Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 772/13
Data wyroku: 2014-03-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Białecka, Gabriela Horodnicka – Stelmaszczuk, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Renta
Podstawa prawna: art. 57-58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 772/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Białecka

Sędziowie:

SSA Romana Mrotek (spr.)
del. SSO Gabriela Horodnicka – Stelmaszczuk

Protokolant:

sekr. sąd. Karolina Popowicz

po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. w Szczecinie
sprawyM. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji ubezpieczonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt VII U 2320/12

1
oddala apelację,

2
przyznaje radcy prawnemuR. Ś.od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Szczecnie kwotę 120 (sto dwadzieścia złotych) powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej ubezpieczonemu z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Romana Mrotek  SSA Barbara Białecka del. SSO Gabriela Horodnicka
– Stelmaszczuk

Sygn. akt III AUa 772/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 1.03.2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.odmówiłM. P.przyznania prawa do rentyz tytułu niezdolności do pracy.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony podniósł, że w 1994r. uległ wypadkowiw drodze ze szkoły do domu i od 16 roku życia jest osobą niepełnosprawną. W momencie zdarzenia był uczniem szkoły podstawowej, nie miał możliwości uzyskania wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie i wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił żadnych okresów składkowychi nieskładkowych.
Na rozprawie z dnia 23.04.2013r. ubezpieczony podał, że domaga się prawado renty z tytułu niezdolności do pracy ze względu na brak słuchu, utratę węchuod dnia wypadku, który miał miejsce w październiku 1994r. Nadto jest alkoholikiem i ma padaczkę alkoholową, choć też przeszedł terapię odwykową. Pierwsze jego zatrudnienie było w zakładzie karnym w 2003r.; do tego czasu nie uczył się,nie pracował i nie zdobył zawodu (k.93-94).
W toku procesu pełnomocnik ubezpieczonego wskazał brakujące okresy zatrudnienia ubezpieczonego i wyjaśnił, że do pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonego doszło w okresie zatrudnienia, tj. 1.05.2007r. – 16.10.2007r., w wyniku czego orzeczeniem z dnia 16.10.2007r. zakwalifikowano ubezpieczonego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W przypadku powstania niezdolności do pracy przed 20 rokiem życia, jak to ma miejsce w przypadku ubezpieczonego, wystarczy rok okresów składkowych i nieskładkowych Pełnomocnik ubezpieczonego wniósł zatem o przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (k.75 -83 i k. 103).
Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 7.06.2013 roku oddalił odwołanie ubezpieczonego (pkt I orzeczenia) i rozstrzygnął o kosztach zastępstwa procesowego z urzędu (pkt II wyroku).
Z ustaleń przyjętych w tej sprawie wynika, żeM. P.urodził się(...)roku, nie posiada wyuczonego zawodu. W dniu 12 października 1994 roku podczas powrotu ze szkoły do domu uległ wypadkowi komunikacyjnemu. Ubezpieczony od 2003 roku do marca 2011 roku przebywał z przerwami w zakładzie karnym, gdzie odbywał kary pozbawienia wolności. W trakcie pobytów w zakładzie karnym pracował : od 18 grudnia 2003 roku do 30 kwietnia 2004 roku, od 5 czerwca 2004 roku do 2 września 2004 roku, od 1 maja 2007 roku do 16 października 2007 roku, co po zsumowaniu tych okresów daje łącznie rok i 27 dni okresów ubezpieczenia.
W oparciu o tak poczynione ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał,że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i wskazując na treśćart. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2013 roku, poz. 1140, ze zm.) - zwaną dalej ustawą emerytalną - jednocześnie przytoczył ich treść. Sąd meriti wskazał,że prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy związane jest z ubezpieczeniem rentowym, które obejmuje ryzyko powstania niezdolności do pracy. Dlatego został wprowadzony wymóg posiadania odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia przed zdarzeniem, w następstwie którego powstaje prawo do świadczeń z tego ubezpieczenia. Wymagany okres ubezpieczenia wymieniony w art. 58 ust.1 ustawy emerytalnej uzależniony jest od wieku, w którym ubezpieczony stał się niezdolny do pracy. Okres ten wynosi:
1 rok – jeśli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
2 lata – jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat,
3 lata – jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat,
4 lata – jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat,
5 lat – jeśli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
W przypadku więc powstania niezdolności do pracy przed ukończeniem 20 lat, wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi rok (pkt 1), a w przypadku,gdy niezdolność do pracy powstała po ukończeniu np. 30 lat, okres ten wynosi 5 lat (pkt 5). Zróżnicowanie to wynika z obiektywnych możliwości objęcia ubezpieczeniem społecznym, które może nastąpić najwcześniej po osiągnięciu wieku, w którym można rozpocząć zatrudnienie (16 lat) lub po ukończeniu nauki. Ustawodawca przyjął bowiem, że okres ubezpieczenia (łącznie z okresami nieskładkowymi) dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy przed ukończeniem 20 lat wynosi minimum 1 rok. Jeżeli ubezpieczony ma taki okres składkowy i nieskładkowy wymagany jest dodatkowy warunek powstania niezdolności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu, a zatem niekoniecznie w okresie ubezpieczenia.
Jeśli ubezpieczony nie osiągnął wyżej podanego okresu składkowego i nieskładkowego uzależnionego od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy, to warunek posiadania tego okresu uważa się za spełniony, jeżeli został on zgłoszony do ubezpieczenia społecznego: przed ukończeniem 18 lat życia, albo w ciągu6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub szkole wyższej raz do dnia powstania niezdolności do pracy miał, bez przerwy, bądźz przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe art.58 ust.3 cyt. wyżej ustawy. Warunek dotyczący posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego nie jest wymagany w sytuacji, gdy niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu skutków wypadku w drodze do pracy lubz pracy zaistniałego po dniu 31 grudnia 2002 r., prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje również w przypadku, gdy ubezpieczony nie udowodnił wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego.
Sąd meriti dokonując ustaleń w przedmiocie oceny, czy został spełniony warunek udowodnienia okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze wymaganymdo nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, oparł się na dostarczonejdo sądu przez ubezpieczonego dokumentacji - zaświadczeniach o wykonywaniu pracy wystawionych przez pracodawcę wnioskodawcy - Zakład Karny wG.i ustalił na tej podstawie, żeM. P.podczas odbywania kary wolności przepracował łącznie 1 rok i 27 dni i w takim wymiarze wykazał okres ubezpieczenia.
W wyniku dokonanych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, iż ubezpieczony nie spełnia warunku z art. 58 ust 1 pkt 1 cytowanej ustawy, jak również z art.58 ust.2 cyt. ustawy. Okresy wykazane ww. dokumentacją nie dają podstaw do zmiany zaskarżonej decyzjiw kierunku postulowanym przez ubezpieczonego.M. P.legitymuje się udokumentowanym stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 1 roku i 27 dni, ale staż ten nie został osiągnięty przez ubezpieczonego przed ukończeniem przez niego20 roku życia, tj. przed 5 kwietnia 1998 roku. Zgodnie bowiem z zaświadczeniami zakładu karnego, ubezpieczony pierwsze zatrudnienie podjął dopiero w grudniu 2003 roku, a zatem już po ukończeniu 25 lat.
Wobec ustalenia, że ubezpieczony nie spełnił przesłanki posiadania stażu ubezpieczeniowego niezbędnego do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy zbędne stało się dopuszczenie dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu neurologii, laryngologii, chirurgii i psychiatrii na okoliczność, że ubezpieczony jest całkowicie niezdolny do pracy przed ukończeniem 18 roku życia oraz na okoliczność pogorszenia się jego stanu zdrowia w okresie podjęcia zatrudnienie, która to okoliczność w sytuacji gdy całkowita niezdolność do pracy powstała przed 18-tym rokiem życia stanowi przesłankę uzyskania prawa do renty, oraz zwrócenie się do placówek medycznych o dokumentację medyczną dla wykonania tej opinii.
Z tych przyczyn, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie ubezpieczonego.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zaskarżył całości ubezpieczony wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancjido ponownego rozpoznania.
Rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego apelujący zarzucił następujące uchybienia:

1
naruszenie prawa materialnego, to jest art. 58 ust. 1 pkt. 1 ustawy emerytalnej skutkujące naruszeniemart. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejpoprzez błędną wykładnię art. 58 ust. 1 pkt. 1 cyt. wyżej ustawy polegającą na przyjęciu,że w sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat, warunek uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w postaci posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego (art. 57 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy) wynoszącego 1 rok musi być spełniony już przed ukończeniem przez ubezpieczonego 20 lat, gdy tymczasem wykładnia ta nie znajduje normatywnego uzasadnienia zarówno w literalnym brzmieniu art. 58 ust. 1 pkt. 1 cyt. ustawy, jak również w treściart. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż jej zastosowanie przez SądI instancji bezpodstawnie ograniczyło konstytucyjne prawo obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo (art. 67 ust. 1 KonstytucjiRzeczypospolitej),

2
naruszenie przepisu postępowania to jestart. 227 k.p.c.poprzez bezzasadne(na skutek błędnego ustalenia, że ubezpieczony nie spełnił przesłanki posiadania stażu ubezpieczeniowego niezbędnego do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolnoścido pracy) uznanie przez Sąd I instancji za zbędne dopuszczenie zawnioskowanego dowodu z opinii biegłych sądowych w zakresie neurologii, laryngologii, chirurgiii psychiatrii, a w konsekwencji bezzasadne oddalenie tego wniosku dowodowego.

Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji w całości.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wyprowadził z nich należycie uzasadnione wnioski, które następnie stały się podstawą do wydania orzeczenia przez Sąd Apelacyjny bez potrzeby ich uzupełniania bądź korygowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego oraz dokonał wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd I Instancji wskazał dowody, w oparciu o które zrekonstruował stan faktyczny, dokonał ich oceny przez pryzmat wiarygodności i mocy dowodowej, nie przekraczając przy tym zasady swobodnej sędziowskiej oceny dowodów.
Przepisart. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychuzależnia prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od spełnienia trzech warunków. Pierwszym z nich jest niezdolność do pracy (pkt 1), drugim posiadanie wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego (pkt 2), a trzecim powstanie niezdolności do pracy w okresie ubezpieczenia lub w jednym z wyszczególnionych wyczerpująco okresów nieskładkowych albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy do ustania tych okresów (pkt 3). Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy związane jest z ubezpieczeniem rentowym, które obejmuje ryzyko powstania niezdolności do pracy. Dlatego został wprowadzony wymóg posiadania odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia przed zdarzeniem, w następstwie którego powstaje prawo do świadczeń z tego ubezpieczenia. Wymagany okres ubezpieczenia wymieniony wart. 58 ust. 1uzależniony jest od wieku, w którym ubezpieczony stał się niezdolny do pracy. I tak, w przypadku powstania niezdolności do pracy przed ukończeniem 20 lat wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi 1 rok (pkt 1), a w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała po ukończeniu 30 lat, okres ten wynosi 5 lat (pkt 5). Zróżnicowanie to wynika z obiektywnych możliwości objęcia ubezpieczeniem społecznym, które może nastąpić najwcześniej po osiągnięciu wieku, w którym można rozpocząć zatrudnienie (16 lat), lub po ukończeniu nauki. Ustawodawca przyjął, że okres ubezpieczenia (łącznie z okresami nieskładkowymi) dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy przed ukończeniem 20 lat wynosi minimum 1 rok. Jeżeli ubezpieczony ma taki okres składkowy i nieskładkowy wymagany jest dodatkowy warunek powstania niezdolności do pracy w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu, a zatem niekoniecznie w okresie ubezpieczenia.
Spełnienie warunku posiadania wymaganego okresu ubezpieczenia może być niemożliwe z przyczyn obiektywnych, gdy ubezpieczony podejmie zatrudnienie lub inną działalność rodzącą obowiązek ubezpieczenia społecznego kiedy jest już do tego zdolny (po osiągnięciu określonego wieku lub ukończeniu szkoły), a stanie się niezdolnym do pracy w krótkim czasie po objęciu go ubezpieczeniem. Taką sytuację przewiduje przepis art. 58 ust. 3, który stanowi, że jeżeli ubezpieczony nie osiągnął okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w ust. 1, warunek posiadania wymaganego okresu uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezdolności do pracy miał bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe. Chodzi tu o sytuacje, w których objęcie ubezpieczeniem nastąpiło bezpośrednio po tym, gdy zaistniała taka możliwość (w przypadku osoby, która nie pobierała nauki, przed ukończeniem 18 lat, a w przypadku osoby uczącej się - po ukończeniu szkoły) i z powodu powstania niezdolności do pracy ubezpieczenie nie mogło być kontynuowane. Zakłada się tu, że zamiarem ubezpieczonego było kontynuowanie ubezpieczenia lecz w trakcie jego trwania wystąpiło ryzyko ubezpieczeniowe - powstanie niezdolności do pracy. Wynika to ze sformułowania - do dnia powstania niezdolności do pracy miał okresy składkowe i nieskładkowe, co sugeruje, że okres składkowy lub nieskładkowy musi trwać do dnia powstania niezdolności do pracy. W dalszej części przepisu zawarte jest zastrzeżenie, że okresy te muszą trwać nieprzerwanie lub z krótkimi przerwami (do 6 miesięcy). Dopuszcza się zatem przerwy w ubezpieczeniu, które mogą być potrzebne na poszukiwanie pracy lub rozpoczęcie innej działalności.
Aby otrzymać świadczenie, ubezpieczony powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat ((...)) albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub wyższej (ubezpieczony ukończył szkołę podstawową 25.06.1996r. – przepis nie dotyczy osób, które ukończyły tylko szkołę podstawową) oraz do dnia powstania niezdolności do pracy miał okresy składkowe i nieskładkowe. Te założenia (art. 58 ust. 2 ) ubezpieczonego nie dotyczą, gdyż nie został zgłoszony do ubezpieczenia przez ukończeniem 18 lat, a pierwszą pracę podjął dopiero w zakładzie karnym mając 25 lat. Z kolei przepis art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy miałby zastosowanie do ubezpieczonego, gdyby wnioskodawca miał 1 rok przepracowany do ukończenia 20 roku życia (tj. do dnia(...)), pod warunkiem że niezdolność powstałaby w czasie ubezpieczenia lub w ciągu 18 miesięcy od jego ustania. Przepis ten dotyczy osób, które – jak ubezpieczony – po ukończeniu szkoły podstawowej nie podjęły dalszej nauki, a zatem miały możliwość wypracowania 1 roku do momentu ukończenia 20 lat życia.
Zgodnie bowiem z art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej rentę z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
jest niezdolny do pracy,

2
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3
niezdolność do pracy powstała w okresie m.in. ubezpieczenia (zatrudnienia, a po rozwiązaniu stosunku pracy jeszcze w okresie pobierania zasiłku chorobowego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu.

Na podstawie art. 58 ust. 1 cyt. ustawy warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2
- ppkt 1 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej rok - jeżeli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20 lat,
- ppkt 2 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 2 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat,
- ppkt 3 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 3 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat,
- ppkt 4 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 4 lata – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat,
- ppkt 5 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.
Zgodnie z art. 58 ust. 2 cyt. ustawy okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia
- przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub
- przed dniem powstania niezdolności do pracy.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu Okręgowego odpowiada w pełni prawu. W systemie ubezpieczeń społecznych funkcjonuje ryzyko ubezpieczeniowe z wystąpieniem którego związane jest zabezpieczenie rentowe, pod warunkiem wszakże, że były opłacane składki na to ubezpieczenie, ewentualnie,że były to takie okresy, z którymi jest zachowane uprawnienie rentowe, choć nie były opłacane składki. Jeżeli ubezpieczony miał stać się niezdolny do pracy (choćby częściowo), przed ukończeniem 20 roku życia, to powinien wykazać posiadanie w tym okresie co najmniej rocznego okresu ubezpieczeniowego, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Za niedopuszczalną należy uznać wykładnię polegającą na rozdzieleniu zdarzania ubezpieczeniowego (niezdolności do pracy) z pozostałymi przesłankami ustawowymi, tj. bez osiągnięcia minimalnego stażu ubezpieczeniowego (art. 58 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy), jak też z powstaniem niezdolności do pracy w okresie zatrudnienia lub po jego ustaniu lub w zakresie z art. 57 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy.
Należy podnieść, iż zgodnie zart. 67 ust. 1 Konstytucji RPobywatel ma prawodo zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Ustawa emerytalna wyraźni zaś określa, jakie warunki winien spełnić wnioskodawca ubiegający się o prawo do renty. Wyżej wskazane ustawowe przesłanki ubezpieczony musi jednak spełnić łącznie, nie zaś niektóre czy wybrane przez niego, bez wymaganego powiązania czasowego, wynikającego z treści art. 58 ust. 2 cyt. ustawy. W analizowanym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony nie posiada wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych przed zgłoszeniem wniosku o rentę ani przed ewentualnym pogorszeniem stanu zdrowia w 2007r. (od kiedy datuje się niepełnosprawność), nie spełnia również co najmniej rocznego stażu ubezpieczeniowego jeżeli niezdolność do pracy powstała przed 20 rokiem życia. Niezdolność do pracy – jeżeli powstała w 1994r. - nie powstała w okresie zatrudnienia lub pozostałych okresach, czy w ciągu 18 miesięcy od ich ustania, zgodnie z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Przyjmując nadto możliwość wniesienia powstałej w 1994r. niezdolności do pracy do zatrudnienia (okres od 2003r. do 2007r.) należałoby wykazać pogorszenie stanu zdrowia w czasie zatrudnienia w ciągu 18 miesięcy od jego ustania. Wówczas jednak (lata 2003-2007) wymagany próg okresów składkowych i nieskładkowych byłby wyższy niż 1 rok, bowiem w latach 2003-2007 ubezpieczony miał ponad 25 lat. Nie ma zatem mowy o naruszeniu prawa ubezpieczonego do konstytucyjnie zagwarantowanego zabezpieczenia społecznego na wypadek niezdolności do pracy, gdyż ubezpieczony nie spełnił warunków określonych w ustawie, od których uzależnione jest to zabezpieczenie. Należy przy tym wyraźnie odróżnić prawo do renty, od innego rodzaju zabezpieczenia społecznego, jakim jest pomoc socjalna w przypadku bezrobocia, czy stanu ubóstwa. Renta z tytułu niezdolności do pracy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, a jej przyznanie jest możliwe dopiero po spełnieniu wszystkich, a nie tylko niektórych, ustawowych przesłanek o jakich mowa w art. 57 ust. 1 cyt. ustawy.
Jak wynika z powyższegoM. P.nie spełnił wszystkich łącznie ustawowych warunków, niezbędnych dla uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził brak podstaw do przeprowadzania dowodu z opinii biegłych sądowych na okoliczność stanu jego zdrowia w zakresie niezdolności do pracy, a w konsekwencji przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Niezasadny jest zarzut pkt 2 apelacji, zwłaszcza, że powoływane jako dowody niezdolności do pracy orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie przesądzają o niezdolności do pracy, gdyż służą one do innego celu niż nabycie na jego podstawie świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Wydawane są bowiem na podstawie ustawy, która nie ma zastosowania przy ustaleniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a zatem nie mogą stanowić podstawy, w oparciu o którą uzasadnione jest przyjęcie, że ubezpieczony stał się w dacie w nich wskazanej niezdolny do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi przez niego kwalifikacjami zawodowymi (tak też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010r., sygn. II UK 154/09, niepubl., LEX nr 583803). Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, nawet znacznym, nie jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do pracy jako przesłance prawa do renty z ustawy emerytalnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2011r., sygn. II UK 269/10, niepubl., LEX nr 794791).
W powyższym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację, jako niezasadną. Rozstrzygając zaś na podstawieart. 108 § 1 zdanie 1 k.p.c.,w punkcie 2 sentencji wyroku, o kosztach postępowania apelacyjnego, w związkuz wnioskiem pełnomocnika procesowego z urzędu, przyznał na jego rzecz od Skarbu Państwa kwotę 120 zł, zwiększoną o 23 % tytułem podatku od towarów i usług, mając też na względzie regulacje § 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 11 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 –ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity : Dz. U z 2013r., poz. 490).

SSA Romana Mrotek  SSA Barbara Białecka del. SSO Gabriela Horodnicka
– Stelmaszczuk