Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 67/14
Data wyroku: 2014-04-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Janusz Roszewski, Paweł Szwedowski, Henryk Haak

Sygn. akt II Ca 67/14

POSTANOWIENIE
Dnia 10 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Janusz Roszewski (spr.)

Sędziowie:

SSO Henryk Haak
SSO Paweł Szwedowski

Protokolant:

st. sekr. sąd. Jolanta Bąk

po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
z udziałemH. G.
o ustanowienie służebności przesyłu
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 2 grudnia 2013r. sygn. akt I Ns 569/12
p o s t a n a w i a:
oddalić  apelację.
Sygn. akt II Ca 67/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu ustanowił na rzecz wnioskodawcy(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.oraz każdoczesnego jego następcy prawnego, który przejmie przedsiębiorstwo uczestnika w zakresie dostarczania energii wedługprawa energetycznego, na nieruchomości zabudowanej obejmującej działkę o nr ewidencyjnym 181 o pow. 0.1600ha, położnej w miejscowościK.w gminieC., dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą (...), służebność przesyłu polegającą na prawie swobodnego dostępu i dojazdu do gazociągu średniego ciśnienia PE Dn 63 wraz z przyłączem gazu, posadowionego na tej nieruchomości w celu jego niezbędnych konserwacji, eksploatacji, modernizacji i napraw oraz usuwania ewentualnych awarii sieci gazowej, w pasie eksploatacyjnym o szerokości półtora metra licząc po obu od osi sieci gazowej oraz zobowiązał każdorazowego właściciela przedmiotowej nieruchomości do powstrzymywania się od działań mogących przeszkodzić wykonywaniu służebności wyznaczonej przez przebieg wymienionych urządzeń. Sąd I instancji zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowaniaH. G.wynagrodzenie jednorazowe w związku z ustanowieniem służebności w wysokości 5.317 zł oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania nieprocesowego.
Sąd Rejonowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych,z których wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w miejscowościK.gm.C., dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadziksięgę wieczystą (...), jest od 12 czerwca 2008 r. uczestnik postępowaniaH. G.. Przez nieruchomość tę przebiega gazociąg średniego ciśnienia PE Dn 63 wraz z przyłączem gazu, przy czym urządzenia te wchodzą w skład przedsiębiorstwa należącego do wnioskodawcy(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.. Gazociąg ten został wybudowany w 1999 r. na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego wK.z 1 lipca 1998 r. NB.(...)-511/98. Gazociąg ten znajduje się pod ziemią, o jego istnieniuH. G.dowiedział się dopiero po nabyciu nieruchomości.
W piśmie z 29 grudnia 2010 r. uczestnik postępowania zwrócił się do wnioskodawcy o ustanowienie służebności przesyłu na przedmiotowej nieruchomości, domagając się przyznania wynagrodzenia w kwocie 750 zł miesięcznie za grunt zajęty pod gazociąg i prowadząc korespondencję w tym przedmiocie z wnioskodawcą aż do 20 października 2011 r. Do porozumienia nie doszło z powodu rozbieżności co do wysokości wynagrodzenia.
Długość gazociągu o średnicy Dz 63 wynosi 59 metrów, a przyłącza gazu o średnicy Dz 25 wynosi 3 metry.
Powierzchnia strefy eksploatacyjnej służebności wynosi:
- wzdłuż drogi stanowiącejdziałkę nr (...)m2, przy długości gazociągu wynoszącej 30 metrów, przy czym na odcinku wynoszącym 17 metrów szerokość strefy została zwiększona w jednym kierunku o 0,5 metra, ponieważ gazociąg przebiega w pobliżu płotu i przy przyjęciu węższej strefy ochronnej pozostałby półmetrowy pas ziemi ciągnący się pod samym ogrodzeniem, z którego i tak właściciel nieruchomości praktycznie nie mógłby korzystać;
- wzdłuż drogi stanowiącejdziałkę nr (...)m2, przy długości gazociągu wynoszącej 29 metrów;
- przy przyłączu gazu długości 3 metrów - 4,50 m2;
Łączna powierzchnia strefy ochronnej wynosi 190 m2.
Sąd Rejonowy ustalił nadto w oparciu o opinię biegłego sporządzoną na potrzeby niniejszej sprawy, że średnia wartość l m2przedmiotowej działki wynosi 55,97 zł, co pomnożone przez rozmiar strefy ochronnej służebności wynoszący 190 m2i pomnożone przez współczynnik korekcyjny uwzględniający inne elementy wpływające na wartość szacowanego prawa m.in. współkorzystanie z pasa gruntu przez właściciela i przedsiębiorstwo przesyłowe daje 5.317 zł jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności.
Z dniem 1 lipca 2013 r. doszło do połączenia(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.z(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.na podstawieart. 492 k.s.h., która nosi obecnie nazwę(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW..
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne oraz wskazując naart. 3051k.c.,art. 3052§ 2 k.c., Sąd Rejonowy zważył, że skoro nie doszło do dobrowolnego zawarcia z uczestnikiem postępowania, będącym właścicielem nieruchomości, przez którą przebiega urządzenie przesyłowe, umowy ustanawiającej służebność przesyłu, konieczne było przymusowe ustanowienie służebności przesyłu na rzecz zakładu przesyłowego oraz zasądzenie odpowiedniego wynagrodzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania. Uzasadnione było ustanowienie na rzecz wnioskodawcy oraz każdoczesnego jego następcy prawnego, który przejmie przedsiębiorstwo uczestnika w zakresie dostarczania gazu wedługprawa energetycznegona nieruchomości uczestnika postępowania, służebności przesyłu polegającej na prawie swobodnego dostępu i dojazdu do gazociągu średniego ciśnienia PE Dn 63 wraz z przyłączem gazu, posadowionego na tej nieruchomości w celu jego niezbędnych konserwacji, eksploatacji, modernizacji i napraw oraz usuwania ewentualnych awarii sieci gazowej, w pasie eksploatacyjnym o szerokości półtora metra licząc po obu od osi sieci gazowej oraz zobowiązać każdorazowego właściciela przedmiotowej nieruchomości do powstrzymywania się od działań mogących przeszkodzić wykonywaniu służebności wyznaczonej przez przebieg wymienionych urządzeń.
Odnosząc się do wysokości wynagrodzenia Sąd Rejonowy wskazując naart. 3052§ 2 k.c.zważył, że kwota 5.317 zł za ustanowienie służebności przesyłu na działce uczestnika, przez którą przebiega gazociąg, uwzględnia cały uszczerbek będący następstwem ustanowienia służebności przesyłu, w tym także zmniejszenie jej wartości. Dając prymat wynagrodzeniu wypłacanemu jednorazowo, Sąd I instancji uznał, że w definitywny sposób zamyka kwestie wzajemnych roszczeń.
O kosztach postępowania orzeczono w punktach 3. i 4. postanowienia na podstawieart. 520 § l i § 2 k.p.c.
Apelację od postanowieniaSądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 2 grudnia 2013 r. wniosła(...) Spółka (...)z siedzibą wW.zaskarżając je w całości.
Apelująca zarzuciła naruszenie prawa materialnegoart. 3052k.c.poprzez jego błędną wykładnię przez ustalenie, że wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno obejmować również obszar pomiędzy płotem a strefą eksploatacyjną gazociągu o szerokości 0,5 m na odcinku gazociągu o długości 17 m. Apelująca zarzuciła również naruszenie Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe z dnia 14 listopada 1995 r. (Załącznik nr 2) poprzez jego zastosowanie i ustalenie, iż strefa wykonywania służebności przesyłu powinna obejmować obszar o szerokości 3 m oraz naruszenieart. 6 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie, iż uczestnik postępowania w sposób wystarczający udowodnił istnienie ograniczenia możliwości wykorzystania nieruchomości w pasie o szerokości większej niż l m ze środkiem na osi gazociągu, oraz uwzględnienie tej okoliczności przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności.
Stawiając powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt l oraz 2 i ustanowienie służebności przesyłu w strefie o szerokości l m ze środkiem na osi gazociągu oraz za wynagrodzeniem obliczonym jedynie dla jednometrowej strefy służebności; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W apelacji zawarto również wniosek złożony w trybieart. 368 k.p.c.iart. 381 k.p.c.o przeprowadzenie dowodu z dokumentu procedura „Eksploatacja sieci gazowej dystrybucyjnej” nr PO 7/05 i o zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni(...) sp. z o.o.zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, również w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje;
Apelacja jest nieuzasadniona.
Analizując zarzuty apelacji wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany materiał dowodowy, które Sąd Okręgowy w całości akceptuje, tym bardziej że podstawa faktyczna żądania nie została w apelacji podważona. Na podstawie tych ustaleń, a w szczególności wniosków z opinii biegłego, Sąd I instancji prawidłowo wywiódł w oparciu o przepisart. 3052k.c., że odpowiednie wynagrodzenie odpowiadające ustanowionej służebności powinno obejmować zarówno szerokość pasa eksploatacyjnego ale również oddziaływanie tej strefy na pozostałą część nieruchomości obciążonej. Skoro z ustaleń tych wynika, że gazociąg przebiega nad samą granicą nieruchomości, będąc od niej oddalonym o 1,5 metra, a na odcinku wynoszącym 17 metrów jest oddalony od tej granicy o 2 metry, to przyjęcie mniejszej powierzchni strefy eksploatacyjnej, poprzez zmniejszenie jej szerokości prowadziłoby jedynie do tego, że wnioskodawczyni uzyskałaby wąski pasek gruntu o szerokości 1 metra (a na wymienionym już odcinku 17 metrów - 1,5 metra) licząc od ogrodzenia znajdującego się w granicy działki, która to część nieruchomości jedynie nominalnie nie byłaby objęta służebnością, ale praktycznie nie nadawałaby się do żadnego wykorzystania. W konsekwencji słusznym było podzielenie stanowiska biegłego, iż obszar służący wykonywaniu służebności przesyłu wynosi 190 m2. W ocenie Sądu Okręgowego wynikające z tej podstawy wynagrodzenie zostało ustalone także w zgodzie z regułami wskazanymi we wnioskach biegłego, w tym w szczególności w oparciu o Rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe z dnia 14 listopada 1995 r., co zostało dostatecznie wyjaśnione przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W tym miejscu wskazać należy, że wniosek dowodowy zgłoszony w apelacji o przeprowadzenie dowodu z dokumentu procedura „Eksploatacja sieci gazowej dystrybucyjnej” nr PO 7/05 podlegał pominięciu na podstawieart. 381 k.p.c.Apelująca nie wykazała bowiem, iż nie mogła tego dowodu powołać wcześniej bądź potrzeba jego powołania pojawiła się dopiero na etapie postępowania przed Sądem II instancji. Co więcej Sąd Rejonowy w wystarczającym stopniu wyjaśnił kwestie, które zdaniem apelującej miały zostać wykazane za pomocą nowo powołanego dowodu. Wnioskodawczyni w żaden sposób nie podała przyczyn, dla których przepisy wewnętrzne, obowiązujące współce (...) Sp. z o.o., miałyby mieć pierwszeństwo przed regulacją zawartą w Rozporządzeniu Ministra Przemysłu i Handlu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe z dnia 14 listopada 1995 r., na których swoje stanowisko oparł biegły z dziedziny budownictwa i szacowania nieruchomości.
W tej sytuacji nie zachodzi również zarzucany na podstawieart. 6 k.c.niedostatek podstawy do ustanowienia służebności przesyłu w kształcie orzeczonym zaskarżonym postanowieniem oraz odpowiadającemu jej wynagrodzeniu.
W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie zachodzi także naruszenie prawa materialnego wynikającego z Rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe z dnia 14 listopada 1995r., bowiem w istocie nie stanowiło ono podstawy rozstrzygania w rozpoznawanej sprawie. Biegły w swojej opinii wskazał jedynie, iż w tym akcie prawnym określono minimalne odległości podstawowe sieci gazowych od obiektów terenowych, jednak określając szerokość strefy eksploatacyjnej wzdłuż sieci gazowej uwzględnił charakter nieruchomości i szereg okoliczności faktycznych, jak umiejscowienie gazociągu na nieruchomości, dotyczących wyłącznie danej nieruchomości, która została obciążona przedmiotową służebnością. Zważyć przy tym należy, że propozycje zagospodarowania terenu między ogrodzeniem a ustanowioną służebnością z naruszeniem, jak to proponuje apelująca, strefy kontrolowanej gazociągu należało ocenić jako dowolną polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego.
Mając powyższe na uwadze apelację jako bezzasadną należało oddalić na podstawieart. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.