Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 500/14
Data wyroku: 2014-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Urszula Kocyłowska, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Osób Trzecich Za Składki
Podstawa prawna: art.112§1 Ordynacji podatkowej (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), w zw. z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społ. rolników (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 50. poz. 291 ze zm.)
Teza: I. art. 112 par. 1 Ordynacji podatkowej nie będzie miał zastosowania do odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego za składki należne KRUS jego zbywcy, bo instytucja odpowiedzialności osoby trzeciej dotyczy należności Skarbu Państwa gdy podatnik okaże się niewypłacalny na skutek zbycia majątku, natomiast dług związany z obowiązkiem odprowadzania składek na ubezp. społeczne rolników ma charakter publiczno - prywatny.
II. Art. 52 w ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 306g Ordynacji podatkowej, a okoliczność ta dodatkowo umacnia stanowisko o braku podstaw do przeniesienia odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego czy części tego gospodarstwa za składki na KRUS jego zbywcy.

Sygn. akt

III AUa 500/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia19 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Roman Skrzypek (spr.)

Sędziowie:

SSA Urszula Kocyłowska
SSA Ewa Madera

Protokolant

st.sekr.sądowy Anna Budzińska

po rozpoznaniu w dniu19 listopada 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuG. O.iŁ. O.
przeciwkoPrezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o odpowiedzialności osób trzecich za składki na ubezpieczenia
na skutek apelacji wnioskodawców
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia16 kwietnia 2014 r.sygn. aktIV U 1542/13

z m i e n i a zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 8 listopada 2013 r. w ten sposób, że stwierdza brak odpowiedzialności solidarnej wnioskodawcówG. O.iŁ. O.z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników należnych odI. Z..

Sygn. akt III AUa 500/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 19.11.2014r.

Decyzją z dnia 30.09.2013 r., znak :(...), skorygowaną decyzją z 08.11.2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zobowiązał solidarnieŁ. O.iG. O.jako nabywców gospodarstwa rolnego odI. Z.do uregulowania należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników dłużniczki.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wyjaśnił, żeI. Z.w okresie od 09.03.2007 r. do 28.08.2012 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, ale nie uiściła składek na to ubezpieczenie za okres od III kwartału 2011 r. do II kwartału 2012 r. w kwocie 878 zł. W dniu 29.08.2012 r. dłużniczka sprzedała grunty wchodzące w skład gospodarstwa o powierzchni 0,9319 haŁ.iG. O.na których , zdaniem organu rentowego, ciąży obowiązek uregulowania zaległości składkowych za zbywcę .
W odwołaniu wnioskodawcy zarzucili naruszenie przepisówart. 7 kpaw zw. zart. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie wyrażonej w nim zasady praworządności i wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego pomimo nieprzeprowadzenia egzekucji z posiadanego przezI. Z.majątku.
W uzasadnieniu odwołania wnioskodawcy akcentowali, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub części bezskuteczna.
Odwołujący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że nie ma obowiązku uiszczenia zaległych składek zaI. Z., względnie zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości z uwagi na brak przesłanek do orzeczenia o odpowiedzialności skarżących za zobowiązaniaI. Z..
W odpowiedzi na odwołanie KRUS wnosząc o oddalenie odwołania podtrzymała dotychczasowe stanowisko przytaczając argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 16.04.2014r. sygn.. IV.U 1542/13 Sąd Okręgowy w Krośnie oddalił odwołanie wnioskodawcówG.iŁ. O..
Sąd ustalił, żeI. Z.w okresie od 9.03.2007 r. do 28..08.2012 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego o pow. 1.26 ha. W okresie od 7.03.2011 r. do 12.04.2011 r. właścicielka omawianych gruntów nie opłacała należnych na to ubezpieczenie składek pomimo ustalonego przez organ rentowy systemu ratalnego spłaty zadłużenia.
Na podstawie informacji Starostwa Powiatowego wJ.z dnia 10.07.2013 r. ustalono, żeI. Z.w dniu 29.08.2012 r. sprzedała działki o powierzchni 0,9319 ha ( akt notarialny(...)) na rzeczG. O.iŁ. O.. Do czasu sprzedaży dłużniczka nie uregulowała zaległości składkowych na rzecz organu rentowego.
Zdaniem Sądu wnioskodawcy nabywając własność gospodarstwa w drodze umowy kupna – sprzedaży przed dokonaniem tej czynności mieli pełną możliwość i obowiązek dokładnego ustalenia czy na zbywcy ciążą zaległości składkowe. Powinność zbadania tej kwestii obciąża bowiem każdego nabywcę nieruchomości. Skoro więc nabywcy nie ustalili czy zbywca nie zalega z zapłatą należności wynikających z ubezpieczenia społecznego rolników stwierdzić należy, iż nie dokonali należytej staranności, o której mowa wart. 112 ustawy z 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa(tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) w zw. zart. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) dla odpowiedzialności wnioskodawców za zaległościI. Z.z tytułu jej składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Mając na uwadze powyższe przepisy orazart. 47714§ 1 kpcSąd oddalił odwołanie.
W apelacji od powyższego wyroku wnioskodawcy zarzucili, że wyrok jest nieprawidłowy ponieważ nabywając nieruchomość działali w dobrej wierze. Sprzedawczyni przed notariuszem oświadczyła, że nieruchomość nie jest obciążona żadnymi ciężarami czy obciążeniami.
Poza tym podnieśli, że niezrozumiałym jest, że organ rentowy domaga się od nich zaległych składek ubezpieczeniowych w sytuacji kiedy sprzedawczyni posiadała majątek z którego KRUS mógłby się zaspokoić.
Pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie apelacji oświadczając, że KRUS miał problem z ustaleniem miejsca pobytuI. Z., dlatego odpowiedzialność za niezapłacone składki przeniósł na nabywców nieruchomości.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja wnioskodawcówŁ.iG. O.okazała się uzasadnioną, a jej uwzględnienie wywołało skutek w postaci orzeczenia reformatoryjnego.
Bezspornym w sprawie było , że w dniu 29.08.2012r. wnioskodawcyŁ. O.iG. O.nabyli od osoby obcejI. Z.działki położone wU.:(...)o pow. 3477 m(
    2)i(...)o pow. 5842 m(
    2)o łącznej pow. 9319 m(
    2). SprzedającaI. Z.przed notariuszem oświadczyła, że przedmiotowe nieruchomości poza służebnością gruntową nie mają innych ciężarów i ograniczeń(§ 1 pkt B aktu notarialnego sporządzonego 29.08.2012 r. w Kancelarii NotarialnejE. K., Rep. A numer(...)).
Poza sporem było również, że zbywającaI. Z.posiadała zaległości w KRUS z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału (wrzesień) 2011 r. do II kwartału (czerwiec) 2012 r. w kwocie 878 zł.
Analiza akt sprawy wykazuje, że co prawda została zaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 30.09.2013 r. ale została ona skorygowana decyzją z 8.11.2013 r. i co do tej decyzji określającej solidarną odpowiedzialność wnioskodawców wraz zI. Z., została określona odpowiedzialność za zobowiązania składkowe zbywczyni.
Jako podstawę odpowiedzialności wnioskodawców jako osób trzecich za zaległości składkoweI. Z.organ rentowy, a za nim Sąd I instancji wskazałart. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tj. Dz. U z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.) orazart. 112 § 1, 3 i 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa(tj. Dz. U z 2012 r. poz. 749 ze zm.).
Zgodnie z art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach.
Na gruncie cytowanejustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosuje się odpowiednio przepisyustawy o systemie ubezpieczeń społecznychoraz ustawy Ordynacja podatkowa (art. 52 ust. 1 pkt 1).
Nie oznacza to jednak bezkrytycznego stosowania uregulowania z art. 112 Ordynacji podatkowej do każdej zaległości składkowej wynikającej z ubezpieczenia społecznego rolników.
W tym przedmiocie Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przychyla się do poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22.05.2013 r. Sygn. III AUa 1468/12 (LEX 1331089), w którym stwierdzono, że analiza przepisów Ordynacji podatkowej w części dotyczącej odpowiedzialności osób trzecich prowadzi do wniosku, iż nie ma w nim podstaw dla uznania odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego za składki na KRUS jego zbywcy.
Sąd Apelacyjny podziela również poczynione w tym wyroku rozważania, na temat braku w Ordynacji podatkowej definicji przedsiębiorstwa czy gospodarstwa rolnego, jak również innych skutków wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej czy prowadzenia działalności rolniczej.
Stanowisko, że art. 112 Ordynacji podatkowej nie będzie miało zastosowania do odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego za składki należne KRUS jego zbywcy, dodatkowo uzasadnia okoliczność, że instytucja odpowiedzialności osoby trzeciej dotyczy należności Skarbu Państwa gdy podatnik okaże się niewypłacalny na skutek zbycia majątku, natomiast dług związany z obowiązkiem odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne rolników ma charakter publiczno - prywatny.
Wnioskodawcy w apelacji zarzucili, że działki kupowali w dobrej wierze i polegali na oświadczeniu zbywczyni, która przed notariuszem oświadczyła, że nie jest obciążona żadnymi ciężarami czy obciążeniami, czym nawiązali do końcowego brzmienia art. 112 Ordynacji podatkowej. Okoliczność, że oświadczenie to zostało złożone przed osobą zaufania publicznego jakim jest notariusz, również wykazuje, że nabywając nieruchomość odI. Z.dochowali należytej staranności , a więc i z tego powodu zaistniała przesłanka zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości składkowe zbywczyni w przypadku przyjęcia, że jednak art. 112 Ordynacji podatkowej będzie miał zastosowanie do sytuacji wnioskodawców.
Ordynacja podatkowa zna instytucję zwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe zbywcy, jaką jest brak wiedzy po stronie nabywcy przedsiębiorstwa o istnieniu należności podatkowych, przy zachowaniu z jego strony należytej staranności. Nabywca taki na mocy art. 306 g Ordynacji podatkowej uprawniony jest do uzyskania zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywającego. Wniosek o uzyskanie zaświadczenia może złożyć zbywający lub nabywca za zgoda zbywającego.
Art. 52wust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikównie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 306 g Ordynacji podatkowej, a okoliczność ta dodatkowo umacnia stanowisko o braku podstaw do przeniesienia odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego czy części tego gospodarstwa za składki na KRUS jego zbywcy.
W związku z wyżej poczynionymi ustaleniami i rozważaniami Sąd II instancji nie widział potrzeby szczegółowego ustosunkowania się do akcentowanego przez apelujących zarzutu nie przeprowadzenia egzekucji z posiadanego przez zbawczynię majątku.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy.