Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1064/14
Data wyroku: 2014-09-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Lucyna Morys-Magiera, Katarzyna Krawczyk-Mandrak, Magdalena Balion-Hajduk
Słowa kluczowe: Spadek, Kurator
Podstawa prawna: art. 667 § 2 kpc, art. 939 § 1 kpc, art. 615 kpc

Sygn. akt III Ca 1064/14

POSTANOWIENIE
Dnia 2 września 2014r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący - Sędzia   SO Magdalena Balion - Hajduk
Sędziowie: SO Lucyna Morys – Magiera (spr.)
SR (del.) Katarzyna Krawczyk - Mandrak
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2014 r.
sprawy z wnioskuR. N.
o ustanowienie kuratora spadku poB. M.
na skutek zażalenia wnioskodawcy
na rozstrzygnięcia zawarte w punktach 2 i 3 postanowienia Sądu Rejonowego w Raciborzu
z dnia 22 maja 2014r., sygn. akt I Ns 912/10
p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Raciborzu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR (del.) Katarzyna Krawczyk – Mandrak SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Lucyna Morys – Magiera
Sygn. akt III Ca 1064/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 22 maja 2014r. Sąd Rejonowy w Raciborzu w pkt 1 zwolnił z funkcji kuratora spadku poB. M.zmarłej 21 października 2010r. wR., ostatnio stale zamieszkałej wS., komornikaS. K., w pkt 2 przyznał kuratorowiS. K.wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora w kwocie 462,10zł oraz w pkt 3 nakazał pobrać od wnioskodawcyR. N.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Raciborzu kwotę 402,10zł tytułem wydatków na wynagrodzenie kuratora. Podawał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2014r. tamtejszy Sąd stwierdził nabycie spadku poB. M.na rzecz GminyR.z dobrodziejstwem inwentarza w całości, stąd celowym było zwolnienie komornikaS. K.z funkcji kuratora spadku i przyznanie mu wynagrodzenia jak wyżej na mocy§ 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za czynności komorników niebędące czynnościami egzekucyjnymi. Wskazał także, iż nakazano od wnioskodawcy pobrać kwotę stanowiącą wydatki na wynagrodzenie kuratora.
Apelację od tego postanowienia, aczkolwiek nazwaną zażaleniem, w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punktach 2 i 3 wniósł wnioskodawca, domagając się jego zmiany poprzez oddalenie wniosku kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia, względnie odstąpienia od obciążenia wnioskodawcy kosztami wynagrodzenia kuratora. Skarżący zarzucał naruszenieart. 520 § 1 kpcorazart. 922 § 3 kcoraz podnosił, iż stosownie do powyższych regulacji wynagrodzenie kuratora spadku winno być uznane za koszt obciążający masę spadkową, który nadto nie powinien obciążać wnioskodawcy, bowiem nie jest bezpośrednio związany z jego udziałem w sprawie. Zdaniem apelującego koszty te wchodzą w skład masy spadkowej i kurator z tego źródła powinien być zaspokojony.
Skarżący zarzucał, iż kurator nie wywiązywał się należycie ze swoich obowiązków, bowiem jego sprawozdania były lakoniczne i składał je nieterminowo, przyczyniając się do obniżenia składu masy spadkowej przez przewlekłe postępowanie doprowadzając do zepsucia części towaru wchodzącego w skład spadku po zmarłej. Ostatecznie podnosił skarżący, że jako wierzyciel nie otrzymał spłaty żadnych zobowiązań ze strony spadkobiercyB. M..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wyłącznie z przyczyn w niej wskazanych.
W pierwszej kolejności wskazać wypada, iż adekwatnym dla zaskarżenia postanowienia Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 22 maja 2014r. w zakresie punktów 2 i 3 środkiem jest apelacja, bowiem stosownie do treściart. 518 kpcnależy je traktować jako rozstrzygające co do istoty sprawy (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2011r., III CZP 140/10, OSNC 2011,11, 123, znajdująca odpowiednie zastosowanie). Tak też należało zakwalifikować środek złożony przez wnioskodawcę, zgodnie z jego treścią, decydującą w stosunku do nazwy pisma.
Uznał Sąd Odwoławczy, analizując uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, iż nie poddaje się ono kontroli instancyjnej. W żaden sposób nie wskazano przyczyn, dla których został ono podjęte oraz ani motywów, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji przy jego wydawaniu, a powołana podstawa prawna co do rozstrzygnięcia z punktu 2 jest nieprawidłowa; co do punktu 3 w ogóle jej nie wskazano.
Nie sposób przyjąć, iżby powtórzenie podstawy prawnej orzeczenia zawartej już w punkcie 2 sentencji postanowienia oraz ponowienie treści sentencji w punkcie 3 jako jego motywów, stanowiły należyte jego uzasadnienie, którego prawidłowość poddawałaby się tym samym weryfikacji przez Sąd drugiej instancji.
Stwierdzić natomiast wypada, iż w zakresie wysokości wynagrodzenia kuratora spadku zastosowanie winny znaleźć normyart. 667 § 2 kpcw zw. zart. 939 kpc, które jednak nie zostały ani powołane, ani faktycznie użyte dla oceny prawnej okoliczności uzasadniających przyznanie kuratorowi spadku konkretnego wynagrodzenia. Przywołane przez Sąd Rejonowy regulacje prawne dotyczące czynności komorniczych nie odnoszą się wszak do kwestii objętych zaskarżonym orzeczeniem; komornik bowiem pełnił tu funkcję kuratora spadku, rządzącą się odmiennymi reżimami, niż czynności podejmowane przez komornika w ramach jego obowiązków służbowych o charakterze pozaegzekucyjnym.
Sąd Okręgowy zważył, iż wysokość wynagrodzenia kuratora spadku, do którego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządu w toku egzekucji z nieruchomości, winna odpowiadać nakładowi pracy kuratora. Ten nakład pracy jednak nie został objęty w ogóle ustaleniami Sądu Rejonowego oraz nie został poddany jego ocenie prawnej. Wobec powyższego nie sposób zweryfikować prawidłowości podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia, które nadto z przyczyn wyżej wskazanych nie odnosi się do istoty sprawy.
Wyrzeczenie o kosztach postępowania nieprocesowego, w wyniku którego obciążono nimi wnioskodawcę, nie zostało natomiast w żaden sposób umotywowane pod względem faktycznym oraz prawnym, z wszelkimi tego skutkami, co zasadnie podnosił skarżący. Trudno więc ocenić prawidłowość przyjętej przez Sąd Rejonowy zasady.
Wobec tego uchylono zaskarżone postanowienia i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Raciborzu, na zasadzieart. 386 § 4 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.
Konsekwencją tego rozstrzygnięcia było pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego na zasadzieart. 108 § 2 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.
Zadaniem Sądu pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie objęcie wnikliwą analizą rzeczywistego stanu rzeczy w zakresie, którego dotyczy rozstrzygnięcie oraz dokonanie oceny prawnej okoliczności istotnych dla ustalenia wysokości wynagrodzenia kuratora spadku i rozliczenia tychże kosztów przy zastosowaniu właściwych regulacji prawnych. Sąd uwzględni przy tym specyfikę materii wynikającą z charakteru i funkcji instytucji kuratora spadku.
Opowiadając się nadto za przyjęciem określonej zasady rozliczenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym, rozważy Sąd Rejonowy regulacje rządzące tą materią oraz wybierze odpowiednią z nich, stosownie do charakteru i wyniku sprawy.
SSR (del.) Katarzyna Krawczyk – Mandrak SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Lucyna Morys – Magiera