Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 934/13
Data wyroku: 2014-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Pracowników
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1 art. 11 ust. 1, 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt:III U 934/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2014r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Laskowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2014r. wO.
sprawy z odwołańW. G.iE. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
oustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego
na skutek odwołańW. G.iE. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia21 maja 2013r.znak(...)

orzeka:

1
oddala odwołania;

2
zasądza odW. G.iE. S.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.kwoty po 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21.05.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.Inspektorat wO.stwierdził, żeE. S.nie podlega od dnia 17.12.2012r. jako pracownik ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia u płatnika składekW. G..
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaE. S.oraz płatnik składekW. G.. W uzasadnieniu obu odwołań zarównoW. G., jak teżE. S.wywodzili, żeE. S.rzeczywiście świadczyła pracę na rzeczW. G.w ramach stosunku pracy.
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania.Podniósł, że na podstawie ustaleń przeprowadzonej kontroli ZUS stwierdził, że umowa o pracę zawarta przezE. S.zW. G.miała charakter czynności pozornych. Jej celem bowiem nie było faktyczne zatrudnienie i świadczenie pracy, lecz uzyskanie ubezpieczenia oraz świadczeń związanych z ubezpieczeniem i jako taka nie rodzi skutków prawnych.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył co następuje:
W ocenie Sądu Okręgowego odwołania nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie to kwestia podleganiaE. S.ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 17.12.2012 r. z tytułu zatrudnienia uW. G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe –W. G..  Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Na mocyart. 11 ust. 1osoby te podlegają także obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, zaś na podstawie art. 12 ust. 1 ubezpieczeniu wypadkowemu. Art. 13 pkt 1 ustawy przewiduje, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu pracownicy podlegają od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku, natomiast art. 8 ust. 1 nakazuje za pracownika uważać osobę pozostającą w stosunku pracy. Z koleiart. 22 § k.p.precyzuje, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Do nawiązania stosunku pracy dochodzi poprzez zawarcie pomiędzy pracownikiem a pracodawcą umowy o pracę.
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzyE. S.aW. G.doszło do formalnego podpisania w dniu 17.12.2012r. umowy o pracę. Była to umowa na czas nieokreślony. Z tego też tytułu odwołująca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych.
Podkreślić jednak należy, że samo formalne zawarcie umowy o pracę nie jest wystarczające dla uznania jej ważności, bowiem, jak wynika z brzmienia przytoczonych wyżej przepisów, jedynie rzeczywiste pozostawanie w stosunku pracy i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy daje podstawę do podlegania ubezpieczeniom. Pogląd ten nie budzi żadnych wątpliwości w judykaturze i znajduje potwierdzenie ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy w pełni podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone, m.in. w wyroku z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie I UK 43/10, LEX 619658, gdzie Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że umowa o pracę zawarta jest dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z tej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających stosunek pracy. Sąd Okręgowy orzekający w przedmiotowej sprawie, w pełni podziela też pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie II UK 204/09, LEX 590241, zgodnie z którym o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składki oraz wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających zart. 22 § 1 kp. Istotne jest więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Okoliczności wynikające z formalnie zawartej umowy o pracę nie są wiążące w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego. Przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składki przez podmiot, który nie świadczy pracy, nie stanowi przesłanki objęcia ubezpieczeniem społecznym i stania się jego podmiotem.
W świetle powyżej cytowanych przepisów i poglądów orzecznictwa zasadniczą okolicznością wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie czy strony istotnie łączył stosunek pracy w rozumieniuart. 22 kp, czy też umowa o pracę datowana na 17.12.2012r. była umową pozorną.
Ocena przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodów, w przekonaniu Sądu Okręgowego, w pełni uprawnia do twierdzenia, że umowa o pracę zawarta przezW. G.zE. S.została zawarta dla pozoru, a jej rzeczywistym celem było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i jako taka nie może stanowić tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia.
Sąd odmówił wiary zeznaniom odwołującychE. S.iW. G., którzy w swoich zeznaniach nieudolnie próbowali wykazywać realność zawartej umowy i faktyczne świadczenie pracy przezE. S.w ramach tejże umowy.
W. G.zeznając przed Sądem podał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży i montażu stolarki budowlanej tj. drzwi i okien.E. S.zatrudnił, bo znała język francuski i miała prawo jazdy.E. S.miała wysyłać maile, szukać kontahentów. Zeznał, że zatrudniłE. S.od razu na czas nieokreślony z wynagrodzeniem 3.500 zł. brutto, choć nie kwestionował, że miał wówczas zaległości wobec ZUS w kwocie około 20.000 zł. oraz spłacał kredyt w kwocie 800zł. miesięcznie. Dodał, żeE. S.miała przychodzić do pracy na godz. 8.00 i pracować do 16.00. Brała też udział w trzech kilkudniowych wyjazdach do Francji, gdzie dzięki wujowiE. S., który prowadził tam firmę budowlaną, liczył na nawiązanie współpracy. Przyznał, że współpraca zE. S.trwała krótko. Przyznał, że nie uzyskał żadnych kontrahentów dzięki jej pracy, nie doszło też do realizacji żadnego kontraktu we Francji.
Oceniając zeznaniaW. G., w szczególności w kontekście rzekomego realizowania przezE. S.obowiązków pracowniczych, Sąd uznał, że nie są one przekonujące i szczere, stąd odmówił im wiary. Podkreślić należy, że odwołujący nie był w stanie logicznie i rzeczowo wyjaśnić czym podyktowana była jego decyzja o zatrudnieniuE. S., a w szczególności jaki był zakres powierzonych i rzeczywiście wykonywanych przez nią obowiązków pracowniczych. Za wypełnianie obowiązków o charakterze pracowniczym z pewnością nie mogą być uznane kilkudniowe wyjazdyE. S.zW. G.do Francji, tym bardziej, że brak jest jakichkolowiek obiektywnych dowodów mogących powyższe potwierdzać.
O tym, że w omawianej sprawie w żaden sposób nie można mówić o rzeczywistym realizowaniu przezE. S.obowiązków w ramach pracowniczego stosunku pracy, w największym stopniu przekonały Sąd zeznania samej odwołującej. Utrzymywała ona wprawdzie, że rzeczywiście świadczyła pracę na rzeczW. G.. Miała szukać kontrahentów i kierować samochodem. Przyznała, że w firmie nie miała nawet swojego biurka. Nie kwestionowała, że nie znała tej branży i nie miała w tym zakresie żadnego doświadczenia. Nigdy też nie pracowała jako przedstawiciel handlowy. Jej doświadczenie zawodowe to 7 miesięczne zatrudnienie jako sprzedawca dziesięć lat temu. Znamienne w zeznaniach odwołującej było to, że nie była ona w stanie wyjaśnić na czym w istocie polegały jej obowiązki pracownicze. Na pytanie Sądu w jaki sposób wyszukiwała kontrahentów, odpowiedziała, że nie pamięta. Nie pamiętała również, w jaki sposób sporządzała oferty handlowe, nie była też w stanie wyjaśnić w jaki sposób pozyskiwała adresy potencjalnych kontrahentów. Odnośnie poziomu znajomości języka francuskiego, którą tak eksponował w swoich zeznaniachW. G., określiła ją jako „słabą”. Odnośnie wyjazdów służbowych do Francji twierdziła, że była zW. G.we Francji. Mieszkali wówczas u jej wuja w miejscowościW.. Nie doszło jednak do nawiązania żadnej współpracy. Przyznała, że nie udało się jej pozyskać dla firmy żadnego kontrahenta dla firmy ani w Polsce, ani we Francji. Odnośnie wysokości wynagrodzenia podała, że wynagrodzenie w takiej kwocie zaproponował jejW. G., a ona na to przystała. W jej ocenie na wysokość wynagrodzenia zasadniczy wpływ miały jej kontakty z wujkiem, który na stałe zamieszkuje podP., a nie jej doświadczenie zawodowe i umiejętności.
Zeznania odwołującej, w których nieudolnie podejmowała ona próby wykazania, że realnie wykonywała obowiązki w charakterze pracownika, Sąd podobnie jak zeznaniaW. G., uznał za niewiarygodne, gdyż były nieprzekonujące, pokrętne i niekonsekwentne.
W przekonaniu Sądu, obok pokrętnych i niewiarygodnych zeznańW. G.iE. S., o tym, iż strony z góry miały świadomość, żeE. S.nie będzie świadczyć pracy, aW. G.nie będzie korzystał z tej pracy tj., że nie będą oni realizowali swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy, świadczy szereg dodatkowych okoliczności ustalonych przez Sąd w przedmiotowej sprawie.
Po pierwszeE. S.nie miała żadnych kwalifikacji do objęcia stanowiska przedstawiciela handlowego w branży, w jakiej działalność prowadziłW. G.tj. sprzedaż i montaż stolarki budowlanej. Jest bardzo mało wiarygodnym, by doświadczony przedsiębiorca zatrudnił za tak wysokim wynagrodzeniem (3.500zł) osobę bez żadnych kwalifikacji i to od razu na czas nieokreślony. Ponadto zatrudnienieE. S.z tak wysokim wynagrodzeniem należy oceniać jako decyzję nieracjonalną z punku widzenia pracodawcy również z tego powodu, żeW. G., co bezsporne, posiadał wówczas istotne zadłużenie w ZUS z tytułu składek (około 20.000zł.) i niezbyt wysokie dochody z tytułu prowadzonej działalności. Bezsporne było również, że w dacie zawierania umowy o pracęE. S.była już w ciąży. Biorąc pod uwagę dokumentację z leczenia szpitalnego (k.112 a.s.), z której wynika, że w dniu 11 stycznia 2013r.E. S.był w 13 tygodniu ciąży (tj. początek czwartego miesiąca), przyjąć należy, że w dacie zawierania umowy tj. 17.12.2012r. była w 9/10 tygodniu ciąży. W takim stanie rzeczy dalece nieprawdopodobnym jest, by w dniu zawierania umowy tj. 17.12.2012r. o tym fakcie nie wiedziała. Fakt wiedzy o ciąży wprawdzie nie przesądza sam w sobie o pozorności umowy o pracę, ale w świetle całokształtu okoliczności ustalonych w przedmiotowej sprawie, ma dodatkową wagę i rzutuje na wiarygodność zeznań odwołującej.
Nie bez znaczenia dla poparcia tezy o pozorności zawartej przez strony umowy jest też fakt, że zarówno przed rzekomym zatrudnieniemE. S., jak też po dacie, kiedy miała ona zaprzestać świadczenia pracy w związku z zagrożoną ciążą i korzystaniem ze zwolnienia lekarskiego, nie zatrudniał on żadnego pracownika ( fakty przyznane). Ponadto analiza księgi przychodów i rozchodów wskazuje, że dochody uzyskiwane przezW. G.w 2012 i 2013r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej były niskie i w żaden sposób nie uzasadniały zatrudnienia dodatkowo pracownika z wynagrodzeniem 3.500 złotych brutto (vide zestawienie podatkowej księgi przychodów i rozchodów k. 110-111a.s.). W 2012r. dochód zamknął się kwotą 23.402,66zł. , a w 2013r. był jeszcze niższy i wyniósł 17.157,82zł. Również więc w tym kontekście, jak słusznie zauważył organ rentowy, zatrudnienieE. S.i przyznanie jej wysokiej pensji należy oceniać jako decyzję nieracjonalną , a tym samym bardzo mało prawdopodobną, zwłaszcza w kontekście braku jakichkolwiek kwalifikacji i doświadczenia odwołującej w branży stolarki budowlanej.
Za niewiarygodne i stworzone jedynie na potrzeby niniejszego postępowania Sąd uznał dowody w postaci odpisów delegacji służbowych i ofert, przedłożonych na etapie postępowania sądowego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowe delegacje nie zostały w żaden sposób rozliczone. Ponadto dokumenty te mogły być sporządzone w każdym czasie, brak jest jakichkolwiek innych dowodów potwierdzających w sposób obiektywny fakt rzeczywistego wykonywania obowiązków pracowniczych przezE. S.. Podkreślić należy, żeW. G.podczas przesłuchania w toku kontroli ZUS stanowczo podkreślił, że nie posiada żadnych dokumentów mogących potwierdzić wyjazdy do Francji. Dodał ponadto, żeE. S.nie podpisywała żadnych dokumentów. W takim stanie rzeczy przedłożone dopiero na etapie postępowania sądowego delegacje i oferty, rzekomo przygotowane przezE. S., służyły w przekonaniu Sądu jednie stworzeniu argumentu na poparcie tezy rzeczywistego wykonywania obowiązków pracowniczych przezE. S..
Reasumując powyższe, w przekonaniu Sądu Okręgowego rzekome realizowanie przez odwołującą obowiązków w charakterze pracownika, słusznie zostało przez organ rentowy zakwestionowane. W ocenie Sądu umowa o pracę z dnia 17.12.2012r. została zawarta bez zamiaru wykonywania pracy a jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia i jako taka nie może być podstawą do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznając, iż decyzja organu rentowego z dnia 21.05.2013r. jest zasadna i odpowiada prawu, oddalił odwołania od niej wniesione, na mocyart.47714§ 1 kpc.
O kosztach zastępstwa prawnego Sąd orzekł w oparciu oart. 98 § 1 i 3 kpcw zw. § 11 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.