Sąd Okręgowy w Białymstoku
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 506/14
Data wyroku: 2014-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Renata Tabor, Bożena Sztomber, Barbara Puchalska
Słowa kluczowe: Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 211 k.c.
Teza: W sytuacji, gdy pierwotnym źródłem powstania współwłasaności był akt własności ziemi, to pomimo tego, że w miejsce niektórych współwłaścicieli wstąpili ich spadkobiercy, możliwe jest wyjście ze współwłasności na mocy wniosku o zniesienie współwłasności w trybie art. 210 i nast. k.c. oraz art. 617 k.p.c. bez obowiązku równoczesnego wszczynania postępowania o częściowy dział spadku po zmarłych współwłaścicielach.

Sygn. akt II Ca 506/14

POSTANOWIENIE
Dnia 14 sierpnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Barbara Puchalska

Sędziowie:

SO Renata Tabor
SO Bożena Sztomber

Protokolant:

st. sekr. sądowy Monika Gąsowska

po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. w Białymstoku
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. R. (1)
z udziałemL. N.,D. P.,G. S.,D. Z.,M. Z.,K. C.,M. C. (1),J. C. (1),M. C. (2),W. C.,A. G.,E. G.,M. G.,J. J. (1)iA. K.
o zniesienie współwłasności nieruchomości
na skutek apelacji uczestniczki postępowaniaA. K.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim
z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt I Ns 1061/09
postanawia:

I
sprostować punkt II zaskarżonego postanowienia poprzez wpisanie w miejsce „karty 638”, na której znajduje się projekt podziału sporządzony przez biegłego z zakresu geodezji inż.D. S. (1)„karty 838”;

II
zmienić zaskarżone postanowienie:

1
w punkcie I i określając obecne udziały współwłaścicieli w miejsce udziału „J. N.w 35/384 części iD. P.w 13/384 części” wpisać: „D. P.w 1/8 części” oraz w miejsce: „J. C. (2)w 13/768 części” wpisać: „K. C.w 13/3072 części,M. C. (1)w 13/3072 części,J. C. (1)w 13/3072 części,M. C. (2)w 13/3072 części”;

2
w punkcie II c i udziały współwłaścicieli wdziałce (...)określić w stosunku doD. Z.na ¾ części , a w stosunku doM. Z.na ¼ części;

3
w punkcie II d i udziały współwłaścicieli wdziałce (...)określić następująco:

-

D. P.384/768 części,

A. K.96/768 części,

L. N.96/768 części,

E. G.24/768 części,

M. G.24/768 części,

A. G.24/768 części,

G. S.24/768 części,

W. C.44/768 części,

K. C.13/768 części,

M. C. (1)13/768 części,

J. C. (1)13/768 części,

M. C. (2)13/768 części;

III
oddalić apelację w pozostałym zakresie;

IV
uznać, iż zainteresowani we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania odwoławczego związane ze swoim udziałem w sprawie.

UZASADNIENIE
J. R. (1)wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej we wsiW., gminaD.oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,8762 ha, dla której Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim ZamiejscowyX Wydział Ksiąg Wieczystych wS.prowadzi księgę wieczystąKw (...)poprzez przyznanie mu powstałej w wyniku podziału fizycznego części nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)zgodnie ze stanowiącym integralną część orzeczenia projektem podziału sporządzonym przez biegłego z zakresu geodezji jakodziałka (...)o powierzchni 0,2191 ha. Wniósł także o ustanowienie na rzecz jego nieruchomości służebności drogi nadziałce (...)o szerokości 1 m. w zakresie wskazanym na w/w szkicu biegłego kolorem żółtym, wyraził zgodę na obciążeniedziałki (...)służebnością drogi na rzeczdziałki (...)w takim samym zakresie. Wskazał, iż zniesienie współwłasności jak też ustanowienie służebności nastąpiłoby bez żadnych rozliczeń pieniężnych. Wnosił także o stosowne rozłożenie między uczestnikami postępowania kosztów postępowania,w tym także poniesionych przez niego kosztów związanych ze stwierdzeniem praw do spadku poA. N.,M. C. (1),K. G.,N. N. (1)iM. C. (3).
J. J. (1)przychylił się do wniosku, wnosząc o podział fizyczny nieruchomości nr(...)i przyznanie mu na wyłączną własność działki oznaczonej jakodziałka (...)o powierzchni 0,2189 ha.

D. Z.orazM. Z.ostatecznie przychylili się do wniosku i wnosili o przyznanie na ich rzecz części nieruchomości numer(...)oznaczonej jakodziałka (...)o powierzchni 0,2191 ha.M. Z.wniósł o ustanowienie na rzecz jego nieruchomości służebności drogi koniecznej, ale w innym zakresie niż wnioskodawca, bowiem zgodnie z opinią biegłegoD. S. (1)z k. 431 akt.J. N.,D. P.,A. K.,L. N.,E. G.,M. G.,A. G.,G. S.,J. C. (2),W. C.przychylili się do wniosku, przy czym wnieśli o przyznanie na ich rzecz z udziałami wynikającymi ze spadkobrania nieruchomości oznaczonej na projekcie podziałudziałki numer (...)jako(...)o powierzchni 0,2191 ha.L. N.iA. K.nie zgadzały się na powyższe.A. K.proponowała przyłączenie dodziałki (...)części projektowanejdziałki (...)w zamian zaś zmniejszeniedziałki (...)w części za budynkami gospodarczymi.
    Postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 roku Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim I Wydział Cywilny w sprawie sygn. akt I Ns 1061/09 ustalił, iż zabudowana nieruchomość położona wW.obręb(...)gminaD., oznaczonanumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,8762 ha, dla której nieruchomości Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy X Wydział Ksiąg WieczystychwS.prowadziksięgę wieczystą Kw (...), w której w dziale II wpisani są (współwłasność):J. R. (1)synK.do ¼ części,J. J. (1)synA.do ¼ części,A.iD.małżonkowieZ.do ¼ części,A.iN.małżonkowieN.do 1/8 części,J.iN.małżonkowieN.do 1/8 części o wartości 240 000 zł stanowi współwłasnośćJ. R. (1)w ¼ części,J. J. (1)w ¼ części,J. N.w 35/384 części,D. P.w 13/384 część,A. K.w 1/32 części,L. N.w 1/32 części,E. G.w 1/128 części,M. G.w 1/128 części,A. G.w 1/128 części,G. S.w 1/128 części,J. C. (2)w 13/768 części,W. C.w 11/768 części,D. Z.w 3/16 części,M. Z.w 1/16 części /pkt I/; dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości opisanej szczegółowo w pkt. I orzeczenia w ten sposób, że dokonując fizycznego podziału zabudowanej nieruchomości położonej wW., gminaD., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0, 8762 ha zgodnie ze stanowiącym integralną część orzeczenia projektem podziału sporządzonym przez biegłego z zakresu geodezji inż.D. S. (1)z k-638 akt przyznać na rzecz:

a)J. R. (1)zabudowaną nieruchomość położoną wW., gminaD.oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2191 ha,
b)J. J. (1)zabudowaną nieruchomość położoną wW., gminaD.oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2189 ha,
c) na współwłasnośćD. Z.z udziałem 3/16 części iM. Z.z udziałem 1/16 części zabudowaną nieruchomość  położoną wW., gminaD., oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2191 ha,
d) na współwłasność następującymi udziałami:J. N.w 35/384 części,D. P.w 13/384 części,A. K.w 1/32 części,L. N.w 1/32 części,E. G.w 1/128 części,M. G.w 1/128 części,A. G.w 1/128 części,G. S.w 1/128 części,J. C. (2)w 13/768 części,W. C.w 11/768 części zabudowaną nieruchomość położoną wW., gminaD., oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2191 ha, bez wzajemnych dopłat /pkt II/; ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wW.gminaD.oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2191 ha służebność drogi koniecznej obciążającej nieruchomość oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o szerokości 1 m oznaczonej na projekcie podziału stanowiącym integralną część orzeczenia sporządzonym przez biegłego z zakresu geodezji inż.D. S. (1)z k-638 akt kolorem żółtym, bez wynagrodzenia /pkt III/; ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wW.gminaD.oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 0,2191 ha służebność drogi koniecznej obciążającej nieruchomość oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o szerokości 1 m oznaczonej na projekcie podziału stanowiącym integralną część orzeczenia sporządzonym przez biegłego z zakresu geodezji inż.D. S. (1)z k-638 akt kolorem żółtym, bez wynagrodzenia /pkt IV/; ustalił wydatki w sprawie na kwotę 7044,78 zł i uznać je za uiszczone do kwoty 4100 zł./pkt V/; nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim) od wnioskodawcy kwotę 736,19 zł, od uczestnika postępowaniaJ. J. (1)kwotę 736,19 zł, od uczestników postępowaniaD. Z.iM. Z.solidarnie kwotę 736,19 zł, od uczestników postępowaniaA. K.,L. N.,E. G.,M. G.,A. G.,G. S.,J. C. (2),W. C.solidarnie kwotę 736,19 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych /pkt VI/; zasądził od uczestnika postępowaniaJ. J. (1)na rzecz wnioskodawcy kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /pkt VII/; zasądził solidarnie od  uczestników postępowaniaD. Z.iM. Z.na rzecz wnioskodawcy kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /pkt VIII/; zasądził solidarnie od uczestników postępowaniaA. K.,L. N.,E. G.,M. G.,A. G.,G. S.,J. C. (2),W. C.na rzecz wnioskodawcy kwotę 764 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /pkt IX/; stwierdził, że zainteresowani we własnym zakresie ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie/ pkt X/.
Sąd I instancji ustalił, iż niniejsza nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności osób zainteresowanych w sprawie:J. R. (1)w ¼ części,J. J. (1)w ¼ części,A.iD.małżonkówZ.w ¼ części,A.iN.małżonkówN.w ⅛ części,J.iN.małżonkówN.w ⅛ części przy czym prawo własności tych nieruchomości zainteresowani uzyskali na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy wD.z dnia 2 kwietnia 1976 roku w sprawie uwłaszczeniowej Nr(...).     W dalszej części uzasadnienia, Sąd I instancji ustalił iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 26 stycznia 2010 roku w sprawie sygn. aktI Ns 1281/09 spadek po zmarłymA. Z.nabyła żonaD. Z.i synM. Z.w częściach równych. Sąd ustalił, iż postanowieniem z dnia 14 czerwca 2005 roku zostały stwierdzone prawa do spadku poN. N. (5), postanowieniem z dnia 21 grudnia 2005 roku poM. N., postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 roku poA. N.,M. C. (1)orazK. G., postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2011 roku poN. N. (1), zaś postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 roku poM. C. (3). Zgodniez poczynionymi ustaleniami, następcami prawnymiA.iN.małżonkówN.orazN. N. (5)sąJ. N.,D. P.,A. K.,L. N.,E. G.,M. G.,A. G.,G. S.,J. C. (2),W. C..
Sąd I instancji, biorąc pod uwagę udziały nabyte przez zainteresowanych w drodze spadkobrania w pkt. I orzeczenia ustalił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasnośćJ. R. (1)w ¼ części,J. J. (1)w ¼ części,J. N.w 35/384 części,D. P.w 13/384 części,A. K.w 1/32 części,L. N.w 1/32 części,E. G.w 1/128 części,M. G.w 1/128 części,A. G.w 1/128 części,G. S.w 1/128 części,J. C. (2)w 13/768 części,W. C.w 11/768 części,D. Z.w 3/16 części,M. Z.w 1/16 części.
Zgodnie z poczynionymi przez Sąd Rejonowy ustaleniami na przedmiotowej nieruchomości wyodrębnił się nieformalny podział do użytkowania i znajdują się na niej cztery posesje. Wnioskodawca włada wschodnią częścią nieruchomości od stronydziałki numer (...)i bezpośrednio z tą częścią nieruchomości graniczy częśćdziałki nr (...)M. Z., który jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego wW.o łącznej powierzchni wraz z gruntami dzierżawionymi 16,60 ha. Siedlisko zaś stanowi zaplecze dla prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego. Za częścią, z której korzystająD. Z.i jej syn znajduje się siedlisko następców prawnychA.iN. N. (1)orazN. N. (5), gdzie zamieszkiwałaN. N. (1), zaś od 2010 rokuJ. N... Natomiast od strony zachodniejdziałki nr (...)znajduje się część działki (budynek mieszkalny numer (...)oraz zabudowania gospodarcze) znajdująca się w posiadaniuJ. J. (1).
Sąd I instancji wskazał, iż bezspornym w sprawie był zakres korzystania przez każdego z współwłaścicieli, gdyż zgodnie twierdzili, że taki stan istnieje od wielu lat. Sąd Rejonowy ustalił, iż cztery siedliska, które składają się na nieruchomość numer(...)mają osobny dojazd z wyjątkiem części działki wnioskodawcy orazD.iM. Z.. Zainteresowani byli także zgodni co do sposobu zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawca i uczestnicy postępowania zgadzali sięw kwestii, że zniesienie współwłasności miałoby nastąpić poprzez podział fizycznydziałki (...)na cztery działki o równych powierzchniach, a także co do wartości nieruchomości orazże zniesienie współwłasności powinno nastąpić bez dopłat.      Sąd Rejonowy podkreślił, iż dokonując podział fizycznegodziałki (...)kierował się zasadą podziału w naturze zgodnie z wnioskami zainteresowanych, uznając, że powyższy sposób zniesienia współwłasności nieruchomości nie sprzeciwia się przepisom ustawy ani społeczno – gospodarczemu przeznaczeniu rzeczy ani nie pociąga za sobą istotnej zmiany nieruchomości lub znacznego zmniejszenia jej wartości.       W ocenie Sądu I instancji propozycja podziału wskazana w opinii biegłego z zakresu geodezji inż.D. S. (1)z dnia 31 października 2012 roku jest optymalnai uwzględnia interesy wszystkich współwłaścicieli oraz spełnia wymogi prawne i techniczne określające sposób i tryb sporządzania podziałów nieruchomości. Sąd Rejonowy wskazał, iż bezspornym było także to , komu mają być przyznane nowopowstałe działki, i tak:działka (...)wnioskodawcy;działka (...)J. J. (1),działka (...)następcom prawnym małżonkówA.iN. N. (1)orazN. N. (5),działka (...)na rzeczD. Z.orazM. Z..      Sąd Rejonowy podkreślił, iż brak wniosku zainteresowanych o dokonanie działu spadku poA. Z.oraz pozostałych osobach, po których zostały stwierdzone prawa do spadku uniemożliwiał dokonanie przez Sąd zmian w zakresie udziałów współwłaścicielidziałki (...)i zostały one określone zgodnie z udziałami, jakie nabyli zainteresowani w drodze spadkobrania.
Osią sporu w sprawie niniejszej stanowiła kwestia dojazdu dodziałki (...).M. Z.wnosił o ustanowienie na projektowanej nieruchomości(...)służebności drogi koniecznej o długości 120 metrów aż do budynku stodoły nadziałce (...)i szerokości2 m, zgodnie z opinią biegłego z zakresu geodezjiD. S.z dnia 2 maja 2012 roku oznaczoną kolorem żółtym. Proponował aby również jego nieruchomość(...)była obciążona służebnością na rzeczdziałki (...). Wnioskodawca nie wyrażał na powyższe zgody, proponując obciążenie służebnością drogidziałki (...)w zakresie określonym na szkicu biegłego z zakresu geodezji kolorem niebieskim. Ostatecznie zgodził się jednak na obciążenie jegodziałki (...)służebnością drogi, ale z zakresie znacznie węższym tj. o szerokości 1 m.i długości 33 m.
Sąd I instancji rozstrzygając tę kwestię, powołując się na treśćart. 212 § 1 k.c.iart. 145 k.c.uznał, że roszczenieM. Z.jest zasadne z punktu komunikacji nadziałce (...)i uwzględnia dotychczasowy sposób korzystania przez współwłaścicieli. Sąd I instancji podkreślił, iż postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności zmierza do całkowitej likwidacji stanu wspólności, uznając za słuszne stanowisko wnioskodawcy. W ocenie Sądu Rejonowego uznanie roszczeniaM. Z.w zakresie przez niego zgłaszanym za zasadne spowodowałoby, że stan na nieruchomości, mimo podziału fizycznego nie zmieniłby się, wnioskodawca nie mógłby postawić ogrodzenia od stronydziałki (...). Sąd I instancji wskazał, iż kwestia dojazdu do projektowanejdziałki (...)była przedmiotem opinii biegłego z zakresu rolnictwaK. H., który zaopiniował pozytywnie projekt obciążenia nieruchomości(...)służebnością o szerokości 1 m. i długości 33 m, albowiem uwzględni to dojazd do budynku kuchni letniejM. Z., w miejscu które jest najwęższe oraz uwzględni posiadane przez niego maszyny rolnicze w stanie istniejącym na datę zamknięcia rozprawy. Sąd I instancji wskazał, iż zdaniem biegłego propozycja wydzielenia pomiędzydziałkami (...)jeszcze jednej działki na współwłasność stanowiącej drogę dojazdową do obu nieruchomości nie zasługuje na uznanie, albowiem nowopowstała działka nie mogłaby spełniać samodzielnej funkcji.
Sąd I instancji uznał, że opracowany przez biegłego projekt drogi koniecznej obciążający obie projektowane nieruchomości(...)i(...)jest wariantem najmniej uciążliwym zarówno dla wnioskodawcy, jak uczestników postępowaniaD. Z.
iM. Z., nie powoduje także konieczności nadmiernychi nieuzasadnionych obciążeń, jakie należałoby nałożyć na właścicieli nieruchomości władnących. Zdaniem Sądu I instancji taki podział jest zgodny z szeroko rozumianym interesem społeczno – gospodarczym, który w rozumieniuart. 145 k.c.nie może uzasadniać takiego sposobu ustanowienia służebności, który powodowałby nadmierne uciążliwości zarówno właścicielom nieruchomości obciążonych, jak i władnących. Sąd I instancji podkreślił, iż z uwagi na fakt, iż służebność miałaby obciążać obie nieruchomości(...)w takim samym zakresie nie zachodziła potrzeba zasądzenia wynagrodzenia.
Sąd Rejonowy wskazał ,iż proponowany przez spadkobierców małżonkówN./ w tymA. K./ inny podział pomiędzydziałkami (...)nie mógł zyskać aprobaty , bowiem do tych propozycji biegły odniósł się negatywnie. Zdaniem biegłegoD. S. (1)zaproponowany przez niego projekt podziału nieruchomości z dnia 14 lutego 2012 roku powielony w projekcie z 31 października 2012 roku jest optymalny i uwzględnia interesy wszystkich współwłaścicieli oraz spełnia wymogi prawne i techniczne określające sposób i tryb sporządzania podziałów nieruchomości . Z tego względu Sąd Rejonowy oddalił wnioski dowodowe w zakresie zmian projektu podziałudziałki nr (...), jak też w zakresie ponownych oględzin przedmiotowej nieruchomości .
Sąd Rejonowy o kosztach postępowania orzekł w myślart. 520 § 2 k.p.c.rozdzielając obowiązek ich poniesienia równo pomiędzy zainteresowanych, zaś brakującą częścią wydatków Sąd obciążył zainteresowanych w częściach równych po ¼. Sąd I instancjiw oparciu oart. 1034 § 1 k.c.obciążył pozostałych zainteresowanych kosztami sądowymiw sprawie. Sąd zasądził także odJ. J. (1)na rzecz wnioskodawcy kwotę 250 zł (¼ opłaty sądowej) oraz w takim samym zakresie rozstrzygnięcie zapadło w stosunku doD. Z.iM. Z.. Sąd zasądził odA. K.,J. N.,D. P.,L. N.,E. G.,M. G.,A. G.,G. S.,J. C. (2)iW. C.solidarnie na rzecz wnioskodawcy oprócz części opłaty sądowej – 250 zł, także poniesione przez wnioskodawcę koszty sądowe związane z przeprowadzeniem postępowań spadkowych oraz wydatki w postaci kosztów uzyskania aktów stanu cywilnego, przy czym łączna kwota z tego tytułu wyniosła 514 zł.
Apelację od przedmiotowego postanowienia złożyła uczestniczka postępowaniaA. K., zaskarżając je w części, tj. w zakresie punktu II litery c i d, zarzucając :

1
nieważność postępowania w sprawie (art. 379 pkt 5 k.p.c.), wynikającaz przeprowadzenia w dniu 15 grudnia 2009 roku dowodu z oględzin przedmiotowej nieruchomości (k. 57), bez prawidłowego powiadomienia o ich miejscu i terminie (art. 237 k.p.c.) uczestniczki postępowaniaA. K.;

2
naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,a mianowicie:

a)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważanie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o opinię biegłego z zakresu geodezjiD. S. (1)z pominięciem zarzutów do opinii złożonych przez uczestniczkę postępowaniaA. K.w piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2012 roku (k. 607), gdzie wskazuje, iż linię graniczną przeprowadzono pod jednym oknem po stronie południowej; Podniesiono też w tym piśmie, iż właścicieledziałki nr (...)zostali pominięci i nie powiadomieni o oględzinach; z dnia 29 maja 2012 roku (k. 490), gdzie wskazuje, iż granica powinna rozpoczynać się w punkcie oznaczonym czarną kropką na mapce, a nie w głębidziałki (...), a następnie powinna uwzględniając istniejące budynki mieszkalne uczestnikaM. Z.nadziałce (...)oraz jej nadziałce nr (...)i je omijać w przepisowej odległości; 2 października 2012 roku ( k. 568), a wskazującym, iż granica pomiędzydziałką (...)zaprojektowana przez biegłegoD. S. (1)w opinii z dnia 3 września 2012 roku ( k. 531 i 532), iż „ naszym zdaniem niezasadną jest decyzja biegłegoS.o pomniejszeniu naszej działki od strony ulicy.
W przypadku takiego rozstrzygnięcia okna i drzwi naszego domu znalazłaby sięw odległości ok. 1,5 m. od posesjiM. Z.) - okoliczności, iż biegłyD. S. (1)– wbrew twierdzeniu zawartym w jego piśmie z dnia 31 października 2012 roku (k. 637), iż do zastrzeżeń złożonych przez uczestniczkę postępowaniaA. K.ustosunkował się na ostatniej rozprawie – gdy ostatnia rozprawa, w jakiej brał udział miała miejsce w dniu 9 sierpnia 2012 roku ( k. 511) i nie było możliwe, by ustosunkował się na niej do zarzutów sformułowanych przez uczestniczkę postępowaniaA. K.w piśmie z dnia 2 października 2012 roku. Ponadto biegły na tej rozprawie wypowiedział się w kilku słowach na temat drogi dojazdowej (k. 511 v), natomiast na temat zastrzeżeńA. K.co do usytuowania proponowanej przez niego graniach pomiędzy projektowanymidziałkami (...)podał jedynie, że załamanie od ulicy na granicydziałki (...)nie ma sensu, ponieważ granicy nie można przesunąć w żadną stronę;
b)§ 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 rokuw sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie( Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.), wskazującego, iż dopuszcza się sytuowaniebudynku (...)m od granicy, a projektowana przez biegłego granica pomiędzy działką oznaczoną proponowanym numerem(...)bezpośrednio przylega do budynkumieszkalnego oznaczonego numerem (...)na szkicu znajdującym się na k. 224 sporządzonym przez biegłego;
c)art. 623 k.p.c.poprzez odstąpienia od jego zastosowania, a w szczególności wydania orzeczenia z pominięciem uwzględnienia interesu społeczno – gospodarczego, co sprowadza się do przeprowadzenia granicy pomiędzy projektowanymidziałkami (...)w bezpośredniej styczności z budynkiem uczestniczki postępowaniaA. K.– bez zachowania dostatecznego odstępu umożliwiającego swobodne przemieszczanie się przy nim i zapewniającego dostateczną przestrzeń wokół jedynego po stronie wschodniej okna.
W oparciu o ww. zarzuty, uczestniczka postępowania domagała się:
1. uzupełnienia w trybieart. 382 k.p.cpostępowania dowodowego, poprzez zlecenie biegłemu sporządzenia uzupełniającej opinii, w której zaprojektowałby przebieg granicy pomiędzydziałkami (...)przebiegającą pomiędzy budynkiem mieszkalnym oznaczonym cyfrą 9, a letnią kuchnią oznaczoną cyfrą 5 w sposób zgodny z interesem społeczno – gospodarczym, z uwzględnieniem sugestii strony skarżącej zawartej na dołączonej do apelacji mapie z uwidocznioną na zielono propozycja przebiegu granicy;
2. zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przeprowadzenie granicy pomiędzy projektowanądziałką oznaczoną numerem (...)z uwzględnieniem zmiany pomiędzybudynkami (...), wskazanych kolorem zielonym.

SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:
Zarzuty zawarte w apelacji uczestniczki postępowaniaA. K.okazały się nieuzasadnione , lecz z uwagi na naruszenie przez Sąd Rejonowy prawa materialnego w granicach zaskarżenia skarżone postanowienie podlegało zmianie. Sąd II instancji ma bowiem obowiązek bez względu na stanowisko stron oraz zakres zarzutów zastosować właściwe przepisy prawa materialnego , a więc także usunąć błędy prawne sądu I instancji , niezależnie od tego , czy zostały one wytknięte w apelacji.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów apelacji .
Nietrafny okazał się zarzut nieważności postępowania w sprawie /art. 379 pkt 5 kpc/ wynikający z przeprowadzenia w dniu 15 grudnia 2009 roku dowodu z oględzin przedmiotowej nieruchomości , bez prawidłowego powiadomienia o ich miejscu i terminie /art. 237 kpc/ uczestniczki postępowaniaA. K.. Po pierwszeA. K.została prawidłowo powiadomiona o terminie i miejscu oględzin – miało to miejsce na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 roku , na której była obecna i na której sąd I instancji wyznaczył termin oględzin . O prawidłowym powiadomieniuA. K.o terminie oględzin świadczy zapis zawarty w pkt. 4 postanowienia sądu – k. 28. Po drugie , gdyby nawet istotnie nie powiadomionoA. K.o terminie oględzin , to takie uchybienie nie skutkuje automatycznie nieważnością postępowania , bowiem uczestniczka ta aktywnie uczestniczyła w postępowaniu toczącym się jeszcze kilka lat po oględzinach i trudno byłoby przyjąć ,że przez takie uchybienie / które w istocie nie miało miejsca/ byłaby pozbawiona możności obrony swych praw.
Nieuzasadniony okazał się też zarzut naruszenia prawa procesowego w postaciart. 233§1 kpcpoprzez wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o opinię biegłego z zakresu geodezjiD. S. (1)z pominięciem zarzutów do opinii składanych przezA. K.. Analiza akt sprawy pod kontem w/w zarzutu prowadzi do wniosku , iż zarzuty składane przezA. K.były roztrząsane przez Sąd Rejonowy , w tym były przedmiotem oceny biegłego sądowegoD. S. (1). Wskazać przy tym należy , iż stanowiskoA. K.co do przebiegu granicy pomiędzy nowoutworzonymidziałkami (...)ewoluowało w trakcie postępowania , a ostateczne jej żądanie zawarte w apelacji nie było prezentowane w takim kształcie przed Sądem Rejonowym. W piśmie z dnia 19.12.2011 roku / k. 466 /A. K.wniosła o zniesienie współwłasności w ten sposób , aby wyodrębnić działkę dla spadkobiercówN.i przedstawiła żądany sposób podziału w ten sposób ,że części domów(...)/nakładZ./ i(...)/ nakładN./ znalazłyby się poza granicami geodezyjnymi wydzielonych działek . Pierwsze wskazane w apelacji pismo z 12.02.2012 roku – k. 607 nie jest autorstwa skarżącej , aL. N., która wskazuje na zawężeniedziałki (...)od ulicy i wytyczenie granicy pod oknami od strony południowej domu. Pierwsze pismoA. K.i innych spadkobierców poN., w którym zawarto zastrzeżenia do przebiegu granicy pomiędzy projektowanymidziałkami (...)złożone zostało 29 maja 2012 roku – k. 690 i mowa jest w nim między innymi o potrzebie omijania budynków w przepisowej odległości . Propozycja przebiegu granicy zaproponowana przez skarżącą i innych spadkobiercówN.została przedstawiona na mapce kolorem czerwonym i załączona do pisma –k. 692. Propozycja ta znacznie różni się od żądań zawartych w apelacji. Na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012 roku obecny był biegłyS.i odpowiadał na zastrzeżeniaA. K./k. 712/. Na uwagę ,że nieruchomość panaZ.została poszerzona w stosunku do ich działki od strony ulicy wiejskiej biegły wypowiedział się ,że powierzchnie wszystkich zaprojektowanych działek są równe , a podział został tak zaprojektowany , aby zabezpieczyć interes wszystkich . Wskazał ,iż załamanie od ulicy na granicydziałki (...)nie ma sensu , ponieważ granicy tej nie można przesunąć w żadną stronę .Sąd Rejonowy oddalił wówczas wniosekL. N.o dopuszczenie kolejnych oględzin sądowych .W piśmie z dnia 2.10.2012 rokuA. K.wskazała , iż nie zgadza się z proponowanym projektem podziału i przedstawiła kolejną propozycję podziału /k. 768-769/. Według tej wersji granica od ulicy wiejskiej przebiegałaby po ścianie domuZ., następnie skręcała pod kątem prostym na wschód , omijała dom oznaczony 20B i skręcała pod kątem rozwartym na zachód. Pismo to zostało doręczone biegłemuD. S. (1)celem ustosunkowania się na piśmie w terminie 7 dni do wniosków odnośnie podziałudziałki (...)ewentualnie opracowanie nowego projektu podziału działki oraz uczestnikom postępowania .M. Z.odpowiadając na nową propozycję podziału wniósł o jej nieuwzględnianie. Podniósł , iż zgadza się z projektem podziału sporządzonym przez biegłegoS..Wskazał ,że jest on zgodny z układem i rozmieszczeniem budynków na poszczególnych działkach i taki układ obowiązywał przed zniesieniem współwłasności od kilkudziesięciu lat, nikomu nie przeszkadzał , zaś projekt A.K.niepotrzebnie komplikuje rozsądnie zarysowane granice przez biegłego i powierzchnie poszczególnych działek . Do wskazanej przez skarżącą propozycji podziału odniósł się też na piśmie biegłyD. S. (1)/k.837/. Biegły wskazał ,że do zastrzeżeńA. K.odniósł się na ostatniej rozprawie .Wskazał ,że opracowany projekt podziału w wersji dotychczasowej jest najbardziej optymalny i spełnia wszystkie wymogi prawne i techniczne określające sposób i tryb sporządzania podziałów nieruchomości.
Analiza wyżej opisanego materiału sprawy wskazuje , iż zarzut nierozważenia i pominięcia zastrzeżeńA. K.co do przebiegu granicy pomiędzydziałkami (...)nie jest zasadny. Wprawdzie zainteresowani , jak i sąd oraz biegły geodeta byli bardziej skupieni na sporze wokół przebiegu granicy i służebności pomiędzy wnioskodawcą aZ., jednakże nie można twierdzić , iż zastrzeżenia skarżącej były ignorowane . Sąd zastrzeżenia te widział , doręczał pisma z kolejnymi propozycjami wyjścia ze współwłasności innym zainteresowanym i biegłemu i biorąc pod uwagę stanowisko biegłego uznał ,iż propozycji apelującej nie należy uwzględniać . Sąd Okręgowy w pełni zgadza się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego w tym względzie . Trzeba bowiem zauważyć , iż powstałe w wyniku zniesienia współwłasności cztery siedliska są bardzo wąskie /ok. 13 m/, ale spełniały swoje funkcje zaplecza gospodarczego gospodarstw rolnych przez dziesiątki lat. Z uwagi na zabudowę działki nr.(...)/działka ta jest zabudowana szeregiem budynków gospodarczych i czterema budynkami mieszkalnymi / jedynie podział proponowany przez biegłegoS.wydaje się być rozsądny i optymalny. Podział ten wbrew zarzutom apelacji zgodny jest z treściąart. 623 kpc– wydzielone części odpowiadają wartością udziałom współwłaścicieli , podział ten uwzględnia wszelkie okoliczności zgodnie z interesem społeczno gospodarczym . To właśnie uwzględnienie żądań apelacji doprowadziłoby do naruszeniaart. 623 kpc, bowiem poprowadzenie granicy w znacznej /2,5m/ odległości od domu(...)spowodowałoby znaczne zawężenie i tak wąskiejdziałki (...), której właściciele są czynnymi rolnikami i prowadzą gospodarstwo rolne , przy czym prowadzenie tego gospodarstwa wymagało ustanowienia służebności drogi koniecznej kosztem działki wydzielonej na rzecz wnioskodawcy. Tymczasem nieruchomość skarżącej jest przez nią wykorzystywana sporadycznie , w tej chwili nikt tam na stałe nie mieszka , a granica ustanowiona w odległości 1,5 m od domu pozwoli na dostęp do domu w razie potrzeby remontu.
Dokonując podziału w sposób zaproponowany przez biegłegoD. S. (1)Sąd I instancji nie naruszył§12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Przepis , na naruszenie którego wskazuje apelująca ma następujące brzmienie:
§ 12.1. Jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:
1)4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,
2)3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
2.  Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia jego przepisy stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Powyższe oznacza ,że przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania do podziału nieruchomości już zabudowanej .Taki podział nie dotyczy bowiem projektowania , budowy, przebudowy czy zmiany sposobu użytkowania budynków.
Choć istotnie fragment granicy bezpośrednio styka się ze ścianą sieni budynkumieszkalnego (...), to w przypadku sądowego zniesienia współwłasności nieruchomości już zabudowanej , takie wytyczenie granicy jest możliwe. Zgodnie bowiem z treściąart. 96 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami/tekst jedn. Dz.U. z 2044r. Nr 261, poz. 2603 ze zm/ w przypadku gdy o podziale nieruchomości orzeka sąd , nie wydaje się decyzji zatwierdzającej podział , a jeżeli podział jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego , sąd jedynie zasięga opinii wójta .
Uznając za chybione zarzuty apelacji , Sąd Okręgowy uznał za zbędne zlecanie biegłemu z zakresu geodezji sporządzenia opinii uzupełniającej uwzględniającej podział żądany przezA. K..
Choć zarzuty apelacji okazały się nietrafne i spowodowały oddalenie apelacji w pozostałym zakresie , to jednak złożenie apelacji doprowadziło do korekty orzeczenia w punktach I ,IIc oraz IId.
Korekta orzeczenia w punkcie I nastąpiła w wyniku zmian udziałów współwłaścicieli w związku ze śmiercią na etapie rozpoznania sprawy przez sąd II instancji dwóch uczestników postępowaniaJ. C. (2), który zmarł(...)roku iJ. N.zmarłego(...)roku. Wskutek śmierciJ. N.jego udział wynoszący 35/384 części odziedziczyła córkaD. P.– postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 26 sierpnia 2013 roku w sprawie I Ns 1121/13. W efekcie udziałD. P.we współwłasnościdziałki nr (...)wzrósł do 1/8 części . Po zmarłymJ. C. (2)spadek odziedziczyła żonaK. C.i dzieci:M. C. (1),J. C. (1)iM. C. (2)po ¼ każde z nich – postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie I Ns 899/13 . W następstwie tego udział przypadającyJ. C. (2)-13/768 części przypadł po 13/3072 części jego spadkobiercom .
Korekta orzeczenia w punktach IIc i IId wiąże się natomiast z naruszeniem w granicach zaskarżenia prawa materialnego przez sąd I instancji . Sąd Rejonowy uznał bowiem , iż „brak wniosku zainteresowanych o dokonanie działu spadku poA. Z.oraz pozostałych spadkobiercach , po których zostały stwierdzone prawa do spadku uniemożliwiał dokonanie przez Sąd zmian w zakresie udziałów współwłaścicielidziałki (...). Stąd też udziały poszczególnych współwłaścicieli zostały określone zgodnie z udziałami , jakie nabyli zainteresowani w drodze spadkobrania” . Powyższe rozumowanie doprowadziło do naruszeniaart. 211 kc, bowiem w wyniku takiego podziału i tak określonych udziałów współwłaścicieli wdziałce (...)doszło do sytuacji , w której nie wiadomo , kto jest współwłaścicielem pozostałych nie przyznanych nikomu udziałów w w/w działkach. Doszło też do wyraźnego pokrzywdzeniaD.iM. Z.oraz spadkobiercówA.iN. N. (1), a nadto spadkobiercówJ.iN. N. (5). Przed zniesieniem współwłasności osoby te dysponowały bowiem łącznie udziałem ¼ w całejdziałce nr (...)o powierzchni 0,8762 ha , zaś w wyniku zniesienia przez Sąd Rejonowy współwłasności dysponowały łącznie też udziałem ¼ , ale w działkach o czterokrotnie mniejszej powierzchni /Z.wdziałce (...)o powierzchni 0,2191 ha, a spadkobiercyN.wdziałce (...)o powierzchni 0,2191 ha/.
Na wstępie wskazać należy , iż w ocenie Sądu Okręgowego w sytuacji przedmiotowej sprawy , gdy pierwotnym źródłem powstania współwłasności był akt własności ziemi z 2.04.1976 roku , na mocy którego uwłaszczono na poszczególne udziały poprzedników prawnych obecnych współwłaścicieli /A. J.na 1/4 ,Z. A.iD.na ¼ ,S. E.iS.na ¼ ,A.iN. N. (1)na 1/8 ,J.iN. N. (5)na 1/8/ możliwe jest wyjście ze współwłasności na mocy wniosku o zniesienie współwłasności w trybieart. 210 i nast. k.c.orazart. 617 k.p.c.bez obowiązku równoczesnego wszczynania postępowania o podział majątku wspólnego i dział spadku po zmarłych współwłaścicielach. Wniosek taki wypływa z ukształtowania uprawnienia do żądania zniesienia współwłasności wart. 210 zdanie pierwsze k.c.Uprawnienie to nie jest zależne od zgody pozostałych współwłaścicieli , ma ono charakter szczególnie intensywny , gdyż służy likwidacji stanu przejściowego , jakim – w założeniu ustawodawcy jest współwłasność. Ograniczenia w korzystaniu z tego uprawnienia mogą wynikać przede wszystkim z ustawy. Za przyjęciem takiego rozwiązania przemawia również zasada ochrony własności wyrażona wart. 64 Konstytucji. Nie można uznać , że wystarczającą przyczynę ograniczenia prawa własności ,w tym uprawnienia do żądania zniesienia współwłasności, może stanowić wzgląd na ochronę interesów innych współwłaścicieli , którzy ochronę tę mogą uzyskać na skutek wszczęcia postępowania o dział spadku. Takie stanowisko w sytuacji , gdy źródłem powstania współwłasności było spadkobranie , a jednym ze współwłaścicieli był nabywca udziału spadkowego zajął Sąd Najwyższy w kilku orzeczeniach – uchwała w sprawie III CZP 118/10 z dnia 21 stycznia 2011 roku , postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie I CSK 297/11 z dnia 20 stycznia 2012 roku czy postanowienie SN w sprawie IV CZ 76/13 z dnia 12 września 2013 roku. Skoro Sąd Najwyższy dopuszcza wyjście ze współwłasności w trybieart. 210 i nast. K.c.orazart. 617 k.p.c.w sytuacji , gdy pierwotnym źródłem powstania współwłasności było spadkobranie / a jedynie jednym ze współwłaścicieli nieruchomości stała się osoba spoza kręgu spadkobierców , gdyż nabyła udział w rzeczy od spadkobiercy / , to tym bardziej możliwe jest wyjście ze współwłasności w tym trybie w sytuacji , gdy źródłem powstania współwłasności nie było dziedziczenie , a jedynie krąg współwłaścicieli zmienił się w wyniku śmierci pierwotnych współwłaścicieli i wstąpienia w ich miejsce spadkobierców . Oczywiście najbardziej pożądane i likwidujące całkowicie współwłasność byłoby przeprowadzenie postępowania o zniesienie współwłasności oraz o częściowy podział majątku wspólnego i częściowy dział spadku po dotychczasowych współwłaścicielach , jednakże w sytuacji , gdy spadkobiercy takiego wniosku nie zgłaszają , wnioskodawcaJ. R. (2)miałby zablokowaną możliwość wyjścia ze współwłasności , a prawo to nie powinno ucierpieć wskutek bierności spadkobiercówA. Z.i małżonkówN.. Zasadniczym argumentem podnoszonym przeciwko zniesieniu współwłasności przedmiotu należącego do spadku lub objętego wspólnością ustawową małżeńską i konieczności zastosowania przepisów o dziale spadku i podziale majątku wspólnego jest okoliczność , że tylko w tych postępowaniach spadkobiercy mogą podnieść kwestię bezskuteczności zbycia udziału /art. 1036 k.c./ oraz kwestię nierównych udziałów w majątku wspólnym / to ostatnie żądanie w przypadku spadkobierców małżonka uzależnione jest od zdarzeń wymienionych wart. 43 §2zd. drugie/. Wskazać jednak należy za Sądem Najwyższym / między innymi pogląd wyrażony w uchwale w sprawie III CZP 118/10 z dnia 21 stycznia 2011 roku/ , iż wszczęcie postępowania o podział majątku wspólnego czy dział spadku zależy od woli samych spadkobierców. Reasumując uznać należało , iż generalnie możliwa była likwidacja stanu współwłasności w trybie postępowania o zniesienie współwłasności , przy czym powinna ona obejmować całą nieruchomość , a nie pozostawić „w zawieszeniu „ część udziałów we współwłasności nowo utworzonych działek.
Z uwagi na to ,że nikt z zainteresowanych nie zgłosił wniosku o dział spadku po współwłaścicielach i ich zmarłych następcach niemożliwe było też uwzględnienie wnioskuW. C.iK. C.o przekazanie swoich udziałów w spadku na rzeczA. K.iL. N..
Brak stosownego oświadczenia uprawnionej w ramach służebności osobistejS. S. (3), która nie była uczestnikiem postępowania , nie pozwolił również na ograniczenie jej służebności jedynie dodziałki (...).
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na mocyart. 386§1 kpcw zw. zart. 13§2 kpc. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy rozstrzygnął na mocyart. 520§1 kpc, gdyż w sprawie nie wystąpiły sprzeczne interesy/ wszyscy zainteresowani chcięli wyjść ze współwłasności , a inny sposób tego wyjścia nie świadczy o sprzeczności interesów/.