Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 579/14
Data wyroku: 2015-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ireneusz Płowaś
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art. 113 ustawy o kosztach sądowych.

Sygn. akt II Cz 579/14

POSTANOWIENIE
Dnia 13 stycznia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Ireneusz Płowaś
po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 roku w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym sprawy
z wnioskuH. H.
z udziałemM. C.,H. P.,J. J.,B. H.,J. I.
o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poF. H.w sprawie II Ns 985/12
na skutek zażalenia wnioskodawcy
od punktu 3 postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2014 roku w sprawie II Ns 135/13
postanawia:

oddalić zażalenie.
Na oryginale właściwy podpis
Sygn. akt II Cz 579/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 14 maja 2014 roku zmienił prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 24.01.2013 roku w sprawie II Ns 985/12 w punkcie 1 w ten sposób, iż stwierdził, że spadek poF. H.zmarłej w dniu 13.11.1980 roku nabyli na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia(...) synowie:H. H.w(...)części iM. H.w(...)części oraz na podstawie ustawy synowie:H. H.iM. H.każdy z nich w(...)części. W punkcie 2 postanowienia Sąd przyznał biegłemuR. G.wynagrodzenie w kwocie 5.980, 90 zł za sporządzenie opinii z dnia 14.01.2014 roku. W punkcie 3 postanowienia Sąd Rejonowy kosztami sądowymi obciążył wnioskodawcęH. H.i nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Bydgoszczy kwotę 5.980,90 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 14.05.2014 roku Sąd Rejonowy wskazał, że z wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wystąpiłH. H.wnosząc o stwierdzenie, że spadek poF. H.na podstawie testamentu nabył on w(...)części orazM. H.w(...)części, a także o przyznanie zapisów wskazanych w testamencieJ. L.orazW.Z.. Na rozprawie w dniu 09.05.2014 roku wnioskodawca zmodyfikował swoje stanowisko wnosząc o stwierdzenie, iż to on nabył spadek na mocy testamentu w całości natomiast rozporządzenia na rzecz pozostałych w/w osób stanowią zapisy. W wypadku nieuwzględnienia takiej wykładni testamentu wnioskodawca wniósł o uznanie, iż udział wynoszący(...)dziedzicząH. H.iM. H.proporcjonalnie do wskazanych w testamencie udziałów przypadających na rzecz każdego z nich.
Uczestniczka postępowaniaM. C.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku co do pozostałej - nieokreślonej w testamencie - części spadku poprzez stwierdzenie, że nabyli ją spadkobiercy ustawowi po 1/12 części każdy.
Sąd Rejonowy stwierdził, że dla wykładni testamentuF. H.z uwagi na jego treść, istotne znaczenie miało ustalenie składu majątku na dzień sporządzania testamentu a także jego wartości w celu ustalenia czy przeznaczenieJ. L.iW.Z.kwot po 5.000 zł miało charakter ustanowienia na ich rzecz zapisu czy też było powołaniem do dziedziczenia w(...)części. W tym celu Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego na okoliczność oszacowania jaka była wartość nieruchomości spadkowej w dniu sporządzenia testamentu i jaki był stosunek kwot wskazanych w testamencie do tej wartości. Biegły oszacował wartość nieruchomości na kwotę 212.900 starych złotych. Sąd dając wiarę opinii biegłego ustalił, iż kwoty po 5.000 zł stanowiły znikomą część majątku spadkowego i dlatego wykluczone jest uznanie, iż spadkodawczyni powoływałaJ. L.iW.Z.do(...)części spadku. Sąd uznał te rozporządzenia za zapisy. Między innymi na tej podstawie Sąd Rejonowy orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 postanowienia Sąd Rejonowy wskazał, iż oparł je na treści przepisuart. 520 § 1 kpc, zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że jeżeli jest kilku uczestników postępowania i żaden z nich nie zgłosił wniosku o zasądzenie kosztów, Sąd wydaje rozstrzygnięcie o kosztach według formuły tego przepisu, czyli orzeka, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Zasada ta, w ocenie Sądu Rejonowego, dotyczy zarówno kosztów poniesionych przez uczestnika bezpośrednio, powstałych w wyniku uwzględnienia przez Sąd wniosku dowodowego uczestnika, a także wygenerowanych w związku z postępowaniem uczestnika. Sąd Rejonowy wskazał, że w judykaturze podkreśla się, iż podstawą rozstrzygnięcia o kosztach w postępowaniu nieprocesowym jest zasada ich ponoszenia przez każdego uczestnika. Jeżeli Sąd w konkretnej sprawie uzna, że powinno być inaczej, musi kierować się przesłankami wskazanymi wart. 520 § 2 i 3 kpc. W ocenie Sądu Rejonowego na gruncie niniejszej sprawy nie wystąpiła żadna z określonych w tych przepisach przesłanek uprawniających Sąd do odstąpienia od zasady orzekania o kosztach określonej wart. 520 § 1 kpc. Sąd podkreślił, że to wnioskodawca zainicjował postępowanie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku kierując się swoim interesem. Dlatego Sąd postanowił zgodnie z zasadą określoną wart. 520 § 1 kpcobciążyć kosztami postępowania wnioskodawcę. Na koszty te składała się opłata od wniosku w kwocie 50 zł oraz wynagrodzenie biegłego w kwocie 5.980,90 zł, a skoro wnioskodawca uiścił opłatę od wniosku, należało zasądzić od niego kwotę 5.980,90 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kosztami uiszczonymi a należnymi.
Zażalenie na postanowienie o kosztach sądowych zawarte w punkcie 3 postanowienia z dnia 14.05.2014 roku złożył wnioskodawca, zarzucając mu naruszenieart. 520 § 1 kpcpoprzez jego błędną interpretację i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i obciążenie kosztami sądowymi wnioskodawcy oraz wszystkich uczestników postępowania w częściach równych bądź nie obciążanie kosztami wnioskodawcy oraz uczestników.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wnioskodawca składając wniosek o zmianę postanowienia działał z chęci urzeczywistnienia woli spadkodawcy. Ponadto skarżący podkreślił, że koszty w przedmiotowej sprawie w znacznej mierze zostały wygenerowane przez Sąd Rejonowy, który przeprowadził dowód z opinii biegłego z urzędu mimo, że żaden z uczestników postępowania nie zgłaszał takiego wniosku. Nadto mimo, że wnioskodawca był inicjatorem postępowania, to jego wynikiem byli zainteresowani wszyscy uczestnicy postępowania gdyż każdy z uczestników w związku ze zmianą postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku w mniejszym lub większym stopniu został materialnie przysporzony. Dlatego też zdaniem skarżącego zgodnie zart. 520 § 1 kpckażdy z uczestników postępowania winien ponieść koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie w częściach równych bądź Sąd winien odstąpić od obciążenia stron kosztami stosownie do treściart. 102 kpcw związku z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego z urzędu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie wnioskodawcy uznać należało za niezasadne.
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw od odstąpienia od generalnej zasady dotyczącej kosztów postępowania nieprocesowego wynikającej zart. 520 § 1 kpca tym samym uznaje zarzut podniesiony w zażaleniu za bezzasadny. Zawarta w zażaleniu propozycja zmiany zaskarżonego postanowienia jest sprzeczna z ogólną zasadą zgodnie z którą każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w tym postępowaniu. Wniosek zażalenia zmierza w istocie do odstąpienia od tej zasady i zastosowania wyjątku od niej zawartego wart. 520 § 2 kpc. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż interesy uczestników postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku nie mogą być uznane za sprzeczne a tym samym brak jest podstaw do stosowaniaart. 520 § 2 kpc.
Zaznaczyć należy, że zaskarżone postanowienie dotyczy nie kosztów postępowania a wyłącznie kosztów sądowych w zakresie wydatków poniesionych w związku z przeprowadzonym dowodem z opinii biegłego sądowego. Oznacza to, że zastosowanie do rozstrzygnięcia o tych kosztach ma przepis art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgodnie z którym odpowiednie zastosowanie do orzekania o pozostałych do uiszczenia kosztach sądowych znajdzie przepisart. 520 kpc. Skoro nie da się w niniejszej sprawie wskazać na sprzeczność interesów uczestników postępowania to i do rozstrzygnięcia o kosztach sadowych nie można odpowiednio stosować przepisuart. 520 § 2 kpc. Sąd Rejonowy zastosował, zatem prawidłowy przepisart. 520 § 1 kpcrozstrzygając o kosztach sądowych w punkcie 3 postanowienia z dnia 14 maja 2014 roku.
Spornym pozostawało natomiast czy istniały podstawy do obciążenia wydatkami w całości wnioskodawcy. Sąd Okręgowy tak jak i Sąd I instancji uznaje, że takie podstawy w niniejszej sprawie zaistniały. Nie ma znaczenia, iż dowód z opinii biegłego sądowego został dopuszczony w niniejszej sprawie z urzędu a nie na wniosek uczestników, bowiem jest oczywiste, iż Sąd Rejonowy w celu prawidłowego rozpoznania zgłoszonego przez wnioskodawcę wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z uwagi na stanowisko wnioskodawcy, musiał dopuścić dowód z opinii biegłego na wskazane w postanowieniu z dnia 11.09.2013 roku okoliczności. Bez przeprowadzenia takiego dowodu nie byłoby możliwe dokonanie oceny charakteru rozporządzeń zawartych w testamencie a tym samym rozpoznanie wniosku. Istotnym jest, iż ostatecznie wydane postanowienie oparte zostało na wnioskach zawartych w opinii biegłego a ani ta opinia ani postanowienie z dnia 14.05.2014 roku nie było kwestionowane przez uczestników w tym przez samego wnioskodawcę (poza zaskarżonym punktem 3). Dowód ten można by uznać za zbędny jedynie w sytuacji w której uczestnicy postępowania wyraziliby zgodne stanowiska, jednak z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia. Podkreślić należy, że stanowisko uczestniczki postępowaniaM. C.jak się następnie okazało było zgodne z wnioskami opinii biegłego i postanowieniem Sądu. Wnioskodawca jednak nie zgadzał się na takie rozstrzygniecie sprawy, co w ocenie Sądu Okręgowego doprowadziło do konieczności przeprowadzenia w/o dowodu a w konsekwencji do powstania wydatków związanych z opinią biegłego.
Wobec powyższego również w ocenie Sądu Okręgowego koszty tej opinii zgodnie zart. 520 § 1 kpcwinien ponieść wnioskodawca albowiem powstały one w związku z jego udziałem w postępowaniu.
Na mocyart. 385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpczażalenie wnioskodawcy jako bezzasadne należało oddalić.