Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1390/14
Data wyroku: 2015-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Monika Kośka, Ewa Piątkowska-Bidas, Beata Piwko
Słowa kluczowe: Posiadanie, Nieruchomości, Własność
Podstawa prawna: art.1 ust.1 ustawy z dnia 26.X.1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Sygn. akt II Ca 1390/14

POSTANOWIENIE
Dnia 16 stycznia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Monika Kośka
Sędziowie: SSO Ewa Piątkowska-Bidas
SSO Beata Piwko (spr.)
Protokolant: st. prot. sąd. Beata Wodecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy
z wnioskuJ. M.
z udziałemA. M. (1),B. Ś.,B. Ł.,A. Ś.,W. Ś.,J. S. (1),S. M. (1),A. M. (2),J. Z.,B. W.,M. W.,J. S. (2),T. M. (1), GminyS.,O. D.,E. F.,E. I.
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez posiadacza samoistnego
na skutek apelacji uczestniczkiJ. Z.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Skarżysku - Kamiennej
z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt I Ns 509/14
postanawia: oddalić apelację.
II Ca 1390/14 Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w Skarżysku-Kamiennej postanowieniem z 29.07.2014r. stwierdził, żeS. M. (2)stał się z mocy prawa z dniem 4.XI.1971r. właścicielem nieruchomości położonej wS.o pow. 0,11ha oznaczonej nr(...), przedstawionej na mapie sporządzonej przez geodetęM. S., przyjętej do(...)za nr(...)- (...)w dniu 30.08.2013r., nie posiadającej urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, bez obowiązku spłat.
Sąd Rejonowy w sporządzonym uzasadnieniu przedstawił w sposób szczegółowy ustalony przez siebie stan faktyczny z którego wynika, żeS. M. (2)objął przedmiotową nieruchomość w posiadanie na podstawie nieformalnej umowy darowizny zawartej z ojcemT. M. (2)w lata 50. XX w. Na otrzymanej działce zbudował parterowy dom mieszkalny, do którego wprowadził się z rodziną w połowie lat 60. XX w. Wówczas ogrodził siedlisko w ten sposób, że pozostawił od strony zachodniej, przy granicy z sąsiednią niezabudowaną nieruchomością, pas gruntu o szerokości niespełna 2m aby umożliwić sobie swobodny wjazd do położonej w głębi części nieruchomości, poza linia zabudowy. Z tego pasa gruntu za pozwoleniemS. M.korzystał także jego ojciec i brat, a czasem inni mieszkańcy.
Na podstawie ustalonego przez siebie stanu faktycznego, w oparciu o dokonaną ocenę materiału dowodowego, Sąd Rejonowy uznał, że spełnione zostały przesłanki określone wart.1 ustawy z 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skald gospodarstwa rolnego,S. M.był rolnikiem, znajdowała się ona 4.11.1971r. w posiadaniu samoistnymS. M..
O kosztach postepowania sąd ten orzekł na podstawie art.520§1k.p.c.
Apelację od orzeczenia Sądu Rejonowego wniosłaJ. Z., która zarzuciła:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego art.art.1ust.1 ustawy z 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychpoprzez przyjęcie, żeS. M. (2)był samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości rolnej,

2
naruszenie przepisów postepowania, art.233§1k.p.c. poprzez niedokonanie wszechstronnej zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wyciagnięcie przez Sąd z tak dokonanej oceny nieprawidłowych wniosków w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, opierającej się na ustaleniu, żeS. M. (2)stał się z mocy prawa z dniem 4.11.1971r. właścicielem przedmiotowej nieruchomości.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Okręgowy podziela w całości ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne. Ustalenia te Sąd Rejonowy poczynił po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które ocenił w sposób prawidłowy, a ocenę tę Sąd Okręgowy także podziela w całości.
Nieuzasadniony jest są zarzut apelacji naruszenia prawa procesowego w zakresie, w jakim kwestionuje ocenę materiału dowodowego, gdyż dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów nie pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego, nie wykazuje błędów natury faktycznej. Sąd poddał wnikliwej ocenie całość materiału dowodowego sprawy dokonując jego wszechstronnej analizy, a swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uzasadnił zgodnie z wymogamiart. 328 § 2 k.p.c.Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów nie nasuwa zastrzeżeń, mieści się w zakresie swobody zakreślonej treściąart. 233 § 1 k.p.c.Postawienie zarzutu dowolnej oceny dowodów wymaga wykazania, poprzez argumenty natury jurydycznej, że Sąd uchybił zasadom oceny dowodów objętym treścią ww. przepisu, wskazania realnych w danej sprawie przyczyn, dla których ocena sądu nie spełnia wymogów przepisuart. 233 § 1 k.p.c.W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył Sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając. Nie wystarcza zaś, jak to czyni apelująca samo wskazanie, że ocena dowodów powinna doprowadzić do odmiennych ustaleń. Każda subiektywna ocena, dokonywana w warunkach rozbieżnych twierdzeń stron, uwzględnia dążenie do narzucenia sądowi własnych ocen, korzystnych dla prezentowanego w procesie stanowiska i oczekiwanej treści rozstrzygnięcia i jako taka nie może stanowić podstawy ustaleń. Istotą orzekania jest zachowanie samodzielności, niezależności w ustalaniu i wyciąganiu wniosków istotnych z punktu widzenia prawa materialnego.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego.
Przesłanki nabycia nieruchomości na własność na podstawie art.1 ust1ustawy z 26.10.1971r. to:

a
objęcie w posiadanie nieruchomości przez aktualnego posiadacza lub jego poprzednika na podstawie zawartej bez prawa przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, dożywocia lub innej umowy przenoszącej własność, o zniesienie współwłasności albo o dział spadku;

b
wchodzenie nieruchomości w skład gospodarstwa rolnego posiadacza lub stanowienie przez nią samą takiego gospodarstwa;

c
samoistne posiadanie nieruchomości przez rolnika w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 4 XI1971 r.

Skarżąca w apelacji zarzucając naruszenie ww. przepisu wydaje się, że kwestionuje jedynie spełnienie przesłanki związanej z posiadaniem samoistnym, a i to tylko co do części nieruchomości poza ogrodzeniem i tylko w tym znaczeniu, że w jej ocenieS. M. (2)był tylko współposiadaczem tego pasa gruntu.
Odnosząc się jednak do wszystkich przesłanek Sąd Okręgowy zauważa, że okolicznością niesporną w sprawie było to, żeS. M. (2)był w dacie 4.11.1971r. rolnikiem.
Przedmiotowa nieruchomość o pow.0,11ha wchodziła w skład posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, skoro była wykorzystywana jako siedlisko. Niekwestionowaną okolicznością było także to, żeS. M. (2)zbudował na tej nieruchomości dom w latach 60.XX w., w którym wraz z rodziną zamieszkał. Przedmiotową nieruchomość otrzymał wcześniej od rodziców. Fakt ten, zresztą też niekwestionowany przez nikogo, świadczy niewątpliwie o tym, że był posiadaczem samoistnym.
Posiadanie jako przesłanka nabycia własności w trybie ustawy z 1971r. musi mieć charakter posiadania samoistnego. W rozumieniu przepisówkodeksu cywilnegoposiadacz samoistny to taki, który faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Wszystkie zatem stany faktycznego władztwa , odpowiadające innemu prawu niż własność , nie kwalifikują się jako posiadanie samoistne.
Zakres faktycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym odpowiadający prawu własności, sprowadza się do korzystania z rzeczy w taki sposób jak właściciel. Posiadacz samoistny włada rzeczą jak właścicielcum animo rem sibi habendi, zatem czynnik woli
(animus) stanowi kryterium , które pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od zależnego. W zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władztwo w praktyce decyduje kryterium obiektywne, zewnętrzne, widoczne dla otoczenia przejawy władztwa. Z zeznań samej skarżącej wynika, że nie kwestionuje władztwaS. M.co do części nieruchomości zabudowanej i ogrodzonej i w tym zakresie (mimo, że apelacja dotyczy całości orzeczenia), że był on posiadaczem samoistnym.
Przechodząc zatem do kwestii spornej związanej z oceną charakteru władztwaS. M.w części tzw. drogi, a tym samym spełnienia przesłanek określonych w cyt. wyżej przepisie, Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw, aby przyjąć, żeS. M.był jedynie współposiadaczem tego pasa gruntu, a już na pewno żeby nie był w ogóle jego posiadaczem. Trafny jest wywód Sądu Rejonowego, że nieformalną umową darowizny została objęta cała przedmiotowa nieruchomość. Wydzielenie na gruncie (nieobjęcie ogrodzeniem) pasa o szerokości ok. 2m nastąpiło z woliS. M. (2)i podyktowane było chęcią stworzenia dla siebie i rodziny lepszego dojazdu do części nieruchomości poza zabudowaniami. Należy pamiętać, że przylegająca do tego pasa sąsiednia nieruchomość nie była w tym czasie ogrodzona, a stosunki sąsiedzkie nie były zakłócone.
Logicznym jest to co przyjął Sąd Rejonowy, że gdyby wolą ojca było przekazanie tylko części nieruchomości i pozostawienie „drogi” poza zakresem umowy, to taki pas byłyby wydzielony także z nieruchomości znajdujących się w głębi, zwłaszcza, żeT. M. (2)pozostawił sobie działkę znajdującą się najdalej od drogi. Tymczasem żadna z działek znajdujących się powyżej przedmiotowej nieruchomości, także ta darowana ojcu skarżącej, nie została pomniejszona o pas gruntu przeznaczony pod drogę. Ponadto z pewnością wydzielony pas byłby znacznie szerszy, tak aby móc nim swobodnie przejeżdżać. Sąd Rejonowy, ani Sąd Okręgowy nie kwestionuje tego, że także inne osoby pozaS. M. (2)korzystały z tego pasa gruntu, jednakże czyniły to nie będąc jego współposiadaczami, na zasadzie grzecznościowej, za przyzwoleniemS. M. (2), który czuł się właścicielem całej nieruchomości. Należy zatem zgodzić się z wnioskami Sądu Rejonowego, żeS. M. (2)był posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości 4.11.1971r. oraz, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art.1 ust.1 ustawy z 26.10.1971r. warunkujące nabycie własności nieruchomości.
Reasumując Sąd Okręgowy nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji oddalił ją na podstawieart.385 k.p.c.w zw. zart.13§2 kpc.
SSO B.Piwko SSO M.Kośka SSO E.Piątkowska-Bidas