Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 707/14
Data wyroku: 2015-01-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ireneusz Grodek, Agnieszka Szulc-Wroniszewska, Tadeusz Węglarek
Słowa kluczowe: Dowód (Przepisy Ogólne), Swobodna Ocena Dowodów, Pomówienie
Podstawa prawna: art. 286§1 kk w zw. z art. 297§1 kk w zw. z art. 11§2 kk

Sygn. akt IV Ka 707/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2015 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Tadeusz Węglarek
Sędziowie SO Ireneusz Grodek
SO Agnieszka Szulc-Wroniszewska (spr.)
Protokolantsekr. sądowy Dagmara Szczepanik
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Violetty Włodarczyk
po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 roku
sprawyW. B.
oskarżonego zart. 297 § 1 kkw zb. zart. 286 § 1 kkw zb. zart. 271 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 06 października 2014 roku     sygn. akt VII K 746/13
na podstawieart.437§1 kpk,art.624§1 kpk,art.17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami)

-

utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. B.– Kancelaria Adwokacka wP.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

zwalnia oskarżonego od opłaty za drugą instancję i zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt IV Ka 707/14

UZASADNIENIE
W. B.został oskarżony o to, że w miesiącu grudniu 2008 wŁ.iT.działając wspólnie i w porozumieniu zH. T.w celu uzyskania kredytu gotówkowego na zakup samochodu dlaW. B.zawarli w dniu 19-12-2008 r. umowę kredytu dla ludności „dobra pożyczka” nr(...)na kwotę 9890,00 zł z przedstawicielemBanku (...) SAw ten sposób, żeH. T.będąc uprawionym do wystawania zaświadczenia o zatrudnieniu wystawał z datą 19-12-2008 zaświadczenie, w którym poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne o zatrudnieniuW. B.w swojejfirmie (...)H. Ł.ul. (...)na stanowisku kierowcy z miesięcznym wynagrodzeniem w wys. 1150 zł podczas gdy w rzeczywistości nie był on zatrudniony w tej firmie, a następnie dokument ten poświadczający nieprawdę istotny do uzyskania kredytuW. B.przedłożył do banku wraz z wnioskami o udzielenie kredytu, czym doprowadzili do niekorzystnego rozporządzania mieniemBank (...) SAtj. o czyn zart. 297 § 1 k.k.w zb. zart. 286 §1 k.k.w zb. zart. 271 §1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskimwyrokiem z dnia 6 października 2014 roku w sprawie sygn. akt VII K 746/13oskarżonegoW. B.uznał za winnego tego, że w dniu 19 grudnia 2008 r. wŁ.iT.działając wspólnie i w porozumieniu zH. T.w celu uzyskania kredytu gotówkowego na zakup samochodu dlaW. B.zawarli umowę kredytu dla ludności „dobra pożyczka” nr(...)na kwotę 9890,00 zł z przedstawicielemBanku (...) SAw ten sposób, żeH. T.będąc uprawionym do wystawania zaświadczenia o zatrudnieniu wystawał z datą 18-12-2008 roku zaświadczenie, w którym poświadczył nieprawdę, co do okoliczności mającej znaczenie prawne o zatrudnieniuW. B.w swojejfirmie (...)H. Ł.ul. (...)na stanowisku kierowcy z miesięcznym wynagrodzeniem w wys. 1.150 zł., podczas gdy w rzeczywistości nie był on zatrudniony w tej firmie, a następnie dokument ten poświadczający nieprawdę istotny do uzyskania kredytuW. B.przedłożył do banku wraz z wnioskiem o udzielenie kredytu, czym doprowadzili do niekorzystnego rozporządzania mieniemBank (...) SA, czym wyczerpał dyspozycjęart. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.iart. 33 § 2 k.k.wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki na kwotę 10 złotych.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.orazart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoW. B.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat.
Zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.
Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego z urzędu wnosząc apelację i skarżąc wyrok w całości oraz na korzyśćW. B..
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- na podstawieart. 438 pkt 3 k.p.k.- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mających wpływ na jego treść i polegający na uznaniu, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, podczas gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy powinien prowadzić do wniosku, że brak jest obiektywnych dowodów, które wskazywałyby na oskarżonego jako sprawcę czynu;
- na podstawieart. 438 pkt 2 k.p.k.- obrazę przepisów postępowania tj.art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k., poprzez uznanie wyjaśnień współoskarżonegoH. T.w zakresie uczestnictwa w czynie przestępczym oskarżonegoW.za w pełni wiarygodne, podczas gdy przy prawidłowej ocenie materiału dowodowego należało stwierdzić, iżH. T.próbował swoją odpowiedzialność za popełnione czyny przerzucić na oskarżonego i innych współoskarżonych.
W konkluzji wniósł o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, ewentualnie o umorzenie postępowania karnego z powodu braku dostatecznych dowodów potwierdzających winę lub też uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej obrońca popierał własną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte.
Prokurator wnosił o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy okazała się być niezasadna.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, a dotyczące sprawstwa oskarżonego w zakresie czynu z art.
art. 286 § 1 k.k.iart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.są prawidłowe, gdyż, gdyż stanowią wynik nie budzącej żądnej zastrzeżeń oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a zarzuty stawiane w apelacji mają charakter polemiczny i opierają się wyłącznie na odmiennej ich ocenie.
Do poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie sprawstwaW. B.uprawniały Sąd I instancji głównie wyjaśnienia samego oskarżonego (bardzo niekonsekwentne, zmienne, każdorazowo zawierające szereg szczegółów na poparcie kolejnego stanowiska w sprawie, a jednocześnie sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym), wyjaśnienia współoskarżonegoH. T.oraz dokumentacja dotycząca udzielonego oskarżonemu kredytu i zeznania świadkówJ. M.iA. B.. Ponadto do tych ustaleń uprawniały sąd także pośrednio wyjaśnienia innych współoskarżonych w sprawie tj.:M. A.,K. K.iG. J.oraz świadków, którym podobnie jakW. B.współoskarżonyH. T.wystawił zaświadczenie o zatrudnieniu, często wbrew faktycznym stosunkom prawnym w tym zakresie wfirmie (...)tj.:J. Z., czyB. M.. Ów materiał dowodowy potwierdzał bowiem w oczywisty sposób mechanizm i motywy działaniaH. T.w innych, zbliżonych czasowo oraz okolicznościowo czynach przestępczych związanych z wyłudzeniem kredytu. Ustalenia poczynione łącznie w oparciu o cały w/w materiał dowodowy słusznie pozwalały Sądowi Rejonowemu na ostateczną negatywną ocenę wiarygodności wyjaśnieńW. B.w zakresie jego własnej „umowy” o pracę i przedstawionych okoliczności pobrania kredytu zBanku (...) SA. Ocena wartości tych dowodów została dokonana wszechstronnie, we wzajemnym ich kontekście z innymi dowodami, zgodnie z wiedzą i doświadczeniem życiowym i jako taka w pełni korzysta z ochronyart. 7 k.p.k.
Zarzut podnoszony w środku dowodowym obrońcy, że w toku przedmiotowego postępowania Sąd I instancji w sposób niewłaściwy ocenił zeznania współoskarżonegoH. T., sugerujący, że miały one charakter pomówieniaW. B.i próby przerzucenia na niego własnej odpowiedzialności, jest chybiony. Wbrew tym twierdzeniom, Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku, miał na uwadze całokształt ujawnionego materiału dowodowego oraz wnikliwie i starannie rozważył wszystkie zebrane w sprawie dowody przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, a w sporządzonym uzasadnieniu przedstawił w sposób przekonywujący dlaczego dał wiarę określonym dowodom i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Dotyczy to również oceny wyjaśnieńH. T.. Argumentacja zaprezentowana przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonego i jego znajomegoH. T.nie narusza w żaden sposób zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów nakazuje bowiem, by Sąd ocenił znaczenie, moc i wiarygodność materiału dowodowego w sprawie na podstawie wewnętrznego przekonania z uwzględnieniem wiedzy oraz doświadczenia życiowego, nie będąc przy tym związany żadnymi ustawowymi regułami dowodowymi. W ocenie Sądu Okręgowego rozumowanie przytoczone przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu orzeczenia spełnia te wymogi.
Sąd Okręgowy zważył, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że oskarżony oszukał bank w taki sposób, że zachowanie to wypełniało dyspozycje przepisówart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 297 § 1 k.k.Do znamion przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.należą trzy oszukańcze sposoby jego popełnienia, w tym wprowadzenie innej osoby w błąd, a w konsekwencji jego powstania, do dobrowolnej, niekorzystnej decyzji pokrzywdzonego o rozporządzeniu mieniem, której towarzyszy jednak brak świadomości co do rzeczywistych skutków tego rozporządzenia. Niekorzystny charakter rozporządzenia należy oceniać z perspektywy interesów pokrzywdzonego i może ono polegać może na jakimkolwiek pogorszeniu jego sytuacji majątkowej (wyr. SA w Łodzi z 29.1.2001 r., II AKA 74/01, Prok. i Pr. 2002, Nr 10, poz. 16).
Sąd Okręgowy zważył, że już nawet z wyjaśnień samego oskarżonego, który prezentował ostateczną wersję, iż był zatrudniony uH. T., ale też wziął kredyt nie dla siebie, z zamiarem własnej spłaty rat, lecz dla pracodawcy, który to miał przejąć obowiązek ich spłaty wynika, że w/w sam przyznał się do udziału w jednym z klasycznych przykładów popełnienia czynu zart. 286 § 1 k.k.W takiej sytuacji osoba figurująca w dokumentach jako biorąca kredyt zataja rzeczywistego „kredytobiorcę” ide factouniemożliwia kredytodawcy właściwą ocenę zasadności przyznania kredytu, możliwości finansowych kredytobiorcy, poziomu ryzyka swojego przedsięwzięcia itp. Dzieje się tak np. w sytuacji, gdy sprawca wprowadza pokrzywdzonego w błąd, co do podmiotu, któremu faktycznie kredyt jest udzielany, a co za tym idzie, który ma spłacać raty i któremu przekazane są pieniądze bez możliwości sprawdzenia rzeczywistej sytuacji finansowej takiego podmiotu. Z drugiej strony wprowadza w błąd pokrzywdzonego przez to, że podpisując osobiście dokumenty kredytowe mylnie sugeruje, iż osobiście będzie spłacać raty, podczas gdy od samego początku takiego zamiaru nie posiada. Dla przypisania oszustwa nie jest bowiem konieczne ustalenie, że sprawca miał zamiar niezwrócenia długu, albowiem wystarczy stwierdzić, że zamierzał zwrócić dług na innych warunkach, niż strony uzgodniły. Już samo to zachowanie stanowi przejaw przestępstwa oszustwa.Niekorzystnym rozporządzeniem mieniem przy zawarciu umowy kredytowej nie musi być rzeczywista strata w sensie materialnym, lecz już sam fakt przyznania kredytu bez odpowiedniego zabezpieczenia, bądź obarczonego większym ryzykiem banku. Oczywiste jest bowiem, że bank kierując się zasadami racjonalnego gospodarowania, nie przyznałby kredytu w sytuacji przedstawienia przez oskarżoną prawdziwych informacji o formie zatrudnienia i rzeczywistych dochodach– tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - II AKa 223/13 z 2013-07-11 (opubl. OSA/Kat rok 2013, Nr 3, poz. 17). Tym samym nie ma racji skarżący, który w istnieniu ewentualnej umowy o pracę pomiędzy oskarżonym, aH. T., a przynajmniej w świadomości oskarżonego, co do jej istnienia, upatruje podstaw prawnych do uniewinnieniaW. B.od popełnienia zarzuconego mu czynu, zakwalifikowanego kumulatywnie zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 297 § 1 k.k.. Zresztą także i sam skarżący ostatecznie przyznaje, że żadna umowa o prace z oskarżonym nie została zawarta.
Obrońca wywodzi, iż skłonności oskarżonego do alkoholu, ujemnie rzutują na jego świadomość, co do bezprawności własnego działania. Skarżący wywodzi na tej podstawie, że w chwili podpisywania umowy kredytowej właśnie z powodu swojego stanu nietrzeźwości,W. B.mógł nie mieć świadomości, co do własnego współsprawstwa w przestępstwie popełnianym jedynie przezH. T.. Sąd Okręgowy zważył jednak, że o świadomości oskarżonego w chwili czynu wypowiedzieli się biegli, a ocena ich opinii psychiatrycznej dokonana przez sądmeriti,jest uzasadniona. Dodatkowo specyficzna zmienność wyjaśnień oskarżonego, każdorazowo ubrana w tak samo liczne szczegóły mające daną wersję – odmienną diametralnie od poprzedniej - uprawdopodabniać powoduje, że jego działanie należy ocenić jako wyrafinowaną i czynną próbę uniknięcia własnej odpowiedzialności, co nie jest charakterystyczne dla osób niewinnych i nie mających świadomości, co do bezprawności swojego zachowania. Słusznie zatem wyjaśnieniomW. B., nie znajdującym poparcia w innym, uznanym za wiarygodny materiał dowodowy, odmówiono wiary. Sąd Rejonowy szeroko uargumentował, dlaczego ostatecznie logika i doświadczenie życiowe przeczy, by było możliwym uznanie, iżW. B.miał świadomość istnienia obowiązującej w obrocie prawnym umowy o pracę zawierającej określone „parametry”, w szczególności, co do wysokości miesięcznego wynagrodzenia i działał w przeświadczeniu o istnieniu takiego dokumentu. Zauważyć należy, że przecież sam oskarżony nie był w stanie odpowiedzieć na pytania o wysokość swojego „zarobku” w spornym czasie i o zgodności tej wysokości z zapisami zawartymi w umowie kredytowej. Dość stwierdzić, że argumenty sądu rejonowego w tej kwestii w całości przekonują sąd odwoławczy. Obrońca właśnie w zmienności wersji prezentowanej w wyjaśnieniach oskarżonego, które -nota bene- jak sam zauważył są „nawzajem się wykluczające”, upatruje potwierdzenia faktu, iż oskarżony był zaskoczony zakwalifikowaniem jego zachowania jako przestępstwa, co potwierdza, że „jego wyjaśnienia nie posiadają żadnej wartości dowodowej i nie mogą być czynnikiem obciążającym”. Uwaga ta w istocie jest słuszna i pokrywa się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez sąd pierwszej instancji, albowiem przecież także i ten sąd za wiarygodne uznał jedynie tą część wyjaśnieńW., która znajduje potwierdzenie w innym zbieżnym z ustaleniami materiałem dowodowym.
Jest sprawa oczywistą, że to współoskarżonyH. T.(aktualnie już prawomocnie skazany) był „mózgiem” całej operacji związanej z zaciąganiem kredytów na podstawie sfałszowanego dokumentu o wysokości zatrudnienia jaki sporządza pracodawca. Wiodącą rolę w zaplanowaniu i wykonywaniu całego procederu przez tą osobę dostrzegł także sąd rejonowy. I choć ustalenia faktyczne w zakresie sprawstwaW. B.opierają się w dużej mierze na wyjaśnieniach tej osoby, to właśnie potwierdzenie wyjaśnieńH. T., co do innych przestępstw popełnionych w podobnych okolicznościach i czasie, przez innych świadków i współoskarżonych, którym takżeH. T.wystawił sfałszowane zaświadczenia będące podstawą do wypłaty poszczególnych kredytów dla tychże osób przez tożsamego pokrzywdzonego, uzasadniało oparcie ustaleń także w zakresie sprawstwaW. B.na wyjaśnieniach współoskarżonegoH. T.. Zbieżność sytuacji i ich potwierdzenie innym materiałem dowodowym powoduje, że wyjaśnieńH. T.nie można uznać za pomówienie. Ostatecznie także i sam takżeH. T.przyznał się do popełnienia zarzucanych mu przestępstw.
Apelacja uwypukla także brak uzyskania korzyści majątkowej przezW. B., w czym upatruje podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez wydanie wyroku uniewinniającego. Tymczasem zgodnie z wyjaśnieniamiH. T.pieniędzmi uzyskanymi z kredytu on i oskarżony podzielili się. Natomiast nawet gdyby całą kwotę uzyskaną zBanku (...)zabrał dla siebieH. T., to celowe działanie oskarżonego polegałoby na tym, iż z działał w zamiarze uzyskania korzyści finansowej dla innej osoby, samemu także uzyskując z tej czynności korzyści w postaci zapewnienia „poparcia” pracodawcy, od którego oczekiwał zatrudnienia (sam oskarżony prezentował wersję, zgodnie z którą pieniądze z kredytu miały być spłacane przezfirmę (...), w której pracował, po to właśnie by „firma lepiej się rozwijała” k.658v-659). Korzyść majątkowa, o której mowa wart. 286 § 1 k.k.jest pojęciem szerszym niż przywłaszczenie mienia, stanowiące cel działania sprawcy(animus rem sibi habendi) przy popełnieniu innych przestępstw przeciwko mieniu (kradzież, przywłaszczanie). Dlatego też, dla realizacji znamienia działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przy przestępstwie oszustwa, sprawca wcale nie musi dążyć do przywłaszczenia mienia stanowiącego przedmiot oszukańczych zabiegów. Może on nawet zakładać zwrot mienia pokrzywdzonemu, zamierzając jednak osiągnąć korzyść majątkową płynącą z rozporządzenia mieniem, przejawiającą się w każdej innej postaci, niż jego przywłaszczenie – tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - II AKa 223/13 z 2013-07-11 teza II (opubl. OSA/Kat rok 2013, Nr 3, poz. 17).
Sąd Okręgowy zważył, że pisemne motywy zaskarżonego wyroku, przekonywująco wskazują jakie dowody nie pozwoliły, by w przedmiotowej sprawie mogło zapaść inne orzeczenie, aniżeli wyrok skazujący. Sąd Rejonowy właściwie ocenił osobowy i nieosobowy materiał dowodowy. Ocena tegoż materiału dowodowego, dokonana przez Sąd I instancji, jest przekonywująca i zasługuje na pełną aprobatę.
Także wymierzona oskarżonemu kara należycie uwzględnia okoliczności łagodzące i obciążające, rzutujące na wymiar kary i stanowi właściwą reakcję sądu, adekwatną do okoliczności sprawy i stopnia zawinienia sprawcy.
W tej sytuacji wyrok, jako odpowiadający prawu, utrzymano w mocy.
Na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z dnia 28 września 2002 (Dz.U. Nr 163 poz. 1348) Sąd Odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adwokatJ. B.kwotę 516,60 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym.
Na podstawie przepisów powołanych w sentencji wyroku Sąd Okręgowy zwolniłW. B.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, uznając, że uiszczenie ich w sytuacji materialnej oskarżonego byłoby związane z nadmierną uciążliwością.