Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1170/13
Data wyroku: 2014-12-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lucyna Świderska-Pilis, Joanna Naczyńska, Joanna Kurpierz
Słowa kluczowe: Szkoda Na Osobie
Podstawa prawna: art. 430 kc

Sygn. akt I ACa 1170/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 grudnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Lucyna Świderska-Pilis

Sędziowie :

SA Joanna Kurpierz
SO del. Joanna Naczyńska (spr.)

Protokolant :

Małgorzata Korszun

po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaM. B.
przeciwko(...) Publicznemu Szpitalowi (...)Uniwersytetowi Medycznemu wK.-(...) Centrum (...)II wK.
o zapłatę i ustalenie
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 30 września 2013 r., sygn. akt II C 41/11,

1
oddala apelację;

2
nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego;

3
odstępuje od obciążania powódki kosztami sądowymi;

4
przyznaje od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Katowicach na rzecz adwokataA. B.6 642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote, w tym 1 242 (tysiąc dwieście czterdzieści dwa) złote podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I ACa 1170/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 września 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwoM. B.wniesione przeciwko(...) Publicznemu Szpitalowi (...)wK.–(...) Centrum (...)II wK.o zapłatę: 140.000zł z tytułu zadośćuczynienia, 10.000zł z tytułu odszkodowania, 36.000zł z tytułu skapitalizowanej renty za okres od 1 stycznia 2008r. do 31 grudnia 2010r. i po 1.000zł miesięcznie z tytułu bieżącej renty, jak i oddalił powództwo o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące ujawnić się u powódki w przyszłości; nie obciążył powódki kosztami procesu i przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach adwokatowiA. B.8.856zł z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.
Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy podjął po ustaleniu, iżM. B.urodziła się (...)w stanie ogólnym ciężkim wSzpitalu (...)w Nr(...)wB.. 19 czerwca 2004r. została przewieziona do pozwanej placówki medycznej, gdzie przebywała do 21 października 2004r. z rozpoznaniem: zakażenie wrodzone, niedotlenienie okołoporodowe, krwawienie śródczaszkowe II/II(

    0), przerwany drożny przewód tętniczy Botalla, retinopatia wcześniacza III(

    0), posocznica gronkowcowa, dysplazja oskrzelowo - płucna, niedokrwistość wcześniacza, przepuklina pępkowa, wcześniactwo. W okresie od 26 listopada do 3 grudnia 2004r. powódka ponownie przebywała u pozwanego ze względu na rozpoznaną niewydolność oddechową, zapalenie płuc, obturacyjne zapalenie oskrzeli, posocznicę, bezdechy, dysplazję oskrzelowo - płucną, wcześniactwo niedokrwistość. Po trzech latach, 28 stycznia 2008r. powódka została przyjęta do(...)Szpitala(...)wP., gdzie rozpoznano przykurcz stawu kolanowego lewego i wskazano, że zmiany mogą sugerować przebytą sepsę gronkowcową. Powódka upatrywała źródeł zakażenia w nieprawidłowym zachowaniu pozwanego.
Sąd Okręgowy ustalił, iż czynnikami przesądzającymi o ciężkim stanie powódki były: zamartwica okołoporodowa, wcześniactwo z niską masą urodzeniową, krwawienie śródczaszkowe, dysplazja oskrzelowo płucna, retinopatia wcześniacza. Taki stan dziecka powoduje, że nie posiada ono czynników odpornościowych. Środowisko, w którym przebywa dziecko od chwili pęknięcia pęcherza płodowego począwszy od przejścia przez kanał rodny i okolice krocza rodzącej, nie są środowiskiem jałowym, mimo prowadzonych przed porodem zabiegów zmniejszających ilość bakterii. Zawiera drobnoustroje, które nie są chorobotwórcze dla noworodka dojrzałego, wyposażonego w mechanizmy odpornościowe własne i pochodzenia matczynego, natomiast u wcześniaka skutkują zakażeniem wrodzonym, jak to miało miejsce u powódki. Otoczenie powódki było źródłem jej zakażenia, ponieważ organizm powódki nie miał jakiejkolwiek immunokompetencji, a nie ma możliwości takiej organizacji oddziału intensywnego leczenia wcześniactwa, w którym wyeliminowane są wszelkie bakterie w otoczeniu wcześniaka ani w Polsce, ani na świecie. Zatem przyczyną zachorowania małoletniej powódki było skraje wcześniactwo, zamartwica okołoporodowa oraz zakażenie okołoporodowe.
Ustalenia te Sąd Okręgowy poczynił w oparciu o dokumentację medyczną powódki i opinie (zasadniczą i uzupełniającą) instytutu naukowego - Uniwersytetu(...)wK., uznając iż opinie te są precyzyjne, stanowcze i w sposób przystępny wyjaśniają zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych. Wprawdzie powódka złożyła zarzuty do opinii zasadniczej, niemniej zostały one wyjaśnione w opinii uzupełniającej, która pogłębiła i uszczegółowiła argumentacje dla wniosków wywiedzionych w opinii zasadniczej. Z tych też względów, wniosek powódki o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii uzupełniając został przez Sąd Okręgowy oddalony. Zarzuty do opinii uzupełniającej powielały zarzuty zgłoszone do opinii zasadniczej, które zostały już wyjaśnione w opinii uzupełniające biegłych. Miały one polemiczny charakter, sprowadzający się do konstatacji, że strona powodowa z opinią się nie zgadza. Sąd Okręgowy oddalił wnioski dowodowe powódki o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: M.T., B.W., ponownego przesłuchania matki powódki, filmu dokumentującego przebieg leczenia powódki, a także kosztów leczenia powódki. Te wnioski nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ zmierzały do wykazania wysokości roszczenia, w sytuacji, gdy nie została wykazana zasada odpowiedzialności pozwanego. Nadto, Sąd Okręgowy oddalił wniosek oraz o zwrócenie się do pozwanej o przedstawienie informacji, co do ilości zakażeń gronkowcem na oddziale, w którym przebywała powódka w II połowie 2004r., jako zbędny dla rozstrzygnięcia.
Przystępując do oceny prawnej poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy stwierdził, iż podstawę roszczeń powódki stanowiart. 430 k.c.w zw. z art.art. 444§1 i 2 k.c.orazart. 445 § 1 k.c.oraz, że roszczenia te - zgodnie zart. 4421§1 k.c.- przedawniają się z upływem trzech lat od chwili dowiedzenia się przez poszkodowanego o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej do jej naprawienia, z tym że termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przyjął, iż skoro matka powódki powzięła informację o tym, że stan powódki może sugerować przebytą sepsę gronkowcową dopiero 28 stycznia 2008r., a pozew został złożony 26 stycznia 201lr., objęte pozwem roszczenia, nie byłyby przedawnione. Niemniej roszczenia te w ocenie Sądu Okręgowego okazały się niezasadne w świetle regulacjiart. 430 k.c.Przepis ten stanowi, że kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jej kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności. A powódka, nie udowodniła ani jednej z trzech przesłanek określonych w tym przepisie, których tylko łączne wystąpienie pozwalałoby na przypisanie pozwanemu odpowiedzialności deliktowej. W szczególności powódka nie wykazała działania lub zaniechania personelu pozwanego, które doprowadziłoby do wyrządzenia powódce szkody, a tym bardziej by działanie to lub zaniechanie było przez ten personel zawinione, ani też istnienia adekwatnego związku przyczynowego między tym działaniem, względnie zaniechaniem a szkodą. Powódka przeszła zakażenie gronkowcem koagulazo ujemnym i gronkowcem złocistym w czasie pobytów w pozwanej klinice w 2004r., niemniej zdarzeniem sprawczym powodującym zakażenia był ciężki stan „wyjściowy" powódki, w tym zakażenie wrodzone, na które nie miało wpływu żadne działanie, ani też zaniechanie personelu pozwanego, a tym bardziej zawinione działanie lub zaniechanie. Ustalenie to doprowadziło Sąd Okręgowy do wniosku, iż brak jest podstaw do przyjęcia zasady odpowiedzialność pozwanego za zakażenie powódki gronkowcem złocistym i za skutki tego zakażenia. Konkluzje te legły u podstaw oddalenia powództwa, jako niezasadnego. Na podstawieart. 102 k.p.c.z uwagi na sytuację materialną powódki, wykazaną w oświadczeniu majątkowym, Sąd Okręgowy nie obciążył powódki kosztami procesu. O kosztach pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu orzekł na podstawie§ 2 ust. 3, § 6 pkt 7, § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28. września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.)
Apelację od wyroku wniosła powódka, domagając się jego zmiany przez uwzględnienie powództwa w całości, a alternatywnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Nadto wnosiła o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. Zarzuciła obrazę prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, a w szczególności:
- obrazęart. 217 § 1-3 k.p.c.polegającą na oddaleniu jej wniosków dowodowych, mimo że okoliczności sporne nie zostały dostatecznie wyjaśnione,
- obrazęart. 290 §1 k.p.c.w zw. zart 278§1 k.p.c.i285§1 k.p.c.polegającą na odstąpieniu od zażądania ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie oraz na niedopuszczeniu i nie-przeprowadzeniu dowodu z opinii dodatkowej innego ośrodka naukowego, w sytuacji gdy opinia Uniwersytetu(...)wK.nie wyjaśniła wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, a powódka zgłaszała do niej uzasadnione wątpliwości,
- obrazęart. 233§1 k.p.c.polegającą na braku wszechstronnego rozważenia całego zebranego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na wadliwej opinii Uniwersytetu(...)wK., dotkniętej brakami uniemożliwiającymi jej ocenę,
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż stan wyjściowy powódki, wynikający z dokumentacji medycznej jej urodzenia, a także zakażenie wrodzone było przyczyną zakażenia gronkowcem koagulazo ujemnym, a następnie gronkowcem złocistym, a nie nieprawidłowe zachowanie pozwanego Szpitala i jego pracowników.
Nadto zarzuciła obrazę prawa materialnego -art. 430 k.c.w zw. zart. 444§1 i 2 k.c.orazart. 445§ 1 k.c.poprzez ich błędne niezastosowanie, w związku z błędnymi ustaleniami faktycznymi, polegającymi na przyjęciu, że powódka nie udowodniła, że którykolwiek z pracowników pozwanego był sprawcą zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek odszkodowawczy, a w konsekwencji był sprawcą czynu niedozwolonego.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Wywodził, iż zarzuty apelacji są bezzasadne.
Sąd Apelacyjny
mając na uwadze, iż u powódki stwierdzono gronkowca parokrotnie uzupełnił postępowanie dowodowe, ustalając iż(...)wK.odnotowała jeden przypadek zachorowania na posocznicę o etiologii gronkowcowej wśród pacjentów hospitalizowanych u pozwanego – w Klinice(...), w tym samym czasie co powódka. Pacjentem tym było dziecko przyjęte 11 lipca 2004r., przy czym gronkowca wyhodowano również w mleku matki tego dziecka. Okoliczność ta, nieznana Sądowi Okręgowemu, dała asumpt do zasięgnięcia opinii biegłej sądowej z zakresu chorób zakaźnychD. L., w oparciu o którą Sąd Apelacyjny ustalił, iż zakażenie powódki pozostaje bez związku z zakażeniem pacjenta przyjętego na oddział 11 lipca 2004r. oraz, że najbardziej prawdopodobne, graniczące z pewnością jest, iż do zakażenia stwierdzonego w czerwcu i lipcu 2004r. doszło jeszcze w życiu płodowym, z mniejszym prawdopodobieństwem w czasie porodu (który notabene miał miejsce w Szpitalu wB., a nie w pozwanej placówce). Przypuszczalnie źródłem zakażenia był układ pokarmowy i oddechowy powódki, z którego infekcja przedostała się do krwi i doprowadziła do powstania sepsy. Stało się tak pomimo szerokiej, „celowanej” antybiotykoterapii, ze względu na brak odporności u tak młodego wcześniaka, z tak niską wagą urodzeniową. Dokumentacja medyczna powódki pozwala na przyjęcie, iż personel pozwanego szpitala, zarówno pielęgniarski, jak i lekarski nie dopuścił się uchybień w postępowaniu sanitarno-epidemiologicznym, a fakt utrzymania powódki przy życiu w tak ciężkim stanie ogólnym, w tym wyprowadzenie z incydentów zatrzymania oddechu i krążenia, wyleczenie uszkodzeń skóry, które mogły stanowić miejsce wtargnięcia wielu infekcji i nie doprowadzenie do nich, świadczy o tym, że postępowanie to było zgodne z zasadami septyki i antyseptyki. BiegłaL., nie podważając stwierdzenia lekarzy ortopedów, że do uszkodzenia nasad kości stawów kolanowych u powódki, a w rezultacie do zaburzeń wzrostu kości doszło na skutek posocznicy gronkowcowej, podkreśliła, iż w żadnym momencie pobytu powódki w pozwanym szpitalu nie opisywano objawów stanu zapalnego stawów kolanowych, tzn. stawy nie były obrzęknięte, zaczerwienione, o zwiększonym ociepleniu. Stan dziecka każdego dnia pobytu szpitalnego był bardzo dokładnie opisywany i gdyby coś takiego się zdarzyło, nie umknęłoby to uwadze osoby zajmującej się dzieckiem. Nie obserwowano również wzrostu temperatury ciała dziewczynki (nie przekraczała 37,5(

    o)C), ani wzrostu CRP, zatem jeśli doszło do stanu zapalnego stawów lub kości to przebieg tej infekcji był bardzo niecharakterystyczny. Biegła zwróciła uwagę, iż do zakażenia gronkowcem złocistym metycylinowrażliwym MSSA, którego z krwi dziecka wyhodowano 26 listopada 2004r. mogło dojść w jednej z placówek medycznych, w których powódka przebywała do tego czasu, niemniej ten typ gronkowca nie jest szczepem szpitalnym, o czym świadczy jego duża antybiotykowrażliwość. Ze względu na obniżoną odporność dziecka do infekcji mogło dojść w wielu okolicznościach, ponieważ dziecko przebywało na wielu oddziałach, było transportowane zarówno między oddziałami jak i szpitalami, było dwukrotnie operowane. Poprawa stanu powódki po szerokiej antybiotykoterapii pozwala na przyjęcie, iż infekcja w pozwanym szpitalu została opanowana.
Oceniając te ustalenia, Sąd Apelacyjny stwierdził, iż wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania apelacyjnego, w pełni wspierały ustalenia poczynione i przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy. W szczególności trafną okazała się decydująca o wyniku sporu konkluzja Sądu Okręgowego, iż nie sposób uznać, by zakażenie powódki gronkowcem spowodowane zostało jakimkolwiek działaniem lub zaniechaniem personelu pozwanego szpitala. W tej sytuacji dalsze postępowanie dowodowe co do podstaw odpowiedzialności pozwanego było niecelowe, a co do rozmiaru doznanej przez powódkę krzywdy i skutków zakażenia – aktualnych oraz tych, które mogą ujawnić się w przyszłości, zbędne dla rozstrzygnięcia (stąd też oddalono zgłoszone w apelacji wnioski dowodowe powódki). Skoro wykluczona została już pierwsza z przesłanek określonych wart. 430 k.c.warunkujących przypisanie pozwanemu odpowiedzialności za zakażenie powódki gronkowcem, tym samym skierowane przeciwko niemu powództwo podlegało oddaleniu. Podsumowując, zaskarżony wyrok – wbrew wywodom apelacji – w pełni odpowiadał prawu.
Zważywszy na powyższe, Sąd Apelacyjny - w oparciu oart. 385 k.p.c.– oddalił apelację, jako bezzasadną, nie obciążając powódki - w oparciu oart. 102 k.p.c.- kosztami postępowania apelacyjnego, a to zarówno z uwagi na charakter sprawy, jak i z uwagi na sytuację materialną i zdrowotną małoletniej, niepełnosprawnej powódki. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powódce z urzędu orzeczono w oparciu oart. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze(tekst jedn. Dz.U. z 2009r., nr 146, poz. 1188 ze zm.) w zw. z§ 6 pkt. 6 i § 13 ust. 1 pkt. 2 oraz § 2 ust. 3 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze zm.).