nie zaś inny pracownik.
Sąd oddalił także wniosek o przeprowadzenie dowodu z wywiaduw kopalni na okoliczność zleceń wewnętrznych – Rejestru Zamówień Wewnętrznych, o których wspominał świadekM. S., albowiem świadek ten zaznaczył jednocześnie, iż zlecenia te nie są imienne. Dodatkowo wskazać należy, że sam pracodawca odwołującego, czy też Komisja Weryfikacyjna mając do wglądu wspomniane zlecenia nie zmieniła oceny charakteru pracy odwołującego. Także fakt zamieszczenia poszczególnych stanowisk pracy w wykazie do zarządzenia nr 2 pozostaje bez znaczenia, albowiem praca musi być zgodna m.in. z rodzajem prac wymienionychw punkcie 4 art. 50 c ustawy emerytalnej.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy praca odwołującego w Kopalni(...)wT.(obecnie(...)Kopalnia(...)z siedzibąwT.) wykonywana na stanowiskach: montera instalacji wodno – kanalizacyjnej i c.o. oraz ślusarza – spawacz na Oddziale(...)i Oddziale(...)(...)była pracą górniczą, co w konsekwencji skutkuje przyznaniem mu prawa do emerytury górniczej.

Zgodnie z treścią przepisuart. 50a ust. 1 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
ukończył 55 lat życia;

2
ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1;

3
nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Wg art. 50a ust. 2 tej Ustawy wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat, a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej,o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat.
W myśl art. 50c. 1 ust. 4 cyt. ustawy za pracę górniczą uważa się zatrudnienie na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa.
Wykaz stanowisk pracy, na których zatrudnienie na odkrywcew kopalniach węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego uważa się za pracę górniczą, zawiera załącznik nr 2 do Rozporządzenia tegoż Ministra z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (§ 2). Rozporządzenie zachowało moc na podstawie art. 194 ustawy o emeryturach i rentach w zakresie, w jakim jego przepisy nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
W załączniku nr 2 wymieniono m.in. stanowiska związane z przewozem złoża: pod poz. 7 konserwatora tras kolei górniczych na odkrywce, pod poz.17 operatora rozjazdów transportu szynowego na odkrywce, pod poz. 26  spawacz maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce oraz spawacz zatrudniony w stałej grupie remontowej na odkrywce i jego pomocnik, pod poz. 28 toromistrza i robotnika torowy na odkrywce, czy pod poz. 32, rzemieślnikai innych robotników zatrudnionych stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych, w tym elektryków i mechaników ale podkreślenia wymaga to, że chodzi o stanowiska bezpośrednio związane z urabianiem i bieżącą konserwacją agregatówi urządzeń wydobywczych.
Na takich stanowiskach odwołujący nie był zatrudniony.
W wyroku z dnia 16 marca 2011 r. I UK 331/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a dla oceny charakteru pracy górniczej nie mogą mieć decydującego znaczenia ani zakładowe wykazy stanowisk, ani protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie jako pracę górniczą. Taka możliwośćnie zostałabowiem w przepisach tych przewidziana.
Z przytoczonego brzmienia art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturachi rentach wynika, że w jego rozumieniu pracą górniczą jest wyłącznie zatrudnienie przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymiz wydobywaniem kopalin, polegającymi na pozyskiwaniu złóż siarki i węgla brunatnego na odkrywce, a więc zatrudnienie przy pracach ściśle górniczych, do których zaliczono roboty górnicze przy urabianiu i ładowaniu (w tym strzałowe i odwadniające), roboty transportowe przy przewozie nadkładu i złoża, miernicze oraz bieżące prace konserwacyjne utrzymujące sprawność techniczną agregatów i urządzeń wydobywczych.
Zatem nie każda praca w kopalni węgla brunatnego, która funkcjonalnie związana jest z eksploatacją odkrywki, jest pracą górniczą, uprawniającą do emerytury górniczej. Analiza pracy górniczej, powinna się koncentrować na ustawowych warunkach pracy górniczej określonych w art. 50c ustawy emerytalnej, a nie na samej nazwie stanowiska (np. wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 24 marca 2011r. I UK 320/10 z dnia 3 lutego 2012 r.I UK 290/11).
Jak przekonująco orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r. III AUa 832/12 praca „na odkrywce” w kopalniach węgla brunatnego (siarki) jest odpowiednikiem pracy „w przodkach” pod ziemiąi polega na zatrudnieniu przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, pozyskiwaniu złóż; istotne jest, aby prace wykonywane przez górnika były bezpośrednio związane z wykonywaniem czynności w przodkach przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładującychi transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, a pojęcie „inne prace w przodku” musi wiązać się z bezpośrednimi zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin.
Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w spornych okresach odwołującyS. J.pracował w Oddziale(...)i w Oddziale(...)(...),a jego praca polegała na usuwaniu awarii rurociągów, instalacji ppoż, grzewczych oraz instalacji sanitarnych, przebudowie tych instalacji, naprawie zraszaczy, naprawie zbiorników ciśnieniowych na koparkach, a także naprawie zasilania w budynkach socjalnych oraz wykonywaniu prac ślusarskich.
Także Komisja Weryfikacyjna(...)Kopalnia(...)odstąpiła od rozpoznania wniosku odwołującego o zaliczenie lat pracy w(...)do pracy w górnictwie.

A zatem charakter jego pracy nie miał bezpośredniego związkuz urabianiem kopalin, ładowaniem urobku, montażem, likwidacją i transportem obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów oraz robotach szybowych i nie można jej uznać za pracę o kwalifikowanym charakterze, aby uznać ją za pracę górniczą, w tym za równoznaczną ze stanowiskiem rzemieślnika, o którym mowa w pkt 26.

W ocenie Sądu, nie stanowiła pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy, nawet gdyby przyjąć, że praca ta odbywała się na odkrywcew kopalni węgla brunatnego.
Rozważania odwołującego dotyczące pojęcia „odkrywka” nie mają zatem żadnego znaczenia prawnego, decyduje bowiem rodzaj wykonywanej pracy.
W ocenie Sądu, odwołujący nie wykazał również, że stale pracował na odkrywce, gdyż przeczy temu zebranych w sprawie osobowy materiał dowodowy, w tym także zeznania samego odwołującego, z którego to materiału dowodowego wynika niezbicie, że nie wszystkie obowiązku wykonywała bezpośrednio w wykopie.
Niespełnienie warunku legitymowania się wymaganym co najmniej 25-letnim okresem pracy górniczej łącznie z okresem pracy równorzędnej, czyni więc niezasadnym odwołanie wnioskodawcy, w którym wnioskował o zmianę decyzji i przyznanie prawa do górniczej emerytury.

Z uwagi na powyższe odwołanie wnioskodawcy Sąd uznał za nieuzasadnione i na podstawieart. 47714§ 1 k.p.corzekł jak w pkt. I wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego (pk. II wyroku) Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.cw zw. z § 2 ust.2, § 6 i 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.)