Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1112/13
Data wyroku: 2014-06-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Nawrocki
Słowa kluczowe: Interes Prawny
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygnatura akt I C 1112/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 29-05-2014 r.
Sąd Okręgowy w Koninie Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Nawrocki
Protokolant: st.sekr.sąd.Dorota Wróbel
po rozpoznaniu w dniu 29-05-2014 r. w Koninie
sprawy z powództwaS. J. (1)
przeciwkoA. J. (1)
o ustalenie

1
Oddala powództwo.

2
Nie obciąża powoda kosztami procesu.

3
Zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Koninie na rzecz adwokataR. M.z Kancelarii Adwokackiej wK.kwotę 4.428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.

SSO Andrzej Nawrocki
Sygn. akt I C 1112/13

UZASADNIENIE
PowódS. J. (1), w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemuA. J. (1), wniósł o unieważnienie aktu notarialnego Rep. A. Nr(...), sporządzonego w formie aktu notarialnego przed notariuszemH. H., jak również wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego tytułem niepłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że w dniu 15.05.2013 r. został sporządzony testament w formie aktu notarialnego Rep.(...). Nr(...), w którymS. J. (2)wydziedziczył powoda. Powód wskazał, że testament ten jest dotknięty wadą nieważności, gdyżS. J. (2), z uwagi na silne leki psychotropowe, znajdował się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jak również mogły wpłynąć na jego zdolność prawidłowego postrzegania rozeznania, powzięcia decyzji (k. 2, 41-42). Ostatecznie powód wniósł o unieważnienie testamentu z dnia 15.05.2013 r., zawartego w akcie notarialnym Rep.(...). Nr(...), z uwagi na wady oświadczenia woli spadkodawcyS. J. (2), gdyż w chwili sporządzenia tego testamentu był on nieświadomy, z uwagi na zażywanie silnych leków, a także z uwagi na ogólny stan zdrowia, co uniemożliwiało spadkodawcy świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (k. 72).
PozwanyA. J. (1)wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, zarzucając iż stanowisko powoda jest niezasadne, a roszczenie bezpodstawne. W ocenie pozwanego nie jest prawdą, aby treść aktu notarialnego została sporządzona na skutek braku poczytalności zmarłegoS. J. (2), gdyż decyzje podejmował on świadomie i rozważnie. Nadto pozwany podniósł, że powód nie odwiedzał ojca, a próby odwiedzin, jeśli miały miejsce, to zdarzały się wyłącznie pod wpływem alkoholu, co powodowało, iż jako osoba nietrzeźwa powód nie był wpuszczany na teren hospicjum. Pozwany przyznał, iż był jeden przypadek odwiedzin zmarłego ojca przez powoda, tj. w dniu 15.05.2013 r. i wówczas strony orazS. J. (2)odbyli spacer i nie było żadnych oznak ograniczenia poczytalności spadkodawcy (k. 35-37). Ostatecznie pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, wskazując iż przed sporządzeniem aktu notarialnego – testamentuS. J. (2)został poddany badaniu lekarskiemu i zostało sporządzone zaświadczenie lekarskie, które okazano notariuszowi, a z którego wynikało, że pacjent był w pełnym kontakcie logicznym i zażywane przez niego leki nie upośledzają zdolności umysłowej (k. 72v).

Sąd ustalił, co następuje:
PowódS. J. (1)i pozwanyA. J. (1)są braćmi, a ich ojciec – spadkodawcaS. J. (2)zmarł w dniu 24.06.2013 r. (dowód: k. 6 aktS. R. w. K.sygn. I Ns(...); zeznania pozwanegoA. J.k. 73).
SpadkodawcaS. J. (2)w dniu 15.05.2013 r., przed notariuszemH. H.sporządził w formie aktu notarialnego Rep.(...). Nr(...)testament,  w którym do całości spadku powołał swojego syna – pozwanegoA. J. (1). Również w powyższym testamencie notarialnym spadkodawcaS. J. (2)wydziedziczył, czyli pozbawił zachowku, swojego syna – powodaS. J. (1), wskazując iż postępuje on sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się w stosunku do spadkodawcy kradzieży kwoty 18.800 USD i został w 2004 r. skazany za kradzież z włamaniem na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z zawieszeniem odbycia kary, a nadto nadużywa alkoholu i odmawia leczenia (dowód: k. 4-5 aktS. R. w. K.sygn. I Ns(...)). W dniu 18.09.2013 r. wS. R. w. K., w sprawie sygn. I Ns(...), powyższy testament notarialny z dnia 15.05.2013 r. Rep.(...). Nr(...)został otwarty i ogłoszony (bezsporne).
W dniu 21.06.2014 r. doS. R. w. K.wpłynął wniosekA. J. (1)o stwierdzenie nabycia spadku – na podstawie ustawy – poM. J.zmarłej w dniu 3.06.1997 r., przy czym jako spadkobiercy zostali wskazaniA. J. (1),S. J. (1)iS. J. (2). Następnie, w toku tej sprawy o sygn. I Ns(...), w dniu 27.06.2013 r. wpłynął wniosekA. J. (1)o stwierdzenie nabycia spadku – na podstawie testamentu – poS. J. (2)zmarłym dnia 24.06.2013 r., przy czym jako spadkobierca został wskazanyA. J. (1), który złożył oświadczenie o przyjęciu spadku (dowód: k. 2-7, 10 aktS. R. w. K.sygn. I Ns(...)zeznania pozwanegoA. J.k. 73).

S. J. (1), w powyższej sprawie sygn. I Ns(...)o stwierdzenie nabycia spadku poM. J.iS. J. (2), w piśmie, które wpłynęło doS. R. w. K.w dniu 20.08.2013 r., wskazał, iż złożył wniosek o unieważnienie aktu notarialnego, na podstawie którego został wydziedziczony. Nadto w powyższym piśmieS. J. (1)wniósł o zawieszenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku do czasu rozstrzygnięcia sprawy o unieważnienie aktu notarialnego (dowód: k. 18 aktS. R.w sygn. I Ns(...)).

S. R. w. K.prawomocnym postanowieniem z dnia 19.02.2014 r. sygn. I Ns(...)zawiesił postępowanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poM. J.iS. J. (2), uznając iż wynik niniejszej sprawy o unieważnienie testamentuS. J. (2)ma znaczący wpływ na określenie kręgu osób uczestniczących w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku (bezsporne).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: zeznań pozwanegoA. J. (1)(k. 73), aktS. R. w. K.sygn. I Ns(...); I Ns(...)).
Sąd dał wiarę w całości zeznaniom pozwanegoA. J. (1), gdyż zeznania te znajdują potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Wartość dowodowa dokumentów nie budziła zdaniem Sądu wątpliwości i dokumenty te nie były kwestionowane przez strony.

Sąd zważył, co następuje:
PowódS. J. (1)wniósł o unieważnienie testamentu z dnia 15.05.2013 r., zawartego w akcie notarialnym Rep.(...). Nr(...), z uwagi na wady oświadczenia woli spadkodawcyS. J. (2), gdyż w chwili sporządzenia tego testamentu spadkodawca był nieświadomy, z uwagi na zażywanie silnych leków, a także z uwagi na ogólny stan zdrowia, co uniemożliwiało spadkodawcy świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Oznacza to, iż powódS. J. (1)roszczenie wywodzi zart. 189 kpc, zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Powód także w sprawie toczącej się przedS. R. w. K.sygn. I Ns(...)o stwierdzenie nabycia spadku poM. J.iS. J. (2)wniósł o zawieszenie postępowania, z uwagi na wniesienie pozwu w niniejszej sprawie o ustalenie nieważności testamentuS. J. (2).
Obecnie w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym powództwo o ustalenie nieważności testamentu jest dopuszczalne o tyle, o ile interes prawny powoda nie może być zaspokojony w innym postępowaniu, w szczególności w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku albo w postępowaniu o uchylenie i zmianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku (por. uchwałę 7 sędziów – zasada prawna Sądu Najwyższego z dnia 30.12.1968 r. sygn. akt III CZP 103/68 OSNC 1969/5/85).
W ocenie Sądu zatem w niniejszej sprawie należy przyjąć, że powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności testamentu notarialnegoS. J. (2), w sytuacji gdy toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poS. J. (2). W trakcie tego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku zostanie także bowiem rozstrzygnięty spór o ważność testamentu i powód uzyska rozstrzygnięcie dalej idące od wyroku ustalającego nieważność testamentu, który nie jest równoznaczny z ustaleniem nabycia spadku.
Wobec powyższego Sąd oddalił powództwo powodaS. J. (1)jako bezzasadne(punkt 1 wyroku).
Na podstawieart. 102 kpcSąd nie obciążył powodaS. J. (1)kosztami procesu, z uwagi na jego sytuację materialną i majątkową, albowiem powód jest osobą samotną, a jedynym jego źródłem utrzymania są świadczenia zM. O. P. R.wK.w kwocie około 330 zł miesięcznie(punkt 2 wyroku).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie§ 6 pkt 6w zw. z§ 2 ust. 3 oraz § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zasądzając z tego tytułu na rzecz adwokataR. M.kwotę 4.428 zł(punkt 3 wyroku).
Andrzej Nawrocki