Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 108/14
Data wyroku: 2014-04-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Urbańska-Trzecka-sprawozdawca, Włodzimierz Hilla, Małgorzata Lessnau-Sieradzka
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art. 437 § 1 k.p.k.

Sygn. akt. IV Ka 108/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 kwietnia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Mariola Urbańska - Trzecka - sprawozdawca
Sędziowie SO Włodzimierz Hilla
SO Małgorzata Lessnau-Sieradzka
Protokolant Dawid Myszyński
przy udziale Jarosława BittneraProkuratora Prokuratury Okręgowejw Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 roku
sprawyD. J.
oskarżonego zart. 284§2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu
z dnia 5 listopada 2013 roku sygn. akt II K 468/13
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonychD. J.i na podstawieart. 435 k.p.k.Ł. C.uniewinnia od zarzucanych im czynów; koszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa.

Sygn. akt IV Ka 108/14

UZASADNIENIE
D. J.został oskarżony o to, że w okresie czasu od dnia 12 lipca 2011 roku do dnia 09 grudnia 2011 roku w miejscowościP.dokonał przywłaszczenia powierzonego mienia w postaci rusztowania(...)składającego się z 20 elementów wartości 1000 zł oraz w okresie od 11 lipca 2011r. do chwili obecnej dokonał przywłaszczenia mienia w postaci giętarki do drutu zbrojeniowego o wartości 500 zł powierzonych na podstawie umowy najmu sprzętu budowlanego zawartej w dniu 11.05.2011r. wP.na szkodęK. K.tj. o czyn zart. 284 § 2 kk

Ł. C.został oskarżony o to, że w okresie czasu od dnia 22 listopada 2011 roku do dnia 03 kwietnia 2013 r. w miejscowościJ.dokonał przywłaszczenia powierzonego mienia w postaci rusztowania(...)składającego się z 12 elementów wartości 600 zł powierzonych na podstawie umowy najmu sprzętu budowlanego zawartej w dniu 07.07.2011r. wP.na szkodęK. K.tj. o czyn zart. 284 § 2 kk

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 5 listopada 2013 roku sygn. akt II K 468/13

1
uznano oskarżonegoD. J.za winnego popełnienia zarzucanego mu oskarżeniem czynu opisanego wyżej z tym ustaleniem, że giętarkę zwrócił pokrzywdzonemuK. K.w postaci nowo zakupionej tego samego rodzaju, tej samej jakości, czyniąc zadość roszczeniu o zwrot tego mienia w okresie miesiąca lipca 2013r. tj. za winnego popełnienia występku zart. 284 § 2 kki za to na podstawie tego przepisu oraz przy zastosowaniuart. 58 § 3 kkorzeczono względem niego karę grzywny w wymiarze 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) złotych każda stawka dzienna grzywna;

2
na podstawieart. 46 § 1 kkorzeczono wobec oskarżonegoD. J.na rzeczK. K.obowiązek naprawienia szkody w kwocie 750,91 (siedemset pięćdziesiąt 91/100) złotych;

3
uznano oskarżonegoŁ. C.za sprawcę zarzucanego mu oskarżeniem czynu tj. występkuart. 284 § 2 kk, jednakże uznając, iż wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, na podstawieart. 66 § 1 i 3 kkorazart. 67 § 1 kkprowadzone przeciwko niemu postępowanie karne warunkowo umorzono na okres 2 (dwóch) lat próby, poczynając od uprawomocnienia się wyroku,

4
na podstawieart. 67 § 3 kkorzeczono wobec oskarżonegoŁ. C.świadczenie pieniężne w wysokości 200 (dwustu) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,

Wyrok zawiera także rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

W stosunku do oskarżonegoŁ. C.wyrok się uprawomocnił.

Apelację od powyższego wyroku wniósł prokurator na korzyść oskarżonegoD. J..
Prokurator na podstawieart. 438 pkt 1 kpkwyrokowi temu zarzucił:

⚫

obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 46 1 kkpolegającą na jego nieuprawnionym zastosowaniu wyrażającym się w orzeczeniu wobec oskarżonegoD. J.w obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę kwoty 750, 91 złotych na rzeczK. K., podczas gdy rzeczywista szkoda wyrządzona bezpośrednio przestępstwem zart. 284 § 2 kkpolegającym na przywłaszczeniu mienia w postaci rusztowania(...)o wartości 1.000 złotych oraz giętarki do drutu zbrojeniowego o wartości 500 złotych została przez oskarżonego w całości naprawiona w drodze zwrotu pokrzywdzonemu przywłaszczonych rzeczy.

Podnosząc ten zarzut prokurator wniósł o zmianę wyroku w części rozstrzygającej w punkcie 2 poprzez jego uchylenie.

Na rozprawie odwoławczej prokurator Prokuratury Okręgowej wniósł o zmianę wyroku, na podstawieart. 435 kpktakże w odniesieniu doŁ. C.i uniewinnienie obydwu oskarżonych od popełnienia zarzuconych im czynów.

Sąd Odwoławczy zważył co następuje:

Apelacja wniesiona przez prokuratora wywołując kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, musiała skutkować zmianą zaskarżonego wyroku na korzyść obydwu oskarżonych i w konsekwencji uniewinnieniem oskarżonychD. J.iŁ. C.od popełnienia zarzucanego im czynu.
Sąd merii podjął w niniejszej sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne co do tego, że oskarżeni wynajęli od pokrzywdzonegoK. K.na podstawie umowy najmu sprzętu budowlanego zawartej w dniu 11.05.2011r. przezD. J.oraz w dniu 7.07.2011r. przezŁ. C.rusztowania, a w przypadkuD. J.przedmiotem umowy była także giętarka do drutu.
Prawidłowo sąd ustalił, że oskarżeni nie zwrócili wynajętego sprzętu w terminie określonym w umowie, lecz znacznie później.D. J.zwrócił wynajęte rusztowanie w dniu 09 grudnia 2011 roku, natomiast jeśli chodzi o giętarkę do drutu, to ponieważ ta wynajęta zaginęła, oskarżony w lipcu 2013 roku zwróciłK. K.giętarkę nowo zakupioną podobną i lepszej jakości od tej, którą wynajął odK. K.. Do dnia wydania wyroku w I instancji oskarżony nie rozliczył się z pokrzywdzonym z tytułu kosztów wynajmu.
Ł. C.zwrócił rusztowanie oraz rozliczył się zK. K.z tytułu wynajmu sprzętu w dniu 3 kwietnia 2013 roku.
W świetle podjętych ustaleń faktycznych, które jak wspomniano są prawidłowe, nie można było jednak podzielić stanowiska sądu I instancji co do oceny prawnej i uznania, iż oskarżeni nie zwracając w terminie określonym w umowie wynajmu owego sprzętu budowlanego dopuścili się jego przywłaszczenia w rozumieniuart. 284 § 2 kk. Wniosek sądu, który podzielił w tym zakresie stanowisko zawarte w akcie oskarżenia był całkowicie nieuprawniony i jest błędny.
W realiach niniejszej sprawy, uwzględniając w szczególności wyjaśnienia oskarżonych, którzy wyjaśnili jakie były powody niezwrócenia sprzętu w terminie zakreślonym w umowach najmu nie może być w ogóle mowy o zaistnieniu jakiegokolwiek przestępstwa, w szczególności zaś przestępstwa przywłaszczenia powierzonego mienia.
Argumentacja sądu meriti, kwestionująca wiarygodność twierdzeń oskarżonych, którzy jak uznał sąd nie potrafili w racjonalny sposób wyjaśnić powodów opóźnienia, nie reagowali na wezwania do zwrotu sprzętu a co świadczy o tym, że w sposób bezprawny posiadali sprzęt, korzystali i postępowali jak z rzeczą własną nie może zasługiwać na akceptację z punktu widzenia oceny znamion przestępstwa przywłaszczenia.
Strona podmiotowa przestępstwa przywłaszczenia powierzonego mienia wymaga, aby wykazać sprawcy zamiar kierunkowy, umyślny i to w oparciu o okoliczności istniejące w chwili powierzenia minia, a nie przez pryzmat  okoliczności, które wystąpiły później.
Istotą przywłaszczenia jest zamiar nie bezprawnego władania cudzą rzeczą, nie bezprawne nią dysponowanie, czy nawet bezprawne zatrzymanie, lecz trwałe włączenie przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnegomajątku ( I AKa 83/13, wyrok s.apel.2013-06-18 w Łodzi,LEX nr 1342277.)
W realiach niniejszej sprawy niewątpliwie oskarżeni naruszyli warunki umowy najmu nie zwracając w terminie wynikającym z umów najmu sprzętu w postaci rusztowania i giętarki do drutu, co uzasadniało rozstrzygnięcie sporu na płaszczyźnie cywilno-prawnej, jednak nie sposób niewątpliwie mówić tu o zamiarze ich przywłaszczenia w rozumieniu normy wyrażonej w przepisieart. 284 § 2 k.k.Warunkiem przypisania sprawcy odpowiedzialności karnej za występek przywłaszczenia, czy też jego kwalifikowanej formy, jaką jest sprzeniewierzenie rzeczy ruchomej jest to, by szkoda wynikająca z zachowania sprawcy powstała w majątku właściciela, w zamierzeniu przywłaszczającego miała nieodwracalny charakter.
Przy założeniu, że oskarżeni nie ukrywali w okresie objętym zarzutem rusztowań, nie wyzbyli się ich, byli w ich posiadaniu i korzystali w prowadzonej działalności gospodarczej, przekraczając jedynie termin ich zwrotu po jej zakończeniu, to brak jest podstaw do uznania, że swoim działaniem zmierzali do powstania w mieniu pokrzywdzonego szkody o nieodwracalnym charakterze, poprzez włączenie wynajętych rusztowań i giętarki do majątku własnego, co musi być uznane jako sprzeciwiające się przypisaniu odpowiedzialności zart. 284 § 2 k.k.
W świetle dowodów zebranych w niniejszej sprawie w żaden sposób nie da się wykazano żeby w chwili wynajmowania sprzętu budowlanego którykolwiek z oskarżonych miał zamiar przywłaszczenia powierzonego mu mienia i włączenia go do swojego majątku. Nie wskazuje na to jakikolwiek obiektywny dowód, a dywagacje sądu w tym zakresie są dowolne i pozbawione logiki.
Niezwrócenie przez oskarżonych wynajętego sprzętu w terminie można więc rozpatrywać wyłącznie w ramach odpowiedzialności cywilnej z tytułu niewywiązania się w terminie z warunków zawartej umowy, ale na pewno fakt niezwrócenia sprzętu w terminie nie rodzi żadnych skutków na gruncie odpowiedzialności karnej, zwłaszcza w sytuacji, kiedy oskarżeni z opóźnieniem, ale zwrócili wynajęty sprzęt,D. J.nadto zwrócił giętarkę do drutu, wprawdzie nie tę wynajętą, bowiem zaginęła podczas prac na budowie, ale inną, nową i lepszej jakości.
Nie można, jak to uczynił sąd rejonowy identyfikować zamiaru przywłaszczenia powierzonego mienia z samym tylko faktem niezwrócenia go w terminie wynikającym z umowy najmu i korzystanie z niego przez dłuższy czas, niezależnie od tego, jaką wolą objęty był skutek tak podjętego działania i jaki przyświecał mu cel. Skutek przywłaszczenia objęty zamiarem bezpośrednim stanowi utratę rzeczy przez osobę uprawnioną, wobec czego szkoda powstała w majątku tej osoby ma w zamierzeniu przywłaszczającego nieodwracalny charakter.
Na gruncie ustaleń wynikających z niniejszej sprawy oczywistym jest, że oskarżonym nie da się przypisać koniecznego dla bytu przestępstwa przywłaszczenia zamiaru bezpośredniego włączenia rzeczy do swojego majątku, kosztem pokrzywdzonego, w mieniu pokrzywdzonego nie powstała bowiem żadna szkoda.
Tym samym jedynym wnioskiem jaki należało podjąć było uznanie, że oskarżeni, zarównoD. J., jak iŁ. C.nie wyczerpali swoim zachowaniem znamion zarzucanego im przestępstwa przywłaszczenia, a ich odpowiedzialność mieści się wyłącznie w ramach odpowiedzialności cywilno-prawnej.
Z tych względów sąd odwoławczy, na podstawieart. 440 kpk, zmienił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonychD. J.iŁ. C.od popełnienia zarzucanych im czynów.
W stosunku do oskarżonegoŁ. C., rozstrzygnięcie sądu odwoławczego na swoje oparcie w treściart. 435 kpk.

Z uwagi na treść wyroku sądu odwoławczego, po myśliart. 632 ust. 2 kpk, koszty procesu ponosi Skarb Państwa.