Sąd Okręgowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 250/14
Data wyroku: 2014-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Zabielski, Tomasz Sagała-spr., Jerzy Dymke
Słowa kluczowe: Uzgodnienie Treści Księgi Wieczystej Z Rzeczywistym Stanem Prawnym
Podstawa prawna: art. 383 kpc, 386 § 1 kpc, 10 ustawy  o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt I Ca 250/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 września 2014r.
Sąd Okręgowyw Ostrołęce Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący- Sędzia SO Jerzy Dymke
Sędzia SO Tomasz Sagała-spr.
Sędzia SO Grzegorz Zabielski
Protokolant: st. sekr. sąd Janina Suchecka
po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014 r. w Ostrołęce
na rozprawie
sprawyz powództwaB. K.
przeciwkoM. K.
o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrołęce
z dnia 16 maja 2012 r., sygn., akt I C 349/11

orzeka:

1
w następstwie zamiany żądania w postępowaniu apelacyjnym - zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten tylko sposób, że usuwa niezgodność poprzez wpisanie w dziale IIB. K.iM. K.na prawach współwłasności ułamkowej po 1/2 (jednej drugiej) części, w miejsceM. K.;

2
oddala apelację;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1 800 zł (tysiąc osiemset) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 16 maja 2012 r. Sąd Rejonowy w Ostrołęce w sprawie I C 349/1 lz powództwaB. K.przeciwkoM. K.- o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, usunął niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr(...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ostrołęce dla spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu nr (...)położonego wO.przyul. (...).W. P.6, a rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale IIB. K.iM. K.na prawach współwłasności ustawowej małżeńskiej w miejsceM. K.(pkt 1 sentencji), nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 7500 zł tytułem opłaty od pozwu, od której powódkę zwolniono (pkt 2 sentencji) oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 3 sentencji).
Podstawą rozstrzygnięcia Sądu I instancji były następujące ustalenia faktyczne.B. K.iM. K.w dniu 14.7.2003 r. pozostawali w związku małżeńskim i wspólności ustawowej. W dniu 14.7.2003 r.M. K.zawarł zM. M. (1)umowę kupna spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego wO.(obecnieul. (...)). W akcie notarialnym(...)potwierdziła oświadczenieM. K., że nabycia dokonuje za fundusze nie należące do wspólności ustawowej małżeńskiej. Środki na zakup prawa do lokalu pochodziły tymczasem z majątku wspólnego małżonkówK..
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne, Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie zart. 31 § 1 k.r.o.między małżonkamiK.powstała z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Przyjął domniemanie faktyczne (art. 231 k.p.c.), którego pozwany w toku postępowania dowodowego nie wzruszył, że przedmioty nabyte w jej trakcie zostały nabyte z majątku dorobkowego do wspólności majątkowej, natomiast nabycie z majątku odrębnego musiałoby wynika nie tylko z oświadczenia dokonującego transakcji, ale z całokształtu okoliczności nabycia. Zeznania rodziców pozwanego i zeznania pozwanego, że prawo nabył ze środków należących do majątku osobistego uznał za niewiarygodne i stronnicze. Wskazał, że powódka nie była stroną umowy z dnia 14.07.2003 r., a zawarte w akcie jej oświadczenie wiedzy nie stanowi oświadczenia woli i nie jest decydujące do ustalenia,
l
czy prawo zostało nabyte do majątku wspólnego. Sąd I instancji dał wiarę zeznaniom powódki, że została zaskoczona informacją notariusza o nabyciu za środki z majątku osobistegoM. K., wobec tego, iż także z zeznańM. M. (1)wynika przekonanie o sprzedaży prawa małżonkomB.iM. K..
Powyższy wyrok zaskarżył w całości pozwany zarzucając mu: 1) naruszenieart. 244 k.p.c.iart. 252 k.p.c.polegającego na przerzuceniu na pozwanego ciężaru udowodnienia źródeł sfinansowania zakupu mieszkania przyul. (...)wO.w sytuacji, gdy przedstawił dokument (akt notarialny) korzystający z domniemania zgodności z prawdą, zatem inicjatywa dowodowa spoczywała na osobie, która zaprzeczała okolicznościom zaświadczonym w tym dokumencie (powódce), nadto uznanie że oświadczenieB. K.zawarte w akcie notarialnym jest oświadczeniem wiedzy i nie służy mu domniemanie prawdziwości, 2) naruszenieart. 247 k.p.c.przez przeprowadzenie dowodów w postaci zeznań świadków i stron ponad osnowę dokumentu (aktu notarialnego), 3) naruszenieart. 231 § 1 k.p.c.przez oparcie ustaleń faktycznych na dowodach osobowych przedstawianych przez stronę powodową, jednakże stanowiących źródło sprzecznych informacji na temat źródła finansowania zakupu mieszkania - zeznaniach osób skonfliktowanych z pozwanym; sprzeczne z doświadczeniem życiowym i logicznym rozumowaniem uznanie za prawdziwe twierdzeń powódki o byciu w szoku podczas podpisywania aktu notarialnego, niewyjaśnienie na czym ten szok miałby polegać; sprzeczne z logiką przyznanie racji twierdzeniom powódki, że pieniądze ze sprzedaży mieszkania powoda i pozwanej przyul. (...)wO.zostały przekazane rodzicom pozwanego, a ci te same pieniądze przekazali na zakup mieszkaniaM. M. (1)przyul. (...)wO., gdy wkład budowlany na ww. mieszkanie został wpłacony przez rodziców pozwanego wcześniej, niż zostało ono sprzedane, a ponadtoM. M. (1)twierdzi odmienni niż powódka, że pieniądze przekazały jej strony, a nie rodzice pozwanego; przez nierozważenie dowodów przedstawianych przez pozwanego, tj. świadkówZ. K.orazT. K.oraz dokumentów w postaci zaświadczenia SM Centrum wO.dotyczącego wpłat na wkład budowlany na mieszkanieM. M. (1)przyul. (...)wO.oraz wyciągów z ewidencji przychodówZ. K., 4)art. 328 § 2 k.p.c.przez brak podania przyczyn odmowy wiary dowodom przedstawionym przez pozwanego i nie wyjaśnienie dania wiary dowodom i twierdzeniom powódki.
Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki zwrotu kosztów procesu, ewentualnie o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Powódka z kolei wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce w sprawie I Ca 211/12 w niniejszej sprawie apelacje oddalił i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów zastępstwa prawnego za II instancję.
Od orzeczenia Sądu II instancji skargę kasacyjną wniósł pozwany. W wyniku jej rozpoznania Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 21.03.2014 r., sygn. akt IV CSK 396/13 uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Ostrołęce z dnia 12.12.2014 r., sygn. akt I Ca 211/12 i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Ostrołęce do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Sąd Najwyższy jako uzasadniony uznał zarzut skarżącego zmierzający do zakwestionowania prawidłowości konstrukcji uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego, poprzez niezamieszczenie w jego treści wyczerpujących wyjaśnień w zakresie przyczyn zmiany postanowienia dowodowego wydanego w postępowaniu apelacyjnym oraz stanowiska tego Sądu co do znaczenia niespornego faktu, że między stronami został prawomocnie orzeczony rozwód, a powódka dokonała zmiany zgłoszonego żądania domagając się uzgodnienia treści księgi wieczystej przez wpisanie stron jako współwłaścicieli po /4 części. Wskazał bowiem, że ani czynności związane z postępowaniem dowodowym, podjęte przez Sąd Okręgowy, który z urzędu postanowił przeprowadzić dowód z zeznań świadka - notariusza, przed którym została zawarta umowa sprzedaży, jak i późniejsze uchylenie tego postanowienia dowodowego nie zostały ujęte w motywach rozstrzygnięcia, w konsekwencji bez takowych trudno ustalić czy i jakie znaczenie czynności Sądu mogły wywrzeć na rozstrzygnięcie sprawy. Z kolei fakt złożenia przez powódkę w postępowaniu apelacyjnym pisma procesowego zawierającego zmianę żądania, wprawdzie odnotowany w uzasadnieniu, przedstawia w tym zakresie rozumowanie trudne do poddania ocenie, skoro Sąd Okręgowy brak podstaw do uwzględnienia jej stanowiska wiązał z faktem dokonania zmiany żądania pozwu na etapie postępowania apelacyjnego w sytuacji, kiedy apelację wniosła strona przeciwna żądająca oddalenia powództwa w całości, a przed Sądem Rejonowym „nie odebrano od stron żadnych oświadczeń, tym bardziej nie czyniąc ustaleń i nie rekonstruując obowiązujących domniemań. Powyższe nie wskazuje bowiem czego dotyczyła zmiana żądania, zaś zawarte w nim odwołania do zaniechań Sądu Rejonowego są całkowicie niezrozumiałe. Uchybienie przez Sąd Okręgowyart. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.uniemożliwia odtworzenie rozumowania Sądu Okręgowego, a w rezultacie poddanie ocenie jego prawidłowości.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy podziela w zasadniczej części ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i dokonaną na ich podstawie ocenę prawną, w szczególności w zakresie uwzględnienia domniemania prawnego dającego się wyprowadzić zart. 31 § 1 k.r.o.
W ramach ustaleń faktycznych należy bowiem zwrócić uwagę iż wyrokiem z dnia 19.10.2011 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce w sprawie I C 1102/10 rozwiązał przez rozwód związek małżeńskiM. K.iB. K.z domuM.zawarty w dniu 8.08.1992 r. w USC wO.(nr aktu(...)). Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 20.04.2012 r. (k. 177).
Mając na uwadze powyższą okoliczność oraz to, że powódka na rozprawie w dniu 2.09.2014 r. podtrzymała wniosek zawarty w piśmie z dnia 4 grudnia 2012 r. (k. 175), którym dokonała modyfikacji roszczenia żądając usunięcia niezgodności stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie w dziale IIB. K.iM. K.na prawach współwłasności ułamkowej poViczęści, uznać należy, iż dopuszczalna w postępowaniu apelacyjnym na podstawieart. 383 k.p.c.zmiana żądania głoszonego w spawie o uzgodnienie stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w wypadku kiedy jest wynikiem zmiany rodzaju współuprawnienia może polegać na żądaniu, aby ujawniony został aktualny rodzaj prawa do nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, iż z chwilą rozwiązania związku małżeńskiego stron przez rozwód, ustała miedzy nimi wspólność majątkowa małżeńska. Przysługujące pierwotnie w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej prawo mające bezudziałowy charakter, w chwili orzekania stanowi współwłasność w częściach ułamkowych stron i ma do niego odpowiednie zastosowanieart. 197 k.c., z którego wynika domniemanie, iż udziały współwłaścicieli są równe. W konsekwencji w tym zakresie orzeczenie Sądu I instancji wymagało zmiany, poprzez uwzględnienie aktualnego rodzaju praw przysługującym stronom do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
W konsekwencji Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.
W pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie, w granicach wyznaczonych treścią przepisuart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece— odpowiada treściart. 31 § 1 k.r.o.w zw. zart. 231 k.p.c., które co zasady słusznie wskazano jako prawną podstawę rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż ciężar dowodu, że prawo zostało nabyte do majątku osobistego pozwanego obciążałM. K.. Oświadczenia wiedzy osób uczestniczących w sporządzeniu aktu notarialnego odnośnie pochodzenia środków przeznaczonych na cenę kupna lokalu mieszkalnego nie stanowiły osnowy dokumentu w postaci aktu notarialnego - na uzasadnienie oceny tego rodzaju Sąd
Rejonowy powołał bogate i utrwalone orzecznictwo, którego dorobku skarżący zdaje się nie dostrzegać, a stanowiącego polemikę zarzutu apelacji w tym zakresie, poza artykulacją, głębiej nie motywując.
Wypada zwrócić uwagę, iż oświadczenie wiedzy powódki, nie będącej stroną aktu notarialnego nie korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co w akcie został urzędowo potwierdzone (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 17.10.2003r., IV CK 283/02; z 18.1.2008r., V CSK 355/07). Reasumując, stwierdzić trzeba, że ujmowane w abstrakcji oświadczenia małżonków co do pochodzenia środków nie mają znaczenia, decyduje moment powstania korzyści majątkowej, natomiast prowadzenie postępowania dowodowego ukierunkowanego na pochodzenie środków przeznaczonych za zakup prawa do lokalu było w realiach sprawy dopuszczalne. W tym kontekście oceniane stanowisko procesowe pozwanego napotkało przeszkodę wstrzymującą perspektywę udzielenia ochrony prawnej w postaci konieczności obalenia domniemania objęcia przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania małżeństwa wspólnością ustawową wynikającego zart. 31 § 1 k.r.o.Udowodnienie zatem zakupu lokalu mieszkalnego za środki stanowiące jego majątek odrębny obciążało skarżącego. Brak podstaw uznania za dowolną, a nie mieszczącą się w granicach swobody warunkowanej ramami logiki, doświadczenia życiowego ocenę Sądu I instancji, że pozwany nie wskazał środka dowodowego pozwalającego potwierdzić wiarygodność swoich twierdzeń. Poza dokumentem umowy, pozostałe istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzone w toku postępowania środki dowodowe mają charakter osobowy (zeznania stron oraz świadków). Wersje wydarzeń przedstawione przez strony oraz świadków — rodziców i siostrę pozwanego odnośnie pochodzenia środków na zakup lokalu mieszkalnego są rozbieżne. Stwierdzić trzeba, że opisane wersje wydarzeń są równie wiarygodne — wyjściowo mieści się bowiem w ramach doświadczenia życiowego i reguł logiki przyjęcie, że wypowiedź każdej z ww. osób jest w równym stopniu spójna i konsekwentna, a zatem równie prawdopodobne mogłoby być, że środki pochodziły z darowizny rodziców na rzecz syna, jak też z majątku dorobkowego. Zarzut naruszenia zasad swobodnej oceny dowodów nie może polegać na wskazaniu alternatywnego stanu faktycznego ustalonego przez stronę na podstawie własnej oceny dowodów, co w istocie czyni skarżący. Uwadze apelującego umknęło nadto, iż w dacie zawarcia umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego (14.07.2003 r.) obowiązywał jeszczeart. 75 § 1 k.c., wg którego czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem, którego wartość przenosiła dwa tysiące złotych, powinna być stwierdzona pismem (forma pisemna dla celów dowodowych). Taką przeto formę winien zachować pozwany zawierając z rodzicami (ojcem) rzekomą umowę darowizny środków przeznaczonych na zakup lokalu mieszkalnego obejmujących kwotę znacznie większą, skoro umowa została zawarta i wykonana w okresie obowiązywania przepisuart. 75 k.c.(uchylony przez art. 1 pkt 20 ustawy a 14 lutego 2003 r. o zmianieustawy - kodeks cywilnyoraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2003 r. Nr 49, poz. 408) - z dniem 25 września 2003 r.). Zniesienie kryterium kwotowego wymogu formy pisemnejad probationemdotyczy bowiem jedynie czynności prawnych dokonanych po wejściu w życie nowych przepisów. Do rzekomej umowy - ile spór miałby miejsce pomiędzy jej stronami - miałyby przeto zastosowanie ograniczenia dowodowe wynikające zart. 74 k.c.w zw. zart. 246 k.p.c.Jakkolwiek walor tych przepisów w niniejszej sprawie jest z założenia ograniczony, gdyż powódka, w przeciwieństwie do byłego męża nie jest stroną rzekomej umowy darowizny, jednak skoro skutki takiej umowy miałyby jej dotyczyć, nie zrealizowanie przez pozwanego inicjatywy dowodowej w opisanym kierunku wywiera w zakresie możliwych kierunków oceny przedstawionego materiału dowodowego niekorzystny dla pozwanego skutek. W tym zakresie wskazać trzeba nadto innego rodzaju, również istniejącą, możliwość ukierunkowania postępowania dowodowego przezM. K.- także na dowód o charakterze pisemnym. Skoro bowiem darowiznę miało poprzedzać wypłacenie przez ojca pieniędzy z banku, w zasięgu możliwości pozwanego leżało pozyskanie dowodu wypłacenia takiej kwoty z banku w dacie zawarcia umowy, skoro pozwany uzyskał dowody mających miejsce wcześniej wpłat na rzecz siostry, również jak twierdził, nie dokonanych przez siebie, a ojciec pozwanego prowadził działalność gospodarczą, w ostateczności - również pokwitowania jej przyjęcia.
Powyższa, ograniczona postawa procesowa pozwanego reprezentowanego przez zawodowego pomocnika w okolicznościach niniejszej sprawy nakazuje zaaprobować ocenę - że tylko zeznania pozwanego i jego rodziców nie są wystarczającym dowodem, by przyjąć, że doszło kupna lokalu za środki z majątku odrębnego, gdy powódka i siostraM. K.zeznają odmiennie. Z braku innych, obiektywnych, a przez to wiarygodnych dowodów, niezależnych od zeznań osób bezpośrednio zainteresowanych uzyskaniem orzeczenia określonej treści, jedynym obiektywnym dowodem pozwalającym zrekonstruować treść wzajemnych uprawnień i obowiązków są postanowienia umowy, które w nawiązaniu do treściart. 31 § 1k. o. w zw. zart. 231 k.p.c.należy interpretować w ten sposób, że zakupiony lokal mieszkalny wszedł do majątku dorobkowego stron, skoro nabycie własności miało miejsce w czasie trwania małżeństwa, a brak miarodajnych podstaw ustalenia okoliczności pochodzenia środków wydatkowanych na zakup z majątku osobistego pozwanego. Skutkiem przyjęcia powyższego ustalenia, było uznanie — za Sądem Rejonowym — zeznań na tę okoliczność (odmiennej treści) złożonych przez pozwanego i jego rodziców za niewiarygodne oraz uznanie za wiarygodne zeznań powódki i zawnioskowanej przez nią w charakterze świadka -M. M. (1)na tę samą okoliczność. Bez większego znaczenia są bowiem sygnalizowanie w apelacji, rozbieżności w relacjach powódki i świadkaM. M. (1), które należy zdaniem Sądu Okręgowego tłumaczyć znacznym upływem czasu, skoro powód nie był w stanie przedstawić wiarygodnych dowodów, żeby potwierdzić swoje stanowisko. Nadto należy zwrócić uwagę, iż w tym zakresie na rozprawie w dniu 02.09.2014 r. nie podtrzymał wniosku dowodowego z zeznań świadkaP. M.sformułowanego w apelacji na okoliczność pochodzenia środków finansowych, które posłużyły na zakup mieszkaniaM. M. (1)i oraz ustaleń między stronami dotyczącymi przeznaczenia darowizny udzielonejM. K.przezZ. K.na zakup przez niego mieszkania przyul. (...)wO.(k. 255 w zw. z k. 141)
W odniesieniu do motywów, którymi kierował się Sąd Okręgowy w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku i nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadka notariuszB. P.wskazać należy, że - w ocenie Sądu - spóźniony podlegał oddaleniu (k. 256). Zgodnie zart. 381 k.p.c.sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później. Uregulowanie zawarte wart. 381 k.p.c.jest wyrazem dążenia do koncentracji materiału dowodowego przed sądem pierwszej instancji. Strona, która dopuszcza się zaniedbania w zakresie przysługującej jej inicjatywy dowodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, musi się liczyć z tym, że sąd drugiej instancji jej wniosku dowodowego nie uwzględni (por. wyrok SN z 17.04.2002 r., IV CKN 490/00). Sformułowany przez pozwanego wniosek dopiero na etapie wniesienia apelacji, podtrzymany w tym zakresie na rozprawie w dniu 2.09.2014 r. nie mógł zostać uwzględniony z tej przyczyny, iż w istocie zmierzał do kwestionowania okoliczności, na które powódka powoływała się już w pozwie, a które w rozbudowanej formie przedstawiła na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu 31.01.2012 r. (k. 51). Już w tym momencie zatem pozwany widząc potrzebę podjęcia inicjatywy dowodowej winien był rzeczony wniosek dowodowy sformułować. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że strona, która dopuszcza się zaniedbania w zakresie przysługującej jej inicjatywy dowodowej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, musi się liczyć z tym, że sąd drugiej instancji jej wniosku dowodowego nie uwzględni.
Przewidziana przez przepisart. 232 zd. 2możliwość dopuszczenia dowodu przez Sąd z urzędu wymaga uwzględnienia oczywistego założenia, iż określony dowód będzie przydatny dla stwierdzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy również przypomnieć, iż dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu, stanowi odstępstwo od zasady kontradyktoryjności i może być potraktowane jako godzące w bezstronność sądu i związany z tym obowiązek równego traktowania stron (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 175/00). Podkreśla się przy tym, że przepis daje sądowi uprawnienie, nie wprowadza zaś obowiązku. Judykatura dopuszcza skorzystanie z dowodowej aktywności sadu wyjątkowo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2007 r., V CSK 377/06). Sytuacja taka może mieć miejsce tytułem przykładu wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, przy czym włożenie na sąd obowiązku przeprowadzenia dowodu z urzędu jest uzasadnione, gdy byłby to jedyny sposób przeciwdziałania niebezpieczeństwu oczywiście nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, podważającego funkcję procesu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2012 r., V CSK 202/11). W niniejszej sprawie takie szczególne okoliczności nie zachodziły. Rozważając jednak możliwość dopuszczenia z urzędu dowodu, który jako spóźniony zgodnie zart. 381 k.p.c.Sąd Okręgowy oddalił, uznając jego nieprzydatność dla wyjaśnienia okoliczności sprawy Sąd ostatecznie postanowił zaniechać jego przeprowadzenia (k. 256). Wskazać bowiem należy, że do tego by uznać, że świadek - notariuszB. P., nie ma wiedzy o okolicznościach sporządzenia aktu, a w szczególności rzekomej darowiźnie uczynionej przez rodziców pozwanego na jego rzecz, nie zachodziła potrzeba ustalenia powyższej okoliczności w drodze przesłuchania wskazanej osoby. Doświadczenie życiowe Sądu, oraz logiczna ocena percepcji ludzkiego umysłu pozwala przyjąć, że w związku z upływem 10 lat od zdarzenia, tj. sporządzenia aktu notarialnego w dniu 14.7.2003 r., zachodzi trudność, granicząca z niemożliwością, odtworzenia okoliczności związanych z dokonaną czynnością notarialną przez osobę sporządzającą akt. Biorąc pod uwagę charakter wykonywanego przez świadka zawodu (notariusz), a w konsekwencji wynikającej z niego potrzeby dokonywania szeregu czynności, w tym sporządzania we wskazanym okresie czasu (10 lat) znacznej ilości aktów notarialnych, w dodatku z udziałem różnych podmiotów, przedstawiona trudność jawi się jako oczywista i nie do przezwyciężenia przy użyciu środka dowodowego w postaci zeznań świadka, zwłaszcza wobec stanowczego stwierdzenia, iż żadnych okoliczności nie pamięta. W konsekwencji zawarte w piśmie z dnia 7.12.2012 r. (stanowiącym dokument prywatny) oświadczenie notariuszB. P.(k.178), iż nie pamięta jakichkolwiek okoliczności związanych z zawarciem aktu notarialnego Rep. A-(...)w dniu 14.07.2013 r. z uwagi na wskazany upływ czasu, Sąd uznał jako przesądzające o nieprzydatności wnioskowanego przez stronę środka dowodowego do udowodnienia twierdzonych faktów. Gdyby zawarte w dokumencie oświadczenie notariusza, wykonującego przecież zawód zaufania publicznego, nie miało tak kategorycznego charakteru, tj. pozwalało przyjąć, iż w drodze przesłuchania świadka, poprzez zadawanie mu szczegółowych pytań udałoby się odtworzyć okoliczności towarzyszące zawarciu przedmiotowej umowy sprzedaży, zachodziłaby możliwość dopuszczenia rzeczonego dowodu z urzędu. Należy również zwrócić uwagę na wysoką nieprecyzyjność tezy dowodowej sformułowanej przez pozwanego, którego w sprawie zastępował profesjonalnego pełnomocnik, poprzez określenie, iż ma być przeprowadzony na okoliczność zachowania się osób podpisujących akt notarialny Rep. A nr(...)w dniu 14.07.2003 r. -M. K.,M. M. (1)iB. K.(k. 141) przesądzającej o zaniechaniu przeprowadzenia tego dowodu z urzędu.
W konsekwencji końcowa ocena zasadności żądania dokonana przez Sąd Rejonowy była więc trafna i trzeba ją - co do kierunku - podzielić. W konsekwencji stanowisko pozwanego zawarte w apelacji ma charakter tylko polemiczny.
W konsekwencji Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt 2 sentencji na podstawieart. 385 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji) Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.oraz § 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt 5 w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).