Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 14/14
Data wyroku: 2014-02-03 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Paweł Szwedowski, Wojciech Vogt, Marian Raszewski –

Sygn. akt II Ca 14/14

POSTANOWIENIE
K., dnia 3 lutego 2014 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:S.S.O. Wojciech Vogt
Sędziowie: S.S.O. Paweł Szwedowski
S.S.O. Marian Raszewski – spr.

po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2014 r. w Kaliszu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuE. M.
z udziałemA. W.,W. S.,M. R.,M. M. (1),M. M. (2)
o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności

na skutek apelacjiE. M.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 24 września 2013 r. o sygn. akt(...)
postanawia:

1
zmienić punkt 1 zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 24 września 2013 r. w ten sposób, że nakazać odłączyć zksięgi wieczystej nr (...)lokal mieszkalny nr (...)i założyć dla niego osobną księgę wieczystą z wpisem własności w udziałach wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 28 lutego 2011 r., wydanego w sprawie sygn. akt(...)oraz oddalić wniosek w pozostałym zakresie

2
oddalić apelację w pozostałym zakresie

3
kosztami postępowania apelacyjnego obciążyćE. M.w zakresie przez nią poniesionym

Sygn. akt II Ca 14/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu rozpoznając skargę na czynność referendarza sądowego oddalił wniosekE. M.o założenie odrębnej księgi wieczystej dlalokalu nr (...)i odłączenie jej zksięgi wieczystej (...)oraz wpis prawa własności na rzecz:E. M.w udziale 42/108,A. W.w udziale 30/108,W. S.w udziale 27/108, orazM. R.,M. M. (1)iM. M. (2)w udziałach po 3/108.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, iż postanowienie o częściowym zniesieniu współwłasności nie może być podstawą wpisu współwłasnościlokalu nr (...)na rzeczM. M. (2), gdyż nie został on wymieniony w treści tego orzeczenia. W ocenie Sądu Rejonowego podstawą takiego wpisu nie może być również umowa darowizny z dnia 22 września 2011 r. gdyż dotyczy udziału w nieruchomości gruntowej a strony nie zawarły w niej żadnych postanowień w zakresie zbycia ogółu praw związanych z ustanowieniem odrębnej własności lokalu (ekspektatywy odrębnej własności lokalu). W konsekwencji skoro nie ma podstaw do dokonania wpisu zgodnego z wnioskiem, którymi w myślart. 6268§ 1 k.p.c.związany jest Sąd koniecznym było oddalenie wniosku.

Apelację od powyższego orzeczenia wniosłaE. M.zaskarżając je w całości, domagając się jego uchylenia i orzeczenia zgodnego z wnioskiem oraz przyznania kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenieart. 368 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.przez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wszystkich zarzutów podnoszonych przez apelującą, w tym w szczególności zarzutu godzenia zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego w konstytucyjnie gwarantowaną zasadę zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem oraz godzenie w zasadę pewności prawa. Apelująca zarzuciła także naruszenieart. 195 i nast. k.c.orazart. 65 k.c.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Rozpoznając zarzuty podniesione w apelacji na wstępie podkreślenia wymaga, na co z resztą wskazał również Sąd Rejonowy, iż rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej (art. 6268§ 2 k.p.c.). Z brzmienia tej regulacji wynika jednoznacznie, iż sąd wieczystoksięgowy nie jest władny rozstrzygać jakichkolwiek sporów. Wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa i judykatury kognicja sądu określona w tym przepisie dotyczy zarówno sądu I, jak i II instancji (por. postanowienie SN z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie sygn. akt. III CSK 348/08, publ. Lex 5282256). Podkreślenia jednak wymaga, iż regulacja ta nie uniemożliwia jedynie częściowego uwzględnienia wniosku i oddalenia go w części.
Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy załączone do wniosku o dokonanie wpisu prawa własności postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie sygn. akt(...)w sprawie o zniesienie współwłasności nie może być podstawą wpisu prawa własności lokalu na rzeczM. M. (2), albowiem nie został on wymieniony w treści tego orzeczenia, w tym w szczególności w jego punkcie I.2b.
W konsekwencji wnioskodawczyni winna wykazać prawo własnościM. M. (2)innymi dokumentami. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji, iż podstawą wpisu udziału w prawie własnościlokalu nr (...)nie może być załączona do wniosku umowa darowizny sporządzona w formie aktu notarialnego z dnia 22 września 2011 r. Wskazać trzeba, że w umowie tej nie zawarto żadnych postanowień w zakresie zbycia ogółu praw związanych z ustanowieniem odrębnej własności lokalu, w tym wypadku ekspektatywy odrębnej własności lokalu, mimo że strony posiadały świadomość nieformalnego istnienia tych lokali na przedmiotowej nieruchomości. Zauważenia nadto wymaga, że wskazano w niej zupełnie inny udziałM. M. (2)we własności nieruchomości, niż domaga się wpisania apelująca, poza tym umowa ta ujawniona została już w księdze wieczystej i na jej podstawieM. M. (2)jest współwłaścicielem nieruchomości ujawnionym w księdze macierzystej. Mając na uwadze powyższe okoliczności w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie naruszonoart. 65 k.c.orazart. 195 i nast. k.c.
Odnosząc się szczegółowo do pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji wskazać należy, iż brak odniesienia się Sądu Rejonowego wprost do zarzutu naruszenia zasad wynikających zKonstytucji RPnie może mieć wpływu na uchylenie zaskarżonego orzeczenia albowiem w uzasadnieniu postanowienia szczegółowo wskazano motywy jakimi kierował się Sąd I instancji wraz z powołaniem stosownych przepisów prawa. Apelująca wydaje się nie zauważać, że przepisyKonstytucjinie stanowią podstawy dokonywania wpisów w księgach wieczystych a określają jedynie ogólne reguły, którym nie przeciwstawiają się normy wynikające z innych przepisów prawa.
Analizując treść wniosku i wpisy widniejące w przedmiotowej księdze wieczystej wskazać jednak należy, że jak z resztą słusznie wskazał Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym związany jest treścią prawomocnego orzeczenia zapadłego między tymi samymi stronami. W niniejszej sprawie orzeczenie to zapadło w dniu 28 lutego 2011 r., w sprawie prowadzonej pod sygn. akt(...)w przedmiocie częściowego zniesienia współwłasności. Na mocy tego orzeczenia na nieruchomości, dla której prowadzona jest niniejsza księga wieczysta wyodrębniono lokale mieszkalne, z których cztery stały się odrębną współwłasnością wnioskodawczyni i uczestników postępowania w wymiarze:E. M.w udziale 42/108,A. W.w udziale 30/108,W. S.w udziale 27/108,M. R.w udziale 6/108 iM. M. (1)w udziale 3/108.
W tym stanie rzeczy sąd wieczystoksięgowy zobowiązany jest brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu o częściowym zniesieniu współwłasności. Postanowienie o zniesieniu współwłasności ma bowiem charakter konstytutywny, a zatem kształtujący nowy stan prawny dla objętej nim nieruchomości. Nie ulega jednak wątpliwości, że dla powstania odrębnej własności lokalu konieczne jest poza uprawomocnieniem się orzeczenia o zniesieniu współwłasności także wpis do księgi wieczystej (por.art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali(Dz.U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 z późn. zm.).
W konsekwencji z uwagi na powyższą regulację prawną oraz fakt istnienia w przedmiotowej księdze wieczystej ostrzeżenia o niezgodności ujawnionego w tej księdze wieczystej stanu z rzeczywistym stanem prawnym wynikającym właśnie z postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 28 lutego 2011 r., w sprawie(...), zasadnym było uwzględnienie wnioskuE. M.w zakresie odłączenia zksięgi wieczystej nr (...)lokalu mieszkalnego nr (...)i założenia dla niego osobnej księgi wieczystej z wpisem własności w udziałach wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 28 lutego 2011 r., wydanego w sprawie sygn. akt(...)W tym bowiem zakresie wnioskodawczyni na podstawie przedłożonych dokumentów wykazała zasadność swojego wniosku. Z tej przyczyny wniosek ten podlegał oddaleniu jedynie w zakresie wpisu prawa własności na rzeczM. M. (2).
Na marginesie wskazać należy, że nie wdając się w szczegółowe rozważanie licznych argumentów podnoszonych w doktrynie w zakresie sporu o charakter wpisu w księdze wieczystej odrębnej własności lokalu na podstawie postanowienia sądu o zniesieniu współwłasności, Sąd Okręgowy podziela stanowisko o konsytutywnym charakterze tego rodzaju wpisu w księdze wieczystej, bez względu na sposób ustanowienia odrębnej własności lokalu. A zatem również gdy częściowe zniesienie współwłasności nastąpiło na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Ani bowiem wspomnianyart. 7 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, ani inne przepisyustawy o własności lokalinie przewidują wyjątku od zasady, że dla powstania odrębnej własności lokalu konieczny jest wpis do księgi wieczystej (por. również uzasadnienie uchwały SN z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt III CZP 152/07, publ. OSNC 2009/2/24).
Uwzględniając zatem zasadę równości wobec prawa i uzasadniony interes współwłaścicieli uzasadnionym było częściowe uwzględnienie wnioskuE. M.i zgodnie z brzmieniemart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U. z 2013 r., poz. 707 z późn. zm.) nakazanie odłączenia zksięgi wieczystej nr (...)lokalu mieszkalnego nr (...)i założenia dla niego osobnej księgi wieczystej z wpisem własności w udziałach wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 28 lutego 2011 r., wydanego w sprawie sygn. akt I Ns 914/07.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.