Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 441/14
Data wyroku: 2015-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Joanna Smycz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 32 i 184 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 441/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 stycznia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Joanna Smycz

Protokolant:

Maria Szczęsna

po rozpoznaniu w dniu9 stycznia 2015 r. w Gliwicach
sprawyK. P. (1)(P.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaK. P. (1)
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia12 grudnia 2013 r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonemuK. P. (2)prawo do emerytury począwszy od dnia 1 maja 2012r.
(-) SSO Joanna Smycz

Sygn. akt VIII U 441/14

UZASADNIENIE

Decyzją z 12 grudnia 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówił ubezpieczonemuK. P. (1)prawa do emerytury w niższym wieku w oparciu oart. 29 oraz art. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w związku z tym, iż ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie podlegał ubezpieczeniom z innego tytułu niż stosunek pracy oraz nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie A.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych wCementowni (...)w latach 1968 – 1975.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo podniósł, że do okresów pracy w warunkach szczególnych nie zaliczył odwołującemu zatrudnienia wZakładach (...)wJ.od 5 stycznia 1968r. do 31 sierpnia 1975r. jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Sąd ustalił co następuje:
UbezpieczonyK. P. (1),urodzony (...)w dniu 11 maja 2012r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony 60 lat ukończył 26 lutego 2008r.
Skarżący, na dzień 1 stycznia 1999r., legitymuje się okresem składkowymi nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat, z tym że w ocenie ZUS udowodnił jedynie 13 lat, 6 miesięcy i 15 dni okresów pracy w szczególnych warunkach wymienionej w wykazie A.
Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.
Po przeanalizowaniu sprawy ZUS wydał zaskarżoną decyzję.
Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję nie uznał za pracę w warunkach szczególnych pracy wykonywanej w okresie od 5 stycznia 1968r. do 31 sierpnia 1975r. wZakładach (...)wJ.jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
W toku procesu Sąd ustalił, że wZakładach (...)wJ.ubezpieczony podjął zatrudnienie w dniu 5 stycznia 1968r. Zakład zajmował się produkcją cementu i klinkieru. W momencie podjęcia zatrudnienia odwołujący ukończył zasadniczą szkołę zawodową w zawodzie modelarza odlewniczego w drewnie i tworzywach sztucznych. Został skierowany do pracy modelarza w warsztacie budowlanym, który znajdował się na terenie cementowni. Wykonywał modele potrzebne zarówno do produkcji cementu, jak i klinkieru. Były to modele maszyn i urządzeń, kół zębatych, pomp, wykonywane z gipsu, drewna, czy tworzyw sztucznych. Prace wykonywane przez ubezpieczonego były pracami przy produkcji cementu.
W okresie od 23 kwietnia 1968r. do 11 kwietnia 1970r. odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową, po zakończeniu której w dniu 5 maja 1970r. powrócił do pracy i nadal pracował jako modelarz odlewniczy w drewnie i tworzywach sztucznych przy produkcji cementu. Prace taką wykonywał do 15 września 1973 roku. Od 16 września 1973r. ubezpieczony, po uzyskaniu średniego wykształcenia technicznego, pracował jako samodzielny referent techniczny – pracownik umysłowy.
Ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako modelarz odlewniczy w drewnie i tworzywach sztucznych przy produkcji cementu.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: zeznań świadka:J. K.słuchanego w drodze pomocy prawnej przed Sądem Rejonowym Częstochowie, sygn. akt VII Uo 26/14 (k – 69 a.s.), wyjaśnień ubezpieczonego (zapis rozprawy z dnia 9 stycznia 2015r. 1 min. 41 sek. – 16 min., 11 sek.), akt osobowych ubezpieczonego (koperta – k. 50 a.s.) oraz akt organu rentowego dołączonych do akt sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadka i wyjaśnieniom ubezpieczonego, gdyż są spójne i wzajemnie się potwierdzają. Należy również podkreślić, że świadek i odwołujący precyzyjnie i w sposób nie budzący najmniejszej wątpliwości określili charakter pracy ubezpieczonego, co zostało potwierdzone w dokumentacji osobowej odwołującego.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego,K. P. (1)zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 32 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2009r., nr 153, poz. 1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa wust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
W myśl ust. 2 tego artykułu „dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia”
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa wart. 32 ust. 1j.w. , rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emeryturyart. 32 ust. 4odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast jak stanowi § 1, ust 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienionew § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zaś do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, zalicza się także okresy pracy górniczej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin.
Przedmiotem sporu pozostawało ustalenie, czy ubezpieczonyK. P. (1)przez okres co najmniej 15 lat pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach, a tym samym, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, po ukończeniu 60 roku życia.
Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych według art. 32 ust.1 jest spełnienie przesłanki stażu przed dniem 1 stycznia 1999r.
Należy podkreślić, że okres zatrudnienia może być zaliczony do pracy w warunkach szczególnych, gdy pracownik faktycznie wykonywał prace objęte wykazem prac uprawniających do wcześniejszej emerytury, pomimo że stanowisko jakie mu formalnie przypisano nie jest wymienione w wykazie. Wymieniony wyżej wykaz A nie określa bowiem stanowisk pracy, ale definiuje rodzaj prac, które są uważane za wykonywane w szczególnych warunkach. Decydujące znaczenie dla zakwalifikowania pracy jako realizowanej w szczególnych warunkach ma nie nazwa zajmowanego stanowiska, ale rodzaj, charakter i warunki pracy.
Zgodnie z wykazem A, dział V poz. 14 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeprace przy produkcji cementu są pracami w szczególnych warunkach, uprawniającymi do niższego wieku emerytalnego.
Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej konkretnej sprawie wykazało w sposób jednoznaczny, że ubezpieczonyK. P. (1)ukończył 60 rok życia, i na dzień 31 grudnia 1998r. udowodnił łącznie ponad 25 lat okresów składkowychi nieskładkowych, w tym ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. Nie budzi wątpliwości Sądu, że praca ubezpieczonegowZakładach (...)wJ.od 5 stycznia 1968r. do 22 kwietnia 1968r. i od 5 maja 1970r. do 15 września 1973r. była faktycznie pracą w warunkach szczególnych określoną w wykazieA,:
- dziale V poz. 14, tj. prace przy produkcji cementu.
Organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu spornych okresów pracy, argumentującże ubezpieczony nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Trzeba jednak podkreślić, iż w myśl z ugruntowanego już stanowiskiem judykaturyi doktryny„sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznając sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych dokonują kontroli zgodności decyzji administracyjnych wydanych w tych sprawach z prawem w trybie odrębnym określonym wkodeksie postępowania cywilnego, w którym to trybienie obowiązują ograniczenia dowodowe obowiązujące w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed organami rentowymi”(vide – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 1996r., sygn. akt III AUr 235/96, Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1997r.., nr 1, poz. 2). Z kolei w wyroku z dnia 25 lipca 1997r. sygn. akt II UKN 186/97 Sąd Najwyższy stwierdził, że:„W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1984r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) ”( OSNP z 1998r, Nr11, poz. 342 ).
Tak więc w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych mogą być przeprowadzane wszelkie dowody zmierzające do prawidłowego rozstrzygnięcia, w tym zeznania świadków.
W ocenie Sądu orzekającego, do pracy w warunkach szczególnych należało także uwzględnić okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 23 kwietnia 1968r. do 11 kwietnia 1970r.
Sąd orzekający zwraca uwagę, iż odbywanie zasadniczej służby wojskowej regulowane jest przezustawę z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 241, poz 2416 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 108 ust. 1 tej ustawy obowiązującego w okresie od 23 października 1969r. do 3 listopada 1971r., a zatem w okresie obywania zasadniczej służby wojskowej przez odwołującego, okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy.
Na podstawie art. 108 ust. 4 ww. ustawy wydane zostałoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz. U. Nr 44, poz. 318). Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia żołnierzowi, który podjął zatrudnienie stosownie do zasad określonych w § 2-4 (tj. w terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej zgłosił powrót do zakładu pracy), wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie.
Treść powyższych przepisów wskazuje, że skoro czas odbywania służby wojskowej w warunkach określonych w tych przepisach, wlicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, to okres ten należy zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniurozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.). Do odbywania zasadniczej służby wojskowej należy bowiem stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym w okresie jej odbywania.
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 października 2013r. II UZP 6/13(LEX nr 1385939, Biul.SN 2013/10/24, M.P.Pr.(...)-101),stwierdził, iż czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywaniaart. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 r.) zalicza się - na warunkach wynikających z tego przepisu - do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184w związku zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zaś Sąd orzekający prezentowane stanowisko w pełni podziela(por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010r. I UK 333/09, LEX 585739, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012r., I UK 399/11, LEX nr 1211140, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006r., III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/108, M.P.Pr.(...), lex nr 244005).
Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, ubezpieczonyK. P. (1)odbywał zasadniczą służbę wojskową od 23 kwietnia 1968r. do 11 kwietnia 1970r., w okresie zatrudnienia wZakładach (...)wJ., gdzie wykonywał pracę uznaną przez Sąd za pracę w warunkach szczególnych. Po zwolnieniu ze służby, zgłosił powrót do pracy u tego samego pracodawcy w dniu 5 maja 1970r. tj. w terminie 30 dni od zakończenia odbywania służby i został przyjęty do pracy.
A zatem okres zasadniczej służby wojskowej należy odwołującemu zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych, co przy uwzględnieniu zaliczonego już przez Sąd oraz ZUS okresu takiej pracy pozwala uznać, że ubezpieczony legitymuje się 15 letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Nadto w ocenie Sądu fakt prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez ubezpieczonego pozostaje bez znaczenia dla sprawy.
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, żeK. P. (1)od miesiąca zgłoszenia wniosku spełnia łącznie wszystkie warunków niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikających z treściart. 32 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zmianami), a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.
SSO Joanna Smycz