Sąd Okręgowy w Zamościu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 584/14
Data wyroku: 2014-09-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Przemysław Szyszka, Tadeusz Bizior, Beata Krzysztofiak
Słowa kluczowe: Warunkowe Zawieszenie Wykonywania Kary
Podstawa prawna: art.69§4 k.k.

Sygn. akt II Ka 584/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny w składzie :
Przewodniczący: SSO Tadeusz Bizior
Sędziowie: SO Beata Krzysztofiak
SO Przemysław Szyszka (spr.)
Protokolant: st.sekr.sąd. Krystyna Duras
przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. Marka Sowy
po rozpoznaniu w dniu 15 września 2014 roku
sprawyZ. C.
oskarżonego zart.178a§4 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Zamościu
z dnia 30 kwietnia 2014 r.     sygn. akt VII K 417/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :

1
podstawę prawną rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności uzupełnia oart.69§4 kk;

2
uchyla rozstrzygnięcie o obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych ;

II
w pozostałych częściach utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok ;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. K.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy), w tym kwotę 96,60 zł (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną oskarżonemu w postępowaniu apelacyjnym przez obrońcę ustanowionego z urzędu ;

IV
zasądza odZ. C.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem wydatków za postępowanie apelacyjne.

V
w pozostałym zakresie zwalniaZ. C.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie apelacyjne, obciążając wydatkami w tej części Skarb Państwa.

/-/ Na oryginale właściwe podpisy.
Sygn. akt II Ka 584/14

UZASADNIENIE
W wyroku z 30.04.2014r., w sprawie VII K 417/13 Sąd Rejonowy w Zamościu uznałZ. C.za winnego tego, że w dniu 16 maja 2013 roku wS.powiatu(...)będąc wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Zamościu VII Wydział Grodzki z dnia 18 listopada 2005 roku w sprawie VII K 1285/05 prowadził ciągnik rolniczymarki U. (...)onumerze rejestracyjnym (...)w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości 0,82 mg/l alkoholu etylowego w wydychanym powietrzu – to jest czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 178a § 4 k.k.i za to na podstawieart. 178a § 4 k.k.wymierzył oskarżonemu karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności;
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.,art. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 (dwóch) lat tytułem próby;
na podstawieart. 71 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego grzywnę w liczbie 100 (stu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;
na podstawieart. 42 § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat;
na podstawieart. 43 § 3 k.k.nałożył na oskarżonego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym do właściwego wydziału komunikacji;
przyznał od Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Zamościu) adwokatowiA. K.kwotę 1033,20 zł (jeden tysiąc trzydzieści trzy złote, dwadzieścia groszy), w tym kwotę 193,20 zł (sto dziewięćdziesiąt trzy złote, dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu na rzecz oskarżonegoZ. C.;
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Zamościu) kwotę 812,95 zł (osiemset dwanaście złotych, dziewięćdziesiąt pięć groszy) tytułem kosztów sądowych.
Apelację od tego wyroku złożył Prokurator, zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego zarzucając mu:
1. obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 69§ 4 kkpolegającą na pominięciu tego przepisu w podstawie zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wobecZ. C., podczas gdy przepis tego artykułu w niniejszej sprawie winien być wskazany;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść polegający na przyjęciu przez Sąd I instancji, iż podeszły wiek oskarżonego, jego problemy zdrowotne oraz nieznacznie ograniczona zdolność do rozpoznania znaczenia czynu oraz do pokierowania postępowaniem, a także poruszanie się po drodze powiatowej o znikomym natężeniu ruchu stanowią szczególnie uzasadniony wypadek umożliwiający warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze 4 miesięcy, podczas gdy właściwa ocena przyjętych przez Sąd okoliczności nie może być uznana za szczególnie uzasadniony wypadek o jakim mowa wart. 69§4 kkwnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zamościu.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja Prokuratora jest zasadna jedynie co do zarzutu z punktu 1.
Na wstępie należy zauważyć, że poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne, na podstawie których przypisał on oskarżonemu winę były wynikiem prawidłowej oceny dowodów, która choć swobodna – nie wykroczyła poza ramy określone przezart. 7 kpki pozostaje pod ochroną tego przepisu. Nie budzi więc wątpliwości wina Z.Z. C., ani też kwalifikacja prawna przypisanego mu przez Sąd I instancji czynu.
W ocenie Sądu Okręgowego analiza akt sprawy szczególności w kontekście podniesionego w apelacji zarzutu – prowadzi do wniosku, że orzeczona wobec oskarżonego kara oraz środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych uwzględniają należycie dyrektywy ich wymiaru oraz cele, jakie mają one osiągnąć, w zakresie prewencji indywidualnej i ogólnej.
Należy zauważyć, że Sąd I instancji zanalizował zarówno stopień winy, jak i społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, czemu dał wyrazw uzasadnieniu wyroku (k. 110v).
Analiza ta nie nasuwa zasadniczych zastrzeżeń. Ponadto Sąd rozważył nie tylko okoliczności zaostrzające wymiar kary oskarżonego, ale i okoliczności łagodzące.
Wreszcie – w staranny sposób Sąd I instancji wywiódł, przy uwzględnieniu dyrektyw zart. 53§1 i 2 kk, wybór i rozmiar kary oraz środka karnego /w związku z treściąart. 56 kk/ wymierzonych oskarżonemu. Argumenty podniesione przez Sąd I instancji w tym zakresie są trafne, przekonujące i należycie uwzględniają te dyrektywy / k.111-112/.
Odnosząc się szczegółowiej do zarzutu zpunktu 2apelacji należy zauważyć, że nie podnosi ona błąd , polegający na uznaniu ustalonych przez Sąd okoliczności jako wyczerpujących przesłankę „szczególnie uzasadnionego wypadku” zart. 69§4 kk, i w konsekwencji zastosowanie co do tej kary pozbawienia wolności środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania kary.
Oczywiście podstawowym warunkiem zastosowania tego środka probacyjnego jest przekonanie Sądu, że orzeczona kara z warunkowym zawieszeniem jej wykonania będzie wystarczająca dla osiągnięcia wobec sprawcy jej celów, w szczególności zapobiegnie jego powrotowi do przestępstwa.
Ponadto – in casu – ustawodawca zaostrzył przesłanki orzeczenia o tym środku probacyjnym, wskazując, że jego zastosowanie muszą uzasadniać nie zwykłe – z§1 i 2 art.69 kkokoliczności, lecz kwalifikowane – wskazujące, że zawieszenie wykonania kary wobec sprawcy przestępstwa zart.178a§4 kkmoże nastąpić tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art.69§4 kk).
Odnosząc się najpierw do tej kwestii należy na wstępie stwierdzić, że w orzecznictwie SN podejmowano już wielokrotnie próby bliższego wyjaśnienia jakie są desygnaty pojęcia „szczególnych okoliczności”, które są pokrewne pojęciu „szczególnie uzasadnionego wypadku” zart. 69§4 kk, /por. wyrok z 3.04.1973, V KRN 573/72, OSNPG 11/73, p.151; wyrok z 20.09.1977 r, VKRN 207/77, OSNKW 121/77, p.132; wyrok z 23.01.1979 r., IV KRN, 367/78, OSNKW 5/79, p. 53 i inne/.
Najtrafniej zakres tego pojęcia SN oddał w wyroku z 20.09.1977 r., wskazując, że przez "szczególne okoliczności", należy rozumieć zarówno charakteryzujące osobowość sprawcy, jak i inne, wymienione wart. 50 § 2 k.k./obecnieart. 53§2 kk/, jeżeli przemawiają zdecydowanie na korzyść sprawcy i wskazują, że nie jest ani konieczne, ani celowe wymierzenie mu kary bezwzględnego pozbawienia wolności, zwłaszcza gdy czyn sprawcy jest zdarzeniem w jego życiu zupełnie wyjątkowym i rażąco odbiegającym od jego dotychczasowego postępowania.
Do tych trafnych wywodów należy jedynie dodać, że w obręb tego pojęcia należy też włączyć dodatkowe okoliczności – związane z zasadą humanitaryzmu (art. 3 kk), które - niezależnie od innych, przy pozytywnej prognozie co do sprawcy, mogą uzasadnić rezygnację z bezwzględnej kary pozbawienia wolności /np. ciężki stan zdrowia, obowiązek opieki wobec małoletniego lub osób nieporadnych itp. – por. też K. Buchała [w:] Komentarz do kk. Cześć ogólna. Warszawa 1994, s. 360-361/.
Te wskazania są aktualne przy wykładni pojęcia szczególnie uzasadnionego wypadku zart. 69§4 kk.
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że wbrew stanowiska skarżącego, Sąd Rejonowy trafie uznał, że co do Z.Z. C., w realiach tej sprawy, zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek zart. 69§ 4 kk.
Aby nie powielać trafnych wywodów Sądu Rejonowego w tym zakresie należy jedynie uwypuklić świetle zarzutu z apelacji niektóre okoliczności przemawiające za tą oceną. Należy zwrócić uwagę – co do cech jego osobowości – że ma on w swoim środowisku lokalnym bardzo dobrą opinię, na którą zasłużył przez wiele lat życia /k.46-47/. Ostatni raz naruszył porządek prawny w dn.11.09.2005r., a więc niemal 8 lat przed datą popełnienia przypisanego mu czynu. Zważyć też należy, że w tym okresie nie dopuścił się żadnego wykroczenia /k.15/. Należy więc uznać, że było to zdarzenie rażąco odbiegające od jego postawy, manifestującej się w szacunku dla prawnie chronionych dóbr. Nie można pominąć, jak to czyni skarżący, że swego czynu oskarżony dopuścił się na niewielkim dystansie w warunkach znikomego ruchu i nieznacznie ograniczonej poczytalności. Trzeba też mieć wzgląd na aspekt humanitarny sprawy – oskarżony jest bowiem 78-letnim mężczyzną, cierpiącym na liczne dolegliwości, przez co kara pozbawienia wolności byłaby dla niego szczególnie dolegliwa. Nie budzi też wątpliwości, że istnieją przesłanki do sformułowania wobec niego pozytywnej prognozy kryminologicznej.
W ocenie Sądu Okręgowego zespół tych okoliczności, w niepowtarzalnych realiach sprawy, wyczerpuje znamiona szczególnie uzasadnionego wypadkuart. 69§ 4 kki daje należytą podstawę do stosowania wobec oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.
Z kolei odnosząc się do kwestii prewencji ogólnej pozytywnej, rozumianej jako wzmacnianie poczucia obowiązywania norm prawnych oraz wartości społecznych uporządkowanych w określonej hierarchii, za sprzeczne z celami prewencji ogólnej należałoby uznać wymierzanie kar w rozmiarze surowszym, niżby to wynikało z oczekiwań społecznych. "Wymierzanie kar zbyt surowych nie tylko nie umacnia poszanowania prawa, ufności w celowość przestrzegania norm prawnych organizujących społeczeństwo ani zaufania do organów prawo realizujących, ale nawet przeciwnie - może wywoływać mimowolne współczucie społeczeństwa dla przestępcy zbyt surowo ukaranego" (wyrok SA w Krakowie z 1 lutego 2001 r., II AKa 3/01, KZS 2001 z. 2, poz. 22; por. też wyrok SA w Krakowie z 23 kwietnia 1998, II AKa 48/98, KZS 1998, z. 4-5, poz. 49).
Wymierzenie więc oskarżonemu kary izolacyjnej, po upływie niemal 8 lat jego prawidłowego, nienagannego funkcjonowania w społeczeństwie, zwłaszcza zaś w społeczności lokalnej, także w ocenie Sądu Okręgowego uznane zostałoby za rozstrzygnięcie nadmiernie punitywne, biorąc nadto pod uwagę pozostałe okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza wskazujące na potrzebę respektowania zasady humanitaryzmu.
Stąd wydaje się, nie kwestionując oczywiście przekonania Prokuratora o potrzebie surowego karania sprawców tego typu przestępstw, że wymierzenie oskarżonemu kary izolacyjnej, musiałoby prowadzić do zignorowania zarówno okoliczności dotyczących bezpośrednio osoby oskarżonego, jak i względów prewencji ogólnej pozytywnej i przez to prowadziłoby do wymierzenia kary rażąco surowej.
Brak jest więc podstaw do stwierdzenia postulowanego przez skarżącego błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu kary pozbawienia wolności.
Bezwzględnie trafnie natomiast apelujący wskazał w zarzucie 1 na obrazęart. 69§4 kkpoprzez pominięcie go w podstawie prawnej rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności, co spowodowało stosowną korekturę zaskarżonego wyroku.
Natomiast w związku z wniesioną apelacją orzeczenie o karze także na korzyść oskarżonego, Sąd Okręgowy stwierdził obrazęart. 43§3 kkpoprzez nałożenie na Z.Z. C.obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego go do prowadzenia pojazdów mechanicznych w sytuacji, gdy oskarżony takich uprawnień, ani też stwierdzającego je dokumentu nie posiada – stąd też orzeczono jak w punkcie I. 2 wyroku, co nie uchybia rozstrzygnięciu o środku karnym zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych /por. uzasadnienie t. 24 uchwały SN z 28.02.1975r., V KZP 2/74, OSNKW 3-4/75, p. 33/.
Wobec braku konieczności dalej idącej korektury zaskarżonego wyroku, a zwłaszcza brak podstaw do działania sądu odwoławczego poza granicami wniesionej apelacji w pozostałych częściach zaskarżony wyrok utrzymano w mocy jako słuszny.
AdwokatA. K.występował w przedmiotowej sprawie jako obrońca z urzędu. Obrona nie została opłacona przez oskarżonego. Stąd też wskazanemu adwokatowi należy się wynagrodzenie tytułem obrony sprawowanej z urzędu. W ocenie Sądu właściwym i wynikającym z wniosku przedłożonego przez obrońcę będzie wynagrodzenie w stawce minimalnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy§14 ust. 2 pkt 4, § 2 ust. 3, §19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu/Dz.U.02.163.1348 ze zm./, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataA. K.kwotę 516,60 zł, w tym kwotę 96,60 zł podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną w postępowaniu apelacyjnym przez obrońcę ustanowionego z urzędu.
Na mocyart. 627 kpkw zw. zart. 634 kpkw zw. z § 1 rozporządzenia z 18.06.2003r./ Dz.U. Nr 663 z 2013r./ zasądzono od Z.Z. C.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 zł. tytułem wydatków za postępowanie apelacyjne, zaś w pozostałym zakresie- z mocyart. 624§1 kpkw zw. zart. 634 kpkzwolniono go od uiszczenia kosztów sądowych, jako zbyt uciążliwego w jego trudnej sytuacji materialnej i osobistej/k.46-48/.
/-/ Na oryginale właściwe podpisy.