Sąd Okręgowy w Radomiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1681/12
Data wyroku: 2014-09-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Sulis-Kwiecień
Słowa kluczowe: Związek Przyczynowy
Podstawa prawna: art. 361§1 kc
Teza: Brak adekwatnego związku przyczynowego między wadliwym postępowaniem pracownika sądu- oddziału należności sądowych a samobójczą śmiercią osadzonego w areszcie śledczym w celu odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności

Sygn. akt I C 1681/12

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 04 września 2014 roku
Sąd Okręgowy w Radomiu I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Halina Sulis - Kwiecień
Protokolant: Izabela Chmurzyńska
po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2014 roku w Radomiu
na rozprawie
sprawy z powództwaD. M.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego wR.
o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę

I
oddala powództwo;

II
zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego wR.) na rzecz adwokataŻ.Z.–S.kwotę 7.200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) z podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu;

III
nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego

/na oryginale właściwy podpis/
Sygn. akt IC 1681/12

UZASADNIENIE
Powód- małoletniD. M.reprezentowany przez matkęR. L. (1), pozwem z dnia 21 listopada 2012 roku wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa- Prezesa Sądu Okręgowego wR.kwoty 7.500.000 złotych tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenie renty wyrównawczej w kwocie 3500 złotych miesięcznie.
W uzasadnieniu żądania podniesiono, iż w dniu 17 listopada 2004 roku ojciec powodaW. M.został doprowadzony do Aresztu ŚledczegowR.celem odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności, został umieszczony w izbie przyjęć-zwolnień, gdzie popełnił samobójstwo wieszając się na pasku od spodni. Zdaniem strony powodowej do zdarzenia tego doprowadziło zaniedbanie pracownika Sądu Rejonowego w Radomiu polegające na niedołączeniu do akt sprawy IIK 37/98 dowodu uiszczenia przezW. M.grzywnyw kwocie 100 złotych co spowodowało, iż Sąd Rejonowy wR.orzekł zastępczą karę pozbawienia wolności, a następnie wysłał nakazy doprowadzeniaw celu jej odbycia.
W piśmie procesowym z dnia 6 maja 2013 roku (k. 34-40) powód, jako podstawę faktyczną swojego roszczenia wskazał winę pracownika Sądu polegającą na nieprawidłowym prowadzeniu dokumentacji, tj. braku załączenia dowodu wpłaty grzywny w kwocie 100 złotych z dnia 30 marca 1999 roku do akt wykonawczych, jak i wprowadzenia w błąd funkcjonariuszy publicznych, że grzywna orzeczona w sprawie IIK 37/98 nie została uregulowana przez skazanegoW. M..
Powód jako podstawę prawną swojego roszczenia wskazał treśćart. 430 kc.
Pozwany Skarb Państwa- reprezentowany przez Prezesa Sądu OkręgowegowR.w odpowiedzi na pozew wniósł o odrzucenie powództwao odszkodowanie, oddalenie powództwa w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż sprawa powoda o odszkodowaniei rentę przeciwko Skarbowi Państwa była przedmiotem rozpoznania w sprawieIC 31/10 Sądu Okręgowego wR.. Podstawa faktyczna niniejszej sprawy jest zbieżna ze stanem faktycznym, który był rozpoznawany w powołanej sprawie. Zachodzi również tożsamość stron, bowiem wskazanie innej jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa nie jest wiążące w sprawie. W konkluzji podniesiono powagę rzeczy osądzonej.
Ponadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia z uwagi na fakt, iż przedstawicielka ustawowa powoda i jednocześnie konkubina zmarłego uzyskała wiedzę o śmierci ojca powoda w 2004 roku, natomiast w styczniu 2009 roku doręczono jej postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie 3Ds 5738/04 Prokuratury Rejonowej wR.. Zdaniem pozwanego rozpoczęcie biegu przedawnienia jest niezależne od świadomości uprawnionego co do przysługującego mu roszczenia i rozpoczyna bieg od chwili, w której przy zachowaniu należytej staranności powód mógł uzyskać informację o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia.
Nadto podniesiono, iż brak jest podstaw do przyjęcia zaistnienia w sprawie związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem wskazanej jednostki Skarbu Państwa- Sadu Rejonowego wR.a zdarzeniem w postaci śmierciW. M.. Okoliczność dokonania zapłaty jednej raty przezW. M.była przedmiotem podstawy faktycznej ustaloneji uwzględnionej w sprawie IC 31/10. Pozwany wskazał, że kwestia ta nie jest jednoznaczna w uwagi na brak w dokumentach sprawy IIK 37/98 dowodów wpłaty jednej raty. Ponadto na skutek braku wpłaty prowadzono wobecW. M.postępowanie komornicze w celu wyegzekwowania zaległej wpłaty, które zostało umorzone w dniu 2 grudnia 2003 roku z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
Dodatkowo podniesiono, że okres pomiędzy należnym terminem wpłaty raty a postępowaniem w przedmiocie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności wskazują, żeW. M.miał możliwość wyjaśnienia wątpliwości co ewentualnego omyłkowego niezaksięgowania wpłaty raty.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny i zważył, co następuje:
W dniu 31 sierpnia 1998 roku w sprawie IIK 37/98 nakazem karnym Sąd Rejonowy wR.uznałW. M.za winnego tego, że w dniu11 października 1997 roku wR.na targowisku wR.przyulicy (...)oferował do sprzedaży bluzy dresowe z napisemfirmy (...), posługując się zarejestrowanym znakiem towarowym, którego nie miał prawa używać, tj,. o czynzart. 57 ust. 1 ustawy z dnia 31.01.1985r. o znakach towarowych(Dz.U. nr 5 z 1985r. z późniejszymi zmianami) i w związku zart. 36 § 1 kkskazał go na karę 700 złotych grzywny z zamianą na wypadek nieuiszczenia w terminie na 35 dni zastępczej kary pozbawienia wolności. Orzeczenie to zostało doręczoneW. M.w dniu 9 października 1998 roku (d: k. 52 – 53 akt IIK 37/98 Sądu RejonowegowR.). Postanowieniem Prezesa Sądu Rejonowego wR.rozłożono skazanemuW. M.grzywnę w kwocie 700 złotych na 7 rat po 100 złotych płatnych do końca każdego miesiąca począwszy od grudnia 1998 roku(d: k. 4 akt wykonawczych w sprawie IIK 37/98 SR wR.).W. M.wpłacał raty systematycznie do czerwca 1999 roku. Do akt wykonawczych nie został dołączony przezE. W.- pracownika Sądu Rejonowego wR.dowód wpłaty jednej raty uiszczonej w marcu 1999 roku. Każdorazowy dowód wpłaty dokonywanej przezW. M.trafiał z kasy sądowej do Ewidencji Należności Sądowych, gdzie był księgowany w dzienniku należności sądowychi odnotowywany na karcie dłużnika. Karta dłużnika przypisana do sprawyW. M.o sygn. akt IIK 37/98 nosiła numer(...). Wpłata z dnia 30 marca 1999 roku jednak nie została zaksięgowana na karcie dłużnika przypisanejW. M., tylko na karcie dłużnika o numerze(...)przypisanej do innego skazanego. Na dowodzie wpłaty oprócz niewłaściwego numeru widniało imię i nazwisko dłużnika oraz numer sprawy karnej, w której należność została orzeczona. Pracownik Ewidencji Należności SądowychE. N.(obecnieW.), do której obowiązków należało księgowanie wpłat na poczet należności sądowych na karty dłużników i w dzienniku należności sądowych przez nieuwagę w dniu 30 marca 1999 roku otrzymany dowód wpłaty dokonanej przezW. M.zaksięgowała na kartę dłużnikaK. S.o numerze(...). Nie dokonała sprawdzenia oprócz numeru karty dłużnika, który nie był wpisany poprawnie z imieniem i nazwiskiem i numerem sprawy karnej. Do sprawdzenia takiego była zobligowana zakresem swoich obowiązków służbowych (d: uzasadnienie Sadu Rejonowego wR.k. 586 – 589 akt 2Ds 271/13 Prokuratury Rejonowej(...)). DoW. M.były przesyłane dwukrotnie ponaglenia o zapłatę raty w kwocie 100 złotych (d: k. 6, 7 akt wykonawczych w sprawie IIK 37/98). Następnie było wdrożone postępowanie egzekucyjne dotyczące brakującej kwoty 100 złotych, które zakończyło się umorzeniem postępowania wobec bezskuteczności egzekucji. W dniu 8 czerwca 2004 roku w Sądzie Rejonowym wR.odbyło się posiedzenie, na którym Sąd wydał postanowienie zarządzające wobecW. M.wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze 5 dni. Wezwanie przesłane doW. M.na posiedzenie Sądu pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia wobec niepodjęcia mimo podwójnego awizowania.W. M.również nie odebrał odpisu postanowienia Sądu z dnia 8 czerwca 2004 roku jak również zawiadomienia do stawienia się do Aresztu Śledczego wR.(d: k. 13, 16 – 19, 24 akt wykonawczych IIK 37/98 Sądu Rejonowego wR.).
W dniu 16 listopada 2004 roku o godzinie 16.40W. M.został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji celem doprowadzenia do Aresztu Śledczego wR.. Po pouczeniuW. M.złożył zażalenie na zatrzymanie, nie żądając powiadomienia osoby najbliższej (d: k. 27, 29 wyżej powołanych akt).
W dniu 17 listopada 2004 rokuW. M.został doprowadzonyi przyjęty do Aresztu Śledczego wR.. Przebywając w pomieszczeniu izby przyjęć – zwolnień i w oczekiwaniu na wydanie bielizny, środków higienicznych oraz założenie karty depozytowej popełnił samobójstwo przez powieszenie, używając do tego celu paska do spodni i krzesła. Zdarzenie to miało miejsce między godziną 11.40 a godziną 12.00.
Prokuratura Rejonowa wR.prowadziła postępowanie w sprawie nieumyślnego spowodowania śmierciW. M.w wyniku którego postępowanie zostało umorzone postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 roku wobec braku znamion czynu zart. 155 kk(d: k. 94 sprawy 3Ds 5738/04 Prokuratury Rejonowej wR.). Postanowienie to zostało doręczoneR. L. (2)w dniu 9 stycznia 2009 roku (d: k. 133 – 134 akt 3Ds 5738/04).
W dniu 11 stycznia 2010 roku małoletniD. M.reprezentowany przez matkęR. L. (1)złożył pozew przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Areszt Śledczy wR.o odszkodowanie i zadośćuczynienie w kwocie 1.000.000 złotych W uzasadnieniu żądania stwierdzono, iż funkcjonariusze Aresztu Śledczego wR.dopuścili się rażącego zaniedbania i nie dopełnili swoich niezbędnych czynności z zakresu zabezpieczenia bezpieczeństwa osadzonemuW. M.(d: k. 3 – 5 akt IC 31/10). Powództwo to było zmodyfikowane w taki sposób, iż powód wnosił o zasądzenie kwoty 1.000.000 złotych tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji majątkowej wskutek śmierci ojca oraz renty wyrównawczej w kwocie 3000 złotych, a ostatecznie na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym wL.w ten sposób, że wnoszonoo zasądzenie odszkodowania w kwocie 70.000 złotych i renty wyrównawczejw kwocie po 500 złotych miesięcznie (d: protokół – k. 251).
Wyrokiem z dnia 31 maja 2012 roku Sąd Apelacyjny wL.uwzględnił powództwo w całości po przedstawieniu na rozprawie przezR. L. (1)wszystkich dowodów wpłat grzywny przezW. M.w tym dowodu uiszczenia brakującej raty w aktach sprawy IIK 37/98 Sądu Rejonowego wR.za marzec 1999 roku. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż dowód wpłaty tejże raty mógł któremuś urzędnikowi Sądu Rejonowego wR.po prostu zaginąć (d: k. 252, 273).
Zdaniem Sądu z dniem 31 maja 2012 rokuR. L. (1)uzyskała wiedzęo osobie odpowiedzialnej za niedołączenie dowodu wpłaty raty grzywny za miesiąc marzec do akt wykonawczych sprawy IIK 37/98 Sądu Rejonowego wR..
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2013 roku Prokuratura RejonowawR.w wyniku wniosku małoletniegoD. M.reprezentowanego przez matkęR. L. (1)złożonego w dniu 12 czerwca 2012 roku podjęła na nowo umorzone postępowanie w sprawie 3Ds 5738/98 (d: k. 150, 183). Sprawie nadano nowy numer 2Ds 271/13. W wyniku tego postępowania ustalono, iż winnym nieumyślnego niedopełnienia w dniu 30 marca 1999 roku obowiązków służbowych przez pracownika sekretariatu Sądu Rejonowego wR.jestE. W.poprzez zaksięgowanie dowodu wpłaty kwoty 100 złotych dokonanej przezW. M.na poczet grzywny orzeczonej w sprawie IIK 37/98 na rzecz innego dłużnika. Postępowanie jednakże umorzono wobec stwierdzenia, że nastąpiło przedawnienie karalności czynu (d: k. 556 – 574).
Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej powództwo należało oddalić wobec braku adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zaniedbaniem pracownika Sądu Rejonowego wR.a samobójczą śmierciąW. M.w Areszcie Śledczym wR..
Zgodnie z treściąart. 361 §1 kczobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Związek przyczynowy oznacza przyczynowe powiązanie szkody oraz powodujące szkodę zdarzenie. Brak związku przyczynowego przeszkadza przyjęciu odpowiedzialności cywilnej.
Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniu Prokuratury Rejonowej wR.o umorzeniu śledztwa z dnia 28 czerwca 2013 roku w sprawie 2Ds 271/13 powtórzonego w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 października 2013 roku przez Sąd Rejonowy wR.a mianowicie, iż błędne zaksięgowanie przezE. W.uiszczonej raty grzywny w kwocie 100 złotych w marcu 1999 roku przezW. M.spowodowało samobójczą śmierćW. M..
Pewnym jest, że ten błąd spowodował, iż Sąd Rejonowy wR.wydał postanowienie odnośnie zastępczej kary pozbawienia wolności. Fakt ten jest normalnym następstwem błęduE. W.. Przyjęcie, iż ten błąd pracownika spowodował samobójczą śmierć osadzonego w Areszcie ŚledczymwR.W. M.jest wnioskiem zbyt daleko idącym, wykraczającym poza normalne następstwa błędnego działania pracownika Sądu Rejonowego wR.. Dodać należy, iż przed wydaniem postanowienia odnośnie zastępczej kary pozbawienia wolności było wszczęte postępowanie celem wyegzekwowania brakującej kwoty 100 złotych.W. M.nie działał ani w postępowaniu egzekucyjnym, ani też później, unikając odbioru przesyłek sądowych. Okazanie przez niego dowodu wpłaty raty grzywny za marzec 1999 roku unicestwiłoby działanie komornicze i działanie Sądu Rejonowego wR.w postępowaniu wykonawczym.
Samobójcza śmierćW. M.w Areszcie Śledczym wR.leży, zdaniem Sądu, poza zasięgiem ogólnej przyczynowości i w żaden sposób nie można przyjąć, iż była normalnym następstwem błędu, jaki popełniłaE. W.jako pracownik Sądu Rejonowego w Radomiu.
Sąd nie uwzględnił złożonego przez pozwanego zarzutu przedawnieniaw sprawie niniejszej, bowiem zdaniem SąduR. L. (1)jako przedstawiciel ustawowy powoda o fakcie, iż ewentualną odpowiedzialność za błąd pracownika Sądu Rejonowego w Radomiu ponosić by miał Skarb Państwa- Sąd OkręgowywR.dowiedziała się z dniem wydania wyroku przez Sąd ApelacyjnywL.w sprawie IC 31/10, tj. w dniu 31 maja 2012 roku. Powództwo w sprawie niniejszej zostało wytoczone 5 listopada 2012 roku, a więc nie upłynął termin trzyletni ani dziesięcioletni przewidziany treścią przepisuart. 442 § 1 kc.
Ponadto Sąd również nie uwzględnił złożonego przez pozwanego zarzutu powagi rzeczy osądzonej dotyczącego odszkodowania. Zdaniem Sadu innaw sprawie niniejszej jest podstawa faktyczna niż w sprawie IC 31/10 bowiem tamże dochodzone było odszkodowanie za niedopełnienie obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy Aresztu Śledczego wR., a w sprawie niniejszej zaniedbanie pracownika Sądu Rejonowego wR.. Tożsamość roszczenia nie zachodzi przy zmianie okoliczności faktycznych. Inna też została wskazana przez powoda podstawa prawna, tj. zart. 430 kcw związku zart. 120 § 1 kodeksu pracy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie zachodzi normalny związek przyczynowy pomiędzy zaniedbaniem pracownika Sądu Rejonowego wR.a samobójczą śmierciąW. M., to jest nie zachodzą przesłankizart. 361 § 1 kci powództwo oddalił.
Z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową w jakiej znalazł się powódw oparciu o treśćart. 102 kpcSąd nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego.
/-/ Na oryginale właściwy podpis.-