Sąd Okręgowy w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 615/14
Data wyroku: 2014-08-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Zofia Homa
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 24 kc w zw. z art. 448 kc

Sygn. akt I C 615/14

WYROKW IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 sierpnia 2014 r.
Sad Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:Sędzia Sądu Okręgowego Zofia Homa
Protokolant: Dorota Twardowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2014roku
sprawy z powództwaB. W.,K. W. (1)iM. B. (1)
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zadośćuczynienie

1
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powodaB. W.kwotę 93 333,33 złotych (dziewięćdziesiąt trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze), tj. 60 000 (sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia oraz 33 333,33 złotych (trzydzieści trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote i trzydzieści trzy grosze) tytułem zadośćuczynienia należnego zmarłemuL. W., wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2013roku do dnia zapłaty;

2
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powodaK. W. (1)kwotę 93 333,33 złotych (dziewięćdziesiąt trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze), tj. 60 000 (sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia oraz 33 333,33 złotych (trzydzieści trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote i trzydzieści trzy grosze) tytułem zadośćuczynienia należnego zmarłemuL. W., wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2013roku do dnia zapłaty;

3
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powódkiM. B. (2)kwotę 93 333,33 złotych (dziewięćdziesiąt trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy groszy ), tj. 60 000 (sześćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia oraz 33 333,33 złotych (trzydzieści trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote i trzydzieści trzy grosze) tytułem zadośćuczynienia należnego zmarłemuL. W., wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 27 listopada 2013roku do dnia zapłaty;

4
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

5
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powodaB. W.kwotę 6.668,12 (sześć tysięcy sześćset sześćdziesiąt osiem złotych i dwanaście groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;

6
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powódkiK.W.kwotę 4.043,12 ( cztery tysiące czterdzieści trzy złote i dwanaście groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu;

7
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powódkiM. B. (1)kwotę 3.326,44 (trzy tysiące trzysta dwadzieścia sześć złotych i czterdzieści cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu;

8
nakazuje ściągnąć od pozwanego(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.10. 466,68 złotych (dziesięć tysięcy czterysta sześćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt osiem groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

9
w pozostałym zakresie nieuiszczone koszty sądowe od których powodowie byli zwolnieni przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt I C 615/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 29 maja 2013 roku powodowieL. W.,B. W.,K. W. (1)iM. B. (1)domagali się zasądzenia od(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.tytułem zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.:
- na rzeczL. W.kwoty 100 000 złotych; - na rzeczB. W.kwoty 80 000 złotych, - na rzeczK. W. (1)kwoty 80 000 złotych; - na rzeczM. B. (1)kwoty 80 000 złotych oraz zasądzenia kosztów procesu według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego i kwoty 17 złotych uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że w dniu 4 lipca 2004 roku w miejscowościN.woj.(...)miał miejsce wypadek komunikacyjny spowodowany przezJ. K.w wyniku którego na skutek doznanych obrażeń zmarła między innymiK. W. (2)– córkaL. W., a siostra powodówB. W.,K. W. (1)iM. B. (1).
Powodowie wskazali, żeJ. K.został uznany za osobę wyłącznie winną wypadku i wyrokiem karnym Sądu Rejonowego w Przeworsku z dnia 16 grudnia 2004 roku w sprawie sygn. akt II K 123/04, za ten czyn został prawomocnie skazany. Powodowie wskazali również, że odpowiedzialność(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.wynika z posiadanego przez sprawcę wypadku ubezpieczenia OC wykupionego w pozwanym towarzystwie. Roszczenie powodów o wypłatę zadośćuczynienia zostało zgłoszone pozwanemu w dniu 8 października 2012 roku. Decyzją z dnia 25 października 2012 roku ubezpieczyciel odmówił jednak wypłaty zadośćuczynienia uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie brakiem podstaw prawnych zgłoszonego roszczenia. Powodowie z takim stanowiskiem się nie zgadzają i nadal domagają się zadośćuczynienia za krzywdy wywołane tragiczną śmiercią córki i siostry na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.Dalej powodowie wskazali, że zmarłąK. W. (2)łączyła z powodami szczególna więź. We wczesnym wieku (14 lat) straciła matkę i zamieszkiwała wspólnie z ojcemL. W., co umocniło ich relację. Rodzina wspólnie spędzała święta i uroczystości rodzinne i starała się otaczaćK. W. (2)troskliwą opieką aby jak najmniej odczuwała stratę rodzicielki. OjcuK. W. (2)pomagała prowadzić gospodarstwo domowe, dotrzymywała mu towarzystwa i opiekowała się nim, a z rodzeństwem regularnie spotykała się otrzymując od nich duże wsparcie. Dla powodów śmierć najmłodszej siostry i córki była olbrzymim szokiem, całej rodzinie przyniosła niewypowiedziany smutek i przygnębienie. Sytuacja związana z tragicznym wypadkiem miała wpływ na całe ich dalsze życie. Na skutek jej śmierci powodowie przeżyli szok i do tej pory nie mogą pogodzić się z taką stratą. Istotą zadośćuczynienia w ocenie powodów jest właśnie złagodzenie takich krzywd i ich naprawienie. Dochodzone kwoty są adekwatne do stopnia straty jakiej doświadczyli.
Uzasadniając żądanie odsetek powodowie wskazali, iż pozwany odmówił wypłaty zadośćuczynienia decyzją z dnia 25 października 2012 roku, pozostaje zatem w zwłoce od dnia 26 października 2012 roku (pozew z uzasadnieniem k. 2-11).
Pismem z dnia 19 grudnia 2013 roku (data wpływu) pozwany(...) Spółka AkcyjnawW.złożył odpowiedź na pozew, w której nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.
Ustosunkowując się do zawartego w pozwie żądania zasądzenia na rzecz powodów zadośćuczynienia pozwany podniósł, że żądanie to w jego ocenie należy oddalić. Wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami roszczenie oparte na zasadzieart. 446 § 4 k.p.c.można zgłaszać od dnia 3 sierpnia 2008 roku, tj. od dnia od kiedy przepis ten zaczął obowiązywać tymczasem wypadek z którego strona powodowa wywodzi skutki prawne miał miejsce 4 lipca 2004 roku – przed nowelizacjąart. 446 k.c.Pozwany wskazał dodatkowo, iż stanowisko Sądu Najwyższego, które dopuszczało możliwość wypłaty zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 k.c.nie jest powszechnie akceptowane.
Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował twierdzenie o naruszeniu dobra osobistego każdego z powodów w postaci zerwania szczególnej więzi rodzinnej na skutek śmierciK. W. (2)podnosząc, iż strona powodowa nie wykazała istnienia takowej więzi, a tym samym nie udowodniła zasadności żądania zadośćuczynienia w kwotach, które wskazane zostały w pozwie. Wskazał, iżK. W. (2)jako 22 letnia studentka nie była samodzielna finansowo, dlatego też zamieszkiwanie we wspólnym domu jest naturalne, podobnie jak i wspólne spędzanie świąt, a nie świadczy o „szczególnej” więzi, jak również nie uzasadnia jej utrzymywanie regularnych kontaktów z rodzeństwem, które zamieszkuje w pobliżu. Podniósł ponadto, że powodowie nie wskazali na czym miałaby polegać doznana przez nich krzywda, która uzasadniałaby wielkość dochodzonego roszczenia (odpowiedź na pozew k. 89-91).
Pismem procesowym z dnia 15 czerwca 2014 roku pełnomocnik powodów dokonał modyfikacji powództwa w związku ze zgonem powodaL. W.wnosząc o zasądzenie kwoty z pkt 1 pozwu po 1/3 na rzecz następców prawnych:B. W.,K. W. (1)iM. B. (1)(pismo procesowe k. 175).
Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 roku pełnomocnik powodów dodatkowo sprecyzował zmodyfikowane powództwo wnosząc o zasądzenie na rzecz powodówK. W. (1)iB. W.kwot po 113 333,33 złote z ustawowymi odsetkami od dnia 26 października 2012 roku do dnia zapłaty i na rzeczM. B. (1)kwoty 113 333,34 złote wraz z odsetkami od dnia 26 października 2012 roku do dnia zapłaty.
Pozwany nie uznawał powództwa również w wersji zmodyfikowanej i wnosił o jego oddalenie.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2014 roku na podstawieart. 174 § 1 pkt 1 k.p.c.zawieszono postępowanie w sprawie, które następnie podjęto na podstawieart. 180 § 1 pkt 1 k.p.c.z udziałem następców prawnych powodaL. W.w osobachK. W. (1),B. W.iM. B. (1)(protokół k. 179, postanowienie k. 180, 181).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
K. W. (2)w dacie zdarzenia miała ukończone 21 lat. Dotychczas mieszkała z ojcemL. W.w rodzinnym mieszkaniu. W wieku 14 latK. W. (2)została osierocona przez matkę, która zmarła na raka mózgu. Mimo tak traumatycznych przeżyć związanych z chorobą i śmiercią żonyL. W.rodzina była bardzo ze sobą zżyta. PowodowieB. W.,K. W. (1)iM. B. (1)otaczali najmłodszą siostrę szczególnie staranną opieką. Śmierć żony i matki zbliżyła emocjonalnie wszystkich członków rodziny, którzy wzajemnie starali się wspierać. Dla powodaL. W.jego najmłodsza córka była bardzo ważna. Pomagała mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego i opiekowała się nim z uwagi na fakt, iż zmagał się z niepełnosprawnością po operacji tętniaka mózgu. Spędzała z nim wiele czasu i była „oczkiem w głowie” swojego ojca.K. W. (2)studiowała i otrzymywała rentę rodzinną po zmarłej matce, a dodatkowo pracowała dorywczo wfirmie (...)wL.przyul. (...). Przed zdarzeniem zrezygnowała ze studiów i zamierzała podjąć naukę na kierunku fizjoterapii, aby móc pomagać osobom niepełnosprawnym. RodzeństwoW.wspólnie spędzało swój wolny czas. Organizowali wspólne wyjazdy w góry, czy nad morze kontynuując tradycję rodzinną, która zapoczątkowali rodzice powodów. Ponadto rodzina wspólnie spędzała wszystkie święta i uroczystości rodzinne.K. W. (2)obdarzała dużym zaufaniem wszystkich członków rodziny, a w szczególności swoją starszą siostręM. B. (1)i ojcaL. W.. To im powierzała swoje troski oraz kłopoty i radości (dowód: zeznania powódkiM. B. (1)k. 211v, 109v-110v, zeznania powodaB. W.k. 211v, 107v-109, zeznania powodaK. W. (1)k. 211 v, 109-109v).
W dniu 4 lipca 2004 roku w miejscowościN.woj.(...)na międzynarodowejdrodze nr (...)miał miejsce wypadek komunikacyjny, którego uczestnikami byliJ. K.,M. Ł.iK. W. (2). Sprawca wypadkuJ. K.kierując samochodem markiV. (...)nr rej. (...)nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że włączając się do ruchu przy wyjeździe z parkingu przybarze (...), a następnie wykonując manewr zawracania w miejscu zabronionym nie zachował szczególnej ostrożności oraz nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu kierującemu motocyklemmarki Y.nr rej. (...)M. Ł.i doprowadził do zderzenia pojazdów w wyniku czego kierujący motocyklemM. Ł.i pasażerka motocyklaK. W. (2)doznali obrażeń ciała, a w ich następstwie ponieśli śmierć.
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 roku Sąd Rejonowy w Przeworsku uznałJ. K.za winnego popełnienia przestępstwa wyczerpującego dyspozycjęart. 177 § 2 k.k.i skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie w oparciu oart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby (okoliczność bezsporna, k. 19v akt szkody(...)).
Sprawca wypadkuJ. K.w okresie od 28 sierpnia 2003 roku do 27 sierpnia 2004 roku, zatem w dacie zdarzenia posiadał obowiązkowe ubezpieczenie w zakresie odpowiedzialności cywilnej(...)z nrpolisy (...)(okoliczność bezsporna, k. 33-34 akt szkody(...)).
Od dnia wypadku sytuacja rodzinna powodów uległa radykalnej zmianie.L. W.nie chciał już mieszkać w rodzinnym mieszkaniu, co zadecydowało o fakcie przeprowadzki do synaK.. Powód na kilka lat ograniczył również swoje wizyty w rodzinnym mieszkaniu przyul. (...)starając się unikać tragicznych wspomnień po śmierci najbliższych mu osób. Sytuacja w jakiej się znalazł po zdarzeniu w jakim tragicznie zginęłaK. W. (2)spowodowała wystąpienie u niego przedłużonej, trwając kilka lat, reakcji depresyjnej, związanej z ciężkim, traumatycznym przeżyciem jakim była śmierć córki. Powód odczuwał psychiczny ból, samotność, rozpacz, pustkę i lęk. Po uzyskaniu informacji o jej zgonie początkowo u powoda pojawiało się oszołomienie i odrętwienie oraz szok i niedowierzanie. Nie miał możliwości przygotowania się na stratę córki. Był zrozpaczony, przygnębiony i apatyczny. Widoczna była u niego anhedonia, wycofanie społeczne i emocjonalne, spadek aktywności we wszystkich dziedzinach życia w tym rodzinnej i towarzyskiej. Powód ciągle rozmyślał o córce i każde jej wspomnienie powodowało rozrzewnienie i płacz. Miał również problemy ze snem, podejmowaniem codziennej aktywności, wypełnianiem obowiązków domowych, a taki stan trwał kila lat. Żałoba po śmierci dziecka spowodowała u powoda długo utrzymujące się zaburzenia w stanie psychicznym i ogólnym funkcjonowaniu psychospołecznym, co spowodowało powstanie długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 5 % wedługRozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku(Dz. U. r 234 z 28 grudnia 2002 r.,poz. 1974), p.10a) w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (dowód: opinia sądowo – psychologiczna k. 135-138, pisemna opinia uzupełniająca k. 185-186, zeznania powódkiM. B. (1)k. 211v, 109v-110v, zeznania powodaB. W.k. 211v, 107v-109, zeznania powodaK. W. (1)k. 211 v, 109-109v).
PowódB. W.również dotkliwie odczuł stratę swojej młodszej o 10 lat siostry mimo, że od kilku lat mieszkał poza domem rodzinnym. Bezpośrednio po śmierci siostry powód odizolował się od otoczenia, bardzo długo nie spotykał się ze znajomymi, zaniedbywał swoje obowiązki domowe jak i zawodowe przebywając przez pewien czas na urlopie. Towarzyszyła mu anhedonia, przestał spędzać swój wolny czas w sposób aktywny i wśród ludzi. Miał również kłopoty ze snem. Potem stopniowo zaczął powracać do normalnego rytmu i powrócił do pracy. Reakcja żałoby jaka wystąpiła u powoda miała typowy fizjologiczny przebieg i czas trwania. Nie doznał przy tym trwałego, ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Po śmierciK. W. (2)dom rodzinny przestał być już miejscem spotkań, przynosił zbyt wiele przykrych wspomnień dla powoda, jego ojca, jak i pozostałego rodzeństwa (dowód: opinia sądowo – psychologiczna k. 148-151, pisemna opinia uzupełniająca k. 185-186, zeznania powodaB. W.k. 211v, 107v-109).
PowódK. W. (1)jako jeden z najmłodszego rodzeństwa mieszkał zK. W. (2)w domu rodzinnym przez okres około czterech lat zanim się wyprowadził i założył własną rodzinę. Mimo to nadal utrzymywał z siostrąK.bliskie relacje. Zmarła była matką chrzestną dziecka powoda i wspólnie pracowali w salonie optycznym. Bezpośrednio po tragicznej śmierci siostry u powoda pojawiało się odrętwienie i oszołomienie, przeżył szok. Po okresie zaprzeczenia i gwałtownego protestu nastąpiła u niego rozpacz i dezorganizacja zachowania, przejawiająca się w trudnościach z codzienną aktywnością. Odizolował się od otoczenia, bardzo długo nie spotykał się ze znajomymi, unikał kontaktu i rozmów z innymi członkami rodziny, zaniedbał swoje obowiązki domowe w tym opiekę nad dzieckiem. Świadomość konieczności sprawowania codziennej opieki nad małym dzieckiem zmuszała go jednak do powrotu do codziennych obowiązków. Przez pewien czas powód nie był w stanie również wypełniać obowiązków zawodowych i przebywał na urlopie. Towarzyszyła mu anhedonia, przestał spędzać czas w sposób aktywny i wśród ludzi, co wcześniej sprawiało mu przyjemność. Potem stopniowo zaczął wracać do normalnego rytmu, powrócił do pracy, poświęca więcej czasu rodzinie, spotyka się ze znajomymi, dużo czasu poświęcał również opiece nad chorym ojcem z którym ostatecznie zamieszkał. W związku z tragiczną śmiercią siostryK. W. (2)powód nie doznał trwałego ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (dowód: opinia sądowo – psychologiczna k. 144-147, pisemna opinia uzupełniająca k. 185-186, zeznania powodaK. W. (1)k. 211v, 109-109v).
Relacja powódkiM. B. (1)z młodszą o 9 lat siostrą były również bardzo bliskie. Po śmierci matkiM. B. (1)opiekowała się siostrą, wspólnie spędzała z nią czas na rodzinnych wyjazdach i podczas rodzinnych uroczystości. Często się spotykały, rozmawiały ze sobą, wymieniały ubraniami czy kosmetykami.K. W. (2)przychodziła do powódki ze swoimi troskami, zwierzała się jej z kłopotów i powierzała swoje sekrety. Powódka była z siostrą w stałym kontakcie telefonicznym. W dniu zdarzenia były umówione na wspólną wizytę na cmentarzu na grobie matki. ZmarłaK. W. (2)była również chrzestną matką syna swojej siostry. Po jej śmierci powódka znalazła oparcie w pozostałych członkach swojej rodziny. Nie mogła jednak podołać obowiązkom zawodowym i przez miesiąc przebywała na zwolnieniu lekarskim. Zaniedbała również dom, nie mogła sobie poradzić z obowiązkami. W opiece nad dzieckiem wspomagała ją niania. Przez okres trzech lat nie uczestniczyła aktywnie w spotkaniach ze znajomymi, unikała rozrywek, wolny czas spędzała najchętniej w samotności, miała kłopoty ze snem, pojawiały się również problemy z koncentracją. Okres głębokiej żałoby trwał u powódki ponad dwa lata, potem zaczęła powracać do normalnego funkcjonowania w pracy, w rodzinie i wśród znajomych. Żałoba po śmierci siostryK. W. (2)spowodowała u powódki długotrwały ale nie trwały uszczerbek na zdrowiu- 5 % wedługRozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 roku/Dz. U. r 234 z 28 grudnia 2002 r.,poz. 1974/, p.10a) w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (dowód: opinia sądowo – psychologiczna k. 138-143, pisemna opinia uzupełniająca k. 185-186, zeznaniaM. B. (1)k. 211v, 109v-110v).
Pismem z dnia 8 października 2012 roku powodowieL. W.,B. W.,K. W. (1)iM. B. (1)dokonali zgłoszenia pozwanemu szkody osobowej powstałej w wyniku wypadku komunikacyjnego w dniu 4 lipca 2004 roku w miejscowościN.w woj.(...)spowodowaną przezJ. K.ubezpieczonego w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń w zakresiepolisy (...) nr (...)wnosząc o wypłatę na rzecz każdego z powodów zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 23 k.c.Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego pozwany ubezpieczyciel decyzją z dnia 25 października 2012 roku odmówił wypłaty zadośćuczynienia wskazując, iż w stanie prawnym obowiązującym w dacie zdarzenia brak było podstaw do domagania się od ubezpieczyciela ochrony dóbr osobistych i upatrywania podstaw prawnych uzasadnienia roszczenia w treściart. 448 k.c.(dowód: k.24-25, 26-26v akt szkody(...)).
W toku postępowania przed Sądem w dniu 10 czerwca 2014 roku powódL. W.zmarł (dowód: odpis skrócony aktu zgonu k. 174).
Postępowanie w sprawie zostało zawieszone, a następnie podjęte z udziałem następców prawnych powoda w osobachK. W. (1),B. W.iM. B. (1)(okoliczność bezsporna, akt poświadczenia dziedziczenia k. 169-169v, informacja k. 170, protokół dziedziczenia k. 171-172v).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wskazane wyżej dokumenty i zeznania powodówB. W.,K. W. (1)orazM. B. (1)oraz w oparciu o opinie sądowo – psychologiczne sporządzone przez biegłego psychologa klinicznegoE. M..
W ocenie Sądu dowody z zeznań powodów wzajemnie się uzupełniają i przedstawiają jednolity obraz życia rodziny przed i po wypadku w wyniku którego tragiczną śmierć poniosłaK. W. (2). Pomimo, iż powodowie są rodziną to ich zeznania pozostają ze sobą spójne, są konsekwentne i nie zawierają żadnych wewnętrznych sprzeczności. Mając na uwadze relacje rodzinne powodów przesłuchanych w charakterze świadków Sąd ocenił je szczególnie wnikliwie w oparciu o resztę zgromadzonego materiału dowodowego oraz posiadane doświadczenie. Kierując się powyższym Sąd nie znalazł jednak podstaw do podważania wiarygodności tych relacji, a pozwany również ich nie kwestionował.
Zeznania świadkówB. D.(k. 110v) iP. O.(k.110v) nie wniosły żadnych istotnych informacji niezbędnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Sąd podzielił w całości również wnioski wypływające ze sporządzonych opinii sądowo – psychologicznych jak i wnioski ze sporządzonej opinii uzupełniającej (k. 135-137, 138-143, 144-147, 148-151, 185-186). W ocenie Sądu opinie powyższe spełniają wymagania stawiane im przez przepisy proceduralne, są bowiem zupełne, jasne i niesprzeczne, a wyrażone w nich wnioski stanowcze i wyważone. Powyższe argumenty pozwoliły Sądowi uznać je za przekonujące.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo co do zasady zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem żądań pozwu są roszczenia powodów dotyczące zasądzenia zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.
Bezspornym jest, że sprawca wypadkuJ. K., w następstwie którego śmierć poniosłaK. W. (2)córka powodaL. W.i siostra powodówK. W. (1)iB. W.orazM. B. (1), ubezpieczony był od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Spółka Akcyjna wW..
W rozpoznawanej sprawie mamy zatem do czynienia z roszczeniem poszkodowanego czynem niedozwolonym, przy czym podmiotem odpowiedzialnym, według wskazania strony powodowej, jest ubezpieczyciel sprawcy szkody, który swojej legitymacji biernej w tej sprawie nie kwestionował twierdząc jedynie, że roszczenie powodów jest pozbawione zasadności.
O zakresie odpowiedzialności ubezpieczyciela przesądzaart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(w brzmieniu obowiązującym w dacie zdarzenia powodującego szkodę) stanowiący, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Z art. 36 ustawy wynika natomiast , że odszkodowanie jakie przysługuje poszkodowanemu ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym. Ubezpieczyciel ponosi więc, jeżeli nic innego nie wynika z umowy ubezpieczenia, odpowiedzialność w takim zakresie w jakim odpowiedzialny za szkodę ponosi na podstawie przepisówkodeksu cywilnego.
W oparciu oart. 822 § 4 k.c.poszkodowany może dochodzić odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela. Śmierć osoby bliskiej może prowadzić do naruszenia dobra osobistego jakim jest więź rodzinna i dawać tym samym prawo do żądania zasądzenia zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.Strona pozwana kwestionowała roszczenie powodów podnosząc, iż nie ma ono podstaw prawnych, a obowiązujący aktualnie przepisart. 446 § 4 k.c.dający rodzinie zmarłego możliwość dochodzenia zadośćuczynienia wprowadzony został ustawą z dnia 30 maja 2008 rok o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych ustaw (Dz. U. nr 116,poz.731), która weszła w życie 3 sierpnia 2008 roku. Ma zatem zastosowanie do zdarzeń prawnych zaistniałych po dniu 3 sierpnia 2008 roku, a wypadek z którego strona powodowa wywodzi swoje roszczenie miał miejsce przed tą datą w dniu 4 lipca 2004 roku. Rozpatrując niniejszą sprawę pod kątemart. 446 § 4 k.c.najbliższym członkom rodziny zmarłego nie przysługiwałoby roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 446 § 1 k.c.gdyż śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 3 sierpnia 2008 roku. W ocenie Sądu okoliczności te jednak nie wykluczają jednak zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego na podstawieart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.
Zgodnie bowiem z nowo ukształtowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, które Sąd w niniejszej sprawie podziela najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 § 1 k.c.zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 roku (vide: wyrok SN z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt I CSK 621/10, LEX nr 848128, wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 roku, sygn. akt II CSK 248/10, LEX nr 785681, uchwała SN z dnia 22 października 2010 roku, sygn. akt III CZP 76/10, LEX nr 604152).
Zgodnie zart. 448 zdanie 1 k.c.w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.Art. 23 k.c.zawiera natomiast katalog dóbr osobistych i ma on charakter otwarty. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym uznawane są za doniosłe i zasługujące na ochronę. W judykaturze uznano, że do katalogu dóbr osobistych należy np. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej. Dlatego też w przekonaniu Sądu brak jest argumentów, które nie pozwalałyby uznać więzi rodzinnych jako dobra osobistego, które pozostaje pod ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.Więzi te stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają również ochronie prawnej (art. 18 i 71 Konstytucji RP,art. 23 k.r.i o.). Nie ma zatem przeszkód do uznania, że szczególna więź emocjonalna między członkami rodziny pozostaje pod ochroną przewidzianą wart. 23 i 24 k.c.
Pogląd taki wbrew twierdzeniom pozwanego jest dość spójnie reprezentowany w orzecznictwie. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 września 2005 r. I ACa 554/2005 (Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (...) poz. 2 str. 5) stwierdził, że szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku, jak i rodzicom w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie przewidzianej wart. 24 § 1 k.c.Także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2010 r. IV CK 307/2009 (niepubl.) uznał, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przesłanki, poglądu tego - wbrew zastrzeżeniom zgłaszanym w piśmiennictwie - nie można postrzegać jako nieuprawnioną próbę kreowania („na siłę") nowej postaci dobra osobistego (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r. III CZP 76/2010). Także w uchwale z dnia 10 listopada 2010 Sąd Najwyższy potwierdził możliwość zastosowaniaart. 24w zw. z 448k.c.w przypadku, gdy śmierć nastąpiła w wyniku deliktu przed wejściem w życie wskazywanej nowelizacji (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r. II CSK 248/2010, LEX nr ).
W ocenie Sądu wprowadzenieart. 446 § 4 k.c.nie powinno być natomiast rozumiane w ten sposób, że w dotychczasowym stanie prawnymart. 448 k.c.nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Takie stwierdzenie oznaczałoby, że chwila, w której zaszło zdarzenie będące źródłem szkody, decydująca - zgodnie z wyborem ustawodawcy - o możliwości zastosowaniaart. 446 § 4 k.c.rozstrzygałaby definitywnie o istnieniu lub braku istnienia uprawnienia do uzyskania zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby bliskiej, bez względu na rodzaj tej krzywdy. Prowadziłoby to do radykalnego zróżnicowania sytuacji osób, które doznały krzywdy o podobnym charakterze, nawet w krótkich odstępach czasu, co jest trudne do zaakceptowania (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 14 stycznia 2010 r. IV CSK 307/2009).
Nowelizacjaart. 446 k.c.polegająca na dodaniu§ 4nie pozbawia, najbliższych członków rodziny zmarłego możliwości dochodzenia zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.także w wypadku, gdy czyn niedozwolony popełniony został przed dniem 3 sierpnia 2008 r. Skutkiem nowelizacji jest możliwość dochodzenia przez nich tego roszczenia obecnie zarówno na podstawieart. 446 § 4jak i 448k.c.z tym, że na podstawie pierwszego z tych przepisów jest to prostsze z uwagi na ułatwienia dowodowe. Przed nowelizacją zaś jedyną podstawę dla roszczenia o zadośćuczynienie stanowiłart. 448 k.c.i to zarówno dla najbliższych członków rodziny zmarłego jak i dla innych podmiotów" (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011r., III CZP 32/11).
W świetle powyższego w ocenie Sądu zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki do przyznania na rzecz powodów zadośćuczynienia po śmierci córki powodaL. W.i siostry powodówB. W.,K. W. (1)iM. B. (1).
W tym miejscu należy się odnieść do kwestii modyfikacji powództwa dokonanej po zgonie powodaL. W.i podjęciu postępowania w sprawie z udziałem następców prawnych powoda w osobachB. W.,K. W. (1)iM. B. (1).
Wbrew stanowisku pozwanego Sąd uznał, iż zmodyfikowane powództwo zasługuje na uwzględnienie albowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. III CZP 74/13 uznał, iżart. 446 § 4 k.c.zawiera szczególną normę w stosunku do ogólnej regulacji dotyczącej zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, zawartych wart. 448 k.c.Skoro przepis ten sam w sobie nie normuje kwestii dziedziczności roszczenia, zastosowanie będzie miał zatemart. 448 k.c.z zw. zart. 445 § 3 k.c.Powyższe oznacza, iż na spadkobierców przechodzi roszczenie o zadośćuczynienie, spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.
Wskutek śmierci powodaL. W.już po wytoczeniu powództwa na podstawieart. 445 § 3 k.c.w zw. zart. 448 k.c.w jego miejsce wstąpili do procesu spadkobiercyB. W.,K. W. (1)iM. B. (1), którzy jako spadkobiercy ustawowi spadek po nim nabyli po 1/3 części. Roszczenie o zadośćuczynienie, jako mające charakter osobisty, co do zasady wygasa z momentem śmierci uprawnionego. Przyczyną takiego unormowania jest ściśle osobisty charakter zadośćuczynienia, którego zadaniem jest naprawienie krzywdy osobistej wyrządzonej poszkodowanemu. Zgodnie zart. 922 k.c.prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą śmierci na spadkobierców, wyłączone są natomiast prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą. Wyjątkiem są sytuacje unormowane wart. 445 § 3 k.c.Przejście tego roszczenia na spadkobierców możliwe jest wówczas, gdy zostało uznane przez dłużnika na piśmie, albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego, która to sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Przytoczone uregulowanie prawne należy ocenić jako słuszne, śmierć poszkodowanego, zwłaszcza gdy ma to miejsce tak jak w przedmiotowej sprawie w kilka lat od zdarzenia, w trakcie procesu, nie powinna przynosić korzyści dla osoby odpowiedzialnej za szkodę .Wbrew przekonaniu pozwanego przepisart. 445 § 3 k.c.znajdzie zastosowanie także do roszczenia o zadośćuczynienie zart. 448 k.c.skoro ten ostatni przepis wyraźnie odsyła doart. 445 § 3. O przyznaniu zadośćuczynienia na rzecz spadkobierców decydują natomiast okoliczności istniejące w chwili śmierci poszkodowanego (por. Monika Wałachowska -Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, Toruń 2007,Dom Organizatora,s.137).
Zadośćuczynienie stanowi więc szczególną formę odszkodowania. Chodzi tu o zadośćuczynienie szkodzie niemajątkowej, która pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z naruszeniem dobra osobistego (art. 361 §1 k.c.). Dodać trzeba ,że wart. 448 k.c.powinno chodzić o naruszenie dobra osobistego w sposób rzeczywiście dotkliwy z obiektywnego punktu widzenia. Jeżeli jednak rozmiar krzywdy jest znaczny, a ujemne przeżycia pokrzywdzonego wykraczają poza pewną normę społeczną zadośćuczynienie za naruszenia dóbr osobistych musi być przyznane.
Odnosząc się zatem do kwestii wysokości zadośćuczynienia wskazać należy, że na skutek śmierciK. W. (2)zerwaniu uległa więź łącząca rodzinę. W wypadku zginęła najbliższa powodom osoba.L. W.stracił córkę, natomiast powodowieB. W.,K. W. (1)iM. B. (1)stracili siostrę. Przed wypadkiem rodzinaW.żyła zgodnie i szczęśliwie. Wszyscy jej członkowie byli ze sobą mocno związani emocjonalnie mimo, iż w 1997 roku zmarła żonaL. W.i osierociła czwórkę swoich dzieci w tym 14 letniąK.. Powodowie w sobie wzajemnie znajdowali oparcie, spędzali ze sobą wspólnie swój wolny czas i nawet po założeniu nowych rodzin utrzymywali ze sobą bliski kontakt. Po tragicznym wypadku życie całej rodziny „legło w gruzach”. Nagła strata najbliższej osoby pozostawiła jedynie ból, pustkę, smutek i cierpienie. PowódL. W.nie mógł pogodzić się z kolejną stratą najbliższej mu osoby. Nie potrafił znaleźć sobie miejsca i nie chciał już mieszkać w rodzinnym mieszkaniu, które przynosiło mu zbyt wiele traumatycznych wspomnień. Na skutek tragicznego w skutkach wypadku utracił również wsparcie jakiego udzielała mu zmarła córka, która jako najmłodsza prowadziła wspólnie z nim gospodarstwo domowe oraz wspomagała w walce z niepełnosprawnością po operacji. Przez długi czas nie przyjmował zatem do świadomości informacji o śmierci swojego dziecka. Żałoba spowodowała długo utrzymujące się zaburzenia w stanie psychicznym i ogólnym funkcjonowaniu psychospołecznym powodując u powoda długotrwały uszczerbek na zdrowiu.
Nagła śmierćK. W. (2)dla braci i siostry zmarłej była również wielkim szokiem. Do tej pory rodzina nie może się pogodzić ze zderzeniem od którego minęło ponad 10 lat. Tragiczny wypadek przyniósł ze sobą niewypowiedziany smutek, żal i przygnębienie. Sytuacja w jakiej powodowie się znaleźli, mimo, że każdy z nich był już dorosły i założył własną rodzinę, miała znaczący wpływ na ich dalsze życie. Do chwili obecnejB. W.,K. W. (1)iM. B. (1)odczuwają stratę, pustkę, zwątpienie i pretensje do losu, iż takie zdarzenia dotknęły skrzywdzoną już śmiercią matki rodzinę. Nadal odczuwają naturalne w przypadku utraty kogoś bliskiego – brak tej osoby oraz tęsknotę za nią. Powodowie po typowym fizjologicznym przebiegu żałoby nie wymagają pomocy psychoterapeuty i nie doznali trwałego, ani długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. PowódkaM. B. (1), jako, że czuła się odpowiedzialna za najmłodszą siostrę, którą miała otoczyć szczególną opieką po śmierci matki, długo nie dowierzała w śmierć siostry. Po zdarzeniu ciągle płakała, miała żal do wszystkich, zaniedbała dom i obowiązki zawodowe. Czuła się z siostrą bardzo związana i do chwili obecnej ją wspomina, a na pamiątkę po zmarłej zatrzymała kilka ubrań i biżuterię siostry, nadal przechowuje również prezenty jakie od niej otrzymała. Często odwiedza cmentarz i grób zmarłej.
W ocenie Sądu, uwzględniając powyższe okoliczności, czasokres od momentu wypadku, stan emocjonalny każdego z powodów, ich aktualną sytuację życiową odpowiednim zadośćuczynieniem po śmierciK. W. (2)na rzeczL. W.będzie kwota 100 000 złotych tytułem zadośćuczynienia, a na rzecz powodówB. W.,K. W. (1)iM. B. (1)będą kwoty po 60 000 złotych. Powództwo o zadośćuczynienie ponad uwzględnione kwoty Sąd uznał jako zbyt wygórowane i w tym zakresie je oddalił jako niezasadne. W ocenie Sądu niewątpliwie największą krzywdę i stratę poniósł powódL. W., który jako rodzic nie mógł pogodzić się ze śmiercią najmłodszego swojego dziecka w tak dramatycznych okolicznościach w sposób nagły i niespodziewany, co zadecydowało o uwzględnieniu roszczenia w całości. Uwzględniając przy tym okoliczność, iż w toku procesu powódL. W.zmarł całość zasądzonej kwoty zadośćuczynienia została zgodnie z żądaniem rozdzielona i przyznana w częściach po 1/3 na rzecz jego następców prawnych tj. dla powodówB. W.iK. W. (1)w kwotach po 33 333,33 złote, a dla powódkiM. B. (1)w kwocie 33 333.34 złote
Ustawowe odsetki od kwot zasądzonych na rzecz powodów tytułem zadośćuczynienia Sąd zasądził od dnia 27 listopada 2013 roku tj. po upływie jednego miesiąca, licząc od dnia wydania ostatecznej decyzji o odmowie wypłaty zadośćuczynienia przez pozwanego.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zpunktu 5,6 i 7wynika z zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 108 § 1 k.p.c.), zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę – w tym przypadku pozwany – obowiązany jest zwrócić przeciwnikom na ich żądanie koszty procesu, to jest koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powodaB. W.zasądzona została zatem kwota 6 668,12 złotych (tj. 75 % kosztów poniesionych tytułem zastępstwa procesowego, opłaty od pełnomocnictwa, opłaty od pozwu i wydatków poniesionych na opinię biegłych), na rzecz powodaK. W. (1)zasądzona została kwota 4 043,12 złotych (tj. 75 % kosztów poniesionych tytułem zastępstwa procesowego, opłaty od pełnomocnictwa, opłaty od pozwu i wydatków poniesionych na opinię biegłych) i na rzecz powódkiM. B. (1)została zasądzona kwota 3 326, 44 złote (tj. 75 % kosztów poniesionych tytułem zastępstwa procesowego, opłaty od pełnomocnictwa). Mając na względzie fakt, iż roszczenie powodaL. W.zostało uwzględnione w 100 % każda z wyżej zasądzonych kwot zawiera w sobie również zwrot po 1/3 części kosztów jakie poniósł powód w łącznej wysokości 4 572,57 złotych, która obejmowała koszty zastępstwa procesowego, opłaty od pełnomocnictwa, opłatę sądową od pozwu w części w jakiej powód był zobowiązany do jej uiszczenia i wydatki poniesione w związku z wywołaną opinią biegłego.
Sąd, na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku „o kosztach sądowych w sprawach cywilnych” (Dz. U. z 2005 roku, Nr 167, poz. 1398 ze zm.) w pkt 8 wyroku Sąd nakazał ściągnąć od pozwanego zakładu ubezpieczeń na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Lublinie kwotę 10 466,68 złotych tytułem części nieuiszczonych kosztów sądowych.
W pozostałym zakresie nieuiszczone koszty sądowe od których powodowie byli zwolnieni Sąd przejął na rachunek Skarbu Państwa, na zasadzie art. 113 ust. 4 cytowanej powyżej ustawy. Rozstrzygnięcie powyższe zostało zawarte w pkt. 9 wyroku.
Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy i powyższe rozważania na podstawie wyżej powołanych przepisów Sąd orzekł, jak w sentencji.