Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1319/14
Data wyroku: 2014-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Dyrda, Leszek Dąbek, Maryla Majewska-Lewandowska
Słowa kluczowe: Służebność Drogi Koniecznej
Podstawa prawna: art. 145 kc

Sygn. akt III Ca 1319/14

POSTANOWIENIE
Dnia 10 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Andrzej Dyrda
SR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska
Protokolant   Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na rozprawie sprawy
z wnioskuJ. K.iG. K.
z udziałemD. K.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji wnioskodawców
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt VIII C 520/11
postanawia:

1
sprostować w części wstępnej zaskarżonego orzeczenia oznaczenie sprawy w ten sposób, że toczy się ona z wnioskuJ. K.iG. K.z udziałemD. K.o ustanowienie służebności drogi koniecznej;

2
uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Andrzej Dyrda
Sygn. akt III Ca 1319/14

UZASADNIENIE
PowodowieG. K.iJ. K.w pozwie skierowanym przeciwko pozwanejD. K.żądali „określenia, że minimalna szerokość przebiegającej przezdziałkę nr (...)(Kw nr(...)) idziałkę nr (...)(Kw nr(...)) drogi koniecznej wynosi 3,4metra”, „nakazanie pozwanej przesunięcia płotu znajdującego się wzdłuż drogi koniecznej, tak aby jego minimalna odległość od granicy dziełek(...)na całej długości wynosiła 1,70metra” oraz zasądzenia na ich rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdzili, że ustanowiona w dniu 29 05 1931r. służebności drogi koniecznej nie określa minimalnej szerokości drogi koniecznej i zgodnie z przywołanymi regulacjami prawnymi nie powinna być mniejsza niż 3,5 metra. Do chwili rozpoczęcia przez nich starań o jej wpisanie do księgi wieczystej szerokość służebnej drogi wynosiła 3,4 metra, leczD. K.kierując się wyłącznie własnym interesem, niechęcia i wrogością do nich w 2010r. przesunęła płot przebiegający wzdłuż drogi koniecznej do granicy działek, utrudniając im swobodne poruszanie się po drodze samochodem i uniemożliwiając im w ten sposób dojazd do ich nieruchomości.
PozwanaD. K.wnosiła o oddalenie żądania oraz zasądzenie na jej rzecz od powodów zwrotu kosztów procesu.
Miedzy innymi podnosiła, że ustanowiona w 1931r. służebność miała umożliwiać dostęp do pól i nie przewidywała do nich dojazdu oraz że powodowie mają możliwość dojazdu do nieruchomości władnącej szlakiem drogowym prowadzącym po ich własnej nieruchomości.
W toku postępowania powodowiew piśmie z dnia 10 03 2014r. sprecyzowali żądanie domagając się „ukształtowania prawa drogi koniecznej przebiegającej przezdziałkę nr (...)(Kw nr(...)) idziałkę nr (...)(Kw nr(...)) poprzez określenie, że minimalna jej szerokość na całej długości wynosi 3,4 metra” oraz stwierdzili, że pozostałe żądania „pozostają bez zmian”.
Sąd Rejonowy w Rybnikuw wyroku z dnia 6 05 2014r. oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia między innymi wskazał,
że „skoro według twierdzeń powodów treść ustanowionej w 1931r. służebności drogowej nie zapewnia ich nieruchomości właściwego dostępu do drogi publicznej, mogą oni na podstawieart. 145 k.c.żądać ustanowienia odpowiedniej drogi koniecznej w trybie postępowania nieprocesowego w oparciu oart. 626 k.p.c.”. Następnie uznając za wiążące żądanie powodów zakwalifikował je jako powództwo o ukształtowanie prawa
i wobec braku podstawy prawnej dla jego uwzględnienia uznał powództwo za bezzasadne.
Orzeczenie zaskarżyli powodowieG. K.iJ. K.,którzy wnosili o jego zmianę, przez uwzględnienie ich powództwa, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzucali, że przy rozpoznaniu sprawy naruszono regulacje:art. 130 § 1 zd. 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, mimo że żądanie zostało sformułowane poprawnie,
a samo pismo inicjujące proces nie zawierało niedokładności uniemożliwiających nadanie mu biegu i rozpoznanie w trybie właściwym orazart. 201 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji tego prowadzenie sprawy w trybie niewłaściwym, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. Ponadto zarzucali, że przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia naruszono regulacjęart. 233 § 1 k.p.c.przez pominiecie przy ocenie materiału sprawy zaoferowanych przez nich Sądowi dowodów z dokumentów i zeznań świadków oraz prawo materialne, regulacjęart. 145 § 1 k.c.poprzez jego niezastosowanie, mimo wykazania przez nich, iż należąca do nich nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Powodowie w ramach żądania podstawowego ostatecznie domagali
się „ukształtowania prawa drogi koniecznej przebiegającej przezdziałkę nr (...)(Kw nr(...)) idziałkę nr (...)(Kw nr(...)) poprzez określenie, że minimalna jej szerokość na całej długości wynosi 3,4 metra”.
W istocie zatem domagali się dokonania korekty dotychczasowej drogi koniecznej (w ustanowionej w dniu 29 05 1931r. służebności drogi koniecznej nie określono minimalnej szerokości drogi koniecznej) I stosownie do poglądu prawnego wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 04 2002r. (V CKN 1002/00), w istocie domagali się oni ustanowienia w miejsce dotychczasowej nowej odpowiedniej służebności drogi koniecznej prowadzącej do ich nieruchomości (tego rodzaju sprawy są zgodnie z regulacjąart. 626 k.p.c.rozpoznawane w trybie nieprocesowym)
Według poglądu prawnego wyrażanego wielokrotnie przez Sąd Najwyższy poglądu prawnego - przewidziane wart. 321 k.p.c.- związanie żądaniem, nie oznacza, że sąd jest związany w sposób bezwzględny samym sformułowaniem
i jeżeli treść żądania sformułowana jest niewłaściwie, niewyraźnie lub nieprecyzyjnie sąd może, a nawet ma obowiązek odpowiednio je zmodyfikować, zgodnie z wolą powoda w ramach podstawy faktycznej powództwa.
Dlatego rzeczą Sąd Rejonowy przy rozpoznaniu sprawy było prawidłowe zakwalifikowanie żądania skarżących i w omawianej części żądania rozpoznanie sprawy jako sprawy o ustanowienie służebności drogi koniecznej, a w konsekwencji tego – w oparciu o regulacjęart. 201 k.p.c.– rozpoznanie jej w we właściwym trybie nieprocesowym.
Zaniechanie tego – co słusznie zarzuca apelacja - jest równoznaczne z nierozpoznaniem sprawy i prowadziło do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Reasumując zaskarżone orzeczenie jest wadliwe i dlatego apelację skarżących jako uzasadnioną uwzględniono orzekając jak sentencji w oparciu
o przepisart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
Sąd Rejonowy rozpoznając ponownie sprawę uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną i w zakresie żądania podstawowego rozpozna sprawę w postępowaniu nieprocesowym.
W przypadku podtrzymania przez skarżących dalszego żądania „nakazanie pozwanej przesunięcia płotu znajdującego się wzdłuż drogi koniecznej, tak aby jego minimalna odległość od granicy dziełek(...), na całej długości wynosiła 1,70metra”, wyjaśni, czy żądanie to dotyczy przywrócenia naruszonego posiadania służebności (art. 344 § 1 i 2 k.c.w związku zart. 352 § 2 k.c.), czy też naruszenia służebności drogi koniecznej (art. 222 k.c.w związku zart. 251 k.c.), a następnie żądanie to - zgodnie z regulacjąart. 201 § 2 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.- wyłączy do odrębnego rozpoznania w postępowaniu procesowym.

SSR (del.) Maryla Majewska - Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Andrzej Dyrda