Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 214/14
Data wyroku: 2014-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Gosławski, Ireneusz Grodek, Anna Cieciura
Słowa kluczowe: Warunkowe Umorzenie Postępowania, Opinia Biegłego

Sygn. akt IV Ka 214/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Sławomir Gosławski
Sędziowie SO Ireneusz Grodek
del. SR Anna Cieciura (spr.)
ProtokolantDagmara Szczepanik
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Izabeli Stachowiak
po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 roku
sprawyG. R.
oskarżonego zart.177 §1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim
z dnia 29 stycznia 2014 roku     sygn. akt II K 290/13
na podstawieart. 437 § 1 i 2 kpk,art. 438 pkt 3 kpk,art. 634 kpk,art.629 kpkw zw. zart.627 kpk,art.7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami)zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

-

na podstawieart. 66 § 1 i 2 kk,art. 67 § 1 kkpostępowanie karne wobec oskarżonegoG. R.warunkowo umarza na okres próby 1 (jednego) roku;

na podstawieart.67§3 kkzasądza od oskarżonegoG. R.na rzecz pokrzywdzonegoA. S.kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem  częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę płatną w terminie 3 (trzech) miesięcy od uprawomocnienia się wyroku;

w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
zasądza od oskarżonegoG. R.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty za obie instancje i kwotę 123,60 (sto dwadzieścia trzy 60/100) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.
Sygn. akt IV Ka 214/14

UZASADNIENIE
G. R.został oskarżony o to, że: w dniu 14.03.2013 roku około godziny 8.45 wT.naulicy (...)w rejonie skrzyżowania zul. (...)województwa(...)kierując samochodem markiD. (...)onumerze rejestracyjnym (...)jadąculicą (...)w kierunkuul. (...)nie dostosował prędkości do panujących warunków na drodze oraz nie zachował bezpiecznego odstępu od poprzedzającego pojazdu doprowadzając do zderzenia z jadącym w tym samym kierunku samochodem markiA.onumerze rejestracyjnym (...)kierowanym przezA. S.w następstwie czego obrażeń ciała w postaci skręcenia szyi bez zmian urazowych kostnych i skręcenie kolana prawego z pourazowym krwiakiem stawu kolanowego które powodują naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni doznałA. S., natomiast pasażerka samochoduA., 4 – letniaM. S.doznała obrażeń ciała w postaci urazu uogólnionego zwłaszcza głowy, które to nie powodują naruszenie czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni
tj. o przestępstwo zart. 177 § 1 kk
Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie sygn. akt II K 290/13uznał oskarżonegoG. R.za winnego tego, że w dniu 14 marca 2013 r. około godziny 8.45 wT.naul. (...)w rejonie skrzyżowania zul. (...)województwa(...)kierując samochodem markiD. (...)onumerze rejestracyjnym (...)jadącul. (...)w kierunkuul. (...)nie zachował należytej ostrożności a w tym między innymi nie dostosował prędkości do panujących warunków na drodze i nie zachował bezpiecznego odstępu od poprzedzającego pojazdu doprowadzając do zderzenia z jadącym w tym samym kierunku samochodem markiA.onumerze rejestracyjnym (...)kierowanym przezA. S.w następstwie czegoA. S.doznał urazu kręgosłupa szyjnego oraz stłuczenia kolana prawego z wgnieceniem chrzęstno – kostnym kłykcia bocznego kości udowej i stłuczeniem tkanki kostnej kłykci bocznych kości stawu kolanowego, które to obrażenia ciała naruszyły czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni orazM. S.– pasażerka w/w samochoduA.doznała urazu uogólnionego zwłaszcza głowy, które to obrażenie ciała nie naruszyło czynności narządów ciała na okres przekraczający siedem dni tj. czynu zart. 177§1kki za to na podstawieart. 177 § 1 kkwymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności , której wykonanie na podstawieart. 69§1 i § 2 kkiart. 70§2kkwarunkowo zawiesił na okres próby 3 lat. Ponadto Sąd zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem opłaty oraz kwotę 824,70 zł tytułem wydatków.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez obrońcę oskarżonegoG. R..
Obrońca na podstawieart. 427§2 kpkiart. 438 pkt 3 kpkzarzucił orzeczeniu:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewyjaśnieniu możliwości powstania obrażeń kolana uA. S.zwłaszcza w świetle opinii biegłego lekarzaJ. B.wykluczającej zerwanie przyczepu udowego wiązadła krzyżowego u pokrzywdzonego. Obrońca zanegował też możliwość powstania u pokrzywdzonego w wyniku jednego zdarzenia ( wypadku) obrażeń ciała w postaci: i urazu kręgosłupa i urazu kolana.
W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej obrońca oskarżonego popierał apelację i wnioski w niej zawarte.
Prokurator na rozprawie apelacyjnej wniósł o uznanie apelacji obrońcy oskarżonego za oczywiście bezzasadną i o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja obrońcy wywołała taki skutek, iż w wyniku rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy doszło do zmiany zaskarżonego wyroku poprzez warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonegoG. R.na okres próby 1 roku.Przy czym argumenty podniesione w skardze apelacyjnej okazały się całkowicie chybione, natomiast Sąd z urzędu dopatrzył się błędu w ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego w zakresie ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu. Poniżej zostanie to wykazane.
Na wstępie zaznaczyć należy , iż nie ma racji skarżący dopatrując się uchybień Sądu Rejonowego przy ustalaniu stanu faktycznegoco do mechanizmu powstania obrażeń ciała u pokrzywdzonegoA. S., zakresu obrażeń jego ciała w obrębie kolana,a powstałych wskutek wypadku drogowego w dniu 14 marca 2013 r. czy wreszcie możliwości jednoczesnego powstania podczas zdarzenia urazu kolana oraz urazu kręgosłupa. Wszystkie te okoliczności, podobnie jak te związane z przebiegiem samego zdarzenia drogowego, zachowaniem się uczestników wypadku, w tym oskarżonego , jego sprawstwa oraz zawinienia ( niekwestionowane zresztą w toku procesu) zostały prawidłowo ustalone poprzez zgromadzone dowody i opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji dokonał prawidłowej tych dowodów i w oparciu o nią poczynił trafne ustalenia faktyczne w zakresie opisanym powyżej. Rozumowanie, które zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie może zostać uznane za błędne, dowolne czy nielogiczne. Nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i przedstawia ich wszechstronną analizę. Przypomnieć należy, że przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochrona prawa procesowego , a więc mieści się w ramach sformuowanej wart. 7 kpkswobodnej oceny dowodów, wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności (art. 410 kpk), w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2§2kpk), stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk) oraz jest wyczerpująco i logicznie argumentowane w uzasadnieniu (art. 424 §1 kpk1kpk) . Wymogom tym Sąd sprostał , a Sąd Odwoławczy tą ocenę w pełni podziela.
Wzmocnieniem wywodów Sądu Rejonowego jest treść ustnej uzupełniającej opinii biegłego lekarza z zakresu ortopedii i chirurgiiJ. B., która została przez Sąd dopuszczona z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Biegły podtrzymując opinię pisemną złożoną do akt sprawy stwierdził, iż uraz kręgosłupa szyjnego oraz stłuczenie kolana prawego z wgnieceniem chrzęstno – kostnym kłykcia bocznego kości udowej i stłuczenie tkanki kostnej kłykci bocznych kości stawu kolanowego uA. S.spowodowało naruszenie czynności narządów jego ciała na okres czasu powyżej 7 dni. Biegły na okoliczność kwalifikacji prawnej obrażeń pokrzywdzonego został dopytany podczas rozprawy, ponieważ zawartemu w jego opinii pisemnej wnioskowi, iż doznane urazy nie kwalifikują się do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w rozumieniuart. 156§1kk( vide k. 96v akt sprawy) nie towarzyszyło jednoznaczne przesądzenie charakteru prawnego tych obrażeń ( na okres powyżej czy poniżej 7 dni) , mimo iż prawidłową kwalifikację prawną przyjął w swym orzeczeniu Sąd Rejonowy .
Wbrew zarzutom wyrażonym w apelacji biegłyJ. B.na rozprawie odwoławczej kategorycznie podtrzymał wniosek o możliwości jednoczesnego powstania u pokrzywdzonego urazu kręgosłupa oraz kolana podczas tego samego zdarzenia drogowego, którego sprawcą byłG. R.. Wyjaśnił , iż uderzenie kolanem prawym jest związane z niewielkim przemieszczeniem siłą bezwładności ciała do przodu oraz niewielkimi ruchami bocznymi prawej nogi znajdującej się na pedale gazu, kiedy to dochodzi do uderzenia tej nogi o panel boczny i skutkuje stłuczeniem kolana, natomiast uszkodzenie kręgosłupa szyjnego powstaje w wyniku mechanizmu polegającego na uderzeniu z tyłu i przemieszczeniu się bezwładnym masy ciała z głową w kierunku do przodu a następnie poprzez ruch powrotny ciała do tyłu i uderzenie najczęściej głową o zagłówek, lub górną część oparcia siedziska.
Sąd Okręgowy również te wnioski biegłego podziela i poczytuje za własne, uznając, iż jest to typowy mechanizm powstania urazu kolana (stłuczenie z krwiakiem) oraz urazu kręgosłupa szyjnego, a oba te urazy mogły powstać jednocześnie i całkowicie niezależnie od siebie.
Dlatego w tym zakresie podnoszone wywody skargi apelacyjnej nie mogły znaleźć aprobaty Sądu Okręgowego.
Natomiast Sąd Okręgowy z urzędu dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego w zakresie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, co w konsekwencji doprowadziło do uznania,iż stopień społecznej szkodliwości tego czynu był więcej niż znikomy, ale nie był znaczny.
Rozważającstopień społecznej szkodliwościczynu zgodnie zart. 115 § 2 kknależy brać pod uwagę zarówno przesłanki podmiotowe jak i przedmiotowe. Analizując przesłanki przedmiotowe określone wart. 115 § 2 kkprzy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu Sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków.
Z punktu widzenia przesłanek przedmiotowych to zaakcentować należy , iż czynG. R.skierowany był przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i niewątpliwie to dobro prawne naruszył. Przy czym rozmiar wyrządzonej szkody zarówno w mieniu ( uszkodzenie pojazdu) jak i na osobach pokrzywdzonych nie był znaczny. Pasażerka pojazdu 4 letniaM. S.doznała ogólnych potłuczeń ciała, które naruszyły czynności narządów jej ciała na okres czasu poniżej 7 dni. Z kolei stosunkowo niegroźne obrażenia ciała u pokrzywdzonegoA. S.(opisane we wcześniejszej części uzasadnienia), które zdecydowały o kwalifikacji prawnej czynu zart. 177§1kkbyły bliskie granicy pomiędzy czynem przestępczym , a wykroczeniem i w dalszej perspektywie czasowej nie wiązały się z niekorzystnymi następstwami dla jego zdrowia. De facto nie wyrządziły znacznej wymiernej szkody u pokrzywdzonego, który po wypadku funkcjonował normalnie, chodził i jeździł, a co najważniejsze bezpośrednio po urazie podjął dalszą pracę w charakterze funkcjonariusza Straży Pożarnej.
Biorąc natomiast pod uwagę przesłanki podmiotowe oceny stopnia społecznej szkodliwości, tj. postać zamiaru sprawcy, jego motywację, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia, należy zważyć, że czyn oskarżonego został popełniony nieumyślnie.G. R.nie towarzyszył zamiar popełnienia zachowania przestępczego w jakiejkolwiek formie, nie sposób mu również przypisać złej motywacji poprzedzającej zdarzenie. Zaistniały wypadek drogowy był wynikiem naruszenia przez niego zasad ruchu drogowego , przy czym ciężar gatunkowy naruszonych przez kierowcę reguł ostrożności nie jest duży.G. R.jadący znanym sobie odcinkiem drogi w godzinach porannych na zajęcia praktyki szkolnej, przebył dłuższy odcinek drogi w sposób prawidłowy i bezkolizyjny, a jego błąd polegał nie zachowaniu należytej ostrożności poprzezchwilowąbłędną obserwację przedpola jazdy ( w momencie gdy poprzedzający pojazdmarki A.podjął manewr hamowania wskutek zmieniającej się sytuacji drogowej ) czego wynikiem było nie zachowanie bezpiecznego odstępu od poprzedzającego pojazdu i najechanie na tył tego pojazdu. Dalsze postępowanie kierowcy(...)G. R.było całkowicie prawidłowe i zgodnie z zasadami prawa drogowego , gdyż jako uczestnik , a zarazem sprawca wypadku zatrzymał pojazd i zabezpieczył miejsce wypadku w sposób eliminujący zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. Ponadto sprawca wypadku od początku przyjął na siebie winę za zaistniałe zdarzenie drogowe, nie próbował kłamać , mataczyć , czy też przerzucać ciężar odpowiedzialności na drugiego kierowcę ( co jest częste w realiach zdarzeń drogowych). Od początku współpracował zarówno z pokrzywdzonymA. S.( próbując pomóc jemu i jego 4 letniej córeczce) jak i z funkcjonariuszami Policji zabezpieczającymi miejsce zdarzenia, rzetelnie relacjonował przyczynę i przebieg wypadku, nie umniejszał swego zawinienia i taką postawę prezentował podczas całego postępowania.
Za obniżeniem stopnia szkodliwości zachowania sprawcy uznać także trzeba dotychczasowy sposób życiaG. R., w tym przede wszystkim fakt, że nie był on do tej pory karany, a także zachowanie zarówno podczas postępowania przygotowawczego jak i na rozprawie przed sądem I instancji przejawiające się w przeproszeniuA. S.i wyrażeniu żalu z powodu tego co się stało ( vide k. 77).
Oczywiście wszystkie powyższe okoliczności nie tłumaczą nagannego zachowania sprawcy wypadku, aczkolwiek nie można ich tracić z pola widzenia przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania, uwzględniając szczególnie okoliczności przemawiające za obniżeniem stopnia społecznej szkodliwości,Sąd Okręgowy uznał, że wina i społeczna szkodliwość czynu oskarżonego nie były znaczne, okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy nie karanego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo warunkowego umorzenia postępowaniaG. R.będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa. Przepisart. 66 § 2 kkstanowi, że warunkowego umorzenia postępowania karnego nie stosuje się do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą przekraczającą 3 lata pozbawienia wolności, zaś przestępstwo zart. 177 § 1 kkzagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 3.
Sąd Okręgowy nie widzi potrzeby oddziaływania na oskarżonego w kierunku zmiany jego postawy poprzez ewentualne orzeczenie wobec niego kary. Ponadto, za zastosowaniem warunkowego umorzenia postępowania przemawiają warunki osobiste oskarżonego, jego postawa i dotychczasowy, nienaganny sposób życia. Oskarżony – młody, bo zaledwie 20 letni człowiek - nie był dotychczas karany, ma pozytywną opinią w swym miejscu zamieszkania , brak jest informacji o jakichkolwiek innych negatywnych przejawach jego zachowania, zaś zdarzenie drogowe miało charakter epizodyczny . Ponadto samo toczące się postępowanie karne bez konieczności orzekania kary jest wystarczającą nauczką dla oskarżonego, który nigdy wcześniej nie miał do czynienia z wymiarem sprawiedliwości.
Sąd postanowił dać szansęG. R., tym bardziej, iż od początku trwania postępowania sądowego, a wcześniej również w toku dochodzenia wnioskował o możliwość warunkowego umorzenia postępowania karnego akcentując iż po ukończeniu Technikum Elektrycznego zamierza kontynuować naukę w szkole wojskowej, czemu dał również wyraz na rozprawie apelacyjnej ( vide k. 129)
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawieart. 437§1 i §2 kpk,art. 438 pkt 3 kpkzmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawieart. 66 §1 i 2 kpk,art.67§1 kkpostępowanie karne wobecG. R.warunkowo umorzył na okres próby 1 roku.
Aby jednak nie oznaczało to, iżG. R.nie ponosi żadnych realnych konsekwencji związanych z popełnionym występkiem, Sąd Okręgowy orzeczenie w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania karnego obwarowałobowiązkiem uiszczenia na rzecz pokrzywdzonegoA. S.kwoty 500 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę płatną w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku w oparciu oart. 67 § 3 kk. W przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego sąd zobligowany jest do zobowiązania sprawcy do naprawienia szkody w całości lub w części (art. 67 § 3 kk). W nauce prawa karnego dopuszcza się pogląd, że „ zobowiązanie do naprawienia szkody ” w rozumieniuart. 67 kkobejmuje także naprawienie strat poniesionych przez pokrzywdzonego w dobrach niemajątkowych, a więc także zadośćuczynienie za doznaną krzywdę ( por. Łukaszewicz M., Ostapa A. w: Obowiązek naprawienia szkody – wybrane zagadnienia, Prok.i Pr. 2001/9/54 – t. 4; również Guzik A. w: Wpływ warunków materialnych sprawcy na nakładanie obowiązku naprawienia szkody, Cz.PKiNP 2002/1/127 – t. 2 ). Podobny pogląd jest wyrażony w komentarzu A. Grześkowiak ( Legalis) doart. 67 kk" Sąd, umarzając warunkowo postępowanie, zobowiązuje sprawcę do naprawienia szkody w całości lub w części.Obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem obejmuje zarówno szkody materialne, jak i szkody w innych dobrach pokrzywdzonego" -Kodeks karny. Komentarz,red. prof. dr hab. Alicja Grześkowiak,prof. dr hab. Krzysztof Wiak,Rok wydania: 2013, Wydawnictwo: C. H.Beck, Wydanie: 2.
Wysokość tego zadośćuczynienia ustalono mając w szczególności na uwadze: rodzaj, charakter i zakres doznanych obrażeń, wiek pokrzywdzonego, poziom doznanego przez niego bólu i negatywnych skutków, jakie w jego psychice wywołał wypadek drogowy .
W pozostałej części Sąd Okręgowy wyrok Sądu Rejonowego utrzymał w mocy.
Sąd Okręgowy o kosztach orzekł na podstawieart. 634 kpk,art. 629 kpkw zw. zart. 627 kpk,art. 7 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami) i zasądził od oskarżonego kwotę 60 zł tytułem opłaty za obie instancje i kwotę 123,60 tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez Skarbu Państwa w postępowaniu odwoławczym.