Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 714/11
Data wyroku: 2015-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSR Piotr Bednarczyk
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art. 689 k.p.c.
Teza: Prezenty z okazji ślubu wskazują na wolę zadowolenia obdarowanego z obowiązku zaliczenia darowizny na schedę spadkową.

Sygn. akt I Ns 714/11

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 29 grudnia 2014 r.
A. K. (1)w dniu 4 kwietnia 2011 r. wniósł o dopuszczenie go do współposiadanialokalu nr (...)położonego w budynku przyul. (...)wW., przez określenie jego prawa do zajmowania i użytkowania największego pokoju w tym lokalu oraz do korzystania z kuchni, łazienki, toalety i przedpokoju w tym lokalu oraz nakazanieA. K. (2)wydanie mu największego pokoju, w wyżej opisanym lokalu do jego wyłącznego posiadania poprzez wydanie mu kluczy do tego pokoju i nakazanieA. K. (2)wydania kluczy od drzwi wejściowych do przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu wskazał, że na skutek dziedziczenia po swojej matceA. K. (2)i ojcuB. K. (1)jego udział w całym pozostawionym przez nich majątku, wynosi 5/8 części spadku(pozew o dopuszczenie do współposiadania k. 110-111).
A. K. (2)w odpowiedzi na pozew o dopuszczenie do współposiadania wniosła o oddalenie pozwu i zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że powierzchnia, której posiadania żądaA. K. (1)stanowi niemal połowę powierzchni użytkowej lokalu jest, zatem większa niż wynikająca z ¼ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu(odpowiedź na wniosek o dopuszczenie do współposiadania k. 98-99).
Wnioskiem z dnia 11 października 2011 r.A. K. (2)wniosła o dokonanie działu spadku poB. K. (1). Wnioskodawczyni wskazała, że w skład spadku wchodzą następujące przedmioty: 1. 6/8 części udziału we własnościowym spółdzielczym prawie dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW., o łącznej powierzchni użytkowej 71,3 m2o wartości 240.000,00 zł, 2. 6/8 udziału we własności działki rekreacyjnej o powierzchni 900 m2położonej wS.w gminieN.o wartości 26.250,00 zł,  3. ½ udziału we własności samochodu osobowego markiF. (...), rok produkcji 2008, o wartości 11.000 zł oraz 4. ½ depozytów bankowych o łącznej wartości 12,086,14 zł. Wnioskodawczyni zaproponowała dokonanie podziału przez sprzedaż majątku wymienionego w pkt 1-3 wniosku i podział uzyskanych środków zgodnie z postanowieniem Sądu o stwierdzenie nabycia spadku poB. K. (2)oraz odnośnie majątku wymienionego w pkt 4 również przez podział zgodny z postanowieniem Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku(wniosek k. 123-124).
W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowaniaA. K. (1)wskazał, iż nie kwestionuje wartości składników majątku wymienionych we wniosku przez wnioskodawczynię. Jednakże nie są to wszystkie składniki majątku spadkowego, gdyż dla spadkodawcy(...) Bank (...) S.A.wW.prowadził: rachunki lokat (Lokata Terminowa Progresja) o nr(...)z kwotą kapitału 20.000,00 zł oraz o nr(...)z kwotą kapitału 100.000,00 zł, rachunek dla oszczędnościowejksiążeczki mieszkaniowej nr (...)oraz rachunekS.z(...)o nr(...). Uczestnik wskazał, że powyższe lokaty zostały zamknięte w dniu 29 stycznia 2011 r. i środki z nich zostały przelane naS.z(...), a następnie przelane przez wnioskodawczynię na inne rachunki prowadzone na jej nazwisko. Rachunek prowadzony dla oszczędnościowej książeczki mieszkaniowej wygasł w dniu 31 stycznia 2011 r., a środki z niego zostały przelane na rachunekS.z(...). Ponadto uczestnik wskazał, iż nie zgadza się z zaproponowanym we wniosku działem spadku i wnosi o przekazanie mu na wyłączną własność składników opisanych w pkt 1 i 2 wniosku, zaś składnika opisanego w pkt 3 na wyłączną własność wnioskodawczyni i zasądzenie odpowiednich spłat. Ponadto wniósł o przeprowadzenie działu spadku po swojej matceA. K. (2)zmarłej w dniu 29 grudnia 1988 r.(odpowiedź na wniosek k. 139-140).
Wnioskodawczyni podtrzymała swoje stanowisko wskazała, że wymieniła wszystkie przedmioty wchodzące w skład spadku poB. K. (1). Wskazała, iż numery rachunków podane w odpowiedzi na wniosek przez uczestnika były to wspólne rachunki jej iB. K. (1)i wszystkie operacje na rachunkach prowadzone były za wiedzą obojga posiadaczy. Podniosła, iż nie zgadza się na podział zaproponowany przez uczestnika(pismo procesowe wnioskodawczyni z dnia 8 lutego 2012 r. k. 100-102 ).
W piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2012 r. wnioskodawczyni wskazała, że popiera wniosek o dział spadku poA. K. (2)w ten sposób, żeby przyznać spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego przyul. (...)wW.oraz prawo do działki rekreacyjnej położonej wS.w gminieN.na wyłączną własnośćB. K. (1)oraz przyznanie na wyłączna własnośćA. K. (1)samochodu osobowegomarki W.. Wskazała, iż popiera wniosek o dokonanie działu spadku poB. K. (1), poprzez przyznanie na wyłączną własność wnioskodawczyni prawa do spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...). Wnioskodawczyni wniosła ponadto o zaliczenie na poczet schedy spadkowej, darowizn otrzymywanych przez uczestnika w postaci: biżuterii: złotego łańcucha, złotego sygnetu grawerowanego, pierścienia rozety z brylantami, spinki do krawata z perłą i brylantami o wartości około 80.000 zł (darowizna z 2001 r.), pieniędzy w kwocie 10.000 zł na zakup samochodu Tarpan (darowizna z 1996 r. ), dwóch telefonów komórkowych o wartości około 2.000 zł za każdy typA.i Motorola (darowizna z 1996 r.), spłata zadłużenia u operatora sieci komórkowej w kwocie 5.400 zł (darowizna z 1997 r.), darowizny w kwocie 20.000 zł na zakup(...)typu laweta w kolorze niebieskim (darowizna z 1998r.), przez cały okres od 1997 r. do śmierci spadkodawcy darowizn czynionych tytułem spłaty długów uczestnika w łącznej kwocie 30.000 zł, darowizny w postaci opłacania czynszu najmu mieszkania dla uczestnika przez 1998 r., w łącznej kwocie 14.400 zł oraz darowizny z okazji ślubu uczestnika w kwocie 18.000 zł. Łącznie kwoty darowizn uczynionych na rzecz uczestnika, jakie powinny być zaliczone na poczet jego schedy to kwota 181.800 zł. Wnioskodawczyni wniosła również o rozliczenie kosztów utrzymania majątku spadkowego stanowiącego współwłasność, w ten sposób, że w przypadku orzeczenia o przysądzeniu określonych składników majątkowych na rzecz wnioskodawczyni lub uczestnika, osoba przysporzona ma zwrócić koszty poniesione na daną rzecz przez wnioskodawczynię(pismo procesowe wnioskodawczyni z dnia 4.04.2012 r. k. 112-114).
Uczestnik w odpowiedzi na powyższe pismo wnioskodawczyni wniósł o przeprowadzenie podziału majątku dorobkowegoA.iB. K. (1)i działu spadku poA. K. (2), w ten sposób aby: przyznać na rzecz uczestnika prawo do spółdzielczego własnościowegolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wW.przyul. (...)ze spłatą na rzeczB. K. (1), przyznać na wyłączną własnośćB. K. (1)prawo do nieruchomości położonej wS.ze spłatą na rzeczA. K. (1)oraz przyznać na wyłączną własnośćB. K. (1)samochód osobowymarki W.ze spłatą na rzeczA. K. (1). W kwestii lokat wniósł o zaliczenie pobranych przez wnioskodawczynię środków z lokat na należny jej udział w spadku(pismo uczestnika z dnia 30.04.2012 r. k. 131, pismo uczestnika z dnia 22.07.2013 r. k. 130).
Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. uczestnik cofnął wniosek o dopuszczenie go do współposiadanialokalu nr (...)położonego przyul. (...)wW.. W wyniku czego Sąd umorzył postępowanie(protokół z rozprawy k. 28, postanowienie Sądu o umorzeniu k. 29).
Pismem z dnia 21 września 2012 r. wnioskodawczyni cofnęła wniosek o dział spadku po zmarłymB. K. (2), cofnęła wniosek o dział spadku po zmarłejA. K. (2)oraz wniosła o pozostawienie stron przy poniesionych dotychczas kosztach postępowania(cofnięcie wniosków k. 117).
W dniu 24 września 2012 r. na rozprawie uczestnik nie wyraził zgody na cofnięcie wniosku przez wnioskodawczynię(protokół z rozprawy k. 32).
Uczestnik postępowaniaA. K. (1)wskazał, iż kwestionuje wartości składników majątku spadkodawcy wymienionych we wniosku o dział spadku w pkt 1 i 2 tj. udziału we spółdzielczym własnościowym prawie dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wW.przyul. (...)i udziału w zabudowanej nieruchomości, położonej wS.. Jednocześnie wskazał, że nie kwestionuje wartości samochodu osobowego markiF. (...)(pismo uczestnika z dnia 7.10.2013 r., k. 125).
Pismem z dnia 16 września 2014 r. uczestnik wniósł o dokonanie podziału majątku dorobkowegoA.iB. K. (1)i dział spadku poA. K. (2)w ten sposób, aby: przyznać na rzecz uczestnikaA. K. (1)prawo do spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...), położonego wW.przyul. (...)ze spłatą na rzeczB. K. (1), przyznać na wyłączną własnośćA. K. (1)udział w nieruchomości, położonej wS.przyul. (...)ze spłatą na rzeczB. K. (1)oraz podział majątku dorobkowegoA. K. (2)iB. K. (1)i dział spadku poB. K. (1)w ten sposób, że ustalić, że w skład spadku poB. K. (1)wchodzi roszczenie o zwrot nakładów poczynionych przezA. K. (2)z majątku wspólnegoA. K. (2)iB. K. (1)na jej majątek odrębny w kwocie 61.343,83 zł i zaliczyć tę kwotę na udział spadkowyA. K. (2), ustalić, że w skład spadku poB. K. (1)wchodzi wierzytelność – spłata z tytułu działu spadku poA. K. (2)w kwocie 342.472,50 zł, przyznać tytułem podziału majątku wspólnegoA. K. (2)iB. K. (1)i działu spadku poB. K. (1)na rzeczA. K. (2)środki znajdujące się na rachunkach: oszczędnościowejksiążeczki mieszkaniowej nr (...)w kwocie 20.000 zł,S.z(...)o nr(...)w kwocie 487,79 zł, książeczki terminowej(...)w kwocie 12.740,93 zł,książeczki mieszkaniowej (...)w kwocie 3.484,92 zł, przyznać tytułem podziału majątku wspólnegoA. K. (2)iB. K. (1)i działu spadku poB. K. (1)na wyłączną własnośćA. K. (2)samochód osobowy markiF. (...), zasądzić odA. K. (1)na rzeczA. K. (2)spłatę w wysokości 128.635,93 zł płatne w ratach: 50.000 zł w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia oraz 78.635,93 zł w 43 ratach po 18.000 zł i 44 racie w wysokości 1.235,93 zł oraz nakazanieA.winiarskiej –K.wydanie uczestnikowilokalu mieszkalnego nr (...)położonego wW.przyul. (...), w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia(pismo uczestnika z dnia 16.09.2014 r. k. 156-157).
W piśmie procesowym z dnia 29 października 2014 r. wnioskodawczyni podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o sprzedaż spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...)położonego przyul. (...)wW.i podział uzyskanej kwoty w stosunku 3/8 dla wnioskodawczyni i 5/8 dla uczestnika, sprzedaż działki rekreacyjnej położonej wS.i podział uzyskanej kwoty w takim samym stosunku oraz sprzedaż samochodu osobowego markiF. (...)i podział uzyskanej kwoty w stosunku ¾ dla wnioskodawczyni i ¼ dla uczestnika i podział pozostawionej przez spadkodawcę kwoty depozytów bankowych, wynoszącej 24.172,28 zł w stosunku ¾ dla wnioskodawczyni i ¼ dla uczestnika(pismo procesowe wnioskodawczyni z dnia 29.10.2014 r. k. 2-7).
W piśmie procesowym z dnia 11 grudnia 2014 r. wnioskodawczyni wniosła o dział spadku poB. K. (1)w następujący sposób: przekazanie na wyłączną własność wnioskodawczyni spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...), przyul. (...)wW.o wartości 399.930,00 zł, przekazanie na wyłączną własność uczestnika działki rekreacyjnej położonej wS.o wartości 56.700,00 zł, przekazanie na rzecz uczestnika całości depozytów bankowych pozostawionych przez zmarłego w dniu otwarcia spadku tj. kwoty 24.172,28 zł, przekazanie na wyłączną własność wnioskodawczyni samochodu osobowegoF. (...)o wartości 16.000,00 zł, ustalenie, że różnicę w wysokości 214.564,54 zł pomiędzy wartością przedmiotów przekazanych na własność wnioskodawczyni i uczestnika, po odliczeniu korzyści odniesionych przez uczestnika w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej bez ponoszenia kosztów eksploatacji lokalu, w której była prowadzona oraz innych kwot i wartości dóbr przekazanych przez zmarłego na dobro uczestnika o łącznej wartości 195.800,00 zł tj. kwotę 18.764,54 zł wnioskodawczyni spłaci w ratach miesięcznych w kwocie 2.000,00 zł płatnych na konto wskazane przez uczestnika(pismo procesowe wnioskodawczyni z dnia 11.12.2014 r. k. 196-198).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)o powierzchni 71,20 m2, położonego przyul. (...)wW.przysługiwało w udziale wynoszącym ¾B. K. (1), zmarłemu w dniu 30 stycznia 2011 r., który był członkiem(...) Spółdzielni Mieszkaniowe (...). Udział wynoszący ¼ wskazanego spółdzielczego prawa do lokalu przysługujeA. K. (1). Wartość rynkowa spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wW.przyul. (...)wynosi 399.930,00 zł(operat szacunkowy opracowany przez biegłegoE. W. (1)k. 75-84, oświadczenie k. 105,zaświadczenie z(...)k. 108).
Spadek po zmarłym w dniu 30 stycznia 2011 r.B. K. (1)nabyli na podstawie ustawy żonaA. K. (2)z d.H.oraz jego synA. K. (1)po ½ części spadku każde z nich(postanowienie Sądu z dnia 10.08.2011 r. o sygn. akt I Ns 112/11).
SpadkodawcyB. K. (1)oraz jego pierwszej żonieA. K. (2)przysługiwał na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej udział wynoszący 9/28 we współwłasności nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowościS. P., przyul. (...), gminaN., oznaczonej jakodziałka ewidencyjna nr (...), o powierzchni 900 m2, zabudowanej budynkiem letniskowym. Dla której prowadzona jest księga wieczysta przez Sąd Rejonowy w Legionowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych o nr(...). Wartość rynkowa prawa własności do nieruchomości gruntowej – udziału wynoszącego 9/28 częścidziałki nr (...)o powierzchni 900 m2wynosi 56.700,00 zł(operat szacunkowy sporządzony przez biegłego geodetęE. W. (2)k. 85-96).
B. K. (1)posiadał w(...) Bank (...) S.A.rachunek bankowyS.z(...)o nr(...). W dacie zgonu tj. w dniu 30 stycznia 2011 r. na rachunku znajdowały się środki pieniężne w wysokości 487,79 zł. Współwłaścicielem rachunku byłaA. K. (2), która wypłaciła z tego rachunku bankowego w dniu 31 stycznia 2011 r., kwotę 154.239,54 zł. Rachunek ten został zamknięty w dniu 2 lutego 2011 r. PonadtoB. K. (2)posiadał w(...) S.A.oszczędnościową książeczkę mieszkaniową, na której saldo na datę zgonu wynosiło 20.000,00 zł. Współwłaścicielem tego rachunku również byłaA. K. (2)i rachunek został zamknięty w dniu 2 lutego 2011 r. Prowadzona była dla niego także książeczka terminowa(...)wkład I, stan środków na dzień zgonu wynosił 12.740,93 zł. Do książeczki byli ustanowieni pełnomocnicyA. K. (1)iA. K. (2)orazksiążeczkę mieszkaniową nr (...)ze stanem na dzień zgonu wynoszącym 3.400 zł oraz odsetki ubiegłe 84,89 zł i odsetki bieżące 0,03 zł(zeznania wnioskodawczyni k. 18-22 i k. 25-28, zaświadczenie z(...) S.A.k. 103-104, zestawienie operacji za okres od dnia 25 stycznia 2011 r. do 30 września 2011 r. k. 143-148, zaświadczenie z(...) S.A.k. 149 i k. 176).
A. K. (2)nabyła w czasie związku małżeńskiego ze spadkodawcą własność samochodu osobowego markiF. (...), rok produkcji 2008 onr rejestracyjnym (...)o wartości 16.000 zł(okoliczność niesporna, dowód rejestracyjny k. 200-201).
W dniu 31 grudnia 1996 r.A. K. (1)zakupił odR. Ś.samochódmarki T.model S 237 onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1986 r. za kwotę 2.100 zł(dowód: umowa sprzedaży samochodu k. 134, zeznania uczestnika k. 26-27).
W dniu 1 marca 2001 r. pomiędzyPomoc (...)(wydzierżawiający) a Holowanie(...)SamochodowychI. Z.(dzierżawca) została zawarta umowa dzierżawy samochodu ciężarowego markiM. (...)onr rej. (...)C. Na mocy umowy wydzierżawiający zobowiązał się płacić dzierżawcy czynsz w wysokości 100 zł plus VAT w wymiarze miesięcznym. Umowa została zawarta na czas nieokreślony(dowód: umowa dzierżawy k. 135).
W dniu 27 marca 2006 r.A. K. (1)(kredytobiorca) a(...) Bankiem S.A.wK.została zawarta umowa kredytu nr(...), na sfinansowanie zakupu pojazdu markiM. (...), rok produkcji 1996. Kwota udzielonego kredytu wynosiła równowartość w złotych polskich kwoty 13.572,32 CHF na okres od dnia 27 marca 2006 r. ze spłatą do dnia 25 marca 2011 r.(dowód: umowa kredytu k. 136-138).
W dniu 13 lutego 2004 r. pomiędzy Skarbem Państwa aA. K. (2)iB. K. (1)została zawarta w formie aktu notarialnego, umowa ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokalumieszkalnego o nr (...), położonego w budynku przyul. (...)wW.o powierzchni użytkowej 63,40 m2, składającego się z trzech pokoi, usytuowanego na trzeciej kondygnacji (na drugim piętrze) w budynku wraz z powierzchnią przynależną – piwnicą nr 6 o powierzchni 7,85 m2oraz udziałem wynoszącym(...)we współwłasności części wspólnych budynku i jego urządzeń oraz takim samym udziałem w użytkowaniu wieczystym działki gruntu, na której budynek jest posadowiony, za cenę 178.039,00 zł. Dla wyodrębnionego lokalu została założonaksięga wieczysta o nr (...), prowadzona przez Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa wW.VII Wydział Ksiąg Wieczystych(dowód: akt notarialny rep. A nr(...)k. 56-65, odpis zupełny z księgi wieczystej k. 158-165).
W dniu 18 sierpnia 2004 r.A. K. (2)darowała wnukowiS. M.lokalmieszkalny o nr (...), położony w budynku przyul. (...)wW., aA. M.w imieniu małoletniego syna przyjęła tę darowiznę(dowód: umowa darowizny, akt notarialny rep. A nr(...)k. 67-72).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów.
Sąd dał wiarę dowodom z wymienionych wyżej dokumentów i ich kopii, albowiem nie budzą one wątpliwości co do ich autentyczności, a ich wiarygodność nie była w toku postępowania kwestionowana przez żadnego z uczestników postępowania. Z tych przyczyn stwierdzone dokumentami okoliczności, mimo że niektóre z nich złożone zostały w formie kopii, Sąd mógł uznać za ustalone już na podstawieart. 230 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., jako fakty przyznane.
Ostatecznie nie było sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości samochodu markiF. (...), wchodzącego w skład majątku wspólnegoB. K. (1)i wnioskodawczyni. Fakt ten nie wymagał, zatem dowodzenia (art. 229 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.). Kwestionowana była natomiast w toku postępowania wartość spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)o powierzchni 71,20 m2, położonego przyul. (...)wW.oraz udział wynoszący 9/28 we współwłasności nieruchomości gruntowej, położonej w miejscowościS. P., przyul. (...), gminaN., oznaczonej jakodziałka ewidencyjna nr (...), o powierzchni 900 m2. Dlatego na tę okoliczność Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości. Opinie w sprawie sporządził w formie operatów szacunkowych biegły sądowyE. W. (2). Opinie biegłego zostały sporządzone w sposób charakterystyczny dla tego typu dokumentów, po dokonaniu oględzin wycenianych nieruchomości i porównaniu z cenami rynkowymi nieruchomości podobnych. Dawało to podstawę do uznania opinii za fachowe i rzetelne, tym bardziej, że wnioskodawczyni i uczestnik nie kwestionowali sporządzonych przez biegłego wycen.
Odnosząc się do zeznań wnioskodawczyni w kwestii celu na jaki przeznaczyła ona wypłacone w dniu 31 stycznia 2011 r., środki pieniężne z rachunku bankowego spadkodawcy oraz dotyczących darowizn na schedę spadkową, w ocenie Sądu są one zupełnie niewiarygodne i motywowane wyłącznie chęcią uzyskania korzystnego dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcia, bez związku z obiektywnymi faktami. Życiowe doświadczenie pokazuje, że bliscy osób ciężko chorych potrafią działać nieracjonalnie z medycznego punktu widzenia. Jednakże opisane przez wnioskodawczyni okoliczności przekazania wypłaconych środków na cele kultu religijnego są tak ogólnikowe, że nie poddają się żadnej weryfikacji. Tym samym wobec braku innych dowodów Sąd uznał na zasadzieart. 233 § 2 kpc, że wnioskodawczyni zachowała wypłacone pieniądze dla siebie. Ponieważ środki na rachunek bankowy zostały wpłacone w czasie trwania wspólności majątkowej Sąd uznał, że w całości stanowią one majątek wspólny i podlegają rozliczeniu.
Odnosząc się do kwestii darowizn, jakie miały zostać poczynione na rzecz uczestnika Sąd uznał, że przede wszystkim nie zostały one należycie wykazane – w szczególności co do wysokości. Wnioskodawczyni podała ogólny opis biżuterii. Jednak mając na względzie zasady życiowego doświadczenia nie jest możliwe, aby była ona warta 80 000 zł. (jak twierdziła wnioskodawczyni) Za taką kwotę można nabyć kilkanaście monet bulionowych (np. złotych monet o nominale 20 dolarów USA ) kilkanaście pierścionków z brylantami albo kilkadziesiąt dowolnej grubości łańcuszków. Trzeba również pamiętać, że wzmiankowane darowizny biżuterii miały zostać dokonane w związku z pojawieniem się wnuków spadkodawcy. Zdaniem Sądu wszelkie prezenty z tak szczególnej okazji jak narodziny dziecka lub czas oczekiwania na jego narodzenie – podobnie jak z okazji ślubu - wskazują na zwolnienie obdarowanych z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. Osoba mająca niebawem zostać dziadkiem nie myśli o rozrządzaniu majątkiem na wypadek śmierci, raczej okazuje radość z nowej sytuacji rodzinnej.
Z podobnych przyczyn Sąd nie mógł uznać za wykazane pozostałych darowizn. Z dokumentów przedstawionych przez uczestnika wynika, że jeden pojazd nabył za pieniądze z kredytu zaś drugi nawet nie stał się jego własnością.
Sąd uznał, że darowizna telefonów rzeczywiście miała miejsce. Wprawdzie stanowiska stron były w tym zakresie sporne, ale wnioskodawczyni przedstawiła na rozprawie szereg dokumentów m.in. instrukcję obsługi telefonu sprzed kilkunastu lat. Zdaniem Sądu i ta darowizna została poczyniona z zamiarem zwolnienia uczestnika (syna spadkodawcy) z obowiązku zaliczenia. Wartość tego rodzaju dóbr jak telefony – nawet biorąc pod uwagę zmienność modeli telefonów w czasie – jest niewielka w stosunku do całości majątku spadkodawcy. Twierdzenia o wyjątkowej wartości telefonów nie są uzasadnione w świetle zasad życiowego doświadczenia. Dość powiedzieć, że kilkanaście lat temu można było tego rodzaju modele telefonów kupić jakobudżetowe- dostępne m.in. dla studentów i innych osób bez stałych dochodów.
Spór w niniejszej sprawie w zasadzie sprowadzał się do ustalenia przynależności niektórych składników majątku spadkowego, oraz przyznania poszczególnych składników osobom uprawnionym.
Sąd zważył, co następuje:
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że uczestnikA. K. (1)cofnął pozew o dopuszczenie go do współposiadanialokal mieszkalnego nr (...), położonego przyul. (...)wW., a wnioskodawczyni nie sprzeciwiła się temu, zatem w tej części postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2012 r., Sąd umorzył postępowanie na podstawieart. 355 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Przedmiotem dalszych rozważań będą zatem wyłącznie kwestie związane z podziałem majątku wspólnego małżeńskiegoB. K. (1)iA. K. (2)oraz majątku wspólnego małżeńskiegoB. K. (1)iA. K. (2), a także dział spadku poB. K. (1)iA. K. (2).
Postępowanie o dział spadku uregulowane zostało w przepisachrozdziału 9wart. 680- 689 k.p.c.Artykuł 689 k.p.c.zezwala na połączenie w jednym postępowaniu działowym sprawy o dział spadku, zniesienie współwłasności oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności małżeńskiej. W przypadku, gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową, do dokonania działu spadku niezbędne jest uprzednie albo jednoczesne z działem spadku - połączone w tym samym postępowaniu- przeprowadzenie podziału majątku wspólnego.
Zgodnie zart. 567 § 3 k.p.c.do postępowania o podział majątku dorobkowego po ustaniu wspólności majątkowej stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku. Rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności ustawowej, natomiast przedmiotem podziału pozostaje stan czynny masy majątkowej w czasie orzekania o podziale. Z kolei w postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, a wartość według cen z chwili dokonania podziału (vide: orzeczenie sądu Najwyższego z dnia 27 września 1974 roku, III CZP 58/74, OSNC 1975/6/90).
W niniejszej sprawie doszło do połączenia postępowania o podział majątku wspólnegoB. K. (1)orazA. K. (2)i działu spadku poB. K. (1)iA. K. (2), a także podział majątku wspólnegoB. K. (1)iA. K. (2).
Wskazać należy, żewspólność ustawowa małżonkówB. K. (1)iA. K. (2)ustała przed dniem 20 stycznia 2005 roku, zatem do podziału ich majątku dorobkowego znajdą zastosowanie przepisyKodeksu rodzinnego i opiekuńczegow brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, dokonanąustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy- Kodeks rodzinnym i opiekuńczy oraz niektórych ustaw(Dz. U. z 2004 r., nr 162, poz. 1691)- stosowanie do treści art. 5 ust. 5 pkt 3 powołanej ustawy.
W czasie trwania małżeńskiej wspólności ustawowej majątek dorobkowy małżonków jest niepodzielny. Z chwilą ustania małżeństwa, ustaje także wspólność majątkowa, która łączyła małżonków, a do zgromadzonego przez nich majątku dorobkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych-art. 42 k.r.o.Na skutek przekształcenia się, z chwilą ustania małżeństwa wspólności łącznej we współwłasność w częściach ułamkowych, następuje określenie udziałów małżonków w majątku wspólnym. Zgodnie zart. 43 § 1 k.r.o.udziały te są równe.
W pierwszej kolejności ustalić należało zatem, że w skład majątku wspólnegoB. K. (1)orazA. K. (2)wchodziły: spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 71,20 m2nr 55, w budynku przyul. (...)wW.o wartości 399.930,00 zł oraz udział w wysokości 9/28 we współwłasności nieruchomości znajdującej się przyul. (...)w miejscowościS.I, gminaN., oznaczonej jakodziałka (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta przez Sąd Rejonowy w Legionowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych o nr(...), o wartości 56.700,00 zł. Wartości nieruchomości ustalone przez biegłego nie były kwestionowane w toku postępowania (pkt 1 postanowienia).
Na skutek śmierciA. K. (2)w dniu 29 grudnia 1988 r., a w konsekwencji ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, nastąpiło ustalenie równych udziałówB. K. (1)iA. K. (2)w opisanych wyżej nieruchomościach, zgodnie zart. 43 § 1 k.r.o.(pkt II postanowienia). Stosownie do tej regulacji Sąd ustalił więc w pkt III postanowienia, że w skład spadku poA. K. (2)wchodzi udział w wysokości ½ części udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu opisanym w pkt 1a oraz udział wynoszący 9/56 w nieruchomości opisanej w pkt 1b, bowiem wspólnie małżonkom przysługiwał udział wynoszący 9/28. Wysokość tych udziałów nie była sporna pomiędzy wnioskodawczynią, a uczestnikiem.
W dalszej kolejności ustaleniu podlegało co wchodzi w skład majątku wspólnegoB. K. (1)iA. K. (2). Na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów Sąd ustalił, że w skład majątku wspólnegoB. K. (1)orazA. K. (2), wchodziły: prawo własności samochoduF. (...)onumerze rejestracyjnym (...), numer VIN:(...), o wartości 16 000 zł, pieniądze wypłacone przezA. K. (2)z rachunku bankowego numer(...)w kwocie 154.239,54 zł, wierzytelności z tytułuksiążeczki mieszkaniowej numer (...)wkład I o wartości 12.740,93 zł oraz wierzytelności z tytułuksiążeczki mieszkaniowej numer (...)o wartości 3 400 zł (pkt 4 postanowienia). Okoliczności faktyczne wskazujące na konieczność włączenia wypłaconych środków do dzielonego majątku zostały omówione powyżej.
Na skutek śmierciB. K. (1)w dniu 30 stycznia 2011 r. ustała wspólność majątkowa małżeńska i nastąpiło ustalenie równych udziałów w majątku wspólnym małżonków po ½ części (pkt. 5 postanowienia).
Po ustaleniu składu poszczególnych mas majątkowych należało orzec, który ze składników przypadnie wnioskodawcy, a który uczestnikowi.Mieszkanie jest z zasady niepodzielne, a więc należało zdecydować, kto otrzyma je na wyłączną własność z obowiązkiem spłaty. W ocenie Sądu nie zachodziły szczególne okoliczności przemawiające za przyznaniem prawa do lokalu którejkolwiek ze stron. Wprawdzie w lokalu ostatnio zamieszkiwała wnioskodawczyni, ale nie było to mieszkanie, w którym spędziła całe życie. Z kolei uczestnik zamieszkuje w innym miejscu – lokal nie jest mu zatem potrzebny do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. W tej sytuacji – biorąc pod uwagę chęć zatrzymania pojazdu przez wnioskodawczynię – Sąd kierował się w pierwszym rzędzie potrzebą zminimalizowania przepływów pieniężnych. Zdaniem Sądu uczestnik, który deklarował wolę i możliwości spłaty połowy zasądzonej kwoty niemal natychmiast, a pozostałą część z kredytu daje lepsze zabezpieczenie szybkiego zakończenia sporu przez terminową realizację spłaty – zaś przyznane mu prawo do lokalu zapewni w razie potrzeby przeprowadzenie egzekucji. Wnioskodawczyni deklarowała jedynie możliwość spłaty ratalnej, co w znacznej części deprecjonowałoby zasądzoną spłatę.
W tej sytuacji Sąd przyznał mieszkanie i udział w nieruchomości uczestnikowi, zaś pojazd i środki jeszcze pozostające na rachunkach bankowych – wnioskodawczyni z zasądzeniem odpowiedniej spłaty (wyliczenia w tabeli). Zdaniem Sądu termin trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia umożliwi uczestnikowi zgromadzenie środków na jednorazową spłatę nawet wobec konieczności zaciągnięcia kredytu. O obowiązku opróżnienia lokalu Sąd orzekł na zasadzieart. 624 zd. 2 kpc. Podstawą prawną podziału jestart. 212 §§ 1 i 2 kcw zw. zart. 1035 kc.
Rozliczenia przedstawia następująca tabela (kwoty oznaczają wartości w złotych, ułamki zwykłe – należny udział w danym składniku spadku)

Wartości należne uczestnikowi

Lokal

(...)

x5/8

(...),3

Udział

(...)

x5/8

(...),5

Samochód

(...)

x1/4

4000

Pieniądze

(...),5

x1/4

(...),89

Książeczka

(...), 93

x1/4

(...),23

Książeczka

3 400

x1/4

850

Suma

(...),5

(...),9

Łączna wartość składników spadku wyniosła 630 269,50 zł, kwota należna uczestnikowi to 331988,90zł, a wartość przyznanych mu składników. Ponieważ wnioskodawczyni otrzymała wszystkie poza nieruchomościami składniki spadku, należna jej spłata odpowiada różnicy wartości składników przyznanych uczestnikowi (456 930 zł) i należnej mu sumy (331988,90zł) co daje kwotę 124 641,12 zł (punkt 7f postanowienia)
Podstawą orzeczenia o kosztach jestart. 520 § 1kpc. Natomiast o obowiązku zwrotu połowy środków wydatkowanych na biegłego Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.