Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 521/14
Data wyroku: 2014-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Radomska-Stęplewska, Anna Czarnecka, Marcin Miczke
Słowa kluczowe: Klauzula Wykonalności
Podstawa prawna: art. 788 kpc

POSTANOWIENIE
Dnia 27 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Radomska - Stęplewska
Sędziowie: SSO Marcin Miczke (spr.)
SSO Anna Czarnecka
po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku wierzyciela Syndyka Masy Upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wS.
przy uczestnictwieŁ. S.
o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz syndyka masy upadłości
na skutek zażalenia wierzyciela
na postanowienie Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu
z 18 grudnia 2013 r.
sygn. akt II Co 5827/13
postanawia
oddalić zażalenie.
SSOM. Miczke SSOM. Radomska - Stęplewska SSO A. Czarnecka

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu postanowieniem z 18 grudnia 2013 r. oddalił wniosek Syndyka Masy Upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wS.o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz Syndyka prawomocnemu wyrokowi wydanemu przez Sąd Rejonowy(...)wP.w sprawie X GC(...).
Sąd Rejonowy wskazał, że wnioskodawca przedłożył kopię poświadczoną przez siebie za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego(...)wS.w przedmiocie odwołania syndykaT. K.z 28.3.2013 r. i postanowienie tego Sądu z 24.5.2013 r. o powołaniu syndykaC. P.(postanowienia wydane w sprawi XII GUp(...)).
Sad Rejonowy powołał się naart. 788 § 1 i 2 kpci stwierdził, że w tej sprawie wierzyciel nie przedłożył dokumentu urzędowego – prawomocnego postanowienia Sądu o ogłoszeniu upadłości(...) sp.z o.o.Nie sposób więc ustalić, kiedy nastąpiło ogłoszenie upadłości i zbadanie, czy zachodzą przesłanki wskazane wart. 788 § 1 kpc, w tym, czy uprawnienie przeszło na wnioskodawcę w terminie wskazanym w tym przepisie. Przedłożone do akt postanowienia Sądu Rejonowego(...)wS.- o odwołaniu syndyka i o ustanowieniu syndyka – nie są wystarczające do dokonania ustaleń wskazanych w treściart. 788 kpc.
Zażalenie na to postanowienie wniósł wierzyciel, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności i zasądzenie kosztów postępowania klauzulowego i zażaleniowego. Skarżący zarzucił:

1
błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na uznaniu przez Sąd Rejonowy, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie sposób ustalić kiedy nastąpiło ogłoszenie upadłości(...) sp. z o.o.wS., podczas gdy ustalenie tego faktu było możliwe na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie,

2
naruszenie przepisów prawa postępowania, tj.:

a
art. 788 k.p.c.przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu wniosku wierzyciela z uwagi na nieprzedłożenie dokumentu urzędowego w postaci prawomocnego postanowienia o ogłoszeniu upadłości(...) sp. z o.o., podczas gdy taki obowiązek nie wynika ze wskazanego przepisu,

b
art. 228 § 1w zw. z§ 2 oraz art. 227 k.p.c.w zw. zart. 244 § 1 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie, polegające na pominięciu dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego(...)wP.z 3 września 2012 r., sygn. akt X GC(...), podczas gdy wskazany dowód Sąd Rejonowy powinien wziąć pod uwagę z urzędu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się bezzasadne.
Podstawowym wymogiem zastosowaniaart.788 kpcjest istnienie tytułu egzekucyjnego, o jakim mowa wart.777 § 1 kpc kpc. W przypadku wyroku sądu oznacza to, że wyrok winien być prawomocny albo natychmiast wykonalny. Z treści wyroku z 22 czerwca 2012 r. nie wynika, aby był on natychmiast wykonalny. Mimo, że w zarządzeniu z 23 października 2012 r. (k.159 akt X GC(...)) Sędzia stwierdził prawomocność wyroku, to jednak zarządzenie to jest błędne. Stwierdzenie prawomocności orzeczenia postanowieniem (tym bardziej zarządzeniem) nie wiąże innego sądu. Nadto należy podzielić pogląd Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z 5 lipca 2002 r. III CKN 657/00 OSP 2004/2/18, że orzeczenie sądowe nie uzyskuje waloru prawomocności, jeśli stwierdzenie prawomocności nastąpiło w sposób wadliwy. Pogląd ten jest aprobowany w doktrynie prawa (np. T. Żyznowski teza 5 Komentarz do art.199 Kodeksu postępowania cywilnego stan prawny na 30.01.2013 r. LEX).
Postępowanie w sprawie X GC(...)zostało zawieszone postanowieniem 3 września 2012 r. z uwagi na ogłoszenie(...) spółki z o.o.T. S.D.. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości zapadło 13 lipca 2012 r. Postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości wywiera skutek z początkiem dnia, w którym zostało wydane –art.51 ust.2 prawa upadłościowego i naprawczego(także A. Jakubecki teza 34 Komentarz do art.174 Kodeksu postępowania cywilnego stan prawny 30.01.2013 r.) Zawieszenie postępowania na podstawieart. 174 § 1 pkt 4 kpcma skutek wsteczny od chwili zdarzeń, które je spowodowały (art. 174 § 2). Jest to odstępstwo od reguły wyrażonej wart. 360, zgodnie z którą postanowienia stają się skuteczne z chwilą ogłoszenia, a jeśli ogłoszenia nie było - z chwilą podpisania sentencji. Dzięki skutecznościex tuncpostanowień o zawieszeniu postępowania we wskazanych przypadkach zapewniona zostaje ochrona osób, w interesie których dokonuje się zawieszenia (syndyka) przed niekorzystnymi skutkami upływu terminów i kontynuacji postępowania bez ich udziału lub bez należytego zastępstwa. Skuteczność ex tunc zawieszenia postępowania sprawia, żezniweczone zostają skutki upływu terminów w okresie po wystąpieniu przyczyny zawieszenia. Terminy zaczynają biec od początku od daty podjęcia postępowania (art. 179 § 2 kpc). Czynności procesowe dokonane w okresie objętym wstecznym skutkiem postanowienia o zawieszeniu należy traktować jako bezskuteczne i należy je powtórzyć w podjętym postępowaniu.Dla wyeliminowania wątpliwości co do mocy prawnej orzeczeń wydanych w okresie zawieszenia postępowania wart. 174 § 2przewiduje się dodatkowo, że zawieszając postępowanie w przypadkach unormowanych wart. 174 § 1 pkt 1 i 4sąd uchyla orzeczenia wydane po zaistnieniu zdarzeń powodujących zawieszenie postępowania. Dotyczy to zarówno wyroków, jak i postanowień. Należy podkreślić, że zawieszenie postępowania z przyczyn wymienionych wart. 174 § 1 pkt 1 i 4nie niweczy ani nie stoi na przeszkodzie wydaniu wyroku, jeżeli przyczyny te nastąpiły już po zamknięciu rozprawy. W tym przypadku jednakterminy do zaskarżenia orzeczenia nie rozpoczynają biegu.(tezy 44 i 45 A. Jakubecki Komentarz cyt. wyżej).
Zasadniczą przyczyną uzasadniającą zawieszenie postępowania cywilnego ze względu na ogłoszenie upadłości strony jest to, że zgodnie z przepisamiPrawa upadłościowego i naprawczego, wskutek ustanowienia syndyka albo zarządcy masy upadłości, upadły traci legitymację procesową w sprawach dotyczących masy upadłości. Proces o zapłatę, który był prowadzony przez upadłego jako powoda, niewątpliwie dotyczy mienia upadłego (oddziałuje na skład masy upadłości), ponieważ wierzytelność dochodzona w takim procesie, jako prawo majątkowe, jest składnikiem masy upadłości (teza 40 do art.174 A. Jakubecki Komentarz cyt. wyżej). Nie budzi wątpliwości, że wierzytelność dochodzona przezspółkę (...)w sprawie X GC(...)wchodzi w skład masy upadłości.
Zart. 144 ust. 1 p.u.n.wynika, że w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Syndyk prowadzi postępowanie na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym (art. 144 ust. 1 i 2 p.u.n.), co oznacza, że ma status strony (w znaczeniu formalnym). Zawieszenie postępowania cywilnego z powodu ogłoszenia upadłości strony służyć ma umożliwieniu wstąpienia do procesu odpowiednio syndykowi w miejsce upadłego, który utracił legitymacje procesową. (teza 28 do art.174 A. Jakubecki Komentarz cyt. wyżej)
W sprawie X GC(...)zawieszenie postępowania orzeczone postanowieniem z 9 września 2012 r. wywarło skutek od dnia ogłoszenia upadłości, a więc, jak ustalił Sąd Rejonowy, od 13 lipca 2012 r. W związku z tym ostatnią skuteczną czynnością procesową powoda było złożenie przez jego pełnomocnika adwokataD. N.wniosku od sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Zarządzenie o doręczeniu pełnomocnikowi powoda odpisu wyroku z uzasadnieniem zostało wydane 19 lipca 2012 r., samo doręczenie nastąpiło 2 sierpnia 2012 r. Czynności te zostały więc dokonane już po ogłoszeniu upadłości i są nieskuteczne. Nie rozpoczął biegu termin do zaskarżenia wyroku. Błędne jest więc uznanie, że wobec upływu terminu dwóch tygodni od doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem adwokatowiN.wyrok stał się prawomocny. Od dnia ogłoszenia upadłości postępowanie mogło toczyć się jedynie z udziałem Syndyka. Syndykowi należy doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem i dopiero od dnia tego doręczenia zacznie biec termin do zaskarżenia wyroku. Dopiero upływ tego terminu będzie skutkował wnioskiem o prawomocności wyroku.
Wobec takich ustaleń zarzuty sformułowane w zażaleniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ubocznie należy jednak wskazać, że rację ma Sąd Rejonowy, że warunkiem zastosowania normy prawnej zawartej wart. 788 kpcjest, obok istnienia tytułu wykonawczego, wykazanie, że uprawnienie przeszło na inną osobę, w tym na Syndyka. Zgodnie z treścią przepisu należy to udowodnić dokumentem urzędowym bądź prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. W przypadku ogłoszenia upadłości należy przedłożyć odpis postanowienia o ogłoszeniu upadłości, z którego będzie wynikał fakt ogłoszenia upadłości, data jej ogłoszenia i fakt wyznaczenia syndyka. Okoliczności te są istotne z punktu widzeniaart.788 kpc. Klauzula wykonalności może zostać nadana, jeśli upadłość została ogłoszona po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu.
Syndyk nie złożył odpisu postanowienia o ogłoszeniu upadłościspółki z o. o. (...). Na podstawie odpisów postanowień o odwołaniu syndyka i powołaniu nowego nie można ustalać faktu i daty ogłoszenia upadłości, bo wiążącą datą ogłoszenia upadłości jest data wskazana w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Nie wiążą innego sądu także ustalenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia innego sądu (w tym przypadku w uzasadnieniu postanowienia z 3 września 2012 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie X GC(...)), odnoszące się do daty ogłoszenia upadłości. Ustaleniami tymi nie jest związany sąd rozpoznający wniosek o nadanie klauzuli wykonalności (art.366w zw. zart.361 kpc). Z kolei w aktach X GC(...)znajduje się jedynie kserokopia, a nie odpis postanowienia z 13 lipca 2012 r., w świetle zatemart.788 kpcpozostaje bez znaczenia. Skarżący zresztą ani we wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, ani w zażaleniu nie powoływał się na tę kserokopię.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart.385w zw. zart.397 § 2 i art. 13 § 2 kpcorzekł jak w sentencji.
SSOM. Miczke SSOM. Radomska - Stęplewska SSO A. Czarnecka