Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 457/14
Data wyroku: 2014-12-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Witkowski
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III U 457/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 grudnia 2014r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Piotr Witkowski

Protokolant:

stażysta Aneta Beata Stankiewicz-Lauryn

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014r. w Suwałkach
sprawyJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o emeryturę
w związku z odwołaniemJ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 28 maja 2014 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeJ. S.prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2014 roku.

Sygn. akt III U 457/14

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z dnia 28.05.2014r. odmówiłJ. S.prawa do emerytury.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r. poz.1440) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), ubezpieczonemu, urodzonemu po dniu 31.12.1948r. emerytura przysługuje, jeżeli spełnił łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny, wynoszący 60 lat dla mężczyzn;
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzanych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa;
- w dniu wejścia w życie przepisów ustawy emerytalnej, tj. 1.01.1999r., udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat, w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat.
Zakład odmówiłJ. S.prawa do emerytury, ponieważ nie udowodnił 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 24 lata 2 miesiące i 6 dni. Ponadto odwołujący się nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, a tylko 12 lat 10 miesięcy i 15 dni.
W odwołaniu od tej decyzjiJ. S.domagał się zmiany powyższej decyzji i przyznania prawa do emerytury. Podniósł, iż organ rentowy bezpodstawnie nie uwzględnił mu okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach od 01.07.1989r. do 31.12.1991r. gdy w wymiarze ½ etatu pracował jako drwal i ½ etatu jako kierowca ciągnika przy zrywce i wywózce drewna z lasu. W tym okresie jego praca nie różniła się niczym od pracy innych pracowników Nadleśnictwa zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Codziennie stawiał się w pracy (od poniedziałku do piątku), w określonych godzinach, zadania do wykonania wydzielał mu jego przełożony, gdyż nie miał w tym zakresie dowolności. Zarówno praca kierowcy ciągnika, jak i drwala była pracą w warunkach szczególnych. Ponadto domagał się uzupełnienia stażu ubezpieczeniowego o okres pracy w gospodarstwie rolnym rodzicówJ.iM. S.wP.od 14.02.1970r. do 25.10.1973r., czyli do rozpoczęcia odbywania zasadniczej służby wojskowej oraz po zakończeniu tej służby, czyli od 15.19.1975r. do 16.08.1976r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż za okres od 01.07.1989r. do 31.12.1991r. odwołujący się nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach rentowych wynika, iż w tym okresie odwołujący się pracował jedynie w połowie wymiaru czasu pracy.

Sąd Okręgowy w Suwałkach ustalił i zważył, co następuje:

Odwołanie należało uznać za uzasadnione.
Mając na względzie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należało uznać, iż odwołujący się wykazał obie sporne kwestie tj. posiadanie wymaganego25-letniego okresu ubezpieczeniowego i mu równoważnego oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Jak wynika z orzecznictwa, czego potwierdzeniem jest choćby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02.02.1996r. II URN 3/95 (Lex 24774), w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Przepisy bowiemkodeksu postępowania cywilnegonie przewidują w tym względzie żadnych ograniczeń w postępowaniu przed sądami.
Ewentualne ograniczenia dowodowe wskazane w§2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) bądź wynikające zrozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011r.w sprawie postępowania w sprawie o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz.U. z 2011r. Nr 237, poz. 1412), a poprzednio zrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz.U. z 1983r. Nr 10, poz. 49 ze zm.), sprowadzające się do złożenia na piśmie stosownych świadectw pracy, dotyczą wyłącznie postępowania przed organami rentowymi.
Co do ogólnego stażu ubezpieczeniowego, to w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organem rentowym i uzupełniony w niniejszym postępowaniu odwołujący się wykazał wymagane 25 lat okresów składkowych, równorzędnych i nieskładkowych. Zgodnie bowiem zart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2013r. poz.1440) przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się przypadające przed dniem 01.01.1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
W toku natomiast niniejszego postępowania odwołujący się wykazał, iż od(...)., czyli od ukończenia 16 roku życia, pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Jak wynika z zeznań świadków zawnioskowanych przez odwołującego sięJ. J. (2)iZ. M.(starszej siostry odwołującego się), wykonywał on wtedy większość prac w gospodarstwie rolnym. W tym okresie odwołujący był najstarszym synem i po ukończeniu szkoły podstawowej się podjął dalszej nauki. Ojciec odwołującego się pracował w gospodarstwie ale imał się również dorywczych prac w pobliskim nadleśnictwie, żeby uzyskać dodatkowe środki utrzymania. Matka odwołującego się w tym okresie była chora – przebyła gruźlicę i trwało jej leczenie. Odwołujący się pracował przy wszystkich pracach w gospodarstwie rolnym rodziców, począwszy od dojenia krów i obrządu, po prace w polu. Ocena zeznań tych świadków i wyjaśnień odwołującego się dała podstawę do przyjęcia, że odwołujący się wykonywał wszystkie prace w gospodarstwie codziennie co najmniej w ½ wymiaru czasu pracy, co uzasadnia zaliczenie jej do stażu ubezpieczeniowego. W świetle więc powyższego do stażu ubezpieczeniowego uwzględnieniu podlegał również okres pracy odwołującego się w gospodarstwie rolnym rodziców po(...). co najmniej do rozpoczęcia odbywania zasadniczej służby wojskowej, co nastąpiło w dniu 26.10.1973r., w wymiarze niezbędnym do uzupełniania ogólnego stażu do wymaganych 25 lat.
Odwołujący się wykazał więc spełnienie pierwszej spornej przesłanki, czyli 25 lat okresów składkowych, nieskładkowych wraz z równorzędnymi.
Do stażu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy uwzględnił 12 lat 10 miesięcy 15 dni. W tym zakresie uwzględnił również częściowo zatrudnienie odwołującego się w(...)od 17.03.1986r. do 30.06.1989r. Okres ten został potwierdzony świadectwem pracy w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy ciągnika. Sporny pozostawał pozostały okres zatrudnienia w tym Nadleśnictwie od 01.07.1989r. do 31.12.1991r.
Jak wynikało z akt osobowych odwołującego się z dniem 30.06.1989r. nastąpiło rozwiązanie z nim dotychczasowej umowy o pracę, łączącej odwołującego się z(...)i od 01.07.1989r. został ponownie zatrudniony w tym Nadleśnictwie na umowę o pracę, tylko że w wymiarze 1/2 etatu na stanowisku drwala. Również od 01.07.1989r. odwołujący się podpisał z Nadleśnictwem umowę zlecenia, na podstawie której miał świadczyć usługi transportowe na rzecz Lasów Państwowych własnym ciągnikiem.
Na podstawie zeznań świadkówT. G.,P. M. (1), ale przede wszystkimT. W., który był Nadleśniczym w tym okresie, wynikało też , iż odwołujący się w trakcie dnia pracy przez 4 godziny dziennie pracował jako drwal przy wycince drzew, a następnie przez pozostałe 4 godziny pracował jako kierowca ciągnika przy zrywce, która odbywała się tylko do dróg wyjazdowych w lesie. Taka forma pracy odwołującego się była bardziej korzystna dla(...). Odwołujący się dotychczas pracował jako kierowca ciągnika, jednak dalsze zatrudnienie go na tym stanowisku w ramach stosunku pracy było utrudnione, gdyż kierownik bazy był wS., a odwołujący się wykonywał swoją pracę wO., oddalonej o ok. 20 km. Z uwagi na odległość kierownik bazy nie mógłby codziennie i stale kontrolować jego pracy. Zatem(...)podpisało z odwołującym się umowę zlecenia i w jej ramach odwołujący się wykonywał codziennie prace kierowcy ciągnika. Traktor był garażowany u leśniczego przy leśniczówce i ten sam leśniczy nadzorował pracę odwołującego się, wydawał mu polecenia, co do rodzaju prac jakie miał wykonywać zarówno jako drwal, jak i kierowca ciągnika. Odwołujący się też jako kierowca ciągnika mimo umowy zlecenia nie miał swobody w decydowaniu kiedy i jakie prace będzie wykonywał. Ponadto z uwagi na braki kadrowe i trudności ze znalezieniem stałych pracowników(...)oferowało mieszkania służbowe dla tych, którzy zdecydowali się na pracę na rzecz(...). Warunkiem otrzymania takiego przydziału lokalowego było zatrudnienie przynajmniej w ½ wymiaru czasu pracy w(...). W związku więc z pracą na stanowisku drwala w niepełnym wymiarze czasu pracy odwołujący się spełniał warunki do uzyskania takiego mieszkania służbowego. ŚwiadkowieT. G.iP. M. (2)zapamiętali odwołującego z tego okresu głównie jako kierowcę ciągnika. Nie współpracowali z nim bezpośrednio, jednak z taką pracą go kojarzyli. Potwierdzili rówież, że pracował jako drwal (pilarz) przy wycince.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż w okresie od 01.07.1989r. do 31.12.1991r. odwołującego łączyła z(...)umowa o pracę w pełnym wymiarze czas pracy, w ramach której zajmował dwa stanowiska – drwala i kierowcy ciągnika. W okresie tym stale więc i w pełnym wymiarze czasu pracował na rzecz tego(...). O tym, że umowa zlecenia była w rzeczywistości umową o pracę świadczyły jej charakter. Odwołujący się bowiem jako kierowca ciągnika wykonywał konkretne prace, przydzielone mu przez przełożonego – leśniczego, w konkretnym miejscu i czasie. Pracę swoją wykonywał też pod kierownictwem leśniczego. Praca ta była odpłatna w formie i czasie jak miało to miejsce w przypadku czynności drwala. W tej sytuacji trudno mówić o przeważaniu cech stosunku pracy, gdy tak naprawdę, wszystkie cechy tej umowy, oprócz nazwy, jednoznacznie wskazują na stosunek pracy, o którym mówiart. 22 §1 KP(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.04.1999r., sygn I POKN 642/98). .
Ustalenie, że w spornym okresie odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy był związany z(...)umową o pracę wymagał rozważania jeszcze jednej kwestii koniecznej do przyjęcia tego okresu do stażu pracy w warunkach szczególnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w spornym okresie odwołujący się był zatrudniony i wykonywał dwa rodzaje prac przy szeroko pojętej wycince drzew w lesie. Natomiast zgodnie z zapisem w Wykazie A Dziale VI (prace w leśnictwie, przemyśle drzewnym i papierniczym) za pracę w warunkach szczególnych uznać należy (poz. 1 prace drwali (poz. 1) i prace przy zrywce i wywózce drewna z lasu (poz.2 ). Natomiast żadnej z tych prac odwołujący się nie wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy. Jednak zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych należało przyjąć, iż pracownik, który u jednego pracodawcy wykonuje łącznie różne rodzaje prac w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jest uprawniony do zaliczenia tego okresu do zatrudnienia w szczególnych warunkach, wymaganego do przyznania wcześniejszej emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.01.2012r. sygn. II UK 103/11, LEX 1130388; Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10.09.2013r. sygn. III AUa 520/13 LEX 1372284; Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12.02.2013r. sygn. III AUa 1386/12 LEX 1289750).
W związku z powyższym okres więc od 01.07.1989r. do 31.12.1991r. również podlegał zaliczeniu do prac wykonywanych w warunkach szczególnych.
Mając więc te wszystkie okoliczności na uwadze, stwierdzić należy, że odwołujący się spełnił wszystkie warunki do otrzymania emerytury na postawieart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Posiada bowiem 25-letni okres składkowy, nieskładkowy i uzupełniający niezbędny do jej otrzymania, w tym 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Odwołujący się nie był też członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
W związku z tym Sąd Okręgowy, na mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu się prawo do emerytury od dnia złożenia wniosku tj. 01.04.2014r.
mt