Sąd Okręgowy w Poznaniu
VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 4280/14
Data wyroku: 2015-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON

Sygn. akt VIII.U.4280/14

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2015 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu - Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych
w składzie : PrzewodniczącaSSO Renata Pohl
Protokolant st. sekr.sąd. Magdalena Góźdź
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2015 roku w Poznaniu
odwołaniaM. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
z dnia 1 lipca 2014 roku Nr(...)
w sprawieM. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.
o emeryturę
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuM. D.prawo do emerytury poczynając od dnia 4 maja 2014 roku.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia1 lipca 2014 r.znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43, ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 21 maja 2014 r. odmówiłM. D.prawa do emerytury. W uzasadnieniu organ rentowy podał, iż przyjął za udowodnione na dzień 01.01.1999 r. okresy składkowe w ilości 25 lat, 3 miesięcy i 29 dni oraz okresy nieskładkowe w ilości 1 miesiąc i 15 dni, a staż w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Do stażu pracy w szczególnych warunkach Zakład nie uwzględnił okresu od dnia 12 października 1978 r. do dnia 30 września 1984 r. z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wP., ponieważ w dokumentach przedłożonych z archiwum brak jest określenia nazwy lub tonażu samochodu. Nadto Zakład nie uwzględnił okresu od dnia 1 października 1984 r. do dnia 28 lutego 1986 r., ponieważ w tym okresieM. D.zdaniem organu zajmował stanowisku mechanika.
Od powyższej decyzjiodwołał sięM. D.w terminie i formie prawem przewidzianymi domagając się przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że przez cały okres zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wP.świadczył pracę kierowcy samochodu powyżej 3,5 t. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu rentowego, że w okresie od 01.10.1984 r. do 28.02.1986 r. świadczył pracę mechanika, albowiem w okresie tym świadczył on również pracę kierowcy. Angaż z dnia 25.10.1984 r. figuruje naM. D.kierowcę i obejmuje okres jedynie od 1.10.1984 r. do 15.11.1984 r., a nie jak przyjął Zakład do 28.02.1986 r.
Pozwany organ rentowyw odpowiedzi na odwołaniewniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyM. D.urodził się w dniu (...)Odwołujący z zawodu jest kierowcą, mechanikiem samochodowym. Nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 1 stycznia 1999 r. posiada okresy składkowe w ilości 25 lat, 3 miesiące i 29 dni oraz okresy nieskładkowe w ilości 1 miesiąc i 15 dni, łącznie 25 lat, 5 miesięcy i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Od roku 1975 odwołujacy posiada prawo jazdy kat. A, C i E.
Dowód: wniosek k. 1-3 akt ZUS, akta osobowe odwołującego (dokumenty zgromadzone na k. 25 akt sprawy), akta ZUS
W okresie od dnia 12 października 1978 r. do dnia 31 grudnia 1989 r. odwołujący był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wP.(Zajezdnia (...)).
Zakład pracy (konkretnie zajezdnia wT.) świadczył usługi na rzeczFabryki (...)wT., polegające na dowożeniu elementów bloków (płyty betonowe, materiały budowlane) na budowy. Zatrudnieni w zakładzie kierowcy rozwozili wskazane wyżej elementy po terenie dawnego województwa(...). W zajezdni wT.używane były wyłącznie samochody o ładowności powyżej 3, 5 tony: Stary-200,J.-317, Kamazy wywrotki, Kamazy ciągniki siodłowe i Kamazy skrzyniowe, w późniejszym okresie równieżL.. Ciągnik siodłowy ważył około 7 ton i podłączano do niego naczepę do przewozu płyt o wadze do 16 ton. W zajezdni funkcjonował osobny dział, w którym pracowali mechanicy, przy czym poważniejsze naprawy wykonywane były wS.lubP..
W okresie od dnia 12 października 1978 r. do dnia 31 grudnia 1989 r. odwołujący w w/w zakładzie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (poza urlopem bezpłatnym w okresie od dnia 28.09.1989 r. do 31.12.1989 r.) wykonywał pracę kierowcy pojazdu o ładowności powyżej 3,5 tony. Odwołujący kierował samochodem typu Kamaz ciągnik siodłowy z naczepą i woził płyty betonowe. Odwołujący mimo ,iż posiadał zawód mechanika nigdy nie pracował w w/w zakładzie pracy jako mechanik.
Dowód: akta osobowe odwołującego (dokumenty zgromadzone na k. 25 akt sprawy), zeznania świadkaJ. W.(k. 29 akt sprawy), zeznaniaE. G.(k. 29 – 30 akt sprawy), zeznania świadkaM. G.(k. 30 akt sprawy), zeznania odwołującegoM. D.(k. 30-31 akt sprawy)
W dokumentacji pracowniczej dotyczącej odwołującego (umowa o pracę, świadectwo pracy) stanowisko pracy odwołującego określano jako „kierowca”. Również w angażach dotyczących zatrudnienia odwołującego w w/w zakładzie pracy określano jego stanowisko pracy jako „kierowca”. W treści angażu z dnia 25.10.1984 r. wskazano natomiast, że z dniem 1 października 1984 r. na okres do dnia 15 listopada 1984 r. powierzono odwołującemu obowiązki mechanika.
Dowód: akta osobowe odwołującego (dokumenty zgromadzone na k. 25 akt sprawy)
Z odwołującym w spornym okresie pracowali w w/w zakładzie pracy (w Zajezdni wT.):J. W.,E. G.,M. G..J. W.zatrudniony był w okresie od 08.05.1979 r. do 18.09.1989 r. jako kierownikZajezdni (...)i był bezpośrednim przełożonym odwołującego.E. G.orazM. R.wykonywali natomiast ten sam zakres prac jak odwołujący tj. pracowali jako kierowcy pojazdów o ładowności powyżej 3,5 tony.
Dowód: akta osobowe odwołującego (dokumenty zgromadzone na k. 25 akt sprawy), zeznania świadkaJ. W.(k. 29 akt sprawy), zeznaniaE. G.(k. 29 – 30 akt sprawy), zeznania świadkaM. G.(k. 30 akt sprawy), zeznania odwołującegoM. D.(k. 30-31 akt sprawy)
W dniu 23 maja 2014 r. odwołujący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W dniu 1 lipca 2014 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków;J. W.,E. G.,M. G.oraz zeznań odwołującegoM. D..
Ponadto Sąd oparł się na dokumentach zawartych w aktach emerytalnych odwołującego ZUS(...), akt osobowych odwołującego (k. 25 akt sprawy).
Sąd dał wiarę zebranym w sprawie dokumentom. Dokumenty urzędowe Sąd uznał za wiarygodne i miarodajne, albowiem sporządzone zostały przez organy do tego uprawnione z zachowaniem wymaganej formy. Za wiarygodne Sąd uznał także dokumenty prywatne stanowiące zgodnie zart. 245 k.p.c.dowód tego, że osoba która je podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Sąd uznał zeznania świadków za wiarygodne, gdyż są one zgodne, spójne i logiczne, przy tym wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, a nadto korelują z dokumentamii zeznaniami odwołującego. Podkreślenia wymaga fakt, że przesłuchani w sprawie świadkowie są osobami obcymi w stosunku do odwołującego, posiadają wiedzę odnośnie charakteru jego pracy oraz środowiska pracy odwołującego, ponieważ w tym samym czasie byli zatrudnieni wPrzedsiębiorstwie (...)wP.. ŚwiadekJ. W.był bezpośrednim przełożonym odwołującego przez niemalże cały okres zatrudnienia odwołującego, a świadkowieE. G.iM. G.pracowali tak jak odwołujący jako kierowcy pojazdów o ładowności powyżej 3,5 tony.
Również zeznaniom odwołującego Sąd dał wiarę w całości, a to ze względu na ich zgodność z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności z zeznaniami pozostałych świadków, jak również z dokumentami zgromadzonymi w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:
Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy odwołującemuM. D.przysługuje prawo do emerytury w obniżonym wieku z uwagi na pracę w warunkach szczególnych.
Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych, tak jak odwołujący po 31.12.1948 r. regulujeart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(zwanej dalej u.e.r., Dz. U. 2013.1440). Zgodnie bowiem z tym przepisem ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku i będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3u.e.r., jeżeli spełniają łącznie następujące warunki:
1) na dzień 1 stycznia 1999 roku – osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn,
2) na dzień 1 stycznia 1999 roku mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
3) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 2 u.e.r. za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Szczegółowe warunki przyznania prawa do wcześniejszej emerytury określarozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. nr 8, poz. 43 ze zm.), które zachowuje moc obowiązującą również pod rządamiustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie zatem z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia - rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
Bezsporne w niniejszej sprawie było, iż:
1. odwołujący w dniu 4 maja 2014 r. ukończył 60 lat,
2. odwołujący nie przystąpił do OFE,
3. na dzień 01.01.1999 r. posiada okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat.
Nadto bezspornym było, iż odwołujący posiada staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 9 miesięcy i 9 dni. Do stażu pracy w szczególnych warunkach Zakład nie uwzględnił natomiast okresu od 12 października 1978 r. do dnia 30 września 1984 r. z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wP., ponieważ w dokumentach przedłożonych z archiwum brak jest określenia nazwy lub tonażu samochodu. Nadto Zakład nie uwzględnił okresu zatrudnienia w w/w zakładzie pracy od dnia 1 października 1984 r. do dnia 28 lutego 1986 r., ponieważ w tym okresie – zdaniem organu - odwołujący zajmował stanowisko mechanika.
W myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy.
Jednakże z ugruntowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż w sądowym postępowaniu odwoławczym nie obowiązują ograniczenia dowodowe obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym i możliwe jest ustalenie okresów pracy w szczególnych warunkach również w oparciu o inne dowody niż zaświadczenia z zakładów pracy (uchwała SN z 21 września 1984r., sygn. III UZP 48/84, Lex 14630 oraz uchwała SN z 10 marca 1984r.,sygn. III UZP 6/84, Lex 14625). Ponadto, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, z której wynika, że jeżeli odwołujący wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Dlatego też Sąd mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie na wynikach postępowania dowodowego z innych dokumentów, z zeznań świadków oraz z zeznań odwołującego, tym bardziej, ze pozwany w toku postępowania nie zakwestionował zeznań świadków ani odwołującego, ani nie przedłożył dowodów przeciwnych.
W dalszej kolejności należy wskazać, że zgodnie zart. 184 ust. 1 pkt 1u.e.r. zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lutego 2002 r., III ZP 30/01 (OSNP 2002 nr 10, poz. 243) wskazał jako nadal stosowane „przepisy dotychczasowe" tylko niektóre przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej:rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.), wyłączając dalsze obowiązywanie tych, które zawierały upoważnienie dla ministrów, kierowników urzędów centralnych i centralnych związków spółdzielczych do ustalenia wykazu stanowisk pracy w podległych im zakładach pracy. Stwierdził, że odesłanie do wykazów obejmujących świadczenie pracy w warunkach szczególnych nie obejmuje przepisów kompetencyjnych § 1 ust. 2-3 rozporządzenia. To pozwala na wniosek, że ustanowione przed dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach przepisy, o których mowa w odesłaniu, to tylko przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., a wśród nich § 2 ust. 1 stanowiący, iż okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, § 4-8a określające wiek emerytalny i staż wymagany od pracowników wykonujących prace wyszczególnione w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia oraz właśnie te wykazy. Wykazy resortowe mają zatem charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. Taki wykaz resortowy ułatwia identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach - w szczególności, jeśli w wykazie stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.nie wymienia się konkretnych stanowisk, lecz operuje się pojęciem ogólnym. Innymi słowy, zarządzenia resortowe mogą mieć znaczenie jedynie w sferze dowodowej.
W tym miejscu należy wskazać, że w Wykaz A, stanowiący załącznik do rozporządzenia, w dziale VIII zatytułowanym „W transporcie i łączności” jako prace wykonywane w warunkach szczególnych w pkt 2 wymienia prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
Zdaniem Sądu, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym dowodu z zeznań świadkówJ. W.,E. G.iM. G., w sposób nie budzący wątpliwości można stwierdzić, że odwołujący w okresie od dnia 12 października 1978 r. do dnia 28 lutego 1986 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Odwołujący jeździł samochodem typu Kamaz ciągnik siodłowy z naczepą (całkowita ładowność 16 ton) i przewoził płyty betonowe. Odwołujący nie kierował pojazdami o ładowności poniżej 3,5 t i nie wykonywał w trakcie swojego zatrudnienia w w/w zakładzie pracy mechanika. Świadkowie oraz odwołujący zgodnie zeznali, żeM. D.jeździł wyłącznie samochodami o ładowności ponad 3,5 tony oraz że odwołujący nie wykonywał innych czynności i pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy podkreślić, że w zakładzie pracy stosowano wyłącznie pojazdy o pojemności powyżej 3,5 tony. Sąd zwrócił również uwagę, że odwołujący posiadał odpowiednie kwalifikacje do wykonywania obowiązków kierowcy samochodu ciężarowego o ładowności powyższej 3,5 tony, ponieważ już od roku 1975 posiadał prawo jazdy kat. C.
Wprawdzie w świadectwie pracy odwołującego, umowie o pracę, i angażach określano stanowisko pracy odwołującego jako kierowca, to przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).
Sąd uznał, więc na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że odwołujący pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych wPrzedsiębiorstwie (...)wP.jako kierowca samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony zgodnie z wykazem A Dział VIII poz. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (Dz.U. Nr 8, poz.43) w okresie od dnia 12 października 1978 r. do dnia 28 lutego 1986 r.
Łącznie zatem okres pracy w warunkach szczególnych w wyżej wskazanym okresie wynosi ponad 15 lat, bezspornym bowiem było już, że odwołujący pracował również w warunkach szczególnych w wymiarze 11 lat, 9 miesięcy i 9 dni.
Termin początkowy powstania prawa do emerytury reguluje przepis art. 129 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach który stanowi, iż świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek. Odwołujący osiągnął wiek emerytalny w dniu 4 maja 2014 r. przy czym złożył wniosek o emeryturę w dniu 21 maja 2014 r., dlatego prawo do emerytury nabył od dnia 4 maja 2014 r.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemuM. D.prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach od dnia 4 maja 2014 r.
SSO Renata Pohl