Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 651/14
Data wyroku: 2014-09-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, Ewa Taberska, Leszek Matuszewski

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12.09.2014r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Hanna Bartkowiak
Sędziowie: SSO Ewa Taberska
SSO Leszek Matuszewski (spr)
Protokolant: apl. radc.M. K. (1)
przy udzialeA. K. (1)Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu, po rozpoznaniu w dniu 5.09.2014r. sprawyA. K. (2)iM. K. (2)oskarżonych o popełnienie przestępstw zart.13§ 1kkw zw. zart. 286§ 1kki innych, na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonych, od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.z dnia 28.03.2014r., sygn. akt IIIK 380/11
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto wP.do ponownego rozpoznania
L. M.H. E.T.

UZASADNIENIE
Sad Rejonowy Poznań-Stare Miasto wP., wyrokiem z dnia 28 marca 2014 roku, sygn. akt III K 380/11 uznał oskarżonegoM. K. (2)za winnego tego, że:

⚫

w dniu 3 czerwca 2009 roku wP.naulicy (...)wBanku (...) SAII Oddział wP.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w tym zK. P.,P. K.i inną ustaloną osobą doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 82.871,76 złBank (...)są II Oddział wP.w ten sposób, żeK. P.przedłożyła w Banku nierzetelne dokumenty wypisane i podpisane przezP. K.w postaci zaświadczenia z dnia 28 maja 2009 roku o jej zatrudnianiu wfirmie (...)wP.na stanowisku programisty ze średniomiesięcznym wynagrodzeniem 6.300 złotych, oraz nierzetelną informację o dochodachK. P.na podatek dochodowy -PIT 11 za rok 2008, co miało istotne znaczenie dla zdolności kredytowej i wysokości udzielonego kredytu, czym wprowadził pracownika banku w błąd, co do zdolności kredytowej, możliwości i zamiaru wywiązania się z warunków zawieranej umowy zK.P., które to czynności przestępcze koordynował i pobrał od nich pieniądze, czym działał na szkodęBanku (...)są II Oddział wP.tj. przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.

w dniu 14 października 2009 roku wP.w biurze pośrednictwa kredytowegoU. K.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w tym zK. P.iA. K. (2)z domuP.w celu uzyskania kredytu w kwocie 3.500 złotych przezK. P.podpisał nierzetelne zaświadczenie z dnia 14 października 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)wP.datowane na dzień 14 października 2009 roku na stanowisku sekretarki ze średniomiesięcznym wynagrodzeniem 1963,34 złotych, którego treść wypisała niezgodnie z prawdąA. K. (2)i potwierdził telefonicznie jego treść, co miało istotne znaczenie dla oceny zdolności kredytowej i wysokości kredytuK. P., czym usiłował wprowadzić w błąd pracownikówbanku (...) SAnaulicy (...)wP.co do jej zdolności kredytowej, możliwości zamiaru wywiązania się z warunków zawieranej umowy, lecz zamierzonego celu nie osiągnął ze względu na negatywną weryfikację w banku, czym usiłował doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wyżej wymieniony bank w wyżej wymienionej kwocie tj. przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 13 §1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k., uznając, że powyższe czyny stanowią ciąg przestępstw i za to na podstawie przepisuart. 91 § 1 k.k.w związku zart. 286 §1 kk. iart. 11 § 3 k.. wymierzył podsądnemuM. K. (2)karę 1 roku 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.. iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił na okres 5 lat tytułem próby, oddając oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego.

Sąd Rejonowy uniewinniłM. K. (2)od zarzutu, że w dniu 21 września 2009 roku wP.podrobił w celu użycia za autentyczne dwa zaświadczenia o zatrudnieniuK. P.datowane na dzień 21 wrzesień 2009 roku o jej zatrudnieniu wfirmie (...)wP., które sam wypisał i podpisał, a następnie przekazałK. P.i nakłaniał ją by się nimi posłużył przy zawieraniu umowy na świadczenie usług telekomunikacyjnych wP.tj. od przestępstwa zart. 270 § 1 k.k.w związku zart. 18 §2 k.k.w związku zart. 270 § 1 k.k.w związku zart. 11 §2 k.k.
OskarżonąA. K. (2)uznano za winną tego, że w dniu 14 października 2009 roku wP.w biurze pośrednictwa kredytowegoU. K.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w tym zK. P.iA. K. (2)z domuP.w celu uzyskania kredytu w kwocie 3.500 złotych przezK. P.wypisała nierzetelne zaświadczenie z dnia 14 października 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)wP.datowane na dzień 14 października 2009 roku na stanowisku sekretarki ze średniomiesięcznym wynagrodzeniem 1963,34 złotych, a telefonicznie potwierdził jego treśćM. K. (2), co miało istotne znaczenie dla oceny zdolności kredytowej i wysokości kredytuK. P., czym usiłowała wprowadzić w błąd pracownikówbanku (...)są naulicy (...)wP.co do jej zdolności kredytowej , możliwości zamiaru wywiązania się z warunków zawieranej umowy, lecz zamierzonego celu nie osiągnął ze względu na negatywną weryfikację w banku, czym usiłowała doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wyżej wymieniony bank tj. występku zart. 2za to na podstawieart. 14 §1 k.k.w związku zart. 286 §1 k.k.w związku zart. 11 §3 k.k.wymierzył jej karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 §1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił na okres 5 lat tytułem próby.
Na podstawieart. 44 § 2 k.k.Sąd orzekł przepadek dowodów rzeczowych w postaci zaświadczenia z dnia 28 mają 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)( k.63w) jak i informacji o dochodachK. P.na podatek dochodowy -PIT 11 za rok 2008 ( k.62), jak i zaświadczenie z dnia 14 października 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)(k.112) poprzez pozostawienie ich w aktach sprawy.
Na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 § 16 i §17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy Skarbu Państwa zasądzono na rzecz adwokataK. J.kwotę 3099,60 zł w tym 579,60zł tytułem podatku VAT.
W ostatnim punkcie wyroku, na podstawieart. 624 §1 k.p.k.art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach sprawach karnych zwolniono oskarżonych od zwrotu Skarbu Państwa, w tym kosztów sądowych, w tym od opłaty.
Z przedmiotowym wyrokiem nie zgodzili sięobrońca oskarżonegoiprokurator, składając apelacje.
Obrońca zakwestionował wyrok w odniesieniu do oskarżonegoM. K. (2)co do punktów 1,2,3,4 wyroku ( co do winy i kary, za które został skazany wyrokiem Sąd I instancji), zaś w odniesieniu do osoby oskarżonejA. K. (2)co do punktów 6,7 wyroku ( tj. co do winy i kary odnośnie czynu, za który została skazana wyrokiem Sądu I instancji
Obrońca zarzucił wyrokowi w zakresie orzeczenie o odpowiedzialności karnejM. K. (2):



obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na treść orzeczenia tjart. 7 k.p.k.a zatem naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności przy ocenie wiarygodności wyjaśnień i zeznańK. P.pomawiających oskarżonego o popełnienie czynów opisanych w punkcie 1 wyroku, a w konsekwencji odrzucenie w przeważającej części przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie jako niewiarygodnych wyjaśnień oskarżonego, w których zaprzeczył jakoby nakłaniałK. P.do wzięcia kredytu w kwocie 82.871, 76 złotych zbanku (...) S.A.koordynował uzyskanie tego kredytu i otrzymał z pobranej kwoty 25.000 złotych, a także odrzucenie jako niewiarygodnych wyjaśnień oskarżonego, w których opisywał okoliczności podpisania zaświadczenia o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)co doprowadziło w konsekwencji do

błędu w ustaleniach przyjętych za podstawę orzeczenia i mającego wpływ na treść orzeczenia polegającego na stwierdzeniu, że oskarżony w dniu 3 czerwca 2009 roku wP.działając wspólnie i w porozumieniu ze wskazanymi w wyroku osobami doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 82,871,76 przezBank (...) S.Ainicjując i koordynując czynności przestępcze tych osób i pobierające za to wynagrodzenie w kwocie 25.000 złotych podczas gdy w rzeczywistości oskarżony nie uczestniczył w żaden sposób w popełnieniu tego czynu,

błędu w ustaleniach faktycznych mającego istotny wpływ na treść orzeczenia polegającego na ustaleniu, żeM. K. (2)podpisując zaświadczenie o zatrudnieniuK. P.w jegofirmie (...)działał w zamiarze bezpośrednim popełnienia wspólnie i w porozumieniu zA. K. (2)iK. P.przestępstwa oszustwa i wyłudzenia kredytu na kwotę 3.500 złotych, podczas gdy oskarżony zamiarem swym nie obejmował znamion przestępstwa, a zaświadczenie podpisał albowiem był przekonany żeK. P.pomimo przedłożenia zaświadczenia nie otrzyma kredytu, a nadto obawiał się, że w razie odmowy będzie utrudniała mu kontakty z dziećmi.

Rozstrzygnięciu o odpowiedzialności karnejA. K. (2)zarzucono;

⚫

obrazę prawa procesowego mającą istotny wpływ na treść orzeczenia tj.art. 7 k.p.k.a zatem naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przy ocenie wiarygodności wyjaśnień i zeznańK. P.pomawiających oskarżoną o popełnienie czynu zabronionego opisanego w punkcie 6 wyroku, a w konsekwencji odrzucenie w przeważającej części przy ustalaniu stanu faktycznego w sprawie jako niewiarygodnych wyjaśnień oskarżonego zaświadczenia o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)i podpisania go przez podsądnegoM. K. (2)co doprowadziło w konsekwencji do:

błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mającą istotny wpływ- na treść orzeczenia a polegającego na ustaleniu, zeA. K. (2)wypisując zaświadczenie i zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)w zamiarze bezpośrednimi popełnienia wspólnie i iw porozumieniu zM. K. (3)iK. P.przestępstwa oszustwa wyłudzenia kredytu w kwocie 3500zlotych podczas gdy oskarżona zamiarem swym nie obejmowała znamion przestępstwa, a zaświadczenie wypisała albowiem była przekonana żeK. P.pomimo przedłożenia zaświadczenia nie otrzyma kredytu, a nadto obawiała się, że w razie odmowy będzie utrudniałaM. K. (2)kontakty z dziećmi.

Autor apelacji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoM. K. (2)od popełnienia czynów opisanych w punkcie 1 wyroku oraz uniewinnienie oskarżonejA. K. (2)od czynu opisanego w punkcie 6 wyroku, a także zasądzenie na rzecz adwokatK. J.kosztów pomocy prawnej udzielonej obojgu oskarżonym z urzędu w postępowaniu apelacyjnym dotyczący.
Prokurator zaskarżył wyrok w stosunku do podsądnegoM. K. (2)w całości na jego niekorzyść zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na jego treść polegający na niesłusznym przyjęciu przez Sąd I instancji, że oskarżonyM. K. (2)swoim zachowaniem nie zrealizował znamion przestępstwa zart. 297 §1 k.k.w związku zart. 270 §1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.oraz przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.w związku zart. 270 §1 k.k.w związku zart. 13 § 1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 §2 k.k.- odnośnie czynu I i II i niesłusznym uznaniu przez Sąd, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na stwierdzenie, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu w punkcie III aktu oskarżenia przestępstwa, czy też innych czynów zabronionych, ponieważ w ocenie Sadu zaświadczenia o zatrudnieniu opisane w zarzutach oraz informacja o dochodach PIT 11 są dokumentami nierzetelnymi, co w konsekwencji doprowadziło do uznaniaM. K. (2)winnym popełnienia występków opisanych w punkcie I i II, z tym ustaleniem, że zaświadczenie z dnia 28 maja 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...), jak i informacja o jej dochodach na podatek dochodowy za rok 2008 ( PIT 11), o których mowa w pkt I, i zaświadczenia z dnia 14 października 2009 roku o zatrudnieniuK. P.wfirmie (...)o których mowa wpkt IIbyły dokumentami nierzetelnymi tj. przestępstw zart. 297 par 1 k.k.w związku zart. 286 § 1 k.k.w związku zart. 11 §2 k.k.–odnośnie czynu opisanego wpkt Izart. 297 §1 k.k.w związku zart.13 §11 k.k.w związku zart. 286 §1 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.-odnośnie czynu opisanego wpunkcie II, co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnieniaM. K. (2)od popełnienia przestępstwa opisanego wpunkcie IIItj.art. 270 § 1 k.k., podczas gdy dokumenty wymienione w zarzutach stanowią dokumenty podrobione w rozumieniu przepisuart. 270 §1 k.k.iM. K. (2)swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 270 §1 k.k.
Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora zasługuje na uwzględnienie, skutkując uchyleniem zaskarżonego wyroku w odniesieniu do oskarżonegoM. K. (2)i skierowaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Apelacja obrońcy oskarżonych w zakresie postawionych w niej zarzutów jest niezasadna, jednak jej złożenie zezwoliło na dokonanie kontroli instancyjnej wyroku w odniesieniu do oskarżonejA. K. (2). Przeprowadzona kontrola poddała pod wątpliwość przyjętą w zaskarżonym wyroku ocenę prawną ustalonego czynu oskarżonej i w konsekwencji tego koniecznym stało się uchylenie tego wyroku także odnośnie tej oskarżonej.
Zanim Sąd odwoławczy odniesie się do zarzutów wyartykułowanych w złożonych apelacjach, należy podkreślić, że Sąd I instancji w zasadzie prawidłowo ocenił wszystkie dowody, dokonując ich logicznej i wyczerpującej oceny i poczynił na ich podstawie w większości trafne ustalenia faktyczne. Uzasadnienie wyroku odpowiada wymogomart. 424 k.p.k.i pozwala na kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia.
Zastrzeżenia Sądu II instancji wzbudzają zaś ustalenia Sądu I instancji, co do tego, żeM. K. (2)nie podrobił zaświadczenia o zatrudnieniu z dnia 14 października 2009 roku oraz nie nakłaniałK. P.do posługiwania się podrobionym zaświadczeniem o zatrudnieniu z dnia 21 września 2009 roku, a także odnośnie roliA. K. (2)w przestępczym procederze, o czym szerzej w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonychM. K. (2)iA. K. (2), Sąd odwoławczy zajął następujące stanowisko:
Wywody zawarte w apelacji obrońcy podsądnych kwestionujące prawidłowość oceny materiału dowodowego przez Sąd I instancji są bezzasadne i to w stopniu oczywistym. Zastrzeżenia Sądu II instancji wzbudzają jedynie ustalenia, co do roliA. K. (2)w przypisanym jej przestępstwie, o czym szerzej w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Podniesiony przez skarżącego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych jest nietrafny. Sąd Okręgowy przypomina, że błąd w ustaleniach faktycznych może wynikać bądź to z niepełności postępowania dowodowego, bądź z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Może być wynikiem nieznajomości określonych dowodów albo nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ich ocenie. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może natomiast sprowadzać się do samej tylko odmiennej oceny materiału dowodowego przez skarżącego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich w tym zakresie uchybień w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd Rejonowy. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, Sąd orzekający rozstrzygając o winie bądź niewinności oskarżonego kieruje się własnym wewnętrznym przekonaniem, nieskrępowanym żadnymi ustawowymi regułami dowodowymi. Przekonanie to tak długo pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., dopóki nie zostanie wykazane, iż Sąd I instancji oparł swe przekonanie o winie albo niewinności oskarżonych, bądź na okolicznościach nieujawnionych w toku postępowania sądowego, bądź też ujawnionych w toku przewodu sądowego, ale ocenionych w sposób sprzeczny ze wskazaniami wiedzy i doświadczeniem życiowym. Obrońca nie ma racji, kwestionując ocenę oświadczeń dowodowychK. P.z tego powodu, że przyświecała jej wola zemsty na podsądnych, a także chęć umniejszenia swojej roli w działalności przestępczej przed jej babcią-D.N.. Prawdą jest, żeK. P.jest poważnie skonfliktowana z oskarżonymi. Ta okoliczność nie oznacza automatycznie, że złożyła on nieprawdziwe oświadczenia dowodowe, fałszywie obciążając oskarżonych. Sąd Rejonowy ocenił zeznania tego świadka w sposób wnikliwy, uwzględniając zagrożenie przedstawienia przezK. P.wersji zdarzeń w sposób tendencyjny. Organ orzekający prawidłowo ocenił jej wypowiedzi jako miarodajne dla ustalenia prawdy materialnej w niniejszej sprawie. Niewątpliwie zeznania złożone przezK. P., stanowią w istocie pomówienie procesowe. Podkreślić trzeba jednak, że tego rodzaju pomówienie nie zmienia ani charakteru dowodu, ani też – co do zasady - sposobu dokonania jego oceny. Relacje procesowe, zawierające treści pomawiające nie są dowodem „lepszym” czy „gorszym”. Nie podlegają też odmiennym od wyrażonych wart. 7 k.p.k.- kryteriom oceny. Pomówienie może być dowodem winy, jeżeli spełnia odpowiednie warunki. Przede wszystkim dowód taki powinien podlegać szczególnie wnikliwej i ostrożnej ocenie ze strony sądu, który powinien zbadać, czy jest konsekwentne i stanowcze, czy jest zgodne z doświadczeniem życiowym, czy wreszcie pomawiający nie ma interesu osobistego lub procesowego w obciążaniu oskarżonego.(zob. przykładowo wyrok z dnia 15 lutego 1985 r. w sprawie o sygn. IV KR 25/85 opubl. w OSNKW z 1985 r., z. 11-12, poz. 103). Takiej właśnie oceny dokonał Sąd I instancji. Relacje składane przezK. P.w charakterze podejrzanej, oskarżonej i świadka są istotnie spójne, logiczne i konsekwentne. Przedstawiała ona w sposób szczery i wyczerpujący zarówno rolę wszystkich osób uczestniczących w przestępczym przedsięwzięciu, w tym szczegółowo opisując swoje zachowania przestępcze. Wyżej wymieniona w sposób racjonalny wyjaśnił motywy swojego przestępczego postępowania. Pozwala to na kategoryczny wniosek, że prezentowana przez nią wersja jest projekcją jej własnych spostrzeżeń i odpowiada prawdzie materialnej, a nie stanowi konfabulacji przygotowanej na potrzeby postępowania karnego, zmierzającej do uchronienia jej przed odpowiedzialnością karną.
Konflikt panujący między świadkiem, a podsądnym, nie miał wpływu na szczerość relacji procesowychK. P.. Wyżej wymieniona osoba w sposób szczegółowy opisała swoje zachowania przestępcze, polegające na współudziale w wyłudzeniu kredytów. Zarówno z zawiadomienia, jak i oświadczeń dowodowych wynika, żeK. P.wprost przyznała się do wyłudzenia mienia i złożyła wręcz drobiazgowe oświadczenia dowodowe. Nadto opisała szczegóły inkryminowanego zdarzenia, zaś ujawnione przez nią okoliczności odnoszące się do podsądnych nie miały żadnego znaczenia dla zmniejszenia zakresu jego własnej odpowiedzialności karnej, czy choćby przyjęcia łagodniejszej kwalifikacji prawnej jego czynu. Zupełnie niezrozumiałe są zatem wywody obrońcy wskazujące, żeK. P.dążyła do umniejszenia swojej odpowiedzialności. Co więcej, okoliczności opisane przez podsądną znalazły potwierdzenie w wypowiedziach procesowychA. K. (3), a także dokumentacji bankowej zgromadzonej w niniejszej sprawie
Zupełnie bez znaczenia jest to, żeK. P.była uzależniona od narkotyków. Należy podkreślić, że złożone przez nią oświadczenia dowodowe nie zdradzały jakichkolwiek symptomów wskazujących na zaburzenia percepcji i trudności z formułowaniem wypowiedzi. Kondycja psychofizyczna podsądnej pozwoliła jej złożyć szczegółowe i wyczerpujące zeznania. Żadnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu świadka nie odnotowali też przyjmujący od niej relacje procesowe.
Obrońca ma rację, żeP. K.nie potwierdził udziału podsądnego, oświadczając w toku przewodu sądowego, że nie znaM. K. (2). Jednakże opisał on swój udział w przestępczym procederze, potwierdzając relacjeK. P., która dokładnie scharakteryzowała rolę każdej z osób. To, żeP. K.nie znał osobiścieM. K. (2)jest uzasadnione tym, że wiedzę o planowanym procederze przestępczym powziął odA. N., który nie zdradził mu personaliów wszystkich osób uwikłanych w akcję wyłudzenia mienia. Sprawstwo podsądnego wynika nadto z innych dowodów ujawnionych w sprawie, jak dowodu z opinii badań grafologicznych wskazujących na autorstwo zaświadczeń o zatrudnieniu.
Niczego nie zmienia to, że babciaK. P.przyznała, że „zmusiła” jądo złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Świadek wywarł wpływ jedynie na podjęcie przez nią decyzji o złożeniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, a nie na treść oświadczeń dowodowych. Jest zupełnie zrozumiałe, że jako osoba najbliższa dlaK. P.oceniła jako najkorzystniejsze dla jej wnuczki ujawnienie przez nią przestępczego procederu przed organami ścigania. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zeznania tego świadka jako wiarygodne i wspierające wersjęK. P.. Z wypowiedzi procesowych świadka wynika, że znała relacje międzyK. P., a oskarżonym, a także powzięła wiedzę o zobowiązaniach zaciągniętych przez podsądną .
Wypowiedzi procesoweK. P.były nadto składane w sposób swobodny. Należy podkreślić, żeK. P.składała kilkakrotnie relacje procesowe przed organami procesowe. Znajdują one nadto umocowanie w zgromadzonej dokumentacji, czy wypowiedziachP. K.. Bez znaczenia jest to, żeK. P.wysłała sms-a do oskarżonego sugerującego wzięcie kredytu.K. P.została przecież prawomocnie osądzona za współdziałanie w realizowaniu porozumienia przestępczego polegającego na wspólnym wyłudzaniu kredytów. Tak, jak już podkreślono, wyżej wymieniona osoba nie kwestionowała swojego sprawstwa.
Wręcz naiwne są wywody obrońcy, sugerujące, żeM. K. (2)sporządził i podpisał zaświadczenia o zatrudnieniu z uwagi na to, że był przekonany, żeK. P.nie otrzyma kredytu, a nadto obawiał się, że będzie utrudniała mu kontakty z dziećmi. Z miarodajnych relacji procesowychK. P.wynika, że oskarżony pełnił aktywną rolę w podejmowaniu przestępczej działalności, a nadto otrzymał część wyłudzonych pieniędzy. Nadto wystawienie zaświadczenia o stosunkowo wysokich dochodach i podjęcie się roli osoby potwierdzającej fakt zatrudnienia musiało wiązać się z przekonaniem oskarżonego o dużym prawdopodobieństwie uzyskania kredytu przez oskarżoną.
Sąd odwoławczy działając z urzędu, poddał pod wątpliwość ustalenie Sądu I instancji, żeA. K. (2)działała w warunkach współsprawstwa z osobami wskazanym w sentencji wyroku. Sąd odwoławczy przypomina, że współsprawstwo obejmuje tylko zachowania przejawiające się uczestnictwem w realizacji przestępstwa, w chwili jego wykonywania i nie obejmuje zachowań ułatwiających lub umożliwiających jego dokonanie podejmowanych przed lub po realizacji znamion wspólnego czynu. Są to zachowania właściwe dla współdziałającego w formie pomocnictwa. Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 27 września 2013 r. II AKa 282/13 LEX nr 1392137). Jest poza sporem, że podjęte działania przestępcze muszą być nadto objęte porozumieniem osób współdziałających.
Sąd Rejonowy nie rozważył tego czy podsądna działała w warunkach pomocnictwa. Nie przesądzając orzeczenia Sądu I instancji wydanego w toku postępowania, wydaje się, że rolaA. K. (2)nie jawiła się jako istotny element przestępczego planu objętego porozumieniem przestępczym. Z relacji procesowych wynika, żeK. P.miała wyłudzić kredyt, z którego kwota miała zostać podzielona między nią iM. K. (2). Co więcej,K. P.wskazała, że została namówiona przez podsądnego do wzięcia kredytu i uczyniła to z racji zaufania do niego i uczucia, jakim go darzyła ( k.10). Rola oskarżonejA. K. (2)miała zaś polegać wyłącznie na wypełnieniu zaświadczenia. Tego rodzaju czynność musi być oceniona przez pryzmat pomocy udzielonej przed realizacją akcji przestępczej. W toku ponownego postępowania, Sąd Rejonowy przeanalizuje ponownie ujawniony materiał dowody i oceni, czy podsądna udzielała pomocy do popełnienia przestępstwa wyłudzenia mienia, czy też działała jako współsprawca.

Odnośnie apelacji prokuratora, Sąd odwoławczy zajął następujące stanowisko:

Apelacja prokuratora zasługuje na uwzględnienie, z tym że nieprawidłowo określono zarzut apelacji jako zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, zamiast obrazy prawa materialnego-art. 270§ 1kkpoprzez jego niezastosowanie. Niezrozumiale jest natomiast dlaczego prokurator ograniczył swoją apelację do części wyroku, tj. tej części która dotyczy oskarżonegoM. K. (2), a nie zaskarżył go w odniesieniu doA. K. (2). Niezależnie czy ostatecznieA. K. (2)przypisze się współsprawstwo czy jedynie pomocnictwo do dokonania objętego zaskarżonym wyrokiem czynu, to prawidłowa kwalifikacja prawna jej zachowania powinna obejmowaćart. 270§ 1kk. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy błędu tego nie będzie jednak można naprawić z uwagi na dyspozycjęart. 443 kpk.
Zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonegoM. K. (2)dotknięty jest także innym poważnym uchybieniem, niezauważonym przez prokuratora. Uchybienie to zostało dostrzeżone przez Sąd odwoławczy z urzędu i musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku w punkcie 1, w oparciu o dyspozycjęart. 440 kpki przekazaniem sprawy, także i w tym zakresie, do ponownego rozpoznania.
Przepisart. 413 § 1 pkt 2 k.p.k.nakłada na sąd obowiązek dokładnego określenia w wyroku przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikacji prawnej. To właśnie treść wyroku, a nie jego uzasadnienie bądź, np. materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wskazuje na to jaki czyn został oskarżonemu przypisany, a więc za winnego popełnienia jakiego czynu oskarżony został uznany. Uznanie oskarżonego w wyroku za winnego opisanego w nim czynu oznacza, że wszystko to, ale też i tylko to, co zostało ujęte w opisie czynu zostało oskarżonemu przez sąd przypisane ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 marca 2009 roku, LEX nr .(...)).
Sąd Rejonowy nie wskazał w opisie czynu z pkt 1 wyroku znamienia zarzucanego przestępstwa oszustwa w postaci działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, powielając błąd prokuratora ( k.894). Brak w opisie czynu znamienia ustawowego, to jest "działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej", w przypadku przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.musiałby spowodować wyeliminowanie z przyjętej kwalifikacji prawnej tego przestępstwaart. 286§ 1kk. W realiach przedmiotowej sprawy doprowadziłoby to do skazania oskarżonego za przestępstwo o znacznie łagodniejszej sankcji karnej a to w konsekwencji spowodowałoby stan polegający na rażącej niesprawiedliwości orzeczenia. Stwierdzenie rażącej niesprawiedliwości wyroku, dało podstawę do uchylenia wyroku z mocy samej ustawy niezależnie od granic zaskarżenia. To z kolei otwiera w ponownym postępowaniu możliwość poczynienia niekorzystnych dla oskarżonego zmian w opisie tego czynu i wydania surowszego orzeczenia w granicy, w jakiej nastąpiło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 20 maja 2010 roku, II AKa 105/10, Lex nr 663644).
Prokurator ma racje, podważając wywody Sądu I instancji, co do tego, że oskarżonyM. K. (2)nie podrobił dokumentów o zatrudnieniuK. P.. Organ wyrokujący w sprawie pochopnie uznał, że zaświadczenia o zatrudnieniu, którym oskarżeni posługiwali się w inkryminowanym okresie stanowiły jedynie nierzetelne oświadczenia.
Sąd odwoławczy przypomina, że przestępstwo określone wart. 270 § 1 k.k.może być popełnione albo przez podrobienie bądź przerobienie dokumentu, albo przez używanie tak sfałszowanego dokumentu jako autentycznego. Kryminalizacji podlega zachowanie sprawcy, który bądź to nadaje dokumentowi pozory,że wynikająca z niego treść pochodzi od danego wystawcy-co nie jest prawdą (takie zachowanie jest "podrobieniem" dokumentu w rozumieniuart. 270 § 1 k.k.),bądź też-w drugiej postaci przestępczego działania-sprawca zmienia treść autentycznego dokumentu rzeczywiście wystawionego przez uprawnionego do tego wystawcę (takie zachowanie jest "przerobieniem" dokumentu w rozumieniuart. 270 § 1 k.k.).
W niniejszej sprawie, posłużono się dokumentem w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu. Osobą uprawnioną do wystawienia tego rodzaju dokumentu jest tylko pracodawca, a więc podmiot prawa pracy, którego łączy z konkretnym pracownikiem stosunek pracy. Pracodawca nie ma potencjalnego uprawnienia do wystawiania tego rodzaju dokumentów każdej osobie fizycznej, a wyłącznie pracownikowi w rozumieniuart. 2 k.p.podstawy prawnej do wystawienia "zaświadczenia o zatrudnieniu" należy poszukiwać wustawie z dnia 23 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy(Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). ( zob. uchwała SN z dnia 30 czerwca 2004 roku, sygn. akt I KZP 12/04 wraz z uzasadnieniem). Sporządzenie zaświadczeń o zatrudnieniu poświadczało wysokość dochodów uzyskiwanych przez pracownika oraz rodzaj świadczonej pracy, mające zasadnicze dla zaciągnięcia zobowiązania cywilnoprawnego. Wystawienie zaświadczenia przez osobę, która faktycznie nie jest pracodawcą tworzy pozór, że dokument został wystawiony przez osobę uprawnioną, tj. pracodawcę i wprowadza w błąd, co do tego, kto jest jego autorem. W tym sensie, wystawca takiego dokumentu dopuszcza się fałszu intelektualnego. W niniejszej sprawie,M. K. (2)nie był pracodawcąK. P.. Nie miał zatem kompetencji do wydawania wobec niej tego rodzaju zaświadczeń. Posługiwanie się tego rodzaju dokumentem stwarza wobec instytucji bankowej pozory, że dokument został wystawiony przez osobę, która rzeczywiście zatrudnia potencjalnego kredytobiorcę i wypłaca jej określone wynagrodzenie. Sądmeritiwinien uwzględnić te wywody i ponownie rozważyć, czyM. K. (2)dopuścił się przestępstwa zart. 270 § 1 k.k.oraz podżegania do tego przestępstwa, czy też nie.
W toku ponownego postępowania, Sąd Rejonowy przeanalizuje materiał dowodowy i ustali, czy zachowanieM. K. (2)wypełniała także znamiona podrobienia dokumentu i nakłaniania do posługiwania się podrobionym zaświadczeniem o zatrudnieniu. Organ wyrokujący w sprawie w sposób prawidłowy i skrupulatny zredaguje opisy czynów, w wypadku uznania oskarżonych za winnych popełnienia zarzucanych im przestępstw. Sąd I instancji rozważy również, czy rolaA. K. (2)polegała na pomocnictwie do popełnienia przestępstwa oszustwa, czy też stanowiła element wspólnie ustalonego przestępczego porozumienia mającego na celu wyłudzenie mienia od banku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy:
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Stare Miasto wP..
SSO Leszek Matuszewski  SSO Hanna Bartkowiak SSO Ewa Taberska