Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1476/14
Data wyroku: 2014-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z fuf

Sygn. aktVIII U 1476/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Dominika Smyrak

po rozpoznaniu w dniu10 października 2014 r. w Gliwicach
sprawySpółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.M. K. (1)wO.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
ozwrot nienależnie wypłaconych świadczeń
na skutek odwołaniaSpółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.M. K. (1)wO.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia16 maja 2014  r.nr(...)2(...)

oddala odwołanie.
(-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek
Sygn.  akt VIII U 1476/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 maja 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.zobowiązał(...) im. (...)wO.do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń za okres od 1 grudnia 2013r. do 31grudnia 2013r. w kwocie 1.610 zł z tytułu emerytury przysługującejK. N. (1), zmarłemu 26 listopada 2013r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył(...) im. (...)wO.domagając się jej zmiany i zarzucając naruszenie art. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1988r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego wadliwe zastosowanie oraz art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 5 listopada 2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
ZUS oddział wZ.wypłacałK. N. (1)emeryturę. Świadczenie było wypłacane do dnia 1 każdego miesiąca przelewem na rachunek w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im.M. K.wO..
K. N. (1)zmarł 26 listopada 2013 roku.
W dniu 6 sierpnia 2011r. i 6 sierpnia 2012r.K. N. (1)udzielił stałego pełnomocnictwaG. N.– żonie orazB. K.– wnuczce, upoważniając wskazane osoby, m.in. do prowadzenia i zarządzania kontami, zawierania umów i dokonywania wszelkich rozliczeń finansowych. Pełnomocnictwa nie obejmowały prawa do złożenia dyspozycji na wypadek śmierci. Stałe zlecenia płatnicze z rachunkuK. N. (1)na rzeczA.Banku,L.Banku,(...), EuroBanku (...)zostały udzielone przez wyżej wskazanych pełnomocników.
Organ rentowy pismem z dnia 6 grudnia 2013r. wezwał(...)wS.o zwrot świadczenia emerytalnego w wysokości 2610,19 zł wypłaconego za grudzień 2013r., tj. miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.
W odpowiedzi(...)wO.zwrócił na konto ZUS wZ.w dniu 27 grudnia 2013r. kwotę 442,19 zł, wskazując, iż zwrot pozostałej części żądanej kwoty nie może zostać dokonany, z uwagi na rozdysponowanie wskazanych środków w formie comiesięcznych stałych zleceń na rachunki w bankach:A.Bank – kwota 190 zł,L.Bank – 235 zł,(...)– 310 zł, Euro Bank – 1300 zł,(...)Agricole – 133 zł. Organ rentowy zwrócił się do ww. poszczególnych banków o zwrot wskazanch kwot.A.Bank,L.Bank (...)dokonały zwrotów. Natomiast(...)poinformował ZUS, iż przekazana kwota 310 zł nie regulowała żadnych zobowiązań świadczeniobiorcy wobec banku, nie wpłynęła na rachunek(...)ale na indywidualny rachunek bankowy klienta prowadzony w(...), a zatem skoro(...)nie podał osoby uprawnionej w rozumieniuart. 55 ust 3 ustawy Prawo bankowe, a tym samym(...)jest zwolniony od wypłaty żądanej kwoty.(...) Bank S.A.nie dokonał zwrotu żądanej kwoty 1300 zł na rachunek ZUS, z uwagi na zaksięgowanie wskazanych środków na spłatę raty kredytu zmarłegoK. N. (1), nadto wskazując iż to(...)wO.zgodnie zart. 55 ust. 1 pkt 2 prawa bankowegowinien zwrócić świadczenie.
Wobec nieprzekazania przez(...)wO.zwrotu nienależnie pobranej kwoty, ZUS wydał zaskarżona decyzję.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego oraz kserokopii pełnomocnictw stałych i stałych zleceń płatniczych – k. 16-22 a.s. Stan faktyczny nie był w sprawie sporny.
Sąd zważył co następuje: odwołanie nie było niezasadne.
Zgodnie z przepisemart. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych/ Dz. U. z 2009r. nr 153, poz.1227 ze zm. / podmiot prowadzący rachunek płatniczy oraz bank i spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa prowadzące rachunek inny niż płatniczy, a także wydawca instrumentu płatniczego są obowiązani zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na ten rachunek albo instrument płatniczy, za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy; przepisart. 144 ust. 1stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z przepisem art. 138 ust. 2 pkt 1 za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
W niniejszej sprawie, świadczenie nienależne zostało wypłacone spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, która odmówiła zwrotu spornej kwoty powołując się na okoliczność, że zrealizowała stałe zlecenia na rachunki posiadane przez świadczeniobiorcę w innych podmiotach – bankach i wskazała na art. 14 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z . 2013r., poz. 1450 j.t.)
Po myśli art. 14 ust. 3 ww. ustawy, który stanowi powtórzenie treści art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 roku prawo bankowe / Dz. U. nr 72, poz. 665 ze zm./ kasa jest zwolniona od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w ust. 1 pkt 3, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonała z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty.
Dla zakresu obowiązku zwrotu świadczenia istotne jest ustalenie pojęcia "innej osoby uprawnionej", na rzecz której dokonanie wypłat uzasadnia zwolnienie banku z obowiązku zwrotu świadczenia w myśl tego przepisu.
Za Sądem Apelacyjnym w Warszawie podnieść należy, iż w tej kwestii należy mieć na uwadze, że z chwilą śmierci posiadacza rachunku wygasają dokonane przez niego dyspozycje środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym oraz pełnomocnictwa, z wyjątkiem dyspozycji dokonanych w trybieart. 56 Prawa bankowego, a więc dyspozycji na wypadek śmierci. W myśl bowiem tego przepisu, posiadacz rachunku, na warunkach w nim przewidzianych, może polecić pisemnie bankowi dokonanie - po swojej śmierci - wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom: małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu określonej kwoty pieniężnej (dyspozycja wkładem na wypadek śmierci). Ten przepis (art. 56 Prawa bankowego) ma charakter wyjątku od przedstawionej wyżej zasady i wobec tego uznać należy, iż takie osoby, które zostały wskazane w dyspozycji na wypadek śmierci są osobami uprawnionymi do dokonania na ich rzecz wypłat z rachunku bankowego zmarłego posiadacza rachunku, po dacie jego śmierci. Wszelkie operacje polegające na wypłatach przez bank środków z rachunku bankowego po śmierci posiadacza tego rachunku, zgodnie z dyspozycjami nie spełniającymi wymogów zart. 56 Prawa bankowego, które z chwilą śmierci przestają obowiązywać, uznać należy za nieuprawnione i wobec tego Bank obowiązany jest dokonać zwrotu organowi rentowemu kwot, które tytułem zleceń stałych przekazał po śmierci posiadacza rachunku (art. 55 ust. 3 Prawa Bankowegow związku zart. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze. zm.).
Odpowiednikiemartykułu 56 prawa bankowegojest w ustawie o s.k.o.k - art. 14 ust. 1 pkt 2., zgodnie z którym kasa jest obowiązana wypłacić po śmierci członka kasy z jego wkładu członkowskiego i oszczędności kwotę nieprzekraczającą ogółem sumy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w okresie 5 lat kalendarzowych poprzedzających wypłatę - jeżeli członek kasy pisemnie wskazał kasie osoby, na których rzecz wypłata ma nastąpić. Osobami wskazanymi przez członka kasy mogą być jego małżonek, zstępni, rodzice, dziadkowie i rodzeństwo. Zgodnie z ust 2 powołanego przepisu sumy określone w ust. 1 nie należą do spadku po członku kasy.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że dokonanie przez odwołującego –(...)wO., po śmierciK. N. (1), wypłat z tytułu zleceń stałych na rzecz innych podmiotów, niż określone w art. 14 ust 1 pkt 2 ustawy o s.k.o.k., nie uprawnia do zastosowania wobec kasy zwolnienia przewidzianego w art. 14 ust. 3 – gdyż nie były to zlecenia na wypadek śmierci. Pełnomocnicy stali zmarłegoK. N.– małżonka i wnuczka nie byli osobami uprawnionymi do dokonania dyspozycji na wypadek śmierci posiadacza rachunku, gdyż jak to wynika expressis verbis z treści pełnomocnictwa, nie zostali do tego upoważnieni.
Ponadto, po myśliart. 101 § 2 k.c.umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
Zatem pełnomocnictwo stałe dlaB. K.orazG. N.wygasło 27 listopada 2013r. – z chwilą śmierci mocodawcy –K. N. (1). Wydane przez ww. pełnomocników dyspozycje stałych wypłat z rachunku na rzecz banków, z chwilą śmierciK. N. (1)przestały obowiązywać i stały się nieuprawnione, wobec tego(...)obowiązany jest dokonać zwrotu organowi rentowemu kwot, które tytułem zleceń stałych przekazał po śmierci posiadacza rachunku.
Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do skutecznego zastosowania art. 138a ustawy o emeryturach i rentach z FUS gdyż kasa jest zobowiązana do zwrotu organowi rentowemu świadczenia pobranego z tytułu emerytury wpłaconej na rachunekK. N. (1)za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiła jego śmierć
Wobec braku podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, Sąd na mocyart. 47714§ 1 k.p.coddalił odwołanie.
SSO Patrycja Bogacińska-Piątek