Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 107/14
Data wyroku: 2014-10-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Barbara Białecka, Beata Górska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt. 5, art. 12 i 13 sus

Sygn. akt III AUa 107/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Hawryszko

Sędziowie:

SSA Barbara Białecka
del. SSO Beata Górska

Protokolant:

St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. w Szczecinie
sprawyJ. S. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o objęcie ubezpieczeniem społecznym i o podstawę wymiaru składek
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt VII U 3303/12
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I i oddala odwołanie.
SSA Barbara Białecka  SSA Jolanta Hawryszko   del. SSO Beata Górska
Sygn. akt III AUa 107/14

UZASADNIENIE
Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z dnia 10 sierpnia 2011 roku stwierdzono, żeJ. S. (1)jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999 roku do 21 stycznia 2001 roku oraz od 4 kwietnia 2001 roku do 29 sierpnia 2004 roku. W uzasadnieniu wyjaśniono, że podstawą wydania decyzji były ustalenia dokonane w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ rentowy. Jak wskazano wydając zaskarżoną decyzję oparto się na informacjach uzyskanych od Urzędu Miejskiego wS., Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego wS.oraz dokumentach ubezpieczeniowych złożonych przez płatnika, które zostały wygenerowane z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS.
Kolejną decyzją z tego samego dnia organ rentowy określił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotneJ. S. (1)za okres wyżej wskazany.
J. S. (1)złożył odwołania od obu ww. decyzji, domagając się ich uchylenia. Podniósł zarzut przedawnienia należności składkowych dotyczących okresu od 1 stycznia 1999 roku do 1 sierpnia 2002 roku. Następne wskazał, że organ rentowy nie wykazał, by w okresach objętych zaskarżoną decyzją prowadzona była działalność gospodarcza
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Nawiązując do zarzutu przedawnienia należności składkowych za lata 1999 - 2002 wskazano, iż zarzut ten pozostaje bez wpływu na zasadność owej decyzji oraz jest przedwczesny, gdyż decyzja dotyczy jedynie stwierdzenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a nie obowiązku opłacenia składek na te ubezpieczenia. Dalej pozwany wskazał, że zgłosił wprawdzie w listopadzie 1998 roku przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej, jednak nie dokonał wykreślenia z ewidencji, okoliczności sprawy wykazują, że działalność tą wykonywał w pewnych okresach.
Postanowieniem z 14 listopada 2012 roku Sąd, na mocyart. 219 k.p.c.połączył sprawy z obu ww. odwołań do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
OdwołującyJ. S. (1)od 15 lutego 1991 roku do 18 października 2002 roku był wpisany do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Zgodnie z wpisem, przedmiotem tej działalności był: import – eksport towarów nie wymagających koncesji, handel wyrobami tytoniowymi, przemysłowymi i spożywczymi pochodzenia krajowego i zagranicznego.
Jednocześnie ubezpieczony był wpisany do Ewidencji Działalności Gospodarczej od dnia 13 lutego 1998 roku do 30 sierpnia 2004 roku, prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług montersko – spawalniczych.
W związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie usług montersko – spawalniczych,J. S. (1)przystąpił do ubezpieczeń społecznych od dnia 1 stycznia 1999 roku. Od 18 listopada 1998 rokuJ. S. (1)wyłączony został z ubezpieczenia społecznego do odwołania, w związku z oświadczeniem z dnia 18 listopada 1998 roku o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej na czas nieokreślony. Następnie ubezpieczony zgłosił się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 15 września 2001 roku.
W okresie od 22 stycznia 2001 roku do 3 kwietnia 2001 rokuJ. S. (1)zgłoszony był do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę, z podstawą wymiaru składek przekraczającą minimalne wynagrodzenie za pracę.
W Urzędzie Skarbowym odwołujący zgłosił rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej z dniem 2 marca 1998 roku oraz likwidację z dniem 30 sierpnia 2004 roku.
Przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczejJ. S. (1)opodatkował zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób ewidencjonowanych.
Z tytułu przedmiotowej działalności gospodarczej w zakresie usług montersko – spawalniczych skarżący osiągnął:
- w 1999 roku – przychód w wysokości 11.478,00 zł
- w 2000 roku – przychód w wysokości 0,00 zł,
- w 2001 roku – przychód w wysokości 9.8793,00 zł,
- w 2002 roku – przychód w wysokości 0,00 zł (brak deklaracji podatkowej za 2000 rok),
- w 2003 roku – przychód w wysokości 15.398,00 zł,
- w 2004 roku – przychód w wysokości 20.874,00 zł
W ocenie Sądu Okręgowego odwołaniaJ. S. (1)zasługiwały na częściowe uwzględnienie.
Jego zdaniem przedmiot sporu sprowadzał się w niniejszej sprawie do ustalenia, czy skarżący w okresie objętym zaskarżonymi decyzjami podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz, czy w konsekwencji winien opłacić również składki na te ubezpieczenia.
Stosownie do przepisuart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 6 ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Wedle art. 13 pkt 4 tejże ustawy, obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej, a ustaje z dniem, w którym nastąpiło zaprzestanie jej prowadzenia.
Zgodnie zaś zart. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej(Dz. U. 2004 r., nr 173, poz. 1807) - działalnością gospodarczą jest – między innymi – zarobkowa działalność budowlana wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Rozpoczęcie tej działalności, jak również jej zaprzestanie, wymaga podjęcia czynności określonych stosownymi przepisami. Dlatego zdaniem Sądu instancji rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz jej zaprzestanie oznacza faktyczne podjęcie tej działalności i jej faktyczne prowadzenie, a nie tylko zarejestrowanie tej działalności w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą. Dla celów ubezpieczenia społecznego istotne jest więc, aby osoba, która zgłosiła podjęcie działalności gospodarczej, faktycznie tę działalność podjęła i prowadziła. W przeciwnym wypadku można mówić jedynie o pozorowaniu działalności gospodarczej, które z kolei nie może prowadzić do uzyskiwania korzyści (m.in. związanych z podleganiem ubezpieczeniom społecznym) wiążących się z prowadzeniem działalności, a więc jej faktycznym wykonywaniem.
Sąd Okręgowy badając przedmiotową sprawę doszedł do przekonania, iż przy jej rozstrzygnięciu zasadnicze znaczenie winna znaleźć zasada wyrażona wart. 6 k.c., zastosowana odpowiednio w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie bowiem z treściąart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem osoba powołująca się na przysługujące jej prawo, dochodząca czegoś od innej osoby, obowiązana jest udowodnić okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie, ten zaś, kto odmawia uczynienia zadość żądaniu, a więc neguje uprawnienie żądającego, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza, część ogólna. Stanisław Dmowski i Stanisław Rudnicki, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r., Wydanie 6).
Przenosząc powyższą regułę na grunt niniejszego sporu, przyjął, że ubezpieczony, zaprzeczając twierdzeniom organu ubezpieczeniowego, który na podstawie przeprowadzonego postępowania kontrolnego dokonał niekorzystnych dla niego ustaleń, winien w postępowaniu przed sądem nie tylko podważyć trafność poczynionych w ten sposób ustaleń dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych, ale również, nie ograniczając się do polemiki z tymi ustaleniami, wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych z jego stanowiskiem reprezentowanym w odwołaniu od decyzji.
Sąd Okręgowy stanowczo podkreślił, iż co prawda istnienie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 22 lutego 2010 r., I UK 240/09).
Zdaniem Sądu Okręgowego odwołującemu udało się częściowo obalić powyższe domniemanie.
Dla rozstrzygnięcia kwestii spornej w świetle ustaleń Sądu I instancji zasadnicze znaczenie miało ustalenie, czy odwołujący w spornym okresie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Ustalając powyższą okoliczność Sąd oparł się głównie na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oraz aktach rentowych. Jeśli chodzi natomiast o wyjaśnienia złożone przez ubezpieczonego Sąd uwzględnił je w zakresie, w jakim znajdowały odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym.
W świetle zgromadzonej dokumentacji nie budziło wątpliwości Sądu, iż w spornym okresie ubezpieczony zarówno prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i nie odprowadzał też z tego tytułu obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne, jak również miał przerwy w prowadzeniu tej działalności.
J. S. (1)słuchany na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 roku przyznał, że w 2000 i 2002 roku nie prowadził działalności gospodarczej, nie pracował na podstawie umowy o pracę i pozostawał na utrzymaniu żony. Ubezpieczony podał również, że pomimo zgłoszenia zawieszenia prowadzenia działalności pod koniec 1998 roku, nadal po tej dacie w pewnych okresach działalność gospodarczą prowadził, jednakże ze względu na niskie dochody płacił jedynie podatki, a nie opłacał składek na ZUS.
Sąd analizując materiał dowodowy – nadesłane przez Trzeci Urząd Skarbowy wS.potwierdzone za zgodność deklaracje PIT za lata 1999-2004 ustalił, żeJ. S. (1)z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług montersko- spawalniczych osiągał przychody, które wynosiły: w 1999 roku - 11.478,00 zł , w 2000 roku –0,00 zł, w 2001 roku –9.8793,00 zł, w 2002 roku –0,00 zł, w 2003 roku - 15.398,00 zł, w 2004 roku –20.874,00 zł.
Z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów Sąd Okręgowy przyjął, że wynika z nich, że ubezpieczony w latach 2000 i 2002 nie osiągnął żadnych przychodów.. W ocenie Sądu I instancji są to dowody, które w sposób wystarczający przemawiają za uznaniem, że zaprzestanie prowadzenia działalności przez wnioskodawcę w 2000 roku i 2002 roku rzeczywiście miało miejsce.
W ocenie Sądu Okręgowego analiza powyższych okoliczności daje podstawę do przyjęcia, że wnioskodawca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w 2000 roku i w 2002 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Wobec powyższego, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w pkt I sentencji.
Skoro natomiast ubezpieczony osiągał w latach 1999, 2001, 2003 i 2004 przychód z działalności gospodarczej, tym samym logiczne jest przyjęcie, że działalność tę musiał prowadzić i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej obowiązany był odprowadzać składki. Zdaniem Sądu Okręgowego, bez znaczenia pozostaje przy tym wysokość owego przychodu i poniesionych strat, ponieważ Sąd w niniejszym postępowaniu nie ocenia fachowości prowadzenia działalności.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy uznał, że decyzja organu rentowego, obejmująca ubezpieczonego jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w 1999, 2001, 2003, i 2004 roku była słuszna i z tych powodów odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne oddalił w tym zakresie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Apelacja w części ustalającej, iż wnioskodawca nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w 2000 i w 2002r. wniósł organ rentowy. Wyrokowi zarzucił:
- naruszenie przepisów prawa materialnego –art. 6 ust. 1 pkt 5 , art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez ustalenie, że ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w latach 2000r.- 2002r. pomimo ustalenia, iż w latach do końca 1999, 2001, 2003, do 30.08.2004r. wnioskodawca działalność tę prowadził, a brak było innych, niż powoływanie się przez wnioskodawcę na nieosiąganie przychodów, przesłanek uzasadniających odmienną ocenę przesłanek prowadzenia przez wnioskodawcę działalności w pozostałych spornych okresach,
- naruszenie przepisów postępowania tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i w efekcie błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez uznanie na podstawie wyjaśnień wnioskodawcy, iż w 2000r. i w 2002r. nie osiągnął żadnych przychodów i pozostawał na utrzymaniu małżonki, pomimo braku odniesienia do źródeł, wysokości przychodów małżonki wnioskodawcy, ilości wysokości osób pozostających jednocześnie na utrzymaniu oraz zakresu wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny,
- a takżeart. 328 § 2 k.p.c.poprzez brak wyjaśnienia z jakich przyczyn Sąd Okręgowy uznał, że brak odnotowania w Urzędzie Skarbowym zeznania podatkowego wnioskodawcy za 2002r. stanowi dowód braku uzyskiwania jakichkolwiek dochodów w tym roku oraz brak wyjaśnienia, dlaczego sam brak dochodów miałby stanowić dowód braku prowadzenia działalności gospodarczej – pomimo, iż w ocenie wnioskodawcy działalności tej nie prowadził również w pozostałych spornych okresach objęcia ubezpieczeniami.
Organ rentowy wskazał, że wnioskodawca był zgłoszony do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od 2.03.1998r. do 30.08.2004r. i w tym czasie nie zgłaszał prowadzenia działalności w Urzędzie Miasta ani w Urzędzie Skarbowym i faktycznie wykonywał działalność gospodarczą, zatem w jego ocenie brak jest podstaw do ustalenia, aby w okresach wyrejestrowania z ubezpieczeń wnioskodawca istotnie zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej.
Apelujący podał, że nie kwestionuje okoliczności, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej stwarza tylko domniemanie wykonywania działalności i nie przesądza o jej prowadzeniu oraz możliwe jest wykazanie, że działalność nie była prowadzona mimo istnienia wpisu.
Zdaniem jednak organu rentowego, sam brak osiągania przychodów nie jest wystarczający dla uznania, że faktycznie działalność nie była prowadzona.
W ocenie apelującego wnioskodawca nie naprowadził dowodu na okoliczności, że mimo dokonania wpisu – działalność gospodarcza nie była wykonywana. Podniósł, że ubezpieczony nie wykazał, z czego miałby czerpać środki na utrzymanie przez tyle lat, w których twierdzi, iż żadnej działalności nie wykonywał.
Twierdzenie o pozostawaniu na utrzymaniu małżonki uznał za gołosłowne.
W świetle uzasadnienia apelacji przerwy w prowadzeniu działalności, które pociągałyby za sobą brak obowiązku płacenia składek, muszą być spowodowane określonymi przyczynami i uwarunkowane w sposób pozwalający na uznanie, iż faktycznie w danym okresie dana osoba nie prowadziła działalności. Nie mogą to być przerwy spowodowane brakiem zleceń.
W dalszej części uzasadnienia apelujący przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego oraz Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w świetle których, w szczególności przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego musi być usprawiedliwiona i udokumentowana, a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Apelujący podał, że w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności wskazujących, aby wnioskodawca istotnie zamierzał zaprzestać wykonywania działalności w spornych okresach czasu.
Jego zdaniem wnioskodawca przez cały okres do 29.04.2004r. prowadził działalność gospodarczą. Wnioskodawca bowiem nie wykazał, że istotnie w 2000 i 2002r. przychodów nie osiągał ani nie wykazał, z czego utrzymywał się w tym okresie.
Ogólnikowe twierdzenie, że był na utrzymaniu żony, bez odniesienia do źródeł i wysokości przychodów małżonki wnioskodawcy i ilości osób pozostających na utrzymaniu apelującego zakresu wydatków na utrzymanie, w ocenie apelującego nie mogą stanowić dowodu dla uzasadnienia takich twierdzeń.
W oparciu o powyższe apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie w całości odwołań wnioskodawcy od decyzji(...) OddziałuwS.z dnia 10.08.20012r. ewentualnie uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Szczecinie.
W odpowiedzi na apelacjęJ. S. (1)wniósł o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję, według norm przepisanych.
Zdaniem wnioskodawcy Sąd Okręgowy w Szczecinie słusznie stwierdził, że w latach 2000 i 2002J. S. (1)nie prowadził działalności gospodarczej w tym okresie nie osiągał przychodów co potwierdzone zostało m. in. informacją z Urzędu Skarbowego o braku wpływu deklaracji podatkowych wnioskodawcy, jak również wyjaśnieniami wnioskodawcy, iż w tym okresie pozostawał na utrzymaniu żony.
Jego zdaniem Sąd Okręgowy w Szczecinie nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, jak również nie można mówić o sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią wydanego rozstrzygnięcia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja okazała się zasadna.
Sąd Apelacyjny, jako sąd meriti, na skutek zaskarżenia przez organ rentowy wyroku w części, mając obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału, dokonał jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w następstwie czego uznał apelację organu rentowego za zasadną.
W przedmiotowej sprawie, jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy, przedmiot sporu sprowadzał się do ustalenia, czy skarżący w okresie objętym zaskarżonymi decyzjami, podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz czy w konsekwencji winien opłacić również składki na te ubezpieczenia.
Słusznie również Sąd Okręgowy przywołał przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(art. 6 ust. 1 pkt 5; orazart. 8 ust. 6 i 13 pkt 4) oraz art. 2 ustawy z 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczejjednakże w oparciu o te przepisy wysnuł niewłaściwe wnioski w zakresie uznania obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami. W szczególności nie zasługuje na aprobatę twierdzenie Sądu Okręgowego, że odwołujący zdołał skutecznie zaprzeczyć ustaleniom organu rentowego co do istnienia obowiązku spłacenia składek w roku 2000 i 2002.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, mimo aprobaty twierdzenia, iż istnienie wpisu w ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, a jedynie prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy nie zdołał obalić tego domniemania.
Rację ma bowiem apelujący, że nie osiągnięcie dochodów w latach 2000 i 2002, ustalone jedynie na podstawie niezłożenia deklaracji podatkowej do Urzędu Skarbowego nie może prowadzić do przyjęcia braku obowiązku podlegania przez wnioskodawcę ubezpieczeniom społecznym.
Sąd Apelacyjny w pełni popiera wskazywane w apelacji stanowisko, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia społecznego, musi być usprawiedliwiona i udokumentowana, a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego. Jak słusznie podniesiono w apelacji, za Sądem Najwyższym, obowiązek opłacenia składek jest konsekwencją prawną prowadzenia działalności gospodarczej na podstawie wpisu do ewidencji.
Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej w brzmieniu mającym zastosowanie w spornym przedziale czasu, obowiązek ubezpieczenia społecznego powstawał z dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej, a ustawał z dniem w którym nastąpiło zaprzestanie jej prowadzenia. Na tle tej regulacji obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności, a zatem o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, powodującej wyłączenie z tego ubezpieczenia decyduje faktyczne zaprzestanie tej działalności. Natomiast kwestie związane z formalnym zarejestrowaniem, wyrejestrowaniem, czy zgłaszaniem przerw w tej działalności mają ewentualnie znaczenie w sferze dowodowej i nie przesądzają same w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (por. wyroki Sąd Najwyższego: z 14 września 2007 r., III UK 35/07, LEX nr 483284; z 19 marca 2007 r., III UK 133/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 114; z 15 marca 2007 r., I UK 300/06, LEX nr 338807; z 27 czerwca 2006 r., I UK 340/05, LEX nr 376431; z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311; z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198). Generalnie ujmując okresy te miały różne uzasadnienie i przyczyny, zawsze jednak znaczenie miało to czy była prowadzona działalność, gdyż wówczas nie można było przyjąć, że prowadzący działalność nie podlegał ubezpieczeniom społecznym. Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest w tym zakresie niemałe i oczywiście za aktualne należy uznać stanowisko, że nie każde zgłoszenie przerwy uzasadniało przerwę w ubezpieczeniu społecznym. Działalność gospodarcza obejmuje również okresy faktycznego przestoju w jej wykonywaniu, nawet z powodu braku płynności finansowej czy choroby (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lipca 2003 r., II UK 111/03, M.P.Pr. - wkł. 2004 nr 7, poz. 16, LEX nr 79921; wyrok Sądu Najwyższego z 16 maja 2006 r., I UK 289/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 168). Natomiast przerwy w działalności mogą zwalniać z ubezpieczenia gdy są należycie usprawiedliwione i udokumentowane. Różne są przy tym rodzaje działalności, które w niektórych okresach nie są wykonywane. Przykładowo mogą być też uznane za przerwy okresy, w których ubezpieczony z przyczyn obiektywnych działalności gospodarczej nie mógł wykonywać (przykładowo dłuższa nieobecność z powodu wyjazdu za granicę lub choroby). Zawsze jednak w sprawie o podleganie obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, jak wskazał Sąd Okręgowy, ciężar dowodu wykazania istnienia rzeczywistej przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (art. 6 k.c.) spoczywa na ubezpieczonym. Wbrew twierdzeniu Sądu ubezpieczony nie zdołał obalić domniemania o prowadzeniu działalności. Jedynie wskazał, na informacją z Urzędu Skarbowego o braku wpływu deklaracji podatkowych wnioskodawcy, jak również wyjaśnił, iż w tym okresie pozostawał na utrzymaniu żony. Przedmiotowe okoliczności Ne zostały w żaden sposób chociażby uprawdopodobnione. W niniejszej sprawie wykazano jedynie tyle, że ubezpieczony nie wyrejestrował działalności gospodarczej w okresie objętym zaskarżoną decyzją i nie złożył stosownej deklaracji do Urzędu Skarbowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie przedłożył żadnych dowodów uwiarygodniających podstawy zaprzestania tej działalności, bowiem brak dochodów w spornym okresie i oświadczenie o pozostawaniu na utrzymaniu żony, jest niewystarczające dla ustalenia, że wymieniony nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Konsekwencją tego jest z kolei ustalenie obowiązku opłacania składek.
Powyższe obligowało zatem Sąd Apelacyjny do uwzględnienia apelacji organu rentowego i wydania orzeczenia reformatoryjnego na postawie przepisuart. 386 § 1 k.p.c., oddalającego odwołanie ubezpieczonego
SSA Barbara Białecka SSA Jolanta Hawryszko SSO del. Beata Górska