Sąd Rejonowy w Nysie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1328/13
Data wyroku: 2014-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Podstawa prawna: 931 kc, 1059 kc

Sygn. akt: I Ns 1328/13

POSTANOWIENIE
Dnia 12 marca 2014 r.
Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Protokolant:  protokolant sądowy Joanna Pilc-Syposz
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na rozprawie wN.
sprawy z wnioskuA. T. (1)
z udziałemJ. T. (1),A. T. (2),G. S.,B. M.
o stwierdzenie nabycia spadku poO. T.

postanawia:
stwierdzić, że spadek poO. T.z domu(...)
zmarłej dnia 4 lipca 1982 r. wN.
ostatnio stale zamieszkałej wN.
na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: jej synA. T. (1)synM.iO. P.(...)w 3/9 częściach, jej córkaG. S.z domuT.PESEL (...), córkaM.iO.w 3/9 częściach, jej wnuczkaB. D.(dwojga imion)M.z domuT.PESEL (...)córkaJ.iM.w 1/9 części, jej wnukJ. M.(dwojga imion)T.synJ.iM. P.(...)w 1/9 części oraz jej wnukA. J.(dwojga imion)T., synJ.iM. P.(...)w 1/9 części
z tym , że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym położonym wN.z mocy ustawy dziedziczą jej synA. T. (1)synM.iO. P.(...)w 3/6 częściach, jej wnuczkaB. D.(dwojga imion)M.z domuT.PESEL (...)córkaJ.iM.w 1/6 części, jej wnukJ. M.(dwojga imion)T.synJ.iM. P.(...)w 1/6 części oraz jej wnukA. J.(dwojga imion)T., synJ.iM. P.(...)w 1/6 części.

UZASADNIENIE
Dnia 19 grudnia 2013 roku wnioskodawcaA. T. (1)wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poO. T., zmarłej w dniu 4 lipca 1982 roku, ostatnio stale zamieszkałej wN.. We wniosku wnioskodawca zaznaczył, żeO. T.nie pozostawiła po sobie testamentu, a w skład spadku po zmarłejO. T.wchodzi 1/2 części udziału w gospodarstwie rolnym położonym wN.o powierzchni 0,70 ha.
Na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. strony postępowania podtrzymały wniosek domagając się stwierdzenia przez Sąd nabycia spadku po zmarłejO. T.na podstawie ustawy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawczyniO. T.z domu(...)urodziła się (...)wK.. Zmarła 4 lipca 1982 roku wN., a przed śmiercią stale zamieszkiwała wN.. W dacie śmierci spadkodawczyni była wdową. W ciągu swojego życia jednokrotnie pozostawała w związku małżeńskim zM. T. (1)aż do jego śmierci w 1960 roku. Ze związku małżeńskiego zM. T. (1)spadkodawczyni miała trójkę dzieci: wnioskodawcęA. T. (1), uczestniczkęG. T.(po mężuS.) iJ. T. (2).J. T. (3)zmarł przed spadkodawczynią 20 lipca 1972 roku i pozostawił po sobie trójkę dzieci, tj. uczestników postępowania:J. T. (1),A. T. (2)iB. T.(po mężuM.). Innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich albo przysposobionych spadkodawczyni nie posiadała. W dacie śmierci spadkodawczyniA. T. (2)iJ. T. (1)byli małoletni. SpadkodawczyniO. T.nie pozostawiła testamentu. Żaden ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po zmarłej, nie zrzekał się dziedziczenia po niej i nie został uznany za niegodnego do dziedziczenia.
Dowód: odpis skrócony aktu zgonuO. T.k. 10; odpis skrócony aktu zgonuJ. T. (3)k. 9; odpisy skrócone aktów urodzenia:A. T. (1)k. 7,J. T. (1)k. 21,A. T. (2), k. 22; odpisy skrócone aktów małżeństwa:G. S., k. 8,B. M., k. 20; zapewnienia spadkowe:A. T. (1)k. 28;G. S.k. 28;B. M., k. 29;J. T. (1), k. 29;A. T. (2), k. 29.
W skład spadku poO. T.wchodzi udział wynoszący 1/2 w gospodarstwie rolnym położonym wN.o powierzchni 0,7000 ha, dla którego w Sądzie Rejonowym w Nysie prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...). Udział wynoszący 1/2 w tym gospodarstwie należy też do wnioskodawcyA. T. (1).
Dowód: odpisksięgi wieczystej (...)k. 11-12; przesłuchanie:A. T. (1)k. 28;G. S.k. 28;B. M., k. 29;J. T. (1), k. 29;A. T. (2), k. 29
W dacie śmierci spadkodawczyni na przedmiotowym gospodarstwie pracował wyłącznie wnioskodawcaA. T. (1)będąc wówczas w wieku 37 lat.
G. S.w dacie śmierciO. T.miała 47 lat, nie pracowała i była na utrzymaniu męża, nie miała ukończonej szkoły rolniczej i nie była trwale niezdolna do pracy oraz nie pobierała renty. Miała sześcioro dzieci, któreurodziły się w (...)roku, 1958 roku, 1960 roku, 1964 roku, 1971 roku i 1974 roku. W chwili śmierci spadkodawczyni pełnoletnia była trójka z nich. Jednak żadne z jej dzieci nie pracowało na gospodarstwie rolnym i nie miało ukończonej szkoły rolniczej, kursu przysposobienia ani kursu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych.
B. M.w dacie śmierciO. T.miała 21 lat, uczyła się w pomaturalnym studium budowlanym wK.w systemie dziennym. Z koleiJ. T. (1)w dacie śmierci spadkodawczyni miał ukończone 16 lat był uczniem technikum budowlanego i jednocześnie chodził do szkoły rolniczej. NatomiastA. T. (2)w chwili śmierci spadkodawczyni miał 9 lat i chodził do szkoły podstawowej.
Dowód: przesłuchanie:A. T. (1)k. 28;G. S.k. 28;B. M., k. 29;J. T. (1), k. 29;A. T. (2), k. 29

Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie do stwierdzenia nabycia spadku po zmarłejO. T.zastosowanie znajdą przepisykodeksu cywilnegoi aktów wykonawczych dokodeksu cywilnegoobowiązujące w dacie jej śmierci, tj. 4 lipca 1982 roku.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia są przepisy obowiązującego wówczasart. 926 § 1 k.c., które stanowią, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Z przepisów§ 2wyżej przytoczonego artykułu wynika, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Przepisart. 924 k.c.stanowi, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a z kolei w myślart. 925 k.c.spadkodawca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia.
W niniejszej sprawie spadkodawczyni nie pozostawiła po sobie testamentu, a zatem w myśl ustawy do spadku po niej powołane zostały zgodnie zart. 931 k.c.jej dzieci oraz wnuki.
Zgodnie z przepisamiart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Natomiast§ 2tego artykułu stanowi, że jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Zgodnie zart. 1015 § 1 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W przypadku braku oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy przyjmuje się, iż przyjął on spadek wprost. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Z treści przepisuart. 1016 k.c.wynika natomiast, że w przypadku, kiedy jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Sąd ustalił zgodnie zart. 931 k.c., że do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłejO. T.należą jej dzieci:A. T. (1)w 3/9 częściach iG. S.w 3/9 częściach. Natomiast w miejsce syna spadkodawczyniJ. T. (3)zmarłego 20 lipca 1972 roku tj. przed spadkodawczynią, z mocy ustawy powołani są jego zstępni, tj.: wnuczka zmarłejB. M.oraz jej wnukowieJ. T. (1)iA. T. (2)po 1/9 części każde z nich. Żaden ze spadkobierców nie odrzucał spadku po zmarłej, nie zrzekał się dziedziczenia i nie został uznany za niegodnego do dziedziczenia. Spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu.
Jak ustalono w dacie śmierci spadkodawczyniO. T.była wdową poM. T. (2), który zmarł 1960 roku. W dacie jej śmierci pozostawała przy życiu dwójka jej dzieci, tj.A. T. (1)orazG. S.. Trzeci z synów spadkodawczyni –J. T. (3)zmarł jeszcze przed jej śmiercią, 20 lipca 1972 roku pozostawiając po sobie trójkę dzieci:B. M.,J. T. (1)orazA. T. (2). Tak więc do dziedziczenia ogółu spadku po spadkodawczyniO. T.uprawnione są zgodnie zart. 931 § 1 i 2 k.c.jej dzieci:A. T. (3)orazG. S., które dziedziczą w częściach równych po 3/9 części każde z nich. Natomiast udział, który by przypadał trzeciemu z synów spadkodawczyni –J. T. (3)(3/9 części) przypadł jego dzieciom, tj.B. M.,J. T. (1)orazA. T. (2), którym przypadł ten udział w częściach równych po 1/9 części każdemu z nich. Jako, że w chwili śmierci spadkodawczyniA. T. (2)iJ. T. (1)byli małoletni, Sąd stwierdził, że spadek po zmarłejO. T.został przyjęty przez spadkobierców z dobrodziejstwem inwentarza.
Wobec tego, że w skład spadku poO. T.wchodził udział w 1/2 części w gospodarstwie rolnym położonym wN., to Sąd musiał orzec osobno, kto dziedziczy to gospodarstwo rolne i zbadać kwalifikacje spadkobierców do dziedziczenia zgodnie zart. 670 § 2 k.p.c.
W chwili śmierci spadkodawczyni warunki przewidziane w obowiązującym na dzień 24 lipca 1982 roku stanie prawnym (art. 1059 k.c.) do dziedziczenia gospodarstw rolnych spełniali syn zmarłejA. T. (1), któremu przypadły 3/6 części udziału spadkodawczyni oraz jej wnukiB. M.,J. T. (1)orazA. T. (2), którym przypadły po 1/6 części udziału spadkodawczyni.
Spadek poO. T.został otwarty się 4 lipca 1982 roku. W myśl obowiązującego wówczas przepisuart. 1059 k.c.spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku:
1) odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności albo

2
są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo

3
są trwale niezdolni do pracy.

W myślart. 1060 k.c.w granicach określonych wart. 931 § 2wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym wart. 1059 pkt 1, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych wart. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Szczegółowo warunki wymagane do nabycia własności nieruchomości rolnej uregulowane zostały wart. 160 § 1 k.c., stanowiącym, że własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca:
1)stale pracuje w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo
2)ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Wymagania dotyczące kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz wypadki w których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego oraz zasady i tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy regulowało wydane na podstawie delegacji zart. 1064 k.c.rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r.– w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 Nr 31, poz. 215 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia nieruchomość za rolną uważa się, jeżeli jest lub może być ona użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Natomiast przepis § 1 ust. 3 stanowi, że za nieruchomością rolną jest wyłącznie nieruchomość należąca do tej samej osoby lub osób, jeżeli jej łączny obszar przekracza 0,5 ha. Na gruncie omawianego rozporządzenia zgodnie z § 3 ust. 1 za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się ukończenie szkoły rolniczej, przysposobienia rolniczego lub uzyskania tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych. W myśl § 16 pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół uprawnia spadkobierców do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, z wyjątkiem wypadku, gdy spadkodawcy osiągnęli pełnoletniość i pobierają naukę w szkołach dla pracujących lub odbywają studia dla pracujących.
W dacie śmierci spadkodawczyniO. T.kwalifikacje do dziedziczenia jej udziału w spadkowym gospodarstwie rolnym mieli jedynie:A. T. (1)spełniający przesłankę zart. 1059 pkt 1 k.c.w zw. zart. 160 § 1 pkt 1 k.c.stale pracując na przedmiotowym gospodarstwie rolnym. Natomiast przesłankę zart. 1059 pkt 2spełniali zstępniJ. T. (3), tj.J. T. (1)iA. T. (2), którzy w chwili otwarcia spadku byli małoletni orazB. M., która w momencie otwarcia spadku była pełnoletnia ale pobierała naukę w pomaturalnym studium budowlanym wK.w systemie stacjonarnym (art. 1059 pkt 2 k.c.w zw. z § 16 rozporządzenia).
Sąd uznał w niniejszej sprawie, że kwalifikacji do dziedziczenia udziału spadkodawczyniO. T.w spadkowym gospodarstwie rolnym wN.nie miałaG. S.. Jak bowiem spadkobierczyni sama zeznała (k. 28) w dacie śmierci spadkodawczyni nie pracowała ona w żadnym gospodarstwie rolnym, nie była trwale niezdolna do pracy oraz nie była na rencie. Ponadto żadne z szóstki dzieci spadkodawczyni, w tym trójka, która w chwili otwarcia spadku była pełnoletnia nie odpowiadało warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej, nie miały ukończonej szkoły, kursu przysposobienia ani kursu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych. Sąd przyjął powyższe okoliczności za bezsporne.
Wobec powyższe Sąd stwierdził, iż udziały zmarłejO. T.w części dotyczącej gospodarstwa rolnego położonego wN., dla którego Sąd Rejonowy w Nysie prowadziksięgę wieczystą nr (...)dziedziczą jej synA. T. (3)w 3/6 częściach, wnuczkaB. M., jej wnukJ. T. (4)oraz jej wnukA. T. (4)każde w 1/6 części.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie powołanych wyżej przepisów prawa orzekł jak w postanowieniu.