Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APz 38/14
Data wyroku: 2014-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Słowa kluczowe: Właściwość Sądu
Podstawa prawna: art.461 kpc

Sygn. akt III APz 38/14

POSTANOWIENIE
Dnia 29 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Marek Procek

Sędziowie :

SSA Zbigniew Gwizdak

SSA Marek Żurecki

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Komendanta Jednostki Wojskowej(...)
przeciwkoB. L.
o odszkodowanie za mienie powierzone
w związku z zażaleniem Skarbu Państwa - Komendanta Jednostki Wojskowej(...)
na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznychw Gliwicach
z dnia 8 maja 2014r., sygn. akt VIII P 14/14
postanawia: 1. oddalić zażalenie,
2. pozostawić Sądowi Okręgowemu w Bielsku-Białejrozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

    /-/ SSA Z. Gwizdak /-/ SSA M. Procek /-/ SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III APz 38/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 roku, sygn. akt VIII P 14/14Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu - Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy, powołując się na treśćart. 461 § 1 k.p.c., wskazał, że z treści sprzeciwu od nakazu zapłaty wynika, iż Jednostka Wojskowa(...)wG.stanowi jedynie Oddział Gospodarczy dla Jednostki, w której służbę pełnił pozwany, będący szefem kompanii - dowódcą drużyny w Jednostce Wojskowejnr(...)wB.i tam też była wykonywana praca przez pozwanego.Nadto Sąd ten podniósł, że pozwany mieszka wB..
Wobec powyższego, Sąd Okręgowy na mocyart. 461 § 1 k.p.c.orazart. 200 k.p.c.iart. 30 k.p.c.orzekł, jak w sentencji.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości zażaleniem przez powoda, który wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód wskazał, że Sąd Okręgowy poczynił błędne ustalenia faktyczne odnośnie statusu(...)
(...) Oddziału (...)wG.. Skarżący podniósł, że(...)(...) Oddział (...)(dalej(...)
(...)) z siedzibąwG.powstał na mocyDecyzji Nr (...)Ministra Obrony Narodowejz dnia 6 grudnia 2006 roku w sprawie wdrożenia programu pilotażowego oddzielenia w wojskowych jednostkach budżetowych funkcji finansowo-gospodarczychod operacyjno-szkoleniowych (Dz. Urz. MON z 2006r. nr 22, poz. 293 z późn. zm.). Podkreślił, że punkt trzeci Decyzji Nr(...)/MON stanowi, że wG.utworzono(...)(...) Oddział (...), który jest wojskową jednostkę budżetową.
Dalej powód wskazał, że na zaopatrzeniu(...)(...)pozostaje aktualnie zarówno Jednostka Wojskowa(...)wG., jak i Jednostka Wojskowa(...)wB.oraz kilka innych jednostek wojskowych, w tym wT.iB.. Zdaniem skarżącego,(...)(...)jest odrębną strukturą w Siłach Zbrojnych RP i posiada status wojskowej jednostki budżetowej. Błędnym jest zatem, według powoda, wnioskowanie Sądu I instancji, że Jednostka Wojskowa(...)wG.jest Oddziałem Gospodarczym dla Jednostki Wojskowej(...)zB.. Obydwie wskazane wyżej jednostki podlegają pod jednostkę budżetową o nazwie(...)(...) Oddział (...)wG.. Ponadto wskazał, że inne są zadania wojskowych oddziałów gospodarczych, a inne poszczególnych jednostek wojskowych.
Nadto wskazano, że powodem w procesie nie jest Jednostka Wojskowa(...)wG., lecz Skarb Państwa, którego reprezentuje Komendant Garnizonu(...)(...) Oddziału (...), który jest jednocześnie komendantem Jednostki Wojskowej(...)wG., co wynika z decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2010 roku nr 1020 i 13 sierpnia 2013 roku.
Zdaniem skarżącego, powołującego się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zdolność sądową w sprawach dotyczących odpowiedzialności majątkowej żołnierzy ma Skarb Państwa, a nie jednostka wojskowa, z której działalnością wiąże się roszczenie przeciwko żołnierzowi. W tego rodzaju sprawach nie ma, zdaniem powoda, zastosowaniaart. 460 § 1 k.p.c.
Dalej podniósł, że niniejsza sprawa dotyczy odpowiedzialności majątkowej żołnierza, a więc osoby niepozostającej w stosunku pracy z jednostką, w której pełni służbę. Stroną powodową nie jest zatem pracodawca, lecz Skarb Państwa. Żołnierznie jest w tym przypadku pracownikiem, a jednostka wojskowa, ani Skarb Państwanie jest pracodawcą żołnierza. Natomiast mienie, z którym wiąże się dochodzonew niniejszej sprawie roszczenie, jest mieniem Skarbu Państwa, pozostającym jedynie w dyspozycji jednostki wojskowej. W tym stanie rzeczy, powód stoi na stanowisku,że stosowanieart. 460 § 1 k.p.c.jest bezprzedmiotowe. Wobec powyższego, zdolność sądową w rozważanej kategorii spraw ma, zdaniem skarżącego, w oparciu o treśćart. 67 § 2 k.p.c.jedynie Skarb Państwa, reprezentowany przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub przez organ jednostki nadrzędnej.
Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowieniai uznanie jako właściwego do rozpoznania sprawy Sądu Okręgowego w Gliwicach - Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na powyższe zażalenie, pozwany wniósł o jego oddalenieoraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać wypada, że kwestia odpowiedzialności majątkowej żołnierzy za powierzone im mienie Skarbu Państwa znajdujące się w dyspozycji komórek organizacyjnych Ministerstwa Obrony Narodowej oraz jednostek organizacyjnych podporządkowanych albo nadzorowanych przez Ministra Obrony Narodowej uregulowana została co do zasady wustawie z dnia 25 maja 2001 rokuo odpowiedzialności majątkowej żołnierzy(Dz. U. Nr 89, poz. 967 ze zm., dalej jakoustawa o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy).
Jednocześnieart. 18powyższej ustawy stanowi, że spory dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy rozpoznają sądy pracy oraz sądy pracyi ubezpieczeń społecznych. Przy czym, ustawa ta wart. 1 ust. 2w sprawach przez nią nieuregulowanych odsyła jedynie do przepisówKodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem art. 17 ust. 1 tej ustawy. Zaś, według tego ostatnio wymienionego przepisu,do przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez żołnierza stosuje się, z zastrzeżeniemust. 2, przepisydziału 14 Kodeksu pracy.
Z powyższego wynika, że ustawodawca, poza wskazaniem sądów pracy jako właściwych do rozpoznawania spraw dotyczących odpowiedzialności majątkowych żołnierzy za powierzone im mienie, nie wskazał jednoznacznie, który z sądów pracy jest właściwy miejscowo i rzeczowo.
Lukę tę rozstrzygnął zatem Sąd Najwyższy, który uznał, żew tej sytuacji należy uznać, że zart. 18 ustawy o odpowiedzialności majątkowej żołnierzywynika wola ustawodawcy zastosowania do rozważanych sporów przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy. W przeciwnym razie niezrozumiałe byłoby przekazanie tych spraw do rozpoznania przez sądy pracy oraz sądy pracyi ubezpieczeń społecznych. Wydaje się oczywiste, że gdyby ustawodawcachciał, aby spory te były rozpoznawane na zasadach ogólnych, to nie kierowałbyich do sądów pracy. Za taką wykładniąart. 18 ustawy o odpowiedzialności majątkowej żołnierzyprzemawiają też silnie względy celowościowe. W szczególności, podobieństwo sytuacji prawnej żołnierza w rozważanej kategorii spraw do sytuacji pracownika uzasadnia zastosowanie do niego szczególnych reguł procesowych dających mu korzystniejszą pozycję procesową, niż ta, którą miałby w postępowaniu zwykłym. Ostatecznie należy zatem uznać, że spory dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są sprawami cywilnymi, do których stosuje się przepisyKodeksu postępowania cywilnegoo postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 roku, I PK 226/08, OSNP 2011/3-4/33).
Tutejszy Sąd Apelacyjny podziela powyższy pogląd i również uznaje, że skoro ustawodawca przekazał rozpoznawanie tego typu spraw sądom pracy,to konsekwentnie należy stosować w tych sprawach przepisyKodeksu postępowania cywilnegoo postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy. A skoro tak, to należy odpowiednio stosować równieżart. 461 § 1 k.p.c., regulujący kwestię właściwości miejscowej sądu pracy.
Sąd Apelacyjny ma na względzie okoliczność, iż żołnierz to nie pracownik,a jednostka wojskowa to nie pracodawca, jednak w kwestii właściwości miejscowej sądu pracy nie ma przeszkód, aby odpowiednio zastosować ten przepis w niniejszej sprawie. Skoro bowiem Sąd Najwyższy w powołanym już wyżej wyroku dopuścił możliwość ustalania składu sądu pracy w sprawach odpowiedzialności majątkowej żołnierzy za powierzone im mienie na mocyart. 47 § 1 k.p.c.w brzmieniu obowiązującym przed 28 lipca 2007 roku (tj. przed zmianą wprowadzonąustawąz dnia 15 marca 2007 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 112, poz. 766), stosownie do którego w pierwszej instancji sprawy z zakresu prawa pracy sąd rozpoznawał w składzie jednego sędziego jako przewodniczącegoi dwóch ławników - to również zasadnym wydaje się dopuszczenie ustalenia właściwości miejscowej sądu pracy w oparciu oart. 461 § 1 k.p.c.
Zarazem podkreślić należy, że koncepcja ta nie podważa stanowiska Sądu Najwyższego co do tego, że zdolność sądową w tego rodzaju sprawach ma na mocyart. 67 § 2 k.p.c.jedynie Skarb Państwa, reprezentowany przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub przez organ jednostki nadrzędnej. Czym innym jest bowiem kwestia zdolności sądowej strony,a czym innym właściwość miejscowa sądu pracy.
W konsekwencji należy przyjąć, że stosowany odpowiednio w tego rodzaju spraw przepisart. 461 § 1 k.p.c.daje podstawy do przyjęcia, że powództwo może być wytoczone bądź przed sąd właściwości ogólnej pozwanego (tj. zgodnie zart. 27 k.p.c.sąd I instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania, a miejscem zamieszkania pozwanego jestB.), bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana (stosując odpowiednio, chodzi w tym przypadku o miejsce pełnienia służby, a więc Jednostkę Wojskową(...)wB.),bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy (w tym przypadku odpowiednio jednostka woskowa, w której była pełniona służba, czyli Jednostka Wojskowa(...)wB.).
Z akt sprawy bezspornie wynika, że pozwany ma miejsce zamieszkaniawB., a miejscem pełnienia służby wojskowej była Jednostka Wojskowa(...)wB., co wynika bezpośrednio ze świadectwa służby pozwanegoz dnia 31 października 2012 roku (k. 29).
Bez znaczenia jest przy tym fakt, że na mocydecyzji nr (...)z dnia6 grudnia 2006 roku (Dz. Urz. MON z 2006r. Nr 22, poz. 293) Minister Obrony Narodowej utworzył(...)
(...) Oddział (...)z siedzibą wG.,jako wojskową jednostkę budżetową. Co prawda(...)(...) Oddział (...)rzeczywiście jest odrębną wojskową jednostką budżetową, ale nie zmienia to faktu,iż według punktów 1 i 4 powyższej decyzji z dnia 6 grudnia 2006 roku ma on jedynie na celu realizowanie zadań finansowo-gospodarczych na rzecz innych odrębnych wojskowych jednostek budżetowych, w tym Jednostki Wojskowej(...)wB.. Natomiast, jak już zostało wyżej podniesione, pozwany niewątpliwie pełnił służbę właśnie w Jednostce Wojskowej(...)wB., a nie w(...)(...) Oddziale (...).
W związku z powyższym, w oparciu o treść stosowanego odpowiednioart. 461 § 1 k.p.c., właściwym miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy jestSąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej, jako sąd,w którego okręgu pozwany zarówno ma miejsce zamieszkania, jak i pełnił służbę wojskową.
Na marginesie wskazać jedynie należy na niekonsekwencję powoda w swoich pismach procesowych co do oznaczenia podstawy prawnej ustalenia właściwości miejscowej sądu pracy, gdyż najpierw w pozwie sam wskazujeart. 461 k.p.c.,po czym w zażaleniu podnosi, że stosowanie tego przepisu jest nieprawidłowena gruncie niniejszej sprawy z uwagi na to, iż żołnierz to nie pracownik, a niniejsza sprawa jest sprawą cywilną.
Gdyby zatem iść tym tokiem rozumowania, uznać należałoby, że rzeczywiście stosowanieart. 461 § 1 k.p.c.w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne, a co za tym idzie, zastosowanie znajduje przepis ogólny zart. 27 § 1 k.p.c.Ale w takiejzaś sytuacji i tak sądem właściwym miejscowo byłby Sąd Okręgowy - Sąd Pracyi Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej, jako sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania.
Mając zatem na względzie powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, iż zażaleniejest bezzasadne i na mocyart. 397 § 2w zw. zart. 385 k.p.c.orzekł w punkcie 1 sentencji o jego oddaleniu.
Sąd Apelacyjny - wbrew żądaniu pozwanego - nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego.
Art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c., mający zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym za pośrednictwemart. 391 § 1w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.wyraża bowiem zasadę koncentracji orzekania o kosztach postępowania, ograniczając orzekanie o nich jedynie do orzeczeń kończących sprawę w instancji. Postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie sądu okręgowego w przedmiocie właściwości miejscowej nie jest postanowieniem kończącym sprawę w instancji, o którym mowa wart. 108§ 1 k.p.c., gdyż kwestia ta stanowi jedynie zagadnienie wpadkowe, w którymnie rozstrzyga się o całości postępowania, ani o jego meritum. Z tego względu,nie było podstawy do orzekania przez Sąd Apelacyjny o kosztach postępowania zażaleniowego.
Dlatego też Sąd Apelacyjny pozostawił w punkcie 2 sentencji Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie wniosku pozwanego o przyznanie mu od powoda zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę.

    /-/ SSA Z. Gwizdak /-/ SSA M. Procek /-/ SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
JR