Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 5/14
Data wyroku: 2014-05-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Roman Skrzypek, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Emerytura, Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 386 § 1 kpc
Teza: Tylko stałe i pełnowymiarowe świadczenie pracy mechanika samochodowego w kanałach remontowych uprawnia do uznania tej pracy za pracę w warunkach szczególnych.

Sygn. akt

III AUa 5/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia7 maja 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu7 maja 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o emeryturę
na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną

od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia13 listopada 2013 r.sygn. aktIV U 485/13

zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób , że oddala odwołanie .

Sygn. akt III AUa 5/14

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 7 maja 2014r.

Decyzją z dnia 18 marca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.odmówił wnioskodawcyJ. K.prawa do emerytury, dochodzonego wnioskiem z dnia 27 lutego 2013r. w trybie przepisówustawyz dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Powołując w podstawie prawnej decyzji art. 184 w związku z art. 32 w/w ustawy, a także§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.) organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek nabycia prawa do dochodzonego świadczenia jako, że nie udowodnił wymaganego 15-sto letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Ten bowiem uznany przez ZUS zamknął się w wymiarze zaledwie 1 miesiąca i 29 dni (okres przypadający od 2 listopada 1998r. do 31 grudnia 1998r., a dotyczący pracy wnioskodawcy w(...) Sp. z o.o.na stanowisku operatora maszyn i urządzeń oczyszczalni ścieków, potwierdzony świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach) i nie uwzględniał wykazywanego jedynie pisemnym oświadczeniem zainteresowanego, jak też angażami pracy i ogólnym świadectwem pracy okresu zatrudnienia wKombinacie (...)wD.na stanowiskach montera maszyn i montera samochodowego w okresie od 3 lipca 1978 r. do 7 marca 1996 r., przy uzasadnieniu, iż wobec braku kwalifikowanego dowodu w postaci świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach brak jest podstaw do uznania pracy tej za świadczoną w tym charakterze w oparciu o dokumentację zastępczą.

WnioskodawcaJ. K.odwołał się od decyzji ZUS do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie.
W lapidarnym co do swej treści odwołaniu z dnia 2 kwietnia 2013 r. wnioskodawca wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez potwierdzenie jego uprawnienia do dochodzonego świadczenia emerytalnego wskazywał na dowody osobowe z zeznań świadków mających potwierdzić kwalifikowany rodzaj jego pracy w spornym okresie zatrudnienia wKombinacie (...)wD., jako pracy wymienionej pod poz. 16 Działu XIV Wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 17 kwietnia 2013 r. , pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy, z tych samych względów które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po rozpoznaniu odwołaniaJ. K., wyrokiem z dnia 13 listopada 2013r. (sygn. akt IV U 485/13) zmienił zaskarżoną decyzję ZUS przyznając wnioskodawcy prawo do emerytury począwszy od dnia 27 lutego 2013 r., tj. od dnia złożenia wniosku.Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy ustalił, żeJ. K.ur. (...), pozostający w zatrudnieniu w(...) Sp. z o.o.(od dnia 2 listopada 1998 r. do nadal), wystąpił w dniu 27 lutego 2013 r. do pozwanego organu rentowego z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wykazując na dzień 1 stycznia 1999r. ogólny staż ubezpieczeniowy w wymiarze wynoszącym 27 lata 9 miesięcy i 19 dni. Do wniosku emerytalnego wnioskodawca załączył między innymi świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych wystawione przez aktualnego pracodawcę(...) Sp. z o.o., a także pisemne oświadczenie o wykonywaniu tak rozumianego kwalifikowanego zatrudnienia w okresie od 3 lipca 1978 r. do 7 marca 1996r. wKombinacie (...)wD.na stanowiskach montera maszyn i montera samochodowego jako pracy wykonywanej w pełnym wymiarze czasu pracy w kanałach remontowych, przy wskazaniu, że były to prace wymienione pod poz. 16 Działu XIV Wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.). Jednocześnie wnioskodawca przedłożył angaże dotyczące tego okresu zatrudnienia, jak również ogólne świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1996 r. Ocena tych wszystkich dokumentów, skutkowała wydaniem przez pozwany organ rentowy w dniu 18 marca 2013 r. – zaskarżonej w niniejszym postępowaniu - decyzji odmawiającejJ. K.prawa do emerytury, przy przyjęciu, iż nie dowiódł on wymaganego okresu 15-stu lat pracy w warunkach szczególnych, a jedynie w wymiarze1 miesiąca i 29 dni, co odniesione zostało do pierwszego z wyżej wskazanych okresów pracy wnioskodawcy w(...) Sp. z o.o.na stanowisku operatora maszyn i urządzeń oczyszczalni ścieków. Opierając się następnie zarówno na dowodach z dokumentów (aktach emerytalnych odwołującego, jak też dokumentacji związanej z jego zatrudnieniem wKombinacie (...)wD.), jak i dowodach osobowych (z zeznań świadkówS. K.,K. K. (1)iS. P.jak też samego wnioskodawcy),Sąd I instancji ustalił, żeJ. K.pracował wKombinacie (...)wD.w okresie od 28 listopada 1977 r. do 30 kwietnia 1996 r. zajmując kolejno stanowiska: kierowcy samochodu ciężarowego (od 28 listopada 1977 r. do 2 lipca 1978 r.), montera maszyn i montera samochodowego (od 3 lipca 1978 r. do 6 marca 1996 r.) i portiera (od 7 marca do 30 kwietnia 1996 r.). Zajmując stanowiska montera maszyn i montera samochodowego odwołujący pracował w oddziale remontowym zakładu, a do jego obowiązków należała naprawa samochodów ciężarowych, osobowych, dostawczych, autobusów, sprzętu budowlanego typu dźwigi, koparki, spychy. Wszystkie naprawy odbywały się na warsztacie, z czego większość w kanałach. W czasie pracy wnioskodawca narażony był na czynniki szkodliwe dla zdrowia: brud, smary, oleje. W świetle powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznał żądanie odwołania za w pełni zasadne, a zaskarżoną decyzję ZUS za naruszającą prawo. Powołując bowiem w ocenie prawnej sprawyart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), jak również§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), Sąd I instancji uznał, że wbrew stanowisku organu rentowego odwołujący wykazał ponad 15-sto letni okres pracy w warunkach szczególnych, co odniesione zostało także do spornego okresu zatrudnieniaJ. K.wKombinacie (...)wD.na stanowiskach montera maszyn i montera samochodowego, przy jednoczesnym przyporządkowaniu tych pracy do tych wymienionych kolejno pod pozycją 14 i 16 Działu XIV Wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), jak też pod poz. 14 pkt 1 i poz. 16 pkt 1 Działu XIV wykazu A zarządzenia resortowego tj. w tym wypadku zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. Urz. MRLiGŻ z 1988 r. Nr 2 poz. 4).
W podstawie prawnej wyroku powołany także zostałart. 47714§ 2 kpc.

Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2013r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ..W apelacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (v. k. 32) pozwany organ rentowy zarzucając naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 § 1 kpcprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia kwalifikowanego zatrudnienia wnioskodawcy w okresie jego zatrudnienia wKombinacie (...)wD., a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego tj.art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przez uznanie, iż odwołujący spełnił wszystkie przewidziane w tym przepisie przesłanki nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania wnioskodawcy, względnie uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W krótkim uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podkreślał, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na mało wiarygodnych i lakonicznych zeznaniach świadków i samego wnioskodawcy, gdy tymczasem już samo doświadczenie życiowe (jak również opinie biegłych w innych tego rodzaju sprawach) uczy, że praca mechanika samochodowego nie ogranicza się wyłącznie do prac w kanałach remontowych. I tak np. wymiana łożysk w kole, wymiana szczęk hamulcowych, naprawa cylindrów czy układu hydraulicznego dokonywane są na poziomie „zero”, co już samo w sobie wyklucza możliwość uznania tej pracy za pracę w warunkach szczególnych, gdzie warunkiem koniecznym jest stałość i pełnowymiarowość czasowa tego rodzaju zatrudnienia, co w tym wypadku odnieść należy do prac wykonywanych wyłącznie w kanałach remontowych.

W odpowiedzi na apelację z dnia 9 stycznia 2014 r. (v. k. 45-47) wnioskodawcaJ. K.wniósł o oddalenie wniesionego przez ZUS środka zaskarżenia,podkreślając prawidłowość ustaleń Sądu I instancji, co do wykonywania przez niego w spornym okresie zatrudnienia wKombinacie (...)wD.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prac w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.zważył, co następuje;

Apelacja jest w pełni zasadna, co skutkować musi wydaniem przez tut. Sąd orzeczenia reformatoryjnego.
Zgodzić się bowiem w zupełności ze skarżącym przyjdzie, że wyniki przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania dowodowego w żadnym razie nie uprawniały do przyjętego przez ten Sąd ustalenia o kwalifikowanych charakterze pracy wnioskodawcy w okresie jego zatrudnienia wKombinacie (...)wD.na stanowiskach montera maszyn i montera samochodowego. I tak już na wstępie zauważyć przyjdzie, że stosownie do§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), praca w warunkach szczególnych musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r. III UK 92/11 LEX nr 1215158), co w sytuacjiJ. K.oznaczać musiało wykonywanie przez niego prac związanych z naprawą samochodów i sprzętu budowlanego wyłącznie w kanałach remontowych. Tymczasem – co zresztą odnotował w swoich ustaleniach Sąd Okręgowy w Rzeszowie pisząc, że „większość napraw odbywała się w kanałach” – a więc tym samym wykluczając, iż wszystkie one dotyczyły tego miejsca pracy – wnioskodawca dokonując naprawy samochodów i sprzętu budowlanego wykonywał te prace także poza kanałem na warsztacie, w zależności od specyfiki danej naprawy, co zresztą wprost przyznane zostało w zeznaniach wszystkich świadków (v. e-protokół rozprawy z dnia 24 lipca 2013 r. 00:13:46 – zeznania świadkaS. K., 00:19:27 - zeznania świadkaK.K.i 00:23:16 - zeznania świadkaS. P.). Co więcej powyższą okoliczność przyznał także w swoich zeznaniach sam wnioskodawca (w/w e- protokół rozprawy 00:27:00), co aktualnie stoi w wyraźnej w sprzeczności z jego - zawartym w odpowiedzi na apelację - twierdzeniem o wyłącznej pracy w kanałach remontowych. Także doświadczenie życiowe wskazuje, że w tego rodzaju zakładach, przy braku ścisłej specjalizacji mechaników zajmujących się naprawą pojazdów mechanicznych (zeznania świadków potwierdzają, iż oddział remontowy, w którym pracował odwołujący dysponował zaledwie kilkoma kanałami remontowymi przy wielu zatrudnionych na stanowiskach mechaników) każdy z nich w zależności od potrzeb związanych z konkretną naprawą musiał wykonywać prace nie tylko w kanale remontowym, ale także na powierzchni. Niektóre z tych napraw wręcz nie wymagały pracy w kanale i tu tytułem przykładu wskazać można na wymianę łożysk, szczęk hamulcowych itp. (podobnie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 listopada 2013 r. III AUa 1059/13 LEX nr 1400372). Odnotować też należy - czego nie uczynił Sąd I instancji - iż wszyscy zeznający w sprawie świadkowie podobnie jak sam wnioskodawca potwierdzili, iż pracując w oddziale remontowym nie otrzymywali tzw. dodatku szkodliwego jak również pracodawca nie wystawił im świadectw wykonywania prac w warunkach szczególnych z tego okresu. W tym miejscu zauważyć też przyjdzie, że Sąd Okręgowy w Rzeszowie uznając pracę wnioskodawcy w spornym okresie zatrudnienia za pracę w warunkach szczególnych przyporządkował ją także do prac wymienionych pod poz. 14 Działu XIV Wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), a więc do prac przy naprawie pomp wtryskowych, wtryskiwaczy i gaźników do silników spalinowych, gdy tymczasem żaden z zaoferowanych przezJ. K.dowodów pracy tej nie potwierdzał. Sam wnioskodawca w toku całego postępowania – w tym w pisemnym oświadczeniu do ZUS (v. k. 5 akt emerytalnych) – naprowadzał bowiem wyłącznie na prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych wymienione pod poz. 16 w/w Działu, żaden ze świadków jak i sam zainteresowany w swoich zeznaniach nie wymieniali także prac związanych z naprawą pomp wtryskowych, a w końcuJ. K.na rozprawie apelacyjnej w dniu 7 maja 2014 r. (v. e- protokół 00:14:02) wprost zaprzeczył jakoby kiedykolwiek w spornym okrasie prace takie miał wykonywać. Wszystko to razem prowadzić więc musi do stwierdzenia, że Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyciągnął niewłaściwe wnioski w zakresie uznania pracyJ. K.na stanowiskach montera maszyn i montera samochodowego jako pracy w warunkach szczególnych. W konsekwencji zaś powyższego przyjąć należało, iż wnioskodawca nie wykazał koniecznych 15-stu lat pracy w tym charakterze, a tym samym nie spełnił wszystkich przewianych wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.), warunków nabycia prawa do dochodzonego świadczenia emerytalnego.
Mając więc powyższe na uwadze i na podstawieart. 386 § 1 kpcorzeczono jak w sentencji.

(...)

1
(...)

2
(...)

3
(...)