Sąd Okręgowy w Toruniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2138/13
Data wyroku: 2014-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Westphal
Słowa kluczowe: Nieważność Czynności Prawnej
Podstawa prawna: art. 189 k.p.c., art. 58 § 1 k.c.
Teza: Mężczyzna dążący do ustalenia, że jest ojcem dziecka, ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności uznania tego dziecka dokonanego przez innego mężczyznę.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2014r.

Sąd Okręgowy w Toruniu, Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Westphal
Ławnicy: ---
Protokolant: sekr. sąd. Marlena Ossowska
po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 roku
sprawy z powództwa:A. L.
przeciwko:P. N.,J. S.iD. S.

przy udziale Prokuratora Okręgowego w Toruniu
o ustalenie

I
ustala, że nieważne jest oświadczenie złożone dnia 28 czerwca 2010 roku przed zastępcą kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wK.przez pozwanegoP. N.o uznaniu ojcostwaD. S.urodzonej (...)wK.(nr aktu urodzenia(...)

II
zasądza od pozwanychP. N.iJ. S.na rzecz powoda kwoty po 100,00 zł (sto) od każdego z nich z tytułu zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 2138 / 13

UZASADNIENIE
PowódA. L.wniósł pozew przeciwkoP. N.J. S.iD. S.. Domagał się w nim ustalenia ,że nieważne jest oświadczenie pozwanegoP. N.o uznaniu ojcostwaD. S..
Pozwani wnosili o oddalenie powództwa [ k. 45 - 46 i k. 82 ]. Do udziału w sprawie przystąpił Prokurator Okręgowy w Toruniu , który popierał powództwo [ k. 67 - 69 ] .

Sąd ustalił, co następuje :

W dniu 16 kwietnia 2010r. do Sądu Rejonowego wG.wpłynął pozewA. L.o ustalenie ojcostwaD. S.urodzonej dnia (...)wK.. W odpowiedzi na pozew złożonej dnia 12 maja 2010r. pozwanaJ. S.wnosiła o oddalenie powództwa .
dowód: akta III RC 293 / 10 k. 2 , 2 v , 8 – 9 ,
W dniu 28 czerwca 2010r. pozwanyP. N.złożył oświadczenie przed zastępcą Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wK., w którym uznał swoje ojcostwo odnośnieD. S.[ nr aktu urodzenia(...)] .
dowód: odpis zupełny aktu urodzenia k. 55- 55v akt III RC 293 / 10 ,
W dniu 7 maja 2013r. sąd oddalił powództwo w sprawie III RC 293/10 . W uzasadnieniu swojego orzeczenia sąd wskazał , między innymi , że : „Wprawdzie uznanie to nastąpiło z obrazą przepisuart. 72 § 2 kr i op. , to jednak dotąd uznanie ojcostwa dokonane przezP. N.nie zostało skutecznie obalone, o czym świadczy treść wyroku oddalającego powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa . W związku z tym ,że z odpisu aktu urodzenia małoletniejD. S.wynika ,że jej ojcem jestP. N., uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie spowodowałoby podoje ojcostwo”.
dowód: wyrok k. 214 i uzasadnienie k. 215 akt III RC 293 / 10,
PozwanaJ. S.była oskarżona o to ,że w dniu 28 czerwca 2010r. wK., wprowadziła podstępem w błąd funkcjonariusza publicznego w osobie Urzędnika Stanu Cywilnego wK.celem wyłudzenia od niego poświadczenia nieprawdy w postaci odpisu skróconego aktu urodzenia małoletniejD. S., stwierdzającego , m.in., że ojcem w/w dziecka jestP. N., w ten sposób ,że w Protokole przyjęcia oświadczenia o uznaniu ojcostwa z dnia 28 czerwca 2010r. , który osobiście podpisała , jako zgodny z prawdą , oświadczyła, że w chwili składania oświadczenia, nie jest wszczęte w sądzie opiekuńczym postępowanie o ustalenie ojcostwa , co nie było zgodne z prawdą , ponieważ od dnia 16 kwietnia 2010r. w Sądzie Rejonowym wG.– Wydział III Rodzinny i Nieletnich toczy z powództwaA. L.sprawa o ustalenie ojcostwa małoletniejD. S.[ sygn. akt III RC 293/10 ], o czym podejrzana wiedziała w dniu podpisywania przedmiotowego oświadczenia .
Sąd ustalił ,że podejrzana dopuściła się zarzucanego jej czynu , uznał ,że wina podejrzanej i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne ,a okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i w związku z tym umorzył postępowanie na okres próby wynoszący dwa lata oraz zobowiązał ją do wpłacenia kwoty 1.000 zł. na rzeczFundacji Ochrony (...)wG..
dowód: akta II K 19 / 11 wyrok k. 86- 86v
W dniu 30 czerwca 2011r. do Sądu Rejonowego wG.wpłynął pozew wniesiony przez Prokuratora Rejonowego o ustalenie bezskuteczności uznania PrzezP. N.ojcostwa małoletniejD. S.. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012r. sąd ustalił bezskuteczność uznania ojcostwa . Na skutek apelacji Sąd Okręgowy w Toruniu zmienił to rozstrzygnięcie i oddalił powództwo . W uzasadnieniu tego orzeczenia sąd wskazał, między innymi ,że ustalenie bezskuteczności uznania jest możliwe po wykazaniu faktu ,że uznający nie jest biologicznym ojcem dziecka . Dopuszczalne jest także skierowanie innych środków prawnych względem oświadczenia o uznaniu ojcostwa w celu jego unicestwienia . Można się w nich powoływać na inne argumenty niż brak biologicznego ojcostwa osoby , która dokonała uznania dziecka . Może to być np. powództwo o ustalenie nieistnienia [ czy ustalenie nieważności ] uznania dziecka .
dowód: akta III RC 497/11 k. 2- 2v, 46 , 82 – 87 ,

Sąd zważył, co następuje :

Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy wynikały z dokumentów w postaci materiałów zawartych w aktach dołączonych na wniosek stron. Były one w istocie niesporne. Strony natomiast wyprowadzały z nich odmienne wnioski.
PozwanyP. N.złożył oświadczenie o uznaniu dziecka –D. S.w czasie , gdy toczyło się postępowanie w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa . Zgodnieart. 72 § 2 kr i op. jest to natomiast niedopuszczalne .Art. 58 § 1 k.c.stanowi ,że nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy , chyba ,że właściwy przepis przewiduje inny skutek ,a w szczególności ten ,iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy . Czynność pozwanego jako sprzeczna zart. 72 § 2 kr i op. jest więc nieważna i dlatego sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu .
Strona pozwana zgłaszała zarzut braku po stronie powoda interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa . Zgodnie zart. 189 k.p.c.powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa , gdy ma w tym interes prawny . Powód ma taki interes. Polega ona na tym ,że zmierza on do ustalenia swojego ojcostwa dziecka . Jak bowiem twierdzi , to on , a nie pozwanyP. N.jest biologicznym ojcem dziecka . Na przeszkodzie dochodzeniu przez powoda tego roszczenia stał dotychczas fakt złożenia przez pozwanego oświadczenia o uznaniu dziecka . Na tę przeszkodę wskazywały sądy we wcześniejszych postępowaniach . Sąd Okręgowy – Wydział VIII Cywilny - Odwoławczy wprost wskazał powodowi na możliwość wytoczenia powództwa o ustalenie nieważności tego uznania . W niniejszej sprawie powód właśnie z takiej drogi skorzystał.
Nie zachodzi też brak interesu prawnego po stronie powoda polegający na istnieniu możliwości wystąpienia z żądaniem dalej idącym . Jak już wcześniej wskazano , powód nie może bowiem obecnie dochodzić takiego „dalej idącego” roszczenia – czyli ustalenia ojcostwa .
Wskazać też należy ,że poprzez dążenie do ustalenia ojcostwa dziecka , powód zmierza także do ochrony swojego dobra osobistego w postaci więzi z dzieckiem oraz tych wszystkich praw i obowiązków , które mieszczą się w pojęciu „wykonywania władzy rodzicielskiej” , a także prawa do kontaktów z dzieckiem .
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego –art. 5 k.c.Strona , która powołuje się na taki argument powinna określić jaka konkretnie zasada została naruszona . Pozwani tego nie uczynili . Wskazać natomiast należy ,że ustalenie ojcostwa leży także w interesie dziecka i jest zgodne z jego dobrem . Ma ono bowiem prawo wiedzieć i mieć pewność co do tego , kto jest jego ojcem . Jest to konieczne dla jego prawidłowego rozwoju . Powództwo zmierza też do ochrony dobra osobistego dziecka polegającego na więzi z biologicznym ojcem .
Dodać należy , że na naruszenie zasad współżycia społecznego nie może powoływać się ten , kto sam te zasady narusza . Pozwana natomiast w sposób bezprawny dążyła do uzyskania oświadczenia o uznaniu dziecka przez pozwanegoP. N.i w tym celu wprowadziła w błąd pracownika urzędu stanu cywilnego co było przedmiotem postępowania karnego . W tym przypadku została także naruszona zasada współżycia społecznego polegająca na zakazie kłamania i obowiązku mówienia prawdy .
Dla rozstrzygnięcia sprawy zbędne było przesłuchiwanie stron , gdyż istotne fakty wynikały z dokumentów . Żadnego znaczenia nie miała opinia psychologa złożona przez pozwanych . Sąd oddalił także wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii psychologa . Więź istniejąca między dzieckiem , a jego obecnymi opiekunami , nie podważa bowiem ustalenia , że pozwany złożył nieważne oświadczenie o uznaniu dziecka .
Skoro pozwani przegrali sprawę to na podstawieart. 98 § 1 i 105 § 1 k.p.c.sąd zasądził od nich na rzecz powoda zwrot kosztów procesu w częściach równych. Składała się nie opłata od pozwu w wysokości 200 zł.