Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 128/14
Data wyroku: 2014-05-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych, Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan
Słowa kluczowe: Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 128/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Bazelan (spr.)
Sędziowie:  Sądu Okręgowego Anna Podolska-Kojtych
Sądu Okręgowego Tomasz Lebowa
Protokolant   protokolant sądowy Katarzyna Szumiło
po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2014 roku w Lublinie
na rozprawie
sprawy z powództwaE. P.iA. P.
przeciwkoK. J.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 25 lutego 2013 roku, sygn. akt I C 108/10

I
oddala apelację;

II
zasądza na rzecz pozwanegoK. J.: od powódkiE. P.kwotę 420 zł (czterysta dwadzieścia złotych) oraz od powodaA. P.kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję.

II Ca 128/14

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 26 sierpnia 2010 r. powodowieE. P.iA. P.domagali się pozbawienia w całości wykonalności tytułu wykonawczego w postaci:

1
wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. wydanego w sprawie sygn. akt II Ca 881/05, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 9 czerwca 2006 r., zasądzającego od powodaA. P.na rzecz pozwanegoK. J.kwotę 920,90 złotych;

2
wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 177/01, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 9 czerwca 2006 r., zasądzającego od powodaA. P.na rzecz pozwanegoK. J.kwotę 2.763,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 19 sierpnia 2004 r. do dnia zapłaty oraz zasądzającego od powódkiE. P.na rzecz pozwanegoK. J.kwotę 4.464,25 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 października 2001 r. do dnia zapłaty.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 roku Sąd Rejonowy w Lubartowie:

I
pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 177/01, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 9 czerwca 2006 r., w zakresie rozstrzygnięcia z punktu I, w części, tj. do kwoty 5.153,44 złotych, która w zakresie kwoty 5.028,67 złotych podlega zaliczeniu na skapitalizowane odsetki ustawowe od kwoty 4.464,25 złotych za okres od dnia 30 października 2001 r. do dnia 14 kwietnia 2010 r., a w zakresie kwoty 124,77 zł podlega zaliczeniu na niespłacony kapitał na dzień 14 kwietnia 2010 r. w kwocie 4.464,25 złotych;

II
pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 177/01, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w dniu 9 czerwca 2006 r,, w zakresie rozstrzygnięcia z punktu II, w części, tj. do kwoty 2.889,70 złotych, która w zakresie kwoty 1,903,10 złotych podlega zaliczeniu na skapitalizowane odsetki ustawowe od kwoty 2.763,00 złotych za okres od dnia 19 sierpnia 2004 r. do dnia 14 kwietnia 2010 r., w zakresie kwoty 232,02 zł podlega zaliczeniu na niespłacony kapitał na dzień 14 kwietnia 2010 r. w kwocie 2.763,00 złotych, w zakresie kwoty 31,55 złotych podlega zaliczeniu na skapitalizowane odsetki ustawowe od kwoty 2.530,98 złotych za okres od dnia 15 kwietnia 2010 r. do dnia 19 maja 2010 r. i w zakresie kwoty 723,03 zł podlega zaliczeniu na niespłacony kapitał na dzień 19 maja 2010 r. w kwocie 2.530,98 złotych;

III
oddalił powództwo w pozostałej części;

IV
koszty procesu miedzy stronami wzajemnie zniósł;

V
nieuiszczone wydatki postępowania pokryte tymczasowo z sum budżetowych Skarbu Państwa przejął na rachunek Skarbu Państwa;

VI
przyznał adwokatowiJ. P. (1)kwotę 1.476,00 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemuK. J.i kwotę tę nakazał wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Lubartowie.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia Sądu Rejonowego:
Na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wL.z dnia 20 lipca 1993 r. o zwrocie działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu w zamian za emeryturę,J. P. (2)nabyła własność nieruchomości siedliskowej oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której obecnie Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...).
J. P. (2)miała troje dzieci, tj.E. P.,D. J.iJ. P. (3). MężemE. P.jestA. P..J. P. (3)był mężemW. P.. MałżonkowieP.mieli dwoje dzieci, tzn.E. B.iM. M.. PozwanyK. J.jest synemD. J..
W dniu 25 lutego 1994 r.J. P. (2)darowała nieruchomość położoną wK.,Gmina U., oznaczoną według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...),E. P.iW. P.na współwłasność po ½ części, zastrzegając, iż przedmioty darowizny objęte będą wspólnością majątkową małżeńską obdarowanych i ich małżonków, czyliA. P.iJ. P. (3).J. P. (3)zmarł w dniu 14 marca 1999 r. Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 czerwca 1999 r. wydanym w sprawie sygn. akt II Ns 920/99 Sąd Rejonowy w Lublinie II Wydział Cywilny stwierdził, że spadek poJ. P. (3)na podstawie ustawy nabyły żonaW. P.i córki:M. M.iE. B.– po 1/3 części każda z nich wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym.
W rezultacie opisanych zdarzeń prawnych przedmiotowa nieruchomość położona wK., oznaczona według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...), stała się przedmiotem współwłasności powodówE. P.iA. P.w ½ części na zasadzie wspólności ustawowej,W. P.w 1/3 części,E. B.w 1/12 części iM. M.w 1/12 części.
J. P. (3)ożenił się w 1961 r., aE. P.wyszła za mąż w 1969 r. Oboje wyprowadzili się z domu rodzinnego wK.nadziałce numer (...). Na siedlisku mieszkałaJ. P. (2)z córkąD. J., a później także z wnukiemK. J.. Znajduje się tam dom mieszkalny oraz budynki gospodarcze. Parterowy dom mieszkalny składa się z kuchni, dwóch pokojów, łazienki, wnęki i korytarza. Budynki gospodarcze to obora i przylegająca do niej od strony wschodniej kuchnia letnia z gankiem.
Zamieszkujący na przedmiotowej nieruchomości pozwanyK. J.18 lat skończył w dniu(...).
W okresie od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r.K. J.i jego matkaD. J.korzystali wspólnie z prawie całej nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...), choć nie przysługiwał im żaden tytuł prawny do korzystania z tej nieruchomości. Zajmowali oni cały dom mieszkalny, całą oborę, ale bez letniej kuchni z gankiem, oraz cały teren posesji, z wyłączeniem jedynie jej pasa o szerokości około 20 metrów od strony zachodniej. Pomiędzy pozwanym i jego matką a współwłaścicielami nigdy nie doszło do żadnych uzgodnień dotyczących korzystania ze spornej nieruchomości. Przeciwko pozwanemu nie toczył się proces o nakazanie wydania siedliska ani o opróżnienie znajdujących się na nim budynku mieszkalnego i obory, aleW. P.iE. B.kilkakrotnie zwracały się ustnie do pozwanego, aby ten opuścił nieruchomość, którą zajmuje bezprawnie i zapłacił za bezumowne korzystanie z niej.K. J.jednak nic sobie z tego nie robił.
Wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...)w okresie od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r., uwzględniając zakres faktycznego korzystaniaK. J.iD. J., wynosiło 312,24 złotych miesięcznie.
W dniu 2 marca 2007 r.M. M.sprzedała swój udział wynoszący 1/12 części we współwłasności siedliska odziedziczonego po ojcuK. J., za zgodą pozostałych spadkobiercówJ. P. (3). Dopiero wtedyK. J.uzyskał tytuł prawny do korzystania z nieruchomości.
Po nabyciu przezK. J.udziału we współwłasności spornej nieruchomości, korzystanie z niej w kolejnym okresie objętym pozwem, czyli w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r., przedstawiało się tak samo jak w okresie od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r. Pozwany i jego matka korzystali wspólnie z prawie całej działki. Zajmowali oni cały dom mieszkalny, całą oborę, ale bez letniej kuchni z gankiem, oraz cały teren posesji, z wyłączeniem jedynie jej pasa za stodołą o szerokości około 20 metrów od strony zachodniej. Klucze do letniej kuchni posiadałyW. P.iE. B.. W pomieszczeniu tym znajdował się licznik energii elektrycznej, do którego podłączony był podlicznik w barakowozach stojących na sąsiedniej działce uprawianej przezW. P.iE. B.położonej zadziałką numer (...)w kierunku zachodnim. W razie takiej potrzebyW. P.wchodziła na sporną działkę i do letniej kuchni z pracownikami zakładu energetycznego w celu sprawdzenia stanu licznika. Ze wspomnianego pasa gruntu za stodołą o szerokości około 20 metrów od strony zachodniej cały czas korzystałyW. P.iE. B.. Początkowo na tym gruncie sadziły one kartofle, a potem uprawiały truskawki. Następnie grunt ten był przez nie wykorzystywany do składowania ściętych gałęzi drzew. Jeszcze w 2011 r. na gruncie, o którym mowa, leżały gałęzie złożone przez bratową powódki i jej córkę. W analizowanym tu okresie, tzn. od marca 2007 r. do lutego 2010 r.,K. J.nie był wzywany przez pozostałych współwłaścicieli do dopuszczenia do współposiadania. Jedynie pismem datowanym na dzień 20 sierpnia 2007 r., doręczonym w dniu 28 sierpnia 2007 r., pozwany został wezwany przezA. P.,E. P.,W. P.iE. B.do wydania nieruchomościE. B.i opuszczenia jej razem z matką. NatomiastD. J.oferowała ustnieW. P.możliwość zajęcia jednego pokoju od strony wschodniej w domu mieszkalnym. Ta ostatnia z propozycji nie skorzystała w obawie przed spodziewanymi utrudnieniami w korzystaniu z pokoju ze stronyD. J..
Roszczenia związane z posiadaniem spornej nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...)były przedmiotem wielu procesów, jakie przed tutejszym Sądem toczyły się od wielu lat pomiędzy powodami, pozwanym,D. J.,W. P.,E. B.iM. M., a także zarzutów potrącenia podnoszonych w toku tych procesów.
W sprawie sygn. akt I C 121/00 powodowieE. P.,A. P.,W. P.,E. B.iM. M.domagali się od pozwanejD. J.wydania im spornej nieruchomości oznaczonej jakodziałka numer (...). Wyrokiem z dnia 29 maja 2001 r. tutejszy Sąd nakazałD. J., aby wydała powodom nieruchomość objętą żądaniem pozwu za równoczesną zapłatą kwoty 10.000,00 złotych. W toku tego procesuD. J.zgłosiła zarzut zatrzymania, domagając się zasądzenia od powodów wartości dokonanych przez nią na nieruchomość nakładów. Powodowie natomiast zgłosili zarzut potrącenia należności z tytułu nakładów z wierzytelnością o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przezD. J.z nieruchomości. Zarzut potrącenia Sąd uznał za zasadny do kwoty 16.942,00 złotych za okres od 15 marca 1994 r. do 10 kwietnia 2001 r. Wyrok z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie sygn. akt I C 121/00 jest prawomocny.
W sprawie sygn. akt I C 152/04 powodowieE. P.,A. P.,W. P.,E. B.iM. M.wnieśli początkowo o zasądzenie od pozwanejD. J.kwoty 9.525,32 złotych tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie zdziałki numer (...)w okresie od 10 kwietnia 2001 r. do lipca 2004 r., przy czym w toku procesu powodowie, z wyjątkiemE. P., rozszerzyli powództwo do kwoty 20.411,72 złotych stanowiącej wynagrodzenie za bezumowne korzystanie zdziałki numer (...)w okresie do 27 września 2005 r. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2005 r. tutejszy Sąd zasądził odD. J.na rzecz powodówA. P.,W. P.,E. B.iM. M.solidarnie kwotę 16.744,00 złotych oraz na rzecz powódkiE. P.solidarnie z pozostałymi powodami kwotę 9.525,32 złotych, powyższe kwoty z ustawowymi odsetkami od dnia 17 listopada 2005 r. do dnia zapłaty, a w pozostałej części oddalił powództwo. Wskazane w wyroku kwoty zasądzone zostały odD. J.tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez nią zdziałki numer (...)w okresach objętych żądaniami powodów. Wyrok z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 152/04 jest prawomocny.
W sprawie egzekucyjnej sygn. akt Km 254/06 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Lubartowie toczącej się na wniosek wierzycielaW. P.przeciwko dłużnikowiD. J.na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 152/04 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, wyegzekwowano i przekazano wierzycielce kwotę 1.724,82 złotych. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2007 r. postępowanie egzekucyjne zakończono na podstawieart. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.Wskazany tytuł wykonawczy nie był podstawą prowadzenia żadnej innej egzekucji.
W sprawie sygn. akt I C 99/07 powódkaD. J.domagała się zasądzenia od pozwanychE. P.,A. P.,W. P.iE. B.stosownych kwot (początkowo odpowiednio 7.500,00 złotych, 10.000,00 złotych i 2.500,00 złotych) tytułem nakładów poczynionych nadziałkę numer (...). Pozwani zgłosili zarzut potrącenia należności powódki z tytułu nakładów z przysługującą im wierzytelnością w łącznej kwocie 5.431,25 złotych o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przezD. J.z nieruchomości w okresie od 1 grudnia 2005 r. do 28 lutego 2007 r. Zarzut potrącenia Sąd uznał za zasadny i w efekcie wyrokiem z dnia 19 maja 2009 r. powództwo oddalił. Wyrok ten jest prawomocny.
W sprawie sygn. akt I C 83/08 powodowieE. P.iA. P.domagali się od pozwanegoK. J.wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze spornej nieruchomości w okresie od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r. Roszczenie powodów Sąd uznał za uzasadnione odnośnie całego okresu objętego pozwem, choć częściowo zawyżone. Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009 r. tutejszy Sąd w punkcie I zasądził odK. J.na rzecz powodów kwotę 4.527,48 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 8 sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty, w punkcie II umorzył postępowanie w części, w punkcie III oddalił powództwo w części, w punkcie IV zasądził od powodów na rzecz pozwanego kwotę 1.752,00 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu, a w punkcie VI zasądził odK. J.na rzecz powodów kwotę 648,00 złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu. Wyrok z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I C 83/08 uprawomocnił się w dniu 29 stycznia 2010 r.
W dniu 5 marca 2010 r.K. J.reprezentowany przez pełnomocnika adwokataJ. P. (1), działającą w granicach uzyskanego umocowania, oświadczył, że dokonuje potrącenia zasądzonej na jego rzecz kwoty 1.752,00 złotych z punktu IV wyroku z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I C 83/08 z kwotą określoną w punkcie I tego wyroku oraz kwotą 648,00 złotych określoną w punkcie VI wyroku. OświadczenieK. J.o takiej treści dotarło do małżonkówP.i małżonkowieP.zapoznali się z jego treścią.
Ponadto przed Sądem Rejonowym w Lubartowie toczył się w sprawie sygn. akt I C 177/01 proces z powództwaK. J.przeciwkoE. P.,A. P.,W. P.,E. B.iM. M.o zachowek. Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2005 r. tutejszy Sąd w punkcie I zasądził od pozwanejE. P.na rzeczK. J.kwotę 4.464,25 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 30 października 2001 r. do dnia zapłaty, w punkcie II zasądził od pozwanegoA. P.na rzeczK. J.kwotę 2.763,00 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 19 sierpnia 2004 r. do dnia zapłaty, w punkcie III umorzył postępowanie w części, a w punkcie IV oddalił powództwo w pozostałej części. Po rozpoznaniu apelacji powodaK. J.od tego wyroku Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 zmienił zaskarżony wyrok w punkcie IV w ten sposób, że zasądził od pozwanegoA. P.na rzeczK. J.dodatkową kwotę 920,90 złotych. Ta ostatnia kwota zasądzona wyrokiem z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 została wyegzekwowana w sprawie egzekucyjnej sygn. akt Km 520/06 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Lubartowie.
W dniu 4 marca 2010 r.W. P.jako cedent iE. P.jako cesjonariusz zawarły umowę przelewu wierzytelności. W umowieW. P.oświadczyła, że w stosunku doK. J.przysługuje jej wierzytelność w kwocie 3.018,32 złotych z tytułu bezumownego korzystania przez dłużnika z nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...), za okres od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r. oraz wierzytelność w kwocie 4.740,00 złotych z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przez dłużnika w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r., który w tym czasie z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli korzystał z przedmiotowej nieruchomości, obliczona przy zastosowaniu stawki 395,00 złotych za jeden miesiąc i z uwzględnieniem wysokości udziałuW. P., i że przenosi te wierzytelności na cesjonariusza, aE. P.wyraziła na to zgodę.
W dniu 4 marca 2010 r.E. B.jako cedent iA. P.jako cesjonariusz zawarli umowę przelewu wierzytelności. W umowieE. B.oświadczyła, że w stosunku doK. J.przysługuje jej wierzytelność w kwocie 754,58 złotych z tytułu bezumownego korzystania przez dłużnika z nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...), za okres od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r. oraz wierzytelność w kwocie 1.185,00 złotych z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przez dłużnika w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r., który w tym czasie z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli korzystał z przedmiotowej nieruchomości, obliczona przy zastosowaniu stawki 395,00 złotych za jeden miesiąc i z uwzględnieniem wysokości udziałuE. B., i że przenosi te wierzytelności na cesjonariusza, aA. P.wyraził na to zgodę.
W dniu 12 kwietnia 2010 r.A. P.oświadczyłK. J., że dokonuje potrącenia wierzytelności przysługującejK. J.stwierdzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 177/01 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 (w wysokości 1.784,87 złotych) z przysługującą mu wierzytelnością wynikającą z wyroku z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I C 83/08 (w wysokości 2.163,35 złotych). Kwoty wierzytelności zostały przezA. P.obliczone z uwzględnieniem oświadczeniaK. J.o potrąceniu z dnia 5 marca 2010 r. OświadczenieA. P.zostało doręczone adresatowi w dniu 14 kwietnia 2010 r.
W dniu 12 kwietnia 2010 r.E. P.oświadczyłaK. J., że dokonuje potrącenia wierzytelności przysługującejK. J.stwierdzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 177/01 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 (w wysokości 6.731,33 złotych) z przysługującą jej wierzytelnością wynikającą z wyroku z dnia 29 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt I C 83/08 (w wysokości 2.163,35 złotych), a także z przysługującą jej wierzytelnością w kwocie 3.018,32 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezW. P.na jej rzecz cesji wierzytelności przysługującejW. P.wobecK. J.z tytułu bezumownego korzystania przez pozwanego z nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...), za okres od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r., jak również z przysługującą jej wierzytelnością w kwocie 4.740,00 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezW. P.na jej rzecz cesji wierzytelności przysługującejW. P.wobecK. J.z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przezK. J.ponad udział z opisanej nieruchomości za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r. Kwoty wierzytelności zostały przezE. P.obliczone z uwzględnieniem oświadczeniaK. J.o potrąceniu z dnia 5 marca 2010 r. OświadczenieE. P.zostało doręczone adresatowi w dniu 14 kwietnia 2010 r.
W dniu 17 maja 2010 r.A. P.oświadczyłK. J., że dokonuje potrącenia wierzytelności przysługującejK. J.stwierdzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 177/01 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 (w wysokości 1.784,87 złotych) z przysługującą mu wierzytelnością w kwocie 754,58 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezE. B.na jego rzecz cesji wierzytelności przysługującejE. B.wobecK. J.z tytułu bezumownego korzystania przez pozwanego z nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...), za okres od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r., a także z przysługującą mu wierzytelnością w kwocie 1.185,00 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezE. B.na jego rzecz cesji wierzytelności przysługującejE. B.wobecK. J.z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przezK. J.ponad udział z opisanej nieruchomości za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r. OświadczenieA. P.zostało doręczone adresatowi w dniu 19 maja 2010 r.
W dniu 17 maja 2010 r.E. P.oświadczyłaK. J., że dokonuje potrącenia wierzytelności przysługującejK. J.stwierdzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I C 177/01 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sygn. akt II Ca 881/05 (w wysokości 6.731,33 złotych) z przysługującą jej wierzytelnością w kwocie 3.018,32 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezW. P.na jej rzecz cesji wierzytelności przysługującejW. P.wobecK. J.z tytułu bezumownego korzystania przez pozwanego z nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jakodziałka numer (...)o powierzchni 0,14 ha, położonej wK.,Gmina U., dla której Sąd Rejonowy w Lubartowie prowadziksięgę wieczystą KW Nr (...), za okres od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r., jak również z przysługującą jej wierzytelnością w kwocie 4.740,00 złotych wynikającą z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezW. P.na jej rzecz cesji wierzytelności przysługującejW. P.wobecK. J.z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przezK. J.ponad udział z opisanej nieruchomości za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r. OświadczenieE. P.zostało doręczone adresatowi w dniu 19 maja 2010 r.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych w uzasadnieniu dowodów.
Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazałart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., który stanowi, że  dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie.
Powodowie twierdzili, że ich zobowiązania wobecK. J.stwierdzone tytułem wykonawczym w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2006 r. wydanego w sprawie sygn. akt II Ca 881/05, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 9 czerwca 2006 r., oraz wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 r. wydanego w sprawie sygn. akt I C 177/01, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 9 czerwca 2006 r. wygasły wobec złożenia po powstaniu tytułu wykonawczego oświadczeń o potrąceniu.
Sąd Rejonowy uznał, że rozpoznawane powództwo zasługuje na uwzględnienie w części. Mianowicie uznał, że doszło w świetleart. 498 k.c.iart. 224 § 2 k.c.w zw. zart.225 k.c.w zw. zart. 230 k.c.do skutecznego potrącenia przezA. P.iE. P.wierzytelności wynikających z dokonanej w dniu 4 marca 2010 r. przezE. B.iW. P.na ich rzecz cesji wierzytelności przysługujących wobecK. J.z tytułu bezumownego korzystania przez pozwanego ze spornej nieruchomości w okresie od kwietnia 2002 r. do stycznia 2007 r. oraz wierzytelności w kwotach po 2135 zł 12 gr wynikających z wyroku z dnia 29 grudnia 2009 roku w sprawie.
W wyniku powyższego w ocenie Sądu Rejonowego wygasła część zobowiązań powodów stwierdzonych tytułem wykonawczym w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Lubartowie z dnia 23 sierpnia 2005 roku w sprawie I C 177/01, co skutkowało częściowym pozbawieniem wykonalności tego tytułu w zakresie wskazanym w punktach I. i II. wyroku Sądu Rejowego z dnia 25 lutego 2013 roku.
Natomiast Sąd Rejonowy uznał, żeW. P.iE. B.nie przysługiwały wobec pozwanego wierzytelności z tytułu rozliczenia korzyści uzyskanych przezK. J.ponad udział z opisanej nieruchomości za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r.
Sad Rejonowy zaznaczył, że podstawą prawną roszczenia jednego współwłaściciela przeciwko innemu współwłaścicielowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli jest przepisart. 206 k.c., który stanowi, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. W tym względzie odwołał się do uzasadnienia uchwały z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt III CZP 3/08, w którym Sąd Najwyższy wyjaśnił, że korzystanie przez jednego współwłaściciela z całej rzeczy wspólnej bez respektowania uprawnienia drugiego współwłaściciela do takiego samego korzystania z niej powinno uzasadniać nie tylko nakazanie pozwanemu dopuszczenie do współposiadania na zasadach określonych wart. 206 k.c., ale i zasądzenie od jednego na rzecz drugiego współwłaściciela na podstawieart. 224 § 2 lub art. 224 § 2w związku zart. 225 k.c.wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wspólnej w zakresie, do którego nie uprawniaart. 206 k.c.
Natomiast we wskazanym okresieW. P.iE. B.wykonywały współposiadanie spornej nieruchomości w miejscowościK.. Uprawiały one zachodni pas nieruchomości, a poza tym dysponowały letnią kuchnią. Ponadto trudno mówić o tym, by w tym przypadkuK. J.korzystał z nieruchomości bez respektowania uprawnieniaW. P.iE. B.do takiego samego korzystania. Ciotka pozwanego i jej córka nigdy nie domagały się od niego w analizowanym okresie dopuszczenia do współposiadania, aD. J.proponowała im korzystanie z pokoju w domu mieszkalnym.
Skoro więcW. P.iE. B.nie przysługiwały wobec pozwanego wierzytelności o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej w sposób wykluczający jej współposiadanie za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r., to powodowie nie nabyli tych wierzytelności w drodze cesji, a zatem złożone przez nich oświadczenia o potrąceniu w tym zakresie były nieskuteczne, co uzasadniało oddalenie powództwa w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu Sąd uzasadnił przepisemart. 100 k.p.c.
Apelację od tego wyroku wnieśli powodowieE. P.iA. P., którzy zaskarżyli wyżej wymieniony wyrok w punkcie III. w całości w zakresie oddalającym powództwo, i zarzucili:
1. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:
-W. P.iE. B.nigdy nie domagały się od pozwanegoK. J.w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r. dopuszczenia do współposiadania działki gruntu o nr(...)położonej w miejscowościK.,
-W. P.iE. B.w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r. wykonywały współposiadanie spornej nieruchomości, uprawiały zachodni pas nieruchomości oraz dysponowały letnią kuchnią,
-W. P.iE. B.nie przysługiwały wobec pozwanego wierzytelności o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej w sposób wykluczający jej współposiadanie za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r.
Wskazując na powyższe zarzuty powodowie wnieśli o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w pkt III poprzez uwzględnienie powództwa w całości,
- zmianę zaskarżonego wyroku w pkt IV poprzez zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania za pierwszą instancję oraz postępowania apelacyjnego według norm prawem przepisanych - w przypadku zasadności zarzutów apelacyjnych.
W razie zaistnienia przesłanek określonych wart. 386 § 4 kodeksu postępowania cywilnegownieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów dotychczasowego postępowania.
Na rozprawie odwoławczej pełnomocnik powodów popierał apelację, zaś pełnomocnik pozwanego wnosiła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów pomocy prawnej.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja powodów jako bezzasadna podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy podziela i uznaje za swoje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, ponieważ ustalenia te znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, ocenionym przez ten Sąd w granicach zakreślonych przepisemart. 233 § 1 k.p.c.Dotyczy to także kwestionowanych w apelacji ustaleń, żeW. P.iE. B.nigdy nie domagały się od pozwanegoK. J.w okresie od marca 2007 r. do lutego 2010 r. dopuszczenia do współposiadania działki gruntu o nr(...)położonej w miejscowościK., jak też że współposiadały w tym okresie część spornej nieruchomości (pas gruntu i letnią kuchnię).
Wywody apelacji w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie.
Jeżeli chodzi o powoływane w apelacji pismo z dnia 20 sierpnia 2007 roku nie zmierzało ono bynajmniej do dopuszczeniaW. P.iE. B.do współposiadania, a wprost dotyczyło wydania całej nieruchomościE. B.i całkowitego opuszczenia nieruchomości przezK. J., które to żądanie skierowane wobec współwłaściciela nieruchomości nie miało żadnego uzasadnienia. Brak intencji współposiadania domu potwierdza także fakt, że współwłaścicielki te nie skorzystały z propozycji objęcia w posiadanie jednego z pokoi w domu, co wprost przyznałaW. P.(k.157).
Okoliczność posiadania przezW. P.iE. B.części spornej nieruchomości wynika nie tylko z twierdzeń pozwanego i jego matkiD. J., ale została przyznana przez obie współwłaścicielki w toku składnych zeznań. ZarównoW. P.(k.157), jak iE. B.(k.157v) wskazały, że mają klucze do przybudówki (czyli letniej kuchni), aJ.nie mają klucza. Podobnie jeśli chodzi o pas gruntu za stodołą, toW. P.przyznała, że uprawiali tam truskawki, ziemniaki, a teraz zięć (czyli mążE. B.) złożył tam wycięte drzewa (k.190).
Można dodać, że posiadanie kluczy od budynku daje faktyczną władzę nad tą rzeczą i jest jednoznaczne z jego posiadaniem. Natomiast nie ma znaczenia czy i jak współwłaścicielki korzystały z niego, była to ich decyzja. Podobnie jedynie ich wyborem było zaprzestanie czynnej uprawy pasa gruntu pozostającego w ich posiadaniu.
Brak jest jakichkolwiek dowodów jakoby pozwany, odkąd został współwłaścicielem, uniemożliwiał im korzystanie z przedmiotowego budynku, czy uprawianego pasa gruntu. W toku postępowania nie zostały przytoczone żadne konkretne sytuacje tego rodzaju, także w apelacji nie wskazano zdarzeń i dowodów, które miałyby to potwierdzać. Można dodać, żeW. P.wręcz zeznała, że może wejść do pomieszczenia gdzie jest licznik, ale nie wchodzi, bo nie ma potrzeby (k.156v), natomiast od 5 lat nic nie robią na działce, bo nie można tam wjechać aby zaorać, a poza tym to się nie opłaci (k.190).
W konsekwencji powyższego trafne było także stanowisko Sądu Rejonowego, żeW. P.iE. B.nie przysługiwały wobec pozwanego roszczenia z tytułu czerpania korzyści z korzystania z rzeczy wspólnej –działki nr (...)wK.za okres od marca 2007 r. do lutego 2010 r.
Sąd Okręgowy podziela argumentację Sądu Rejonowego w tym względzie, że nie ma podstaw do przyjęcia jakobyK. J.korzystał z nieruchomości bez respektowania uprawnieniaW. P.iE. B., skoro we wskazanym okresieW. P.iE. B.wykonywały współposiadanie spornej nieruchomości (wykorzystywały one zachodni pas nieruchomości, a poza tym dysponowały letnią kuchnią) a nie zdecydowały się na skorzystanie z proponowanego do użytku pokoju w domu.
Można dodać, że z uzasadnienia apelacji wynika, iż zdaniem strony powodowej nie jest w ogóle możliwe wspólne posiadanie domu, co także przemawia za tym, że pozwany nie korzystał z nieruchomości z naruszeniem praw współwłaścicielek, a wykonywał swoje prawa zart. 206 k.c., skoro przepis ten przewiduje uprawnienie do współposiadania jedynie jeśli daje się to pogodzić z ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.
Jeśli np. z uwagi na charakter danej rzeczy wspólnej nie jest możliwe jej współposiadanie, to współwłaściciele winni realizować swoje uprawnienia raczej domagając się zniesienia współwłasności skoro nie mogą z niej wspólnie korzystać.
Z powyższych względów skoro roszczenia z tego tytułu nie istniały, nie mogły być nabyte przez powodów ani przedstawione do potrącenia i nie doszło do umorzenia wierzytelności pozwanego objętych tytułami wykonawczymi, których dotyczy pozew (art. 498 § 1 i 2 k.c.), co skutkowało częściowym oddaleniem powództwa i oddaleniem apelacji na mocyart. 385 k.p.c.
Niezależnie od tego należy wskazać, że warunkiem skutecznego przedstawienia wierzytelności do potrącenia jest jej wymagalność (art. 498 § 1 k.c.). Dopiero gdy wierzytelność przedstawiana do potrącenia jest wymagalna oświadczenie o potrąceniu wywoła skutek w postaci umorzenia wierzytelności.
Należności z tytułu korzyści za korzystanie z rzeczy wspólnej tzw. ponad udział należą do zobowiązań bezterminowych (przy których termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania), które stają się wymagalne dopiero po podjęciu przez wierzyciela określonej czynności – wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.).
W niniejszym przypadku brak jest danych żebyW. P.,E. B., czy też powodowie (przed złożeniem oświadczenia o potrąceniu) wzywali pozwanegoK. J.do zapłaty kwot z tytułu korzystania z nieruchomości za okres od marca 2007 roku do lutego 2010 roku, a tym samym żeby ta wierzytelność stała się wymagalna. W konsekwencji oświadczenia o potrąceniu złożone przez stronę powodową w pismach z dnia 17 maja 2010 roku i tak nie wywołałyby skutku prawnego w postaci umorzenia wierzytelności (nawet gdyby ich wierzytelność istniała) z uwagi na brak wymagalności wierzytelności strony powodowej przedstawionej do potrącenia.
Także to uzasadniało oddalenie apelacji powodów jako bezzasadnej.
Na mocyart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zasądził tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję od powodów (proporcjonalnie do wartości przedmiotu zaskarżenia każdego z nich) na rzecz pozwanego łącznie kwotę 600 zł stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości wynikającej z§ 6 pkt 4w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.