Sąd Rejonowy w Białymstoku
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 3368/13
Data wyroku: 2014-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marta Radziwon
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art.46kro w zw.z art.1035kc i nast. w zw.z art.210 kc i nast
Teza: bez tezy

Sygn. aktII Ns 3368/13

POSTANOWIENIE
Dnia 04 czerwca 2014 roku
Sąd Rejonowy w Białymstoku II Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Marta Radziwon

Protokolant:

Piotr Jacek Sochacki

po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. B.
z udziałemJ. G.,U. K.
o podział majątku wspólnego i dział spadku
postanawia:

I
Ustalić, iż w skład majątku wspólnegoM. P.iR. P. (1)wchodzi własność nieruchomości zabudowanej oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,0887 ha, położonej wB.przyulicy (...), obręb ewidencyjnyS., województwo(...), dla której Sąd Rejonowy w Białymstoku IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczysta nr (...)– o wartości 277.000 zł.;

II
Ustalić, że przedmiotem działu spadku poM. P.jest udział 1/2 w majątku opisanym w pkt. I niniejszego postanowienia;

III
Ustalić, że przedmiotem częściowego działku spadku poR. P. (2)jest udział wynoszący 1/3 w majątku opisanym w pkt II niniejszego postanowienia;

IV
Ustalić, żeJ. G.poniosła wydatki na nieruchomość opisaną w pkt. I niniejszego postanowienia w kwocie 5.622,60 zł.;

V
Oddalić w pozostałej części wnioskiJ. G.;

VI
Dokonać podziału majątku wspólnegoM. P.iR. P. (1)i działu spadku poM. P.oraz częściowego działu spadku poR. P. (2)w ten sposób, że własność nieruchomości opisanej w pkt. I niniejszego postanowienia przyznaćJ. G., córceM.iR. A.;

VII
Tytułem spłaty zasądzić odJ. G.na rzeczA. B.kwotę 22.614,78 zł. (dwadzieścia dwa tysiące sześćset czternaście złotych siedemdziesiąt osiem groszy) płatną w terminie 6 (sześciu) miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia z ustawowymi odsetkami w wysokości 13 % w stosunku rocznym, w razie uchybienia terminowi płatności;

VIII
Tytułem spłaty zasądzić odJ. G.na rzeczU. K.kwotę 22.614,78 zł. (dwadzieścia dwa tysiące sześćset czternaście złotych siedemdziesiąt osiem groszy) płatną w terminie 6 (sześciu) miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia z ustawowymi odsetkami w wysokości 13 % w stosunku rocznym, w razie uchybienia terminowi płatności;

IX
Nakazać pobrać odJ. G.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 633,35 zł. (sześćset trzydzieści trzy złote trzydzieści pięć groszy) tytułem brakujących kosztów sądowych tymczasowo pokrytych z sum Skarbu Państwa;

X
Nakazać pobrać odU. K.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 84,85 zł. (osiemdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt pięć groszy ) tytułem brakujących kosztów sądowych tymczasowo pokrytych z sum Skarbu Państwa;

XI
Zasądzić odJ. G.na rzezA. B.kwotę 1.414,15 zł ( jeden tysiąc czterysta czternaście złotych piętnaście groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania;

XII
Stwierdzić, iż zainteresowani w pozostałym zakresie ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt: II Ns 3368/13

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. B.wniosła o dokonanie podziału majątku wspólnegoM. P.orazR. P. (1)oraz działu spadku poM. P.orazR. P. (2).
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w skład majątku wspólnegoM. P.iR. P. (1)wchodziła nieruchomość zabudowana domem jednorodzinnym o powierzchni 0,0887 ha, oznaczona nr geodezyjnym(...), położona wB.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Białymstoku IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o nr (...)o wartości 400.000 zł. Natomiast w skład spadku poM. P.wchodził udział ½ w powyżej opisanej nieruchomości, zaś z kolei w skład masy spadkowej poR. P. (2)(jednym z trzech spadkobierców ustawowychM. P.) wchodził udział 1/3 spadku pozostawionego przezM. P.. Wnioskodawczyni zaproponowała dokonanie podziału majątku wspólnegoM.iR. P. (1)oraz działu spadku poM. P.iR. P. (2)w ten, sposób, że nieruchomość położna przyul. (...)miała zostać przyznana na własność uczestniczki postępowaniaJ. G.z obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz wnioskodawczyni orazU. K.( wniosek k. 2-4).
Uczestniczka postępowaniaU. K.w całości przychyliła się do wniosku o podział majątku wspólnego i dział spadku, w pełni przychyliła się do stanowiska procesowego wnioskodawczyni (pismo przygotowawcze k. 30).
UczestniczkaJ. G., co do zasady nie sprzeciwiła się wnioskowi o dokonanie podziału majątku wspólnego i działu spadku. Przyznała, że w skład majątku wspólnegoM.iR. P. (1)wchodziła nieruchomość opisana przez wnioskodawczynię, nie sprzeciwiła się również proponowanemu przez nią sposobowi dokonania podziału poprzez przyznanie nieruchomość jej na własność połączone z ewentualnym obowiązkiem dokonania spłat na rzecz pozostałych zainteresowanych.J. G.wniosła dodatkowo o ustalenie, że w skład majątku wspólnegoM.iR. P. (1)wchodziła książeczka mieszkaniowa(...)02(...)wraz z wkładem wysokości 42.100 starych złotych. Uczestniczka postulowała, aby w ramach dokonania działu spadku poM. P.iR. P. (2)zostały uwzględnione i rozliczone długi spadkowe, które również obciążały uczestniczki postępowania jako spadkobierczynieR. P. (2), a które zostały uregulowane przezJ. G.orazR. P. (1). Uczestniczka domagała się w szczególności rozliczenia: kwoty niespłaconego kredytu zaciągniętego przezM. P.wBanku (...)wB.w wysokości 15.520 starych złotych, kwoty podatku od spadku poM. P.w części obciążającejR. P. (2)w wysokości 31.329 starych złotych, kosztów sądowych wysokości 32.500 starych złotych, kosztów pogrzebuR. P. (2)oraz sprowadzenie jego prochów do kraju, które w całości poniosłaJ. G.w łącznej wysokości 7.566 .000 starych złotych i 65 dolarów USA.J. G.domagała się również rozliczenia poniesionych przez nią kosztów z tytułu uiszczania podatku od nieruchomości położonej przyul. (...)w kwocie 1.478.096,00 strych złotych i 7674,80 zł oraz kosztów ubezpieczenia nieruchomości w kwotach 3.117.877 starych złotych i 1.422,92 złotych oraz uwzględnienie nakładów poczynionych na nieruchomość w postaci przeprowadzonych remontów domu, kuchni letniej, inwestycje w postaci doprowadzenia gazu, wymiany dachu, doprowadzenia kanalizacji, wymiany ogrodzenia, łączyn koszt to 476.470 starych złotych i 1730 zł (odpowiedź na wniosek k. 23-24, pismo przygotowawcza k. 34-36).

Sąd ustalił, co następuje
         :
M. P.iR. P. (1)byli małżeństwem.
W czasie trwania związku małżeńskiego nabyli do majątku wspólnego nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym o powierzchni 0,0887 ha, oznaczoną nr geodezyjnym(...), położoną wB.przyul. (...), obręb ewidencyjnyS., jednostka ewidencyjnaB., powiat miastoB., województwo(...), dla której Sąd Rejonowy w Białymstoku IX Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o nr (...). (odpisKW (...)k. 12-14, wypisy z rejestru gruntów 10-11).
M. P.zmarł w dniu 14 grudnia 1981 roku. W skład spadku poM. P.wszedł udział wynoszący ½ nieruchomości położonej przyul. (...)oraz książeczka mieszkaniowa(...)02(...)wraz z wkładem wysokości 42.100 starych złotych (bezsporne).
Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 8 maja 1984 roku w sprawie II Ns 475/84 stwierdził, że spadek poM. P.na podstawie ustawy nabyli : żonaR. P. (1), córkaJ. G.oraz synR. P. (2)po 1/3 części. (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 7)
SpadkobiercyM. P.dokonali zgodnego częściowego działu spadku po nim, w wyniku, któregoR. P. (1),J. G.iR. P. (2)w dniu 10 kwietnia 1985 roku dokonały cesji praw z książeczki mieszkaniowej wraz z wkładem na rzeczB. P. (1)- żonyR. P. (2), a zarazem matkiA. B.iU. K.( świadczeniaJ. G.iR. P. (1)z dnia 10 kwietnia 1985 r. ( k. 39). Na dokonanie cesji zgodę wyrażał równieżR. P. (2), który zamieszkując w Stanach Zjednoczonych napisał doR. P. (1)list, w którym prosił, aby książeczka mieszkaniowa została przekazana jego żonieB. P. (1). Na podstawie dokonanej cesji w dniu 5 lutego 1991 rokuB. B. (1)otrzymała przydział spółdzielczego lokatorskiego prawa dolokalu nr (...)przyul. (...)o powierzchni 48,20 m2znajdującego się w zasobachSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wB.( pismo Spółdzielni k. 39).
W dniu 15 kwietnia 1993 r. zmarłR. P. (2). Postanowieniem z dnia 28 marca 2011 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie II Ns 834/11 stwierdził, że na mocy ustawy spadek poR. P. (2)nabyły:A. B.iU. K.każda w ½ części (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 9).
W skład spadku poR. P. (2)wszedł m.in. udział wynoszący 1/6 części w nieruchomości położonej przyul. (...)wB..
W dniu 24 lipca 2007 r. zmarłaR. P. (1). Postanowieniem z dnia 29 maja 2008 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie II Ns 1131/08 stwierdził, że spadek po niej na podstawie testamentu nabyła w całości córkaJ. G.(postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku k. 8).
Aktualnie, na skutek następstwa prawnych po zmarłychM. P.,R. P. (2)orazR. P. (1)nieruchomość położona przyul. (...)wB.stanowi współwłasnośćJ. G.z udziałem 5/6 części,A. B.z udziałem 1/12 części iU. K.z udziałem 1/12 części.

Sąd zważył, co następuje:

Bezsporne w sprawie było, że w skład majątku wspólnegoM.iR. P. (1)wchodziła nieruchomość zabudowana położona przyul. (...)oraz, że w skład masy spadkowej poM. P.wchodził udział w ½ w powyższej nieruchomości, zaś poR. P. (2)udział w 1/6 nieruchomości. Nie był również kwestią sporną sposób podziału powyższej nieruchomości. Wszystkie zainteresowane były zgodne, że nieruchomość ma zostać przyznanaJ. G.z obowiązkiem dokonania ewentualnych spłat na rzecz wnioskodawczyni iU. K.. Jedyną kwestią sporną w zakresie dotyczącym nieruchomości było ustalenie jej aktualnej wartości. Dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, który zgodnie z tezą dowodową miał określić wartość nieruchomości w dwóch wariantach: I) według stanu na dzień śmierciM. P.w dniu 14 grudnia 1981 r. i II) według stanu na dzień śmierciR. P. (2)(bez uwzględnienia przeprowadzonych przezJ. G.prac remontowych) natomiast według aktualnych cen. Zgodnie z opinią biegłego z zakresu szacowania nieruchomości aktualna rynkowa wartość nieruchomości przyul. (...)wB.według stanu na dzień na 14 grudnia 1981 r. wynosi 273.000 zł, zaś według stanu na dzień 15 kwietnia 1993 r. wynosi 277.000 zł. (opinia k. 95-103). W ocenie Sądu sporządzona opinia stanowi wartościowy materiał dowodowy, bowiem jest jednoznaczna i rzetelna, a wnioski opinii zostały poparte wnikliwą analizą i stosownymi wyliczeniami, dlatego nie budzi żadnych zastrzeżeń, co do jej warstwy merytorycznej. Dodatkowo należy wskazać, że również uczestniczki postępowania nie sformułowały żadnych zarzutów, dotyczących treści opinii, co przekonuje o jej prawidłowości. W oparciu o powyższą opinię Sąd ustalił wartość nieruchomości, przy czym podkreślić należy, że dla niniejszej sprawy znaczenie miała wartość nieruchomości według stanu na dzień otwarcia spadku poR. P. (2), gdyżA. B.iU. K.są jego spadkobierczyniami i jedynie ta data jest miarodajna dla oceny stanu nieruchomości, pod kątem przysługujących im uprawnień.
Zgodnie ze stanowiskiem uczestniczek postępowania nieruchomość przyul. (...)miała zostać przyznana na własnośćJ. G., nadmienić przy tym należy, że zarówno po śmierciM. P., jak iR. P. (2)wyłącznie ona czyniła nakłady na przedmiotową nieruchomość m.in. w postaci prac remontowych domu znajdującego się na nieruchomości, wymiany ogrodzenia, w związku z tym poczynione przez nią nakłady zwiększające wartość i użyteczność nieruchomości przypadną wyłącznie jej, dlatego Sąd uznał, że brak jest podstaw do rozliczenia poniesionych przez nią w tym zakresie nakładów, zwłaszcza, żeJ. G.cofnęła w tym zakresie wniosek, a wyliczenia biegłej to wartość nieruchomości bez nakładówJ. G..
Bezspornym było również, że w skład spadku poM. P.wchodziła książeczka mieszkaniowa z wkładem 42.100 starych złotych. Okoliczność ta wynika m.in. z uzasadnienia decyzji z dnia 31 grudnia 1984 r. w sprawie wymiaru podatku od spadków i darowizn (k. 25) oraz ze zgodnego stanowiska uczestniczek. Natomiast kontrowersje pomiędzy zainteresowanymi powstały na tle tego, czy w ramach niniejszego postępowania powinna zostać rozliczona ta książeczka mieszkaniowa.
Nie było kwestionowane, że na skutek zgodnego porozumienia spadkobiercówM. P.w dniu 10 kwietnia 1985 rokuR. P. (1)orazJ. G.dokonały cesji powyższej książeczki mieszkaniowej na rzecz żonyR. B.P.(oświadczeniaJ. G.iR. P. (1)z dnia 10 kwietnia 1985 r. k. 39). Na dokonanie cesji zgodę wyraził równieżR. P. (2), zawarł ją w liście napisanym doR. P. (1)(listR. P. (2)z dnia 4 listopada 1984 strona 3, k. 39).  Na takie okoliczności zawarcia umowy cesji zwracały również uwagę uczestniczki postępowania oraz przesłuchani świadkowie w osobachB. P. (1), przy czym zarówno uczestniczki jak i świadkowie dodatkowo wskazali przyczyny, z powodu których doszło do takiego rozdysponowania książeczką mieszkaniową wskazując, że wpływ na taką decyzję miał przede wszystkim fakt, że w domu przyul (...)było zbyt mało miejsca dla dwóch rodzin z dorastającymi dziećmi, a ponadto, że obowiązujące wówczas uregulowania prawne wykluczały możliwość przydziału mieszkania dla osoby, która była właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał w pełni podstawy do przyjęcia, że spadkobiercyM. P.dokonali umownego częściowego działu spadku poM. P.. Ocena ta jest niezależna od przyczyn jakie legły u podstaw podjęcia tej decyzji i motywacji jaką kierowali się spadkobiercy. Nie można natomiast zaaprobować stanowiskaJ. G., że dokonany w 1985 roku częściowy dział spadku powinien zostać uwzględniony również przy dokonywaniu działu w postępowaniu sądowym. SpadkobiercyM. P.dokonali częściowego umownego działu spadku, dlatego niniejsze postępowanie powinno być traktowane jako sądowy dział spadku poM. P.w zakresie majątku, który nie był objęty wcześniejszym zgodnym działem. Umowne dokonanie działu przez spadkobierców wywiera ten skutek, że w sposób definitywny i zupełny znosi współwłasność w stosunku do objętego podziałem składnika majątkowego, wywołuje skutki rzeczowe i zarazem wyczerpuje wzajemne roszczenia współwłaścicieli w odniesieniu do tego konkretnego składnika majątkowego.
Art. 1037.§ 1 kc:D.spadku może nastąpić bądźna mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
Niedopuszczalne jest zatem występowanie do Sądu o uwzględnienie dokonanego wcześniej podziału, gdyż w istocie oznaczałoby to ponowne dzielenie tego samego składnika majątkowego. Już tylko na marginesie należy wskazać, że w wyniku częściowego działu spadku na skutek cesji uprawnienia z książeczki mieszkaniowej nabyłaB. P. (2), osoba trzecia, która nie jest uczestniczką niniejszego postępowania, gdyż nie należy ani do kręgu spadkobiercówM. P., aniR. P. (2). W związku z powyższym nie istnieje prawna możliwość uwzględnienia rozliczeń z tej książeczki w niniejszym postępowaniu i w tym zakresie wniosek został oddalony.
Kolejne kwestie sporne koncentrowały się wokół przedstawionego przezJ. G.do rozliczenia całego szeregu zobowiązań pieniężnych, które były regulowane wyłącznie przez nią i przezR. P. (1), a które w jej ocenie stosownie do posiadanych udziałów powinny obciążać również uczestniczki postępowania jako spadkobierczynieR. P. (2). Zobowiązania te obejmowały: 1) niespłacony kredyt zaciągnięty wBanku (...)wB.w kwocie 15.130 zł. (k. 39) 2) kwotę podatku od spadku poM. P.obciążającąR. P. (2), a która została zapłacona przezJ. G.iR. P. (1)wysokości 31.329 starych złotych (k. 39), 3) koszty sądowe w kwocie 32.500 starych złotych 4) koszty pogrzebu i sprowadzenia zwłokR. P. (2)do Rzeczpospolitej Polskiej w kwocie 7.566,000 starych złotych i 65 dolarów USA 5) koszty podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 1.478.096,00 starych złotych i 7.674,80 złotych, 6) koszty ubezpieczenia w łącznej kwocie 3.117.877 starych złotych i 1.422,92 zł.
Dla rozstrzygnięcia kwestii spornych niewielkie znaczenie miały zeznania świadkówW. B. (1)( k. 81),W. B. (2)( k. 81). Świadkowie mieli bardzo ogólną wiedze, nie dotyczącą kwestii istotnych dla niniejszego postępowania.  Natomiast zeznaniaB. P. (1)(k. 81- 83) miały tylko takie znaczenie, że pozwoliły na ustalenie stanu budynku na nieruchomości w dniu śmierciM. P.iR. P. (2). W swoich zeznaniachB. P. (1)wskazała dodatkowo, że w czasie gdy zamieszkiwała przyul. (...)do 1991 roku to wspólnie z teściową po połowie opłacały wszystkie opłaty w tym podatki i ubezpieczenie. Również zeznaniaJ. K.( k. 83) były pomocne jedynie w celu ustalenia stanu nieruchomości.
Przed przystąpieniem do analizy roszczeń uczestniczki postępowania, należy poczynić kilka uwag natury ogólnej, które są wspólne dla wszystkich wskazanych powyżej roszczeń majątkowych. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną wart. 117 § 1 i 2 k.c.roszczenia majątkowe, co do zasady ulegają przedawnieniu. Upływ terminu przedawnienia powoduje ten skutek, że ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. W niniejszej sprawieA. B.orazU. K.podniosły zarzut przedawnienia, w całości lub przynajmniej częściowo, w stosunku do wszystkich roszczeń pieniężnych przedstawionych do rozliczenia przezJ. G.. W związku z powyższym kwestią zasadniczą, a zarazem determinującą rozstrzygnięcie Sądu było ustalenie, czy wyliczone przezJ. G.roszczenia ulegają przedawnieniu, a jeśli tak to w jakim terminie.
Przedstawione przezJ. G.do rozliczenia roszczenia pieniężne można podzielić na dwie grupy: 1) zobowiązania, które stanowią długi spadkowe poM. P.iR. P. (2), 2) roszczenia związane z nakładami na rzecz wspólną - nieruchomość poniesione przez jednego ze współwłaścicieli.
Spośród roszczeń wyliczonych przezJ. G.do kategorii długów spadkowych można zaliczyć: niespłacony kredyt zaciągnięty wBanku (...)wB.w kwocie 15.130 zł, kwotę podatku od spadku poM. P.obciążającąR. P. (2)wysokości 31.329 starych złotych, koszty sądowe w kwocie 32.500 starych złotych oraz koszty pogrzebu i sprowadzenia zwłokR. P. (2)do Rzeczpospolitej Polskiej w kwocie 7.566,000 starych złotych i 65 dolarów USA. Formalnie zaliczenie powyższych roszczeń do kategorii długów spadkowych znajduje uzasadnienie w treściart. 922 § 1 i 3 k.c.Zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa - obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej, do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń ozachowekoraz obowiązek wykonaniazapisów zwykłych i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej. Samo jednak ustalenie, że dane zobowiązanie należy do kategorii długów spadkowych, oraz, że jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie obciążające pozostałych spadkobierców nie daje jeszcze podstaw do ustalenia, że w każdym przypadku jego roszczenie zostanie uwzględnione. W związku z podniesionym zarzutem Sąd nie może pomijać przepisów części ogólnejkodeksu cywilnegodotyczącego przedawnienia zobowiązań. Przepisy księgi czwartej „spadki” nie przewidują żadnych szczególnych terminów przedawnienia roszczeń spadkobiercy w stosunku do pozostałych spadkobierców, dlatego w ocenie Sądu zastosowanie powinien mieć termin 10 letni przewidziany wart. 118 k.c.W tym zakresie zwrócić należy uwagę na rolę, jaką pełnią przepisy o przedawnieniu, które mają charakter stabilizujący stosunki prawne i gwarantują ich pewność, dopuszczenie bowiem możliwości realizowania roszczeń bez jakiegokolwiek ograniczenia w czasie prowadziłoby do sytuacji, w której strony pozostawałyby przez dziesiątki lat w niepewności co do swej sytuacji prawnej ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 14 lutego 2013 r. I ACa 1007/12,LEX nr 1289406). Sąd nie miał najmniejszych wątpliwości, że roszczenia jednego ze spadkobierców w stosunku do pozostałych spadkobierców o zapłatę długów spadkowych zgodnie z wysokością posiadanych udziałów podlegając przedawnieniu i osoba, która nie dołożyła należytej staranności w celu uregulowania spraw majątkowych przez wiele lat musi się liczyć ze związanymi z tym konsekwencjami prawnymi i postaci możliwości uchylenia się spadkobierców od zapłaty powyższych zobowiązań.
Analiza roszczeń procesowychJ. G.wskazuje, że niespłacony kredyt wBanku (...), kwota podatku od spadku poM. P.oraz koszty sądowe, były to zobowiązania, które obciążały, stosownie do udziału w spadku,R. P. (2).J. G.zatem uzyskała możliwość ubiegania się o zwrot powyższych kwot odA. B.iU. K.jako spadkobierczyń poR. P. (2)dopiero od dnia otwarcia spadku po min tj. od 15 kwietnia 1993 r. W ocenie Sądu zatem od tego dnia należało liczyć termin przedawnienia i roszczenia te uległy przedawnieniu się z dniem 15 kwietnia 2003 r. Już tylko na marginesie należy wskazać, że niezależnie od powyższego w ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu nie można było rozliczyć kwoty kredytu jako długu spadkowego poM. P.. Istotne jest, że do akt sprawy nie przedłożono żadnych dowodów, które wskazywałby, że kredyt ten został zaciągnięty wyłącznie przezM. P., a nie wspólnie przez małżonków(...). Ponadto złożone dokumenty stanowią jedynie harmonogram spłat kredytu (k.39) i nie pozwalają na ustalenie kiedy i przez kogo kredyt ten został rzeczywiście spłacony i jaka była kwota zobowiązania w dniu otwarcia spadku poM. P.. Przedstawione przezJ. G.dowody nie były w tym zakresie wystarczające. Nie stanowi takiego dowodu również informacja o wykreśleniu hipoteki, bowiem na co słusznie zwracał uwagę pełnomocnik wnioskodawczyni wykreślenie dotyczyło hipoteki ustanowionej na rzez Narodowego Banku Polskiego, a nieBanku (...)(k. 39).
Odnosząc się do kwestii rozliczenia kosztów pogrzebu oraz sprowadzenia do Rzeczpospolitej Polskiej prochówR. P. (2). W ocenie Sądu również w tym zakresie roszczenieJ. G.uległo przedawnieniu, przy czym miarodajny dla określenia terminu przedawnienia jest czas kiedy wydatek ten został rzeczywiście poniesiony przezJ. G.i od tego dnia należy liczyć 10 letni termin przedawnienia. Ponadto należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że fakt, iż prochyR. P. (2)zostały sprowadzone do kraju w wyniku osobistego zaangażowaniaR. P. (1)iJ. G..R. P. (2)wyjechał do Stanów Zjednoczonych w roku 1981 r., kiedy jego córkiA. B.iU. K.były dziećmi miały zaledwie 6-7 lat, od tego czasu utrzymywały z ojcem jedynie ograniczony, sporadyczny kontakt, nie nawiązały z nim żadnych więzi emocjonalnych. W czasie gdyR. P. (2)zmarł, były nastolatkami, pozbawionymi jakichkolwiek finansowych możliwości sprowadzenia prochów ojca do kraju. W tym czasie ich matkaB. P. (1)była rozwiedziona zR. P. (2)i nie miała zamiaru sprowadzenia prochów byłego męża do Polski, gdyż nie było ją na to stać, a poza tym w pełni aprobowała, żeR. P. (2)zostanie pochowany na terytorium Stanów Zjednoczonych. Jedynymi osobami, którym zależało na tym, abyR. P. (2)był pochowany w kraju byłyR. P. (1)iJ. G.. (k. 79) Nadmienić również należy, że w trakcie przesłuchania w charakterze stronyJ. G.odnosząc się do kosztów pogrzebu wskazała „dla mnie to było jasne, żeB.((...)) do tego nie dołoży, bo całe życie nie miała pieniędzy (k. 116). Powyższy fragment świadczy o tym, żeJ. G.w pełni zdawała sobie sprawę, żeB. P. (1)nie była zainteresowana dokonaniem pochówkuR. P. (2)w kraju i liczyła się z tym, że będzie zobligowana do poniesienia tych kosztów. W świetle powyższych okoliczności, w tym konkretnym wypadku, kiedy decyzja o pochówkuR. P. (2)należała wyłącznie doR. P. (1)iJ. G.brak było jakichkolwiek podstaw do rozliczenia tych wydatków w niniejszym postępowaniu.
Kolejne roszczenia zgłoszone do rozliczenia przezJ. G.stanowią nakłady poczynione przez nią na nieruchomość wspólną w postaci podatków oraz ubezpieczenia nieruchomości.
Wskazać należy, że roszczenia dotyczące zwrotu nakładów i wydatków na nieruchomość wspólną mają swoją podstawę wart. 207 k.c.Zgodnie z tym przepisem pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury roszczenie współwłaściciela o zwrot nakładów dokonanych na wspólną nieruchomość ma obligacyjny charakter, powstaje i jest wymagalne z chwilą dokonania nakładu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 11/06). Jako żądanie o zasądzenie konkretnej sumy pieniężnej, niemające charakteru roszczeń okresowych, przedawnia się, stosownie doart. 118 k.c., z upływem 10 letniego terminu (por. motywy postanowienia Sądu Najwyższego, z dnia 22 października 2010 r., III CSK 331/09 - LEX nr 688860). Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela i uznaje za własny wyrażony powyżej pogląd uznając, że również wydatki poniesione na nieruchomość wspólną podlegają przedawnieniu w terminie 10 lat licząc od dnia poniesienia nakładów.J. G.z roszczeniem o zwrot nakładów na nieruchomość przyul (...)wystąpiła w piśmie procesowym z dnia 4 września 2013 r. Sąd uznał, że w tym dniu nastąpiło przerwanie terminu przedawnienia roszczeń o zwrot nakładów. Istotne jest, że nakłady na wydatki na nieruchomość w postaci podatków i kosztów ubezpieczenia uiszczane są cyklicznie, dlatego termin przedawnienia biegnie oddzielnie dla każdej z uiszczonych przezJ. G.płatności.
Wnioskodawczyni orazU. K.uznały roszczenieJ. G.w stosunku do podatku od nieruchomości w wysokości 1/12 części za okres nieprzedawniony. Sąd uznał zatem, że z tytułu podatku od nieruchomościJ. G.poniosła na nieruchomość wspólną nakład w łącznej wysokości 5.343,10 zł. Sąd wyliczając powyższą wartość uwzględnił przedłożone przezJ. G.kserokopie dowodów wpłat podatku, które były czytelne i posiadały wyraźną, możliwą do odczytania datę dokonania płatności. W konsekwencji Sąd uznał za udowodnione w nieprzedawnionym okresie uiszczenie następujących kwot z tytułu podatku i ubezpieczenia (k.39) w poszczególnych latach: 2003 r. – 182,40 zł ( 2 raty po 91,20 zł), 2004 r. – 394,10 zł ( 3 raty po 98,50 zł, 1 rata 98,60 zł), 2005 r. – 428,60 zł ( 3 raty po 107,20 zł i 107 zł.), 2006 r. – 460 zł ( 4 raty po 115 zł), 2007 r. – 472 zł ( 4 raty po 118 zł), 2008 r. – 508 zł (4 raty po 127 zł), 2009 r. – 567 zł ( 3 raty po 142 zł, 1 rata 141 zł), 2010 r. – 588 ( 4 raty po 147 zł), 2011 r. – 657 zł ( 3 raty po 164 zł, 1 rata 165 zł), 2012 – 712 zł ( 4 raty po 178 zł), 2013 r. – 374 zł ( 2 raty po 187 zł).
Odnosząc się do kwestii ubezpieczenia nieruchomości, Sąd nie podzielił ocenyA. B.orazU. K., że nakłady na ubezpieczenie nieruchomości nie były to nakładami koniecznymi. W ocenie Sądu wydatki na ubezpieczenie nieruchomości są wydatkami ekonomicznie uzasadnionymi i ich celem jest utrzymanie rzeczy w stanie zdatnym do normalnego korzystania, zgodnie z przeznaczeniem rzeczy. Wydatek na ubezpieczenie nieruchomości stanowi wyraz prawidłowej gospodarki rzeczą i jest działaniem podjętym w interesie wszystkich współwłaścicieli zmierzającym do zachowania substancji rzeczy a w razie zdarzenia nagłego przewidzianego umowa ubezpieczenia do otrzymania odszkodowania. Sąd w tym zakresie uznał, że w okresie nieprzedawnionymJ. G.wykazała, że poniosła z tego tytułu wydatki w łącznej kwocie 279,50zł. Na powyższą wartość składają się następujące kwoty: 2004 – 29 zł, 2005 – 34 zł, 2009 – 31,50 zł, 2010 – 60 zł, 2011 – 60 zł, 2012- 65 zł. Sąd w tym zakresie uwzględnił jedynie dokumenty, z których wynikało, że płatność rzeczywiście została dokonana, nie stanowił natomiast takiego dowodu sam dokument polisy ubezpieczeniowej, na którym nie zostało uwidocznione lub potwierdzone przez kogo płatność składki została dokonana.
Podsumowując Sąd uznał, że łącznie w okresie nieprzedawnionymJ. G.poniosła nakład na nieruchomość wspólną o wartości 5.622,60 zł (5.343,10 + 279,50). Stosownie do wysokości posiadanych udziałów w nieruchomości stanowiącej współwłasnośćA. B.- 1/12 iU. K.1/12 powinny obciążać nakłady po 468,55 zł (5.622,60 zł : 12). Sąd w związku z przedawnieniem oddalił wnioskiJ. G.w pozostałym zakresie.
Zgodnie ze stanowiskiem uczestniczek postępowania Sąd dokonał podziału majątku wspólnegoM. P.iR. P. (1)i działu spadku poM. P.oraz częściowego działu spadku poR. P. (2)w ten sposób, że własność nieruchomości położonej przyul. (...)przyznałJ. G.. Sąd nie znalazł podstaw by uznać, że taki sposób podziału sprzeciwia się prawu i zasadom współżycia społecznego lub narusza w sposób rażący interesy osób uprawnionych.
Stosownie doart. 212 § 1 i § 2 kc, jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia Sądu przez podział rzeczy lub też przyznanie jej jednemu ze współwłaścicieli, to jednocześnie nakładany jest obowiązek dopłaty celem wyrównania wartości przysługującego udziału, bądź też spłaty pozostałych. Tak więc, współwłaściciel, któremu nie przyznano własności rzeczy wspólnej, uprawniony jest z mocy ustawy do żądania spłaty stanowiącej równowartość całego swojego udziału lub jeżeli w ramach podziału przyznano część rzeczy nieodzwierciedlającą w pełni wartości udziału, to wartość tę należy wyrównać poprzez dopłaty pieniężne.
Mając na uwadze powyższe oraz sposób dokonania podziału majątku wspólnego zaistniała potrzeba dokonania dodatkowych rozliczeń pomiędzy uczestnikami postępowania. Tytułem spłaty Sąd zasądził odJ. G.na rzeczA. B.iU. K.kwoty po 22.614,78 zł na rzecz każdej z nich. Kwota spłaty została wyliczona jako wartość udziału każdej z nich w nieruchomości wspólnej pomniejszona o kwotę obciążających je nakładów tj. (277.000 zł. : 12) – 468,55 zł. = 22.614,78 zł.
Ustalając termin dokonania spłat Sąd wziął pod uwagę stanowiskoJ. G., przy uwzględnieniu jej możliwości zarobkowych i możliwości finansowych. Uczestniczka wskazała, że miesięcznie osiąga dochód około 1200 zł. netto, poza tym wskazała, że rozważa możliwość zaciągnięcia kredytu i może liczyć na wsparcie dzieci. Sąd uznał, że termin 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia jest adekwatny, ponieważ z jednej strony pozwoli jej na zgromadzenie odpowiednich środków na spłatę jeśli źródłem ma być pomoc finansowa dzieci ewentualnie termin ten będzie wystarczający do wyczerpania procedury kredytowej jeśli źródłem spłat ma być kredyt, a z drugiej strony nie jest to termin zbyt odległy dla pozostałych uczestniczek postępowania. Sąd w szczególności miał na uwadze, że uczestniczki mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe.
Mając na uwadzeart. 46 krow zw. zart. 1035 kci nast. w zw. zart. 210 kci nast. oraz wyżej powołane przepisy orzeczono jak w sentencji postanowienia.
O kosztach sądowych Sąd rozstrzygnął zgodnie zart. 520 § 2 k.p.c.dokonując ich stosunkowego rozdzielenia zgodnie z wysokością posiadanych udziałów w nieruchomości wspólnej, wielkości te bowiem w ocenie Sądu odzwierciedlają stopień zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy. Łącznie wysokość kosztów sądowych wyniosła kwotę 3.418,20 zł., na którą składa się: 1.500 zł. – opłata od wniosku i 1918,20 zł. koszty sporządzenia opinii przez biegłego sądowego, w tym kwotę 718,20 zł tymczasowo wyłożył Skarb Państwa (k.106). Stosowanie do wysokości posiadanych udziałówJ. G.powinna ponieść wydatki w sprawie w kwocie 2.848,50 zł. ( tj. 3.418,20 zł. x 5/6 ), uiściła zaś 800 zł, zatem powinna ona łącznie uiścić jeszcze kwotę2 048,50 zł.( tj. 2.848,50 zł. – 800 zł.).A. B.powinna ponieść wydatki w sprawie w kwocie 284,85 zł, uiściła 1.700 zł., należy się zatem jej zwrot od pozostałych uczestniczek kwoty 1.414,15 zł.U. K.powinna ponieść wydatki w sprawie w kwocie 284,85 zł, uiściła zaś 200 zł, a zatem do zapłaty pozostała kwota 84,85 zł. Mając na uwadze powyższe Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa odJ. G.kwotę 633,35 zł., zaśU. K.kwotę 84,85 zł. tytułem brakujących kosztów sądowych tymczasowo pokrytych z sum Skarbu Państwa, suma tych kwot pokryje łącznie 718,20 zł., które Skarb Państwa tymczasowo wyłożył w spawie wypłacając wynagrodzenie biegłej.
Sąd zasądził również odJ. G.na rzezA. B.kwotę 1.414,15 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania, tyle bowiem nadpłaciła ona z tytułu uiszczonych zaliczek na wydatki. W efekcie więc łącznieJ. G.zapłaci brakującą części kosztów postępowania wobec uiszczonej zaliczki (633,35 zł. + 1.414,15 zł. =2.048,50 zł.).
W zakresie pozostałych kosztów w tym zastępstwa procesowego, na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.stwierdzono, iż zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.