Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Cz 1385/14
Data wyroku: 2014-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dagmara Olczak-Dąbrowska, Ewa Talarczyk, Joanna Wiśniewska-Sadomska

VCz 1385/14

POSTANOWIENIE
11 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie w V Wydziale Cywilnym-Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący : SSO Joanna Wiśniewska-Sadomska
Sędziowie: SO Ewa Talarczyk
SO Dagmara Olczak-Dąbrowska
po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. w Warszawie, na posiedzeniu niejawnym
sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzycielaA. B.z udziałem
dłużnika(...) Bank (...) Spółki AkcyjnejwW.
na skutek skargi wierzycielki na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie
Rejonowym wG.J. T.z dnia 24 września 2013 roku w sprawie(...)
postanawia:
na podstawieart. 390 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:
1. Czy przekazanie sądowi właściwemu skargi na czynności komornika wniesionej do sądu niewłaściwego miejscowo powinno nastąpić w formie postanowienia sądu czy zarządzenia przewodniczącego?
2. Czy w przypadku przekazania skargi postanowieniem sądu do oceny zachowania terminu do jej wniesienia (art, 767§ 4 k.p.c.) znajduje zastosowanieart. 200 § 3 k.p.c.?

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 roku Sąd Rejonowy dla(...)odrzucił skargę wierzycielki na czynności komornika przyjmując, że została ona wniesiona do Sądu Rejonowego wG., który nie był miejscowo właściwy do jej rozpoznania, a następnie przekazana Sądowi Rejonowemu dla(...), do którego wpłynęła po upływie terminu tygodniowego do jej wniesienia (art. 767 § 4 k.p.c.) W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarga na
czynności komornika jest innym środkiem zaskarżenia w rozumieniuart. 363 § 1 k.p.c.o charakterze niedewolutywnym. Dla zachowania terminu ustawowego, o którym stanowiart. 767 § 4 k.p.c., konieczne jest jej wniesienie do sądu właściwego (art. 767 § 1 k.p.c.). Sąd Rejonowy powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 21 maja 2010 roku (III CZP 28/10, OSNC 2011/1/10), żeart. 200 k.p.c.nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy zachodzi konieczność przekazania skargi na czynność-komornika przez sąd niewłaściwy sądowi właściwemu do jej rozpoznania. Ponadto przyjął, że do oceny zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia skierowanego do sądu niewłaściwego zachowuje aktualność stanowisko wyrażone w uchwale z dnia 28 listopada 1987 roku połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ( III CZP 33/87, OSNC 1988 r, nr 6, póz. 73), według którego decydująca jest data wpływu środka zaskarżenia do sądu właściwego. Skoro zatem Sąd Rejonowy wG.przekazał skargę wierzycielki Sądowi Rejonowemu dla(...)po upływie terminu tygodniowego, o którym stanowiart. 767 § 4 k.p.c., to Sąd ten odrzucił skargę jako spóźnioną.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła, że została błędnie pouczona przez komornika sądowego, że skargę na jego czynności należy wnieść do Sądu Rejonowego wG., co też uczyniła, działając w zaufaniu do tego pouczenia. Ponadto zwróciła uwagę, że zgodnie zart. 767 § 1 k.p.c.właściwość sądu w sprawie ze skargi na czynności komornika ma związek z właściwością miejscową komornika, która z kolei powiązana jest z konkretnym sposobem egzekucji. Uzasadniając zarzut naruszenia tego przepisu wskazała, że w postępowaniu egzekucyjnym, w którym zaskarżyła postanowienie komornika o ustaleniu opłaty stosunkowej, nie doszło do zastosowania żadnego ze sposobów egzekucji opisanych wkodeksie postępowania cywilnego, ponieważ po zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji cofnęła wniosek żądając umorzenia postępowania z powodu spełnienia przez dłużnika egzekwowanego świadczenia przed wszczęciem egzekucji. Skarżąca zakwestionowała też przekazanie skargi na czynność komornika niezaskarżalnym zarządzeniem przewodniczącego przez co uniemożliwiono jej zainicjowanie kontroli instancyjnej tego rozstrzygnięcia. Wniosła o jego kontrolę w postępowaniu zażaleniowym. Zarzuciła, że do przekroczenia terminu do wniesienia skargi doszło z winy Sądu Rejonowego wG., który dopiero po 3 miesiącach przesłał akta sprawy Sądowi Rejonowemu dla(...). W konkluzji domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając zażalenie wierzycielki Sąd Okręgowy w Warszawie powziął poważne wątpliwości odnośnie do właściwego sposobu przekazania skargi na czynności komornika oraz oceny skutków wniesienia skargi do sądu niewłaściwego w aspekcie zachowania terminu ustawowego do jej złożenia. Udzielenie odpowiedzi pa pytania sformułowane w sentencji postanowienia jest niezbędne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy i ujednolicenia orzecznictwa sądów powszechnych.
Rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych dotyczą obu zagadnień sprecyzowanych w pytaniu prawnym. Odnośnie do formy przekazania skargi na czynności komornika ich źródłem jest powoływany przez sądy rejonowe pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia z dnia 21 maja 2010 roku (III CZP 28/10, OSNC 2011/1/10), że skarga na czynności komornika jako środek zaskarżenia wniesiony do niewłaściwego sądu podlega przekazaniu sądowi właściwemu na podstawie niezaskarżalnego zarządzenia przewodniczącego, nie zaś na podstawie postanowienia sądu, o którym mowa wart. 200 § 1 k.p.c.W uzasadnieniu tego postanowienia wyjaśniono, żeart. 200 § 1 k.p.c.stanowi podstawę przekazania sprawy sądowi właściwemu. Jeśli zatem wniosek wszczynający sprawę egzekucyjną przed sądem jako organem egzekucyjnym skierowany zostanie do sądu niewłaściwego, sąd ten, na podstawieart. 200 § 1w związku zart. 13 § 2 k.p.c., powinien - wydając postanowienie - stwierdzić swą niewłaściwość i przekazać sprawę sądowi właściwemu. Przepisart. 200 § 1 k.p.c.nie może natomiast stanowić podstawy przekazania przez sąd niewłaściwy sądowi właściwemu środka prawnego ani innego pisma niewszczynającego postępowania w sprawie, a taki charakter ma skarga uregulowana wart. 767 k.p.c.
Odmienny pogląd co do pojęcia „sprawy" w rozumieniuart. 200 §1 k.p.c.został natomiast zaprezentowany w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2013 roku (III CZP 91/12, OSNC 2013/10/112), w której przyjęto, że sąd niewłaściwy, do którego skierowano zażalenie, przekazuje je do rozpoznania sądowi właściwemu (art. 200 § 1w związku zart. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p,c.). Z motywów uchwały wynika, że art:'200§ 1 k.p.c.dotyczy nie tylko sprawy w znaczeniu pewnej całości będącej przedmiotem postępowania cywilnego, którą stanowi zespół czynności procesowych stron i sądu rozpoczętych wniesieniem pozwu (wniosku) i zakończonych wydaniem prawomocnego wyroku, ale również sprawy w określonej fazie zapoczątkowanej wniesieniem środka odwoławczego. Przekazanie sprawy w tym stadium postępowania następuje na podstawieart. 200 § 1 k.p.c.zastosowanego odpowiednio, a więc z uwzględnieniem modyfikacji uzasadnionej specyfiką tego przypadku. Przytoczone argumenty mogłyby znaleźć zastosowanie w przypadku skargi na czynności komornika, która zaliczana jest do środków zaskarżenia. W konsekwencji usprawiedliwione byłoby odpowiednie stosowanieart. 200 § 1 k.p.c.do jej przekazania w przypadku wniesienia do sądu niewłaściwego.
W przypadku oceny zachowania terminu do złożenia skargi, która została wniesiona do sadu niewłaściwego miejscowo w orzecznictwie sądów powszechnych prezentowane są dwa stanowiska. Według pierwszego z nich opartego na wykładni przedstawionej w uchwale z dnia 28 listopada 1987 roku połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ( III CZP 33/87, OSNC 1988 r, nr 6, póz. 73) datą wniesienia środka zaskarżenia wniesionego do sądu niewłaściwego jest data nadania jej przez ten .sąd do sądu właściwego w urzędzie pocztowym lub data wpływu do sądu właściwego. Takie stanowisko wyraził m.in. Sąd Okręgowy w Warszawie w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2013 roku w sprawie V Cz 1093/13, 11 grudnia 2012 roku w sprawie V Cz 4319/12 , z dnia 2 października 2013 roku w sprawie V Cz 3078/13. Drugi pogląd w omawianej materii przyjmujący, że bez względu na to, do którego sądu skarga została wniesiona, jeżeli nastąpiło to przed upływem ustawowego terminu zart. 767 § 4 k.p.c., a jej późniejsze przekazanie sądowi właściwemu nie prowadzi do uchybienia temu terminowi, uzasadnia się odpowiednim stosowaniemart. 200 § 3 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy. Takie stanowisko zostało przedstawione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lipca 1999 roku ( l PKN 167/99, OSNP 2000/21/783) odnośnie do oceny zachowania terminu do wytoczenia powództwa o przywrócenie do pracy (art. 264 § 2 k.p.), które pierwotnie zostało wytoczone przez sądem niewłaściwym miejscowo. Ze względu na odmienny charakter terminów- materialny w przypadku terminu zart. 264 § 2 k.p.i procesowy w przypadku terminu do wniesienia skargi na czynności komornika- nie wydaje się jednak uzasadnione stosowanie analogii i przenoszenie rozwiązań właściwych prawu materialnemu do oceny zachowania terminów procesowych. W orzeczeniach z dnia 13 listopada 2014 roku w sprawie V Cz 3647/13 i z dnia 25 listopada 2013 roku w sprawie V Cz 3167/13 Sąd Okręgowy w Warszawie przyjął, że w przypadku przekazania skargi na czynności komornika postanowieniem sądowi właściwemu należy przyjąć, że jeżeli została ona wniesiona przed upływem terminu ustawowego, to jest on jest zachowany, co wynika z uznania czynności dokonanych w sądzie niewłaściwym (art. 200 § 3 k.p.c.). Także w uzasadnieniu wspomnianego postanowienia z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie III CZP 28/10 Sąd Najwyższy przytoczył stanowisko przedstawiającego pytanie prawne Sądu Rejonowego dlaW., który przyjął, że w przypadku przekazania skargi w formie postanowienia na podstawieart. 200 k.p.c.termin do jej złożenia zostałby dochowany w każdym przypadku złożenia skargi w jakimkolwiek sądzie, jeżeli tylko czynność ta została podjęta przed upływem terminu określonego wart. 767 § 4 k.p.c.W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Najwyższy nie odniósł się jednak w żaden sposób do poglądu sądu zadającego pytanie różnicującego skutki w zakresie oceny zachowania terminu zart. 767 § 4 k.p.c.w zależności od formy przekazania skargi na czynności komornika postanowieniem albo lub zarządzeniem.
Rozstrzygnięcie przedstawionych rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych będzie miało niezwykle doniosłe znaczenie dla praktyki sądowej z następujących przyczyn. Po pierwsze ze względu na skomplikowany sposób ustalania właściwości miejscowej sądu, do którego należy wnieść skargę na czynności komornika, przez powiązanie tej właściwości z właściwością miejscową komornika i sposobem egzekucji w danej sprawie (art. 767 § 1 k.p.c.) udzielanie przez komorników błędnych pouczeń ma nagminny charakter. W konsekwencji skargi są wnoszone do sądów niewłaściwych miejscowo, a następnie ze względu na rozbieżną praktykę sądową przekazywane są niezaskarżalnym zarządzeniem przewodniczącego bądź postanowieniem sądu. Sądy nieakceptujące poglądu 'o dopuszczalności przekazania skargi zarządzeniem nie uznają swojego związania tym rozstrzygnięciem i zwracają akta do sądu, który przekazał sprawę, w celu ponownego, właściwego przekazania tj. w formie postanowienia. W wielu przypadkach prowadzi to do przewlekłości postępowania w sprawie. Po drugie różnice w podejściu do oceny zachowania terminu do wniesienia skargi wtedy, gdy została ona skierowana do sądu niewłaściwego, są przyczyną rozbieżnych rozstrzygnięć.
Reasumując należy stwierdzić, że rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz poważne wątpliwości odnośnie do zagadnień sprecyzowanych w sentencji postanowienia przemawiają za skorzystaniem z instytucji pytania prawnego skierowanego do Sądu Najwyższego. Udzielenie na nie odpowiedzi jest niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przez Sądem Okręgowym w Warszawie, a ponadto przyczyni się do ujednolicenia orzecznictwa sądów powszechnych.