Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 482/14
Data wyroku: 2014-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Tokarczyk, Marcin Schoenborn, Małgorzata Peteja-Żak
Słowa kluczowe: Swobodna Ocena Dowodów
Podstawa prawna: art. 7 kpk

Sygnatura akt VI Ka 482/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia30 września 2014r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Grażyna Tokarczyk (spr.)
Sędziowie SSO Marcin Schoenborn
SSR del. Małgorzata Peteja-Żak
Protokolant Barbara Szkabarnicka
przy udziale Andrzeja Zięby Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r.
sprawy

1
M. K.ur. (...)wT.

synaJ.iD.
oskarżonego zart. 286§1 kk

2
M. C. (1)ur. (...)wT.

córkiJ.iM.
oskarżonej zart. 298§1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 24 lutego 2014 r. sygnatura akt II K 1244/10
na mocyart. 437 kpkiart. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.
sygn. akt VI Ka 482/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z dnia 24 lutego 2014r. sygn. akt II K 1244/10
- oskarżonegoM. K.uznał za winnego tego, że w miesiącu sierpniu 2009r. w miejscowościŻ.wspólnie i w porozumieniu zM. C. (1)w celu osiągnięcia korzyści majątkowej upozorował kolizję samochodu markiJ. (...)nr rej. (...)z samochodem markiH. (...)należącym doM. C. (1), a następnie w dniu 7.09.2009r. wprowadził w błąd przedstawiciela(...)S.A. wW., podając mu nieprawdziwe informacje o okolicznościach uszkodzenia samochodu markiJ., doprowadzając w ten sposób(...)S.A. wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 70.544,70 zł, uzyskując nienależne odszkodowanie z tytułu umowy ubezpieczenia samochodu w w/w kwocie, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 kki za to wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,
- oskarżonąM. C. (1)uznał za winną tego, że w miesiącu sierpniu 2009r. w miejscowościŻ.wspólnie i w porozumieniu zM. K.w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezM. K., upozorowała kolizję samochodu markiJ. (...)nr rej. (...)ze swoim samochodem markiH., a następnie w dniu 9.09.2009r. wprowadziła w błąd przedstawiciela(...)S.A. z siedzibą wW., podając mu nieprawdziwe informacje o okolicznościach uszkodzenia samochodu markiJ., doprowadzając w ten sposób do wypłatyM. K.przez(...)S.A. wW.nienależnego odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia samochodu w kwocie 70.544,70 zł, doprowadzając tym pokrzywdzone(...)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w w/w kwocie, tj. czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 286 § 1 kki za to wymierzył jej karę 10 miesięcy pozbawienia wolności; wykonanie wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił okres 2 lat próby; wymierzył oskarżonej grzywnę w wysokości 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych.
Apelację wniósł obrońca oskarżonych zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, obrazę przepisów postępowania w szczególnościart. 5 § 2 kpkw szczególności w zakresie weryfikacji wyjaśnień oskarżonego i jego siostry przez informacje operatorów sieci komórkowej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacja obrońcy oskarżonych okazała się skuteczna o tyle, że wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Niniejsza sprawa ma niewątpliwie charakter poszlakowy.
W procesie poszlakowym łańcuch wiążących się ze sobą poszlak, prowadzący do jednoznacznego rozstrzygnięcia o winie oskarżonego, można uznać za zamknięty wyłącznie wtedy, gdy każda z poszlak będących ogniwem tego łańcucha ustalona została w sposób niebudzący wątpliwości i jednocześnie wykluczone zostały jakiekolwiek inne wersje zdarzenia będącego przedmiotem osądu (wyrok Sąd Najwyższy z dnia2007.07.20, sygn. III KK 61/07, LEX nr 307789).
Stworzenie, bowiem wielu hipotetycznych wersji przebiegu zdarzenia, mniej lub bardziej prawdopodobnych, nie wyklucza efektywności dowodzenia poszlakowego. Rzecz w tym, że jeśli powstają dwie lub więcej wersji zdarzenia, przyjęcie jednej z nich i odrzucenie pozostałych wymaga logicznie nienagannego wykazania, że te inne ewentualne wersje zdarzenia są nieprawdopodobne lub też ich prawdopodobieństwo jest w racjonalnej ocenie znikome, niedające się rozsądnie uzasadnić, pozostaje w sprzeczności z elementarnymi zasadami życiowego doświadczenia lub w sprzeczności ze wskazaniami wiedzy ( wyrok S.A. we Wrocławiu z dnia 14.03.2007 roku sygn. II AKa 43/07, LEX nr 301503).
Dowodami w niniejszej sprawie są niewątpliwe wyjaśnienia i zeznania świadków, prócz jednak wyjaśnień oskarżonych i zeznańM. C. (2), które winny podlegać ocenie zgodnej z dyrektywamiart. 7 kpk, pozostali świadkowie, których relacje Sąd ocenił pozytywnie, przytaczali okoliczności o charakterze pośrednim i jako takie mogły być oceniane właśnie w charakterze poszlak. Innym niekwestionowanym dowodem są stwierdzone przez ubezpieczyciela uszkodzenia, jakie po zdarzeniu ujawniono w samochodzieJ.oraz dane dotyczące miejsca zdarzenia, również przez ubezpieczyciela udokumentowane.
Pozostałe kwestie powinny być przez Sąd orzekający poddane ocenom powiązanym ze sobą, tak aby można mówić o nierozerwanym łańcuchu poszlak, tym bardziej, że dowodom z wyjaśnień oskarżonych i zeznańM. C. (2)wiary odmówił.
Oskarżenie w niniejszej sprawie wydaje się głównie na wynikającej z oświadczenia sporządzonego na miejscu zdarzenia dacie, która nie mogła być prawdziwą, w świetle daty złomowania samochoduH. (...).
Sąd wyjaśnił jednak tę kwestię, a jak wynika z ustaleń faktycznych dał wiarę oskarżonemu, że wpisanie daty dnia następnego było wynikiem omyłki, czy to wynikającej z nieprawidłowego wskazania datownika zegarka, czy też upływu daty, gdyż do zdarzenia miało dojść w godzinach nocnych. Tym samym odpadł podstawowy argument stawiania zarzutów.
Co więcej Sąd orzekający ustalił, że w dniu 11.08. 2009r.M. K.iM. C. (1)ok. godz. 22.00 na drodze w miejscowościŻ.upozorowali kolizję drogową między swoimi samochodami, a zatem, że osoby te były na miejscu, opierając się przy tym na zeznaniach świadkaR. F.iŁ. F.. Nie próbując jednak ocenić spostrzeżeń świadków, co do zachowania osób zastałych na miejscu zdarzenia, jak i wynikającej z zeznań tychże deklaracji męża oskarżonej, jakoby zamierzał samochód, który wedle deklaracji był wrakiem, ściągnąć z miejsca zdarzenia, do miejsca zamieszkania na holu i to nie sztywnym holu, a bez prowadzącego pojazd holowany.
Sąd meriti nie poddał rozważaniom w ogóle kwestii daty zawarcia umowy leasingu przezM. K., ani tego, że w świetle dołączonego do akt niniejszego postępowania odpisu aktu oskarżenia w innej sprawie samochódJ.i umowa tegoż dotycząca, miały być przedmiotem występku zart. 286 § 1 kk, ani też daty zwarcia przezM. K.umowy ubezpieczenia AC tego pojazdu. Podjął Sąd jedynie próbę powiązania daty zakupu samochoduH. (...), ale nie powiązał jej z zarzucanym oskarżonym czynem w stopniu, który pozwalałby oceniać tę okoliczność w kategoriach poszlaki.
Na poparcie ustalenia sprawstwa oskarżonych, jak wspomniano Sąd przytoczył datę zakupu i cenęH.(...), ale nie odniósł się do wieku pojazdu i jednak dał wiarę sprzedającemu, co do wartości samochodu. Istotnie nie życiowe wydają się wyjaśnienia o tym, jak oskarżona użytkowała samochód oraz przyczynie jej wyjazdu w dniu zdarzenia. Nadal są to jednak oceny, z których Sąd winien był wyprowadzić okoliczność o charakterze poszlaki, a dopiero następczo ustalić, czy istotnie dysponuje nieprzerwanym ciągiem poszlak.
Tym bardziej, że Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia kilkakrotnie wypowiadał się o małym prawdopodobieństwie jakiegoś faktu, albo istnieniu możliwości przebiegu zdarzenia wedle wersji oskarżonych.
Tak min. poddając próbie analizy przebieg zdarzenia Sąd, jako bardzo mało prawdopodobne ocenił brak obrażeń u oskarżonych, przy tym wypowiedział się o nie ustaleniu prędkości, z jaką poruszał się samochód oskarżonej, przyjmując deklarowaną przez oskarżonego. Jednocześnie Sąd nie wypytał oskarżonej o prędkość, ani obojga, czy po wypadku odczuwali dolegliwości, tym bardziej, żeM. K.miał mieć zapięte pasy bezpieczeństwa, czego w wypadku oskarżonej nie wiadomo.
Sąd trafnie spostrzegł, że brak jest udokumentowania uszkodzeńH.(...), ale tu również można było wypytać oskarżonych orazM. C. (3), gdy zważy się na sposób okorowania drzewa. Wreszcie przy dobrze udokumentowanych uszkodzeniach samochoduJ., deklarowanym zbieżnym przebiegu zdarzenia istniała możliwość podjęcia próby weryfikacji tej okoliczności przez biegłego z zakresu techniki motoryzacji i ruchu drogowego. Wytknął SądM. C. (3), że odmiennie od oskarżonych opisywał powypadkowe położenie samochodów, ale ta okoliczność sama w sobie jeszcze nie przesądza o słuszności zarzutów, a co najwyżej pozwala na podjęcie ocen środków dowodowych.
Oczywiście nietrafiony jest zarzut apelacji odnoszący się do nie uzyskania informacji od operatorów telefonii komórkowej, albowiem kwestię tę Sąd wyjaśnił ( k.345-349), po wtóre ustalił, że pomoc drogowa została rzeczywiście wezwana z miejsca zdarzenia.
W omawianej sytuacji Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie wykazano nieprzerwanego ciągu poszlak, a co więcej Sąd meriti nie wykorzystał możliwości dowodowych, nie sięgając po wiadomości specjalne.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd powtórzy postępowanie dowodowe w dotychczasowym zakresie z uwzględnieniem powyższych uwag, przeprowadzi dowód z opinii biegłego z zakresu techniki motoryzacji i ruchu drogowego, który to biegły wypowie się na podstawie znanych uszkodzeńJ.i deklarowanychH.(...)oraz opisywanego przebiegu zdarzenia, co do możliwości takiego jego przebiegu, powstania określonych uszkodzeń, dodatkowo uszkodzenia drzewa w uwzględnieniem wysokości okorowania. W razie potrzeby Sąd rozważy dopuszczenie dowodu z opinii interdyscyplinarnej w celu wyjaśnienia możliwości przebiegu zdarzenia w opisany przez oskarżonych sposób i następstw tegoż.
Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.