Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1339/13
Data wyroku: 2014-05-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wincenty Ślawski, Alicja Myszkowska, Lilla Mateuszczyk
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 79 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych Dz. U 90/06, poz. 631 z późn. zm.

Sygn. akt I ACa 1339/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 maja 2014r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Wincenty Ślawski (spr.)

Sędziowie:

SSA Alicja Myszkowska
SSA Lilla Mateuszczyk

Protokolant:

st.sekr.sądowy Jacek Raciborski

po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2014r. w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaM. O.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)wŁ.
przeciwkoW. M.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąFirma (...)wN.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 8 lipca 2013r. sygn. akt X GC 332/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanegoW. M.na rzecz powodaM. O.kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne.

Sygn. akt I ACa 1339/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 lipca 2013 roku w sprawie z powództwaM. O.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)wŁ.przeciwkoW. M.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąFirma (...)wN.o zapłatę, Sąd Okręgowy w Łodzi zasądziłod pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.577,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia31 lipca 2009 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 1.283,02 zł tytułem zwrotu kosztów procesu,a ponadto nakazał wypłacić powodowi ze Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 21,98 zł tytułem zwrotu nadpłaconych kosztów sądowych.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne. Ich istotne elementy przedstawiają się następująco:
pozwanyW. M.nabył program(...)na płycie CD w 2001 roku w jej pierwotnej wersji. Zarówno na opakowaniu płyty, na zewnątrz płyty, jak i w jej zawartości nie było informacji dotyczących ochrony praw autorskich, ich posiadacza, a także zakresu licencji uzyskanej w związku z zakupem oprogramowania. Brak było również informacji, że Mapa Polski 2001 wraz z dołączonym atlasem drukowanym stanowi pakiet umowy licencyjnej wyłącznej zawartej pomiędzyC.A. C., a Map 1M. O..
W dniu 13 lutego 2006 roku pomiędzy powodem, aA. C.prowadzącym działalność gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wŁ.przyul. (...)zawarta została umowa licencji wyłącznej na korzystanie z utworów wymienionych w umowie,tj. map Polski sporządzonych w różnych skalach i różnej rozdzielczości.
Umowa obejmowała wykorzystanie wymienionych w niej utworów na następujących polach eksploatacji:

a
zezwalanie na wykonywanie praw zależnych poprzez udzielanie sublicencji osobom trzecim na polach eksploatacji poprzez utrwalanie i zwielokrotnienie metodą elektroniczną oraz rozpowszechnianie w sieciach teleinformatycznych rastrowych obrazów kartograficznych stanowiących elementy opracowania;

b
dokonywanie zmian w treści i formie graficznej map, o których mowa poprzez dodawanie własnych punktów wskazujących lokalizację obiektów punktowych, liniowych lub powierzchniowych.

Umowa zawarta została na okres dwóch lat począwszy od daty jej zawarciaza wynagrodzeniem stanowiącym 50 % kwoty uzyskanej przez powoda z tytułu udzielenia sublicencji. Była ona następnie trzykrotnie aneksowana na okresy dwuletnie.
W dniu 12 czerwca 2006 roku powód stwierdził, że na internetowej stronie zawierającej dane teleadresowe pozwanego, znajdującej się na domenie http://www.bw.cnet.pl/mapka.html występują trzy fragmenty mapy, do której autorskie prawa majątkowe przysługują powodowi. Fragmenty mapy występujące na stronie internetowej pozwanego były tożsame z mapą,do której prawo autorskie przysługuje powodowi.
W dniu 12 czerwca 2006 roku powód wystosował do pozwanego pismo wzywające godo usunięcia stanu bezprawnego naruszenia praw autorskich przez zawarcie stosownej umowy licencyjnej.
W 2009 roku powód wystąpił z zawezwaniem pozwanego do zawarcia ugody.Na rozprawie przeprowadzonej przed Sądem Rejonowym w Nowym Sączu w dniu 30 lipca 2009 roku pozwany nie wyraził zgody na zawarcie ugody.
Pismem z 21 maja 2012 roku powód wezwał pozwanego do zapłaty na jego rzecz kwoty 6.577,02 złotych w terminie 3 dni od daty otrzymania tegoż wezwania, nie później niżdo 28 maja 2012 roku.
Mimo powyższego wezwania pozwany nie zapłacił powodowi powyższej kwoty.Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, zeznań świadka i opinii biegłego. Dowody te nie były kwestionowanew sprawie i dlatego Sąd pierwszej instancji potraktował je jako wiarygodne i spójne.Również opinia biegłego wydana na piśmie, po jej ustnym uzupełnieniu nie budziła zastrzeżeń.
W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, że powództwo, jako uzasadnione zarówno co do zasady jak i co do wysokości podlegało uwzględnieniu w całości.
Na wstępie swoich rozważań Sąd Okręgowy wskazał na treść zart. 79 ust. 1 pkt. 3 ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych, (jednolity tekst - Dz. U. 2006 nr 90, poz. 631 ze zm.; dalej zwana pr. aut.), zgodnie z którym uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyłate prawa, między innymi naprawienia wyrządzonej szkody albo na zasadach ogólnychalbo poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności,a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione trzykrotności stosowanego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.
Sąd Okręgowy podniósł, że powód jest uprawnionym z tytułu autorskich praw majątkowych do przedmiotowej mapy, ponieważ nabył swoje prawa na mocy umowy licencyjnej, sporządzonej na piśmie w dniu 13 lutego 2006 roku. Sąd pierwszej instancji uznał, że pozwany naruszył wyłączne prawo powoda, jako nabywcy licencji, do wyłącznego prawa korzystania utworu i jego rozporządzania na polach eksploatacji poprzez rozpowszechnianie na stronie internetowej, zawierającej jego dane teleadresowe fragmentów mapy, do której autorskie prawa majątkowe przysługiwały powodowi. W ocenie Sądu Okręgowego pozwany nie przedstawił żadnego zasadnego argumentu, który przemawiałbyza zwolnieniem go od odpowiedzialności za naruszenie praw autorskich poprzez rozpowszechnianie treści objętych ochroną prawa autorskiego utworów lub ich fragmentów. Sąd pierwszej instancji skonstatował, że zamieszczenie fragmentów map na domenie pozwanego w 2001 roku, tj. przed zawarciem umowy licencyjnej przez powoda, nie ma znaczenia dla odpowiedzialności pozwanego. Sąd Okręgowy wskazał, że istotne jest bowiem to, że pozwany publikował fragmenty mapy na swojej domenie internetowej w okresie kiedy powodowi przysługiwało wyłączne prawo korzystania z utworu, tj. od 2006 roku.
Sąd Okręgowy podniósł, że powód dowiedział się o zamieszczeniu przez pozwanegona jego stronie internetowej fragmentów mapy najpóźniej w dniu 12 czerwca 2006 roku,o czym świadczy załączone przez powoda pismo skierowane do pozwanego. W 2009 roku powód wystąpił z zawezwaniem pozwanego do próby ugodowej. W tej sprawie zakończenie postępowania pojednawczego nastąpiło w dniu 30 lipca 2009 roku. Powód wniósł pozeww dniu 28 maja 2012 roku, zatem w dacie kiedy 3 letni termin przedawnienia roszczenia jeszcze nie upłynął. Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał podnoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia za chybiony.
Sąd pierwszej instancji odnosząc się do wysokości dochodzonego w sprawie roszczenia, wskazał, że w pierwszej kolejności należało ustalić czy naruszenie dokonane przez pozwanego było zawinione.
Stosownie do przyjmowanego ujęcia winy, z którego wynika, że jest ona zarzutem niewłaściwego zachowania, który może być postawiony człowiekowi postępującemuz właściwym rozeznaniem, a więc poczytalnemu oraz takiemu, który osiągnął określony wiek Sąd Okręgowy uznał, że zachowanie pozwanego było zawinione.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że w odpowiedzi na pozew pozwany potwierdził,że na jego stronie internetowej funkcjonowały fragmenty mapy i nie podnosił, że fragmentyte istniały na stronie internetowej wbrew jego woli. Pozwany jako osoba mająca dostępdo strony internetowej, na której opublikowana była sporna mapa miał również wpływna treść zamieszczonych na niej publikacji. Jako podmiot profesjonalny był zatem zobowiązany również do sprawdzenia czy publikowane na niej treści nie naruszają praw autorskich twórców.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut., powód ma prawo żądać zapłaty sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej trzykrotności stosownego wynagrodzenia,które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, przy czym przez pojęcie „stosownego wynagrodzenia"z przywołanego przepisu należy rozumieć wynagrodzenie, jakie otrzymywałby uprawniony, gdyby osoba, która naruszyła jego prawa majątkowe, zawarła z nim umowę o korzystaniez utworu w zakresie dokonanego naruszenia. Sąd Okręgowy wskazał, że z cennika powoda wynika, że opłata licencyjna za najkrótszy okres udzielenia licencji do roku na używanie 2 - 5 fragmentów mapy wynosi za każdy fragment 599 złotych netto, a więc 730,78 złotych brutto. Za trzy fragmenty mapy wynagrodzenie to będzie wynosiło 2.192,34 zł i tę kwotę należy przyjąć jako stosowne wynagrodzenie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr aut. Trzykrotność tego wynagrodzenia stanowi kwota 6.557,02 złotych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3pr. aut. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.557,02 złotych. O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 481 k.c.
W przedmiocie kosztów procesu Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawieart. 98§ 1 k.p.c., zasądzając je w całości od pozwanego jako przegrywającego spór.
O zwrocie powodowi kwoty 21,98 zł z tytułu niewykorzystanej zaliczki na poczet wydatków (wynagrodzenia biegłego) Sąd Okręgowy orzekł w oparciu art. 84 ust. 1 u.k.s.c.
Apelacjęod powyższego wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w całości. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym przyjęciu, że pozwanynaruszył prawo powoda do wyłącznego korzystania z utworu i jego rozporządzania wskazanego w umowie licencyjnej, podczas gdy z materiału dowodowego ujawnionegow toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, tj. wydruku ze strony internetowej będącej załącznikiem do pozwu, wynika, że użyte fragmenty mapy zostały umieszczonena stronie internetowej będącej własnością i wykonanej na zlecenieFirma (...) spółka cywilnaM.,S.wN.. Zatem zdaniem skarżącego nie można przyjąć, żeW. M.prowadzący działalność gospodarczą podfirmą Firma (...)wN.dopuścił się naruszenia prawa powoda. W świetle powyższego skarżący podniósł zarzut braku legitymacji procesowej biernej.
W konkluzji apelujący wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenieod powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego za obie instancje. Ewentualnie pozwany zażądał uchylenia zaskarżonego orzeczeniai przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.
Pozwany wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentutj.faktury VAT (...)z dnia 1 lipca 2000 roku na okoliczność wykazania, że toFirma (...) spółka cywilnaM.,S.wN.nabyłana potrzeby swojej działalności program AUTO ATLAS MP na płycie CD, a następnie umieściła na stronie internetowej www.bw.cnet.pl.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego jest bezzasadna.
Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia Sądu Okręgowego dokonanew niniejszej sprawie. W ocenie Sądu drugiej instancji w świetle poczynionych ustaleń faktycznych podniesiony przez apelującego zarzut braku legitymacji procesowej biernej jest niezasadny. Skarżący w istocie nie kwestionuje w apelacji przyjętej przez Sąd Okręgowy podstawy faktycznej rozstrzygnięcia poza tym, że użyte fragmenty mapy zostały zamieszczone na stronie internetowej spółki cywilnej, działającej pod tą samą nazwą,a nie pozwanego.
Na wstępie należy zaakcentować, że w każdej sprawie cywilnej Sąd zanim przystąpido jej rozpoznania, bada z urzędu kwestię posiadania przez obie strony legitymacji procesowej. Legitymacja procesowa jest to uprawnienie do występowania w danym procesiew charakterze powoda lub pozwanego. Może ona wynikać z posiadania prawa podmiotowego bądź z przepisu ustawy. Legitymacja procesowa wskazuje kwalifikację materialną podmiotów prowadzących spór, w tym znaczeniu, że powód powinien być uprawniony (z mocy norm materialnoprawnych) do występowania z żądaniem udzielenia mu ochrony prawnejw stosunku do pozwanego, a ten (także z mocy norm materialnoprawnych) zobowiązanydo określonego zachowania się. Legitymacja procesowa jest zatem zawsze powiązanaz normami prawa materialnego. Oceny istnienia legitymacji procesowej strony Sąd dokonuje w chwili orzekania co do istoty sprawy. Brak legitymacji procesowej zarówno czynnej,jak i biernej prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo (por. H. Pietrzkowski, Zarys metodyki pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2007, s. 112).
Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy, Sąd Apelacyjny uznał, ze Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy dokonał oceny istnienia legitymacji procesowej stron. Sąd pierwszej instancji słusznie skonstatował, ze powód jest uprawnionym z tytułu autorskich praw majątkowych do przedmiotowej mapy, ponieważ nabył je na mocy umowy licencyjnejz dnia 13 lutego 2006 roku, na której podstawie został on upoważniony do dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych do przedmiotowej mapy. Pozwany natomiast naruszył wyłączne prawo powoda, jako nabywcy licencji, poprzez rozpowszechnianie na stronie internetowej zawierającej jego dane teleadresowe fragment mapy, do której autorskie prawa majątkowe przysługiwały właśnie powodowi. Zatem stosownie do treściart. 79 ust. 1 pkt. 3 ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskimi prawach pokrewnych(t.j., Dz.U. z 2006 r.; nr 90,poz. 631ze zm.) powód, którego autorskie prawa majątkowe zostały niewątpliwie naruszone, był uprawniony do żądania naprawienia wyrządzonej mu szkody od osoby, która je naruszyła.
Natomiast w wywiedzionej apelacji pozwany podniósł, że nie można przyjąć, aby dopuścił się on naruszenia prawa powoda do wyłącznego korzystania z utworu i jego rozporządzania wskazanego w umowie licencyjnej, skoro użyte fragmenty mapy zostały zamieszczonena stronie internetowej będącej własnością i wykonanej na zlecenieFirmy (...) spółki cywilnejM.,S.wN..
Wbrew twierdzeniom apelującego, należy zaakcentować, że stosownie doart. 864 k.c.za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Solidarna odpowiedzialność polega na tym, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna (art. 366 § 1 k.c.).
Spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz jest wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. Za utrwalone zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie trzeba uznać stanowisko, że określenie odpowiedzialności dłużników jako solidarnej przesądza o zachodzącym między nimi współuczestnictwie materialnym ze względu na wspólność ich obowiązków. Solidarność zobowiązania nie stwarza jednak współuczestnictwa koniecznego dłużników, ponieważ istota solidarności biernej polega na tym, że każdy z dłużników zobowiązany jest wobec wierzycielado spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem, a wierzyciel może - według swego wyboru - żądać spełnienia całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: postanowienie z dnia 17 lutego 1964 r. II CZ 6/64, opubl. OSNCP 1964/12 poz. 267, z dnia 17 stycznia 2003 r., sygn. akt I CK 109/02, opubl. OSNC 2004/5/73;wyrok z dnia 30 października 1969 r., sygn. akt II CR 254/69, opubl. OSNCP 1970/9 poz. 151).
Wobec powyższego za chybiony należało uznać zarzut błędnego ustalenia przezSąd Okręgowy, że pozwany posiada legitymację procesową bierną. Sąd pierwszej instancji słusznie skonstatował, że pozwany naruszył wyłączne prawo powoda, jako nabywcy licencji, do wyłącznego prawa korzystania z utworu i jego rozporządzania na polach eksploatacji wyraźnie wskazanych w umowie licencyjnej. Skarżący nie zdołał bowiem przedstawić żadnego argumentu przemawiającego za zwolnieniem go z odpowiedzialności za naruszenie praw autorskich poprzez rozpowszechnianie treści objętych ochroną prawa autorskiego utworów lub ich fragmentów. Fakt, że właścicielem strony internetowej była spółka cywilna, na której zlecenie ów strona została wykonana, pozostaje bez znaczenia dla przyjęcia,że po stronie pozwanego występuje legitymacja procesowa bierna, skoro był on jej wspólnikiem, czemu nie przeczy. Tym bardziej, w odpowiedzi na pozew pozwany sam przyznał, że prowadził ów działalność gospodarczą i administrował stroną internetową,na której zostały zamieszczone fragmenty mapy. Strona internetowa pozwanego powstała natomiast w 2001 roku, kiedy to umieścił również mapę z dojazdem (k. 32 odwrót i 33). Również w piśmie procesowym z 23 października 2012 roku pozwany potwierdził, że na jego stronie internetowej były zamieszczane fragmenty mapy (k. 52 odwrót – 53).
Okoliczność tego rodzaju, że spółka cywilna nie istnieje od 2007 roku również nie może być uznana za argument przemawiający za brakiem legitymacji procesowej biernej. Solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za długi spółki (art. 864 k.c.), wynikającez zobowiązań powstałych w czasie istnienia spółki, nie uchyla bowiem fakt jej rozwiązania(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 1995 r., sygn. akt I ACr 583/95, opubl. OSP 1996/10/183). Treść wewnętrznego stosunku prawnego wspólników decyduje zaś o sposobie rozliczeń wzajemnych między nimi.
Nadto należy wskazać, że zobowiązaniami spółki w rozumieniuart. 864 k.c.są wszelkie zobowiązania, które powstały w czasie trwania spółki w związku z działaniami podejmowanymi dla osiągnięcia przez nią określonego w umowie celu gospodarczego. Tytuł powstania zobowiązania jest natomiast obojętny. Zobowiązania te mogą wynikać zarównoz umów zawartych przez wspólnika w ramach uprawnień wynikających zart. 866 k.c.,jak i z czynów niedozwolonych czy bezpodstawnego wzbogacenia.
Wobec powyższego trzeba dodatkowo podkreślić, że w niniejszej sprawie szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonego, zatem jeżeli kilka osób ponosi za nią odpowiedzialność, to ich odpowiedzialność jest solidarna (art. 441 k.c.). Zatem powód jako dysponent procesu mógł dokonać wyboru, na której podstawie odpowiedzialności zostanie oparte jego żądanie oraz kto zostanie przezeń wskazany jako osoba odpowiedzialna.Skarżący już w odpowiedzi na pozew przyznał, że to on dokonywał czynności faktycznych związanych z umieszczeniem spornych fragmentów map na stronie internetowej (k. 32 odwrót i 33). To on zatem dopuścił się deliktu. Nie znosi jego odpowiedzialności deliktowej okoliczność komu jego działanie służyło. W świetle ustnej opinii biegłego tożsamość wykorzystanych fragmentów map nie budzi żadnych wątpliwości i nie jest na tym etapie procesu sporna.
Konkludując Sąd Apelacyjny uznał, że w świetle tak zaprezentowanych wywodów legitymacja procesowa pozwanego nie budzi wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację, jako bezzasadną.
W przedmiocie kosztów procesu, na podstawieart. 98 k.p.c.w związku zart. 108 § 1 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c.oraz§ 2 ust. 1 i 2, § 6 pkt. 4 oraz § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłatza czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.