Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 139/14
Data wyroku: 2014-11-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Naftyńska

Sygn. akt I Ns 139/14

POSTANOWIENIE
Dnia 13 listopada 2014 roku
Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Elżbieta Naftyńska
Protokolant sekretarz sądowy Anna Kubis
po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 roku w GorzowieW..
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. P.
z udziałem uczestnikaE. T.
w trybie wyborczym

postanawia

I
Nakazać uczestnikowiE. T.sprostowanie nieprawdziwych informacji o wadach budynku przedszkola publicznego wD.oraz niedostosowania budynkuSzkoły Podstawowej (...)wD.do potrzeb uczących się tam uczniów w formie oświadczenia na antenie(...)G.o następującej treści „E. T.kandydat na BurmistrzaD.z ramienia Komitetu Wyborczego WyborcówE. T.oświadcza, że dnia 5 listopada 2014 roku na antenie(...)G.w programie „K. s.–M. P.iE. T.kandydaci na BurmistrzaD.” udzielił nieprawdziwych informacji twierdząc, że przedszkole publiczne wD.jest wykonane w technologii kartonowo – azbestowej i nie spełnia prawie wszystkich norm oraz że dzieci uczące się wSzkole Podstawowej (...)wD.nie mieszczą się tam i muszą biegać pół kilometra do stołówki, choć w rzeczywistości obiekty te są wysokiej jakości, nowoczesne, wyremontowane, a podopieczni mają wszystkie świadczenia na miejscu”, przy czym tekst ma zajmować cały ekran i mieć czcionkę łatwą do przeczytania na antenie(...)G., w czasie zbliżonym do publikacji materiałów wyborczych, pięciokrotnie po 20 sekund każda publikacja dotycząca sprostowania na koszt uczestnika.

II
W pozostałej części wniosek oddalić.

Sygn. akt I Ns 139/14

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. P.we wniosku złożonym w trybie wyborczym domagał się nakazania uczestnikowi postępowaniaE. T.sprostowania nieprawdziwych informacji o rzekomych wadach budynku przedszkola publicznego wD.oraz niedostosowaniu budynkuSzkoły Podstawowej (...)wD.do potrzeb uczących się tam uczniów w formie oświadczenia na antenie(...)G.o następującej treści „E. T.kandydat na BurmistrzaD.z ramienia Komitetu Wyborczego WyborcówE. T.oświadcza, że dnia 5 listopada 2014 roku na antenie(...)G.w programie „K. s.” –M. P.iE. T.kandydaci na BurmistrzaD.” udzielił nieprawdziwych informacji twierdząc, że przedszkole publiczne wD.jest wykonana w technologii kartonowo – azbestowej i nie spełnia prawie wszystkich norm oraz że dzieci uczące się wSzkole Podstawowej (...)nie mieszczą się tam i muszą biegać pół kilometra do stołówki, choć w rzeczywistości obiekty te są wysokiej jakości, nowoczesne, wyremontowane, a podopieczni mają wszystkie świadczenia na miejscu”, przy czym tekst ma zajmować cały ekran i mieć wielkość łatwą do przeczytania na antenie(...)G., w czasie zbliżonym do publikacji materiałów wyborczych, pięciokrotnie po 20 sekund każda publikacja sprostowania. Ponadto domagał się nakazania uczestnikowi wpłacenia kwoty 10.000 złotych na rzeczTowarzystwa (...)wZ.Koło Pomocy (...)wD..
W uzasadnieniu wniosku podał, że w dniu 5 listopada 2014 roku na antenie(...)G.został nadany program „K. s.”, będący debatą wyborczą pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania jako kandydatami na burmistrzaD., przy czym wnioskodawca pełni obecnie funkcję burmistrzaD.. Podczas tej debaty uczestnik udzielił nieprawdziwych informacji o funkcjonowaniu przedszkola miejskiego iSzkoły Podstawowej (...)wD.. W swojej wypowiedzi podał, że przedszkole jest kartonowo – azbestowe, praktycznie wszystkie jego normy są niedopuszczane, natomiast szkoła nie mieści uczniów i należałoby rozpocząć od budowy nowego przedszkola i rozbudowy szkoły, aby młodzież uczyła się w jednym kompleksie i nie musiała na obiady biegać pół kilometra dalej.
Te wypowiedzi są nieprawdziwe zdaniem wnioskodawcy i miały na celu jego zdyskredytowanie, albowiem to on jako burmistrz odpowiada za stan budynków w opinii wyborców. Tymczasem Szkoła(...)jest zlokalizowana w zabytkowym obiekcie, który przeszedł generalny remont w 2010 roku, posiada salę gimnastyczną, korzysta też z hali sportowej przyulicy (...), choć nie jest to konieczne. Poza zajęciami na tej hali wszystkie zajęcia dydaktyczne odbywają się w budynku szkolnym, tam również dzieci mają zapewnione wyżywienie, o czym świadczy dołączone oświadczenie dyrektora szkoły. Natomiast przedszkole publiczne łącznie z przedszkolem niepublicznym zaspokajają obecnie potrzeby mieszkańcówD..
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku. Podał, że istotnie brał udział w programie telewizyjnym z wnioskodawcą, jednak program ten miał czysto publicystyczny charakter i nie nosił znamion debaty wyborczej. Tym samym poglądy uczestnika w nim wyrażone nie mają związku ze zbliżającymi się wyborami. Wypowiedzi uczestnika o przedszkolu i szkole wD.nie miały na celu zdyskredytowania wnioskodawcy w ocenach wyborców. Ponadto twierdzenia uczestnika nie były informacjami, a jedynie jego ocenami i również dlatego nie mogą być badane z punktu ich prawdziwości.
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek okazał się częściowo uzasadniony. Zgodnie z art. 111 § 1 Kodeksu Wyborczego jeżeli rozpowszechniane, w tym również w prasie w rozumieniuustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe(Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zmianami), materiały wyborcze, w szczególności plakaty, ulotki i hasła, a także wypowiedzi lub inne formy prowadzonej agitacji wyborczej, zawierają informacje nieprawdziwe, kandydat lub pełnomocnik wyborczy zainteresowanego komitetu wyborczego ma prawo wnieść do sądu okręgowego wniosek o wydanie orzeczenia:
1) zakazu rozpowszechniania takich informacji;
2) przepadku materiałów wyborczych zawierających takie informacje;
3) nakazania sprostowania takich informacji;
4) nakazania publikacji odpowiedzi na stwierdzenia naruszające dobra osobiste;
5) nakazania przeproszenia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone;
6) nakazania uczestnikowi postępowania wpłacenia kwoty do 100.000 złotych na rzecz organizacji pożytku publicznego.
Natomiast zgodnie z § 5a powołanego przepisu do sprostowania, odpowiedzi lub przeprosin publikowanych w programach nadawców radiowych lub telewizyjnych stosuje się przepisyustawy z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizjidotyczące działalności reklamowej w programach telewizyjnych i radiowych, z tym że czas przeznaczony na ich publikację nie jest wliczany do dopuszczalnego wymiaru czasu emisji reklam określonego w art. 16 tej ustawy.
Kampania wyborcza powinna być prowadzona według określonych ustawą reguł i zasad. W toku rywalizacji kandydatów i ich komitetów wyborczych o zdobycie mandatu może dojść do złamania tych zasad, zarówno o charakterze drastycznym jak i nieznacznym. Powołany przepis ustanawia ochronę prawną w okresie kampanii wyborczej dla kandydata i pełnomocnika zainteresowanego komitetu wyborczego przed nieprawdziwymi informacjami zawartymi w materiałach wyborczych rozpowszechnianych w prasie, na plakatach, ulotkach, hasłach, a także wypowiedziach lub w innych formach agitacji wyborczej. Celem tego przepisu jest nie tylko ochrona uczestników kampanii wyborczej (kandydatów i komitetów wyborczych) przed skutkami rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, ale również ocena prawidłowości przebiegu kampanii wyborczej, rywalizacji politycznej, zasad uczciwej konkurencji wyborczej, co ma zapobiegać zniekształcaniu opinii i ocen wyborców.
Sąd bada więc w sprawie wyborczej, czy zakwestionowana przez wnioskodawcę forma wypowiedzi jest materiałem wyborczym i formą agitacji wyborczej oraz czy informacje w niej zawarte są prawdziwe. Przepis ten dotyczy podawanych w materiałach odnoszących się do kampanii wyborczej faktów. Zadaniem sądu jest więc zbadanie, czy fakty te zostały przedstawione w sposób obiektywny, prawdziwy czy też niezgodnie z prawdą.
W niniejszej sprawie wnioskodawca jest obecnie burmistrzemD.i ubiega się o ponowny wybór na to stanowisko, natomiast uczestnik postępowania jest kandydatem na burmistrzaD.. W dniu 5 listopada 2014 roku wnioskodawca i uczestnik brali udział w programie telewizji regionalnej(...)G.i przedstawiali tam w ramach trwającej kampanii wyborczej swoje propozycje zmian w regionie. Prowadzący program telewizyjny wyraźnie nawiązał do zbliżających się wyborów samorządowych i przedstawił wnioskodawcę oraz uczestnika jako kandydatów na stanowisko burmistrzaD.. Wypowiedzi tam składane należy zatem uznać za związane ze zbliżającymi się wyborami burmistrzaD.. Uczestnik postępowania w swojej wypowiedzi między innymi skomentował negatywnie stan przedszkola miejskiego iSzkoły Podstawowej (...)wD.podając, że przedszkole wykonane jest w technologii kartonowo – azbestowej i nie spełnia prawie wszystkich norm, natomiast uczniowie szkoły nie mieszczą się w niej i muszą chodzić na posiłki do stołówki oddalonej od szkoły o pół kilometra. Taka treść wypowiedzi wynika wprost z dołączonego do akt sprawy nagrania złożonego przez wnioskodawcę, na którym zarejestrowano program telewizyjny "K. s." z dnia 5 listopada 2014 roku. Wypowiedź ta zdaniem sądu miała charakter kampanii negatywnej, przedstawiającej obecnego burmistrza - wnioskodawcę w niniejszej sprawie w złym świetle, jako osoby nie dbającej o potrzeby mieszkańcówD.związane ze szkolnictwem. Tymczasem wnioskodawca właśnie osiągnięcia w dziedzinie szkolnictwa traktuje wyjątkowo w swojej kampanii wyborczej i na tym tle ma zasługi, o czym zeznał na rozprawie. Wypowiedzi uczestnika postępowania dotknęły go więc, tym bardziej że odbiegają od rzeczywistości. Może to przełożyć się na ocenę wyborców i zmniejszyć szanse wyborcze wnioskodawcy w nadchodzących wyborach. Zrozumiałe jest w tych okolicznościach żądanie wnioskodawcy udzielenia mu ochrony prawnej przewidzianej powołanym przepisem Kodeksu Wyborczego.
Dołączone do wniosku dokumenty wskazują, że zarówno stan szkoły podstawowej jak i przedszkola miejskiego wD.są dobre i informacje podane przez uczestnika postępowania nie polegały na prawdzie.
Jeśli chodzi oSzkołę Podstawową (...)wD., to z protokołu odbioru końcowego z dnia 13 października 2010 roku wynika, że zabytkowy budynek szkoły został zmodernizowany. Wyniki prób technicznych oceniono pozytywnie. Ponadto z oświadczenia dyrektora tej szkołyS. W.wynika, że placówka znajduje się w doskonałym stanie, jest tuż po remoncie, posiada salę gimnastyczną, a uczniowie mają zapewnione korzystanie ze stołówki mieszczącej się w budynku szkoły. Powyższe dowody wskazują więc na to, że nieprawdziwe były wypowiedzi uczestnika podane w dniu 5 listopada 2014 roku podczas programu telewizyjnego o tym, że uczniowie nie mieszczą się w budynku szkolnym i muszą chodzić do odległej o pół kilometra stołówki.
Co do przedszkola miejskiego przyulicy (...)wD., to zgodnie z dołączonym do wniosku protokołem kontroli pięcioletniej stanu budynku z 2011 roku, nie stwierdzono w budynku przedszkola uszkodzeń lub braków wymagających podjęcia jakichkolwiek działań. Stan budynku oceniono jako dobry, nie wpisano także uwag lub zaleceń do wykonania. Dach na budynku przedszkola jest w stanie dobrym, ma konstrukcję drewnianą, wykonany został z papy termozgrzewalnej i blachy powlekanej. Stan sieci hydrantowej przedszkola, stan kominów były także sprawdzane systematycznie i posiadają pozytywną opinię. Natomiast z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że w 2006 roku rozpoczęto i zakończono prace przy demontażu płyt eternitowych z budynku przedszkola. Nie jest zatem prawdziwa informacja uczestnika, że budynek przedszkola to technologia kartonowo – azbestowa.
Przeprowadzone w sprawie dowody (nagranie na płycie CD, dokumenty dotyczące prac remontowych szkoły i przedszkola, przeglądu instalacji w tych budynkach, oświadczenie dyrektora szkoły, zeznania uczestnika i wnioskodawcy) wykazały w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości, że wypowiedzi uczestnika postępowania odnośnie stanuszkoły podstawowej (...)i przedszkola miejskiego wD.były niezgodne z rzeczywistością i tym samym nieprawdziwe. Skoro wypowiedzi te padły podczas programu w trakcie kampanii wyborczej na antenie telewizji regionalnej, uzasadnione jest żądanie wniosku, by uczestnik postępowania sprostował nieprawdziwe wypowiedzi poprzez odpowiednie ogłoszenie na antenie tej telewizji. Z tych względów żądanie wniosku zawarte w punkcie pierwszym należało uwzględnić na podstawie powołanego przepisu Kodeksu Wyborczego, o czym orzeczono w punkcie pierwszym postanowienia sądu.
Natomiast żądanie nakazania uczestnikowi wpłacenia kwoty 10.000 złotych na rzecz wskazanej przez wnioskodawcę organizacji pożytku publicznego jest zdaniem sądu nieuzasadnione i stanowiłoby nadmierne obciążenie finansowe dla uczestnika. Sąd uznał, że nakaz sprostowania nieprawdziwych wypowiedzi wyczerpuje przesłanki niezbędnej ochrony prawnej wnioskodawcy przed niezgodnymi z prawdą wypowiedziami uczestnika i stanowi dla niego adekwatną dolegliwość za naruszenie zasad uczciwej kampanii wyborczej. Dlatego wniosek w pozostałej części został oddalony w punkcie drugim postanowienia sądu.