Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 538/13
Data wyroku: 2014-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Anna Polak, Beata Górska
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 17 ust. 1 i art. 23 ustawy o sus

Sygn. akt III AUa 538/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Anna Polak

Sędziowie:

SSA Jolanta Hawryszko (spr.)
SSO del. Beata Górska

Protokolant:

St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. w Szczecinie
sprawy(...) Spółki JawnejwS.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
przy udziale zainteresowanychB. K.,R. K.,A. P.iJ. P. (1)
o składki
na skutek apelacji płatnika składek
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt VII U 1457/12

1
zmienia częściowo zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję w tan sposób, że określa wysokość należności z tytułu nieopłaconej składki na FUS za lipiec 2005 roku w kwocie 4.802,80 (cztery tysiące osiemset dwa złote 80/100) zł,

2
w pozostałym zakresie oddala apelację,

3
zasądza od(...) Spółki JawnejwS.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta złotych) zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO del. Beata Górska SSA Anna Polak SSA Jolanta Hawryszko
Sygn. akt III AUa 538/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 16.02.2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.określił należności z tytułu nieopłaconych składek przez płatnika(...) spółka jawnawS.na łączną kwotę 1.187 582,10 złotych, na którą złożyły się: - kwota 617.487,13 zł z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 07.2005/12.2010, 02.2011/07.2011, - kwota 149.977, 50 zł z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04.2002/05.2002, 10.2002/11.2002, 01.2003/02.2003, 10.2003/11.2003, 02.2004/04.2005, 08.2005/12.2010, 02.2011/07.2011, - kwota 47.753, 87 zł z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02/2005, 04/2005, od 08/2005 do 12/2006, od 02/2007 do 12/2010, od 02/2011 do 07/2011, - kwota 370.630 zł z tytułu odsetek na 13 lutego 2012 r., - kwota 1.733,60 zł z tytułu kosztów upomnień.
W odwołaniu ubezpieczony wniósł o uchylenie decyzji w części, wyjaśniając, że nie kwestionuje zaległości składkowych powstałych od 2006 r. gdyż faktycznie zalega z płatnościami, jednak składki za lata 2002—2005 były sukcesywnie egzekwowane, ale nie potrafi określić wielkości ściągniętych kwot i sposobu zarachowania. Wnioskował o zobowiązanie organu do przedstawienia szczegółowego wyliczenia. Nadto zaskarżona decyzja nie spełnia kryteriów określonych w przepisieart. 7-11 k.p.a., gdyż nie zawiera dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie; dodał, że nie stwierdzono nieprawidłowości w rozliczeniu wpłat wyegzekwowanych i przekazywanych przez komornika sądowego.
W toku procesu zainteresowanaA. P.podzieliła stanowisko ubezpieczonego i podała, że organ rentowy nie sprecyzował jakich okresów dotyczą miesięczne nieopłacane składki przez płatnika oraz okresów miesięcznych , od których zostały naliczone odsetki. Wezwani do udziału w sprawie jako zainteresowani wspólnicy ubezpieczonegoJ. P. (1),R. K.,A. P.,B. K.nie zajęli stanowiska w sprawie.
Wyrokiem z 18.02.2013 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie i rozstrzygnął o kosztach procesu.
Sąd I Instancji ustalił, żeJ. P. (2),A. P.,B. K.,R. K.15 listopada 2001 r. złożyli wniosek o wpis do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego(...) Spółka Jawnaz siedzibą wS.. Wpis do KRS z 22 stycznia 2002 r. obejmował wszystkie powyżej wskazane osoby, lecz na datę 17 listopada 2011 r. jako wspólnicy zostali wskazaniJ. P. (2)iR. K.. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej płatnik zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Płatnik nieregularnie uiszczał składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od kwietnia 2002 r. do lipca 2011 r. Z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstało łączne zadłużenie w kwocie 1.187.582, 10 zł, na którą składały się: - 617.487, 13 zł z tytułu składek na FUS w okresie od 07/2005 do 12/2010, od 02/2011 do 07/2011, - 149.977, 50 zł z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2002 do 05/2002, od 10/2002 do 11/2002, od 01/2003 do 02/2003, od 10/2003 roku do 11/2003, od 02/2004 do 04/2005, od 08/2005 do 12/2010, od 02/2011 do 07/2011, - 47.753,87 zł z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02/2005, 04/2005, od 08/2005 do 12/2006, od 02/2007 do 12/2010, od 02/2011 do 07/2011, - 370.630 zł z tytułu odsetek na datę 13 lutego 2012 r., - 1.1733, 60 zł z tytułu kosztów upomnień. Powyższa kwota została pomniejszona o należności wyegzekwowane przez III Urząd Skarbowy w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Różnice składek za okres 04/2002, 11/2002, 01/2005, 02/2005, 03/2005, 04/2005 nie były objęte postępowaniem egzekucyjnym. Różnice składek za okres: 05/2002, 10/2002, 01/2003, 02/2003, 10/2003, 11/2003, od 02/2004 do 12/2004 dotyczą zaokrągleń należności kierowanych do postępowania egzekucyjnego. Pismem z 20 stycznia 2012 r. były pracownik płatnikaspółki (...)P.wniósł o kontrolę nieodprowadzonych składek ZUS od 2005 roku do momentu zawieszenia działalności spółki. W dniu 13 marca 2012 roku płatnik wskazując, iż wyliczone przez organ rentowy należności są błędne, wniósł o ponowne sprawdzenie i wyliczenie zaległości. Dodał, iż wskazane przez organ rentowy „należności za okres od 2002 roku do 2005 roku były zapłacone przez III Urząd Skarbowy wS.zgodnie z wystawionymi zajęciami wraz kosztami i odsetkami w roku 2005”. Po ponownej analizie konta nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w rozliczeniu wpłat dokonanych przez III Urząd Skarbowy na które to wpłaty powołuje się odwołujący. Organ rentowy ponownie rozliczył konto płatnika w toku procesu i ustalono, że na dzień 13.02.2012 r. konto było prawidłowe i uwzględniono wszystkie wpłaty wyegzekwowane i przekazane przez naczelnika III Urzędu Skarbowego; wyjaśniono, że aktualne rozliczenie konta wskazuje tytułem zadłużenia na FPiFGŚP kwotę o 0,70 zł wyższą niż rozliczenie stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji. Za okres 01.2005 nie ujęto kwoty 0,67 zł, a za okres 02.2005r. w wystąpiła różnica w kwocie 0,03 zł ( w rozliczeniu do decyzji wskazano zadłużenie w kwocie 6,67 zł,a obecnie rozliczenie wykazało zaległość kwocie 7,70 zł.). Rozbieżności w ponownym rozliczeniu z dnia 21 marca 2013r. wynikają z faktu wprowadzenia kosztów upomnień do systemu FW w formie dokumentu (tj. rozliczane automatycznie przez system), natomiast w rozliczeniu stanowiącym podstawę do wydania decyzji dnia 13.02.2012r. koszty upomnień były potrącane z wpłaty ( ręcznie wprowadzonej do systemu) -k. 86 akt. W związku z powyższym zadłużeniem do płatnika skierowano upomnienia, odebrane w dniach: 27 lutego 2012 roku, 1 lutego 2010 roku, 12 maja 2010 roku,7 lutego 2005 roku, 23 czerwca 2004 roku, 16 lutego 2004, 2 października 2002.
Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania i przywołał jako podstawę prawnąart. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 5, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 i 2, art. 36 ust. 1, odpowiednioust. 2 i ust. 11 zdanie pierwsze, nadtoart. 33 ust. 1 , art. 34 ust. 1, ust. 2, art. 41 ust. 1 i ust. 2, art. 46 ust. 1–ust. 3, art. 47 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2013 roku, poz. 1442, ze zm.) - zwaną dalej ustawą systemową - art.ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy(Dz. U. Nr 158, poz. 1121 ze zm.) iart. 104 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. z 2008r., nr 69, poz. 415 ze zm.). W ocenie sądu okręgowego twierdzenia ubezpieczonego dotyczące wyegzekwowania należność miały walor ogólny, gdyż nie wynikało z nich, które należności i za jakie okresy zostały przez organ rentowy rozliczone nieprawidłowo. Sąd okręgowy rozważył, że wyliczenia stanowiące podstawę ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji wygenerowane zostały z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS, obrazującego sytuację składkową każdego z płatników, tj. w oparciu o pokrycie należności przez płatnika oraz stany należności. Łączna analiza tych dokumentów pozwalała na porównanie zasobu składek pokrytych z niedopłatami. Oba dokumenty uwzględniały rodzaj składki (FUS, FUS, FP, FGŚP) z rozbiciem na miesiące. Sąd zauważył, iż kwota 1.187.582,10 zł wskazana w zaskarżonej decyzji obejmuje sumę wszystkich stwierdzonych w okresie od kwietnia 2002 r. do lipca 2011r. niedopłat, z uwzględnieniem rodzaju składek z rozbiciem na konkretne miesiące oraz kosztami upomnień i odsetek. Sąd okręgowy za nietrafny uznał argument, iż przyjęte wyliczenie nie pokazuje kompletnie, rzeczowoi jasno sposobu rozliczania w/w składek w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Przedstawione przez zainteresowanąA. P.jako modelowe wyliczenie dołączone do innej decyzji ZUS (k. 42-45) stanowi w istocie przetransportowanie do tabeli tego samego rodzaju danych co przedstawione w analizowanej powyżej dokumentacji. W tym więc zakresie nie mogło być mowy o niekompletności samej decyzji organu rentowego. W ocenie sądu zaskarżona decyzja zawierała wszystkie elementy, w szczególności wskazała zarówno podstawę faktyczną, jak i prawną, wskazała konkretną kwotę z rozbiciem na poszczególne składki i okresy. W aktach rentowych znajduje się dostępne stronom źródło dowodowe w postaci wydruku dokumentacji wygenerowanej z KSI. Skoro decyzja obejmowała wszystkie wymagane przepisami proceduralnymi elementy, nie musiała powielać sposobu wyliczenia zawartego w pokryciach należności i stanach należności płatnika.
Powyższy wyrok zaskarżył ubezpieczony zarzucając nie wyjaśnienie wszystkich istotnych elementów sprawy, zgodnie zart. 233 k.p.c., oraz oparcie rozstrzygnięcia o niewyjaśniony materiał dowodowy; sąd bowiem orzekł bez przeprowadzenia zawnioskowanego dowodu z opinii biegłego sądowego. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jednocześnie o zmianę wyroku i ustalenie, że płatnik nie zalega z należnościami z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za lata 2002-2005r.
Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd apelacyjny rozważył apelację i uznał, że co do istoty sporu jest niezasadna.
W ocenie sądu apelacyjnego zarzuty i wnioski apelacji nie znajdują oparcia w należycie zgromadzonym i ocenionym materiale dowodowym, jak też prawidłowo zastosowanej podstawie prawnej rozstrzygnięcia, jakkolwiek z uwagi na zakres zaskarżenia wyrok został skorygowany w związku z ustaleniami dokonanymi przez sąd apelacyjny, a wynikającymi z informacji co do różnicy wyliczenia, dotyczącego składki na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2005 r. Sąd apelacyjny ustalił, że w zaskarżonej decyzji kwota tej należności została określona na 4.809, 25 zł, natomiast przy ponownym wyliczeniu wynikającym z pisma procesowego z 11.03.2014 r. została określona na 4802, 80 zł (k.188), a zatem różnica wynosi 6, 45 zł. Organ rentowy nie wyjaśnił tej różnicy, zatem sąd apelacyjny zaliczył ją na korzyść płatnika jako uiszczoną. Pozostałe różnice w wyliczeniach, zawarte w/w piśmiebyły niekorzystne dla ubezpieczonego w porównaniu z wartościami przyjętymi dla zaskarżonej decyzji, zatem nie zostały uwzględnione.
Rozważając natomiast zarzuty apelacji sąd apelacyjny wskazuje,że sądy powszechne rozpoznają odwołania od decyzji organu rentowego w trybie procedury cywilnej wynikającej z przepisówkodeksu postępowania cywilnego,nie procedury administracyjnej. To oznacza, że pod orzecznictwo sądów powszechnych poddawane są spory między organem rentowym a ubezpieczonym jedynie w ich merytorycznym zakresie. Sądy powszechne orzekają więc na gruncie prawa materialnego przy zastosowaniu procedury cywilnej i nie stosują przepisówkodeksu postępowania administracyjnego. Nie oceniają też formalnych uchybień organu rentowego. Kompetencja orzecznicza sądów powszechnych obejmuje jedynie treść merytoryczną decyzji i jej materialno prawne konsekwencje dla ubezpieczonego. Zasadnie zatem sąd okręgowy ograniczył postępowanie do oceny merytorycznej treści decyzji w kontekście żądania ubezpieczonego i nie analizował skutków formalno prawnych czynności organu rentowego.
Sąd apelacyjny wskazuje, że w sprawie istotna była kwestia rozkładu ciężaru dowodowego; zaskarżenie decyzji organu rentowego nie powoduje zmiany w rozkładzie ciężaru dowodu. To po stronie ubezpieczonego leży powinność udowodnienia twierdzeń, z których wywodzi skutki prawne, w tym co do faktów istotnych w sprawie. Zasada kontradyktoryjności i dowodzenia swoich twierdzeń (art. 232 k.p.c.) obowiązuje również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008r., sygn. I UK 151/08, LEX nr 518057). Argumentacji prezentowana w sprawie przez skarżącego jest nieprzekonująca a jego twierdzenia są gołosłowne zważywszy, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów. Płatnik posiadał możliwość dowodzenia swoich twierdzeń wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi i został pouczony o treściart. 217 § 2 k.p.c.,232 k.p.c.iart. 381 k.p.c., poprzestał jednak na polemice. W ocenie sądu apelacyjnego dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał znaczenia procesowego wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego przede wszystkim dlatego, że opinia miała dotyczyć materii nie wymagającej wiedzy specjalistycznej. To obowiązkiem skarżącego było wskazanie, w jakim konkretnie zakresie nie zgadza się z wyliczeniem organu rentowego. Organ rentowy zgodnie z wnioskiem apelacji przedstawił szczegółowe rozliczenie należności, a mimo to płatnik nie był w stanie określić w jakim zakresie wyegzekwowane kwoty zostały błędnie zarachowane. Ostatecznie skarżący poprzestał na konstatacji, że wyliczenia są prawidłowe i jego sprzeciw wzbudziła jedynie długotrwałość postępowania oraz fakt, że tego rodzaju rozliczenia nie przedstawiono w decyzji.
Należy stanowczo podkreślić, że to skarżący jest podmiotem gospodarczym prowadzącym profesjonalnie działalność gospodarczą i powinien mieć wiedzę oraz świadomość w zakresie obowiązujący przepisów prawa, w szczególności tych dotyczących zobowiązań publicznoprawnych. Jakkolwiek skarżący powinien taką wiedzą dysponować, to sąd przypomina, że zgodnie z przepisamiustawy o systemie ubezpieczeń społecznychart. 17 ust. 1Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa wart. 16 ust. 1-3, 5, 6 i 9-12, obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.Natomiast zaniechanie tych obowiązków wiąże się z sankcją zart. 23. 1.Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych wustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa(Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).Sąd apelacyjny nadto wskazuje, że zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy systemowej: 1.Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. 2. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych.Jak wynika z ustępu 2. przywołanego przepisu sąd apelacyjny nie miał zatem obowiązku szczegółowego rozliczenia zapisów decyzji co do sposobu zarachowania egzekwowanych należność, gdyż w sytuacji istnienia wydruków komputerowych z konta płatnika, ciężar dowodu przechodził na płatnika. Sąd prowadził jednak w tym kierunku postępowanie wobec zdecydowanego przekonania płatnika co do błędu rozliczeń. Wynik tego postępowania pozwolił jednak na stanowczy wniosek, że to zaniedbania płatnika i świadome zadłużanie się, i to już od momentu rozpoczęcia zaległości są przyczyną tak wysokiego zobowiązania, nie zaś błędne rozliczenia organu rentowego. Konsekwencje zaniedbania płatnika z zakresie rozliczania zobowiązań publicznoprawnych obciążają tylko płatnika i nie ma żadnych podstaw prawnych, czy faktycznych by niesolidny przedsiębiorca czerpał z takiej sytuacji korzyści. W zaistniałej sytuacji faktycznej, gdy to płatnik świadomie doprowadził do chaosu księgowego w zakresie rozliczeń publicznych, wnioskowanie o biegłego księgowego na koszt Skarbu Państwa było kuriozalne, zatem słusznie wniosek został oddalony przez sąd okręgowy, jak też nie mógł zostać uwzględniony przez sąd apelacyjny.
Mając na uwadze ustalenia sprawy i przedstawioną argumentację sąd apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w punkcie I zmienił zaskarżony wyrok dokonując nieznacznej korekty rozliczonych składek, zaś na podstawieart. 385 k.p.c.w punkcie II oddalił apelację w pozostałym zakresie. O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.i zasądzono od płatnika jako przegrywającego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.kwotę 5400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego przed sądem drugiej instancji, mając na uwadze wysokość stawek określoną na podstawie§ 5w zw. z§ 6 pkt 7 i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity w Dz. U z 2013r., poz. 461).