Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 178/14
Data wyroku: 2014-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zbigniew Kapiński, Maria Mrozik-Sztykiel, Barbara Lubańska-Mazurkiewicz
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: art.552§1kk

Sygn. akt II AKa 178/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 września 2014r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Maria Mrozik-Sztykiel

    Sędziowie: SA – Barbara Lubańska-Mazurkiewicz

SA – Zbigniew Kapiński (spr.)
Protokolant: – st. sekr. sąd. Anna Grajber
przy udziale Prokuratora Jerzego Mierzewskiego
po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r.
sprawyR. B.
przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za poniesioną szkodęi zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z pozbawienia wolnościw sprawie b. Sądu Wojewódzkiego w Warszawie sygn. akt IV K dor. 166/82
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcyi prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt  VIII Ko 693/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w zakresie pkt I w ten sposób, że zasądzoną od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia kwotę obniża do 110.000 (stu dziesięciu tysięcy) złotych i wydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym w tym zakresie obciąża Skarb Państwa;

II
uchyla zaskarżony wyrok w zakresie pkt II i sprawę z wnioskuR. B.o zasądzenie odszkodowania przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawieart. 552 § 1 k.p.k.iart. 554 § 2 k.p.k.:

I
zasądził od Skarbu Państwa na rzeczR. B.kwotę 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

II
w pozostałej części wniosek oddalił;

III
kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez pełnomocnika wnioskodawcyR. B.oraz przez prokuratora.
Pełnomocnik wnioskodawcy zaskarżając wyrok w części oddalającej wniosek o przyznanie odszkodowania w kwocie 90. 000 zł (pkt II wyroku), na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.w zw. zart. 438 pkt 3 k.p.k.skarżonemu wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na dowolnym ustaleniu, że okres pozbawiony wolności nie miał wpływu na stan majątkowy wnioskodawcy, co skutkowało niezastosowaniem w drodze analogiiart. 322 k.p.c.tj. brakiem zasądzenia tytułem odszkodowania odpowiedniej sumy według oceny opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 i 2 k.p.k.wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzeczR. B.również kwoty 90.000 zł tytułem odszkodowania z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Wnosił również o pozostawienie pozostałych punktów wyroku.
Natomiast prokurator na podstawieart. 425 § 2 i 444 k.p.k.zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej zadośćuczynienia na niekorzyśćR. B..
Na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił:
- obrazę przepisów postępowania tj.art. 321 § 1 k.p.c., która miała wpływ na treść orzeczenia, polegającą na orzeczeniu wysokości zadośćuczynienia ponad żądanie wnioskodawcy.
W oparciu o przepisyart. 427 § 1 i art. 438 k.p.k.wnosił o: zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz wnioskodawcy tytułem zadośćuczynienia kwoty 110.000 zł.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wniesiona przez prokuratora jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie zawarty w niej wniosek.
Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy błędnie na skutek pomyłki rachunkowej wskazał w sentencji wyroku kwotę „120.000 zł”, zamiast 110.000 zł i tym samym orzekł ponad żądanie wnioskodawcy.
Zasadnie zatem podniósł prokurator w treści zarzutu oraz w uzasadnieniu apelacji, że tego rodzaju postępowanie Sądumeriti stanowi naruszenieart. 321 § 1 k.p.c., który to przepis ma zastosowanie w postępowaniu o odszkodowanie i zadośćuczynienie określonym wart. 552§ 1 k.p.k.i554 § 2 k.p.k., gdyż roszczenia określone w tych przepisach których dochodzić może osoba uprawniona od Skarbu Państwa bez wątpienia mają charakter cywilnoprawny.
Sąd odwoławczy podziela zatem w pełni stanowisko autora omawianej apelacji, że żądanie zakreślające granice wyrokowania jest więc tym żądaniem, które istnieje w momencie zamknięcia rozprawy.Art. 321 § 1 k.p.c.określając granice wyrokowania wskazuje, że nie może obejmować ono przedmiotu, który nie był objęty żądaniem. Granice żądania wynikają zaś z wysokości określonego we wniosku roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia i Sąd Okręgowy nie mógł zatem zasądzić ponad żądanie.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny zmienił zatem zaskarżony wyrok w zakresie pkt I pomniejszając zasądzoną kwotę o 10.000 zł.
Odnośnie apelacji pełnomocnika wnioskodawcy.
Nie przesądzając w żaden sposób kwestii trafności rozstrzygnięcia Sądumeritiw zakresie pkt II, stwierdzić należy, że dokonane w tym zakresie ustalenia faktyczne nie poddają się instytucji kontroli.
Rozważania Sądu pierwszej instancji dotyczące kwestii odszkodowania są bowiem bardzo skrótowe i nie obejmują wszystkich okoliczności mających wpływ na ustalenie czy roszczenie wnioskodawcyR. B.o zasądzenie odszkodowania jest zasadne, czy też nie. Ograniczają się one bowiem tylko w istocie do kwestii dotyczącej hipotetycznej kwoty oszczędności, jakie wnioskodawca mógłby poczynić, po potrąceniu kosztów utrzymania, gdyby nie był pozbawiony wolności.
Należy jednak zauważyć, że uszczerbek w majątku rekompensowany w formie odszkodowania nie może odnieść się tylko do kwestii oszczędności jakie wnioskodawca mógłby poczynić, gdyż nie wyczerpuje to istoty zagadnienia.
Z wypowiedziR. B.wynika bowiem, że płacił on 1.800 zł tytułem alimentów na dziecko. Sąd Okręgowy w tym zakresie stwierdził jedynie, że wnioskodawca w okresie odbywania kary pozbawienia wolności będąc skazanym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, był zatrudniony.
Z treści pisemnych motywów zaskarżonego wyroku nie wynika jednak w żaden sposób czy te alimenty w okresie pozbawienia wolnościR. B.rzeczywiście były uiszczane, czy też jak przyznał sam wnioskodawca, na skutek pozbawienia go wolności wzrósł jego dług alimentacyjny.
Powyższa kwestia nie była przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego a może ona mieć znaczenie dla rozstrzygniecia przedmiotowej sprawy, gdyż zwiększenie się zadłużenia z tytułu nieuiszczonych rat alimentacyjnych należy traktować jako szkodę zarówno w rozumieniu przepisów prawa cywilnego jak również w kontekście brzmieniaart. 552 § 1 k.p.k.
Przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy Sąd Okręgowy powinien zatem wyjaśnić powyższą kwestię i ustalić w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody, czy wnioskodawca rzeczywiście poniósł szkodę wynikłą z odbywania kary pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt IV K dor. 166/82 mając na uwadze wszystkie okoliczności w tym także kwestię zobowiązań alimentacyjnychR. B., sposób ich realizacji oraz wynikłe skutki finansowe w tym ewentualny wzrost zadłużenia wnioskodawcy z tego tytułu.
Jeżeli zajdzie zaś taka potrzeba Sąd Okręgowy sporządzi również pisemne motywy wyroku zgodnie z wymogami określonymi wart. 424 § 1 k.p.k., w taki sposób aby możliwe było dokonanie ewentualnej instancyjnej kontroli wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.