Sąd Rejonowy w Oleśnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 135/13
Data wyroku: 2014-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Ostrowska-Gołąbek
Słowa kluczowe: Dział Spadku

Sygn. akt I Ns 135/13

POSTANOWIENIE
Dnia, 22 stycznia 2014r.
Sąd Rejonowy w Oleśnicy Wydział I Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Agnieszka Ostrowska-Gołąbek
ProtokolantEwelina Grudzień-Wuczkowska
Po rozpoznaniu w dniu: 8 stycznia 2014r.
na rozprawie
wnioskodawca:M. S. (1)
uczestnik postępowania:K. S.,S. S. (1),J. S. (1),J. S. (2),R. W.,A. W.,U. W.,L. B.,J. J.,B. S.,W. A.,J. A. (1),M. A.
o dział spadku

postanawia

I
oddalić wniosek;

II
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowaniaK. S.kwotę 2.417,00zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Z./
1. kal. 21 dni.
22.01.2014r.

Sygn. akt I Ns 135/13

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. S. (1), przy udziale uczestników postępowania:K. S.,S. S. (1),J. S. (1),J. S. (2),R. W.,A.W.,U. W.,L. B.,J. J.,B. S.,W. A.,J. A. (1)iM. A.złożył do Sądu Rejonowego w Oleśnicy w dniu 13.02.2013 r. wniosek o dział spadku domagając się ustalenia, iż w skład majątku po zmarłymJ. S. (3)wchodziło gospodarstwo rolne w miejscowościS., gminaD.składające się zdziałki nr (...)o powierzchni 9,1962 ha , dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Wnioskodawca wniósł o dokonanie działu spadku po zmarłymJ. S. (3)poprzez zasądzenie od uczestnika postępowaniaK. S.na rzeczM. S. (1)kwoty 34.500,00 zł, będącej równowartością udziału 1,150 ha, który przypadł wnioskodawcy na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie sygn. I Ns 591/09. Nadto wnioskodawca wniósł o zasądzenie od uczestników postępowania na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podał, iż 17.12.1948 r. ojciec wnioskodawcy –J. S. (3)na podstawie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydanym przez Starostwo Powiatowe wO.nabył prawo własności w/w nieruchomości rolnej wraz z zabudowaniami gospodarczymi oraz dnia 10.01.1949 r. został wpisany doksięgi wieczystej KW nr (...)jako właściciel tejże nieruchomości. W dniu 11.10.1978 r.M. S. (2)- matka wnioskodawcy i żona spadkodawcy dokonała samodzielnego rozporządzenia w/w nieruchomością jako współwłaściciel przekazując ją w całości na rzecz syna, a zarazem brata wnioskodawcy -K. S..K. S.w dniu 27.10.2004 r. umową darowizny przekazał córceA. S.nieruchomość wS.oznaczoną jakodziałka nr (...)ujętą wksiędze wieczystej KW nr (...), wyodrębnioną z księgi wieczystej KW nr 59. Postanowieniem z dnia 19.01.2010 r. o sygn. I Ns 591/09 Sąd Rejonowy w Oleśnicy orzekł, iż spadek po zmarłym w dniu 03.06.1968 r.J. S. (3)na podstawie ustawy nabyli wprost: żonaM. S. (2)w części 8/32, oraz dzieci:M. S. (1),K. S.,S. S. (1),J. S. (1),J. S. (3),F. S.,A. K.iJ. A. (2)w częściach po 3/32, a wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym składający się zdziałek nr (...)wraz zabudowaniami o powierzchni 9,1962 ha na podstawie ustawy nabyli wprost: żonaM. S. (2)w części 6/24, oraz dzieci:M. S. (1),K. S.,J. S. (1),J. S. (3),F. S.,A. K.w częściach po 3/24. W dacie złożenia wniosku żyjącymi spadkobiercami gospodarstwa rolnego poJ. S. (3)byli:M. S. (1),K. S.,J. S. (1)oraz następcy prawni zmarłego rodzeństwa:J. S. (2)w części 3/48,R. W.w części 3/92,A. W.w części 3/92,U. W.w części 3/48,L. B.w części 3/48,J. J.w części 3/48,B. S.w części 3/48. Wnioskodawca wskazał, iż kwotę swojego udziału 3/24 oparł na własnej ocenie wartości masy spadku na dzień złożenia wniosku-kwota 275.700,00 zł, a zatem wartość udziału wnioskodawcy wynosi 34.500,00 zł., która to należność winna być zasądzona w ocenie wnioskodawcy także na rzecz pozostałego rodzeństwa oraz ich spadkobierców.
W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowaniaK. S., reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, wniósł o odrzucenie wniosku w zakresie zasądzenia odK. S.na rzecz wnioskodawcy kwoty 34.500,00 zł, ewentualnie wniósł o oddalenie w tym zakresie przedmiotowego wniosku. Nadto uczestnik wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na rzeczK. S.kosztów procesu.
W uzasadnieniu podniósł, żeM. S. (2)w dniu 11.10.1978 r. nie dokonała rozporządzenia przedmiotowym gospodarstwem rolnym jako jego współwłaściciel, tylko jako właściciel na podstawie przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Tym samymM. S. (2)nabyła własność w/w nieruchomości z mocy prawa, a potwierdzeniem nabycia był akt własności ziemi z 10.08.1978 r. Oznacza to, iż w chwili rozporządzenia przedmiotowym gospodarstwem w dniu 11.10,.1978r. na rzeczK. S.,M. S. (2)była jedynym właścicielem tego gospodarstwa rolnego. Powyższa okoliczność była już przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawach toczących się z udziałemM. S. (1), m.inn. Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie sygn. akt II Ca 80/11 rozstrzygnął, iżM. S. (2)w dniu dokonania przekazania gospodarstwa rolnego na rzeczK. S.była jedynym właścicielem tego gospodarstwa. Zdaniem uczestnika postępowania prowadzi to do konkluzji, iżK. S.nie nabył własności gospodarstwa w wyniku dziedziczenia po zmarłymJ. S. (3), tylko w wyniku skutecznej czynności prawnej, tj. przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na jego rzecz przezM. S. (2), która w chwili przekazania gospodarstwa była jedyną właścicielką przedmiotowej nieruchomości. W konsekwencji należy stwierdzić, iż w chwili uzyskania przez uczestnika prawa własności gospodarstwa rolnego oraz późniejszego nim rozporządzenia, przedmiotowe gospodarstwo rolne nie wchodziło w skład spadku po zmarłymJ. S. (3), albowiem w wyniku wejścia w życie w dniu 04.11.1971r. Ustawy o własności gospodarstw rolnych własność całego gospodarstwa przeszła z mocy prawa naM. S. (2).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 17 grudnia 1948r. orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania wydanym przez Starostwo Powiatowe wO.przeniesiono na rzeczJ. S. (3)prawo własności gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,1962 ha wraz zabudowaniami położonego we wsiS., gminaD., a składającego się zdziałek o numerach (...).

Dowód: orzeczenie o wykonaniu aktu nadania k-12-13 w aktach sygn. akt I C 163/10.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Oleśnicy z dnia 19 stycznia 2010r. w sprawie sygn. akt I Ns 591/09 stwierdzono, iż udziałJ. S. (3), który zmarł w dniu 03 czerwca 1968r., w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy nabyli:M. S. (2)w 6/24 części oraz dzieci spadkodawcyM. S. (1),K. S.,J. S. (1),J. S. (3),F. S.iA. K., każdy po 3/24 części.

Dowód: postanowienie z dnia 19 stycznia 2010r. w sprawie sygn. akt I 163/10 k-19.

W dniu 10 sierpnia 1978r. na rzeczM. S. (2)został wydany akt własności ziemi dotyczącydziałek nr (...), dla których Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadził księgę wieczystąK.59.
Akt własności ziemi został nadanyM. S. (2)na podstawie art.1 ust.1 Ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27, poz. 250), po stwierdzeniu, iżM. S. (2)w dniu 04 listopada 1971r. gospodarowała na w/w nieruchomości rolnej i była jej samoistnym posiadaczem z uwagi na zgon jej mężaJ. S. (3).
Dowód: akt własności ziemi z dnia 10 sierpnia 1978r. w aktach I Ns 52/06 k-65.

Umową z dnia 11 października 1978r.M. S. (2)przekazała przedmiotowe gospodarstwo rolne na rzecz swojego synaK. S..
Dowód: umowa z dnia 11 października 1978 r. w aktach I C 163/10 k-14-17.

W dniu 27 października 2004r. pomiędzyK. S., a jego córkąA. S.została zawarta umowa darowiznydziałki nr (...), wydzielonej uprzednio zdziałki nr (...), dla której tut. Sąd prowadziłksięgę wieczysta nr (...). Nowa nieruchomość została wpisana doksięgi wieczystej nr (...).
Dowód: umowa darowizny z dnia 27 października 2004r. w aktach I Ns 52/06 k-51-52.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2007r. w sprawie sygn. akt II Ca 1328/06Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił wniosekM.iM. S. (3)o zasiedzeniedziałki nr (...). Prawomocnym wyrokiem z dnia 06 marca 2008r. w sprawie sygn. akt I C 164/07 nakazałM.iM.małżonkomS.wydanieA. S.działki nr (...).
Dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Oleśnicy z dnia 06 marca 2008r. w sprawie sygn. akt I C 164/07 oraz postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 27 lutego 2007r. w sprawie sygn. akt II Ca 1328/06 w aktach sygn. akt I C 163/10 k-45.

Spadek poM. S. (2), zmarłej w dniu 06 czerwca 1986r. nabyły jej dzieciM. S. (1),K. S.,J. S. (1),J. S. (3),S. S. (1),F. S.,A. K.,J. A. (2), każdy po 1/8 części.Dowód: postanowienie z dnia 19 stycznia 2010r. w sprawie sygn. akt I Ns 591/09 w aktach I C 163/10.

Sąd zważył co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca domagał się ustalenia, iż w skład majątku po zmarłym spadkodawcyJ. S. (3)wchodzi gospodarstwo rolne składające się zdziałek o numerach (...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadziksięgę wieczystą o numerze (...). Jednocześnie wnioskodawca wniósł o zasądzenie od uczestnika postępowaniaK. S.kwoty 34.500 złotych stanowiącej równowartość udziału tj.1,50 ha, przypadającego wnioskodawcy na podstawie postanowienia tut. Sądu w sprawie I Ns 591/09. Taką samą kwotę , zdaniem wnioskodawcy, uczestnik postępowaniaK. S.winien przekazać na rzecz pozostałych uczestników postępowania.
Wprzedmiotowej sprawie zauważyć należy, iżM. S. (2), po której dziedziczy między innymi wnioskodawca nabyławłasność przedmiotowej nieruchomości-gospodarstwa rolnego z mocy prawa, a potwierdzeniem tego faktu jest wydany w dniu 10 sierpnia 1978r. akt własności ziemi na podstawie przepisu art.1 ust. 1 Ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250). W konsekwencji należy podnieść, iż w chwili rozporządzania przedmiotowym gospodarstwemM. S.była jego jedynym właścicielem. Powyższe ustalenia były już przedmiotem rozważań i rozstrzygnięć przed tut. Sądem, między innymi w sprawie sygn. akt I C 163/10oraz w sprawie sygn. akt II Ca 80/11, w których jednoznacznie stwierdzono, iżM. S. (2)w dniu dokonania przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz swojego synaK. S.była jedynym właścicielem tegoż gospodarstwa, które uzyskała z mocy ustawy, nie zaś w wyniku dziedziczenia po swoim mężuJ. S. (3). Tym samym wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie z tytułu spłaty udziału w gospodarstwie rolnym, albowiemK. S.nabył własność przedmiotowego gospodarstwa rolnego z uwagi na dokonanie skutecznej czynności prawnej w postaci przeniesienia własności tegoż gospodarstwa przezM. S. (2), nie zaś na skutek dziedziczenia po zmarłej spadkodawczyni. W konsekwencji należy stwierdzić, iż w chwili uzyskania przez uczestnika postępowania prawa własności gospodarstwa rolnego oraz późniejszego nim rozporządzenia , przedmiotowe gospodarstwo rolne nie wchodziło w skład spadku po zmarłymJ. S. (3), albowiem w wyniku wejścia w życie w dniu 04 listopada 1971r. Ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własność całego gospodarstwa przeszła z mocy prawa naM. S. (2). Tym samym wnioskodawcy nie przysługuje udział we własności tegoż gospodarstwa , a wszelkie ewentualne roszczenia wygasły z chwilą uzyskania własności gospodarstwa rolnego przezM. S. (2). Nie ma przy tym znaczenia, iż wnioskodawca jest spadkobiercą ustawowym poM. S. (2). Sąd OkręgowyweW.w pisemnym uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2011r. w sprawie sygn. akt II Ca 80/11 podkreślił, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza jedyniekto w chwili śmierci spadkodawcy nabył spadekoraz ewentualnie w razie dziedziczenia przez co najmniej dwa podmioty-w jakich częściach. Orzeczenie to nie przesądza natomiast o nabyciu konkretnych składników majątkowych przez spadkobierców ani nie rozstrzyga w sposób skuteczny wobec osób trzecich , że dane prawo podmiotowe wchodzi w skład spadku. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut wnioskodawcy zgłoszony w tym postępowaniu, a dotyczący nieważności aktu własności ziemi z dnia 10 sierpnia 1978r. Podobną argumentację wnioskodawca przedstawiał w swoich pismach procesowych w sprawie sygn. akt I C 163/10 , do których to zarzutów odniósł się szczegółowo Sąd Okręgowy we Wrocławiu w orzeczeniu z dnia 17 października 2011r. w sprawie sygn. akt II Ca 80/11. W pisemnym uzasadnieniu tegoż wyroku Sąd Okręgowy podkreślił, iż już w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 1994r. (III CZP 69/94) stwierdzono, iż po wejściu w życie art.63 Ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 107, poz. 464) sąd jest związany decyzją administracyjną –aktem własności ziemi jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracyjny za ostateczną. Jednocześnie w przedmiotowym orzeczeniu Sąd Okręgowy we Wrocławiu powołał się także na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2007r. (I CSK 143/07), w którym wskazano, iż po wejściu w życie art.63 Ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa , czyli po 01 stycznia 1992r. niemożliwa stała się kontrola administracyjna, ani też sądowa, decyzji administracyjnych wydanych przed 06 kwietnia 1982r. stwierdzających nabycie przez rolnika z mocy prawa –na podstawie ustawy o uregulowaniuwłasności gospodarstw rolnych- własności nieruchomości rolnych. Tym samym uznać należy, iż w niniejszym postępowaniu brak jest podstaw do badania ważności aktu własności ziemi z dnia 10 sierpnia 1978r.
Orzeczenie o kosztach Sąd oparł na przepisie art.520 §3 k.p.c. Zgodnie z art.520 §1 k.p.c. każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub ich interesy są sprzeczne, są może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników ( art.520§2 k.p.c.).Jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postepowania poniesionych przez innego uczestnika ( art.520§3 k.p.c.).
Zasada wyrażona w art.520 § 1 k.p.c. jest nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub mimo braku tej równości ich interesy są wspólne.
W pozostałych przypadkach Sąd może od tej zasady odstąpić i na żądanie uczestnika albo z urzędu orzec według dyrektyw określonychw art.520 §2 lub 3 k.p.c.
Sądowi znane jest postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2010r., III CZ 46/10, zgodnie z którym: „w sprawach tzw. działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie.”
W ocenie Sądu nie dotyczy ono jednakże sytuacji, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odróżnić należy bowiem sytuację, w której zgodna wola stron jest potrzeba do dokonania działu spadku niezależnie od tego, jak bardzo strony pozostają skonfliktowane, od sytuacji, w której kwestionowana jest w ogóle zasadność postępowania działowego, a przedmiot sporu sprowadza się do kwestionowania przynależności danego składnika majątkowego do spadku po zmarłym spadkodawcy.
Należy także zauważyć, iż argumenty, które przytoczył wnioskodawca w niniejszej sprawie na poparcie swoich twierdzeń, były już przedmiotem wcześniejszych rozstrzygnięć, prowadzących do tych samych wniosków, jakie legły u podstaw niniejszego orzeczenia.
W ocenie Sądu, wobec powyższego, uznać należy, iż interesy stron w niniejszym postępowaniu były sprzeczne, a tym wnioskodawca winien uiścić na rzecz uczestnika postępowaniaK. S.kwotę 2417złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą to należność składa się opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika procesowego ustalona w oparciu o § 6 pkt 5 w zw. §9 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.