Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APa 17/14
Data wyroku: 2014-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Mirosław Szwagierczak, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Odszkodowanie, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 435 kc, art. 446 kc
Teza: "Śmierć rodzica zawsze wywołuje pogorszenie sytuacji życiowej dziecka, nawet wówczas gdy porównanie wysokości renty rodzinnej i ostatnio osiąganego przez zmarłego rodzica wynagrodzenia wskazuje na wyższość tej pierwszej kwoty i nie można automatycznie uznać tej okolicznosci za decydecydujące o braku przesłanki "znacznego pogorszenia sytuacji życiowej" (w rozumieniu par. 3 art. 446 kc)."

Sygn. akt

III APa 17/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 grudnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Mirosław Szwagierczak (spr.)

Sędziowie:

SSA Bogumiła Burda
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Maria Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu17 grudnia  2014 r.
na rozprawie
sprawy z powództwaB. D.iA. D.oraz małoletniejI. D.działającej przez przedstawiciela ustawowegoB. D.
przeciwko(...)sp. j. wS.

z udziałem interwenienta ubocznego:(...) S.A.wW.
o zapłatę zadośćuczynienia i odszkodowanie
na skutek apelacji strony pozwanej i interwenienta ubocznego
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia1 sierpnia 2014 r.sygn. aktIII P 6/13

I

zmienia zaskarżony wyrok w pkt I o tyle, że w miejsce kwoty

„41.500 zł ( czterdzieści jeden tysięcy pięćset złotych)” zasądza kwotę „41.000 zł ( czterdzieści jeden tysięcy złotych)”,

II

dalej idące apelacje oddala,

III

nie obciąża pozwanej oraz interwenienta ubocznego kosztami postępowania apelacyjnego na rzecz powodów.

Sygn. akt III APa 17/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 8 marca 2013 r. powódkaB. D.domagała się zasądzenia od pozwanej(...)sp.j. wS.kwoty 90.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia zart. 446 § 4 kpcoraz zasądzenia od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7.200 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Powodowie małoletniaI. D.iA. D.w pozwach z dnia 8 marca 2013 r. domagali się zasądzenia od pozwanej, na rzecz każdego z powodów, kwot po 60.000 zł tytułem zadośćuczynienia zart. 446 § 4 kpcoraz kwot po 20.000 zł tytułem odszkodowania zart. 446 § 3 kpc, z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 7200 zł, ewentualnie według spisu kosztów.
W uzasadnieniu powodowie wskazali, że w dniu 13.10.2011 r.J. D., ich mąż i ojciec w trakcie wykonywania obowiązków pracowniczych u pozwanej, a to załadunku wagonów kolejowych płytami paździerzowymi, uległ wypadkowi i na skutek doznanych obrażeń zmarł. Za przyczyny powyższego wypadku przy pracy uznano: nierówności i zanieczyszczenia rampy, niewłaściwą koncentrację załogi, lekceważenie przepisów bhp i instrukcji przez załogę, stan nietrzeźwości poszkodowanego. Dochodzone pozwem kwoty uwzględniają przyczynienie zmarłego do powstania szkody. Odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie ryzyka kształtujeart. 435 § 1 kpc.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 25 marca 2013 r., I Nc 28/13 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu nakazał pozwanej, aby w ciągu dwóch tygodni zaspokoiła w całości roszczenie z tytułu zadośćuczynienia, w związku ze śmierciąJ. D.w czasie wypadku przy pracy w dniu 13.10.2011 r. wW.na rampie przeładunkowej, przez uiszczenie kwoty 90.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 8.03.2013 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu w kwocie 3.617 zł i kosztami sądowymi na rzecz Skarbu Państwa.
W sprzeciwie od powyższego nakazu pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, podnosząc iż nie jest odpowiedzialna za zdarzenie leżące u podstaw żądania pozwu z powodu stanu nietrzeźwości poszkodowanego. Fakt, iż pracownicy pozwanej zostali prawomocnie skazani za nieumyślne spowodowanie śmierci nie może mieć automatycznego wpływu na przenoszenie ustalonej w wyrokach karnych winy, na grunt odpowiedzialności cywilnej, dla przypisania której konieczne jest istnienie adekwatnego związku przyczynowo – skutkowego między działaniem pozwanej, a szkodą.
Przypozwany(...)S.A. wW.zgłosił przystąpienie do sprawy w charakterze interwenienta ubocznego po stronie pozwanego i wniósł o oddalenie wszystkich żądań oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, kwestionując roszczenie zarówno, co do zasady, jak co do wysokości.
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt III P 6/13, Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych :
I. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzeczB. D.tytułem zadośćuczynienia kwotę 41.500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 marca 2013 r.;
II. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzecz małoletniejI. D.tytułem zadośćuczynienia kwotę 60.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 marca 2013 r.
III. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzecz małoletniejI. D.tytułem odszkodowania kwotę 20.000 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia 29 marca 2013 r.;
IV. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzeczA. D.tytułem zadośćuczynienia kwotę 46.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 marca 2013 r.;
V. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzeczA. D.tytułem oszkodowania kwotę 20.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 marca 2013 r.;
VI. w pozostałej części oddalił powództwo;
VII. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 9.350 zł, tytułem brakujących opłat od pozwów oraz kwotę 1.234 zł, tytułem poniesionych przez Sąd wydatków;
VIII. zasądził od pozwanego(...)sp.j. wS.na rzecz powodów:B. D.kwotę 2.417 zł,I. D.3.617 zł iA. D.kwotę 3.617 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;
IX. odstąpił od obciążania powodów pozostałą częścią brakujących opłat od pozwów;
X. odstąpił od obciążania powodów obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego i interwenienta ubocznego kosztów zastępstwa procesowego od oddalonych części powództw.
Sąd ustalił, żeJ. D.był zatrudniony w(...)sp.j. wS.początkowo na podstawie umowy zlecenia z dn. 1.07.2011 r., za wynagrodzeniem 1.935 zł brutto, a następnie na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem 1.386 zł, jak wózkowy – ładowacz przy załadunku wagonów na rampie kolejowej wW.. W dniu 13.10.2011 r., w godzinach wieczornychJ. D., podczas dokonywania załadunku płyt(...), został przygnieciony ładunkiem zsuwającym się z wideł wózka i w następstwie odniesionych obrażeń zmarł.
Wypadek został uznany za wypadek przy pracy, a za jego przyczyny wskazano: nierówności na rampie, zanieczyszczenie rampy, brak właściwej koncentracji wśród załogi, lekceważenie przepisów bhp i instrukcji przez załogę, stan nietrzeźwości poszkodowanego. Kierujący pracą zespołu załadunkowego –S. U. (1)został skazany za wykroczenia przeciw prawom pracowników, ponadto wyrokiem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II K 216/12,S. U. (1)iJ. G.zostali uznani winnymi nieumyślnego spowodowania śmierciJ. D.i skazani na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz karę grzywny, a ponadto Sąd orzekł odS. U. (2)rzecz oskarżycielki posiłkowejB. D.kwotę 5000 zł.
Dalej Sąd ustalił, żeJ. D.iB. D.byli małżeństwem od 1994 r. i mieli dwoje dzieci:A. D.(ur. (...)) orazI. D.(ur. (...)). Po początkowym wspólnym okresie pobytu za granicą, wobec trudnościA. D.w aklimatyzacji w Wielkiej Brytanii, od 2009 r.J. D.z synem mieszkali w Polsce, aB. D.z córką pozostała w Wielkiej Brytanii. Pozwany pracodawca wypłacił powódce kwotę 4.500 zł z przeznaczeniem na koszty pogrzebu, decyzją z dnia 4 września 2013 r. ZUS Oddział wR.przyznał dlaA. D.( do 31.08.2014 r.) oraz dlaI. D.(do 29.02.2016 r.) rentę rodzinną po zmarłym wskutek wypadku przy pracy w łącznej kwocie 1.739,75 zł. Decyzją z dnia 26 lipca 2013 r. ZUS przyznał powodom prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierciJ. D.w wysokości 88.000 zł.
Celem ustalenia skutków, jakie śmierć męża i ojca wywołała w sferze zdrowia psychicznego powodów, Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego psychologa, który stwierdził, że śmierćJ. D.wywołała u jego żony przejściowe zaburzenia osobowości, u syna zachwianie równowagi psycho – emocjonalnej, bez dezorganizacji struktur psychicznych i emocjonalnych, natomiast u córki wywołała długotrwałe i rozległe zaburzenia w jej osobowości, utrudniające funkcjonowanie w życiu codziennym i realizację obowiązku szkolnego. Sąd przeprowadził także dowód z opinii biegłego z zakresu medycyny pracy, który stwierdził, że stężenie alkoholu we krwiJ. D.w znacznym stopniu przyczyniło się do wypadku.
Przechodząc do oceny prawnej Sąd Okręgowy stwierdził, że reżim odpowiedzialności zart. 435 kcna zasadzie ryzyka zwalnia z wykazywania winy. W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek, wyłączających odpowiedzialność pozwanego.J. D., przystępując do wykonywania prac przeładunkowych w stanie nietrzeźwości, naruszył obowiązki pracownicze i przyczynił się do powstania szkody, jednakże wypadek nie nastąpił wskutek wyłącznej winy poszkodowanego, a zakład pracy popełnił szereg nieprawidłowości i naruszeń przepisówkodeksu pracy, dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Sąd uznał za zasadne żądania pozwu, przy uwzględnieniu 25 % przyczynienia się poszkodowanego. Za podstawę oceny roszczeń powodów Sąd I instancji przyjął kwoty żądane w przedsądowym wezwaniu do zapłaty, adresowanym do pozwanego zakładu pracy, a więc: 140.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią męża, 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia i kwotę 40.000 zł tytułem pogorszenia sytuacji życiowej związanej ze śmiercią ojca dla każdego z dzieci. Powyższe kwoty zostały pomniejszone o 25 %, następnie o kwotę jednorazowego odszkodowania, a nadto przy ustalaniu zadośćuczynieniaB. D.uwzględniono zadośćuczynienie od oskarżonegoS. U..
W apelacji od powyższego wyroku interwenient uboczny(...) SAdomagał się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powodów na rzecz interwenienta ubocznego kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając: naruszenieart. 435 § 1 kc, poprzez uznanie, że zachodzi odpowiedzialność pozwanego za powstałą szkodę, w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że osobą wyłącznie winną szkody jest poszkodowanyJ. D..
Na wypadek uznania przez Sąd odpowiedzialności pozwanego za śmierćJ. D., interwenient uboczny alternatywnie zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
-art. 446 § 3 kpc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że na skutek śmierciJ. D.doszło do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej powodówI. D.iA. D.;
-art. 446 § 4 kpc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że zasądzone na rzecz powodów kwoty tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na skutek śmierciJ. D., są odpowiednie;
- mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie prawa procesowego, a toart. 233 §1 kpc, poprzez błędne ustalenie, żeJ. D., jedynie w 25 % przyczynił się do powstania szkody.
Uwzględniając powyższe zarzuty strona wniosła o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. I, poprzez zasądzenie na rzeczB. D.kwoty 5.000 zł, tytułem zadośćuczynienia pieniężnego wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty
2. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. II, poprzez zasądzenie na rzeczI. D.kwoty 15.000 zł, tytułem zadośćuczynienia pieniężnego wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;
3. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. III i oddalenie powództwa w tym zakresie;
4. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. IV, poprzez zasądzenie na rzeczA. D.kwoty 10.000 zł, tytułem zadośćuczynienia pieniężnego wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;
5. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. V i oddalenie powództwa w tym zakresie;
6. stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu, zgodnie z wynikiem procesu;
7. zasądzenia od powodów na rzecz interwenienta ubocznego(...) S.Akosztów procesu za II instancję według norm przepisanych.
Pozwany(...)sp.j. zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 1 sierpnia 2014 r. w zakresie punktów: I – V oraz VII – X, zarzucając naruszenie prawa materialnego, poprzez:
1. naruszenieart. 435 § 1 kc, wobec jego nieprawidłowego zastosowania i przyjęcia, że pozwana ponosi odpowiedzialność za śmierć pokrzywdzonego;
2. naruszenieart. 446 § 3 kpc, wobec jego błędnej wykładni i przyjęcia przez Sąd I instancji, że zmiana sytuacji życiowej matki dzieci pokrzywdzonego stanowi przesłankę do uznania roszczenia o odszkodowanie za zasadne.
3. naruszenieart. 446 § 3 kpc, poprzez przyjęcie że odszkodowanie należne jest powodom, w sytuacji ustalenia, że ojciec nie miał możliwości i nie udzielał dzieciom faktycznego wsparcia finansowego, a ich obecna sytuacja materialna jest de facto lepsza od sytuacji materialnej za życia ojca.
4. naruszenieart. 446 § 3 kpc, wobec niewłaściwej wykładni i niewłaściwej oceny okoliczności istotnych dla ustalenia odszkodowania dla powodów i jego wysokości;
5. naruszenieart. 446 § 4 kpc, wobec niewłaściwej wykładni i niewłaściwej oceny okoliczności istotnych dla ustalenia zadośćuczynienia dla powodów i jego wysokości;
Apelujący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania:
1.art. 233 § 1 kpc, wobec nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, poprzez ustalenie poziomu przyczynienia się pokrzywdzonego do powstania szkody w 25 %, wobec przyjęcia, że kwoty zadośćuczynienia są odpowiednie, mimo iż nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym i zasadach doświadczenia życiowego, z uwagi na sytuację osobistą powodów i ich życie w rozłączeniu, a dalej także wobec przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów i przyjęcia, że sytuacja życiowa powodówI.iA. D.uległa znacznemu pogorszeniu, co skutkowało zasądzeniem na ich rzecz odszkodowania oraz wobec przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów i pominięcia treści zeznań świadków w zakresie rozkładu pożycia małżeńskiego powódki i pokrzywdzonego oraz zamiarów pokrzywdzonego zakończenia tego małżeństwa.
2.art. 229 kpc, poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji przyznania przez powodów okoliczności przyczynienia się pokrzywdzonego do powstania szkody na poziomie 50%.
3.art. 328 kpc, wobec niewyjaśnienia przez Sąd I instancji, przyczyn przyjęcia kwot odszkodowania i zadośćuczynienia za uzasadnione i adekwatne, co skutkuje brakiem możliwości kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia.
Apelujący dochodził uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany orzeczenia, poprzez oddalenie powództwa.
W odpowiedzi na apelację strony pozwanej, powodowie domagali się jej oddalenia i zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Apelacje pozwanego zakładu pracy i interwenienta ubocznego są nieuzasadnione, ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu jest trafny i nie narusza prawa. Zmiana dokonana w I punkcie wyroku jest właściwie jedynie korektą kwoty zadośćuczynienia przyznanego na rzeczB. D., zgodnie z wyliczeniami przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji ( str. 23 - k. 523).
Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za własne – bez potrzeby powtarzania – zarówno dokonaną przez Sąd I instancji ocenę materiału procesowego jak i wyprowadzone na podstawie tej oceny ustalenia i ich kwalifikację prawną .
W ocenie Sądu Apelacyjnego kompletnemu i nie wymagającemu uzupełnienia stanowisku Sądu Okręgowego w tym zakresie, strona apelująca nie przedstawiła zarzutów tego rodzaju, które mogłyby je w jakikolwiek sposób zdyskwalifikować.
W szczególności Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, co do podstawy odpowiedzialności pozwanego na zasadzieart. 435 kc, zauważając że odpowiedzialności prowadzącego przedsiębiorstwo wprawiane w ruch za pomocą sił przyrody nie uchyla nawet ustalenie, że wina może być przypisana jedynie samemu poszkodowanemu, jeżeli równocześnie wystąpiły inne jeszcze przyczyny szkody w rozumieniu adekwatnego związku przyczynowego, choćby niezawinione przez prowadzącego przedsiębiorstwo. Ciężar dowodu braku istnienia innych przyczyn wypadku spoczywa na przedsiębiorcy. O wieloprzyczynowości zaistniałego wypadku przy pracy świadczy zarówno treść protokołu powypadkowego, jak i wyroki Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu, II Wydziału Karnego wydane wobec pracownika pozwanego odpowiedzialnego za organizację i przebieg prac przeładunkowych w dniu 17 października 2011 r. i wobec dwóch członków zespołu pracujących z poszkodowanymJ. D.w dniu wypadku.
W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z dochodzeniem roszczeń uzupełniających z tytułu wypadku przy pracy. Przesłanki i zakres roszczeń najbliższych członków rodziny w razie śmierci poszkodowanego określaart. 446 kodeksu cywilnego, należą tu w szczególności: odszkodowanie, jeżeli wskutek śmierci poszkodowanego nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny (art. 446 § 3 k.c.) oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (art. 446 § 4 kc).
Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, obejmuje niekorzystne zmiany w sytuacji materialnej najbliższego członka rodziny zmarłego oraz zmiany w sferze jego dóbr niematerialnych, które wpływają na sytuację materialną. Są to zarówno zmiany znane i istniejące w dacie orzekania, jak i zmiany mogące powstać w przyszłości, a dające się przewidzieć na podstawie zasad doświadczenia życiowego. Może to być utrata pomocy, wsparcia i opieki ze strony zmarłego lub możliwości uzyskania w przyszłości stabilnych warunków życiowych, ale mogą to być także niekorzystne zmiany w psychice (stres, depresja, poczucie osamotnienia), które mają wpływ na stan zdrowia, osłabienie aktywności życiowej lub zawodowej i w konsekwencji powodują pogorszenie sytuacji majątkowej.
Sformułowanie wart. 446 § 3 kco "znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej" nadaje odszkodowaniu z tego przepisu charakter szczególny. Chodzi tu wprawdzie o szkodę o charakterze majątkowym, jednak najczęściej ściśle powiązaną i przeplatającą się z uszczerbkiem o charakterze niemajątkowym, a więc o szkodę często trudną do uchwycenia i ścisłego matematycznie zmierzenia, którą zazwyczaj wywołuje śmierć najbliższego członka rodziny. Taki szczególny charakter szkody oznacza w konsekwencji potrzebę daleko idącej indywidualizacji zakresu świadczeń przysługujących na podstawieart. 446 § 3 k.c.
I.W kontekście uczynionych uwag zasadnym jest twierdzenie, że śmierć rodzica zawsze wywołuje pogorszenie sytuacji życiowej dziecka, wobec czego nawet jeżeli w trakcie trwania postępowania sądowego, porównanie wysokości renty rodzinnej i ostatnio osiąganego przez zmarłego rodzica wynagrodzenia wskazuje na wyższość tej pierwszej kwoty, nie można uważać tej okoliczności za decydującą o braku przesłanki ,,znacznego pogorszenia sytuacji życiowej”, już choćby z tego względu, że prawo do renty rodzinnej ma charakter czasowy. Poza tym, jak trafnie rozważył Sąd I instancji znaczenie powyższego określenia nie sprowadza się tylko do wymiaru materialnego, ale ma odniesienie do całokształtu sytuacji związanej z utratą członka najbliższej rodziny. Zasądzone z tego tytułu kwoty nie są wygórowane i nie prowadzą do nadmiernego wzbogacenia.
Zauważyć dalej należy, że prawidłowa wykładnia określenia "stosowne odszkodowanie" wart. 446 § 3 k.c.powinna uwzględniać nie tylko okoliczności konkretnej sprawy, ale także wartość ekonomiczną odszkodowania. Musi się ono wyrażać taką kwotą, która odczuwalna jest jako realne, adekwatne przysporzenie zarówno przez uprawnionego, jak i z obiektywnego punktu widzenia uwzględniającego ocenę większości rozsądnie myślących ludzi. Wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie, uwzględniające w całości żądanie pozwu zapadły bez naruszeniaart. 446 § 3 kpc.
II.Podobnie, nie znalazły uznania Sądu Apelacyjnego zarzuty strony pozwanej dotyczące wysokości zasądzonych na rzecz powodów kwot zadośćuczynienia.
Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił ( w tym także badaniami i opinią biegłego psychologa) rozmiar krzywdy, cierpienia i negatywnych skutków dla rozwoju i prawidłowego kontaktu z otoczeniem, jakim była utrata ojca i męża przez powodów. W ocenie Sądu Apelacyjnego rozmiar cierpienia i ujemnych przeżyć związanych z osamotnieniem małoletnich dzieci, które w chwili śmierci ojca miały 11 i 16 lat jest niekwestyjny. Uzasadnione jest również, co do zasady i co do wysokości roszczenie powódkiB. D.o zadośćuczynienie z tytułu straty męża.
Celem normy zart. 446 § 4 k.c.jest zapewnienie możliwości zaspokojenia szkody, obejmującej krzywdę osób bliskich bezpośrednim ofiarom deliktu, poprzez uzyskanie pieniężnego ekwiwalentu w wysokości rekompensującej ujemne doznania psychiczne i w części fizyczne. Należy pamiętać, że treśćart. 445 i art. 446 § 4 k. c.pozostawia – z woli ustawodawcy – swobodę sądowi orzekającemu w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia i pozwala w okolicznościach sprawy uwzględniać indywidualne właściwości i subiektywne odczucia pokrzywdzonych. Korygowanie przez Sąd II instancji wysokości zasądzonego zadośćuczynienia uzasadnione jest tylko wówczas , gdy przy uwzględnieniu okoliczności sprawy jest ono niewspółmierne nieodpowiednie ( por. wyrok SN z 9 lipca 1970 r. III PRN 39/70 , OSNCP 1971/3/53 ). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, a w każdym razie skarżący tego nie wykazali.
III.Zgłoszone zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 kpc,art. 229 kpcw zw.zart. 328 § 2 kpcwskazywać mają na wadliwość ustaleń i ocenę Sądu I instancji mających wpływ na istotne okoliczności sprawy także w zakresie wykazania zasadności wysokości zgłoszonych roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy nie dopuścił się zarzucanego mu naruszenia przepisuart. 233 § 1 kpc. Przepis ten wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swojego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Jak trafnie przyjmuje orzecznictwo sądowe, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logiczne, poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów zart. 233 § 1 kpc( por. wyrok SN z 27.09.2002 r. II CKN 817/00 , LEX nr 56906 ). Dla skuteczności zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 kpcnie wystarcza stwierdzenie skarżącegoo wadliwości dokonanych ustaleń, odwołujące są do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżących odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie( por. SN w wyr. z 10 stycznia 2002 r. II CKN 572/99, LEX 53/36 ) .
IV.Zdaniem Sądu Apelacyjnego zgłoszone apelacje mają w istocie charakter polemiczny, kwestionują dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów, przedstawiając własną wersję zdarzeń. Subiektywne przeświadczenie strony pozwanej o wadze i doniosłości niektórych dowodów, jak również czynienie ustaleń bez jakichkolwiek wiarygodnych środków dowodowych (na temat rozkładu pożycia małżeńskiegoB.iJ. D.), pozostaje w oderwaniu od całokształtu okoliczności wynikających z zebranego materiału procesowego, jak również w oderwaniu od argumentacji przedstawionej przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Pozwana Spółka w apelacji, zgłaszała jako argument obniżenia zasądzonych kwot zadośćuczynienia i odszkodowania przyczynienie się poszkodowanego. Sąd I instancji, wbrew twierdzeniom apelantów, powyższą okoliczność uwzględnił. Zauważyć w tym miejscu należy, że przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody jest jedynie warunkiem wstępnym miarkowania odszkodowania, gdyż nie nakłada na sąd obowiązku zmniejszenia odszkodowania, ani nie przesądza stopnia tego zmniejszenia.
Z podanych przyczyn orzeczono, jak w punkcie I sentencji na podstawieart. 386 § 1 kpc. Z powodu braku podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia obu apelacji, orzeczono o ich oddaleniu w oparciu oart. 385 kpc. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie wart. 102 kpc.

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)
(...)
(...)