Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2691/13
Data wyroku: 2014-01-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek

Sygn. aktVIII U 2691/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 stycznia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu8 stycznia 2014 r. w Gliwicach
sprawyA. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2012
na skutek odwołaniaA. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia28 października 2013  r.nr(...)5(...)

1
oddala odwołanie;

2
wniosek ubezpieczonego o prawo do deputatu węglowego w związku z zatrudnieniem wKopalni (...)w okresie od 29 listopada 1969 roku do 31 stycznia 1973 roku przekazuje do rozpoznania organowi rentowemu.

(-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Sygn. VIII U 2691/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 października 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuA. W.prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla przysługującego emerytom i rencistom. W uzasadnieniu odmowy podano, że z zebranej dokumentacji nie wynika, iż wnioskodawca był uprawniony i pobierał ekwiwalent węglowy do 31 grudnia 2001 roku.
Od decyzji tej ubezpieczony wniósł odwołanie, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla.
ZUS wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawartew zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 8 stycznia 2014 roku / karta 13 a.s./ ubezpieczony podniósł, że domaga się prawa do deputatu węglowego w związku z zatrudnieniem wKWK (...)w latach 1969-1973.
Sąd ustalił, co następuje:
A. W.od 20 stycznia 1986r. jest uprawniony do emerytury górniczej. Przed przejściem na emeryturę był pracownikiemPrzedsiębiorstwa (...)wB..W (...)B.był zatrudniony od 2 lutego 1973 roku do 30 czerwca 1986 roku.
W dniu 27 marca 2013r. ubezpieczony złożył wniosek w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za rok 2012 na podstawie ustawy z 6 lipca 2007 roku o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych. Ubezpieczony podał, że w latach 2002 - 2007 nie pobierał ekwiwalentu ani bezpłatnego węgla w naturze.
Z informacji nadesłanej przez Państwową Inspekcję Pracy - Okręgowy Inspektorat Pracy wK.wynika, że dnia 13 maja 1995 r. do rejestru układów wpisany został jednolity tekst układu zbiorowego dlaPrzedsiębiorstwa (...)wB.z dnia 29 września 1992 r. Tekst ten powstał na podstawie art. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianieustawy Kodeks Pracy( Dz. U nr 113 poz. 547). Do tekstu tego zostało dołączone porozumienie z dnia 29 listopada 1994 r. zawarte w trybieart. 24127kpo zawieszeniu na okres 1 roku stosowania postanowień powyższego układu w części dotyczącej świadczeń dla emerytów i rencistów z tytułu deputatu węglowego, określonych w pkt 8 i pkt 9 załącznika nr 5 do układu. Ponadto do rejestru układów w dniu 14 czerwca 1995 r. zostało wpisane porozumienie z dnia 30 grudnia 1994 r. o odstąpieniu, w trybie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o zmianieustawy Kodeks pracy, od stosowania uprawnień do bezpłatnego węgla dla emerytów i rencistów oraz ekwiwalentu za ten węgiel wynikającego zrozdziału IVzał nr 32 do Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Węglowego z dnia 1 lutego 1980 r. - poczynając od dnia 30 grudnia 1994 r.
W dniu 25 listopada 1995r. został zawarty protokół dodatkowy nr 5 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z dnia 29 września 1992r. dlaPrzedsiębiorstwa (...) S.A., zgodnie z którym w oparciu o art. 441Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r. w brzmieniu ustalonym w § 1 ust. 5 protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21 listopada 1995r. w związku z zawartym w trybieart. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz.U. z 1994r., Nr 113, poz. 547 z późn. zm.), porozumieniem z dnia 29 listopada 1994r., podpisanym przez strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego o odstąpieniu od stosowania świadczeń, o których mowa wart. 22 ust. 2 pkt 1Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991r. – w Załączniku nr 5 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy skreślono pkt 8 i 9. Protokół ten obowiązuje od dnia 25 listopada 1995r., został zarejestrowany w dniu 9 lutego 1996r., zaś skreślone punkty 8 i 9 dotyczyły uprawnień, wymiaru i zasad wydawania bezpłatnego węgla deputatowego dla emerytów i rencistów.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i aktach sprawy: wniosku o wypłatę ekwiwalentu / karta 317 /, zaświadczenia zwolnienia z pracy potwierdzającego zatrudnienie ubezpieczonego / karta 23 /, decyzji o przyznaniu emerytury / karta 19 / oraz pisma Państwowej Inspekcji Pracy z 27 lutego 2008 roku / karta 17-19 akt VIII U 3440/12/, pisma PIP z 28 marca 2008 roku / karta 20-21 akt VIII U 3440/12/.
Powyższe dowody nie budziły żadnych wątpliwości i Sąd przyznał im walor wiarygodności i mocy dowodowej , a w konsekwencji przyjął za podstawę do ustalenia stanu faktycznego.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoA. W.nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną żądania stanowiustawa z dnia 6 lipca 2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych. ( Dz. U nr 147 poz. 1031). Ustawa ta jest kontynuacją rozwiązań prawnych zapoczątkowanych przezart 55 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych(Dz. U. Nr 162, poz. 1112 oraz z 2001 r. Nr 5, poz. 41 i Nr 154, poz. 1802), i przyjętych w kolejnych aktach restrukturyzacyjnych tj. wustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006/ Dz U z 2003r, nr 210, poz. 2037/ iustawie z dnia 7 września 2007 roku o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w latach 2008 – 2015/ Dz U z 2007r, nr 192, poz. 1379/ co do uprawnień emerytów i rencistów do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu węgla deputatowego. Regulacjeustawy z 6 lipca 2007 rokustanowią dopełnienie powyższych rozwiązań w kierunku wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 grudnia 2005 roku, sygn. akt SK 20/04 ( OTK-A 2005/11/183), gdzie stwierdzono, żeart. 55 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych(Dz. U. Nr 162, poz. 1112 oraz z 2001 r. Nr 5, poz. 41 i Nr 154, poz. 1802), w brzmieniu nadanym przezart. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2001 r. o zmianie ustaw: o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, Prawo energetyczne, o partiach politycznych, o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych, o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej, Prawo telekomunikacyjne, o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", o spółdzielniach mieszkaniowych, o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006, o zmianie ustawy o zamówieniach publicznych oraz o utracie mocy ustawy o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe(Dz. U. Nr 154, poz. 1802), obowiązującym do dnia wejścia w życieustawy z dnia 5 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych(Dz. U. Nr 238, poz. 2020), w części obejmującej zwrot: "z kopalń całkowicie likwidowanych", jest niezgodny zart. 64 ust. 2w związku zart. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisart 1 ustawy z 6 lipca 2007 roku o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczychdotyczy podjęcia przez ZUS , zainicjowanej w chwili wejścia w życie art 55 ustawy dostosowawczej z 26 listopada 1998 roku tj w dniu 14 stycznia 1999 roku, a zaniechanej z dniem 31 grudnia 2001 roku, formy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego.

Zgodnie z przepisami ustawy z 6 lipca 2007 roku ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2002 rok przysługuje osobie uprawnionej czyli zgodnie z art. 2 - emerytowi mającemu ustalone prawo do emerytury, który pobierał bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstwa robót górniczych lub przeszedł na emeryturę z tego przedsiębiorstwa, uprawnionego do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991 r., i który uzyskał emeryturę przed dniem 1 stycznia 2007 r., a po dniu 31 grudnia 2001 r. nie pobierał ekwiwalentu.
Reasumując, aby wnioskujący mógł nabyć prawo do ekwiwalentu na podstawie powołanej ustawy musi wykazać, że:

1
był pracownikiem zakładu robót górniczych i przeszedł na emeryturę lub rentę z tego zakładu, albo pobierał ekwiwalent jako emeryt;

2
uzyskał prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2007 r;

3
jako emeryt był uprawniony do bezpłatnego deputatu węglowego, a uprawnienie do bezpłatnego węgla przysługiwało na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991 r.,

4
prawo do bezpłatnego węgla nie zostało zaspokojone przed dniem wejścia w życie ustawy.

Nadto wnioskujący musi złożyć stosowny dokument potwierdzający prawo do deputatu i złożyć oświadczenie, że z tego prawa nie korzystał po 2001 r.

Bezspornym w sprawie jest, żeA. W.był pracownikiem przedsiębiorstwa robót górniczych i na emeryturę przeszedł z tego zakładu przed dniem 1 stycznia 2007r.
(...)B.zostało objęte postanowieniami UZP dla(...)Zakładów (...)z dnia 21 grudnia 1991 r. ( por. Pkt 21 wykazu tj załącznika nr 1 protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21 listopada 1995 r. do UZP dla(...)z dnia 21 grudnia 1991 r.).
A. W.przeszedł na emeryturę w czasie, kiedy nie obowiązywał jeszcze Układ Zbiorowy Pracy dla(...)z dnia 21 grudnia 1991 r. W czasie zatrudnienia i bezpośrednio po przejściu na emeryturę otrzymywał węgiel deputatowy na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Węglowego z 1 lutego 1980 roku. Jednakże uprawnienia jego zostały recypowane do Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z 21 grudnia 1991 roku z mocy protokołu dodatkowego nr 7 z 21 listopada 1995 roku do UZP dla(...)z 21 grudnia 1991 roku. Protokół ten w par 3 ust 1 postanowił: art 22 ust 2 UZP dla(...)otrzymuje brzmienie :
„ 2. uprawnienia do bezpłatnego węgla w naturze – z zastrzeżeniem art 441- przysługują zamieszkałym w kraju emerytom i rencistom w wymiarze:

1
2,5 tony rocznie , których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Węglowego z 1 lutego 1980 i którzy korzystali z nich 25 listopada 1995 roku,

2
3 tony rocznie , których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Zakładów (...)z 21 grudnia 1991 roku.”

Zdaniem sądu, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy są postanowienia ustawy z dnia 29 września 1994 o zmianieustawy Kodeks pracyoraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U z 1994 r. nr 113 poz. 547). Ustawa ta w art. 9 uregulowała zasady obowiązywania układów zbiorowych pracy zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy. Przepis art. 9 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 29 września 1994 r. stanowił, że do upływu terminu przewidzianego w art. 9 ust. 1 strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy mogły zawrzeć porozumienie o włączeniu uprawnień i świadczeń określonych w układzie lub porozumieniu o przystąpieniu do układu , zawartych przed dniem 1 stycznia 1987 roku , do zakładowego układu zbiorowego pracy albo o odstąpieniu od stosowania tych uprawnień i świadczeń.
Wyżej wskazano, że protokołem dodatkowym nr 7 do UZP dla(...)z 21 grudnia 1991 roku zmieniono treść art 22 UZP dla(...). W nowym brzmieniu art 22 UZP dla(...)odwoływał się do art 441 .Przepis art. 441 .stanowił, że od dnia 26 listopada 1995 roku postanowienia art 22 Układu nie dotyczą jednostek , które do dnia 25 listopada 1995 roku w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły , na podstawie art 9 ust 3 ustawy z dnia 29 września 1994 roku o zmianieustawy Kodeks pracyoraz o zmianie niektórych ustaw od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla(...)Węglowego z dnia 1 lutego 1980 roku. W ocenie Sądu przepis art. 9 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 roku koresponduje z art. 22 i 44 1 UZP dla(...)z 21 grudnia 1991 roku w brzmieniu ustalonym protokołem dodatkowym nr 7 . Z przepisów tych wynika, że strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy zawarły porozumienie o włączeniu uprawnień w zakresie węgla deputatowego określonych w układzie z 1 lutego 1980 roku , ale równocześnie zastrzegły, że postanowień o deputacie węglowym dla emerytów i rencistów, którzy przeszli na te świadczenia w czasie obowiązywania UZP dla PW z 1 lutego 1980 roku, nie stosuje się w jednostkach, które w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 roku od świadczeń w zakresie węgla deputatowego dla emerytów i rencistów na zasadach określonych w UZP dla PW z 1 lutego 1980 roku.
W związku z powyższym i mając na uwadze, że pierwotnie ubezpieczony był uprawniony do węgla deputatowego na podstawie UZP dla PW z 1 lutego 1980 roku Sąd badał, czy(...)B.odstąpiło od wydawania węgla emerytom i rencistom w trybie zakreślonym przez powyższe przepisy. Jak wynika z informacji PIP takiego odstąpienie zarejestrowano.
W dniu 30 grudnia 1994 r. zawarto w(...)porozumienie w trybie art. 9 ust. 3 ustawy o zmianieustawy kodeks pracyo odstąpieniu od stosowania uprawnień do bezpłatnego węgla dla emerytów i rencistów oraz ekwiwalentu za ten węgiel wynikającego zrozdziału IVzał. nr 32 do Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Węglowego z dnia 1 lutego 1980r. Porozumienie to zostało zarejestrowane w dniu 13 maja 1995 r.
W dniu 25 listopada 1995r. został zawarty protokół dodatkowy nr 5 do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy z dnia 29 września 1992 r. dlaPrzedsiębiorstwa (...) SA., zgodnie z którym w oparciu o art. 441(...)dla(...)z dnia 21 grudnia 1991 r. w brzmieniu ustalonym w par. 1 ust. 5 protokołu dodatkowego nr 7 odstąpiono od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 UZP z dnia 21 grudnia 1991 r. - skreślono pkt 8 i 9 w załączniku nr 5. Porozumienie to zostało zgłoszone do PIP i zarejestrowane było w dniu 9 lutego 1996 r. Pkt 8 i 9(...)dotyczyły uprawnień do bezpłatnego węgla dla emerytów i rencistów.
(...)B.skutecznie odstąpiło od wydawania deputatu węglowego emerytom i rencistom.
W związku z tym należało uznać, żeA. W.nie jest osobą uprawnioną do bezpłatnego węgla na podstawie UZP dla(...)w rozumieniuart. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych, a co za tym idzie nie może nabyć prawa do bezpłatnego węgla na tej podstawie.
Wobec skutecznego odstąpienia od wydawania ekwiwalentu węglowego emerytom i rencistom(...)B., bezprzedmiotowe jest badanie, czy roszczenie zostało zaspokojone.
Zaznaczyć należy, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy wyznacza zakres zaskarżonej decyzji. Z kolei treść decyzji odpowiada zakresowi wniosku złożonego organowi rentowemu. W niniejszej sprawie ubezpieczony we wniosku złożonym do ZUS wskazał, że podstawą żądania jestustawa z 6 lipca 2007roku o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych. Ubezpieczony podał także, że domaga się deputatu węglowego w związku z zatrudnieniem w(...)B.. Zaskarżona decyzja została wydana w związku z rozpoznaniem wniosku w tym zakresie. Na rozprawie ubezpieczony podał, że domaga się deputatu węglowego w związku z zatrudnieniem w zlikwidowanejKWK (...). Był to nowy wniosek nie złożony wcześniej organowi rentowemu.
Wobec powyższego, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.., Sąd orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Na podstawieart. 47710§ 2 k.p.c.nowe żądanie przekazał do rozpoznania organowi rentowemu.