Sąd Rejonowy w Grójcu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 702/13
Data wyroku: 2014-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Gralec
Słowa kluczowe: Powołanie Spadkobiercy
Podstawa prawna: art.928§1 kc

Sygn. akt I C 702/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 czerwca 2014 roku
Sąd Rejonowy w Grójcu I Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Marek Gralec
Protokolant Iwona Kowalska
po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 roku w Grójcu
na rozprawie sprawy
z powództwaR. K. (1)
przeciwkoZ. N. (1)
o uznanie za niegodnego dziedziczenia

I
oddala powództwo,

II
zasądza odR. K. (1)na rzeczZ. N. (1)kwotę 2.434 (dwa tysiące czterysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów procesu,

III
nakazuje ściągnąć odR. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grójcu kwotę 326 (trzysta dwadzieścia sześć) złotych tytułem wydatków Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 maja 2013 rokuR. K. (1), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uznanieZ. N. (1)za niegodną dziedziczenia poR. K. (2)oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, żeZ. N. (1)jest siostrą powoda oraz siostrą zmarłejR. K. (2). Pozwana wniosła sprawę o stwierdzenie nabycia spadku poR. K. (2)na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 26 września 1998 roku W chwili sporządzenia testamentuR. K. (2)zamieszkiwała wW.wraz z siostrąC. K.. Pozwana mieszkała natomiast w odległości kilku kilometrów. Przez pierwsze kilka lat stosunki między spadkodawczynią a pozwaną były poprawne. Następnie pozwana domagała się od spadkodawczyni, aby sprzedała dwa mieszkania wW., których była właścicielką. Uzyskane z tego tytułu pieniądze miałyby zostać przeznaczone na budowę domu pozwanej. W zamian za to pozwana miała pozwolić spadkodawczyni iC. K.zamieszkać w mieszkaniu przyul. (...)wW.. Spadkodawczyni nie chciała zgodzić się na taką propozycję z uwagi na to, iż obydwa mieszkania stanowiły jej dorobek życia. Pozwana nalegała aby siostra zmieniła zdanie. W wyniku presji ze strony pozwanej,R. K. (2)sprzedała mieszkania i wyprowadziła się zW.. Przed wydaniem kupującym jednego ze sprzedanych mieszkań, pozwana w obecności spadkodawczyni zaczęła zdejmować część wyposażenia mieszkania, w wyniku czego doszło do awantury.R. K. (2)miała do pozwanej żal w związku z taką postawą. Po wyprowadzeniu się zW.spadkodawczyni zamieszkała wI.. Od tego czasu zerwała wszelkie stosunki z pozwaną. Nie zezwalała pozwanej na wejście do jej mieszkania. W maju 2011 roku uR. K. (2)ujawniła się choroba nowotworowa. W trakcie leczenia opiekę nad nią sprawowałR. K. (3). Podczas licznych rozmówR. K. (2)żaliła się na pozwaną twierdząc, że ją okradała. Mówiła, że musi napisać nowy testament. Stan jej zdrowia ulegał stopniowemu pogorszeniu. W pierwszej połowie lutego 2013 roku ze spadkodawczynią zamieszkiwała jej koleżankaM. D.. W dniu 21 lutego 2013 roku spadkodawczyni darowała powodowi swoje mieszkanie wI.z poleceniem, aby po jej śmierci darował je swojemu synowiR. K. (3).R. K. (2)zmarła w dniu 24 lutego 2013 roku. Pozwana jeszcze tego samego dnia przyjechała doI.i zaoferowała pomoc w załatwianiu spraw pogrzebowych. Przebywała tam do dnia pogrzebu. Podczas tego pobytu pozwana miała dostęp do dokumentówR. K. (2). Wypłaciła między innymi kwotę 8.000 złotych z jej rachunku, rzekomo na koszty pogrzebu. Wykorzystała przy tym fakt, iż upoważniona do dysponowania tym rachunkiem byłaC. K., która od wielu lat leczy się psychicznie. Już po otrzymaniu wezwania na sprawę spadkowąR. K. (3)podczas rozmowy zM. D.uzyskał informację, iżR. K. (2)sporządziła drugi testament,w którym do spadku powołała powoda oraz siostręC. K..R. K. (3)przeszukał dokładnie mieszkanie, jednak testamentu spadkodawczyni nie znalazł. Znalazł natomiast jej listy do pozwanej, których treść świadczyła o tym, iż nienawidziła pozwanej. Pozwana ukryła lub zniszczyła drugi testament spadkodawczyni, w którym została pominięta (k. 2 – 5).
W odpowiedzi na pozewZ. N. (1), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana zaprzeczyła twierdzeniom powoda zawartym w pozwie. Wskazano, że do czasu, kiedy toR. K. (2)wyprowadziła się zW.relacje między nimi układały się bardzo dobrze. Spadkodawczyni pomogła pozwanej znaleźć pracę. Po urodzeniu dzieci przez pozwaną, spadkodawczyni sprawowała nad nimi opiekę. Na początku małżeństwa pozwana wraz z rodziną mieszkała zR. K. (2)naOsiedlu (...)(...)wW.. Następnie rodzina pozwanej wyprowadziła się doL.. Nie zmieniło to kontaktów pomiędzy pozwaną aR. K. (2). Spotykały się podczas wszelkich uroczystości rodzinnych. Kawalerkę usytuowaną na tym samymosiedlu (...)zakupiła z zamiarem przeznaczenia jej na biuro rachunkowe, które to biuro planowała założyć wspólnie z pozwaną. Przez długi czas kawalerka stała nieużywana.R. K. (2)mówiła, że chce ten lokal darować córce pozwanejK. N. (1). Pozwana zaprzeczyła, aby wywierała presję na swojej siostrze w przedmiocie sprzedaży mieszkań. Nie chciała wybudować domu jej kosztem. ToR. K. (2)namawiała ją do budowy domu. Wielokrotnie sugerowała, aby zamieniły się mieszkaniami.R. K. (2)miała zamieszkać wL.niedaleko pozwanej. O zamiarze sprzedaży mieszkania przez siostrę pozwana dowiedziała się bardzo późno i nie była obecna podczas przeprowadzki. Powodem, dla któregoR. K. (2)przeprowadziła się doI., była chęć zamieszkania bliżej swoich stron rodzinnych, w tym miejscowościC., gdzie wolny czas chętnie spędzała również rodzina pozwanej. Po przeprowadzce relacje pomiędzy pozwaną a jej siostrą uległy rozluźnieniu, jednakże nie zostały one całkowicie zerwane. Przyczyną takiej sytuacji była jedynie odległość dzieląca siostry. Pozwana wraz z rodziną jeździła doC., gdzie spotykała zR. K. (2)orazC. K.. Razem sprzątały groby bliskich, dzwoniły do siebie, przysyłały kartki na święta i inne okazje. Nieprawdziwe są twierdzenia, aby syn powodaR. K. (3)sprawował opiekę nadR. K. (2)podczas jej choroby. Jego rola ograniczała się jedynie do transportowania jej na wizyty lekarskie. Natomiast pomoc pozwanej dla chorej siostry sprowadzała się głównie do zbierania danych o lekarzach, którzy mogliby jej pomóc oraz utrzymywania z nimi kontaktów.R. K. (2)nie chciała bowiem przyjąć bezpośredniej pomocy od pozwanej. Pozwana dzwoniła doC. K., wysyłała swoje córki w celu sprawowania opieki, porozumiała się z koleżanką, aby pomagała chorej siostrze w sprawach bieżących. Około września 2011 roku pozwana razem z córkami odwiedziłaR. K. (2), która mówiła, że wszystko jest dobrze. W lipcu 2012 roku nastąpił nawrót choroby. Wówczas na prośbę pozwanej jej córki odwiedzały chorą w szpitalu. W sierpniu 2012 roku pozwana odwiedziłaR. K. (2)w szpitalu wK.i rozmawiały na temat leczenia. W momencie, kiedy pozwana dowiedziała się o pogorszeniu stanu siostry, skontaktowała się z powodem orazR. K. (3), aby podjęli czynności w celu niesienia pomocy siostrze. Prośby te pozostały bez odzewu. Pozwana wraz córkąK. N. (1)odwiedziłyR. K. (2)12 stycznia 2013 roku. Zaproponowały jej pomoc oraz przeniesienie doW., by tam mogły się nią zaopiekować. Siostra miała przemyśleć tę propozycję. Na początku lutego 2013 rokuR. K. (2)miała już problemy z chodzeniem, wstawaniem, jak również przejściem do taksówki. Wówczas karmiła ją córka pozwanejI. N..R. K. (3)zaczął przyjeżdżać dopiero w połowie lutego 2013 roku, na dwie, trzy godziny dziennie. Nigdy nie chciał nocować u chorej.M. D.nie przebywała uR. K. (2)przez okres dwóch tygodni, była u niej nie dłużej niż trzy dni. Podczas przepisywania mieszkania przezR. K. (2)na powoda, które odbyło się w mieszkaniu wI.w obecności notariusza, z pokoju wyproszona zostałaC. K.. Sprawami pogrzebu pozwana zajęła się samodzielnie. Minimalnej pomocy udzielił jejR. K. (3). Pozwana o przepisaniu mieszkania na powoda dowiedziała się już po zakończeniu uroczystości pogrzebowych, kiedy toR. K. (3)nakazał jej i rodzinie opuścić mieszkanie.C. K.tego samego dnia wywieziono doR., gdzie nakazano jej zamieszkać razem z powodem i jego żoną. Pozwana razemzC. K.wypłaciły z rachunku bankowegoR. K. (2)kwotę 8.000 złotych, która została przeznaczona na przygotowanie pogrzebu. Po śmierci siostry pozwana kontaktowała się z powodem,C. K.orazM. D.i pytała, czy mają jakąś wiedzę na temat pozostawienia przez zmarłą drugiego testamentu. Wszyscy odpowiedzieli, że nic im na temat nie wiadomo.R. K. (2)o istnieniu drugiego testamentu nie wspominała takżeK. N. (1)iR. K. (3), którzy byli u niej przed śmiercią. Dołączone do pozwu listy nigdy nie dotarły do pozwanej. Były one jedynie zapisem chwili i emocji przeżywanych przezR. K. (2), jednakże nigdy nie miały trafić do adresata. Pozwana nie usłyszała nigdy takich treści o zmarłej siostry. Strona powodowa nie udowodniła, że drugi testament w ogóle istniał, a jeżeli nawet to że został ukryty lub umyślnie zniszczony przez pozwaną (k. 20 – 29).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
R. K. (2)była siostrąR. K. (1),Z. N. (1)orazC. K.(okoliczność bezsporna).

R. K. (2)mieszkała wW.w lokalu mieszkalnym usytuowanym naOsiedlu (...)(...). W 1980 roku doW.wprowadziła sięZ. N. (1)i zamieszkała razem z siostrąR.. W 1986 rokuZ. N. (1)wyszła za mąż zaP. N.. Niedługo potem wlistopadzie (...) urodziła sięcórkaK..Z. N. (1)wraz z mężem i córką jeszcze przez krótki okres czasu zamieszkiwali razem zR. K. (2). Następnie wyprowadzili się do miejscowościL., położonej w odległości około trzech kilometrów odW.. Po wyprowadzce pozwanejR. K. (2)mieszkała z siostrąC..R. K. (2)kupiła drugie mieszkanie tj. kawalerkę położoną również naOsiedlu (...)(...)wW., które miało służyć do prowadzenia biura rachunkowego. W okresie wspólnego zamieszkiwania, jak również po wyprowadzce pozwanej do miejscowościL., relacje pomiędzy pozwaną a siostrąR. K. (2)były dobre. Spędzały razem święta oraz inne uroczystości rodzinne (odpis skrócony aktu małżeństwa k. 4 akt sprawy VI Ns 237/13 Sądu Rejonowego w Kozienicach Zamiejscowy Wydział Cywilny wL., zeznaniaR. K. (1)k. 44 – 45, 104 – 105,
Z. N. (1)k. 45 – 46, 105 – 105v,R. K. (3)k. 62 – 62v,K. N. (1)k. 62v – 63v,N. N. (1)k. 63v – 64,I. N.k. 64 – 65,B. K.k. 77v,K. N. (2)k. 77v – 78,P. N.k. 78 – 78v,D. P.k. 78v,K. S.k. 78v – 79,E. K.k. 85 – 85v,M. K. (1)k. 85v – 86,S. M.k. 86 – 86v,Z. N. (2)k. 86v – 87,K. U.k. 87 – 87v,J. T.k. 87v – 88,M. D.k. 102 – 103,M. K. (2)k. 103 – 103v,G. W.k. 103v – 104).
W 2005 rokuR. K. (2)postanowiła wyprowadzić się doI.. W związku z tym sprzedała mieszkanie naOsiedlu (...)(...), w którym do tej pory mieszkała. W wyprowadzce uczestniczyli mążZ. P.N.,J. T.orazM. G., który był nowym właścicielem mieszkania. Pomagali oni m.in. wynosić meble, które następnie zostały przewiezione doI..R. K. (2)kupiła mieszkanie wI.położone naOsiedlu (...), gdzie zamieszkała wspólnie z siostrąC. K.. Drugiego mieszkania tj. kawalerki położonejwW.R. K. (2)nie sprzedała (zeznaniaR. K. (1)k. 44 – 45, 104 – 105,Z. N. (1)k. 45 – 46, 105 – 105v,P. N.k. 78 – 78v,J. T.k. 87v – 88,M. G.k. 103).
Po przeprowadzce doI.R. K. (2)utrzymywała kontaktyzZ. N. (1)i jej córkami. Składały sobie wzajemne wizyty, wysyłały życzenia. Utrzymywały kontakt telefoniczny (kartki z życzeniami k. 34 – 35, k. 52 – 53v, zeznaniaB. K.k. 77,K. N. (2)k. 77v,K. P.k. 78v,K. S.k. 78v,M. K. (1)k. 85v,S. M.k. 86,K. U.k. 87,M. K. (2)k. 103,G. W.k. 103v). Relacje pomiędzyZ. N. (1)a siostrąR.z biegiem czasu ulegały osłabieniu. Pojawiły się wzajemne pretensje dotyczące sposobu życiaZ. N. (1)(listy k. 8 – 12v).
W maju 2011 roku uR. K. (2)została zdiagnozowana choroba nowotworowa w postaci czerniaka.R. K. (2)nie poinformowała osobiścieZ. N. (1)o chorobie. Dowiedziała się o tym fakcie kilka miesięcy później od swojej córkiK. N. (1), która uzyskała tą informację od rodziny zK.. Z upływem czasu choroba się nasilała.R. K. (2)kilkakrotnie przebywała w szpitalu. Na wizyty lekarskie zawoził ją synR. R. (2)K.. Podczas pobytu w szpitalu wK., w sierpniu 2012 roku odwiedziła jąZ. N. (1)(zeznaniaR. K. (1)k. 44 – 45, 104 – 105,Z. N. (1)k. 45 – 46, 105 – 105v,R. K. (3)k. 62 – 62v,K. N. (1)k. 62v – 63v,N. N. (1)k. 63v – 64,I. N.k. 64 – 65,E. K.k. 85 – 85v).
Na przełomie stycznia i lutego 2013 roku uR. K. (2)przebywałaM. D.. Podczas tego pobytu pomagała jej w czynnościach życia codziennego. Chorą odwiedziły równieżK. N. (1)orazI. N.. W dniu 21 lutego 2013 rokuR. K. (2), w obecności notariusza przepisała swoje mieszkanie wI.naR. K. (1), który później darował jeR. K. (3)(zeznaniaR. K. (1)45, k. 104 – 105,Z. N. (1)k. 45 – 46, 105 – 105v,R. K. (3)k. 62 – 62v,K. N. (1)k. 62v – 63v,I. N.k. 64 – 65,M. D.k. 102 – 103).
R. K. (2)zmarła w dniu 24 lutego 2013 roku.Z. N. (1)dowiedziała się o śmierci siostry od swojej córkiK. N. (1), która uzyskała tą informację od żonyR. K. (3).Z. N. (1)jeszcze tego samego dnia przyjechała doI., do mieszkania zmarłej siostry. Przebywała tam do dnia pogrzebu tj. do dnia 28 lutego 2013 roku. Podczas tego pobytu, na dzień przed pogrzebem, druga siostraR. G.K.przepisała naZ. N. (1)nieruchomość położoną w miejscowościC.(odpis skrócony aktu zgonu k. 3 akt sprawy VI Ns 237/13 Sądu RejonowegowK.Zamiejscowy Wydział Cywilny wL., zeznaniaR. K. (1)k. 44 – 45, 104 – 105,Z. N. (1)k. 45 – 46, 105 – 105v,M. K. (3)k. 61 – 61v,R. K. (3)k. 62 – 62v,K. N. (1)k. 62v – 63v,N. N. (1)k. 63v – 64,I. N.k. 64 – 65).
Organizacją pogrzebuR. K. (2)zajęła sięZ. N. (1), ze względu na łączący je stopień pokrewieństwa. Na ten cel wspólnie zC. K.wypłaciła z konta bankowegoR. K. (2)kwotę 8.000 złotych. Po uroczystości kościelnej związanej z pogrzebem odbył się obiad w restauracji. Następnie doszło do spotkania rodzinnego w mieszkaniu wI.. W mieszkaniu nie byłoC. K., gdyżR. K. (1)tuż po pogrzebie zabrał ją doR., gdzie od tamtej pory zamieszkuje. Podczas spotkaniaZ. N. (1)dowiedziała się, żeR. K. (2)przepisała swoje mieszkanie wI.naR. K. (1)(zeznaniaR. K. (1)k. 44 – 45, 104 – 105,Z. N. (1)k. 45 – 46, k. 105 – 105v,R. K. (3)k. 62 – 62v,K. N. (1)k. 62v – 63v,N. N. (1)k. 63v – 64,I. N.k. 64 – 65,M. K. (1)k. 85v – 86,S. M.k. 86 – 86v).
R. K. (2)pozostawiła testament sporządzony własnoręczniew dniu 26 września 1998 roku, w którym do całości spadku powołała pozwanąZ. N. (1). Obecnie przed Sądem Rejonowym w Kozienicach Zamiejscowym Wydziałem Cywilnym wL.pod sygn. akt VI Ns 237/13 toczy się postępowanie spadkowe po zmarłejR. K. (2). Postanowieniem z dnia 27 maja 2013 roku, postępowanie to zostało zawieszone do czasu zakończenia niniejszej sprawy (testament k. 17, postanowienie k. 25 akt sprawy VI Ns 237/13 Sądu Rejonowego w Kozienicach Zamiejscowy Wydział Cywilny wL.).
Oceny zeznań świadków i stron dokonano przez pryzmat przesłanek warunkujących uznanie za niegodnego dziedziczenia, określonych wart. 928§1 kpc. Odnoszą się one głównie do relacji, jakie łączyły pozwaną ze zmarłą siostrą.
W zasadzie niesporne było, że w okresie zamieszkiwaniaR. K. (2)wW.relacje te były pozytywne. Wynika to nie tylko z zeznań pozwanej (k. 45, 105), ale także powoda (k. 44, 104) i świadkówR. K. (3)(k. 62),K. N. (1)(k. 62),N. N. (1)(k. 63v),I. N.(k. 64),B. K.(k. 77v),K. N. (2)(k. 77v),P. N.(k. 78),D. P.k. (78v),K. S.(k. 78v),E. K.(k. 85),M. K. (1)(k. 85v),S. M.(k. 86),Z. N. (2)(k. 86v),K. U.(k. 87),J. T.(k. 87v),M. D.(k. 102),M. K. (2)(k. 103),G. W.(k. 103v).
Nie znalazły natomiast potwierdzenia zeznania powoda, abyR. K. (2)wyprowadziła się zW.w związku z zachowaniem pozwanej. Miała ona wywierać presję na siostrę, aby ta sprzedała mieszkania wW., a pieniądze przeznaczyła na budowę domu pozwanej (k. 44, 104v). Twierdzenia te potwierdzili jedynieM. K. (3)(k. 61v) iR. K. (3)(k. 62), ale nie są oni osobami obiektywnym i ich zeznania w tym względzie na uwzględnienie nie zasługują.R. K. (1)i jego rodzina zamieszkiwali zresztą w innej miejscowości, powód sam zeznał, że: „nie wie jak to dokładnie było” (k. 44).
Nie wykazano także, aby w czasie wyprowadzki pozwana dokonała zaboru lub przywłaszczenia mebliR. K. (2)(k. 44). Zaprzeczył temu nie tylko mąż pozwanej (k. 78), ale przede wszystkim świadkowie:J. T.(k. 87v) iM. G.(k. 103v), którzy uczestniczyli w przeprowadzce, a którym Sąd dał wiarę. Natomiast kwotę 8.000 złotych wypłaconą z rachunku zmarłej, spożytkowano na koszty pogrzebu, co wynika z załączonych do pozwu dokumentów (k. 37-39), których powód nie kwestionował.
Z zeznań pozwanej wynika, że po wyprowadzeniu doI.pozwana utrzymywała z nią kontakt (k. 45v). Potwierdzeniem tego są m.in. liczne kartki z życzeniami (k. 32-36, 52-53). Jednakże wbrew twierdzeniom pozwanej (k. 45v) oraz jej córekK. N. (1)(k. 63),N. N. (1)(k. 63v-64),I. N.(k. 64) oraz mężaP. N.(k. 78) stosunki między siostrami nie były wzorowe i ulegały stopniowemu pogorszeniu. Potwierdzają to nie tylko z zeznania powoda (k. 44v) oraz świadkówM. K. (3)(k. 61) iR. K. (3)(k. 62), ale przede wszystkim dołączone do pozwu listy (k. 8-12). Mimo, że nie zostały one do pozwanej wysłane, to wyrażały negatywną opinięR. K. (2)na temat trybu życia siostry. Wynika z nich, żeR.czuła do pozwanej żal i pretensje. Świadczą o tym także okoliczności, w jaki pozwana dowidziała się o chorobie nowotworowejR. K. (2)(k. 45v).
Brak było podstaw do przyjęcia, żeR. K. (2)pozostawiła drugi testament, a tym bardziej, że został on zniszczony lub ukryty przez pozwaną, co podnosił powód (k. 44v) oraz świadkowie:M.iR. K. (4)(k. 61v, 62). Na te okoliczności nie przedstawiono wystarczających dowodów. Wiedzę o rzekomym testamencie powód i wyżej wskazani świadkowie czerpią odM. D.. Świadek miała widzieć jakR. K. (2)taki testament sporządza. Na dokumencie miał znajdować się napis „testament”, a na dole miał widnieć podpisR. K. (2). Testament miał być napisany długopisem. Spadek miał przypaśćR.iC. K.. Świadek nie potrafiła natomiast podać jakiego koloru długopisem pisano testament oraz na jakiej kartce. Nie podała też dokładnej treści testamentu (k. 102v).
ZeznaniaM. D.nie są wystarczającym dowodem sporządzenia przezR. K. (2)drugiego testamentu. Znamienne jest, że o jego istnieniuR. K. (2)nie powiadomiła osób, na rzecz których miał zostać sporządzony, ani innych osób, w tym np.R. K. (3)z którym według powoda miała mieć bardzo dobre stosunki, a takżeC. K.z którą mieszkała. Wreszcie nielogicznym byłoby darowanie mieszkania wI.R. K. (1), skoro miał on być wymieniony w testamencie.R. K. (1)w końcowych zeznaniach stwierdził, że na temat drugiego testamentuR. K. (2)nic nie wie. Nie złożył też zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w związku z ukryciem lub zniszczeniem testamentu (k. 104v).
Nawet gdybyR. K. (2)sporządziła drugi testament, to brak jest dowodów, że został on ukryty lub zniszczony przez pozwaną. Nie może tego przesądzać sama tylko okoliczność, że pozwana przebywała w mieszkaniu zmarłej od dnia zgonu do dnia pogrzebu. Nie można wykluczyć, że taki testament został zniszczony przez samąR. K. (2). Jest to tym bardziej możliwe, że już po jego rzekomym sporządzeniu dokonała rozporządzenia majątkiem na rzeczR. K. (1)– darowała mu mieszkanie wI.. Dodać trzeba, że w czasie pobytu w mieszkaniu zmarłej pozwana nie ukryła ani nie zniszczyła dołączonych do pozwu niekorzystnych dla niej listów.
Wobec nie wykazania istnienia drugiego testamentu a tym bardziej jego ukrycia bądź zniszczenia przez pozwaną, nie uwzględniono wniosku pozwanej o otwarcie zamkniętej rozprawy na nowo (k. 115), gdyż powodowałby to zbędne przedłużenie postępowania.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 928§1 kcspadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego dziedziczenia, jeżeli:
- dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy,
- podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności,
- umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.
Przesłanki uznania za niegodnego dziedziczenia zostały wyliczone wyczerpująco i nie ma możliwości uznania niegodności dziedziczenia w przypadku innych stanów faktycznych, niemieszczących się w dyspozycjiart. 928§1 kc, choćby zachowanie spadkobiercy wobec spadkodawcy było negatywne i sprzeczne z dobrymi obyczajami (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1999 r., II CKN 627/98, publ. LEX nr 1231370).
Zgromadzony materiał dowodowy nie daje żadnych podstaw do przyjęcia pierwszej przesłanki zart. 928§1 kc.Ustalono wprawdzie, że stosunki między pozwaną aR. K. (2)w okresie jej zamieszkania wI.nie były dobre, ale w oparciu o twierdzenia powoda i powołanych przez niego świadków nie sposób przyjąć, że doszło do popełnienia umyślnego ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy. Nie potwierdziło się także, aby pozwana podczas przeprowadzki doI.dokonała zaboru mienia zmarłej.
Nie podnoszono też, aby pozwana podstępem lub groźbą nakłoniłaR. K. (2)do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodziła jej w dokonaniu jednej z tych czynności. Na te okoliczności żadnych dowodów nie przedstawiono.
Żądanie powoda było oparte w zasadzie wyłącznie na przesłane zart. 928§1 punkt 3 kc.Podnoszono, żeR. K. (2)sporządziła drugi testament, który został zniszczony lub ukryty przez pozwaną. Powód wiedzę w tym przedmiocie czerpał wyłącznie doM. D., która przebywała uR. K. (2)niedługo przed jej śmiercią.
Jak już wskazano zeznaniaM. D.nie mogły stanowić wystarczającego dowodu na istnienie drugiego testamentu. Zmarła nie ujawniła jego treści innym osobom, szczególnie tym na rzecz których testament miałby zostać sporządzony. Brak także dowodów, aby pozwana dokonała zniszczenia lub ukrycia takiego testamentu. Jest to oparte wyłącznie na przypuszczeniach powoda, gdyż pozwana przybywała w domu zmarłej od dnia jej zgonu do pogrzebu. Ta okoliczność nie może stanowić samoistnej podstawy takich ustaleń. Nie zostało także w tej sprawie złożone zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa.
Wobec tego, że przesłanki warunkujące uznanie za niegodnego dziedziczenia nie zostały wykazane, powództwo oddalono.
Na podstawieart. 98§1 kpc, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 2.434 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Poniesione przez pozwaną koszty obejmują: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w kwocie 2.400 złotych ustalone na podstawie§6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i kwotę 34 złotych z tytułu opłat skarbowych od pełnomocnictw.
Na podstawieart. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. Dz. U. z 2010 r, Nr 90, poz. 594 ze zm.) nakazano ściągnąć odR. K. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grójcu kwotę 326 złotych tytułem wydatków poniesionych przez Skarb Państwa. Na tą kwotę składają się koszty wynagrodzenia świadków związane z ich stawiennictwem w Sądzie (k. 91 i k. 107).
SSR Marek Gralec