Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1424/13
Data wyroku: 2014-04-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Ewa Madera, Janina Czyż
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ust. 1a

Sygn. akt

III AUa 1424/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 kwietnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek

Sędziowie:

SSA Janina Czyż
SSA Ewa Madera (spr.)

Protokolant

st.sekr.sądowy Maria Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu2 kwietnia 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. O.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyrokuSądu Okręgowego w Przemyślu
z dnia11 października 2013 r.sygn. aktIII U 1131/13

o d d a l a apelację.

Sygn. akt III AUa 1424/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 23 lipca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.w oparciu o przepisyustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychodmówił wnioskodawcyS. O.prawa do emerytury. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia, bowiem nie wykazał co najmniej 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Pozwany Zakład nie uwzględnił zatrudnieniaS. O.w tak określonych warunkach od 21 września 1974r. do 27 lipca 1995r. wSpółdzielni Usług (...)wL.na stanowisku kierownika budowy stwierdzając, iż warunkiem uznania kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji, za pracę w warunkach szczególnych jest wykazanie, iż zatrudnienie to było wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy stanowiskach, które wymagały pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od wymienionej decyzjiS. O.wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury podnosząc, iż przez cały sporny okres pracował na stanowisku kierownika budowy sprawując kontrolę międzyoperacyjną, jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno – techniczny przy stanowiskach, na których były wykonywane prace w warunkach szczególnych.
Odpowiadając na odwołanie pozwany Zakład wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Przemyślu wyrokiem z 11 października 2013 r. w pkt I zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznałS. O.prawo do emerytury w ustawowej wysokości, począwszy od 28 czerwca 2013r., w pkt II stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za opóźnienie w ustaleniu prawa do powyższego świadczenia.
Sąd Okręgowy na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz zeznań świadkówJ. F.,Z. I., jak również zeznań wnioskodawcy oraz jego akt osobowych ustalił przebieg zatrudnienia, w tym pracy w szczególnych warunkach w powołanym w zaskarżonej decyzji okresie. Sąd I instancji wskazał na okoliczność zatrudnienia wnioskodawcy początkowo na stanowisku murarza, następnie od 1 sierpnia 1976r. na stanowisku majstra budowy, zaś od 1 sierpnia 1978r. kierownika budowy. Pełniąc to ostanie stanowiskoS. O.nadzorował pracowników budowlanych tj. kopaczy, cieśli, murarzy, zbrojarzy, betoniarzy, spawaczy. Kierownik pełnił rolę majstra i brygadzisty, sporządzał zlecenia robocze, raporty zatrudnienia, rozliczał delegacje, zamówienia materiałowe. Wszystkie prace odbywały się według ustalonego harmonogramu, a wnioskodawca odpowiadał za ich właściwą realizację.
Uznając powyższe dowody za wiarygodne i dokonując oceny prawnej sprawy Sąd I instancji przyjął, iżS. O.od 1 sierpnia 1978r. do 27 lipca 1995r. ( 16 lat i 5 miesięcy ) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych związaną ze stałym i bezpośrednim nadzorem inżynieryjno – technicznym na stanowisku kierownika budowy, na których jako podstawowe wykonywane były prace na stanowiskach pracy w warunkach szczególnych. Zakres wykonywanych czynności w pełni odpowiadał pracom w szczególnych warunkach wymienionym w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 na wydziałach i oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie tj. dziale V ( w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych) poz. 1 (roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach), poz. 4 (prace zbrojarskie i betoniarskie) oraz poz. 9 ( prace dekarskie) stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. z 1983r. nr 8, poz. 43 ze zmianami).
Reasumują Sąd ten stwierdził, iż wnioskodawca od 28 czerwca 2013r. tj. od daty złożenia wniosku, spełnia przesłanki przyznania prawa do emerytury określone wart. 184w związku zart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zmianami) oraz § 3 i 4 powołanego wyżej rozporządzenia . W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano ponadto art. 118 ust.1 a ustawy emerytalno – rentowej iart. 47714§ 2 kpc.
Powyższy wyrok apelacją zaskarżył organ rentowy zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególności:
-art. 32 ust. 1 a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zmianami) w związku z§ 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz. U. z 1983r. nr 8, poz. 43 ze zmianami).
Mając powyższe na uwadze apelujący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
W uzasadnieniu apelacji pozwany Zakład wskazał na nietrafne – w jego ocenie – uznanie przez Sąd Okręgowy w części okresu pracy wnioskodawcy na stanowisku kierownika budowy, jako pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na budowie i bezpośrednio przy nadzorze wszystkich zatrudnionych tam pracowników. Organ rentowy podniósł, iż od 13 marca 1992r. do 1 maja 1992r., od 29 grudnia 1993r. do 26 stycznia 1994r. oraz od 2 lutego 1994r. do 27 lipca 1995r. tj. przez okres 1 roku 8 miesięcy i 13 dni wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy i korzystał ze świadczenia rehabilitacyjnego. Po odliczeniu powyższych okresów jako nieskładkowych z uznanego przez Sąd Okręgowy okresu pracy w warunkach szczególnych, posiada zatem- zdaniem pozwanego Zakładu – łączny okres tak określonego zatrudnienia w wymiarze 14 lat, 2 miesięcy i 4 dni. Powyższe winno skutkować przyjęciem niespełnienia przez odwołującego warunku do przyznania przedmiotowego świadczenia, a to z powodu niewykazania 15 letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na apelacjęS. O.wniósł o jej oddalenie argumentując, iż posiada ponad 15 letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, a to z uwagi na wykonywanie pracy w tak określonych warunkach na stanowisku majstra budowy od 1 sierpnia 1976r. do 31 lipca 1978r. kiedy to zakres obowiązków był identyczny z zakresem obowiązków na stanowisku kierownika budowy.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja organu rentowego jest nieuzasadniona i dlatego podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie wnioskodawcaS. O.(ur. (...)) dochodził ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku, o której stanowiart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227). Przypomnieć wypadnie, iż prawo do oznaczonego świadczenia przysługuje ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. po osiągnięciu przez nich wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40 oznaczonej ustawy emerytalno – rentowej (a to, wieku 55 lat dla kobiet oraz 60 lat dla mężczyzn), o ile przed 1 stycznia 1999 r. spełnili przesłanki stażowe tj. wykazali łączny staż ubezpieczenia wynoszący odpowiednio dla mężczyzn co najmniej 25 lat a dla kobiet 20 lat, w tym co najmniej 15 – letni staż pracy w warunkach szczególnych (wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku), oraz którzy nie przystąpili do OFE. Podkreślić należy, iż prawo do tej emerytury przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, kiedy osiągnął przewidziany ustawą wiek.
W rozpoznawanej sprawie niekwestionowanym było, iż wnioskodawca przed 1 stycznia 1999r. wykazał ogólny staż ubezpieczenia w wymiarze ponad 25 lat, spełnił przesłankę wieku i nie przystąpił do OFE. Spornym natomiast pozostawało, czy przed oznaczoną datą legitymował się on wymaganym przepisami prawa okresem pracy w szczególnych warunkach, a w szczególności, czy pracę taką wykonywał będąc zatrudnionym od 21 września 1974r. do 27 lipca 1995r. wSpółdzielni Usług (...)wL.. Sąd I instancji po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania dowodowego - a to ze wskazanej w uzasadnieniu orzeczenia dokumentacji, zeznań powołanych świadków oraz zeznań odwołującego, ustalił iż wS. O.wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymienioną w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 na wydziałach i oddziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie tj. dziale V ( w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych) poz. 1 (roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach), poz. 4 (prace zbrojarskie i betoniarskie) oraz poz. 9 ( prace dekarskie) stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zmianami), a tym samym wykazał do 1 stycznia 1999r. ponad 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych ( 16 lat, 5 miesięcy ), co skutkowało uwzględnieniem odwołania i zmianą zaskarżonej decyzji.
Organ rentowy w apelacji od powyższego wyroku w zasadzie nie kwestionował ustalenia Sądu Okręgowego o wykonywaniu przez wnioskodawcę zatrudnienia w warunkach szczególnych podniósł jednak, iż sąd dokonując oceny prawnej sprawy nie uwzględnił faktu korzystania przez odwołującego ze zwolnień lekarskich i świadczenia rehabilitacyjnego w łącznym wymiarze 1 roku 8 miesięcy i 13 dni i tym samym naruszył uregulowanie przewidziane w art. 32 ust. 1 a ustawy 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zmianami). Trudno bowiem, mając na uwadze treść uzasadnienia apelacji i brak zgody pozwanego Zakładu, co do uznania przez Sąd I instancji okresu pracy wnioskodawcy na stanowisku kierownika budowy „ w części,” jako pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz ustalenia tego sądu sprowadzającego się do stwierdzenia, iż spornym okresem pracy w warunkach szczególnych jest wyłącznie praca na stanowisku kierownika budowy, inaczej odczytać zarzut apelującego.
Sąd I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie zajął stanowiska w powyższej kwestii, uzupełniając zatem w tym zakresie ocenę prawną sprawy tego sądu stwierdzić należy, iż zarzut apelacji nie jest uzasadniony. Istotnym jest przypomnienie, iż powoływany przez pozwany Zakład przepis został wprowadzony ustawą z 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach, która weszła w życie 1 lipca 2004r. Przepis ten stanowi, iż przy ustalaniu okresów pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik po 14 listopada 1991r. otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Należy jednak mieć na uwadze, iż szczególne uregulowanie przewidziane w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi samoistną podstawę prawa do emerytury dla zamkniętego katalogu ubezpieczonych, którzy do końca 1998r. spełnili ustawowo określone wymogi stażowe, a co za tym idzie ich uprawnienie emerytalne ustalane jest na podstawie dotychczasowych zasad. W przepisie tym ustawodawca utrwalił zatem sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu ogólnego i szczególnego i zagwarantował ich przyszłe prawo do świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku, a więc Państwo zobowiązało się do powstrzymania się od ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na wskutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Tym samym wykazanie na 1 stycznia 1999r. określonego w powołanym wyżej art. 184 okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust.1a obowiązujących po 1 lipca 2004r. Pogląd ten umacnia treść art. 32 ust. 4 odsyłająca w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych, czyli tych, które obowiązywały przed dniem wejścia w życie ustawy emerytalno – rentowej. Powyższe stanowisko wyrażone zostało w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2010r. sygn. akt II UK 313/09, wyroku z 13 lipca 2011r. sygn. akt I UK 12/11, i jest w pełni akceptowane przez tut. Sąd, co znalazło odzwierciedlenie w rozpoznawanej przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w sprawie o sygn. akt III AUa 533/11.
Sąd Apelacyjny przyjął zatem, iż nie zachodzą podstawy do podważenia zasadniczego ustalenia jak i oceny prawnej sprawy przyjętej przez Sąd I instancji, iż odwołującyS. O.spełnia przesłanki nabycia prawa do emerytury, o których mowa w art. 184 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Tym samym apelacja jako pozbawiona podstaw faktycznych i prawnych podlegała oddaleniu – na podstawieart. 385 kpc.