Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 804/14
Data wyroku: 2014-10-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt:III U 804/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 października 2014r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

sekretarz sądowy Przemysław Dudziński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014r. wO.
sprawy z odwołaniaS. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi wW.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaS. B.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału wW.
z dnia06.04.2014r.znak(...)

orzeka:
1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeS. B.prawo do emerytury począwszy od 12.07.2014r.;
2. stwierdza odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 06.08.2014r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.odmówiłS. B.prawa do emerytury.
S. B.wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że udowodnił 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Wskazał, żeS. B.nie spełnia warunków do przyznania wcześniejszej emerytury, o których mowa wart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nie udokumentował 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. ZUS na podstawie przedłożonego świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach uznał odwołującemu staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 14 lat, 6 miesięcy i 16 dni, wyłączając z tego okresu okresy nieskładkowe wykazane w zaświadczeniu z dnia 27.11.2002r. Do okresów pracy w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczył też okresu zatrudnienia od dnia 01.07.1998r. do dnia 25.07.1998r. wPrzedsiębiorstwie Budowlanym (...) Sp. z o.o.wO., ponieważ odwołujący nie przedłożył za ten okres świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne i zostało przez Sąd uwzględnione.
S. B.urodził się dnia (...)Zatem podstawą ubiegania się przez niego o prawo do emerytury jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń w zw. z§4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z tymi przepisami prawo do emerytury przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po 31.12.1948r., jeżeli:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn,
- nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego lub złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE, za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa,
- w dniu 01.01.1999r. udowodnił 25-letni okres składkowy i nieskładkowy, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie było jedynie to czy odwołujący wykazał 15 letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Pozostałe przesłanki wymagane do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury nie były przez ZUS kwestionowane.
Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkachS. B.złożył świadectwo pracy datowane na 30.11.2001r. (vide k. 17 akt kap. pocz.), z którego wynika, że w okresach od dnia 01.09.1977r. do dnia 31.03.1984r. i okresie od 08.09.1986r. do 31.10.1995r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym i gazowym, na stanowisku spawacza, wymienionym w wykazie A dziale XIV poz.12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r. Powyższe świadectwo zostało co do zasady uznane przez ZUS. Ustalając wymiar stażu pracy w szczególnych warunkach ZUS wyłączył jednak wyszczególnione w zaświadczeniu z dnia 27.11.2002r. okresy pobierania zasiłku chorobowego – tj. łącznie 432 dni. Nieuwzględnienie powyższych okresów spowodowało przyjęcie przez ZUS, że odwołujący nie legitymuje się niezbędnym wymiarem stażu ubezpieczenia w szczególnych warunkach, a tym samym nie nabył prawa do żądanego świadczenia.
Powyższe stanowisko organu rentowego było błędne. W okolicznościach niniejszej sprawy, uzasadnionym było bowiem zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach również i okresów niewykonywania pracy, za które odwołujący otrzymał wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Wprawdzie literalna treść art. 32 ust. 1a pkt 1, zgodnie z którym przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, mogłaby potwierdzać stanowisko organu rentowego, jednakże nie można pominąć ugruntowanego już w orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego poglądu, zgodnie z którym, wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ww. ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2011 r. (I UK 12/11) stwierdził, że zastosowanie w/w przepisu (wprowadzonegoustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustawDz. U. 2004.121.1264) jest uzasadnione jedynie wobec tych osób, które przed dniem jego wejścia w życie tj. przed 1 lipca 2004 r., nie spełniły wszystkich warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wynikających z art. 184 ust. 1 ustawy. Prawo do emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzysługuje bowiem temu ubezpieczonemu, który spełnia warunki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, kiedy osiągnął wiek przewidziany w art. 32 tej ustawy. Jednocześnie wyłączenie okresów zwolnień lekarskich i urlopów macierzyńskich wynika tylko i wyłączenie z art. 32 ust. 1a pkt 1, który datą nawiązuje do dnia wejścia w życieustawy z dnia 17 października 1991r. o rewaloryzacji emerytury i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw. Wówczas okres pracy w szczególnych warunkach obejmował zarówno okresy składkowe, jak i okresy nieskładkowe, jeżeli mieściły się one w okresie wykonywania pracy zgodnie z umową o pracę, zatem zaliczało się również min. okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania stosunku pracy przypadające po dniu wejścia w życie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent. Zatem na gruncie przepisów prawa (z wyłączeniem właśnie art. 32 ust. 1a pkt 1), w tym i § 2 rozporządzenia, nie ma przeszkód do uwzględniania także zwolnień lekarskich czy urlopów macierzyńskich. A jak już wyżej wspomniano stosowanie w/w przepisu w stosunku do ubezpieczonych, którzy w dniu 1 stycznia 1999 r. osiągnęli pełny staż ubezpieczeniowy, w tym wymagany okres pracy w szczególnych warunkach, lecz nie osiągnęli wieku emerytalnego, jest wyłączone. Wymaganie bowiem od takich osób dodatkowo warunku osiągnięcia przed dniem 1 lipca 2004 r. odpowiedniego wieku emerytalnego byłoby zbyt daleko idące. Uzasadniając powyższe Sąd Najwyższy wskazał, że pomijałoby się wówczas ochronę prawa tymczasowego, ukierunkowanego na przyszłe świadczenia. Sytuacja osób wymienionych w art. 184 polega właśnie na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe. W art. 184 ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym. Przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Dlatego też, jak podkreślił Sąd Najwyższy, wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r.
Przekładając powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy staż pracy w szczególnych warunkachS. B.winien być ustalony bez wglądu na treść art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy, a więc z uwzględnieniem okresów nieskładkowych wyszczególnionych w zaświadczeniu z 27.11.2002r. (vide k. 39 akt kap. pocz.). Powyższe prowadzi do przyjęcia, że odwołujący posiada na dzień 1 stycznia 1999 r. ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach (tj. łącznie 15 lat, 8 miesięcy i 23 dni), a tym samym spełnia kwestionowaną przez ZUS przesłankę konieczną do nabycia prawa do świadczenia.
W takim stanie rzeczy bezprzedmiotowym okazało się ustalanie czy również w drugim ze spornych okresów tj. od dnia 01.07.1998r. do dnia 25.07.1998r. wPrzedsiębiorstwie Budowlanym (...) Sp. z o.o.wO., odwołujący wykonywał pracę w szczególnych warunkach.
S. B.spełnił też pozostałe warunki wymagane do nabycia prawa do spornego świadczenia. Ukończył 60 lat, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy tj. 25 lat, 2 miesiące i 18 dni oraz nie jest członkiem OFE. Z tych względów Sąd uznał, żeS. B.spełnił wszystkie przesłanki do uzyskania prawa do emerytury w oparciu o art.184 powoływanej na wstępie ustawy i przyznał mu prawo do emerytury począwszy od dnia(...)stosownie do treści art. 129 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS. Dopiero tego dnia odwołujący spełnił ostatnią konieczną przesłankę do nabycia wcześniejszej emerytury tj. ukończył 60 lat.
Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję na mocyart.47714§2 kpcjak w pkt. 1 wyroku.
Stosownie do treści art.118 ust.1 a ww. ustawy – Sąd, orzekając o prawie do emerytury, ma obowiązek stwierdzenia, czy organ rentowy ponosi lub nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji i przyznanie tego prawa na etapie postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ rentowy na dzień wydania zaskarżonej decyzji dysponował wszelkimi danymi niezbędnymi do ustaleniaS. B.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Nieprzyznanie tego świadczenia wynikało wyłącznie z dokonania błędnej wykładni przepisów prawa, które nie może znaleźć usprawiedliwienia wobec utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska co do zastosowaniaart. 32 ust. 1aww.ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdla osób, które dochodzą tego prawa na podstawie art. 184 ustawy. W związku z tym istniały podstawy do uznania, że opóźnienie w przyznaniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność.
Wobec powyższego Sąd orzekł na mocy art.118 ust.1a ww. ustawy jak w pkt. 2 wyroku.