Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Kp 47/14
Data wyroku: 2014-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Maciej Maciejewski
Słowa kluczowe: Zażalenie Na Postanowienie O Odmowie Wszczęcia Dochodzenia
Podstawa prawna: art. 325 § 1 k.-p. k

Sygn. akt II Kp 47/14

POSTANOWIENIE
Dnia 09 kwietnia 2014 roku

Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSR Maciej Maciejewski
Protokolant: Patryk Bartoszyński

po rozpoznaniu w sprawie o czyn zart. 286 § 1 k.k.iart. 300 § 2 k.k.
na skutek zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonegoZ. S.na postanowienie z dnia 23 grudnia 2013 roku zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej wD.w dniu 27 grudnia 2013 roku sygn.(...)w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa
na podstawieart. 465 § 2 k.p.k.

postanowił:

zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonegoZ. S.na postanowienie z dnia23 grudnia 2013 roku zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury RejonowejwD.w dniu 27 grudnia 2013 roku sygn. akt(...)w przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa nie uwzględnić i utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 roku zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej wD.w dniu 27 grudnia 2013 roku odmówiono wszczęcia śledztwa w sprawie(...)w sprawie:
1. doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez ustaloną osobę w czerwcu 2012 roku w miejscowościJ.gm.W.,Z. S.do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem, przez zawarcie umowy o wynajem koparko – ładowarki, przy jednoczesnym wprowadzeniu pokrzywdzonego w błąd co do zamiaru uregulowania należności z tytułu wynajmu, powodując straty o wartości 31.217,40 zł na szkodęZ. S., to jest o czyn zart. 286 § 1 k.k.– wobec braku znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.);
2. udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzytelnościZ. S.przez ustaloną osobę w okresie od stycznia 2013 roku do grudnia 2013 roku w miejscowościJ.gm.W.w celu udaremnienia wykonania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 5 listopada 2012 roku w sprawie sygn. akt(...)wyd. przez Sąd Rejonowy w(...), to jest o czyn zart. 300 § 2 k.k.– wobec braku znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.).
W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano, iż w dniu 4 grudnia 2013r. do Komisariatu Policji wB., za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej w(...), wpłynęło pisemne zawiadomienie pełnomocnika pokrzywdzonego o możliwości popełnienia przestępstwa (a poparte następnie ustnym zawiadomieniem pokrzywdzonegoZ. S.w dniu 12 grudnia 2013 roku) na okoliczność doprowadzenia przezS. T.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w wysokości 31.217,40 zł na szkodęZ. S.(oszustwo stypizowane wart. 286 § 1 k.k.) i udaremnienie przezS. T.zaspokojenia wierzytelności wobec pokrzywdzonego (art. 300 § 2 k.k.). Organ przygotowawczy wskazał, iż czynności przeprowadzone w postępowaniu sprawdzającym nie dowiodły, abyS. T.doprowadziłZ. S.do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz do tego, że ww. osoba (występująca jako dłużnik) działała w celu udaremnienia zaspokojenia wierzytelności pokrzywdzonego związanej z wynajęciem koparko – ładowarki. Ustalono bowiem, iż obie strony współpracowały ze sobą od dłuższego czasu i wcześniejS. T.systematycznie regulował swoje płatności na rzeczZ. S.. Podano, iż problemy związane z uiszczeniem zaległychfaktur VAT nr (...)z dnia31 lipca 2012 roku oraz nr(...)z dnia 16 sierpnia 2012 roku związane sąz niepowodzeniem gospodarczym, wynikającym z nie uiszczenia wynagrodzeniaS. T.przez firmę, która zleciła mu prace budowlane sprzętem wynajętym odZ. S.. Organy ścigania wskazały, iżS. T.nie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Podano, iż ww. prowadzi firmę o nazwie(...)S. T., a dochód z działalności przeznacza na zobowiązania finansowe regulowane w pierwszej kolejności wobec Skarbu Państwa oraz na podstawowe potrzeby życiowe swojej rodziny. Na zakończenie wskazano, iżS. T.zobowiązał się przekazaćw pierwszej kolejności wynagrodzenie z prac wykonanych na podstawie umowyo dzieło z dnia 2 października 2013 roku zawartej zfirmą (...).
Na powyższe postanowienie w ustawowym terminie zażalenie wniósł pełnomocnik pokrzywdzonegoZ. S.nie zgadzając się z decyzją Prokuratora i wniósło uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia.W złożonym środku zaskarżenia pełnomocnik pokrzywdzonego zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
-art. 297 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez zaniechanie rzetelnego ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo;
-art. 297 § 1 pkt 4 k.p.k.poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy;
-art. 297 § 1 pkt 5 k.p.k.poprzez nie zebranie, nie zabezpieczenie i nie utrwaleniew niezbędnym zakresie dowodów dla Sądu, w tym min. nie skorzystanie z osobowych źródeł dowodowych, świadków, biegłych i osób trzecich;
-art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.poprzez niewłaściwą jego interpretację polegającą na błędnym ustaleniu, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik pokrzywdzonegoZ. S.ponownie opisał stan faktyczny sprawy, o którym zawiadomił w pisemnym zawiadomieniuo popełnieniu przestępstwa z dnia 19 listopada 2013 roku. W ocenie pełnomocnika pokrzywdzonego,S. T.już w momencie zaciągania zobowiązania liczył sięz możliwością wystąpienia sytuacji, w której zaspokojenie wierzyciela okazałoby się niemożliwe. W ocenie pełnomocnikaS. T.permanentnie uchyla się od wykonania zobowiązania i poprzez unikanie kontaktu z pokrzywdzonym i Komornikiem Sądowym dąży do udaremnienia zaspokojenia uprawnionego i takie zachowanie wyczerpuje znamiona przestępstwa oszustwa zart. 286 k.k.W dalszej części pełnomocnik pokrzywdzonego odniósł swoje rozważania do wyjaśnienia celów postępowania przygotowawczego, które wynikają zart. 297 k.p.k.oraz zart. 1 ust. 2 ustawy o Policjii do podjęcia działań mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy i rzetelne wyjaśnienie okoliczności popełnienia przestępstwa.
Prokurator Rejonowy w(...)przekazując Sądowi RejonowemuwD.akta sprawy 1 Ds. 2412/13 wraz z zażaleniem pełnomocnika pokrzywdzonego wniósł o nieuwzględnienie środka zaskarżenia i utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Wskazano, iż zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Sądu zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a postanowieniew przedmiocie odmowy wszczęcia śledztwa jest w pełni zasadne.
Podzielić należy w szczególności ustalenia dokonane przez prokuratora na podstawie zgromadzonego materiału, że pokrzywdzonyZ. S.iS. T.prowadzili współpracę w zakresie wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej.W dniu 13 czerwca 2012 roku strony zawarły umowę najmu ładowarko – koparki,a rozliczenie miało następować wg wystawionych faktur VAT. Z uwagi na powyższe ustalenia i realizację umowy,Z. S.wystawił w dniu 29 czerwca 2012 rokufakturę VAT nr (...)opiewającą na kwotę 12.915 zł, w dniu 16 sierpnia 2012 roku faktury VAT nr:(...)w wysokości 18.302,40 zł oraz nr(...)w wysokości 4.920 zł. Z uwagi na nieuregulowanie w terminie zadłużenia pokrzywdzonyZ. S.w dniu4 października 2012 roku wystąpił do Sądu Rejonowego w(...)z pozwemo zapłatę w postępowaniu nakazowym, wobec czego Sąd Rejonowy w(...)w dniu 5 listopada 2012 roku w sprawie sygn. akt(...)wydał nakaz zapłatyw postępowaniu nakazowym. W dniu 7 stycznia 2013 roku ww. nakazowi zapłaty nadano klauzulę wykonalności na rzecz pokrzywdzonego. W dniu 16 stycznia 2013 roku pełnomocnik pokrzywdzonego wystąpił do Komornika Sądowego przy Sądzie RejonowymwS.z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, iżS. T.nie posiada żadnego majątku, a do prowadzenia działalności gospodarczej posiada podstawowe narzędzia do wykonywania ręcznych prac budowlanych. W toku prowadzonych czynności egzekucyjnych pokrzywdzony powziął wiadomość o istniejącej wierzytelności przysługującejS. T.odFirmy Budowlano – Handlowej (...), który na tę okoliczność w dniu 16 września 2013 roku złożył oświadczenie o nie posiadaniu na ten czas u niego wierzytelności, nadających się do potrącenia i o nie wykonywaniu żadnych prac na jego rzecz przezS. T.. W dniu 2 października 2013 roku została ponownie zawarta umowa o dzieło pomiędzyfirmą (...)afirmą (...)o układanie kostki brukowej, aS. T.zobowiązał się do przekazywania uzyskanego wynagrodzenia na rzecz pokrzywdzonego.
Zart. 286 § 1 k.k.wynika, że przestępstwo oszustwa popełnia ten kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Określonyw powołanym wyżej przepisie występek jest przestępstwem umyślnym zaliczanym do tzw. celowościowej odmiany przestępstw kierunkowych. Ustawa wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym w przypadku oszustwa jest uzyskanie korzyści majątkowej. Sprawca podejmując działania musi mieć zatem wyobrażenie pożądanej dla niego sytuacji, która stanowić ma rezultat jego zachowania. Zamiar bezpośredni winien obejmować zarówno cel, jak i sam sposób działania zmierzający do realizacji tego celu. Sprawca musi chcieć takiego właśnie sposobu działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i cel ten musi stanowić punkt odniesienia każdego ze znamion przedmiotowych przestępstwa (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2004 roku, IV KK 192/03). Tak więc działaniu sprawcy w chwili popełnienia czynu zabronionegomusi towarzyszyć zamiar bezpośredni, a takiego elementu nie sposób udowodnić w omawianym przypadku.
Materialny charakter przestępstwa określonego wart. 300 § 2 k.k.(dla przyjęcia jego popełnienia), determinuje konieczność ustalenia, że po pierwsze wskutek ukrywania (usuwania, niszczenia, zbywania, darowania itd.) doszło do udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela, a po wtóre, że pomiędzy tym ukrywaniem (usuwaniem, niszczeniem itd.) a udaremnieniem czy uszczupleniem zaspokojenia wierzyciela zachodzi związek przyczynowy (tak wyrok SN z dnia 18 października 1999 roku, II KKN 230/99, Orz. Prok. i Pr. 2000, nr 2, poz. 8). Określone wart. 300 § 2 k.k.przestępstwo udaremnienia egzekucji polega na podejmowaniu przez dłużnika opisanych w nim działań w stosunku do składników jego majątku, które objęte zostały postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwowego (egzekucja administracyjna), albo zajętych formalnym aktem zabezpieczającym, a nawet "zagrożonych" zajęciem.
Z zeznań pokrzywdzonegoZ. S.wynika, iż pokrzywdzony pozostawał zfirmą (...)w stałych stosunkach handlowych od 2 lat. Ustalono bowiem, żeS. T.w ramach prowadzonej działalności wynajmował od pokrzywdzonego koparkę, a „płatności przez niego były za każdym razem uregulowane (…) nasza współpraca była zawierana bez umowy pisemnej, z reguły ustna, takich nieformalnych umów z których on się wywiązał było może z 6, więc znaliśmy się dobrze” (karta 16). Pokrzywdzony wskazał nadto, iż w dniu 13 czerwca 2012 roku strony zawarły umowę na wynajem koparko – ładowarki i na tę okoliczność pokrzywdzony wystawił 3faktury VAT o nr (...), które nie zostały w terminie uregulowanea „S. T.tłumaczył to tym, że ma dostać przelew od dewelopera dla którego robił moim sprzętem i tych pieniędzy jeszcze nie dostał” (karta 16). Co więcej, sam pokrzywdzony wyraźnie wskazał, iż użyczyłby swojego sprzętu nawet wówczas, gdyby wiedział o kłopotach finansowychS. T., ponieważ wcześniej się znali i zawsze należności były regulowane. W ocenie sądu takie twierdzenie pokrzywdzonego wyklucza przypisywanie jego kontrahentowi realizacji znamion oszustwa. Odnośnie zarzutu udaremnienia lub zaspokojenia wierzytelności wobec pokrzywdzonego,Z. S.wskazał, iżS. T.w czasie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wykonywał na rzeczJ. H. (1)prace ziemne, to jest układanie kostki brukowej, jednak „innych dowodów na ukrywanie przez niego majątku nie posiadam, jak tylko tyle, że on sam mówił za każdym razem tłumacząc się dlaczego nie oddaje pieniędzy, że deweloper mu zalega a gdzie pracujei mi odda, a faktycznie pieniędzy mi nie oddał do dnia dzisiejszegopoza spłaceniem jednej faktury(…)” (karta 16).
Rozpytany na tę okolicznośćS. T.potwierdził istnienie zobowiązania wobec pokrzywdzonegoZ. S.. Wskazał nadto, iż „na chwilę zawarcia umowy z panemS.ja miałem liczne zobowiązania wynikające z niezapłaconych poprzednich robót wykonanych dla innych firm, gdzie firmy nie zapłaciły mi za wykonane prace (…) PanS.wiedział o mojej sytuacji finansowej w chwili zawarcia ze mną umowy, zresztą znaliśmy się już wcześniej, o takich sytuacjach rozmawialiśmy, on też miał podobne problemy jak ja” (karta 12). Rozpytany oświadczył dalej, iż posiada zobowiązanie wobec urzędu skarbowego w wysokości 270.000 zł z tytułu niezapłaconego podatku dochodowego VAT z prac, jednak „oprócz panaS.i urzędu skarbowego, innych wierzycieli nie posiadam. Ja nie miałem zamiaru oszukać panaS., znaliśmy się wcześniej i wynajmowałem od niego koparki i gdyby nie to, żeG.nie zapłacił mi za robotę, do której wynajmowałem koparkęS., to od razu uregulowałbym wobec niego wierzytelność” (karta 12). Odnośnie współpracy zfirmą (...), rozpytany oświadczył, iż „od dnia 2 października 2013 roku układam dla niego kostkę brukową (…) i moje wynagrodzenie z tych prac wykonywanych dlaJ. H. (1)zostanie przekazane na poczet zadłużenia wobec panaZ. S.” (karta 12). Powyższe okoliczności potwierdza oświadczenieJ. H. (1), który wskazał, iż „na dzień sporządzenia oświadczenia dla komornikaJ. H. (2)(wrzesień 2013, kiedy otrzymał pismo od komornika), był rozliczony zeS. T.. Od dnia 02.10.2013 roku ponownie została zawarta umowa o dzieło pomiędzyfirmą (...),o układanie kostki brukowej, o czym powiadomił komornika osobnym oświadczeniem” (karta 25 akt).
W świetle powyższych okoliczności brak jest uzasadnionych podstaw do wyprowadzenia wniosku, aby w dniu zawierania umowy pomiędzy pokrzywdzonymaS. T., kontrahent pokrzywdzonego działał w zamiarze oszustwa. W powiązaniu z długoletnią współpracą stron, nie sposób przyjąć też, żeS. T.w chwili podpisywania umowy o wynajem koparko – ładowarki chciał oszukać pokrzywdzonego, nie ma żadnych dowodów na to, aby działał z zamiarem bezpośrednim ukierunkowanym na oszukanie swojego dotychczasowego kontrahenta.
Mając na uwadze powyższe, w przeciwieństwie do twierdzeń zażalenia, uzyskanyw postępowaniu sprawdzającym materiał nie daje podstaw do przyjęcia, abyS. T.zawierając umowę na wynajem koparko – ładowarki i zobowiązując się do zapłatyz odroczonym terminem płatności, wprowadził pokrzywdzonego w błąd lub błąd ten wyzyskał w rozumieniuart. 286 § 1 k.k.zarówno co do możliwości zrealizowania zapłaty za tę usługę jak i zamiaru zapłaty za nią.
W pozostałym zakresie, odnośnie zarzutu 2. zgadzając się ze stanowiskiem Prokuratora, że wobec niemożliwości zajęcia przez Komornika majątku dłużnika, (w sytuacji, gdy fizycznie nic nie posiadał) w efekcie nie doprowadziły do niemożności prowadzeniaz nich egzekucji, a tym samym nie doszło do uszczuplenia zaspokojenia wierzycieli, co dekompletuje znamiona czynu zabronionego zart. 300 § 2 k.k.W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dłużnik nie posiadał majątku, podlegającego zajęciu i dlatego niemożliwym było prowadzenie skutecznej egzekucji. Zważyć bowiem trzeba, że interesy wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika chronią przede wszystkim przepisyk.c., w tym w szczególności dotyczące „skargi pauliańskiej”. Prawo karne ma natomiast charakter subsydiarny w tym zakresie i chroni obrót gospodarczy tylko w drodze wyjątku, to jest gdy niewątpliwym jest, iż działanie dłużnika wyczerpało znamiona czynu zabronionego, cow niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, miejsca nie miało. Na marginesie zaznaczyć należy, iż ze złożonej przezJ. H. (1)informacji z dnia 16 września 2013 roku wynika, iżS. T.nie wykonywał żadnych prac na rzecz(...)J. H. (1)we wrześniu 2013 roku (karta 8), a w przypadku wykonywania ww. niezwłocznie powiadomi Komornika, co też zostało uczynione po podpisaniu przez ww. osoby umowy o dzieło w dniu 2 października 2013 roku.
Wskazać należy również, iż organy prowadzące postępowanie sprawdzające wykazały się wymaganą inicjatywą w zakresie poszukiwania materiałów, które nie dały podstaw do prowadzenia postępowania przygotowawczego w tej sprawie. Wskazana zaśw treści zażalenia z dnia 14 stycznia 2014 roku konieczność przesłuchania świadków, biegłych i osób trzecich, bez wskazania konkretnie danych osobowych, na jaką okoliczność, obecnie dokonanych ustaleń nie są w stanie zmienić.
Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Sąd orzekł jak w sentencji.

(...)
(...)