Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 3/14
Data wyroku: 2014-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Kapustka, Katarzyna Kwilosz – Babiś, Ewa Adamczyk
Słowa kluczowe: Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt 2 kpc

Sygn. akt III Ca 3/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 marca 2014r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący - Sędzia SO Ewa Adamczyk (sprawozdawca)
Sędzia SO Urszula Kapustka
Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś
Protokolant: insp. Jadwiga Sarota

po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. M.
przeciwkoJ. S.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I C 732/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddala,

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 383 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt III Ca 3/14

UZASADNIENIE
PowódJ. M.w pozwie wniesionym w dniu 7 maja 2013 r. przeciwko pozwanejJ. S.domagał się pozbawienia wykonalności w całości tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I C 539/12, opatrzonego klauzulą wykonalności w dniu 25 marca 2013 roku, zasądzającego od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 października 2010 r. oraz kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Nowym Sączu powództwo to częściowo uwzględnił i pozbawił powyższy tytuł wykonawczy wykonalności do wysokości 1647,40 zł (pkt I). W pozostałym zakresie powództwo oddalił (pkt II). Zasadził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 50 zł tytułem zwrotu części kosztów procesu (pkt III), a w pozostałym zakresie kosztami postępowania obciążył powoda (pkt IV).
Sąd Rejonowy ustalił m.in., że w dniu 28 marca 2006 r. na konto bankowe powódki Zarząd Dróg Wojewódzkich wK.wpłacił kwotę 17 475 zł tytułem odszkodowania zadziałkę nr (...)należnego stronom postępowania oraz ich matceA. M.i bratuS. M.jako współwłaścicielomdziałki nr (...). Na tę kwotę składała się wierzytelnośćA. M.w wysokości 12 849 zł oraz kwoty po 1542 zł należne powodowi, powódce orazS. M..
Powód zawarł z matkąA. M.w dniu 26 lutego 2013 r. – umowę przelewu wierzytelności. W treści powołanej umowyA. M.oświadczyła iż przysługuje jej wobec pozwanej wymagalna wierzytelność w kwocie 2 866,40 zł z tytułu odszkodowania wypłaconego przez Zarząd Dróg Wojewódzkich wK.za udział w nieruchomości stanowiącejdziałkę (...), której powódka jej zwróciła i jednocześnie w umowieA. M.dokonała cesji tej wierzytelności na rzecz powoda, wskazując dodatkowo, iż przedmiotową wierzytelność powód darował jej (A. M.) w dniu 29 marca 2006 r. bowiem powód podczas uzgodnień związanych z uzyskaniem środków z wywłaszczenia przekazał swoją część odszkodowania matceA. M.. Przedmiotem cesji była wierzytelność obejmująca należność główną w kwocie 1542 zł oraz odsetki ustawowe za zwłokę w jej zapłacie liczone od dnia 29 marca 2006 r. do dnia 26 lutego 2013 r. w kwocie 1324,40 zł.A. M.umowę cesji zawarła dobrowolnie, miała pełną świadomość skutków złożenia takiego oświadczenia jakie zostało zapisane w treści umowy. Dodatkowo umowa została sporządzona w obecności świadków. Pozwana nie przekazałaA. M.po 2006 r. kwoty wypłaconej tytułem odszkodowania w wysokości 1542 zł. O przedmiotowej umowie pozwana została poinformowana w piśmie 26 lutego 2013 r.
Powód w piśmie z dnia 26 lutego 2013 r. skierował do pozwanej oświadczenie o potrąceniu wierzytelności stron tj. wierzytelności wraz z odsetkami jaka mu wobec pozwanej przysługiwała z tytułu należnego odszkodowania w łącznej wysokości 2 866,40 zł jaką nabył w drodze cesji wierzytelności z dnia 26 lutego 2013 r. odA. M.z wierzytelnością przysługującą pozwanej wobec powoda objętej tytułem wykonawczym. W piśmie powód podkreślił, iż wobec potrącenia wierzytelności, wierzytelność pozwanej jako niższa uległa umorzeniu w całości, a jednocześnie powód wezwał pozwaną do zapłaty różnicy tj. kwoty 210,30 zł w terminie 3 dni od otrzymania wezwania. PomiędzyA. M., a pozwaną ani też pomiędzy powodem, a pozwaną nie było jednoznacznych ustaleń odnośnie terminu, do którego miała ona zwrócić rzeczoną kwotę.
Pozwana w piśmie z dnia 27 lutego 2013 r. w odpowiedzi na oświadczenie o potrąceniu wierzytelności i wezwanie do zapłaty z dnia 26 lutego 2013 r. oświadczyła, iż przedmiotowe potrącenie jest całkowicie bezzasadne, bowiemA. M.nie posiadała wierzytelności wobec pozwanej, a zatem nie mogła dokonać przelewu jakiejkolwiek wierzytelności. Natomiast wierzytelność należnaA. M.w wysokości 12 840 zł z tytułu odszkodowania wypłaconego przez Zarząd Dróg Wojewódzkich wK.za udział w nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)została w całości rozliczona pismem z dnia 16 kwietnia 2012 r. zalęgającym w aktach sprawy I C 539/12.
W takim stanie faktycznym Sąd powództwo uwzględnił co do kwoty 1647,40 zł, przyjmując, że skuteczne było dokonane przez powoda w takim zakresie potrącenie należności pozwanej stwierdzonej tytułem egzekucyjnym z wierzytelnością, jaka jemu przysługiwała względem pozwanej, na podatnie umowy cesji z dnia 26 lutego 2013 r. W ocenie Sądu, pozwana, mimo, że to na niej spoczywał ciężar dowodu,  w żaden sposób nie wykazała by wierzytelność objęta umową cesji została wcześniej rozliczona, a w konsekwencji by w dacie cesji wierzytelność taka nie istniała, podobnie jak i tego że umowa jest zupełnie niewiarygodna i została sporządzona wyłącznie na użytek niniejszego procesu. Wskazał Sąd, że w niniejszej sprawie nie można przyjąć twierdzeń pozwanej, że w ramach postępowania w sprawie I C 539/12 Sąd ustalił, że kwota 1542 zł darowana matce przez powoda została już rozliczona, albowiem w tamtejszej sprawie Sąd zajmował się rozliczeniem kwoty należnejA. M.z tytułu wywłaszczenia nieruchomości tj. kwotą 12 840 zł (a nie kwotą 1542 zł darowaną matce).
O kosztach orzekł Sąd na podstawieart. 100 kpc.
Wyrok ten pozwana w pkt I i III zaskarżyła apelacją. Zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 kpcprzez uznanie za wiarygodną umowy cesji z dnia 26.02.2013 r. i przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku stanowiska powoda co do wierzytelności w kwocie 1542 zł, będącej przedmiotem cesji z dnia 26.02.2013 r., a zajętego w sprawie IC 539/12 oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa, a ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja jest zasadna. Podniesione w niej zarzuty musiały skutkować zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem powództwa.
W pierwszym rzędzie stwierdzić jednak trzeba, że w sprawie nie zachodzą uchybienia, które Sąd Okręgowy bierze pod uwagę z urzędu, a których skutkiem byłaby nieważność postępowania –art. 378 § 1 kpc.
Konieczność zmiany zaskarżonego wyroku wynika z błędnych ustaleń faktycznych, które to są następstwem nieprawidłowej, dokonanej z naruszeniemart. 233 § 1 kpc, oceny materiału dowodowego. Takie błędne ustalenia prowadziły z kolei do dokonania kwalifikacji prawnej, która bez względu na jej ewentualną poprawność z punktu widzenia ustalonych faktów, jest nieadekwatna do rzeczywistego stanu rzeczy, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie i jako taka nie może się ostać.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że Sąd zgodnie zart. 233 § 1 kpcdokonuje oceny dowodów co prawda według własnego przekonania, ale taka swoboda oceny sędziowskiej musi odpowiadać zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Koniecznym jest przy tym, aby przedmiotowa ocena miała charakter wszechstronny, była oparta na całym zebranym w sprawie materiale.
Sąd w swej ocenie odniósł się co prawda do wszelkich dowodów ale nie uwzględnił wszystkich wynikających z nich faktów. I tak w szczególności bezzasadnie przyjął Sąd, że pomiędzy powodem aA. M.w dniu 26 lutego 2013 r. doszło do umowy przelewu wierzytelności na jego rzecz kwoty 1542 zł wraz z odsetkami. Za przekonującą ocenić trzeba w tym zakresie argumentację apelującej, która podnosi, że przelew taki był niemożliwy z uwagi na to, żeA. M.na wskazaną datę tego przelewu nie miała już względem apelującej żadnej wierzytelności.
Skutecznie apelująca kwestionowała tu umowę darowizny, o jakiej stanowi przedmiotowa umowa cesji, a która miała mieć za przedmiot wierzytelność powoda względem apelującej z tytułu wywłaszczenia. Już sam fakt daty, w której miało dojść do takiej umowy nasuwa wątpliwości. Znamiennym jest, że powód w swych zeznaniach nie potrafił tej daty sprecyzować (k.45). Zasadnie apelująca podnosi natomiast, że nie można przyjąć aby do umowy tej doszło jak wskazano w umowie cesji w dniu 29 marca 2006 r. gdy uwzględnić materiał dowodowy zebrany w sprawie z jej powództwa prowadzonej pod sygn. I C 539/ 12. Fakt, iż w tamtej sprawie powód w sprzeciwie od nakazu zapłaty przedmiotową wierzytelność względem apelującej z tytułu wywłaszczenia przedstawił do potrącenia, wskazuje, że na datę złożenia tego sprzeciwu (19 marca 2012 r.) to on powinien nadal dysponować przedmiotową wierzytelnością a nie jego matka (A. M.). Podzielić trzeba stanowisko apelującej, że do takich samych wniosków prowadzą zeznania złożone przez powoda w sprawie I C 539/12 w dniu 10 stycznia 2013 r., a zatem na miesiąc przed rzekomą umową cesji (26 luty 2013 r.). Z zeznań tych ponad wszelką wątpliwość wynika, że jeszcze w dacie ich złożenia powód twierdził, że to jemu przysługuje wierzytelność względem apelującej. Zgodzić trzeba się bowiem z apelującą, że jego ostateczne twierdzenie, że wierzytelność tę darować miał matce nie koresponduje z całością jego zeznań, jest lakoniczne i sprzeczne z podnoszonymi w tamtejszej sprawie zarzutami (k. 75 akt IC 539/12).
Powyższe sprzeczności w sposób dobitny wskazują na niewiarygodność zeznań powoda jak i przedstawionych przez niego dowodów rzeczowych. Powód zmienia swe stanowisko w zależności od konkretnych okoliczności ujawnionych w toku postępowania, usiłując tworzyć taką wersję, która pozostawałaby w zgodzie z jego interesem procesowym.
W tym miejscu za nieprawidłowe ocenić trzeba równocześnie przyjęcie przez Sąd, że to na apelującej spoczywał ciężar dowodu w niniejszej sprawie w zakresie wykazania roszczenia wynikającego z tytułu wykonawczego. Istnienie tego roszczenia zostało bowiem stwierdzone tym tytułem, a zatem to powód powinien wykazać, że roszczenie to wygasło. W sytuacji, gdy apelująca kwestionowała podniesiony przez powoda zarzut potrącenia, to on powinien zaoferować dowody, które w sposób nienasuwający żadnych wątpliwości prowadziłyby do przekonania, że potrącenie takie miało miejsce. Nie można bowiem w tym zakresie zgodzić się z Sądem Rejonowym, że apelująca nie potwierdziła rozliczenia wierzytelności będącej przedmiotem cesji z dnia 26 lutego 2013 r. Apelująca konsekwentnie, zarówno niniejszej sprawie, jak i w sprawie IC 539/12 utrzymywała, że wierzytelność powoda względem niej z tytułu wywłaszczenia została uwzględniona już w ramach umowy określonej jako darowizna powoda na jej rzecz z tytułu udziałów w majątku wspólnym, a która to bezspornie miała miejsce 12 marca 2010 r. Dokonanie takiego rozliczenia przedmiotowej kwoty 1542 zł wraz z odsetkami pozostaje także w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Trudno wyobrazić sobie bowiem przyczyny, dla których powód uznając wierzytelność apelującej z tytułu udziałów miałby nie potrącić jej wówczas z własną wierzytelnością z tytułu wywłaszczenia. Znamiennym jest, że apelujący stawiając w sprawie IC 539/12 w dniu 1 października 2010 r. zarzut potrącenia oraz wskazując, że do rozliczenia pozostaje jeszcze kwota 6 865,36 zł na jego rzecz, następnie w dniu 4 listopada 2010 r. dokonał na rzecz powódki zapłaty kwoty 13 000 zł. Bezzasadnie przyjął przy tym Sąd, że w tamtejszej sprawie przedmiotem rozpoznania była jedynie kwota należnaA. M.z tytułu wywłaszczenia. Stawiając zarzut potrącenia w tamtej sprawie powód miał na względzie bowiem także kwotę 1542 zł z tytułu wywłaszczenia jemu należną.
Sąd nie uwzględnił zarzutu potrącenia zgłoszonego w sprawie IC 539/12, co dotyczyło tak kwoty 19 547 zł jak i kwoty 2 384 zł (1542 zł + 842 zł z tytułu odsetek). Przyjęcie w uzasadnieniu orzeczenia, że wierzytelność z tytułu odszkodowania powód darował matce, nie było jedyną przyczyną nie uwzględnienia zarzutu potrącenia. Sąd bowiem nadto przyjął, że powód a pozwany w tamtej sprawie nie wykazał by powołana w oświadczeniu o potrąceniu wierzytelności umowa cesji była skuteczną.
Zasadnie wreszcie apelująca kwestionując wiarygodność umowy cesji z dnia 26 lutego 2013 r. wskazywała na pominięcie przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie stanowiska, jakie przyjął w zakresie wiarygodnościA. M.w sprawie IC 539/12. Otóż mając na względzie sprzeczność zeznań świadka w tamtej sprawie i nieumiejętność wyrażenia precyzyjnego stanowiska, zupełnie bezpodstawnie Sąd kwestię tę pominął w niniejszej sprawie. Przedmiotowa ocena świadka w tamtej sprawie powinna budzić uzasadnione wątpliwości Sądu także w niniejszej sprawie. Brak jakiegokolwiek ustosunkowania się do niej przy ocenie wiarygodności umowy cesji stanowi naruszenie obowiązku rozpoznania sprawy w sposób wszechstronny.
Z tych wszystkich przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawieart. 386 § 1 kpc.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzieart. 98 §1 kpc. Na koszty te składała się opłata od apelacji w wysokości 83 zł obliczona na podstawieart. 13 ust. 1w zw. zart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 j.t.) oraz koszty zastępstwa procesowego apelującej w kwocie 300 zł, której to wysokość wynika z§ 6 pkt 3w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Z 2002 r., nr 163, poz. 1348).