Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 30/14
Data wyroku: 2014-03-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Lesiewska, do Joanna Wojciechowska, Mirosław Kędzierski-sprawozdawca
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Wolności
Podstawa prawna: art. 190§1 k.k. i inne
Teza: Wprawdzie w chwili rozprawy Sąd Rejonowy nie dysponował żadnymi informacjami, które wskazywałyby na to, że oskarżony przebywa w Zakładzie Karnym oraz, że chciałby uczestniczyć w rozprawie, więc miał podstawy do tego by wydać postanowienie na podstawie art. 376 § 1 i § 2 k.p.k. i uznać nieobecność oskarżonego na rozprawie za nieusprawiedliwioną, niemniej nie oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

Sygn. akt.IV Ka 30/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 marca 2014 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Mirosław Kędzierski - sprawozdawca
Sędziowie SO Danuta Lesiewska
SR del. do SO Joanna Wojciechowska
Protokolant sekr. sądowy Marcin Białowąs
przy udziale Gizeli KubickiejProkuratora Prokuratury Okręgowejw Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 roku
sprawyS. C.
oskarżonego zart. 190a§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.,art. 288§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.,art. 190§1 k.k.w zw. zart. 64§1 k.k.,
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego i jego obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 25 września 2013 roku sygn. akt XVI K 610/13,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 25 września 2013r. w sprawie sygn. akt XVI K 610/13 Sąd Rejonowy w Bydgoszczy:

⚫

uznał oskarżonegoS. C.za winnego tego, że w okresie od września 2012r. do 18 listopada 2012r. na terenieB.uporczywie nękałM.M.w ten sposób, że wysyłał na jej telefon komórkowy krótkie wiadomości tekstowe ze swojego telefonu w ilości kilkudziesięciu dziennie zawierające groźby pozbawienia życia i uszkodzenia ciała, które wywołały u pokrzywdzonej uzasadnione obawy , że zostaną one spełnione, nachodził ją w miejscu zatrudnienia, umieszczał obraźliwe napisy na ogrodzeniu w miejscu jej zamieszkania, groził uszkodzeniem mienie oraz pozbawieniem życia i uszkodzeniem ciała, śledził, co wzbudziło w pokrzywdzonej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia oraz naruszyło jej prywatność, tj. przestępstwa zart.190a§1 kkiart.190§1 kkw zw. zart.11§2 kki w zw. zart.64§1 kki za to w myślart.11§3 kk, na podstawieart.190a§1 kkskazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności ;

uznał oskarżonegoS. C.za winnego tego, że w okresie od 14 listopada 2012r. do 18 listopada 2012r. wB.przyul. (...)działając w krótkich odstępach czasu, dokonał uszkodzenia pojazdu „A. (...)”nr rej. (...)poprzez zarysowanie powłoki lakierniczej boku kierowcy, w wyniku czego powstały straty łączne w wysokości 3.000 zł na szkodęJ. D., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat od odbycia kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 6 kwietnia 2005r. sygn. akt III K 38/05 orzeczonej w wymiarze 5 lat za przestępstwo zart.280§2, art.283 kkw zw. zart.280§1 kk,art.278§1 i 3 kkodbytej w okresie od 23 grudnia 2006r. do 27 maja 2009r. tj. przestępstwa zart.288§1 kkw zw. zart.12 kkw zw. zart.64§1 kki za to na podstawieart.288§1 kkskazał go na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;

uznał oskarżonegoS. C.za winnego tego, że w dniu 29 listopada 2012r. na terenieB.kierował groźby karalne doJ. D.w ten sposób, że wykonał połączenie telefoniczne na numer pokrzywdzonego , a w trakcie rozmowy zagroził pozbawieniem życia, uszkodzeniem ciała i mienia, co wzbudziło w pokrzywdzonym uzasadnioną obawę spełnienia tj. przestępstwa zart.190§1 kkw zw. zart.64§1 kki za to na podstawieart.191§1 kkskazał go na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

na podstawieart.85 kkiart.86§1 kkw miejsce orzeczonych wyżej kar jednostkowych wymierzył oskarżonemu łączną karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności;

na podstawieart.46§1 kkorzekł od oskarżonegoS. C.na rzecz pokrzywdzonegoJ. D.naprawienie szkody w kwocie 3.000 zł;

zwolnił oskarżonego od uiszczenia opłaty i ponoszenia kosztów procesu w sprawie, obciążając nimi Skarb Państwa.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśli oskarżony i jego obrońca.

O b r o ń c ana zasadzieart.425§2 kpkzaskarżył powyższy wyrok w całości z wyłączeniem pkt VI.
Na podstawieart.439§1 pkt 11 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazęart.117§2 kpkw zw. zart.374§1 kpkw zw. zart.376§2 kpkiart.6 kpkpoprzez przeprowadzenie rozprawy w dniu 25 września 2013r. oraz rozpoznanie i osądzenie sprawy pod nieobecnośćS. C.spowodowaną zatrzymaniem oskarżonego w dniu 13 sierpnia 2013r. i osadzeniem go w Zakładzie Karnym wR., co uniemożliwiło oskarżonemu stawiennictwo na rozprawie, a w konsekwencji pozbawiło go prawa do obrony.
Na podstawieart.427§1 kpkwniósł o uchylenie zaskarżonego w całości z wyłączeniempkt VIi w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

O s k a r ż o n yS. C. (1)w swojej apelacji wyrokowi zarzucił „pozbawienie go prawa do obrony i rzetelnego procesu poprzez nie sprowadzenie go na rozprawę w dniu 25 września 2013r. … oraz że pomimo wcześniejszego złożenia wniosków dowodowych dotyczących przesłuchania świadkówA. U.iR. S.nie zostali oni przesłuchani … nie została też przesłuchana kadra pracownicza Pizzerii(...)… gdzie rzekomo nachodził pokrzywdzonąM.M.pomimo złożonego wniosku … „
W konkluzji oskarżony wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacje oskarżonego i jego obrońcy okazały się zasadne w stopniu oczywistym.
Wskazać trzeba, że w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji doszło do sytuacji, w której sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.
Na rozprawie w dniu 9 września 2013 r. Sąd postanowił na podstawieart. 376 § 2 k.p.k.rozpoznać sprawę pod nieobecnośćS. C., prawidłowo powiadomionego o terminie rozprawy sądowej, który nie stawił się na nią, nie wnosząc o odroczenie rozprawy. Na rozprawie przeprowadzono dowód z zeznań świadkaJ. D.po czym przewodniczący zarządził przerwę w rozprawie do dnia 25.09.2013 roku godz.8.30. W dniu 23 września 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo oskarżonego z dnia 12.09.2013 roku, w którym informował on, że aktualnie jest osadzony w Zakładzie Karnym wK.i wnosił o przetransportowanie go do AŚ wB.celem umożliwienia mu wzięcia udziału w rozprawie. Pismo oskarżonego wpłynęło do Wydziału rozpoznającego sprawę w dniu 25 września o godzinie 12.15 a więc już po zakończeniu postępowania, jako że Sąd w tym dniu po ujawnieniu dokumentów z akt sprawy o godzinie 9.00 wydał wyrok.
Tak ustalone okoliczności wskazują na to, że wprawdzie w chwili rozprawy w dniu 25 września Sąd Rejonowy nie dysponował żadnymi informacjami, które wskazywałyby na to, że oskarżony przebywa w Zakładzie Karnym oraz że chciałby uczestniczyć w rozprawach, więc Sąd miał podstawy do tego by wydać postanowienie na podstawieart. 376 § 1 i § 2 k.p.k.i uznać nieobecność oskarżonego na rozprawie za nieusprawiedliwioną, niemniej nie oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do uchybienia określonego wart. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.Nie budzi bowiem wątpliwości, iż oskarżonyS. C.z usprawiedliwionych przyczyn nie brał udziału w rozprawie w dniu 25 września 2013 r., jak również to, że przed terminem tej rozprawy przedsięwziął czynności mające na celu poinformowanie sądu o przyczynach swej nieobecności i wnosił o odroczenie rozprawy (na kilkanaście dni przed rozprawą wysłał do sądu stosowne pismo), jednak z przyczyn od niego niezależnych jego pismo dotarło do sądu już po przeprowadzeniu rozprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sytuacji, w której brak wiedzy sądu o okolicznościach obiektywnie uniemożliwiających oskarżonemu udział w rozprawie nie jest skutkiem zaniechania ze strony oskarżonego, lecz wynikiem przeszkody żywiołowej lub innej wyjątkowej przyczyny, ujawnienie dopiero po dokończeniu rozprawy okoliczności uniemożliwiających oskarżonemu w niej udział, powoduje konieczność uznania, iż doszło do naruszenia normyart. 376 § 2 k.p.k., choćby sądu orzekającego nie obciążał brak staranności w ocenie przewidzianych wart. 117 § 2 k.p.k.przesłanek (tak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2002 r., I KZP 8/02, OSNKW 2002/5-6/33). Bez znaczenia jest przy tym zarówno to, iż sąd nie dysponował wiedzą o fakcie osadzenia oskarżonego w Zakładzie Karnym, ani też to, czy oskarżony faktycznie miał możliwość poinformowania sądu o tym fakcie. Zarzut odwoławczy stawiany jest wszak nie sądowi, lecz jego orzeczeniu, zaś zasadność tego zarzutu podlega ocenia przez pryzmat sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znalazł się skarżący.
W tej sytuacji nie sposób uznać, iż na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu 25 września 2013 r. ( a prawdopodobnie też w dniu 9 września ) doszło do niestawiennictwa oskarżonego na rozprawie bez usprawiedliwienia, skoro oskarżony podjął czynności zmierzające do usprawiedliwienia swej nieobecności i odroczenia rozprawy, jednak jego pismo, mimo że wysłane na kilkanaście dni przed terminem rozprawy, dotarło do Sądu rozpoznającego sprawę, już po zakończeniu rozprawy.
W tego rodzaju sytuacji, w odniesieniu do realiów sprawy niniejszej, jako zasadna jawi się konstatacja, że warunki określone wart. 376 § 2 k.p.k.nie zostały spełnione. Pozbawionemu bowiem wolności oskarżonemu w żadnym razie nie można przypisać, iż nie stawił się na rozprawie bez usprawiedliwienia, z własnej woli, skoro nie mógł przecież swobodnie dysponować swoją osobą. A zatem, skoro nie było spełnionych warunków określonych wart. 376 § 2 k.p.k., to obowiązywała zasada statuowana wart. 374 § 1 k.p.k.Zgodnie z nią obecność oskarżonego na rozprawie głównej jest obowiązkowa, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. W sprawie niniejszej niesporne jest, że w dniu 25 września 2013 r., kiedy to przeprowadzono rozprawę główną i wydano wyrok, oskarżony pozbawiony był wolności w innej sprawie. Abstrahując zatem od tego, czy oskarżony został osobiście zawiadomiony o terminie rozprawy głównej w rozumieniuart. 377 § 3 k.p.k.zasadnym jest przyjęcie, że nie zachodzi żaden przewidziany w ustawie wyjątek od zasady wynikającej zart. 374 § 1 k.p.k.Prowadzenie zaś rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, musi być uznane za uchybienie przewidziane wart. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.a polegające na rozpoznaniu sprawy przez Sąd pierwszej instancji pod nieobecność oskarżonego. Zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej skutkuje uchyleniem wyroku sądu I instancji i przekazaniem sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie niniejszej nie da się usprawiedliwić przeprowadzenia rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, jako że nie zachodzi żadna z okoliczności pozwalających na przyjęcie, iż nie znajduje zastosowania reguła wyrażona wart. 374 § 1 k.p.k.W konsekwencji zasadnym jest przyjęcie, że sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, którego obecność na rozprawie głównej była obowiązkowa i uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawieart. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.i przekazane sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Biorąc pod uwagę powyższe, ocena pozostałych zarzutów sformułowanych w apelacji oskarżonego jest przedwczesna a przy tym nie jest konieczna w rozumieniuart. 436 k.p.kdla dalszego toku postępowania, skoro zarzuty te dotyczą nieprzeprowadzenia wnioskowanych dowodów z zeznań świadków.
Mając na uwadze powyższą argumentację orzeczono jak w wyroku.