Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1345/14
Data wyroku: 2015-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Liszka
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu 	Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 roku poz.1440 ze zm.

Sygn. akt IV U 1345/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR del. Jacek Liszka
Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Houda
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaZ. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 28 sierpnia 2014 roku nr(...)
w sprawieZ. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
oddala odwołanie.
Sygn. akt IVU 1345/14

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 15 stycznia 2015 roku
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 28 sierpnia 2014 roku odmówiłZ. R.prawa do emerytury. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż ubezpieczony nie spełnia warunków, od których zależy prawo do emerytury w myślart. 32w zw. zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nie wykazał on co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłZ. R.domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury. W odwołaniu podniesiono, iż ubezpieczony posiada ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych uwzględniając jego pracę wZakładzie Budownictwa (...)wB.oraz wKombinacie Budownictwa (...), gdzie jak podniesiono stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace naprawcze w kanałach remontowych samochodów ciężarowych.
W odpowiedzi na odwołanie organ emerytalny domagał się jego oddalenia, powołując argumentację z zaskarżonej decyzji. Jak stwierdzono ubezpieczony nie udowodnił, aby w spornym okresie zatrudnienia wykonywał stale i w pełnym wymiarze pracę mechanika samochodowego zatrudnionego wyłącznie w kanałach remontowych.
Bezsporne między stronami było:
Z. R.urodzony w dniu (...)ukończył 60 lat w dniu(...)r. Posiada na dzień 1.01.1999 r. łączny staż zatrudnienia wynoszący ponad 26 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Nadto Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W okresie od 1.09.1969 r. do 31.05.1982 r. odwołujący był zatrudniony wZakładzie Budownictwa (...)wB.na stanowisku mechanika samochodowego. W początkowym okresie tego zatrudnienia, to jest od 1.09.1969 r. do 31.08.1972 r. ubezpieczony uczęszczał do(...) Szkoły ZawodowejwB.przez 3 dni i przez kolejne 3 dni miał praktyki w Zakładzie w ramach nauki zawodu mechanika samochodowego. Zakład ten zajmował się prowadzeniem prac budowlanych; budowano szkoły, przedszkola, przeprowadzano remonty budynków, a także dróg. W związku z tym Zakład posiadał sprzęt drogowy taki jak dźwigi, betoniarki, koparki, samochody ciężarowe typu wywrotka, jak i skrzyniowe, samochody dostawcze –Ż.,N.w liczbie ok. 20. Nie było natomiast samochodów osobowych. Wszystkie te samochody i maszyny były naprawiane w warsztacie wyposażonym w dwa stanowiska do pracy w kanałach remontowych.
Dowód:
- akta ZUS,
- akta osobowe odwołującego,
- dokumenty dołączone do odwołania – k. 7-17,
- zeznania świadkówM. J.iC. M.- k. 34-35,
- zeznania odwołującego - k. 35-36.
Po ukończeniu praktycznej nauki zawodu ubezpieczony pracował jako mechanik samochodowy w warsztacie wykonując zdecydowaną większość napraw w kanale remontowym (ok. 90%). Najczęściej naprawiał podwozia samochodów ciężarowych, czyli naprawiał zawieszenia, tylne mosty, hamulce, sprzęgła, instalacje elektryczne, które znajdowały się także od spodu samochodów ciężarowych. Zajmował się również akumulatorami; robił roztwór, ładował i rozładowywał nowe akumulatory, a także zajmował się odsiarczaniem ich. Poza kanałem naprawiał także np. rozruszniki w ten sposób, iż wymontowywał rozrusznik, naprawiał i z powrotem go montował. Podczas przedmiotowego zatrudnienia w okresie od 22.04.1975 r. do 8.04.1977 r. odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową.
Dowód:
- akta ZUS,
- akta osobowe odwołującego,
- dokumenty dołączone do odwołania – k. 7-17,
- zeznania świadkówM. J.iC. M.- k. 34-35,
- zeznania odwołującego - k. 35-36.
Następnie w okresie od 1.06.1982 r. do 31.05.1992 r. odwołujący pracował wKombinacie Budownictwa (...)wZakładzie Produkcji (...)wB.powstałym z przekształceniaZakładu Budownictwa (...)wB.. Jego praca w Kombinacie była tożsamą z uprzednio wykonywaną. Podczas tego zatrudnienia w okresie od 12.01.1987 r. do 12.12.1990 r. ubezpieczony pracował na eksporcie w Czechosłowacji. Wówczas to wykonywał różnorakie czynności; w zależności od potrzeb przygotowywał konstrukcje do spawania, a następnie spawał, naprawiał samochody nie tylko w kanale remontowym, wykonywał także prace monterskie. Po powrocie z eksportu w okresie od 13.12.1990 r. do 17.04.1991 r. przebywał na urlopie dewizowym, a w okresie od 18.04.1991 r. do 31.01.1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Ostatnie miesiące przedmiotowego zatrudnienia spędził w większości na zwolnieniu lekarskim, to jest w okresie od 1.02.1992 r. do 23.04.1992 r. i od 18.05.1992 r. do 24.05.1992 r.
Dowód:
- akta ZUS,
- akta osobowe odwołującego,
- dokumenty dołączone do odwołania – k. 7-17,
- zeznania świadkaC. M.- k. 35,
- zeznania odwołującego - k. 35-36.
Jak wynika z kart zarobkowych ubezpieczonego za lata 1979-1986 otrzymywał on dodatek za pracę w warunkach szkodliwych tylko w niektórych miesiącach, to jest w 1979 i 1986 r. za cały rok, w 1980 r. – za 9 miesięcy, w 1981 r. i 1984 r. – za 11 miesięcy, w 1982 r. – za 7 miesięcy, w 1983 r. – za 6 miesięcy, a w 1985 r. – za 5 miesięcy.
Dowód:
- akta ZUS,
- akta osobowe odwołującego,
- dokumenty dołączone do odwołania – k. 7-17.
Dokumenty dające podstawę dla poczynienia ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd uznał za autentyczne i wiarygodne. Poza tym treść i forma tych dokumentów nie budziły zastrzeżeń i wątpliwości uczestników postępowania, nie ujawniły się też takie okoliczności, które należałoby brać pod uwagę z urzędu, a które podważałyby wiarygodność tej kategorii dowodów i godziły w ich moc dowodową od strony materialnej czy formalnej. Dokumenty urzędowe stanowiły zatem dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 k.p.c.), a dokumenty prywatne, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 kpc).
Wiarygodne w ocenie Sądu były także zeznania świadków i odwołującego się. Korespondowały one co do zasady ze sobą wzajemnie jak i z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Depozycje te nie zawierały wewnętrznych sprzeczności, były logiczne i spójne. Razem wzięte dały pełny i jasny obraz badanej rzeczywistości.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania było ustalenie czy odwołującemu przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Z powyższych względów zwrócić uwagę należy na regulację zawartą wart. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2013 roku poz.1440 ze zm.) zgodnie, z którą ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, tj. 60 lat życia dla mężczyzny, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (czyli w dniu 1.01.1999 r.) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzny.
Zgodnie z ust. 2 tego przepisu emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Z kolei według art. 32 wyżej powołanej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami (o których mowa w ust 2-3 tegoż artykułu), zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 – tj. 65 lat w przypadku mężczyzn. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa powyżej, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepis art. 32 ust. 4 powołanej ustawy stanowi natomiast, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za owe przepisy dotychczasowe należy uważać przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) wydanego na podstawie upoważnienia zawartego wart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. 1982 r. Nr 40 poz. 267 ze zm.).
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 lutego 2002 roku (sygn. akt III CZP 30/2001, opubl. OSNAPiUS 2002/10 poz. 243) zawarte w art. 32 ust. 4 ustawy odesłanie do przepisów dotychczasowych, sankcjonujących obowiązywanie rozporządzenia, można odnosić tylko do tych przepisów rozporządzenia, które regulują materię określoną w przepisie ustawy, a więc wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk, oraz warunki, na jakich osobom wykonującym te prace przysługuje prawo do emerytury. Zachowały zatem moc przepisy § 4-8a określające wiek emerytalny i okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, przepisy § 9-15 określające wiek emerytalny i warunki przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w szczególnym charakterze, a ponadto przepis § 3 określający ogólny wymagany okres zatrudnienia oraz przepis § 2 ust. 1 stanowiący, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zgodnie zatem z § 4 rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Należy w tym miejscu zauważyć, iż zgodnie zart. 473 k.p.c.w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się żadnych ograniczeń dowodowych. To sprawia, że fakt zatrudnienia, bądź jego brak w warunkach szczególnych może być dowodzony za pomocą każdego środka dowodowego, w tym z zeznań odwołującego i świadków.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż ubezpieczony nie spełnia wszystkich przesłanek do nabycia prawa do emerytury. Ukończył wprawdzie 60 lat i posiada wymagany okres ogólnego stażu pracy, bo wynoszący ponad 26 lat, jednak nie legitymuje się okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na stanowiskach objętych wykazem A cytowanego rozporządzenia wynoszącym co najmniej 15 lat pracy.
Odwołujący domagał się uwzględnienia jako pracy w warunkach szczególnych okresu pracy od 1.09.1969 r. do 31.05.1982 r. wZakładzie Budownictwa (...)wB.oraz od 1.06.1982 r. do 31.05.1992 r. wKombinacie Budownictwa (...)wZakładzie Produkcji (...)wB.na stanowisku mechanika samochodowego. Przede wszystkim trzeba podkreślić, iż z powyższych lat pracy nie można w ogóle brać pod uwagę jako pracy w warunkach szczególnych początkowego okresu zatrudnienia, tj. od 1.09.1969 r. do 31.08.1972 r., kiedy to ubezpieczony pozostawał uczniem w(...) Szkoły ZawodowejwB.i w ramach praktycznej nauki zawodu mechanika samochodowego pracował w Zakładzie przez 3 dni w tygodniu. Tak samo podczas późniejszego zatrudnienia należy wykluczyć jego okres pracy na eksporcie w Czechosłowacji od 12.01.1987 r. do 12.12.1990 r., gdyż jak zeznał sam odwołujący wykonywał wówczas szereg prac, a nie wszystkie z nich były pracą w warunkach szczególnych (np. właśnie prace mechanika samochodowego poza kanałem remontowym). Nie ma więc wątpliwości, iż nie wykonywał wówczas stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych. Następnie po powrocie z eksportu w okresie od 13.12.1990 r. do 17.04.1991 r. przebywał na tzw. urlopie dewizowym i nie pracował, a w okresie od 18.04.1991 r. do 31.01.1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Sumując zatem powyższe okresy, kiedy ubezpieczony z pewnością nie mógł pracować stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych do oceny pozostaje staż krótszy niż 15 lat. Wyłączeniu podlegają bowiem okresy 1.09.1969-31.08.1972, 12.01.1987-12.12.1990 i 13.12.1990-31.01.1992. A więc do oceny pozostają okresy 1.09.1972-31.05.1982, 1.06.1982-11.01.1987 i 1.02.1992-31.05.1992 które łącznie nie wynoszą co najmniej 15 lat. Sam już ten fakt powoduje, iż odwołujący nie spełnia wymaganej przesłanki w postaci co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Odnosząc się jednak do faktycznie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy wZakładzie Budownictwa (...)wB., a następnie wKombinacie Budownictwa (...)wZakładzie Produkcji (...)wB.na stanowisku mechanika samochodowego nie można z pewnością stwierdzić, iż praca ta stale i w pełnym wymiarze czasu odbywała się w kanałach remontowych, tak aby można ją było zakwalifikować jako tą wymienioną w Wykazie A Dziale XIV pkt 16 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Co prawda nie ulega wątpliwości, iż ze względu na specyfikę Zakładu i samochody ciężarowe w nim się znajdujące odbywała się ona głównie w kanałach remontowych. Ubezpieczony jednak wykonywał czynności także poza kanałem np. naprawiał rozruszniki, czy też zajmował się akumulatorami, jednak nie tylko w zakresie o jakim mowa w pkt 13 Działu XIV Wykazu A stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozporządzenia. Powyższy wniosek potwierdza ponadto dokumentacja pracownicza odwołującego. Z kart zarobkowych ubezpieczonego wynika, iż na przestrzeni lat 1979-1986 ubezpieczony otrzymywał co prawda dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, to jednak tylko w niektórych miesiącach.
Trzeba przy tym podkreślić, iż aby praca była zaliczona do stażu pracy w warunkach szczególnych musi być ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na wielokrotnie prezentowane i ugruntowane stanowisko judykatury zaprezentowane choćby w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24.09.2009 r. (II UK 31/09), gdzie stwierdzono, że przewidziane w art. 32 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS prawo do emerytury w niższym niż określony w art. 27 tej ustawy wieku emerytalnym jest ściśle związane z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. Prawo to stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 ustawy, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo.
Wymaga więc podkreślenia, iż przedmiotowe przepisy umożliwiające nabycie prawa do emerytury w niższym od powszechnego wieku emerytalnego w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze mają charakter wyjątkowy, szczególny i nie można ich interpretować w sposób rozszerzający. W innym orzeczeniu Sąd ten podkreślił, iż niezbędne do stwierdzenia szczególnego charakteru zatrudnienia jest udowodnienie, że praca wykonywana była stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (patrz wyrok SN z dnia 6 czerwca 2013 r., II UK 358/12). W niniejszej sprawie odwołujący okoliczności tej nie wykazał.
Należy przy tym podkreślić, iż ustawodawca nie uznał za pracę w warunkach szczególnych pracy mechanika samochodowego, lecz prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych, których jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe ubezpieczony nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej przez 15 lat. Z powyższych względów należy stwierdzić, iż odwołujący nie spełnia przesłanki do uzyskania wcześniejszej emerytury w postaci posiadania co najmniej 15-letniegio stażu pracy w warunkach szczególnych.
Mając zatem na uwadze powołane przepisy prawa materialnego, jak iart. 47714§ 1 kpc, Sąd oddalił odwołanie.