Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1133/13
Data wyroku: 2014-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 1133/13

WYROK ŁĄCZNY

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant stażysta Bożena Sobczyk
po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wW.
o prawo do polskiej emerytury
na skutek odwołańZ. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wW.
z dnia 19 lutego 2013r. i 8 stycznia 2014r. sygn.(...)

1
zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznajeZ. B.prawo do polskiej emerytury poczynając od dnia(...)2012 roku,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału wW.na rzeczZ. B.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sygn. akt VU 1133/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 lutego 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.Wydział(...)odmówił wnioskodawcyZ. B.prawa do emerytury. Wydając decyzję uznał, że wnioskodawca udowodnił 9 lat, 11 miesięcy i 14 dni okresów pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji, złożonym 15 marca 2013 roku,Z. B.wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych. Wskazał, że pracował w takich warunkach przez cały okres zatrudnienia wSpółdzielni (...)wR..
W dniu 8 stycznia 2014 roku ZUS wydał decyzję, którą ponownie odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury. Wydając decyzję uznał, że wnioskodawca udowodnił 7 lat, 10 miesięcy i 23 dni okresów pracy w warunkach szczególnych. Ponadto w decyzji stwierdził, że uchyla decyzję z dnia 19 lutego 2013 roku.
Od powyższej decyzji wniósł odwołanie w dniu 6 lutego 2014 roku wnioskodawca.
ZUS wnosił o oddalenie odwołań.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2014 roku Sąd połączył sprawy z odwołań od obu wskazanych na wstępie decyzji celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2014 roku pełnomocnik wnioskodawcy wniósł dodatkowo o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej przez wnioskodawcę od 24 października 1972 roku do 14 listopada 1974 roku.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:
Z. B.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 23 lipca 2013 roku wniosek o przyznanie emerytury.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-5 w aktach ZUS)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych wynosi ostatecznie 7 lat, 10 miesięcy i 23 dni. Są to okresy zatrudnienia od 1 września 1969 roku do 23 października 1972 roku oraz 15 listopada 1974 roku do 23 lutego 1976 roku wFabryce (...)wR.na stanowisku tokarza oraz od 10 września 1985 roku do 28 lutego 1989 roku w(...)S.A. wR.na stanowiskach monter kołowy, monter spawacz.
(dowód: karta przebiegu zatrudnienia k. 2 w aktach ZUS)
Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(okoliczność niekwestionowana przez organ rentowy)
W okresie 1 września 1969 roku do 23 lutego 1976 roku wnioskodawca był zatrudniony wFabryce (...)wR..
(dowód: świadectwo pracy k. 25 w aktach ZUS)
W okresie od 24 października 1972 roku do 14 listopada 1974 rokuZ. B.odbywał zasadniczą służbę wojskową.
(dowód: karta przebiegu zatrudnienia k. 2, wyciąg z książeczki wojskowej k. 33-34 w aktach ZUS)
Przed skierowaniem do odbywania służby wojskowej wnioskodawca pracował wFabryce (...)wR.na stanowisku tokarza. Po odbyciu służby wojskowej wnioskodawca wrócił do pracy w tym przedsiębiorstwie na to samo stanowisko.
(dowód: świadectwo pracy k. 25 w aktach ZUS, zeznania wnioskodawcy k. 90, 91 w aktach sprawy)
W okresie od 28 września 1976 roku do 9 grudnia 1982 roku wnioskodawca był zatrudniony wSpółdzielni (...) OddzialewR.. W świadectwie pracy i umowach o pracę wystawionych wnioskodawcy pracodawca wskazał, że pracował on na stanowiskach elektromontera akumulatorów i baterii, mechanika napraw pojazdów samochodowych, robotnika stacji pali, magazyniera stacji paliw i starszego magazyniera stacji paliw.
(dowód: świadectwo pracy k. 6, umowy o pracę k. 27-31 w aktach ZUS)
Na początku zatrudnienia wSpółdzielni (...)wR.wnioskodawca przez około pół roku pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku elektromontera akumulatorów i baterii. W spółdzielni było wówczas ponad 100 samochodów. Wnioskodawca wymieniał, regenerował i ładował akumulatory.
Następnie wnioskodawca został wydawcą paliw i na tym stanowisku pracował do końca zatrudnienia. Jako wydawca paliw wnioskodawca pracował na stacji paliw, na której wydawał smary i paliwa kierowcom i przyjmował od nich stare oleje. Ponadto tankował samochody, w tym także spoza(...)np. z(...)-u,(...)i(...). Innych czynności wnioskodawca nie wykonywał.
(dowód: zeznawania świadkówM. P.iJ. J.k. 61-62 orazG. T.k. 90, 91  zeznania wnioskodawcy k. 90, 91 w aktach sprawy)
Spółdzielnia (...) OddziałwR.nie wystawiła wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
(okoliczność niesporna)
Przy zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej od 24 października 1972 roku do 14 listopada 1974 roku oraz okresu zatrudnienia od 28 września 1976 roku do 9 grudnia 1982 roku, łącznie z okresem niekwestionowanym przez organ rentowy, staż pracy wnioskodawcy w takich warunkach wynosi łącznie więcej niż 15 lat.
(okoliczność niesporna)

Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:
Odwołania zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), obecnierozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. Nr 237, poz. 1412), dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami.
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, w dniu(...)2012 roku ukończył 60 lat i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Organ rentowy uznał że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem do stażu pracy w takich warunkach winien być zaliczony okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 24 października 1972 roku do 14 listopada 1974 roku oraz okres zatrudnienia wSpółdzielni (...) OddzialewR.od 28 września 1976 roku do 9 grudnia 1982 roku.
Odnośnie żądania zaliczenia okresu odbywania służby wojskowej do stażu pracy w warunkach szczególnych, wskazać należy, żeart. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 44, poz. 220), w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 roku stanowił, że okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy. Od 1 stycznia 1975 roku wskazany przepis otrzymał natomiast treść, zgodnie z którą czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby.
Wydane na podstawie art. 108 ust. 4 powołanej ustawyrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 roku w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz. U. Nr 44, poz. 318) regulowało w sposób szczegółowy uprawnienia żołnierza, który w terminie 30 dni po zwolnieniu ze służby zgłosił powrót do zakładu pracy i w wyniku tego podjął w nim zatrudnienie. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia żołnierzowi, który podjął zatrudnienie wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie Z powyższego wynika, że wlicza się także uprawnienia wynikające z systemu zabezpieczenia społecznego w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, a zatem również wynikające z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach. Przepisy te, na podstawie których przerwę w wykonywaniu zatrudnienia w ramach stosunku pracy wywołaną odbywaniem zasadniczej służby wojskowej zalicza się – z zachowaniem ciągłości pracy – do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień uzależnionych od ilości lat pracy w danym zakładzie lub gałęzi pracy oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, należy tłumaczyć tak, że okres zasadniczej służby wojskowej jest okresem pracy na takich samych warunkach, jak przed powołaniem do służby, a poborowy odbywający służbę uważany jest za pracownika (por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010 roku, I UK 333/09, LEX nr 585739, z dnia 6 kwietnia 2006 roku III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/10, z dnia 25 lutego 2010 roku. II UK 219/09, LEX nr 590248 oraz z dnia 17 maja 2012 roku w sprawie I UK 399/11, LEX Nr 1211140).
Stanowisko to znajduje pełne potwierdzenie w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 roku w sprawie II UZP 6/13 Biul.SN 2013/10/24, zgodnie z którą czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywaniaart. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 roku) zalicza się – na warunkach wynikających z tego przepisu – do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184w związku zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Zdaniem Sądu Okręgowego wskazane stanowisko należało także zastosować do okresu służby wojskowej odbywanej przez wnioskodawcę po dniu 1 stycznia 1975 roku, albowiem zgodnie z obowiązującą od tej daty treścią przepisu art. 108 ust. 1 ww. ustawy czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. W przedmiotowej sprawie przed skierowaniem do odbywania służby wojskowej wnioskodawca pracował wFabryce (...)wR.na stanowisku tokarza i po odbyciu tej służby wnioskodawca wrócił do pracy w tym przedsiębiorstwie na to samo stanowisko. Dodać przy tym należy, iż okresy zatrudnienia wnioskodawcy od 1 września 1969 roku do 23 października 1972 roku oraz 15 listopada 1974 roku do 23 lutego 1976 roku wFabryce (...)wR.na stanowisku tokarza ZUS zaliczył wnioskodawcy do okresów pracy w warunkach szczególnych.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie powinno zatem budzić żadnych wątpliwości, że okres odbywania przez wnioskodawcę zasadniczej służby wojskowej podlegał zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w okresie od 28 września 1976 roku do 9 grudnia 1982 roku Sąd oparł się na zeznaniach świadkówM. P.,J. J.iG. T., a także zeznaniach samego wnioskodawcy. W ocenie Sądu dowody te są wystarczające do stwierdzenia charakteru pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie. Sąd nie mógł przy tym oprzeć się na dokumentach zawartych w aktach osobowych wnioskodawcy, albowiem uzyskanie tych akt było w chwili obecnej niemożliwe (pismo k. 67).
Z zeznań powyższych wynika, jakie konkretnie prace wnioskodawca wykonywał w spornym okresie i w jakim wymiarze czasu pracy pracował. Będąc zatrudnionym we wskazanym wyżej przedsiębiorstwie wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na początku zatrudnienia wSpółdzielni (...)wR.wnioskodawca przez około pół roku pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku elektromontera akumulatorów i baterii. Będąc zatrudnionym na tym stanowisku wnioskodawca wymieniał, regenerował i ładował akumulatory. Następnie wnioskodawca został wydawcą paliw i na tym stanowisku pracował do końca zatrudnienia. Jako wydawca paliw wnioskodawca pracował na stacji paliw, na której wydawał smary i paliwa kierowcom i przyjmował od nich stare oleje. Ponadto tankował samochody, w tym także spoza(...)np. z(...)-u,(...)i(...). Innych czynności wnioskodawca nie wykonywał.
W zeznaniach tych nie ma sprzeczności, są one logiczne i spójne. Organ rentowy nie przedstawił w toku postępowania żadnych dowodów, które pozwoliłyby na podważenie wiarygodności złożonych zeznań. ZUS nie był przy tym reprezentowany na żadnej z rozpraw wyznaczonych w sprawie i poza złożeniem odpowiedzi na odwołania nie wykazał jakiejkolwiek aktywności procesowej.
W świetle złożonych w sprawie zeznań nie budzi żadnych wątpliwości, że wnioskodawca wykonywał w spornych okresach zatrudnienia stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace wymienione w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 13 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, tj. prace w akumulatorowniach przy opróżnianiu, oczyszczaniu i wymianie stężonego kwasu siarkowego i płyt ołowianych oraz Wykazie A, Dziale IV, poz. 19 do ww. rozporządzenia, tj. prace przy magazynowaniu, przepompowywaniu, przeładunku, transporcie oraz dystrybucji ropy naftowej i jej produktów.
W związku z tym, że wykazany przez wnioskodawcę okres pracy w warunkach szczególnych wynosi więcej niż 15 lat, stwierdzić należało, iż spełnia on wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania prawa do emerytury zgodnie zart. 32 ust. 1w zw. zart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Na marginesie wskazać należy, iż przepisykodeksu postępowania administracyjnegonie przewidują możliwości anulowania wcześniej wydanej decyzji, co uczynił w niniejszej sprawie organ rentowy wydaną już w toku postępowania sądowego decyzją z dnia 8 stycznia 2014 roku. Zgodnie zart. 104 § 2 k.p.c.decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. W sprawie nie było przy tym podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 lutego 2013 roku z przyczyn wskazanych wart. 156 § 1 k.p.a.Dodać należy, że zgodnie zart. 47713k.p.c.zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd – przez wydanie decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony – powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Poza tym zmiana lub wykonanie decyzji nie ma wpływu na bieg sprawy.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie „1” sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.oraz przepisów§ 2 ust. 1 i 2w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 490).