Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 4253/13
Data wyroku: 2014-05-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Milczarek
Słowa kluczowe: Nienależne Świadczenie
Podstawa prawna: art. 138 ustawy emerytalnej

Sygn. akt VI U 4253/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Milczarek
Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:A. T.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 11 października 2013 r., znak:(...)
w sprawie:A. T.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o zwrot nienależnego świadczenia

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ubezpieczonaA. T.nie jest zobowiązana do zwrotu odsetek w kwocie 460,91 (czterysta sześćdziesiąt 91/100) zł za okres od dnia 2 marca 2013 r. do dnia 11 października 2013 r.,

2
w pozostałym zakresie oddala odwołanie.

Na oryginale właściwy podpis.

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją wydaną w oparciu o art. 138 ustawy o FUS organ rentowy zobowiązał ubezpieczonąA. T.do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1.03.2013 r. do 21.08.2013 r. w kwocie 8813,34 zł i odsetek za okres od 2.03.2013 r. do 11.10.2013 r. w kwocie 460,91 zł.
W odwołaniu ubezpieczona wniosła o zmianę decyzji powołując się na to że w roku szkolnym 2012/2013 rozpoczęła naukę w Liceum Ogólnokształcących(...)ale z powodu urodzenia dziecka w dniu(...)r. przestała uczęszczać do szkoły lecz nie została skreślona z listy uczniów. Od 1.09.2013 r. ubezpieczona ponownie podjęła naukę jako uczennica klasy pierwszej. Ubezpieczona zakwestionowała także wysokość kwoty ustalonej w decyzji oraz datę odsetek obliczonych od tej kwoty.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na fakt iż ubezpieczona pobrała nienależnie świadczenie z uwagi na to, że 2.02.2013 r. ubezpieczona zrezygnowała z nauki i ponownie ją rozpoczęła od 1.09.2013 r.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
UbezpieczonaA. T.była uprawniona do pobierania renty rodzinnej po zmarłym ojcuE. T.. W roku szkolnym 2012/2013 ubezpieczona rozpoczęła naukę w Liceum Ogólnokształcącym(...)wK.. W czerwcu 2012 r. ubezpieczona zaszła w ciążę. Od 1.02.2013r. ubezpieczona nie uczęszczała do szkoły, z uwagi na stan zdrowia. Dnia(...)r. ubezpieczona urodziła dziecko i opiekowała się nim do sierpnia 2013 r.
Uchwałą(...)Nr(...)z 22.03.2013 r. ubezpieczona została skreślona z listy uczniów Liceum Ogólnokształcącego
(...). Ponownie naukę w klasie pierwszej ubezpieczona podjęła od dnia 1.03.2013 r. Zaskarżoną decyzją organ rentowy nakazał ubezpieczonej zwrot kwoty 8813,34 zł pobranej w okresie od 1.03.2013 r. do 31.08.2013 r. wraz z odsetkami naliczonymi za okres od 2.03.2013 r. do 11.10.2013 r.
dowód:zeznania ubezpieczonej - zapis protokołu rozprawy płyta k. 15, informacjaZespołu Szkół (...)z 30.04.2014 r. i 9.04.2014 r. k. 20,27, decyzja w aktach rentowych
Zgodnie z art. 68 ust.l ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu(...)Dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej:

1
do ukończenia 16 lat;

2
do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo

3
bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

2. Jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów.
W myśl art. 138 ust.l i ust 2 pkt 1 tej ustawy osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu( ust 1)
2. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących
ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty
świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia
była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Zgodnie zart. 84 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznychosoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń
społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11.
W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że ubezpieczona w okresie od 11.03.2013 r., to jest po urodzeniu dziecka nie kontynuowała nauki i została skreślona z listy uczniów a ponownie podjęła naukę dopiero od 1.09.2013 r.
Z powyższych względów ubezpieczona w okresie od marca do sierpnia 2013r. nie spełniała warunków do uzyskania renty rodzinnej określonych w cytowanym art. 68 ustawy FUS. W decyzji przyznającej prawo do świadczenia i w późniejszych decyzjach ubezpieczona została prawidłowo pouczona o okolicznościach uzasadniających ustanie prawa do świadczenia, co jest bezsporne w sprawie.
W tej sytuacji świadczenie wypłacone przez organ rentowy za powyższy okres miało charakter nienależnie pobranego świadczenia i podlegało zwrotowi, jak to słusznie orzekł ZUS w zaskarżonej decyzji.
Nieprawidłowo jednak orzekł organ rentowy o dacie przyznania odsetek, ustalając je od dnia 2.03.2013 r. do 11.10.2013 r.
Odsetki od nienależnie pobranych świadczeń biegną bowiem od następnego dnia od doręczenia decyzji o obowiązku ich zwrotu. Określenia od kiedy należą się odsetki od świadczeń z ubezpieczenia społecznego, także od świadczeń podlegających zwrotowi, należy natomiast - zgodnie ze ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych-poszukiwać w prawie ubezpieczeń społecznych, a nie w prawie cywilnym.
W wyroku z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 210/09 (Lex nr 585713) Sąd Najwyższy wskazał, iż pojęcie nienależnego świadczenia z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego zostało uregulowane wart. 138 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Najwyższy wyjaśnił przy tym, że podmiotowy aspekt uznania świadczenia za nienależne - świadomość pobierania świadczenia, które zostało uzyskane w sposób niezgodny z prawem - nie przesądza o tym, kiedy świadczenie jako nienależne w sensie prawnym, objęte jest obowiązkiem jego zwrotu. Owa świadomość jest jedną z
przesłanek uznania świadczenia za nienależne lecz jej istnienie nie sprawia, że świadczenie z ubezpieczenia społecznego jako nienależne podlega zwrotowi w dacie wypłaty. Można jedynie powiedzieć, że świadczenie uzyskane w takich okolicznościach nigdy nie należało się a zatem w tym sensie "było nienależne" i "uważa się" je za nienależne zgodnie z art. 138 ust. 2 ustawy emerytalnej.
Sąd Najwyższy w przywołanym wyroku przypomniał nadto, świadczenia z ubezpieczeń społecznych są przyznawane w drodze decyzji administracyjnych i na podstawie decyzji administracyjnych s1wyp3acane. Nie można zatem utrzymywać, że świadczenia wypłacone na podstawie pozostającej w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, jako nienależne, podlegały zwrotowi w dacie wypłaty, choćby przesłanki przyznania świadczenia w rzeczywistości nie istniały lub odpadły. Świadczenia w myśl art. 84 ustawy systemowej i art. 138 ustawy o emeryturach i rentach uważane za nienależne podlegają zwrotowi dopiero wtedy, gdy organ rentowy wyda stosowną decyzję administracyjną. Pogląd ten umacnia treść art. 84 ust. 4 i ust. 7 ustawy systemowej, w których użyte zostały sformułowania "kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone prawomocną decyzją" (ust. 4) oraz "uprawomocnienie się decyzji ustalającej te należności" (ust. 7).
Analogiczne poglądy zostały także wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt I UK 154/08 (Lex numer 488070), jak również w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie o sygn. akt III AUa 1311/12 (Lex numer 1298936) oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie III AUa 734/13.
Sąd Okręgowy w pełni podziela powyższe poglądy, uznając, że mają one pełne zastosowanie w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione w odniesieniu do odsetek i dlatego na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
W pozostałej części odwołanie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.
SSO Ewa Milczarek