Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1337/14
Data wyroku: 2014-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Natalia Lipińska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.)

Sygn. akt IV U 1337/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 grudnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska
Protokolant: stażysta Monika Barwacz
po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołaniaE. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 8 września 2014 roku nr(...)
w sprawieE. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o prawo do emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięE. C.prawo do emerytury od dnia 8 sierpnia 2014 roku.
Sygn. akt IV U 1337/14

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 17 grudnia 2014 r.
Decyzją z dnia 8 września 2014 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), odmówiłE. C.przyznania prawa do emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie spełnia wymogów określonych w art. 184 powołanej ustawy, od wystąpienia których uzależnione jest nabycie prawa do emerytury, ponieważ nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,a jedynie 11 lat, 10 miesięcy i 25 dni takiej pracy.
Decyzję tę zaskarżyłE. C., domagając się jej zmiany i przyznania mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się co najmniej 15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu podał, że brak jest podstaw do zaliczenia wnioskodawcy jako pracy w szczególnych warunkach innych okresów zatrudnienia, ponieważ nie przedłożył on świadectw potwierdzających wykonywanie takiej pracy stale i w pełnym wymiarze godzin. Świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach ubezpieczony nie przedłożył również za okres zatrudnienia od 8 listopada 1977 r. do 31 stycznia 1987 r. w Przedsiębiorstwie(...)(...)wK.Oddział wT.. W tym czasie jednak był mechanikiem, a taka praca nie została wymieniona w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

    Bezsporne w niniejszej sprawie było, żeodwołującyE. C., urodzony(...)r., w dniu(...)r. osiągnął 60 lat życia. Na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony udokumentował 22 lata, 10 miesięcy i 2 dni okresów składkowych, 4 miesiącei 16 dni okresów nieskładkowych oraz 2 lata, 6 miesięcy i 6 dni okresów uzupełniających, co daje łącznie 25 lat okresów ubezpieczenia. Wykazał też staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 10 miesięcy i 25 dni z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wS.od 3 października 1972 r. do17 lutego 1975 r. na stanowisku montera aparatury chemicznej, montera maszyn i urządzeń przemysłowych oraz montera kotłów, jak również od 2 listopada 1976 r. do 31 sierpnia1977 r. na stanowisku montera kotłów- spawacza, a ponadto w Przedsiębiorstwie(...)Sp. z o.o. wT.od 11 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 1998 r. na stanowisku mechanika samochodowego.
We wniosku z dnia 8 sierpnia 2014 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury.
Zaskarżoną decyzją z dnia 8 września 2014 r. ZUS Oddział wT.odmówiłE. C.przyznania prawa do tego świadczenia, ponieważ wnioskodawca nie udokumentował 15- letniego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze.
Odwołujący nie przystąpił do OFE.
Sąd ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:
Od 3 października 1972 r. do 31 sierpnia 1977 r. odwołującyE. C.był zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wS.. W tym czasie, od 3 października 1972 r. do 17 lutego 1975 r. pracował w szczególnych warunkach na stanowisku montera aparatury chemicznej oraz montera maszyn i urządzeń przemysłowych, wykonując prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości oraz na stanowisku montera kotłów, realizując prace oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych. W szczególnych warunkach wnioskodawca pracował również od2 listopada 1976 r. do 31 sierpnia 1977 r. na stanowisku montera kotłów- spawacza, wykonując prace oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych oraz prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym. W okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...), od 18 lutego 1975 r. do8 października 1976 r. (tj. przez okres 1 roku, 7 miesięcy i 20 dni) wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po jej zakończeniu zgłosił swój powrót do pracy w ustawowym 30- dniowym terminie. Od 2 listopada 1976 r. kontynuował zatrudnienie w Przedsiębiorstwie(...)wS.w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku montera kotłów- spawacza.
W okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...), od21 marca 1973 r. do 10 lipca 1973 r. odwołujący odbył przeszkolenie spawalnicze- kurs podstawowy spawania acetylenowego, które ukończył w wynikiem dobrym. Okoliczność tę potwierdza Książeczka spawacza nr(...)wydana wnioskodawcy w dniu 8 lutego 1974 r. przez Komisję Weryfikacji Spawaczy przy Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych i Szkolenia Zawodowego Ministerstwa Przemysłu Chemicznego.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 25.02.1991 r.- k. 7 cz. I akt ZUS,

świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia24.03.2014 r.- k. 19-22 cz. III akt ZUS,

kserokopia książeczki wojskowej- k. 9 cz. I akt ZUS,

Od 8 listopada 1977 r. do 31 stycznia 1987 r. odwołujący pracowałw Przedsiębiorstwie(...)wK.OddziałwT.w pełnym wymiarze czasu pracy. Mocą umowy o pracę powierzono mu stanowisko mechanika.
dowód:

-

świadectwo pracy z dnia 10.04.1987 r.- k. 11 cz. I akt ZUS,

umowa o pracę z dnia 08.11.1977 r.- k. 58 cz. III kat ZUS,

zaświadczenia o ukończeniu kursu bhp z dnia: 05.11.1979 r. i 09.12.1977 r.-k. 52, 57 cz. III akt ZUS,

karty obiegowe zmian- k. 33, 59 cz. III akt ZUS,

skierowanie do pracy z dnia 04.11.1977 r.- k. 62 cz. III akt ZUS,

angaże- k. 36, 41-43, 45, 53 cz. III akt ZUS,

angaże z dnia: 01.02.1984 r. i 01.02.1985 r.- k. 38-39 cz. III akt ZUS,

wniosek o podwyższenie stawki osobistego zaszeregowania z dnia 18.02.1981 r.- k. 44 cz. III akt ZUS,

Przedsiębiorstwo(...)wK.zajmowało się świadczeniem usług w zakresie melioracji, budową wałów i wypożyczaniem sprzętu wykorzystywanego przy melioracji. Przedsiębiorstwo to miało swoje OddziaływB.,W.,N.i wT.. Oddział wT.zajmował się prowadzeniem prac melioracyjnych, głównie kopaniem rowów i budową wałów. Oddział ten zatrudniał około 300 pracowników, w tym operatorów sprzętu ciężkiego, kierowcówi pracowników fizycznych. Sprzęt ciężki, to jest koparki, koparko- ładowarki, spycharki czy zgarniarki, w ilości około 80, znajdował się w bazie usytuowanej przy ul.(...). OddziałwT.dysponował również samochodami ciężarowymi typuS.czyK.w ilości około 45, które podobnie jak sprzęt ciężki, należały do wyposażenia bazy. Tutaj też mieścił się warsztat naprawczy. W warsztacie zatrudnionych było około 30-35 pracowników. Byli to mechanicy, podzieleni na trzy grupy: mechaników pogotowia technicznego, mechaników samochodowych i mechaników sprzętu ciężkiego oraz trzech spawaczy. Jednym ze spawaczy był odwołujący. Na czele warsztatu stał kierownik. Pomimo, iż odwołującemu powierzonow umowie o pracę stanowisko mechanika, faktycznie od początku swojego zatrudnieniaw Przedsiębiorstwie(...)wK.OddziałwT.pracował jako spawacz. Przyjmując się do pracy odwołujący posiadał uprawnienia spawalnicze. W spornym zaś okresie w Oddziale Przedsiębiorstwa wT.zapotrzebowanie na prace spawalnicze było duże, przy braku wykwalifikowanych spawaczy. Odwołujący pracował jako spawacz w warsztacie albo na otwartej przestrzeni. W warsztacie spawał poszczególne elementy i oderwane części maszyn, takich jak pługi, gąsienice czy łyżki od koparek. Spawał również burty samochodowe. W przypadku koparek spawanie odbywało się pod wiatą lub na otwartej przestrzeni, ponieważ koparki nie mieściły sięw warsztacie. Wnioskodawca pracował również przy kasacji zużytego sprzętu. Polegało to na cięciu przy użycia palnika poszczególnych elementów w celu złomowania sprzętu. Przez cały okres zatrudnienia odwołujący zajmował się spawaniem gazowym. Pozostali dwaj spawacze zatrudnieni w warsztacie spawali elektrycznie. Prace spawalnicze odwołujący wykonywał przez cały rok, również w okresie zimowym. Zimą sprzęt będący na stanie bazy poddawany był renowacji, a to wiązało się z realizowaniem przy naprawach czynności spawalniczych.Z uwagi na to, że sprzęt należący do Oddziału Przedsiębiorstwa wT.wykorzystywano do prac wykonywanych w trudnych warunkach, to jest na wałach, w błocie czy przy regulacji rzek, wymagał on częstej renowacji. Naprawy odbywały się nie tylko na terenie warsztatui w jego pobliżu, ale również w terenie. Zdarzało się bowiem, że do usuwania awarii w terenie wzywano pogotowie techniczne. W razie takiej awarii, na budowę udawało się2-3 pracowników, w tym mechanik, spawacz i operator. Odwołujący wyjeżdżałz pogotowiem w teren, wykonując w tym czasie wyłącznie prace spawalnicze. W 1984 r. wnioskodawca ukończył kurs stopnia pierwszego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy dla kierowców- mechaników. Był to 42- godzinny kurs odbywający się w dniach od20 stycznia 1984 r. do 27 stycznia 1984 r., obejmujący badania psychologiczne, mający na celu przygotowanie mechaników i spawaczy, w tym odwołującego, do nagłych wyjazdóww teren do zepsutych koparek i innego sprzętu na budowach. W warsztacie istniał podział na mechaników, a wśród nich na przykład na elektryków, i spawaczy. Każdy realizował przypisane mu zadanie. Spawacze nie zajmowali się pracami należącymi do mechaników. Wnioskodawca pracował jako spawacz od 07:00 rano do 15:00 i dłużej. W ramach dobowego wymiaru godzin, oprócz prac spawalniczych, nie wykonywał żadnych innych czynności. Odwołującemu przysługiwało mleko.
dowód:

-

zaświadczenie o ukończeniu kursu z dnia 28.01.1984 r.- k. 40 cz. III akt ZUS,

zeznania świadkaA. L.- 00:10:13-00:21:02,

zeznania świadkaZ. S.- 00:24:11-00:40:39,

zeznania odwołującegoE. C.- 00:46:15-00:53:49,

W dniu 28 stycznia 1978 r. odwołujący uległ wypadkowi w pracy w trakcie przecinania palnikiem gazowym zawieszenia od pługa spycharki, doznając poparzeń naskórka palców 4 i 5 prawej ręki.
dowód:

-

protokół nr(...)r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracyz dnia 17.02.1978 r.- k. 55-56 cz. III akt ZUS,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów oraz zeznania świadków i odwołującego.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości, zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu, aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego.
Sąd w całości dał wiarę zeznaniom świadkówA. L.iZ. S.oraz słuchanego w charakterze stronyE. C., którzy złożyli depozycje odnośnie rodzaju czynności wykonywanych przez odwołującego w spornym okresie zatrudnienia. Zeznania te zasługiwały na walor pełnej wiarygodności, gdyż były wewnętrznie spójne, wzajemnie ze sobą korespondowały, a przy tym były przekonującew świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego. Z zeznań tych wyraźnie wynika, żew okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT.odwołujący, pomimo, iż zatrudniony został na stanowisku mechanika, pracował wyłącznie w charakterze spawacza, stale i pełnym wymiarze godzin.
Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.
Sąd rozważył, co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 poz. 1440 ze zm.), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat- dla kobiet i 65 lat- dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
Wymagany w art. 184 ust. 1 pkt 2 okres składkowy i nieskładkowy przewidujeart. 27 powołanej ustawy, w świetle którego wynosi on co najmniej 20 lat dla kobieti 25 lat dla mężczyzn.
Przepis art. 32 ustawy statuuje natomiast, iż ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 1. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu- za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia orazo znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy, wiek emerytalny, o którym mowaw ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Mowa tu orozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Jak wynika z § 1 wskazanego rozporządzenia, stosuje się je do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
W myśl § 2 ust. 1, okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy (ust. 2).
Zgodnie zaś z § 4 ust. 1, prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A rozporządzenia, jeżeli osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz legitymuje się wymaganym okresem zatrudnienia, w tym co najmniej okresem 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Bezsporne w niniejszej sprawie było, że odwołujący osiągnął wiek 60 lat, posiadał na dzień 1 stycznia 1999 r. wymagany 25- letni okres ubezpieczenia i nie przystąpił do OFE.
Rozstrzygnąć natomiast należało, czy wnioskodawca legitymuje się co najmniej15- letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, co uprawniałoby go tzw. wcześniejszej emerytury.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed organem rentowy odwołujący wykazał na dzień 1 stycznia 1999 r. staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 11 lat, 10 miesięcy i 25 dni.
W stażu tym ZUS uwzględnił wnioskodawcy okres pracy w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie(...)wS.od3 października 1972 r. do 17 lutego 1975 r. na stanowisku montera aparatury chemicznej oraz montera maszyn i urządzeń przemysłowych, kiedy to ubezpieczony wykonywał prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości, jak również montera kotłów, kiedy to realizował prace oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych, a ponadto okres od 2 listopada 1976 r. do 31 sierpnia 1977 r. na stanowisku montera kotłów- spawacza, kiedy to ubezpieczony wykonywał prace oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych oraz prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym.
Z okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wS.bezzasadnie wyłączył jednak okres odbywania przez odwołującego zasadniczej służby wojskowej od 18 lutego 1975 r. do 8 października 1976 r.
Okolicznością bezsporną w sprawie było, że przed rozpoczęciem odbywania tej służby, od 3 października 1972 r. do 17 lutego 1975 r. odwołujący stale i w pełnym wymiarze godzin pracował w Przedsiębiorstwie(...)w charakterze montera aparatury chemicznej, montera maszyn i urządzeń przemysłowych oraz montera kotłów, które to prace zostały uznane przez ZUS za prace w szczególnych warunkach na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę świadectw wykonywania pracy w takim charakterze. Bezsporne było również to, że po zakończeniu zasadniczej służby wojskowej odwołujący pracował w szczególnych warunkach na stanowisku montera kotłów- spawacza w tym samym Przedsiębiorstwie. Skoro więc odwołujący zakończył odbywanie zasadniczej służby wojskowej w dniu 8 października 1976 r., a z dniem 2 listopada 1976 r. ponownie podjął zatrudnienie w Przedsiębiorstwie(...)wS.na stanowisku, na którym realizował prace zaliczane do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, stwierdzić należało, że w ustawowym terminie trzydziestu dni zgłosił swój powrót do pracy u pracodawcy zatrudniającego go przed rozpoczęciem służby wojskowej.
Skoro tak, okres od 18 lutego 1975 r. do 8 października 1976 r. (1 rok, 7 miesięcyi 20 dni) należało doliczyć wnioskodawcy do wykazanego przez niego przed organem rentowym stażu pracy w szczególnych warunkach, co daje mu 13 lat, 6 miesięcy i 15 dni takiej pracy.
Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS), jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia. Okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych, który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale także okresem pracyw szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych charakterze (por. np. wyroki SN: z dnia 6 kwietnia 2006 r., III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/108; z dnia 9 marca 2010 r., I UK 333/09, LEX nr 585739 i z dnia 24 maja 2012 r., II UK 265/11, LEX nr 1227192).
W tym miejscu wskazać również trzeba na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 r., II UZP 6/13, LEX nr 1385939), zgodnie z którą czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywaniaart. 108 ust. 1 ustawyz dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 r.) zalicza się- na warunkach wynikających z tego przepisu- do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184w związku zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Stosownie do treści obowiązującego od 29 listopada 1967 r. (data wejścia w życie) do 1 stycznia 1975 r.art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. z 1967 r. Nr 44, poz. 220), okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy. Warunkiem zaliczenia okresu odbytej służby wojskowej do okresu zatrudnienia, jak stanowił ust. 3 tego artykułu, było zachowanie terminów, o których mowa w art. 106 ust. 1 lub art. 107 ust. 1.W myśl przepisu art. 106 ust. 1 tej ustawy, zakład pracy, który zatrudniał pracownika w dniu powołania do zasadniczej lub okresowej służby wojskowej, był obowiązany zatrudnić go na poprzednio zajmowanym stanowisku lub stanowisku równorzędnym pod względem rodzaju pracy oraz nie niżej opłacanym, jeżeli najpóźniej w ciągu trzydziestu dni od dnia zwolnieniaz tej służby pracownik zgłosił swój powrót do zakładu pracy w celu podjęcia zatrudnienia. Niezachowanie tego terminu powodowało rozwiązanie stosunku pracy z mocy prawa, chyba że nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Z dniem 1 stycznia 1975 r. przepis ten uległ modyfikacji i przewidywał, że niezachowanie wskazanego wyżej terminu powodowało wygaśnięcie stosunku pracy, chyba, że niezachowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Z dniem 1 maja 1975 r. zmianie uległo też brzmienieart. 108 ust. 1, który od tego czasu przewidywał, że czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. Oba te przepisy (art. 108 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy) obowiązywały do dnia5 sierpnia 1979 r.- a zatem w okresie, kiedy odwołujący odbywał zasadniczą służbę wojskową.
Powołana wyżej uchwała i jej motywy znajdują więc zastosowanie w niniejszej sprawie.
Kwestią sporną w sprawie pozostawała poza tym kwalifikacja pracy odwołującego od 8 listopada 1977 r. do 31 stycznia 1987 r. w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT..
W tym miejscu trzeba mieć na uwadze, że do wykazania co najmniej 15- letniego stażu pracy na dzień 1 stycznia 1999 r. (po doliczeniu do wykazanego przed ZUS stażuw takim charakterze okresu zasadniczej służby wojskowej) brakowało odwołującemu jedynie 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni.
Odmawiając ubezpieczonemu zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT.organ rentowy podał, że za okres ten w/w nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Poza tym, w tym czasie wnioskodawca był mechanikiem, a taka praca nie została wymieniona w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie przekreśla możliwości ustalania, że ubezpieczony pracę w takim charakterze rzeczywiście wykonywał. W szczególności wnioskodawca może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że jego praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. Zastosowanie mają zatemart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.Świadectwo pracyw warunkach szczególnych wydane pracownikowi przez pracodawcę stanowi tylko domniemanie, iż okres pracy w nim podany jest okresem pracy w warunkach szczególnych,o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz FUS. W sytuacji zatem, kiedy brak wymaganego świadectwa wystawionego przez pracodawcę, sąd może prowadzić postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy praca wykonywana przez stronę, była realizowana w warunkach wymaganych przepisami rozporządzenia i czy ubezpieczony zajmował któreś ze stanowisk pracy wymienionychw załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Wprawdzie ze zgromadzonych w aktach ZUS dokumentów, w tym umowy o pracęz dnia 8 listopada 1977 r., angaży i świadectwa pracy z dnia 10 kwietnia 1987 r. wynika, że odwołujący zajmował w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT.stanowisko mechanika, jednak jaką faktycznie pracę realizował on w tym okresie zatrudnienia, Sąd ustalił w oparciu o zeznania świadkówi samego wnioskodawcy.
W orzecznictwie podkreśla się, że prawo do wcześniejszej emerytury stanowi odstępstwo od zasady powszechnego wieku emerytalnego i w związku z tym nie można poprzestać tylko na jego uprawdopodobnieniu, lecz musi ono zostać udowodnione, a temu służą dokumenty. Przy ustalaniu okresów zatrudnienia, winny być więc uwzględniane dokumenty z przebiegu zatrudnienia- świadectwa pracy wystawione przez pracodawcę, umowy o pracę, angaże, legitymacje ubezpieczeniowe i inne dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia.
W niniejszej sprawie Sąd miał jednak na uwadze, że podejmując zatrudnieniew Przedsiębiorstwie(...)wK.OddziałwT.odwołujący posiadał stosowne uprawnienia spawalnicze. Już bowiem w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)odbył przeszkolenie spawalnicze- kurs podstawowy spawania acetylenowego, którą to okoliczność potwierdza Książeczka spawacza nr(...), wydana wnioskodawcy w dniu 8 lutego 1974 r. przez Komisję Weryfikacji Spawaczy przy Ośrodku Doskonalenia Kadr Kierowniczych i Szkolenia Zawodowego Ministerstwa Przemysłu Chemicznego. Książeczkę te odwołujący przedłożył Sądowi do wglądu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. Jednocześnie wiadomo, żew okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wS.od 2 listopada 1976 r. do 31 sierpnia 1977 r. w/w pracował w szczególnych warunkach na stanowisku montera kotłów- spawacza, wykonując obok prac oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych, prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym.
W tym kontekście za w pełni wiarygodne uznał Sąd zeznania świadków, w tym zeznania bezpośredniego przełożonego odwołującegoZ. S., kierownika warsztatu, oraz wnioskodawcy, że pomimo, iż ubezpieczonemu powierzono w umowieo pracę stanowisko mechanika, w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT.pracował faktycznie od początku tego zatrudnienia w charakterze spawacza, zajmując się w ramach dobowego wymiaru godzin tylko i wyłącznie spawaniem gazowym. W spornym okresie w Oddziale PrzedsiębiorstwawT.zapotrzebowanie na prace spawalnicze było bowiem duże, przy braku wykwalifikowanych spawaczy, ubezpieczony posiadał zaś stosowne uprawnienia spawalnicze.
To, że odwołujący pracował w wymienionym wyżej Przedsiębiorstwie w charakterze spawacza świadczy treść protokołu nr(...)r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 17 lutego 1978 r. Dotyczący on zdarzenia z udziałem wnioskodawcy w dniu 28 stycznia 1978 r. Z treści dokumentu wynika, że w tym dniu wnioskodawca uległ wypadkowi w pracy, doznając poparzeń naskórka palców 4 i 5 prawej ręki, a do zdarzenia doszło podczas przecinania palnikiem gazowym zawieszenia od pługa spycharki.
Protokół ten, podobnie zresztą, jak świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 24 marca 2014 r., potwierdzające zatrudnienie odwołującegow Przedsiębiorstwie(...)od 2 listopada 1976 r. do 31 sierpnia1977 r. w charakterze montera kotłów- spawacza były dostępne ZUS w postępowaniu przed tym organem.
W oparciu o jasne, spójne i logiczne zeznania świadkówA. L.iZ. S.oraz korespondujące z nimi zeznania wnioskodawcy można stwierdzić, że takie właśnie czynności, jak te opisane w protokole powypadkowym, wchodziły w zakres obowiązków ubezpieczonego, wykonującego na co dzień pracę spawacza.
Odwołujący bowiem, jak zeznali świadkowie i sam wnioskodawca, spawał poszczególne elementy i oderwane części maszyn, takich jak pługi, gąsienice czy łyżki od koparek, ale również burty samochodowe, a przy kasacji zużytego sprzętu, przy użycia palnika przecinał poszczególne elementy w celu złomowania sprzętu.
Biorąc więc pod uwagę fakt posiadania przez wnioskodawcę uprawnień spawacza od 1973 r., potwierdzonych książeczką spawacza oraz treść protokołu nr(...)r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 17 lutego 1978 r., z której wynika jaką czynność odwołujący wykonywał w dniu 28 stycznia 1978 r.- Sąd, podzielając w pełni zeznania świadków i wnioskodawcy, oparł na nich zasadnicze dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia.
Istotne przy tym jest to, że jednym ze świadków był bezpośredni przełożony wnioskodawcy, kierownik warsztatu, w którym pracował ubezpieczony-Z. S.. Świadek ten posiadał zatem wiedzę, co należało na co dzień do obowiązków odwołującego. Jego zeznania były przekonujące i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Sąd nie znalazł podstaw, aby podważać ich wiarygodność w jakiejkolwiek części, tym bardziej, żez zeznaniami tego świadka korespondowały zeznania świadkaA. L.i samego odwołującego.
Świadkowie i ubezpieczony w swoich zeznaniach wskazali, jakie czynności realizował na co dzień odwołujący w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wK.Oddział wT.. Potwierdzili też, żew charakterze spawacza ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,a w ramach dobowego wymiaru godzin nie był kierowany do realizowania jakichkolwiek innych czynności. O tym, że w Oddziale(...)wT.istniało zapotrzebowanie na pracę spawaczy świadczy to, że Oddział ten dysponował zarówno sprzętem ciężkim, jak i samochodami ciężarowymi wykorzystywanymi przy pracachw melioracji, który to sprzęt podlegał ciągłym naprawom z uwagi na to, że wykorzystywany był przy pracach w trudnych warunkach. Naprawami tymi, których zasadniczą część stanowiły czynności spawalnicze, zajmowali się pracownicy warsztatu. W warsztacie pracowali mechanicy i tylko trzech spawaczy, przy czym istniał zdecydowany podział na mechaników (a wśród nich na przykład na elektryków) i spawaczy. Wyglądało to w ten sposób, że każdy realizował przypisane mu zadanie. Spawacze nie zajmowali się więc pracami należącymi do mechaników i odwrotnie. Świadkowie i odwołujący wskazali ponadto, że prace spawalnicze odwołujący realizował w warsztacie, na otwartej przestrzeni, jeżeli koparka czy inna maszyna nie mieściła się w warsztacie oraz w terenie.
Praca spawacza wymieniona została w Dziale XIV, zatytułowanym: „Prace różne”, pkt 12 (prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym) wykazu A, stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Dokonując takiej kwalifikacji pracy wnioskodawcy w spornym okresie, Sąd miał na uwadze, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie)i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki SN: z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10,LEX nr 901652; z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 950426; z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10, LEX nr 619638; z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152).
Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności, jak również to, że wnioskodawcy do wykazania na dzień 1 stycznia 1999 r. co najmniej 15- letniego okresu pracy w szczególnych warunkach brakowało jedynie 1 rok 5 miesięcy i 5 dni, na podstawie spójnych dowodówo charakterze osobowym, Sąd doliczył w/w okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)
(...)wK.Oddział wT.w takim wymiarze do udowodnionego przed organem rentowym stażu pracy w szczególnych warunkach oraz okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej w łącznym wymiarze 13 lat, 6 miesięcyi 15 dni- co daje 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Uwzględniając powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do emerytury od 8 sierpnia 2014 r., tj. od daty wniosku.