Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 1125/13
Data wyroku: 2014-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Lutostańska, Dariusz Firkowski, Małgorzata Tomkiewicz
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art.437§2kpk

Sygn. akt VII Ka 1125/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:

Przewodniczący:  SSO Dorota Lutostańska,
Sędziowie:  SO Małgorzata Tomkiewicz,
SO Dariusz Firkowski (spr.),

Protokolant: st. sekr. sądowy Marzena Wach

przy udziale Prokuratora del. do Prokuratury Okręgowej Radosława Smoktunowicza
po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014r.

sprawyW. K.iS. K.
oskarżonych o przestępstwo zart. 233§1 kk

na skutek apelacji wniesionej przez oskarżone i ich obrońców
od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 19 września 2013r.sygn. akt II K 519/13

I zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonejW. K.uchyla i na podstawieart.17§1pkt.3 kpkpostępowanie umarza,
II zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonejS. K.zmienia i uniewinnia ją od popełnienia zarzucanego jej czynu,
III koszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa,
IV zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokatówA. G.iP. D.kwoty 420 ( czterysta dwadzieścia ) zł tytułem opłat za obronę z urzędu odpowiednio oskarżonychW. K.iS. K.w postępowaniu odwoławczym oraz kwoty 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy ) zł tytułem podatku VAT od tych opłat.

Sygn. akt VII Ka 1125/13

UZASADNIENIE
1.W. K.została oskarżona o to, że :
I. W dniu 7 lutego 2012 r. wO.przyul. (...), składając mające służyć za dowód zeznania w sprawie autentyczności podpisów złożonych na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011 r. wniesionego w sprawie(...)Prokuratury RejonowejO.-Północ wO., po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz wiedząc o prawie do odmowy odpowiedzi na pytania, o którym mowa wart. 183 k.p.k., zeznała nieprawdę podając, że widniejące na wymienionym dokumencie podpisy o treści(...)oraz(...)zostały nakreślone przez te, wymienione osoby, podczas gdy sporządziła je inna nieustalona osoba,
tj. o czyn zart. 233 § 1 k.k.

2.S. K.została oskarżona o to, że :
II. W dniu 1 marca 2012 r. wO.w Komendzie(...)Policji przyul. (...), składając mające służyć za dowód zeznania dotyczące autentyczności podpisów złożonych na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011 r. wniesionego w sprawie(...)Prokuratur RejonowejO.-Północ wO., po uprzednim pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz wiedząc o prawie do odmowy odpowiedzi na pytania, o którym mowa wart. 183 k.p.k., zeznała nieprawdę podając, że widniejące na wymienionym dokumencie podpisy o treści(...)oraz(...)zostały nakreślone przez te, wymienione osoby, podczas gdy sporządziła je inna nieustalona osoba,
tj. o czyn zart. 233 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 19 września 2013r. w sprawieII K 519/13
orzekł

I oskarżoneW. K.iS. K.uznał za winne popełnienia zarzucanego im czynu i za to na podstawieart. 233 §1 kkskazał oskarżone, a na podstawieart. 233 §1 kkw zw. zart. 58 § 3 kki wymierzył im kary grzywien w wymiarze po 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 10 (dziesięć) złotych.
II. na podstawieart. 69 §1 i 2 kk,art. 70 § 1 pkt 2 kkwykonanie wymierzonych wpkt Ikar grzywien warunkowo zawiesił obu oskarżonym na okres próby 2 (dwóch) lat.
III. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz kancelarii adwokackiej adw.A. G.kwotę 804 (osiemset cztery) zł wraz z należnym od tej kwoty podatkiem VAT tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonejW. K.wykonywaną z urzędu, w tym kwotę 300 (trzysta) zł za postępowanie przygotowawcze.
IV. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz kancelarii adwokackiej adw.P. D.kwotę 804 (osiemset cztery) zł wraz z należnym od tej kwoty podatkiem VAT tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonejS. K.wykonywaną z urzędu, w tym kwotę 300 (trzysta) zł za postępowanie przygotowawcze.
V. na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolnił oskarżone od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości.

Od powyższego wyroku apelację wniosły oskarżone oraz ich obrońcy.

OskarżoneW. K.iS. K.zaskarżyły przedmiotowe orzeczenie w całości. Z treści złożonej apelacji wynika, iż skarżące zarzucają orzeczeniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu tego, iż córka oskarżonejW. K.-E.podpisała się w imieniu oskarżonych na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011 r. wniesionego w sprawie(...)Prokuratury RejonowejO.-Północ wO., w dobrej wierze, gdyż będąc chorą, nie miała świadomości tego, że nie powinna się podpisać.
Skarżące podnosząc powyższy zarzut wniosły o uchylenie wyroku i umorzenie sprawy.

Obrońca oskarżonejW. K.zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonej.
Skarżący wyrokowi temu na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 k.p.k.zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to
art. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.polegające na skazaniu oskarżonej za przestępstwo określone wart. 233 § 1 k.k., podczas gdy złożyła ona zeznania w charakterze świadka, mimo iż winna być przesłuchana w charakterze podejrzanej, a złożone zeznania odnosiły się do okoliczności związanych z czynem, za który odpowiedzialność mogła ponosić oskarżona, wobec czego zarzucany oskarżonej czyn nie zawierał znamion czynu zabronionego zart. 233 § 1 k.k.
Stawiając powyższy zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonejW. K.od zarzucanego jej czynu.

Obrońca oskarżonejS. K.zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonej.
Skarżący wyrokowi temu na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na naruszeniuart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.poprzez skazanie oskarżonejS. K.za przestępstwo określone wart. 233 § 1 k.k., podczas gdy złożyła ona w postępowaniu karnym zeznania w charakterze świadka, które odnosiły się do okoliczności związanych z zarzucanym jej czynem w odrębnym postępowaniu karnym,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, iż zeznania złożone przez oskarżonąS. K.w dniu 1 marca 2012 roku w ramach postępowania prowadzonego pod sygnaturą(...)stanowiły dowód, podczas gdy prawidłowa ocena wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności treść złożonych zeznań prowadzi do odmiennego wniosku.

Stawiając powyższy zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonejS. K.od zarzucanego jej czynu, ewentualnie z ostrożności procesowej - o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcyS. K.w pełni zasługuje na podzielenie.
Natomiast wprawdzie brak jest podstaw do uniewinnieniaW. K., to jednakże apelacja jej obrońcy zasługuje na podzielenie w takim zakresie w jakim podniesione w niej okoliczności oraz wynikające z akt sprawy i załączników pozwalają na zmianę wyroku i umorzenie co do niej postępowania.
W tożasamy sposób potraktować należy nieformalną apelację oskarżonych.

Na wstępie zauważyć należy, że zgromadzone dowody Sąd I instancji poddał prawidłowej analizie i na ich podstawie trafnie ustalił stan faktyczny. Podzielić zatem należało stanowisko Sądu Rejonowego co do tego, nie polegały na prawdzie relacje oskarżonejW. K.i oskarżonejS. K.odpowiednio z dnia 7 lutego 2012r. i z dnia 1 marca 2012r. co do złożenia przez wymienione podpisów na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011r. Powyższe wynika nie tylko z analizy wyjaśnień oskarżonych w sprawie II K 519/13 ale przede wszystkim z wniosków płynących z opinii jak na k.11-19.

Pomimo powyższego nie sposób jest jednakże podzielić argumentacji Sądu I instancji wskazującej za zawinienieS. K.. Trafnie bowiem jej obrońca podniósł, że przy przesłuchaniu tej oskarżonej w dniu 1 marca 2012r. doszło do obrazyart.313§1 kpk, zgodnie z którym „jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba,sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go,chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju”. W ocenie Sądu Okręgowego analiza akt spawy(...)ewidentnie wskazuje na to, że w dniu 1marca 2012r.istniały dane uzasadniające dostatecznie podejrzenie, że określona osoba popełniła czyn zabronionyco w konsekwencji winno prowadzić do przesłuchaniaS. K.w charakterze podejrzanej a nie świadka.
Mianowicie zwrócić uwagę należy, żeS. K.nie została tak jakW. K.przesłuchana w sprawie(...)w dniu 7 lutego 2012r., które to postępowanie toczyło się w sprawie kierowania gróźb wobecW. K.. Ponadto podkreślić należy, że w czasie przesłuchaniaW. K.w dniu 7 lutego 2012r. wymieniona oprócz złożenia zeznań dotyczących kierowanych wobec niż gróźb wypowiedziała się na okoliczność podpisów złożonych pod zażaleniem z dnia 12 listopada 2011r. Po pouczeniu w trybieart.183 kpkW. K.zeznała, że pod pismem sporządzonym przezE. P.( jej córkę ) podpisy złożyły: ta ostatnia, ona sama oraz córkaS. K.–k.75-76 akta(...). Wreszcie pomimo złożenia tożsamych zeznań odnośnie osób, składających podpisy pod przedmiotowym zażaleniem przezE. P.–k.79 akt(...)w dniu 16 lutego 2012r. wszczęto dochodzenie w sprawie podejrzenia popełnienia czynu zart.270§1 kk–k.19 i w sprawie(...)w dniu 1 marca 201r.przesłuchanoS. K.w charakterze świadka.Jeszcze raz przy tym podnieść należy, że wymieniona miała być przesłuchana jako świadek w dniu 7 lutego 2012r. w sprawie gróźb kierowanych wobec jej matki, jednakże do takiego przesłuchania nie doszło z uwagi na niestawiennictwoS. K.. W dniu 1 marca 2012r. doszło natomiast do przesłuchaniaS. K.przy czym nie na okoliczności dotyczące gróźb wobec aleod razuodnośnie kwestii złożenia podpisu na dokumencie jak na k.41 akt(...). Tym samym nie budzi wątpliwości, że organ procesowy już przed dniem 1 marca 2012r. powziął uzasadnione wątpliwości co do autorstwa podpisów pod przedmiotowym zażaleniem i formalnym tego wyrazem było wyrazem było wszczęcie postępowania w sprawie(...). Co więcej znamienne jest, że w sprawie(...)organ procesowy zaniechał dalszego przesłuchiwaniaS. K.na okoliczność gróźb do czego uprzednio usilnie dążył.
Wobec tegowprawdzie składając zeznania jak na k.35-36 w sprawie(...)S. K.została pouczona o treściart.183 kpk, to jednakże uznać należy, że nie stanowiło to dla niej wystarczających gwarancji procesowych, które w tym wypadku mogły być jedynie zapewnione przy zastosowaniu instytucji zart.313§1 kpk. W tym miejscu odwołać się należy także do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z dnia 26 kwietnia 2007r. w sprawieI KZP 4/07zgodnie, z którym: „nie ponosi odpowiedzialności karnej na podstawieart. 233 § 1 k.k.osoba, która przesłuchana została w charakterze świadka wbrew wynikającemu zart. 313§1 k.p.k.nakazowi przesłuchania jej jako podejrzanego ”-OSNKW 2007/6/45.

Mając na uwadze powyższe okoliczności zaskarżony wyrok w stosunku doS. K.zmieniono i uniewinniono ją od czynu zart.233§1 kkalbowiem składając w dniu 1 marca 2012r. zeznania określonej treści faktycznie realizowała ona swoje prawo do obrony. Dla zaakcentowanie wyrażonego stanowiska zacytować należy fragmenty argumentacji z uzasadnienia wskazanej już wyżej uchwały Sądu Najwyższego gdzie między innymi stwierdzono, że:
-„w treściart. 313 § 1 k.p.k.upatrywać należyzakazuprzesłuchania określonej w nim osoby w charakterze innym, jak tylko podejrzanego. Trzeba się oczywiście zgodzić z czynioną często uwagą, że należy unikać przesłuchania takiej osoby w charakterze świadka, lecz nie można na tym spostrzeżeniu poprzestać, kiedy tego nie uniknięto.Nie można też - respektując zasadę prawa do obrony - twierdzić, że skutek tego uchybienia łagodzi fakt, iż świadek ten nie jest pozbawiony prawa do obrony, wobec pouczenia go o uprawnieniu zart. 183 § 1 k.p.k.Za niestosowne uznać trzeba w szczególności podejmowane niekiedy próby zacierania różnicy między statusem świadka i podejrzanego argumentem, że i status oskarżonego (podejrzanego) nie chroni przed nadużyciami ze strony osób prowadzących postępowanie karne. Z treściart. 6 k.p.k.wynika, żeprawo do obronyprzysługuje oskarżonemu (podejrzanemu). Uzasadnione jest stwierdzenie,że przysługuje również osobie wskazanej wart. 313 § 1 k.p.k., bo nie jej status formalny, lecz określony materialnie obiektywnym stanem dowodów obciążających i obowiązkiem nałożonym przez przepis prawa na organ ścigania, jest w tym zakresie rozstrzygający. Nie jest to kwestia pozostawiona swobodnej decyzji organu ścigania i nie sprowadza się do nieznaczącego naruszenia prawa”oraz:
-„Akceptowanie złożonych w takiej sytuacji zeznań jako podstawy jej( w tym wypadkuS. K.– przypis Sądu Okręgowego w Olsztynie )odpowiedzialności karnej na podstawieart. 233 § 1 k.k., byłoby akceptowaniem naruszenia prawa do obrony - i to naruszenia polegającego na całkowitym pozbawieniu wszystkich uprawnień wchodzących w zakres tego prawa. Co więcej, oznaczałoby to również aprobowanie praktyki pociągania do odpowiedzialności karnej za zachowania zgodne z uprawnieniami przysługującymi na podstawie przepisów prawa, przy jednoczesnym bagatelizowaniu naruszenia prawa przez organ zobowiązany do jego stosowania”.

Odnośnie oskarżonejW. K., to w pełni odnoszą się do niej uwagi wskazujące na chronologię i porządek czynności procesowych przeprowadzonych z jej udziałem. Jednakże w ocenie Sądu Okręgowego co do tej oskarżonej brak było podstaw do podzielenia argumentacji obrońcy wskazującej na zaistnienie i w tym wypadku okoliczności wskazanych wart.313§1 kpk.
Mianowicie analiza zeznań jak na k.75 akt(...)pozwala na uznanie, że wezwanie na przesłuchanie w dniu 7 lutego 2012r. nadal dotyczyło kwestii jej zawiadomienia o kierowane wobec niej groźby i na te okoliczności była ona przesłuchiwana. Dopiero w trakcie składnia dalszych zeznańW. K.została przesłuchana odnośnie podpisów na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011r. Tym samym, inaczej niż to miało miejsce w stosunku doS. K., organ procesowy w tym wypadku nie dysponował danymi dostatecznie uzasadniającymi podejrzenie czynu zabronionego, co uzasadniałoby przesłuchanieW. K.w charakterze podejrzanej. Zatem pomimo pouczenia w trybieart.183 kpkW. K.zeznała nieprawdę co do podpisów o treści „W. K.” i „S. K.” na przedmiotowym zażaleniu. Tym samym formalne wyczerpanie dyspozycji przezW. K.art.233§1 kknie budzi wątpliwości.
Jednakże w ocenie Sądu Okręgowego, to zachowanieW. K.nie stanowiło przestępstwa z uwagi na znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przede wszystkim dokonując analizy zachowania oskarżonej nie można pominąć okoliczności, iż wymieniona w istocie skoncentrowana była na zagrożeniu dla niej samej w postaci gróźb, co do których złożyła zawiadomienie. Fakt ten nie ekskulpuje wprawdzie zachowania wymienionej, ale w sposób istotny wpływa na ocenę naganności przypisanego jej czynu w zakresie złożenia fałszywych zeznań. Nadto postępowanieW. K.winno być oceniane przez pryzmat skutku, jaki faktycznie spowodowało. Nie można bowiem uznać, aby treść zeznań z dnia 7 lutego 2012r. przyniosło dla innych osób niż ona sama – w postaci toczącego się w sprawie II K 519/13 postępowania- jakiekolwiek ujemne konsekwencje. Tym samym, w kategoriach obiektywnych, należało stwierdzić, iż po stronie oskarżonej nie istniało nasilenie złej woli chociażby w minimalnym stopniu. Powyższe pozwala potraktować społeczną szkodliwość przypisanego jej czynu za znikomą, nie będącą realnym i poważnym zagrożeniem dla porządku prawnego.
O powyższym świadczą wskazane okoliczności dotyczące prowadzenia sprawy z zawiadomieniaW. K.o groźby zart.190§1 kk. To postępowanie(...)zostało umorzone a Sąd Rejonowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012r. w sprawie(...)utrzymał je w mocy. Wprawdzie w postanowieniu z dnia 16 kwietnia 2012r. przyjęto, że rozpoznaniu podlegało między innymi zażalenieW. K., które faktycznie nie było przez nią podpisane, tonie budzi wątpliwości, żeW. K.był pokrzywdzoną w sprawie(...)i jej intencją było zaskarżenie orzeczenia z dnia 31 października 2011r. o odmowie wszczęcia dochodzenia z jej zawiadomienia.Ponadto bezsporne jest to, że na zażaleniu z dnia 12 listopada 2011r. podpis złożyła jedna z pokrzywdzonych tj.E. P.co otwierało możliwość zaskarżenia postanowienia prokuratora z dnia 31 października 2011r.

W konsekwencji czyn zart.233§1 kkzarzucanyW. K.cechuje się znikomym stopniem społecznej szkodliwości i tym samym w myślart.1§2 kknie stanowi przestępstwa.

Co do apelacji oskarżonych jak na k.187 i 188, to wobec ich nieformalnego charakteru w pełni odnoszą się do nich poczynione wyżej uwagi ustosunkowujące się do zarzutów zawartych w apelacjach obrońców. Faktycznie przy tym skarżące odwołują się do zagadnień nie mogących być przedmiotem niniejszej sprawy i jedynie wskazują, że podpis na zażaleniu w sposób nieświadomy za obie oskarżone został złożony przezE. P.. Zauważyć przy tym należy, że opinia grafologiczna w tym zakresie nie jest kategoryczna-k.18odw.-19.

Mając powyższe na uwadze zaskarżony wyrok:
- w stosunku do oskarżonejW. K.uchylono i na podstawieart.17§1pkt.3 kpkpostępowanie umarzono,
- w stosunku do oskarżonejS. K.zmieniono i uniewinnioną ją od popełnienia zarzucanego jej czynu,
Na podstawie art.632pkt.2 koszty procesu w sprawie ponosi Skarb Państwa,
W myślart.29 ustawy prawo o adwokaturzeoraz stosownego rozporządzenia wykonawczego zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokatówA. G.iP. D.kwoty 420 ( czterysta dwadzieścia ) zł tytułem opłat za obronę z urzędu odpowiednio oskarżonychW. K.iS. K.w postępowaniu odwoławczym oraz kwoty 96,60 (dziewięćdziesiąt sześć złotych i sześćdziesiąt groszy ) zł tytułem podatku VAT od tych opłat.