Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 141/14
Data wyroku: 2014-04-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach in rentach z FUS

Sygn. akt IV U 141/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 kwietnia 2014r.
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska
po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2014r. w Elblągu na rozprawie
sprawy z odwołaniaM. I.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.
z dnia 19 grudnia 2013r. znak:(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyniM. I.prawo do emerytury od dnia 31 października 2013r.;

II
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Sygn. akt IV U 141/14

UZASADNIENIE
SkarżącaM. I.wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.z dnia 19 grudnia 2013r., znak(...), odmawiającej jej prawa do emerytury. Skarżąca podniosła, że wykonywała pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kaletnika, na którym do jej obowiązków należało klejenie, wobec czego była narażona na działanie substancji toksycznych. Na potwierdzenie tych okoliczności ubezpieczona wniosła o przesłuchanie jako świadków jej współpracowników.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych skarżącej, wskazując m.in. naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2013r. poz. 1440 ze zmianami, powoływanej dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami). Nie kwestionowano, że wprawdzie wnioskodawczyni osiągnęła wiek 55 lat i wniosła o przekazanie środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym do budżetu państwa oraz że legitymuje się wymaganym na dzień 1 stycznia 1999r. okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 20 lat, twierdzono jednak, że nie ona udowodniła wymaganego na ten sam dzień stażu 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Przedłożona organowi rentowemu dokumentacja potwierdziła, że wnioskodawczyni pracowała jako kaletnik, nie wynika z niej jednak charakter pracy, co ma decydujące znaczenie w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Skarżącaurodziła się w dniu (...), zatem w dniu(...)2013r. ukończyła 55 lat.
(bezsporne)
W okresie od dnia 18 września 1976r. do dnia 10 grudnia 1994r. skarżąca była zatrudniona wZakładach (...) Spółce z o.o.wE.na stanowiskach kaletnika stażysty do 17 grudnia 1976r. i następnie kaletnika. W okresie od dnia 20 października 1983r. do dnia 1 września 1985r. ubezpieczona korzystała z urlopu wychowawczego. Praca skarżącej polegała na klejeniu elementów neseserów i kufrów klejami kauczukowym i butaprenem oraz wykańczaniu krawędzi wyrobów na kolor czarny i ich lakierowaniu. Wnioskodawczyni pracowała na dużej hali, na której przy każdym stole pracowały 4 osoby, każda z tych osób używała takich samych klejów. Ubezpieczona kleiła głównie podszewki wyrobów kaletniczych, do czego zużywała dziennie do 2 czterolitrowych puszek kleju. Wentylacja hali była słaba. Ubezpieczona tę samą pracę wykonywała również wtedy, gdy była w ciąży. Jeśli klej gęstniał, wnioskodawczyni rozcieńczała butapren rozpuszczalnikiem, a klej kauczukowy benzyną.
(co do okresów pracy i urlopu wychowawczego oraz nazwy stanowiska – bezsporne, ponadto dokumenty w aktach osobowych, co do charakteru pracy skarżącej dowód w postaci zeznań świadkówM. H.iW. K.z rozprawy w dniu 28 kwietnia 2014r.)
Od dnia 12 grudnia 1994r. do dnia 9 maja 1995r. ubezpieczona była zarejestrowana jako bezrobotna i z tego tytułu w dniach od 13 grudnia 1994r. do 13 lutego 1995r. i od 14 marca do 9 maja 1995r. pobierała zasiłek. Następnie od dnia 10 maja 1995r. do dnia 30 czerwca 1999r. wnioskodawczyni była zatrudniona wPrzedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...)wE.na stanowisku kaletnika. Skarżąca nie miała innych okresów ubezpieczenia przed dniem 1 stycznia 1999r.
(bezsporne, ponadto zaświadczenie PUP i świadectwo pracy k.6-8 akt ZUS)

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie, przy czym należy zaznaczyć, że wobec okoliczności, które można było ustalić dopiero w toku postępowania sądowego.
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że stan faktyczny sprawy – co do okresów zatrudnienia skarżącej oraz korzystania przez nią z urlopu wychowawczego i zasiłku dla bezrobotnych – nie mógł budzić wątpliwości w świetle dokumentów zawartych w aktach emerytalnych i osobowych. Odnośnie charakteru pracy wnioskodawczyni wSpółce (...)nie ujawniły się natomiast żadne okoliczności, które mogłyby powodować odmowę przyznania waloru wiarygodności zeznaniom świadków. Zeznania te były spójne i stanowcze, a przy tym z jednej strony zgodne z wyjaśnieniami złożonymi przez ubezpieczoną na rozprawie pod nieobecność świadków, z drugiej zaś niesprzeczne z dokumentami zawartymi w aktach osobowych skarżącej. Akta te nie wskazują konkretnego zakresu obowiązków skarżącej, okazały się jednak przydatne dla oceny wiarygodności zeznań świadków, np.M. H.zeznała zgodnie z dokumentami z akt osobowych wnioskodawczyni, że pracowała z nią na oddziale II. Dodać trzeba, że okres pracy wnioskodawczyni stałej i w pełnym wymiarze czasu w Spółce (wcześniejszej Spółdzielni)(...)w warunkach opisanych przez ubezpieczoną i świadków po odjęciu okresu korzystania z urlopu wychowawczego wynosił 16 lat, 4 m-ce i 13 dni, a po ewentualnym odjęciu okresu stażu – 3 miesiące mniej.
Odnośnie podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 20 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do powołanego w części wstępnej uzasadnienia §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżąca niewątpliwie spełnia kryterium wymaganej na dzień 1 stycznia 1999r. sumy 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, skończyła 55 lat i wprawdzie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, jednak złożyła wniosek o przekazanie zgromadzonych tam środków na rzecz budżetu państwa.
Odnośnie wykonywania przez wnioskodawczynię pracy w szczególnych warunkach w okresie wymaganych 15 lat trzeba wyjaśnić, że zgodnie z § 2 ust. 2 powoływanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest jednak bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania.
Skoro art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych, to trzeba też wyjaśnić, że obowiązujące w tym zakresie i przywoływane już kilkakrotnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynikało, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – była to regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej.
W wykazie A, stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale VII „W przemyśle lekkim” pod poz. 14. wymienia się prace związane ze szlifowaniem, klejeniem i wykańczaniem wyrobów przemysłu skórzanego. Dla wyjaśnienia, praca na jakich stanowiskach była tego rodzaju pracą, pomocniczo można odwołać się także do zarządzeń resortowych wydanych w oparciu o §1 ust. 2 tegoż rozporządzenia, w tym wypadku – z uwagi na to, że przez większość omawianego okresu zatrudnienia pracodawca wnioskodawczyni działał w formie spółdzielni – do uchwały Nr 80 z dnia 30 czerwca 1983 r.(...) Związku (...)w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach organizacyjnych spółdzielczości pracy (Biuletyn CZSP Nr 15-16, poz. 54 ze zmianami). W powołanych wyżej dziale i pozycji uchwała ta w punktach 5 i od 7 do 10 wymienia stanowiska kaletnik przy klejeniu wyrobów klejami toksycznymi, kaletnik-szwacz, kaletnik-montażysta, kaletnik-szarfowacz i kaletnik-krojczy skór. Praca wnioskodawczyni, polegająca na klejeniu wyrobów kaletniczych butaprenem i klejem kauczukowym oraz wykańczaniu krawędzi skór ściśle odpowiada zarówno pozycji 14. działu VII rozporządzenia, jak i stanowiskom wymienionym w punktach 5. i 8. tej samej pozycji zarządzenia, a więc była to praca w warunkach szczególnych, uprawniająca do emerytury w niższym wieku emerytalnym, niż wiek powszechny.
Wnioski wypływające z przedstawionych ustaleń musiały być jednoznaczne, tj. że ubezpieczona w toku postępowania sądowego udowodniła, iż zachodzą wszystkie przesłanki wnioskowanego prawa. Skutkowało to zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§2 kpcprzez przyznanie prawa do emerytury od dnia wniosku, tj. od dnia 31 października 2013r. (pkt I. wyroku) oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt II. wyroku).