Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1462/13
Data wyroku: 2014-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Cesarz, Małgorzata Stanek, Hanna Rojewska
Słowa kluczowe: Zwolnienie Spod Egzekucji
Podstawa prawna: art. 841 k.p.c.

Sygn. akt I ACa 1462/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28maja 2014r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Małgorzata Stanek (spraw.)

Sędziowie:

SA Anna Cesarz
SA Hanna Rojewska

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Olejniczak

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaS. S.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwŁ.,L. M.,E. M. (1),(...)Bank Spółce Akcyjnej z siedzibą wW.,(...) spółce ograniczoną odpowiedzialnościąwR.,(...) Bank Spółce AkcyjnejwW., Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej Wspólnocie weW.i Bankowi Spółdzielczemu wT.
o zwolnienie spod egzekucji
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 9 sierpnia 2013r. sygn. akt II C 225/13
i zawartego w niej zażalenia w zakresie pkt 2 tegoż wyroku

1
odrzucić zażalenie w zakresie zaskarżenia pkt 2 wobec pozwanego Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej Wspólnota weW.i Bankowi Spółdzielczemu wT.,

2
oddala apelację w pozostałej części,

3
przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi adwokatK. C.prowadzącej Kancelarię Adwokacką wŁ.kwotę 3.321 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden) złotych brutto, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym,

4
nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 1462/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2013r., w sprawie z powództwaS. S.przeciwko(...) S.A.wŁ.,L. M.,E. M. (1),(...)Bank S.A. z siedzibą wW.,(...) sp. z. o.o.wR.,(...) Bank S.A.wW.,(...) Bank (...) S.A.wW., Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F.S.z siedzibą wG.,Spółdzielczej (...)weW.i Bankowi Spółdzielczemu wT.o zwolnienie spod egzekucji, Sąd Okręgowy w Łodzi zwolnił od egzekucji spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)o pow. 38,25 m2położonego wZ.przyulicy (...), dla którego IV Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Zgierzu prowadzi księgę wieczystą(...)oraz spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu nr (...)o powierzchni 19 m2położonego przy bloku nr 17 przyulicy (...)wZ.w stosunku do pozwanychL. M.iE. M. (1)i umorzył postępowanie w sprawie w całości w stosunku do pozwanych:(...) Bank (...) S.A.wW.,Spółdzielczej (...)z siedzibą wG.,Spółdzielczej (...)weW., Bankowi Spółdzielczemu wT.oraz umorzył postępowanie w sprawiew części w zakresie spółdzielczej własnościowego prawa do garażu w stosunku do pozwanych:(...) S.A.wŁ.,(...) Bank SAwW.,(...) Bank S.A.z siedzibą wW., a także oddalił powództwow stosunku do(...) sp. z. o.o.wR.w całości, jak również oddalił powództwo w zakresie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnegow stosunku do pozwanych:(...) S.A.wŁ.,(...) Bank S.A.wW.,(...) Bank S.A.z siedzibą wW.; stwierdzając jednocześnie, że wyrok w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1 jest wyrokiem zaocznym. Nadto w przedmiocie kosztów postępowania Sąd Okręgowy nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu nieopłaconej opłaty sądowej od pozwu i nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych oraz zasądził od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz pełnomocnika powódki kwotę 4.428 zł tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powódce z urzędu.
Powyższy wyrok zapadł na podstawie poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny co do zasady podzielił i przyjął za własne, a z których wynika, że powódka ma 79 lat, jest emerytką. Powódka darowała wnuczceA. S. (1)spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wZ.oraz spółdzielcze własnościowe prawo dogarażu nr (...)położonego przy bloku nr 17 przyul. (...)wZ.. Powódka była przekonana, że dokonuje „darowizny” na wypadek swojej śmierci, a uprawnienie do lokalu będzie jej przysługiwać dożywotnio. Obdarowana wnuczka zabrała jej wszystkie dokumenty mówiąc, że są jej niepotrzebne i się nią zaopiekuje. Następnie powódka dowiedziała się, że to obdarowana jest na liście lokatorów i członków spółdzielni. Tymczasem to powódka cały czas, od 1970r., mieszkała w lokalu i ponosiła koszty jego utrzymania. Obdarowana od 2 lat nie utrzymywała kontaktu z powódką. Powódka czuła się pokrzywdzona postępowaniem wnuczkii dokonała odwołania darowizny.
Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2012r., akt II C 1043/12, z powództwaS. S.przeciwkoA. S. (1)Sąd Okręgowy w Łodzi uwzględnił żądanie powódkio zobowiązanie obdarowanej do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie zwrotnego przeniesienia własności przedmiotu darowizny, nakazując pozwanej złożenie oświadczenia woli następującej treści: „pozwanaA. S. (1)przenosi na rzecz powódkiS. S.własnościowe spółdzielcze prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)położonegowZ., przyulicy (...), o powierzchni użytkowej 38,25 m2, dla którego Sąd Rejonowy w Zgierzu prowadziksięgę wieczystą (...)oraz przenosi na rzecz powódkiS. S.własnościowe spółdzielcze prawo dogarażu nr (...),o powierzchni 19 m2, położonego przy bloku nr 17 wZ., przyulicy (...); powódka na powyższe przeniesienie praw wyraża zgodę”; orzekł o kosztach procesu i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 8 września 2012r.
Pismem z dnia 31 października 2012r. zarząd(...)Spółdzielni Mieszkaniowej poinformował powódkę o przyjęciu do wiadomości informacji o nabyciu przez nią prawa do lokalu i garażu oraz o wykreśleniuA. S. (1)z rejestru członków spółdzielni.
W styczniu 2013r. powódka dowiedziała się, że prawo do lokalu jest obciążone zadłużeniem z tytułu kredytów zaciągniętych przezA. S. (1). Powódka po uzyskaniu informacji od komornika zwracała się do wierzycieli o umorzenie egzekucji, ale nie dostała odpowiedzi. Powódka nie złożyła wniosku do Sądu wieczystoksięgowego o ujawnienie jej jako osoby uprawnionej z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, ponieważ nie było jej stać na uiszczenie opłaty od wniosku.
Postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużniczceA. S. (1)zostało wszczęte na wniosek wierzyciela(...)Banku S.A. wW.złożony w dniu 22 listopada 2010r. Postępowanie prowadzi Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ZgierzuT. B.w sprawie o sygn. akt Km 856/10. Wniosek obejmował skierowanie egzekucji do nieruchomości położonej wZ.przyul. (...)bl. 5 wZ..
Komornik w zawiadomieniu z dnia 6 grudnia 2010r. zawiadomił Sąd RejonowywZ., prowadzący księgę wieczystą dla przedmiotowego prawa o wszczęciu egzekucjiz ograniczonegoprawa rzeczowegoi wniósł o wpisanie stosownej wzmianki w księdze wieczystej. Wpis wzmianki o wszczęciu postępowania egzekucyjnego został dokonany przez Sąd Rejonowy w Zgierzu w dniu 19 stycznia 2011r.
Kolejnymi postanowieniami wydanymi na przestrzeni okresu czasu od dnia 12 kwietnia 2011r. do dnia 20 czerwca 2012r., które szczegółowo wskazał Sąd I instancjiw poczynionych ustaleniach faktycznych, na podstawieart. 927 kpc, komornik zarządził przyłączenie do sprawy o sygn. Km 856/10 sprawy egzekucyjnej z wnioskuL.iE. M. (2),(...) sp. z o.o.wR.,(...) Bank S.A.,(...) S.A.,(...) Bank (...) S.A., Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F.S.wG.i Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej(...)weW.. W dniu 20 lipca 2012r. komornik zarządził przyłączenie do sprawy o sygn. Km 856/10 także sprawy egzekucyjnej z wniosku Banku Spółdzielczego wT..
W toku egzekucji komornik przystąpił do opisu i oszacowania przedmiotowego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego wZ.przyul. (...)informując, że protokół opisu i oszacowania zostanie sporządzony w dniu 2 lipca 2012 r.
Egzekucja ze spółdzielczego własnościowego prawa do garażu toczyła się jedyniez wniosku wierzyciela(...) S.A.
Pismem z dnia 18 stycznia 2013r., doręczonym powódce dnia 22 stycznia 2013r., komornik poinformował powódkę, że jedynym sposobem zwolnienia praw od egzekucji jest wytoczenie powództwa, o którym mowa wart. 841 kpcwraz wnioskiem o zawieszenie postępowań egzekucyjnych w terminie miesiąca od otrzymania pisma. Komornik poinformował - że w przypadku, gdy wierzyciele nie złożą wniosków o zawieszenie lub umorzenie egzekucji, Sąd nie zawiesi postępowań lub nie podejmie innych decyzji wstrzymujących egzekucję - przystąpi do sprzedaży zajętych praw.
W piśmie z dnia 6 lutego 2013r. pozwana(...) S.A.cofnęła wniosek egzekucyjny w zakresie prowadzenia egzekucji ze spółdzielczego własnościowego prawa do garażu, ponieważ zajęcie przedmiotowego prawa nastąpiło po uprawomocnieniu się wyroku Sądu, na mocy którego nastąpiło przeniesienie prawa do przedmiotowego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Skierowanym do komornika pismem z dnia 4 kwietnia 2013r. pozwany Bank Spółdzielczy wT.cofnął wniosek o zajęcie przedmiotowego lokalui wniosek o przyłączenie się przez bank do egzekucji z lokalu prowadzonej przez innych wierzycieli.
Pismem z dnia 4 kwietnia 2013r. pozwany(...) Bank (...) S.A.wystąpił do komornika z wnioskiem o zwolnienie od egzekucji spółdzielczych praw własnościowych do przedmiotowego lokalu oraz garażu.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2013r. wydanym w niniejszej sprawie Sąd udzielił zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ZgierzuT. B.za numerem Km 856/10. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2013r. wydanym w sprawie o sygn. akt I ACz 811/13 Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił zażalenie pozwanejR.Agencji (...)wywiedzione od postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia.
W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela(...)Banku S.A., do którego przyłączono następnie postępowania prowadzone z wniosków pozostałych wierzycieli, ograniczoneprawa rzeczowedo przedmiotowego lokalu, jak i garażu przysługiwały dłużniczceA. S. (1). Na skutek odwołania darowizny obejmującej przedmiotowe prawa i wydania przez Sąd Okręgowy w Łodzi prawomocnego (od dnia 8 września 2012r.) wyroku z dnia 17 sierpnia 2012r., II C 1043/12, zobowiązującegoA. S. (1)do ich przeniesienia na rzecz powódkiS. S., prawa te przestały przysługiwać dłużniczceA. S. (1). Niemniej z uwagi na to, że w myślart. 930 § 1 kpcrozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie, nabywca zajętych w toku egzekucji rzeczy może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika, czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i w stosunku do nabywcy. Zwłaszcza, że powołany przepis znajduje zastosowanie także w przypadku, jeżeli nabycie własności (ograniczonegoprawa rzeczowego) do zajętej nieruchomości następuje na mocy wyroku sądowego, w tym wyroku zobowiązującego do powrotnego przeniesienia prawa na darczyńcę na skutek odwołania darowizny. Wówczas bowiem również dochodzi do rozporządzenia nieruchomością po jej zajęciu w rozumieniuart. 930 § 1 kpc.
Tym bardziej, że nabycie przez powódkę ograniczonychpraw rzeczowychnastąpiło na mocy orzeczenia Sądu Okręgowego w Łodzi prawomocnego od dnia8 września 2012r., zaś zajęcie spółdzielczego własnościowego prawa do lokaluw stosunku do wierzyciela, który jako pierwszy zainicjował postępowanie egzekucyjne ((...)Bank S.A.), nastąpiło najpóźniej w dniu 19 stycznia 2011r., tj. z dniem wpisania wzmianki o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w księdze wieczystej zajętej nieruchomości (art. 925 § 1 kpc). Zajęcie tego prawa było zatem skuteczne w stosunku wszystkich wierzycieli, którzy na podstawieart. 927 kpcprzyłączyli się następnie do wszczętego postępowania. Nabycie przez powódkę zajętych praw, objętych niniejszym powództwem nie miało zatem co do zasady wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne.
Jednak część pozwanych, rozumiejąc sytuację powódki, uznała powództwow całości, a powódka korzystająca z pomocy pełnomocnika z urzędu nie popieraław stosunku do nich powództwa i wniosła o umorzenie postępowania. Dotyczyło to pozwanych:(...) Bank (...) S.A.wW.,(...) im. (...)wG.,(...)weW.oraz Banku Spółdzielczego wT.. Z tych przyczyn, na podstawieart. 355 § 1 kpc, Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w stosunku do wymienionych pozwanych.
Również na podstawieart. 355 § 1 kpcSąd Okręgowy umorzył postępowanie częściowo, tj. w zakresie spółdzielczego własnościowego prawa do garażu w stosunku do pozwanych:(...) S.A.wŁ., uznającej powództwow tej części oraz(...) Banku S.A.(...) Banku S.A., którzy nie skierowali egzekucji do tego prawa.
Natomiast Sąd Okręgowy uwzględnił niniejsze powództwo w stosunku do pozwanych wierzycieliL. M.iE. M. (1). W tej części wyrok jest zaocznym (art. 339 § 1 kpc), gdyż pozwani, powiadomieni o toczącym się procesie, nie zajęli żadnego stanowiska i nie stawili się na rozprawę, wobec czego Sąd na podstawieart. 230 kpcw zw.zart. 339 § 2 kpcuznał, że przyznali oni twierdzenia pozwu.
W pozostałym zakresie, tj. w stosunku do pozwanej(...) sp. z o.o.wR., która nie uznała roszczenia pozwu, powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Powództwo podlegało również oddaleniu w części, tj. co do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w stosunku do pozwanych:(...) S.A.wŁ.,(...) Banku S.A.wW.i(...)Banku S.A. wW., gdyż także ci pozwani w tej części nie uznali zgłoszonego żądania.
Na podstawieart. 102 kpcSąd Okręgowy nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu nieopłaconej opłaty sądowej od pozwu oraz obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanych, mając na względzie wiek i sytuację osobistą oraz materialną powódki, a także skomplikowany charakter sprawy.
Sąd Okręgowy orzekł również w przedmiocie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego z tytułu udzielonej powódce z urzędu pomocy prawnejw postępowaniu przed Sądem I instancji.
Powódka zaskarżyła powyższy wyrok apelacją w części, tj. w zakresie punktów: 2, 4i 5, zarzucając naruszenie zarówno prawa:
I. procesowego, tj.:
1)art. 227 kpcpoprzez nieudowodnienie przez pozwanych, ze powódka przed datą1 stycznia 2013r. dowiedziała się, że przedmiotowe prawo do lokalu jest obciążone zadłużeniem z tytułu kwot kredytów zaciągniętych przezA. S. (1)mimo, iż miało to dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie;
2)art. 930 § 1 kpcprzez uznanie, że doszło w niniejszej sprawie do rozporządzenia przez dłużnika nieruchomością po jej zajęciu, podczas gdy faktycznie doszło do nałożenia na dłużnikaA. S. (1)obowiązku zwrotu przedmiotu darowizny, tj. własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wZ.przyulicy (...), na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego z dnia 17 sierpnia 2012r., w sprawie II C 1043/12, które stało się prawomocne od dnia 8 września 2012r. i stosownie do dyspozycjiart. 365 § 1 kpcmiało charakter wiążący dla dłużnika, który musi respektować orzeczenia Sądu wydanew jego sprawie;
3)art. 210 § 2 kpcw związku z 230kpcpoprzez nieuwzględnienie wskazanych za przyznane twierdzeń powódki, co do daty uzyskania wiedzy, że toczy się postępowanie egzekucyjne dotyczące przedmiotowego własnościowego spółdzielczego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wZ.mimo, iż pozwani nie wypowiedzieli się co do twierdzeń strony powodowej oraz na okoliczności dotyczące wprowadzenia powódki w błąd przez wnuczkęA. S. (1)oraz jej rażącej niewdzięczności;
4)art. 233 § 1 kpcpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na całkowitym pominięciu dowodu z przesłuchania powódki;
5)art. 328 § 2 kpcprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn, dla których Sąd I instancji odmówił wiarygodności zeznań powódki;
6)art. 355 § l kpcpoprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i umorzenie postępowania wobec(...) Bank (...) S.A.wW., Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F.S.z siedzibą wG.,Spółdzielczej (...)weW., Bankowi SpółdzielczemuwT.mimo, iż nie zachodziły przesłanki do jego umorzenia bowiem powód nie cofnął ze skutkiem prawnym pozwu, jak również wydanie wyroku z innych przyczyn nie stało się zbędne lub niedopuszczalne;
II. jak również obrazę prawa materialnego, tj.:
1)art. 82 oraz 86 kcw związku z treściąart. 93 kpcpoprzez odwołanie złożonego przez powódkę oświadczenia w przedmiocie wniosku o umorzenie niniejszego postępowania wobec pozwanych:(...) Bank (...) S.A.wW., Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F.S.z siedzibą wG., Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej Wspólnota weW., Bankowi SpółdzielczemuwT., z uwagi na wadę tego oświadczenia woli, spowodowaną przekonaniem powódki, że pozwani złożą wnioski do komornika sądowego prowadzącego postępowanie w sprawie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, czego jednak nie uczynili, co skutkuje koniecznością odwołania rzeczonego oświadczenia woli pełnomocnika powódki na mocyart. 93 kpc;
2)art. 155 § 1 kcpoprzez uznanie, że powódka stała się nabywcą przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy nie zawarła ona z dłużniczką żadnej z umów wymienionychw treściart. 155 § 1 kc, tj. ani umowy sprzedaży, ani zamiany, ani darowizny, ani umowy znoszącej współwłasność, ani umowy dożywocia, a przedmiot świadczenia nigdy nie został wydany dobrowolnie obdarowanej. Nadto powódka domagała się zwrotu przedmiotowej darowizny ze względu na popadnięcie w niedostatek oraz z uwagi na dopuszczenie się przez obdarowaną rażącej niewdzięczności i wprowadzenia powódki w błąd;
3)art. 898 § 1 kcprzez uznanie, że powódka nabyła nieruchomość, podczas gdy uzyskała ona jedynie zwrot przedmiotu odwołanej darowizny na podstawie przepisówo bezpodstawnym wzbogaceniu.
W konkluzji apelująca wniosła o zmianę kwestionowanego wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości także w stosunku do pozwanych wymienionych w punktach: 2, 4 i 5 wyroku, a także o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu za obydwie instancje według norm przypisanych, ewentualnieo uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie w złożonej apelacji na zawarte w punkcie2 kwestionowanego wyroku umorzenie postępowania w stosunku do pozwanych:(...) Bank (...) S.A.wW., Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.F. S.wG., Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej(...)weW.oraz Bankowi Spółdzielczemu wT.jako spóźnione podlegało odrzuceniu na podstawieart. 370 k.p.c.w związku zart. 397 § 2 k.p.c.w stosunku do pozwanych Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej(...)weW.oraz Bankowi Spółdzielczemu wT., gdyż w stosunku do pozwanych(...) Bank (...) S.A.wW., Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.F. S.wG.zażalenie to zostało już prawomocnie odrzucone postanowieniem Sąd Okręgowego w Łodzi z dnia 21 października 2013r. (k. 258).
Natomiast w pozostałej części – wobec bezzasadności sformułowanych zarzutów obrazy zarówno prawa procesowego, jak i materialnego - apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych przez powódkę zarzutów natury procesowej należy podnieść, że – wbrew stanowisku skarżącej – Sąd I instancji dokonał w niniejszej sprawie wnikliwej i wyczerpującej, logicznie uzasadnionej, a przez przekonującej oceny zebranego materiału dowodowego i poczynił na jej podstawie rzeczowych i wyczerpujących ustaleń faktyczne oraz trafnych rozważań, co do zasadności zgłoszonego żądania. Tym bardziej, że jak celnie dostrzegł Sąd I instancji zasadnicze– z punktu widzenia istoty sprawy – okoliczności, tj. zajęcie przedmiotowych praw w czasie, kiedy należały one do dłużniczki – obdarowanej przez powódkę wnuczki –A. S. (1)nie budziły w sprawie żadnych wątpliwości i pozostawały poza sporem. W tym stanie rzeczy twierdzenia powódki oraz jej zeznania, co do których uchybienia Sądu I instancji akcentuje skarżąca, nie miały dla istoty sprawy doniosłego znaczenia.
Tym bardziej, że rozstrzygająca w niniejszej sprawie jest regulacjaart. 930 § 1 kpc,w myśl której rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika.W każdym razie czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jaki w stosunku do nabywcy. Przepis ów ma na celu przede wszystkim ochronę interesów wierzycieli egzekwujących. Przy czym nie ulega wątpliwości, że zbycie nieruchomości dokonane po zajęciu jest ważne, lecz bezskuteczne względem wierzycieli uczestniczącychw postępowaniu egzekucyjnym, w odróżnieniu do obciążenia nieruchomości (art. 930 § 3 kpc), czy wszelkich rozporządzeń przedmiotami podlegającymi zajęciu razemz nieruchomością (np. przynależności, części składowe nieruchomości), które to czynności objęte są sankcją nieważności.
W kontekście analizowanego przypadku warto podkreślić – na co zwrócił również uwagę Sąd I instancji – że nabycie własności nieruchomości w rozumieniuart. 930 § 1 kpc, obejmuje również nabycie tego prawa na mocy wyroku sądowego, wydanego choćby w trybieart. 231 § 1 kcpo zajęciu nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, co nie ma wpływu na dalszy bieg tego postępowania, gdyż powinno być traktowane na równiz „rozporządzeniem” nieruchomością, o jakim mowa w powołanym przepisie (art. 930 § 1 kpc).Zatem osoba, która w taki sposób nabyła własność nieruchomości po jej zajęciu, nie może skutecznie domagać się zwolnienia nieruchomości z egzekucji w drodze powództwa przeciwegzekucyjnego zart. 841 § 1 kpc. Prawa tej osoby bowiem nie zostały naruszone, skoro egzekucja z nieruchomości jest prowadzona zgodnie z przepisami prawa, w tymart. 930 § 1 kpc, który zawiera postanowienia dotyczące pozycji nabywcy nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego (wyrok SA w Łodzi z dnia 10 marca 1994r., I ACr 56/94, Wokanda 1994, nr 10, s. 56).
W konsekwencji skoro do zajęcia przedmiotowych praw doszło w okresie kiedy należały one, wskutek dokonanej przez powódkę darowizny, do jej wnuczkiA. S. (1), która zaciągnęła w tym okresie liczne zobowiązania, dla realizacji których wierzyciele wszczęli następnie przeciwko niej postępowanie egzekucyjne m. in. ze wskazanych praw, których zajęcie nastąpiło przed powrotnym przeniesieniem ich własności na powódkę,w wyniku odwołania dokonanej darowizny (prawomocnym od dnia 8 września 2012r. wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2012r., II C 1043/12), to aktualne próby wyłączenia spod egzekucji rzeczonych przedmiotów - praw są nieskuteczne.
W kontekście analizowanej sprawy, nie kwestionując trudnej sytuacji osobisteji materialnej powódki należy wyraźnie podnieść, że akcentowane przez nią okoliczności nie mogą odnieść skutku względem uprawnień wierzycieli jej wnuczkiA. S. (2), którzy mogą dochodzić stwierdzonych tytułami wykonawczymi należności z zajętych składników majątku dłużniczki osobistej –A. S. (2). W dacie zajęcia przedmiotowych praw to bowiemA. S. (2)była ich właścicielką, a według stanu prawnego z tej daty ustawodawca przesądził o skuteczności zajęcia i jego następstw również względem ewentualnych następców prawnych dłużniczki. Przy czym bez znaczenia pozostawało w tym względzie zagadnienie, kiedy faktycznie powódka dowiedziała sięo zajęciu przedmiotowych składników jej majątku, skoro ich skuteczne zajęcie nastąpiło jeszcze w czasie, kiedy stanowiły one majątek dłużniczki osobistejA. S. (1), zgodnie z treścią wpisu w księdze wieczystej wskazanych nieruchomości. Dodatkowo należy podnieść, że wytaczając powództwo o zobowiązanie wnuczki do złożenia oświadczeniaw przedmiocie zwrotnego przeniesienia własności wskazanych nieruchomości powódka nie wniosła o jego zabezpieczenie choćby poprzez ujawnienie stosownej wzmianki w księgach wieczystych tych nieruchomości. Nadto nawet po uzyskaniu powołanego wyroku powódka nie złożyła niezwłocznie wniosku do Sądu wieczystoksięgowego o ujawnienie jej jako osoby uprawnionej z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zwłaszcza, że bez znaczenia pozostaje w związku z tym przyczyna, dla której powódka tego nie uczyniła, nawet jeśli wynikało to po prostu z braku środków na pokrycie stosownej opłaty od wniosku o wpis – w jakim to zakresie powódka mogłanota beneewentualnie ubiegać się o zwolnienie, czy jej braku wiedzy o zadłużeniu wnuczki i kolejno dokonywanych zajęciach składników, które ostatecznie wróciły do majątku powódki.
Niemniej dostrzegając specyfikę rozpoznawanej sprawy oraz uzasadnione poczucie krzywdy powódki Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny nie mogły uwzględnić zgłoszonego żądania względem pozwanych - wierzycieli egzekwujących, którzy nie wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego, tj.(...) sp. z. o.o.wR., jak również(...) S.A.wŁ.,(...) Bank S.A.w(...) Bank S.A.z siedzibą wW.w zakresie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Wyłączenie spod egzekucji przedmiotowych składników majątku powódki mogło jedynie nastąpić w stosunku do pozwanychL. M.iE. M. (1), gdyż mimo skutecznego doręczenia im odpisów pozwu nie zajęli oni stanowiska w sprawie, co pozwoliło przyjąć twierdzenia powódki za uzasadnionei wydać w stosunku do tych podmiotów wyrok zaoczny uwzględniający powództwo.
Natomiast w stosunku do pozostałych pozwanych w prawidłowo wskazanym zakresie Sąd I instancji trafnie umorzył postępowanie wobec cofnięcia powództwa przez samą powódkę w związku z wnioskami tych pozwanych, złożonymi w toku niniejszego procesu,o umorzenie postępowania egzekucyjnego względem powódki. W tym kontekście twierdzenia powódki co do błędu w zakresie stosownych czynności procesowych (oświadczeń wolio cofnięciu pozwu w określonym zakresie) należało ocenić jako nieuzasadnione, gdyż powódka nie wykazała okoliczności uzasadniających dokonanie cofnięcia pozwu pod wpływem błędu, tym bardziej, że była reprezentowana w sprawie przez ustanowionego z urzędu zawodowego pełnomocnika, którego rolą było ewentualne rozwianie wątpliwości powódki, czy wyjaśnienie znaczenia i skutków określonych czynności. Szczególnie, że istotnie część pozwanych, tj.(...) Bank (...) S.A.wW.,(...) im. (...)wG.,(...)weW.oraz Banku Spółdzielczego wT., rozumiejąc sytuację powódki, uznała powództwow całości, a powódka korzystająca z pomocy pełnomocnika z urzędu nie popieraław stosunku do nich powództwa i wniosła o umorzenie postępowania, co rzeczywiście uzasadniało jego umorzenie w stosunku do wymienionych pozwanych, podobnie jak częściowe umorzenie tego postępowanie (w zakresie spółdzielczego własnościowego prawa do garażu w stosunku do pozwanych) wobec(...) S.A.wŁ., uznającej powództwo w tej części oraz(...) Banku S.A.(...) Banku S.A., które to podmioty nie skierowały egzekucji do tego prawa.
W przedmiocie kosztów procesu na podstawieart. 98 § 1 – 3w zw. zart. 108 § 1 kpciart. 391 § 1 kpcoraz§ 2 ust. 1 - 3, § 6 pkt 6 oraz § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd Apelacyjny przyznał i nakazał wypłacić od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz pełnomocnika powódki z urzędu kwotę 3.321 złotych brutto, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.
Na podstawieart. 102 kpc, mając na uwadze trudną sytuację osobistą i materialną powódki, w tym także jej wiek oraz okoliczności, w jakich zaistniały podstawy do prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego ze wskazanych składników jej majątku nieruchomego, Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego.