Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 942/13
Data wyroku: 2014-04-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Szczęsna-Malowany, Anna Zawadka, Maciej Schulz
Słowa kluczowe: Korupcja
Podstawa prawna: art. 229 § 3 kk

Sygn. akt VI Ka 942/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Maciej Schulz (spr.)
Sędziowie:  SSO Grażyna Szczęsna-Malowany
SSR del. Anna Zawadka
Protokolant apl. adw. Szymon Rawski
przy udziale prokuratora Mariusza Ejflera
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 r.
sprawyD. F. (1)
oskarżonego o przestępstwo zart. 229§3kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
z dnia 28 maja 2013 r.    sygn. akt III K 822/11
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 942/13

UZASADNIENIE
W dniu 29 listopada 2011 roku Prokurator Prokuratury Rejonowej Warszawa Praga-Północ skierował przeciwkoD. F. (1)akt oskarżenia, w którym zarzucił mu to, że w dniu 23 lipca 2010 roku na terenie Aresztu ŚledczegoW.B.złożył obietnicę wręczenia korzyści majątkowej w postaci pieniędzy w kwocie 200 zł funkcjonariuszowi Służby WięziennejJ. K. (1)podczas i w związku z pełnieniem przez niego funkcji kontrolnych dotyczących przesyłki żywnościowej z zawartością środków odurzających, działając w celu skłonienia funkcjonariusza do naruszenia przepisów regulujących przebieg kontroli, tj. czyn zart. 229 § 3 k.k.
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, III Wydział Karny, wyrokiem z dnia 28 maja 2013 roku (sygn.. akt III K 822/11) uznał oskarżonegoD. F. (1)za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawieart. 229 § 3 k.k.skazał go i wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, zaś na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżonego z kosztów postępowania w całości.
Od wyroku w tego apelację wnieśli oskarżony oraz jego obrońca.
Z treści pierwszej z nich wynika, że oskarżony skarży wyrok w całości i stawia mu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za jego podstawę, który mógł mieć wpływ na treść tego orzeczenia, tj. względnej przyczyny odwoławczej zart. 438 § 1 pkt 3 k.p.k.Skarżący kwestionuje w nim ustalony przez Sąd stan faktyczny, wskazując na odmienny przebieg zdarzenia oraz podnosi, że w ramach postępowania dowodowego Sąd nie wyjaśnił rozbieżności zachodzących między treścią notatek służbowych, sporządzonych przez funkcjonariuszy Służby Więziennej po przedmiotowym zdarzeniu, a mających istotne znaczenie dla określenia jego przebiegu i ewentualnego zakwalifikowania zachowania oskarżonego jako czynu zabronionego. Oskarżony wniósł o uniewinnienie od zarzucanego mu czynu.
Obrońca w swojej apelacji zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzucił:

I
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 4 i art. 7 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.,art. 410 k.p.k.iart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w szczególności w:

- niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania ocenie zgromadzonych w sprawie dowodów, skutkującej uznaniem materiału dowodowego za w pełni spójny i w związku z tym uzasadniający przyjęcie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, w sytuacji gdy w dokumentacji z Aresztu ŚledczegoW.-B.istnieją rozbieżności w dokumentacji zdarzenia z dnia 23 lipca 2007 r. przemawiające na korzyść oskarżonego;
- przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i dokonaniu jej w sposób niezgodny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania, skutkujące uznaniem przekonujących wyjaśnień oskarżonego za niewiarygodne, przy jednoczesnym uznaniu za w pełni wiarygodne i rzetelne niekonsekwentnych zeznań świadkaJ. K. (1);
- niezasadnym odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego i potraktowaniu ich wyłącznie jako linii obrony obranej na użytek niniejszego postępowania, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, dlaczego Sąd uznał wyjaśnienia oskarżonego za niewiarygodne i stanowiące jedynie obraną na potrzeby postępowania linię obrony;
- niezgodnej ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania ocenie zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów, akcentując – wbrew zasadzie obiektywizmu – jedynie okoliczności niekorzystne dla oskarżonego oparte na niespójnych dowodach, w szczególności zaś na niekonsekwentnych zeznaniach świadka, przy jednoczesnym całkowitym pomijaniu i braku odniesienia się do tych dowodów i okoliczności, które przemawiały na korzyść oskarżonego, z ewidentnym naruszeniem zasady domniemania niewinności i bezstronności;
- rozstrzygnięciu wątpliwości, które wyłoniły się w toku przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji postępowania na niekorzyść oskarżonego, a więc wbrew zasadziein dubio pro reo
co miało istotny wpływ na treść wyroku, bowiem doprowadziło Sąd do przyjęcia, iż okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości i do uznania zarzutu za udowodniony;

II
błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający oczywisty wpływ na treść wyroku, polegającym na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, tj. zaproponował funkcjonariuszowi Służby WięziennejJ. K. (1)udzielenie korzyści majątkowej w zamian za odstąpienie przez funkcjonariusza od czynności służbowych, w sytuacji, gdy całokształt materiału dowodowego poddany prawidłowej ocenie nie daje podstaw do przyjęcia tak daleko idących wniosków (pewności stwierdzeń co do popełnienia czynu przez oskarżonego) i przyjęcia takich ustaleń faktycznych;

ponadto – z daleko posuniętej ostrożności procesowej – na wypadek uznania przez Sąd II instancji, że Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania i prawidłowo ustalił stan faktyczny:

III
obrazę prawa materialnego, tj.art. 229 § 3 k.k., poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, że przypisany oskarżonemu czyn wyczerpał ustawowe znamiona kwalifikowanej postaci przestępstwa łapownictwa czynnego zart. 229 § 3 k.k,, w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do zakwalifikowania zarzucanego oskarżonemu czynu jako przestępstwa zart. 229 § 1 k.k,

Mając na uwadze powyżej sformułowane zarzuty, obrońca wniósł o:

1
zmianę wyroku Sądu I instancji i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu zart. 229 § 3 k.k., ewentualnie

2
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

3
zasądzenie na rzecz obrońcy z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu, jednocześnie oświadczając, że koszty nie zostały opłacone w całości ani części.

Sąd zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego, jak i oskarżonego osobiście, zasługuje na uwzględnienie w zakresie, w jakim podnosi się w niej zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, mającego istotny wpływ na treść wyroku. Skarżący słusznie wskazują na występującą w materiale dowodowym istotną rozbieżność między wersjami zdarzenia opisanymi w notatkach służbowych, jak również wynikającą z zeznań świadka.
Należy zauważyć, że w treści nieoznaczonej datą notatki służbowej, skierowanej przez świadkaJ. K. (1)do dyrektora Aresztu ŚledczegoW.B.(k. 32), jak również notatki służbowej dowódcy zmianyC. Ś.z dn. 23 lipca 2010 r. (k. 27) oraz w raporcie z przebiegu służby (k. 73), dotyczących zdarzenia związanego z wykryciem suszu roślinnego w paczce żywnościowej skierowanej doD. F. (1), brak jest jakiejkolwiek informacji o obietnicy udzielenia korzyści majątkowej, jaką miał złożyć oskarżony wobec funkcjonariusza. Informacji tej nie ma również w protokołach przesłuchania w/w w charakterze świadka z dn. 23 lipca 2010 r. (k. 33-34). Tymczasem w znajdującej się w aktach notatce służbowej sporządzonej przezJ. K., datowanej na dzień 23 lipca 2010 r. (k. 16), znajduje się już informacja o tym, że oskarżony miał zaproponować mu korzyść majątkową w kwocie 200 zł w zamian za odstąpienie od czynności służbowych i wydanie mu zawiniątek foliowych na następnej służbie dziennej, tj. dnia 27 lipca 2010 r., o której to propozycji funkcjonariusz powiadomił dowódcę zmiany.
Wątpliwości pojawiają się również w odniesieniu do treści samej propozycji, którą miał sformułować oskarżony w stosunku do funkcjonariusza Służby Więziennej. We wskazanej wyżej notatce (k. 16) wskazano, że obietnica udzielenia korzyści majątkowej została złożona w zamian za dokonanie naruszenia przez funkcjonariusza przepisów prawa, tj. oddania oskarżonemu nielegalnego towaru, ujawnionego w trakcie kontroli. W ten sam sposóbJ. K.zeznał przesłuchany w dn. 6 grudnia 2010 r. w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym (k. 66-67). Tymczasem w zeznaniach złożonych przed sądem na rozprawie głównej (k. 205-206) świadek stwierdził jedynie, że kwota została mu zaproponowana za odstąpienie od czynności służbowej, tzn. aby nie powiadamiał o tym fakcie dowódcy. W zeznaniach tych brak jest wskazania, że łapówka została zaproponowana w zamian za przekazanie oskarżonemu nielegalnej zawartości paczki, tj. trzech zawiniątek z suszem roślinnym, co stanowi istotną różnicę w stosunku do zeznań złożonych w toku postępowania przygotowawczego. Wobec tego nie wyjaśnione w dostateczny sposób, od jakiej konkretnie czynności służbowej funkcjonariusz miał odstąpić w zamian za zaproponowaną kwotę. Należy zauważyć, że w świetle obecnie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją przynajmniej trzy opcje, czego odstąpienie od czynności miałoby dotyczyć: kontroli paczki – co spowodowałoby przekazanie w ręce oskarżonego jej nielegalnej zawartości; powiadomienia przełożonego o wykryciu substancji zabronionych w paczce; zainicjowania przez funkcjonariusza postępowania dyscyplinarnego w tej sprawie. Ma rację obrońca, że w tym ostatnim przypadku nie może być mowy o naruszeniu przepisów prawa w rozumieniuart. 229 § 3 k.k., gdyż decyzja o skierowaniu takiego wniosku ze swej natury charakteryzuje się pewnym stopniem uznaniowości, co oznacza, że nie musi stanowić on bezwzględnego obowiązku wynikającego z przepisów (co wynika również z powołanego przez Sąd I instancji wyroku SN z dn. 11 listopada 1985 r., V KRN 801/85, OSNPG 1986, nr 6, poz. 81).
Sąd pierwszej instancji, ustalając stan faktyczny w sprawie, nie odniósł się do wskazanych wyżej rozbieżności i błędnie ocenił w uzasadnieniu wyroku, że zeznania świadka są w pełni spójne i konsekwentne. Należy uznać, że sprzeciwia się to zasadzie wyrażonej wart. 7 k.p.k., nakazującej organom procesowym kształtować przekonanie z uwzględnieniem wszystkich przeprowadzonych dowodów. Sąd nie podjął również w toku sprawy wystarczających działań zmierzających do właściwego wyjaśnienia pojawiających się wątpliwości co do przebiegu zdarzenia, nie wskazał, na czym w ocenie Sadu miało polegać „odstąpienie od czynności służbowych”, ani nie wskazał w uzasadnieniu, dlaczego przyjął i uznał za stosowną kwalifikację zawartą w akcie oskarżenia, a wynikającą z poczynionych przez prokuratora w postępowaniu przygotowawczym ustaleń, iż oskarżony zaproponował łapówkę funkcjonariuszowi w zamian za przekazanie mu nielegalnej zawartości paczki. Ten brak postępowania dowodowego uniemożliwia obiektywne stwierdzenie czy czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona podstawowego typu przestępstwa zart. 229 § 1 k.k., czy też jego kwalifikowanej formy zart. 229 § 3 k.k., co w związku ze zróżnicowanymi granicami ustawowego zagrożenia, przewidzianego w powyższych przepisach, znacząco wpływa na potencjalną odpowiedzialność karną oskarżonego.
W zakresie, w jakim w apelacji obrońcy oskarżonego podniesiono zarzuty obrazy prawa procesowego, mogącego mieć wpływ na treść orzeczenia, należy uznać, że są one w istocie rozwinięciem zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych i dotyczą tej samej wady orzeczenia. W zakresie, w jakim apelacja oskarżonego dotyczy obrazy przepisów prawa materialnego, tj. niewłaściwego zastosowaniaart. 229 § 3 k.k.zamiastart. 229 § 1 k.k., należy uznać, że jest wtórny wobec stwierdzonego błędu w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zakwalifikowania czynu z odpowiedniego przepisuKodeksu karnego.
Wobec stwierdzenia powyższej wady, mającej istotny wpływ na treść orzeczenia, a zważywszy na treśćart. 437 § 2 k.p.k.orazart. 453 § 1 k.p.k., wobec konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego co do istoty sprawy, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Północ do ponownego rozpoznania.
Wobec uchylenia zaskarżonego orzeczenia i skierowania go do ponownego rozpoznania, zgodnie zart. 626 § 1 k.p.k., Sąd nie orzekał o kosztach procesu, gdyż wyrok nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie i obowiązek ten spoczywa na rozpoznającym sprawę Sądzie I instancji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd pierwszej instancji wyjaśni wątpliwości pojawiające się w sprawie i dokona ponownego ustalenia stanu faktycznego w oparciu o całokształt materiału dowodowego, oceniając jego kompletność i wiarygodność. W szczególności Sąd powinien ustalić, dlaczego w odniesieniu do przedmiotowego zdarzenia sporządzone zostały dwie różnobrzmiące notatki służbowe i wyjaśnić zachodzące między nimi rozbieżności. Sąd przesłucha ponownie świadkaJ. K. (1)na okoliczność, za odstąpienie od jakiej dokładnie czynności oskarżony miał proponować mu korzyść majątkową, celem ustalenia prawidłowej kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu, a ponadto w celu wyjaśnienia przyczyn wskazanych wyżej rozbieżności oraz różnic między zeznaniami złożonymi przez niego w postępowaniu przygotowawczym (k. 33-34, 66-67) oraz na rozprawie głównej (k. 205-206).