Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 351/14
Data wyroku: 2014-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Szlingiert
Słowa kluczowe: Kary Umowne
Podstawa prawna: art. 483 kc

Sygn. akt XV Ca 351/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Agata Szlingiert
po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014r. w Poznaniu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki z o.o.z siedzibą wW.( dawna nazwa(...))
przeciwkoL. R.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie
z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt IC 166/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 300 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

/-/ Agata Szlingiert

UZASADNIENIE
Apelacja była niezasadna.
W postępowaniu uproszczonym, zgodnie z brzmieniem przepisuart. 50513§ 2 k.p.c.jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu nieważności postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Kościanie, albowiem w doktrynie nieważność postępowania określana jest jako tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, gdyż powoduje uchylenie zaskarżonego orzeczenia niezależnie od ewentualnego wpływu na jego treść.
Zgodnie zart. 379 pkt 5 k.p.c.nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw, powinna być dokonywana przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów apelacyjnych jednolicie przyjmuje się, że strona jest pozbawiona możliwości obrony swych praw, gdy wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku. Jeżeli strona na skutek wadliwości procesowych sądu nie mogła uczestniczyć i nie uczestniczyła w rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, to zachodzą podstawy, by przyjąć, że strona ta została pozbawiona możności obrony swych praw (tak: m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt I ACa 247/13 System Informacji Prawnej LEX nr 1363399, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1974 r. II CR 155/74 OSP 1975/3/66, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. II CKN 822/00 System Informacji Prawnej LEX nr 55519 ). Analizując, czy doszło do pozbawienia strony możliwości działania trzeba w pierwszej kolejności rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić, czy uchybienie to wpłynęło na możliwość strony do działania w postępowaniu, w końcu zaś ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swoich praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek można przyjąć, że strona została pozbawiona możności działania ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2013r., I ACa 661/13).
Zgodnie zart. 214 § 1 k.p.c., rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Ponadto, zgodnie zart. 215 k.p.c.rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd postanowi wezwać do wzięcia udziału w sprawie lub zawiadomić o toczącym się procesie osoby, które dotychczas w postępowaniu nie występowały w charakterze powodów lub pozwanych.
Lektura akt przedmiotowej sprawy nie pozwala na przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do nieważności postępowania z powodu pozbawienia pozwanego możności obrony praw, albowiem nie doszło do naruszenia przez Sąd Rejonowy żadnych przepisów postępowania cywilnego. Pozwany został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 września 2013r. w dniu 4 września 2013r., przy czym zawiadomienie zostało doręczone pozwanemu osobiście (k. 43), natomiast nie złożył wniosku o odroczenie rozprawy z uwagi na chorobę. W tych okolicznościach Sąd Rejonowy nie miał żadnych podstaw do odroczenia rozprawy wynikających zart. 214 k.p.c., wręcz przeciwnie odroczenie rozprawy spowodowałoby naruszenieart. 214 k.p.c., skoro odbyłoby się bez istnienia ku temu przesłanek.L. R.miał natomiast możliwość – przez okres niemal dwóch tygodni –złożenia wniosku o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 17 września 2013 r. Apelujący natomiast - dopiero na etapie postępowania apelacyjnego - przedłożył zaświadczenie lekarza sądowego datowane na 10 stycznia 2014 r., z którego wynika, że nie mógł uczestniczyć w rozprawie. Choć wskazane zaświadczenie usprawiedliwia post factum nieobecność pozwanego na rozprawie w dniu 17 września 2013r. (art. 2141§ 1 k.p.c.), to jednocześnie nie uzasadnia nieważności postępowania z przyczyn podanych wyżej. Należy nadto podkreślić, że wskazane zaświadczenie ( wydane po prawie czterech miesiącach od rozprawy) nie przesądza, że pozwany nie miał możliwości sporządzenia pisma do sądu z wnioskiem o odroczenie rozprawy, a o takiej możności świadczy fakt, że w dniu 23 września 2013r. był zdolny do złożenia wniosku o uzasadnienie, które zresztą nie zostało wysłane pocztą.
Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, że zarzut nieważności postępowania był nietrafny już z tego względu, że Sąd I instancji nie naruszył żadnych przepisów prawa procesowego, co jest koniecznym warunkiem przyjęcia, że nastąpiło pozbawienie strony możności obrony swych praw.
Nie ma też racji pozwany, że umowa z dnia 19 stycznia 2010r. była umową nieważną z powodu utraty przez warunki przyłączenia do sieci gazowej z 28 września 2009 r. ich mocy zgodnie z punktem 16 warunków. Przede wszystkim należy podkreślić, że do akt nie przedłożono wskazanych warunków, stąd nie sposób się odnieść do sformułowanego w ten sposób zarzutu. Trzeba natomiast dodać, że zgodnie zart. 7 ust. 8i ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, warunki przyłączenia są ważne dwa lata od dnia ich doręczenia. W okresie ważności warunki przyłączenia stanowią warunkowe zobowiązanie przedsiębiorstwa energetycznego do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej.
Przeszkodą do zasądzenia roszczenia na rzecz powoda nie mógł być także fakt wykonania zobowiązania przez powoda z uchybieniem terminu. Przede wszystkim należy podkreślić, że w dniu 24 lutego 2011r. strony zawarły aneks do umowy z dnia 19 stycznia 2010r. Termin przyłączenia został w nim zmieniony w ten sposób, że przyłączenie obiektu pozwanego do sieci gazowej miało nastąpić do dnia 29 kwietnia 2011 r., przy czym do obowiązków pozwanego należało wykonanie i zapewnienie technicznej sprawności instalacji gazowej przewidzianej do przyłączenia, potwierdzone w szczególności protokołem z przeprowadzonej głównej próby szczelności instalacji gazowej oraz przedłożenie zgłoszenia gotowości instalacji gazowej do napełnienia paliwem gazowym, którego wzór stanowi Załącznik nr 3 do umowy, najpóźniej do dnia 22 kwietnia 2011 r. ( § 3 ust. 2 lit. a). Jednocześnie we wskazanym aneksie strony zastrzegły, że przedsiębiorstwo gazownicze jest uprawnione do przedłużenia terminów wykonania swoich obowiązków o taką liczbę dni, o jakąL. R.opóźnił wykonanie obowiązków, o których mowa w § 3 ust. 2 lit. a,b (§ 1 ust. 3 w zw. z § 4 ust. 3 aneksu). Należy w związku z tym podnieść, że w toku postępowania przed Sądem Rejonowym pozwany przyznał wprost, że „w wyznaczonym terminie nie wywiązał się z przyjętego tą umową zobowiązania wykonania sprawnej technicznie instalacji gazowej, co dało powódce podstawę do obciążenia pozwanego kara umowną”, jednak odwołał się do siły wyższej w postaci usytuowania posesji pozwanego na terenie zalewowym, co zdaniem pozwanego zwalniało go z odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania z uwagi na treść § 5. umowy z dnia 19.01.2010 r. ( k.25). W apelacji pozwany podał całkowicie odmienne argumenty mające uzasadniać oddalenie powództwa, stąd należy przyjąć, że uznał stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do przyjęcia przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności w postaci siły wyższej. W sprawie nie było sporne, że pozwany nie wykonał obowiązków wynikających z § 3 ust. 2 lit. a) aneksu, bo przyznał to sam pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty (art. 229 k.p.c.), to zaś usprawiedliwiało przedłużenie terminu do wykonania obowiązków przez powoda (§ 1 ust. 3 aneksu).
W myśl natomiast § 4 ust. 1 omawianego aneksu z dnia 24.02.2011 r., w przypadku niedotrzymania przez podmiot terminu wykonania obowiązków określonych w § 3 ust. 2 lit. a z przyczyn zależnych od podmiotu, zobowiązany on będzie do zapłacenia kary umownej w wysokości 0,5 % opłaty za przyłączenie, o której mowa w § 2 ust. 2 za każdy dzień opóźnienia, łączenia jednak nie więcej niż 100 % tej opłaty. Zostały zatem spełnione przesłanki do żądania kary umownej przez powoda, a żądanie znajdowało uzasadnienie w treściart. 483§ 1 k.c.Jeśli natomiast pozwany twierdzi, że również powód nie wykonał swego zobowiązania w terminie, pozostaje mu droga procesu cywilnego i dochodzenie w tym trybie kary umownej na swą rzecz.
Przy uwzględnieniu powyższych rozważań, dokument w postaci powiadomienia o zakończeniu inwestycji przyłączenia do sieci gazowej z dnia 14.09.2011r., nie stanowił przeszkody do uwzględnienia roszczenia powoda z tytułu kary umownej.
Mając na uwadze powyższe, apelacja pozwanego jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98§ 1 k.p.c.w zw. zart. 391§ 1 k.p.c.( wniosek o zasądzenie kosztów powód zawarł w odpowiedzi na apelację). Skoro pozwany przegrał sprawę w postępowaniu apelacyjnym, zobowiązany był do zwrotu na rzecz powoda kwoty 300 zł z tytułu zastępstwa procesowego, której wysokość została określona na minimalnym poziomie, na podstawie § 6 pkt 3 w zw. z§ 12 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz.U. z 2013 poz. 490 j.t.)
/-/ A. Szlingiert