Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III Ua 2/14
Data wyroku: 2014-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Walczak-Sarnowska, Elżbieta Majewska, Sędzia – Maria Dorywalska
Słowa kluczowe: Zasiłek Macierzyński
Podstawa prawna: art 29 ustawy o świadczeniach pieniężnych

Sygnatura akt III Ua 2/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 28-02-2014 r.

Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:
Przewodniczący -Sędzia – SO Maria Dorywalska
SędziowieSO Anna Walczak - Sarnowska (spr.), SO Elżbieta Majewska
Protokolant:sekretarz sądowy Marcin Jamrószka

po rozpoznaniu w dniu25-02-2014 r.wKoninie
sprawyJ. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o zasiłek macierzyński
na skutek apelacjipozwanego

od wyrokuSądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wKoninie

z dnia24.10.2013sygn. aktIV U 205/13

Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu – Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego instancji odwoławczej.

Sygnatura akt III Ua 2/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19.07.2013 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.odmówił odwołującej sięJ. K.prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 03.05.2013 r. do dnia 17.10.2013 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodniez przepisami zasiłek macierzyński przysługuje w razie urodzenia dziecka w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego albo w czasie trwania urlopu wychowawczego. Zasiłek macierzyński przysługuje także w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustałow okresie ciąży w związku z ogłoszeniem upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z naruszeniem przepisów prawa stwierdzonym orzeczeniem sądu. Odwołująca urodziła dziecko w dniu(...)., natomiast od dnia 01.05.2013 r. nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu. Zdaniem ZUS ubezpieczenie ustało z innych, niż ww. przyczyny, zatem zasiłek macierzyński nie przysługuje za ww. okres.
Odwołująca w ustawowym trybie i terminie wniosła odwołanie od ww. decyzji. Wskazała, że w dniu 01.07.2013 r. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na opłacenie składki po terminie, który to wniosek został rozpatrzony negatywnie. Odwołująca wskazała, że opłaciła składki w dniu 10.06.2013 r. od „małego zus – u”, 13- go natomiast wpłaciła pozostałą kwotę. Kwota, którą wpłaciła wystarczyłaby na opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jednakże ze względu na brak wiedzy odwołującej w zakresie zmiany kodów płatnika, popełniła ona błąd. Odwołująca podniosła, że mimo wielokrotnych rozmów telefonicznych z pracownikami organu rentowego, żaden z nich nie poinformował ją, że składki są nienależycie opłacone.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS II Oddział wP.wniósło oddalenie odwołania.
Wyrokiem z dnia 24 października 2013 roku wydanym w sprawie o sygn. akt IV U 205/13 Sąd Rejonowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Koninie zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 19 lipca 2013 roku w ten sposób, że przyznał odwołującejJ. K.prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od dni 3 maja 2013 roku do dnia 17 października 2013 roku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji ustalił, że odwołującaJ. K.podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 01.03.2013 r. do dnia 30.04.2013 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie mającej ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowiła zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W dniu 10 czerwca 2013 r. odwołująca opłaciła składkę za maj 2013 r., tj. za 01 i 02 maj, gdyż w dniu(...). urodziła dziecko. Wysokość składki odwołująca ustaliła na 480 zł. Ponadto odwołująca opłaciła w/w składkę od kodu(...), podczas gdy przynależała do kodu(...). Z powodu błędnego wypełnienia druku (niepotrzebne postawienie przecinków) nastąpiło zaokrąglenie stopy procentowej z 1,93% do 2%, o czym odwołującą w dniu 11.06.2013 r. poinformował pracownik organu. Jednocześnie odwołująca uzyskała informację od w/w pracownika, że powinna opłacić składkę za cały miesiąc maj, a nie tylko za 2 dni. Wobec tego odwołująca uzupełniła brakującą kwotę, zrobiła korektę druku(...), którą wysłała do organu rentowego. 17.06.2013 r. pracownik organu zadzwonił do odwołującej i poinformował ją, że składki są opłacone poprawnie, jednakże należy ponownie dokonać korekty, tj. uwzględnić tylko dwa dni, gdyż pozostała kwota za cały miesiąc wpłynęła 13 czerwca, czyli po terminie. W związku z powyższym odwołująca udała się do organu rentowego i przy pomocy pracownika organu wypełniła deklarację. Okazało się jednak wtedy, że odwołująca nieprawidłowo oznaczyła kody (zamiast(...)wskazała(...)), a przejście z jednego na drugi kod również wymagało złożenia deklaracji, czego odwołująca nie zrobiła. W dniu 02.07.2013 r. odwołująca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do opłacenia składki na ubezpieczenie chorobowe za maj 2013 r., który jednak został rozpatrzony negatywnie.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie zeznań odwołującej oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji zważył, że zgodnie zart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512) zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ww. ustawy zasiłek macierzyński przysługuje również w razie urodzenia dziecka po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało w okresie ciąży:

1
wskutek ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy;

2
z naruszeniem przepisów prawa, stwierdzonym prawomocnym orzeczeniem sądu.

Sąd Rejonowy wskazał także, żeart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychstanowi z kolei, że objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. la.
la. Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4.
2. Ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:

1
od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;

2
od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie,z zastrzeżeniem ust. 2a;

3
od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.

Po przytoczeniu tych uregulowań Sąd I instancji wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, że ubezpieczenie chorobowe odwołującej ustało na skutek nieopłacenia w terminie składki. Sąd Rejonowy wskazał, że odwołującej nie można przypisać winy w nieprawidłowym ustaleniu podstawy wymiaru składki i tym samym błędnego obliczenia jej wysokości. Odwołująca kilkakrotnie kontaktowała się z pracownikami organu rentowego i za każdym razem otrzymywała rozbieżne informacje. Już w momencie pierwszej rozmowy w dniu 13.06.2013 r. pracownik powinien poinformować odwołującąo nieprawidłowym wskazaniu kodu i tym samym niewłaściwym ustaleniu podstawy wymiaru. Wymiana informacji ograniczyła się w zasadzie jedynie do tego, czy opłacić składkę za 2 dni, czy też za cały miesiąc. Wobec tego Sąd orzekający uznał, że odwołującą opłaciła składkę w terminie i tym samym nie ma przesłanek ustania ubezpieczenia chorobowego.
W związku z powyższymi ustaleniami oraz poczynioną przez Sąd analizą prawną stanu faktycznego niniejszej sprawy na podstawie 47714§ 2 k.p.c., Sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.
Apelację od powyższego wyroku złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżając go w całości i zarzucając:

1
naruszenie przepisuart. 224 § 1 k.p.c.poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. kwestii podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemuw sposób właściwy dla tego rodzaju sprawy, a ustalenia Sądu Rejonowego na tę okoliczność obarczone są nieważnością,

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychoraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 rokuo świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego w razie choroby i macierzyństwa.

W oparciu o powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę wyroku Sądu I instancji i oddalenie odwołania od decyzji z dnia 19 lipca 2013 roku, albo uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu apelujący podniósł, że wyrok Sądu I instancji jest nietrafny, albowiem dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy niezbędne jest ustalenie, czy odwołująca w dniu(...)tj. w dniu porodu podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Jednocześnie apelująca wskazał, że Sąd Rejonowy dokonał samodzielnie ustaleń w tym zakresie, mimo że nie jest do tego władny. Apelujący wskazał przy tym, żew pierwszej kolejności Sąd I instancji winien był ustalić, czy w sprawie wydana została decyzja w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz czy jest ona prawomocna. Organ rentowy podniósł nadto, że przed Sądem Okręgowym w Koninie toczy się postępowanie z odwołaniaJ. K.od decyzji z dnia 29 sierpnia 2013 roku orzekającej o okresie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Dlatego też w ocenie apelującego organu rentowego Sąd Rejonowy powinien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia tej sprawy.
Odwołująca wniosła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu apelacyjnym, albowiem nie zostały one uiszczone w żadnym zakresie.
W uzasadnieniu odwołująca wskazała m.in., że zarzuty podniesionew apelacji mają jedynie na celu polemikę z prawidłowymi wnioskamii twierdzeniami Sądu I instancji. Jednocześnie odwołująca podniosła, że Sąd I instancji zobligowany był do poczynienia ustaleń w zakresie ustalenia przez nią podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, co też prawidłowo uczynił. W dalszej części uzasadnienia odwołująca podniosła, że błędnie dokonała opłaty na skutek braku szczegółowej wiedzy w przedmiocie istotnie zawiłej problematyki prawnej dotyczącej prawa ubezpieczeń społecznych,w szczególności poprzez zmianę kodów, a żaden z pracowników ZUS nie udzielił jej kompetentnej informacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego organu rentowego okazała się uzasadnionai doprowadziła do wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z treścią przepisuart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnychz ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwawarunkiem uzyskania zasiłku macierzyńskiego jest m.in. podleganie ubezpieczeniu chorobowemu.
Sąd Rejonowy uznając, że odwołującejJ. K.przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego w okresie od dnia 3 maja 2013 roku do dnia 17 października 2013 roku, co w konsekwencji doprowadziło do zmiany zaskarżonej decyzji z dnia 19 lipca 2013 roku przyjął – niejako automatycznie – że odwołująca także od dnia 3 maja 2013 roku podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, skupiając się w zasadzie na ocenie działańJ. K.sprowadzających się do uiszczenia po terminie składki na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc maj 2013 roku.
Jednocześnie – jak trafnie podnosi apelujący – Sąd I instancji pominął zupełnie okoliczność, że przed Sądem Okręgowym w Koninie pod sygn. akt III U 1165/13 toczy się postępowanie z odwołaniaJ. K.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2013 roku orzekającej o okresach podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu. Kwestia stanowiąca przedmiot tego postępowania ma natomiast niebagatelne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Od wyniku postępowania toczącego sięw sprawie o sygn. akt III U 1165/13 Sądu Okręgowego w Koninie zależy rozstrzygnięcie mniejszej sprawy. Jeżeli bowiem okaże się, że odwołująca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu w okresie od dnia 1 maja 2013 roku do dnia 31 maja 2013 roku, to w świetle przytoczonego unormowania nie można będzie przyjąć – jak pochopnie uznał Sąd I instancji – że odwołującej przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego w okresie wskazanymw sentencji zaskarżonego orzeczenia.
W świetle powyższych rozważań stwierdzić zatem należy, że zebranyw toku postępowania pierwszoinstancyjnego materiał dowodowy nie stanowił wystarczającej podstawy dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sporu.
Konkludując stwierdzić trzeba, że opisane powyżej uchybienia uzasadniają konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całościi przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sprawa nie poddaje się bowiem obecnie merytorycznemu rozstrzygnięciu co do istotyw zakresie prawidłowości podstawy faktycznej i prawnej, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, z uchybieniem przepisom postępowania.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd pierwszej instancji obowiązany jest więc przede wszystkim rozważyć kwestę zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt III U 1165/13 Sądu Okręgowego w Koninie i dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu tej sprawy winien odnieść się merytorycznie do oceny zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów oraz na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.uchylono zaskarżony wyrok i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu – Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie pozostawiając temu Sądowi na podstawieart. 108 § 2 k.p.c.rozstrzygnięcieo kosztach zastępstwa procesowego instancji odwoławczej.

    A.Walczak – Sarnowska   Maria Dorywalska  Elżbieta Majewska