Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 989/13
Data wyroku: 2014-02-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 415 k.c.

Sygn. akt III Ca 989/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi oddalił powództwoI. U.skierowane przeciwkoS. K.o zapłatę, wydanie rzeczy i ustalenie.
Apelację od powyższego orzeczenia wniosła powódka, zaskarżając rozstrzygnięcie w całości i zarzucając mu: obrazę prawa materialnego, tj.art. 415 k.c.poprzez błędną wykładnię, obrazę prawa procesowego, w tymart. 233 k.p.c.oraz uniemożliwienie powódce przesłuchania świadka, jak również naruszenieart. 339 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, a także sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżąca w treści swojej apelacji wskazała, że postępowanie przed Sądem Rejonowym dotknięte było nieważnością, o której mowa wart. 379 pkt 5 k.p.c., wynikającą z faktu pozbawienia powódki możności obrony jej praw poprzez przeprowadzenie rozprawy w dniu 2 listopada 2012 roku i przesłuchanie świadka mimo nieobecności powódki, która przebywając w Zakładzie Karnym, wnosiła o jej doprowadzenie na rozprawę, czego jednak Sąd Rejonowy nie uczynił w sposób prawidłowy.
W następstwie tak sformułowanych zarzutów apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto apelująca zgłosiła nowy dowód w postaci zeznań wskazanego w treści apelacji świadka.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Rację należy bowiem przyznać skarżącej, iż postępowanie w niniejszej sprawie dotknięte jest nieważnością, o której mowa wart. 379 pkt 5 k.p.c., wynikającą z pozbawienia powódki możności obrony jej praw wskutek przeprowadzenia w dniu 2 listopada 2012 roku rozprawy i przesłuchania świadkaJ. Ś., mimo nieobecnościI. U., która, przebywając w Zakładzie Karnym, już w pozwie wyraźnie wnosiła o jej doprowadzenie na rozprawę, czego jednak Sąd Rejonowy we wskazanej wyżej dacie w sposób prawidłowy nie uczynił.
Podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z utrwaloną już linią orzecznictwa Sądu Najwyższego pozbawienie strony możności obrony swych praw polega na tym, że z powodu wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej, będących skutkiem naruszenia konkretnych przepisówkodeksu postępowania cywilnego, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1974 r., II CR 155/74, OSP 1975, z. 3, poz. 66; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1998 r., III CKN 34/98, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 5, poz. 41; a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2002 r., V CKN 1057/00, LEX nr 55517). Analizując, czy doszło do pozbawienia strony możności działania, trzeba zatem w pierwszej kolejności rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić, czy uchybienie to wpłynęło na możność strony do działania w postępowaniu, w końcu zaś ocenić, czy pomimo zaistnienia tych okoliczności strona mogła bronić swych praw w procesie. Dopiero w razie kumulatywnego spełnienia wszystkich tych przesłanek można przyjąć, że strona została pozbawiona możności działania.
W rozpoznawanej sprawie powódka występuje osobiście i nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nadto, jak ustalono,I. U.od dnia wniesienia pozwu przebywała w Zakładzie Karnym i w związku z tym już w treści pozwu zaznaczyła, że wnosi o jej doprowadzanie na terminy rozpraw, gdyż ma zamiar w nich uczestniczyć, zwłaszcza, że zgłosiła wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków. Mimo tego jednak, iż fakt przebywania powódki w Zakładzie Karnym był Sądowi Rejonowemu wiadomy, powódka o terminach rozpraw w dniach 2 listopada 2012 roku, 12 grudnia 2012 roku i 1 lutego 2013 roku została jedynie powiadomiona, nie uczestniczyła w nich jednak z uwagi na niewydanie nakazu jej wydania w celu doprowadzenia. Ostatecznie zatem powódka uczestniczyła w jednej tylko rozprawie w dniu 27 marca 2013 roku, podczas której przesłuchanych zostało dwóch świadków, a także przeprowadzony został dowód z zeznań powódki, jednakże nie ponowiono przesłuchania świadkaJ. Ś., który złożył zeznania w dniu 2 listopada 2012 roku, czyli na rozprawie, na której powódka nie była obecna na skutek jej niedoprowadzenia do Sądu.
Powyższe pozwala zatem na stwierdzenie, że skarżąca w sprawie niniejszej na skutek uchybienia przez Sąd przepisom postępowania została pozbawiona możności obrony jej praw. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż w dniu 2 listopada 2012 roku zachodziły przesłanki, o których mowa wart. 214 § 1 k.p.c., do odroczenia rozprawy. Powódka była bowiem pozbawiona wolności i wnosiła o jej doprowadzenie na rozprawę w celu uczestniczenia w przesłuchaniu świadkaJ. Ś.. Wniosek powódki nie został jednak uwzględniony i pomimo jej nieobecności wywołanej znaną Sądowi przeszkodą, a także w sytuacji gdy powódka nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, Sąd przeprowadził rozprawę, podczas której przesłuchany został istotny świadek. Nieobecność powódki w toku wskazanej rozprawy, mimo iż wyraziła ona wyraźnie swoją wolę uczestniczenia w rozprawie, uzasadnia zatem stwierdzenie, że apelująca została pozbawiona możności obrony jej praw, a tym samym zarzut nieważności postępowania, o której stanowi przepisart. 379 pkt 5 k.p.c., należało uznać za uzasadniony, co z kolei skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i zniesieniem na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.postępowania w zakresie czynności dokonanych na rozprawie w dniu 2 listopada 2012 roku oraz przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Z uwagi na powyższe odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji należało uznać na obecnym etapie sprawy za przedwczesne i niecelowe.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien ponownie wyznaczyć rozprawę, na którą wezwany zostanie świadekJ. Ś.oraz powódka, którą należy prawidłowo powiadomić o terminie rozprawy celem umożliwienia uczestniczenia w przesłuchaniu świadka i zadawania mu pytań. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie i ponowna wszechstronna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwolą na wydanie w niniejszej sprawie prawidłowego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji.