Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 373/14
Data wyroku: 2014-05-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Krystyna Hadryś, Anna Hajda, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Postępowanie Wieczystoksięgowe (Przepisy Ogólne), Przeniesienie Własności
Podstawa prawna: art. 626^6^ § 2 k.p.c., art. 626^9^ k.p.c., art. 158 k.c., art. 389 § 1 k.c., art. 390 § 2 k.c.

POSTANOWIENIE
Dnia 6 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - SSO Krystyna Hadryś
Sędziowie SSO Gabriela Sobczyk (spr.)
SSR(del.) Anna Hajda
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2014 roku
sprawy z wnioskuP. W.(W.)
przy udziale(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.
o wpis roszczenia
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 13 września 2013r., sygn. akt Dz. Kw GL1Z/00006348/13
postanawia:
1.oddalić apelację;
2. oddalić wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie kosztów postępowaniaodwoławczego.
SSR(del) Anna Hajda  SSO Krystyna Hadryś    SSO Gabriela Sobczyk

UZASADNIENIE
WnioskodawcaP. W.domagał się dokonania wpisu w dziale IIIksięgi wieczystej numer (...), prowadzonej dla nieruchomości gruntowej położonej wZ., stanowiącej własność(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT., roszczenia o przeniesienie na rzeczP. W.prawa własności dowolnie wybranego mieszkania i miejsca postojowego w budynku wzniesionym na działce ewidencyjnej, dla której Sąd Rejonowy w Zabrzu prowadziksięgę wieczystą nr (...)zgodnie z pisemną umową z podpisami notarialnie poświadczonymi przez notariuszaM. O., Repertorium A numer(...)z dnia 12 kwietnia 2012 r.
Do wniosku dołączono powołaną wyżej umowę z dnia 12 kwietnia 2012 roku.
Wpisem dokonanym przez referendarza sądowego dnia 19 lipca 2013 roku wniosek ten został uwzględniony.
Na powyższy wpis skargę złożył uczestnik postępowania domagając się uchylenia zaskarżonego wpisu i oddalenia wniosku w całości oraz zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Na uzasadnienie swego stanowiska skarżący podniósł, że dokument, na podstawie którego dokonano wpisu w księdze wieczystej nie spełniał wymogów ustawowych co do formy wymaganej dla czynności prawnej, której dokonania dotyczy roszczenie. Skarżący powołał się na treśćart. 158 k.c., zgodnie z którym umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, to umowa z dnia 12 kwietnia 2012 roku z podpisami notarialnie poświadczonymi, dotknięta jest sankcją nieważności na podstawieart. 73 § 2 k.c.i nie może stanowić podstawy wpisu w księdze wieczystej roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości.
Postanowieniem z 13 września 2013 Sąd Rejonowy w Zabrzu uchylił w całości zaskarżony wpis i wniosek oddalił, a nadto oddalił wniosek o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy ustalił, żeksięga wieczysta (...)prowadzona jest dla ustalenia staniu prawnego nieruchomości położonej wZ.obejmującejdziałkę (...)o powierzchni 0,3796 ha, które właścicielem jest(...) Sp. Z o.o.wC..
Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz. U. 2001 r., Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) w wypadkach przewidzianych w przepisach ustawowych w księdze wieczystej, pozaprawami rzeczowymi, mogą być ujawnione prawa osobiste i roszczenia, zgodnie zaś zart. 16 ust. 2 pkt 2w szczególności w księdze wieczystej ujawnione może być roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego albo o ustanowienie ograniczonegoprawa rzeczowego, co dotyczy także roszczeń przyszłych.
Sąd Rejonowy powołał nadtoart. 6268§ 2 k.p.c.orazart. 31 ust. 1u.k.w.h.), zgodnie z którym wpis w księdze wieczystej może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu wskazał ponadto, że zgodnie zaś zart. 32 ust. 2 zd. 1u.k.w.h. do wpisu prawa osobistego lub roszczenia wystarcza dokument obejmujący oświadczenie woli właściciela o ustanowieniu tego prawa albo obejmujący zgodę na wpis roszczenia.
Sąd Rejonowy podniósł, że w świetleart. 158 zd. 1 k.c.umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, a zatem dokument stanowiący podstawę wpisu do księgi wieczystej roszczenia o przeniesienie prawa własności nieruchomości powinien również być sporządzony w formie aktu notarialnego.
Wskazał, że zawarta pomiędzy wnioskodawcą a skarżącym umowa z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sporządzona w formie z pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, a więc bez zachowania formy szczególnej, nie może na podstawieart. 158 k.c.w zw. zart. 73 § 2 k.c., stanowić podstawy wpisu roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości, albowiem nie rodzi skutków w zakresie roszczeń rzeczowych.
Nadto zważyć należy, iż powołana wyżej umowa z dnia 12 kwietnia 2012 roku nie zawiera w swej treści postanowień istotnych, tzw. essenialia negotiipozwalających uznać ją za ważnie zawartą umowę zobowiązującą do ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia jego własności na nabywcę, albowiem nie zawiera sprecyzowania przedmiotu umowy.
Z tych powodów na podstawieart. 5181§ 3 k.p.c., Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzekł natomiast na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.Zdaniem Sądu brak jest podstaw do odstąpienia od ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania nieprocesowego wyrażonej w powyższym przepisie.
Apelację od tego rozstrzygnięcia wniósł wnioskodawca, zarzucając nieważność postępowania z powołaniem się naart. 379 pkt 5 kpc. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniósł, że nie miał możliwości wypowiedzenia się odnośnie skargi, bowiem otrzymał ją on dopiero wraz z zaskarżonym postanowieniem. Zdaniem skarżącego został tym samym pozbawiony możności obrony. W jego ocenie Sąd Rejonowy nie był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia bez uprzedniego doręczenia wnioskodawcy odpisu skargi i umożliwienia mu wypowiedzenia się co do tej treści. Wskazał, że dopiero po wydaniu zaskarżonego orzeczenia dowiedział się, że uczestnik kwestionuje ważność zaciągniętego w umowie z 12 kwietnia 2012r. zobowiązania, twierdząc że nie została zachowana odpowiednia forma czynności prawnej. Niemniej jednak druga strona w tych okolicznościach winna być wysłuchana. Skarżący wskazał, że nie mógł wystosować repliki na zarzuty skargi, bowiem nie znał jej treści.
Uczestnik wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania za obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Nadmienić należy, że nie zaistniała w sprawie nieważność, o której pisze skarżący.
Podnieść należy, że wnioskodawca w apelacji nie podniósł żadnych zarzutów merytorycznych, a w szczególności nie wskazał na istnienie innej niż dołączona do wniosku umowa podstawy żądanego wpisu. Nie podważał też wniosku uczestnika oraz Sądu Rejonowego o braku podstaw do dokonania żądanego wpisu roszczenia. Tym samym podniesione przez wnioskodawcę zarzuty pozbawienia go prawa do złożenia repliki na skargę uczestnika nie prowadzą do wniosku, że rzeczywiście jego prawo do obrony zostało naruszone. W chwili złożenia apelacji treść skargi i zarzutów uczestnika była mu znana, a w żaden sposób do nich się nie odniósł.
Nadmienić nadto należy, że postępowanie o dokonani wpisu w księdze wieczystej jest postępowaniem o wysokim stopniu sformalizowania, opartym na złożonych w sprawie dokumentach. Zgodnie zart. 6268§1 kpc, wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, zgodnie zaś zart. 6268§2 kpcrozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
Samo zaś przepisy dotyczące postępowania wywołanego skargą na czynność referendarza nie określają obowiązku doręczenia skargi pozostałym uczestniczącym w sprawie osobom przed jej rozpoznaniem, nie zawierają też odesłania do przepisów dotyczących zażalenia czy apelacji odnośnie skarg na orzeczenie referendarza wydane w sprawie o wpis w księdze wieczystej. W tych okolicznościach doręczenie wnioskodawcy odpisu skargi łącznie z odpisem postanowienia nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, nie doprowadziło też realnie do naruszenia prawa wnioskodawcy do obrony, skoro w apelacji nie powołał on żadnych merytorycznych zarzutów dotyczących zaskarżonego postanowienia.
Podnieść należy, że w ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego. Rację ma Sąd Rejonowy, że umowa przedstawiona przez wnioskodawcę nie ma formy wymaganej dla przeniesienia własności (art. 158 kc), nadto nie określa ona koniecznych elementów umowy ustanowienia własności lokalu i przeniesienia go na wnioskodawcę (essentialia negotii). Jako taka nie może rodzić po stronie wnioskodawcy skutecznego roszczenia o ustanowienie takiego prawa i przeniesienia go na rzecz wnioskodawcy (389§1 kc,390§2 kc).
W tych okolicznościach uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe, a zarzut apelacji za niezasadny, apelację oddalono na podstawieart. 385kpcw zw.zart. 13§2kpc.
Jednocześnie mając na względzie uregulowanieart. 520§1kpcSąd Okręgowy uznał, że wniosek uczestnika o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie niniejsze jest postępowaniem nieprocesowym, a w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasady zart. 520§1kpc, zgodnie z którą w takim postępowaniu każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.

SSR(del.) Anna Hajda SSO Krystyna Hadryś SSO Gabriela Sobczyk