Sąd Okręgowy w Białymstoku
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 272/14
Data wyroku: 2014-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Urszula Wynimko, Bogusław Suter, Grażyna Wołosowicz
Słowa kluczowe: Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: art. 567 k.p.c., art. 618 § 2 k.p.c. w zw z art. 688 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 272/14

POSTANOWIENIE
Dnia 24 kwietnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Wołosowicz (spr.)

Sędziowie:

SSO Bogusław Suter
SSO Urszula Wynimko

Protokolant:

st. sekr. sąd. Zofia Szczęsnowicz

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. G.
z udziałemM. G. (1),K. G. (1)iM. G. (2)
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaM. G. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku
z dnia 31 grudnia 2013 r. sygn. akt II Ns 6666/12
postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Białymstoku, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. G.wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej położonej wB.przyulicy (...), oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), o powierzchni 0,0581 ha, dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Białymstoku w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). Jako sposób zniesienia współwłasności zaproponowała ona sprzedaż cywilną i podział uzyskanej w drodze licytacji kwoty stosownie do udziałów współwłaścicieli, ewentualnie przyznanie własności nieruchomości na rzecz uczestników postępowania, ze spłatą na jej rzecz terminie do 3 miesięcy.
Uczestnicy postępowania:M. G. (1),K. G. (1)iM. G. (2)ostatecznie poparli wniosek o przyznanie własności nieruchomości na ich rzecz w udziałach po 1/3 ze spłatą dla wnioskodawczyni.M. G. (1)zadeklarował spłatę w terminie 3 miesięcy, a pozostali uczestnicy postępowania w terminie 3 lat, w trzech ratach.
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2013 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku ustalił, iż przedmiotem zniesienia współwłasnościA. G.,M. G. (1),K. G. (1),M. G. (2)po 1/4 części każdego z nich jest zabudowana nieruchomość położona wB.przyulicy (...), oznaczonanumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,0581 ha, dla której w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Białymstoku prowadzona jestksięga wieczysta numer (...), o wartości 643 000 zł (punkt I postanowienia); dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej w pkt. I niniejszego orzeczenia w ten sposób, że  nieruchomość zabudowaną szczegółowo opisaną w pkt. I niniejszego orzeczenia przyznał na współwłasność:

a
M. G. (1), synowiM.iN., w 1/3 części,

b
K. G. (1), córceM.iA. M., w 1/3 części,

c
M. G. (2), synowiM.iA. M., w 1/3 części (punkt II postanowienia).

Tytułem spłaty zasądził odM. G. (1)na rzeczA. G.kwotę 53 583,34 zł płatną w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, z ustawowymi odsetkami w wysokości 13 % w stosunku rocznym na wypadek uchybienia w terminie płatności (punkt III postanowienia); tytułem spłaty zasądził odK. G. (1)na rzeczA. G.łączną kwotę 53 583,33 zł płatną w trzech ratach:
a) pierwsza w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2014 r.

b
druga w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2015 r.

c
trzecia w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2016 r.

- wszystkie trzy raty płatne z ustawowymi odsetkami w wysokości 13% w stosunku rocznym na wypadek uchybienia w terminie płatności którejkolwiek z nich (punkt IV postanowienia);
tytułem spłaty zasądził odM. G. (2)na rzeczA. G.łączną kwotę 53 583,33 zł płatną w trzech ratach:

a
pierwsza w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2015 r.

b
druga w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2016 r.

c
trzecia w wysokości 17 861,11 zł płatna w terminie do 31 grudnia 2017 r.

- wszystkie trzy raty płatne z ustawowymi odsetkami w wysokości 13 % w stosunku rocznym na wypadek uchybienia w terminie płatności którejkolwiek z nich (punkt V postanowienia).
Spłatę opisaną w pkt. IV niniejszego orzeczenia Sąd Rejonowy zabezpieczył hipoteką przymusową w wysokości 53 583,33 zł w księdze wieczystej prowadzonej w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Białymstoku numer(...), na udziale 1/3K. G. (1)w nieruchomości położonej wB.przyulicy (...), oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,0581 ha (punkt VI postanowienia); spłatę opisaną w pkt. V niniejszego orzeczenia zabezpieczył hipoteką przymusową w wysokości 53 583,33 zł w księdze wieczystej prowadzonej w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Białymstoku numer(...), na udziale 1/3M. G. (2)w nieruchomości położonej wB.przyulicy (...), oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,0581 ha (punkt VII postanowienia); oddalił wniosek o zabezpieczenie hipoteką przymusową spłaty należnej odM. G. (1)(punkt VIII postanowienia). Tytułem zwrotu kosztów postępowania zasądził na rzeczA. G.łączną kwotę 506,52 zł, w tym:

a
odM. G. (1)kwotę 168,84 zł

b
odK. G. (1)kwotę 168,84 zł,

c
odM. G. (2)kwotę 168,84 zł (punkt IX postanowienia);

nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa łączną kwotę 973,96 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania tymczasowo pokrytych z sum Skarbu Państwa, w tym:

a
odM. G. (1)kwotę 324,65 zł,

b
odK. G. (1)kwotę 324,65 zł,

c
odM. G. (2)kwotę 324,65 zł (punkt X postanowienia);

w pozostałym zakresie stwierdził, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt XI postanowienia).
Z poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń wynikało, że nieruchomość objęta wnioskiem uprzednio stanowiła wspólność ustawowąA. G.iM. G. (1). Na skutek prawomocnego orzeczenia rozwodu wspólność ta ustała, po czym byli małżonkowie dokonali częściowo zgodnego podziału majątku wspólnego, co do tej nieruchomości darując ją aktem notarialnym po ¼ udziału ma rzecz swoich dzieci:K.iM. G. (3). Obecnie więc, nieruchomość ta stanowiła współwłasność wszystkich zainteresowanych po ¼ części, co potwierdzał aktualny odpis zksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Białymstoku w IX Wydziale Ksiąg Wieczystych. Aktualną wartość nieruchomości Sąd, za biegłą sądowąK. W., przyjął na kwotę 643 000 zł.
Sąd I instancji stwierdził, że ostatecznie poza sporem pozostawał sposób zniesienia współwłasności, a więc przyznanie jej własności uczestnikom postępowania w udziałach po 1/3 części – ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni. Mając zatem na względzie przepisart. 622 k.c.i stanowiska zainteresowanych Sąd Rejonowy w punkcie II orzeczenia wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zgodnej propozycji zniesienia współwłasności. Sporna pozostała natomiast kwestia terminu spłaty. Sąd I instancji wskazał więc, że skoro wartość całej nieruchomości to kwota 643 000 zł, to spłata należna wnioskodawczyni, której udział wynosił ¼ stanowiła kwotę 160 750 zł. Uczestnicy postępowania otrzymali nieruchomość na współwłasność z udziałami po 1/3, a więc spłaty wnioskodawczyni od każdego z nich stanowiły kwoty po 53 583,34 zł - odpowiednio odM. G. (1),K. G. (1)iM. G. (2). Kierując się następnie przepisemart. 212 § 3 k.c.Sąd Rejonowy podkreślił, że oznaczając termin spłaty należało mieć na uwadze, że z jednej strony powinna zostać ona uiszczona niezwłocznie i w pełnej wysokości, ponieważ stanowi równowartość finansową utraconego majątku, ale z drugiej strony należało rozważyć sytuację majątkową i osobistą zobowiązanych do spłat, tak aby oznaczony termin był możliwy do zrealizowania. W tym kontekście Sąd I instancji uznał więc, że wobecK. G. (1)iM. G. (2)obecne możliwości finansowe i sytuacja osobista uniemożliwiały faktyczne pozyskanie funduszy na poczet spłaty, skoro uczestniczka postępowania dopiero rozpoczyna pracę zawodową, a uczestnik postępowania w bieżącym roku kończy studia. W ocenie Sądu Rejonowego, zaproponowany przez nich samych termin spłaty przez trzy lata, w trzech ratach był racjonalnym rozwiązaniem, przy czym wobecK. G. (1)termin ten powinien być liczony od końca 2014 roku, a wobecM. G. (2)od 2015 roku, tak aby po podjęciu pracy zawodowej miał on jeszcze rok na zgromadzenie pierwszej raty. Sąd wyjaśnił przy tym, że uwzględniając propozycję uczestników, wnioskodawczyni w krótkim czasie 3 miesięcy otrzyma odM. G. (1)kwotę 53 583,33 zł, co stanowiło dość znaczną sumę pozwalającą zabezpieczyć jej bieżące potrzeby finansowe lub uzupełnić dochody. Nie uszło również uwadze Sądu I instancji, że w wyniku podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni otrzymała odrębną własność nieruchomości – lokalu użytkowego i samochodu markiM., a zatem nie była osobą ubogą. Podejmując przy tym decyzję o przekazaniu swoim dzieciom udziałów po ¼ w nieruchomości objętej wnioskiem, powinna była ona liczyć się z faktem, że zniesienie współwłasności tej nieruchomości w krótkim czasie może być utrudnione z uwagi na brak dochodów jej dzieci i brak możliwości spłaty po ich stronie. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że przedmiotowa nieruchomość zabezpieczała potrzeby mieszkaniowe wszystkich uczestników, czego wnioskodawczyni również powinna była być świadoma. W ocenie Sądu, nawet jeśli zdecydują się oni na jej sprzedaż, to nie jest to czynność możliwa do zrealizowania w krótkim czasie. W tych okolicznościach, Sąd I instancji uznał więc, że zaproponowany przez uczestników postępowania harmonogram spłat zasługiwał na uwzględnienie, dając realną możliwość wywiązania się przez nich z obowiązku finansowego wobec wnioskodawczyni, która nie wykazała przy tym, aby ten sposób płatności w jakikolwiek sposób zaszkodził jej obecnej sytuacji finansowej i naraził ją na szkodę. Jednocześnie, Sąd Rejonowy stwierdził, że sytuacja osobista i finansowa uczestników postępowania uzasadniała uwzględnienie wniosku wnioskodawczyni o zabezpieczenie spłaty hipoteką przymusową. Sąd oddalił jednak wniosek o zabezpieczenie spłaty hipoteką przymusową na udziale 1/3M. G. (1)uznając, że w jego sytuacji byłoby to nadmierne i nieuzasadnione obciążenie. Uczestnik postępowania posiadał bowiem inną nieruchomość lokalową, stosunkowo duże miesięczne dochody, a przy tym ewentualnie brakującą kwotę zamierzał on pozyskać z kredytu bankowego. Wskazując dalej, żeM. G. (2)iK. G. (1)nie mieli majątku, przy czymM.nie osiągał żadnego dochodu, aK.stosunkowo niewielki Sąd Rejonowy uznał, że hipoteka przymusowa da wnioskodawczyni realne poczucie finansowego bezpieczeństwa, iż otrzyma ona należną jej spłatę.
Sąd I instancji pominął dalej spóźnione twierdzenia i dowodyM. G. (1)zawarte w piśmie procesowym z dnia 27 grudnia 2013 roku, a samo pismo zwrócił - na podstawieart. 207 § 6 k.p.c.wyjaśniając, że uczestnicy postępowania byli pouczani o treściart. 207 k.p.c.i zgodnie zart. 2101k.p.c., a zatem twierdzenia i dowody sformułowane w tym piśmie należało potraktować jako zmierzające do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, a nadto spóźnione.
Orzekając o spłatach wpunktach III – Vorzeczenia Sąd I instancji na podstawieart. 212 § 3 k.c.określił także ustawowe odsetki należne w razie nieterminowego przekazania kwot spłaty.
W dalszej części Sad Rejonowy stwierdził, że udziały zainteresowanych w nieruchomości wspólnej wynosiły po 1/4 części i w takim samym udziale powinni oni partycypować w kosztach sądowych, ponieważ odzwierciedlają one ich stopień zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy.  Koszty postępowania łącznie wyniosły 3 173,96 zł, w tym opłata od wniosku 1 000 zł, opinie biegłej 2 173,96 zł, a więc każdy zainteresowany powinien ponieść koszty w wysokości po 793,49 zł. Wnioskodawczyni w trakcie trwania postępowania uiściła zaliczkę na wydatki w kwocie 300 zł oraz kwotę 1 000 zł jako opłatę od wniosku. Uczestnicy postępowania w toku sprawy uiścili zaś zaliczki na wydatki w wysokości po 300 zł. W tej sytuacji, powinni oni dopłacić brakujące koszty postępowania z ich strony - od każdej osoby tj.M.,K.iM. G. (2)po 493,49 zł. Skoro jednak wnioskodawczyni nadpłaciła koszty sądowe o 506,52 zł, tyle uczestnicy powinni jej zwrócić, a więc każdy z nich po 168,84 zł, o czym orzeczono w punkcie IX postanowienia. Uczestnicy postępowania powinni też zapłacić na rzecz Skarbu Państwa po 324,65 zł, bowiem w toku sprawy kwotę wydatków w wysokości 973,95 zł pokrył tymczasowo Skarb Państwa. W efekcie więc każdy z uczestników postępowania na poczet brakujących kosztów musiał wydatkować po 493,49 zł. W pozostałym zakresie Sąd I instancji uznał, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od powyższego postanowienia wniosła wnioskodawczyni, która zaskarżyła je w części, co do punktów IV i V w zakresie ustalenia terminu płatności spłaty, zarzucając mu:
-  sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że obecne możliwości finansowe i sytuacja osobistaK. G. (1)iM. G. (2)uniemożliwiają im faktyczne pozyskiwanie funduszy na poczet spłaty, co skutkowało rozłożeniem spłaty na raty w sytuacji, gdy uczestnicy w toku przewodu sądowego deklarowali, że zamierzają sprzedać całą nieruchomość, a uzyskane z tego tytułu środki przeznaczyć na spłatę wnioskodawczyni.
Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia w punktach IV i V poprzez ustalenie terminu płatności spłaty na okres 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł również uczestnik postępowaniaM. G. (1), który zaskarżył je w całości, orzeczeniu zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:

a
art. 5 k.p.c.orazart. 212 k.p.c.poprzez zaniechanie pouczenia uczestników postępowania o przysługujących im prawach oraz obowiązkach, nie zakreślenie uczestnikom postępowania terminu do składania wniosków dowodowych oraz poprzez nieudzielanie uczestnikom postępowania niezbędnych i wyczerpujących pouczeń, co do czynności procesowych, tj. dotyczących:

- możliwości pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów przez Sąd (art. 207 § 6 k.p.c.);
-  podkreślenia zakresu rozstrzygania Sądu w postępowaniu o zniesienie współwłasności (art. 618 k.p.c.);
-  prekluzji roszczeń związanych z posiadaniem w postępowaniu o zniesienie współwłasności (art. 618 § 3 k.p.c.);
-  możliwości zgłaszania zarzutów do opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości (uczestnik nie został o tym pouczony i nie został mu zakreślony termin do wniesienia zarzutów), co skutkowało tym, że uczestnik postępowania w sposób niezawiniony zawnioskował o rozliczenie nakładów poczynionych na nieruchomość dopiero po otrzymaniu opinii biegłego, a także przeprowadzeniem ograniczonego postępowania dowodowego i brakiem możliwości dowodzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
b)art. 207 § 6 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącego w przedmiocie rozliczenia na jego rzecz nakładów poniesionych na nieruchomość wspólną stron oraz pominięcie pisma pn. stanowisko procesowe uzupełniające uczestników na rozprawie w dniu 30 grudnia 2013 roku, podczas gdy w sprawie występują inne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają dopuszczenie przez Sąd niniejszego żądania;
c)art. 233 § 1 k.p.c.- w wyniku wadliwego nieuwzględnienia żądania skarżącego w przedmiocie rozliczenia na jego rzecz nakładów poniesionych na nieruchomość wspólną stron oraz pominięcia pisma uczestnika postępowania pn. Stanowisko procesowe uzupełniające uczestników na rozprawie w dniu 30 grudnia 2013 roku doszło do wydania orzeczenia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.
Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma pn. „stanowisko procesowe uzupełniające uczestników” z dnia 30 grudnia 2013 roku na okoliczność ustalenia wysokości spłat wnioskodawczyni należnych skarżącemu – Sąd I instancji pominął powyższe pismo na rozprawie w dniu 30 grudnia 2013 roku.
Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o zmianę powyższego orzeczenia poprzez przyznanie na jego rzecz od wnioskodawczyni kwoty 18 488,22 zł tytułem spłaty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie go Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W kontekście zarzutów obu apelacji stwierdzić trzeba, że zasługują one na uwzględnienie w stopniu skutkującym uchyleniem postanowienia Sądu Rejonowego i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie Sądu Okręgowego, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało bowiem wydane z naruszeniem przepisów prawa, które niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie.
Przechodząc do szczegółowych rozważań tej kwestii wskazać trzeba, że inicjując postępowanie w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni wystąpiła o zniesienie współwłasności nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)położonej przyulicy (...)wB., o powierzchni 581m2, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, dla której to nieruchomości jest prowadzona w Sądzie Rejonowym w Białymstokuksięga wieczysta o numerze (...)poprzez przyznanie tej nieruchomości na rzecz uczestników postępowania ze spłatą na jej rzecz, stosownie do udziału. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że małżonkowieG.pozostawali małżeństwem do dnia 22 października 2008 roku, kiedy to uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 30 września 2008 roku wydany w sprawie sygn. akt I C 1477/08, a rozwiązujący ich związek małżeński przez rozwód. Przed Sądem Rejonowym w Białymstoku toczyło się następnie postępowanie w sprawie sygn. akt II Ns 830/10, którego przedmiotem był wniosekA. G.o podział majątku wspólnego. Postanowieniem z dnia 12 maja 2010 roku Sąd ten dokonał częściowego podziału majątku wspólnegoA. G.iM. G. (1)ustalając, że w jego skład wchodzą: odrębna własnośćlokalu użytkowego nr (...)o powierzchni użytkowej 15,84 m2położonego wB.przyulicy (...)wraz z prawem współwłasności w 1584/151861 części nieruchomości, na której położony jest budynek oraz części budynku i urządzeń do wspólnego użytku ogółu mieszkańców – o wartości 35 000 zł, odrębna własnośćlokalu użytkowego nr (...)o powierzchni użytkowej 13,29 m2położonego wB.przyulicy (...)wraz z prawem współwłasności w 1329/151861 części nieruchomości, na której położony jest budynek oraz części budynku i urządzeń do wspólnego użytku ogółu mieszkańców – o wartości 30 000 zł, samochód osobowy markiM. (...)z 2002 roku - o wartości 40 000 zł oraz samochód osobowy markiV. (...)z 2004 roku – o wartości 30 000 zł. W tej sprawie umorzono postępowanie w zakresie podziału nieruchomości położonej wB.przyulicy (...)uznając, że zainteresowani cofnęli w tej części wniosek o podział majątku wspólnego. Nie ulega dalej wątpliwości, że wnioskodawczyni iM. G. (1)w dniu 1 kwietnia 2010 roku dokonali w formie aktu notarialnego darowizny udziałów w tej nieruchomości na rzecz swoich dzieci, przy czym wnioskodawczyni darowała ¼ części przedmiotowej nieruchomości na rzecz synaM. G. (2), zaś uczestnik postępowania darował ¼ części na rzecz córkiK. G. (2).
W przedstawionych okolicznościach Sąd Okręgowy stwierdza, że uwadze Sądu Rejonowego zupełnie uszła kwestia o charakterze podstawowym, a mianowicie że nieruchomość położona przyulicy (...)wB.będąca składnikiem majątku wspólnego zainteresowanych, jak dotąd nie była przedmiotem podziału, tak umownego jak i sądowego. Sąd Rejonowy wadliwie przyjął bowiem, że zainteresowani dokonali już częściowo zgodnego podziału majątku wspólnego, co do nieruchomości objętej wnioskiem, pogląd ten wywodząc zapewne z opacznego zinterpretowania dokonanej przez nich darowizny, w kontekście twierdzeń samych zainteresowanych, jakie padły na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010 roku, w sprawie sygn. akt II Ns 830/10. Zgodnie oświadczyli oni wówczas, że „nieruchomość przyulicy (...)nie może być już objęta postępowaniem, ponieważ została zgodnie przepisana u notariusza na wspólne dzieci stron” (k. 17 akt sprawy II Ns 830/10). Sąd Okręgowy zwraca natomiast uwagę, że na podstawie tej czynności zainteresowani dokonali wyłącznie darowizny po ¼ udziału na rzecz swoich dzieci, a to w żadnym razie nie może być utożsamiane z dokonaniem podziału tego składnika majątku wspólnego. W tych warunkach stwierdzić zatem należy, że ten składnik majątku wspólnego byłych małżonków, jako nie zgłoszony do podziału i pominięty przez Sąd w prawomocnym orzeczeniu o podziale, nie przestaje być majątkiem wspólnym i nadal może być podzielony wyłącznie drodze umowy lub orzeczenia sądowego. Stanowczego podkreślenia wymaga więc, że w tym wypadku do zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, o którą zabiega obecnie wnioskodawczyni, niezbędne jest jednoczesne przeprowadzenie podziału majątku wspólnego byłych małżonków. Powyższe, wymaga jednak złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie, którego w okolicznościach sprawy niewątpliwie zabrakło.
Niedopatrzenie ze strony Sądu Rejonowego, który powinien był kwestię tę odpowiednio wcześniej dostrzec pouczając i mobilizując uczestników postępowania do złożenia stosownego wniosku w tym zakresie, skutkuje obecnie koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia, ponieważ mogło mieć ono wpływ na wynik tego postępowania. Wyraźnie widać to na przykładzie kwestii, która wyłoniła się już w toku postępowania przed Sądem I instancji, a związanej ze zgłaszanymi przez uczestnika postępowania wnioskami o rozliczenie poniesionych przez niego nakładów i kosztów utrzymania przedmiotowej nieruchomości. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie o podział majątku wspólnego objętego wspólnością majątkową małżeńską powinno doprowadzić do całościowego uregulowania stosunków majątkowych między byłymi małżonkami, stąd przedmiotem orzeczenia Sądu w takim postępowaniu jest nie tylko podział majątku, ale także rozstrzygnięcie wszystkich kwestii pozostających w związku z tym podziałem. Sprawy o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej między małżonkami rozpoznawane są w postępowaniu nieprocesowym, a odpowiednie zastosowanie mają tu, stosownie doart. 567 § 3 k.p.c.przepisy o dziale spadku oraz poprzez odesłanie zart. 688 k.p.c.przepisy regulujące postępowanie o zniesienie współwłasności. Wszczęcie postępowania o podział majątku wspólnego pociąga za sobą niedopuszczalność toczenia się postępowań w sprawach o prawo żądania podziału majątku wspólnego, o ustalenie nieważności umowy majątkowej małżeńskiej, o roszczenia pomiędzy byłymi małżonkami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów należących do majątku wspólnego, pobranych pożytków i innych przychodów, nakładów i wydatków z majątku osobistego na majątek wspólny oraz z majątku wspólnego na majątek osobisty (art. 618 § 2 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.iart. 567 § 3 k.p.c.). Postępowanie o podział majątku wspólnego powinno obejmować wszystkie rozliczenia i sporne kwestie, o których mowa z uwagi na daleko idące konsekwencje pozostawienia ich bez rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem zart. 618 § 3 k.p.c.po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o podziale majątku wspólnego uczestnik tego postępowania nie może dochodzić w odrębnym postępowaniu wspomnianych roszczeń, choćby nie były nawet zgłaszane w postępowaniu o podział majątku wspólnego.
W przedstawionych zatem okolicznościach brak ustaleń Sądu Rejonowego w powyższych kwestiach spowodował, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, a więc zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Białymstoku pozostawiając temu sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania odwoławczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien zadbać o poszanowanie przepisów postępowania i pouczyć zainteresowanych o konieczności złożenia wniosku w przedmiocie podziału majątku wspólnego, a w razie jego złożenia wnikliwie rozpoznać zgłaszane do rozliczenia przez uczestnika postępowania roszczenia zgodnie zart. 618 § 2 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.iart. 567 § 3 k.p.c.Dopiero rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zniesie stosunek współwłasności do nieruchomości podlegającej podziałowi pomiędzy byłymi małżonkami, umożliwiając ostateczne zniesienie współwłasności.
Mając zatem na uwadze powyższe, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.