Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 192/14
Data wyroku: 2014-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Arkadiusz Łata, Kazimierz Cieślikowski, Andrzej Ziębiński
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Dokumentom
Podstawa prawna: art. 276 kk

Sygnatura akt VI Ka 192/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia30 maja 2014r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Andrzej Ziębiński (spr.)
Sędziowie SSO Kazimierz Cieślikowski
SSO Arkadiusz Łata
Protokolant Marzena Mocek
przy udziale Andrzeja Zięby
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r.
sprawyK. L. (1)ur. (...)wG.,
synaJ.iD.
oskarżonego zart. 278§5 kkiart. 275§1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11§2 kk,art. 278§1 kkiart. 276 kkw zw. zart. 11§2 kk,art. 278§1 kkw zw. zart 12 kk,art. 278§1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 15 października 2013 r. sygnatura akt IX K 1353/10
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 435 kpk,art. 440 kpk,art. 104 § 1 kpw,art. 624 § 1 kpk
1. uchyla zaskarżony wyrok wobecK. L. (1)w punktach 4, 5 i 11 w części odnoszącej się do naprawienia szkody na rzeczE. H.oraz wobec nie wnoszącego apelacjiP. K. (1)w punktach 6, 9 i 10 w części odnoszącej się do oskarżonegoP. K. (1)oraz:
- na mocyart. 5 § 1 pkt 4 kpww zw. zart. 45 § 1kw umarza postępowanie wobec oskarżonegoK. L. (1)o czyn zarzucany wpunkcie IVprzyjmując, że stanowi on dwa wykroczenia zart. 119 § 1kw i w tej części na mocyart. 118 § 2 kpwkosztami postępowania obciąża Skarb Państwa;
- na mocyart. 5 § 1 pkt 4 kpww zw. zart. 45 § 1kw umarza postępowanie wobec oskarżonegoK. L. (1)o czyn zarzucany wpunkcie Vprzyjmując, że stanowi on wykroczenie zart. 119 § 1kw i w tej części na mocyart. 118 § 2 kpwkosztami postępowania obciąża Skarb Państwa;
- na mocyart. 5 § 1 pkt 4 kpww zw. zart. 45 § 1kw umarza postępowanie wobec oskarżonegoP. K. (1)o czyn zarzucany wpunkcie VIprzyjmując, że stanowi on wykroczenie zart. 122 § 1kw i w tej części na mocyart. 118 § 2 kpwkosztami postępowania obciąża Skarb Państwa;
2. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 3 oraz 11 w części odnoszącej się do naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonychM. P.,J. Z.,P. W.i sprawę oskarżonegoK. L. (1)o czyny zarzucane mu w punktach II i III przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania;
3. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
- przyjmuje, iż czyn opisany w punkcie 2 obejmował także zabór w celu przywłaszczenia portfelaT. J.;
- uchyla rozstrzygnięcie z punktu 7;
- uchyla rozstrzygnięcie z punktu 8 i na mocyart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wpunkcie 1zaskarżonego wyroku kary pozbawienia wolności oskarżonemuK. L. (1)warunkowo zawiesza na okres 2 (dwóch) lat próby;
- uchyla rozstrzygnięcie z punktu 10 w części odnoszącej się do oskarżonegoK. L. (1);
- obniża kwotę wydatków, którymi obciążono oskarżonegoK. L. (1)w punkcie 12 do kwoty 60 (sześćdziesiąt) złotych;
4. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
5. zwalnia oskarżonegoK. L. (1)od ponoszenia kosztów za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa.
Sygn. akt. VI Ka 192/14

UZASADNIENIE
Od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 15 października 2013 r. apelację wniósł prokurator, zaskarżając wyrok w zakresie dotyczącym oskarżonegoK. L. (1)na jego niekorzyść, zarzucając:

1
obrazę przepisu postępowania -art. 413 § 1 pkt 5 k.p.k.w zw. zart. 414 § 1 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na braku stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania wobecK. L. (1)oskarżonego o kradzież portfela w dniu 18.10.2006 r. wG.na szkodęT. J., tj. o wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., wobec przedawnienia orzekania;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, żeK. L. (1)popełniając przestępstwa zarzucane mu w punktach II i III aktu oskarżenia działał w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, co skutkowało przyjęciem przez sąd w części dyspozytywnej wyroku, że czynów II i III dopuścił się w warunkachart. 12 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie wskazuje, by wymieniony działał z góry powziętym zamiarem, a zasadność wniosków dokonana w powyższym zakresie przez sąd nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania;

3
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym przyjęciu, że tożsamość kwalifikacji prawnej czynów popełnionych przezK. L. (1)w punkcie II i III aktu oskarżenia jest wystarczająca do uznania, że czynów tych dopuścił się w podobny sposób w rozumieniuart. 91 § 1 k.k., podczas gdy sposób działania oskarżonego w obu czynach był odmienny, a zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych w tym zakresie przez sąd nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania.

Stawiając powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie wyroku wobecK. L. (1)i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż prokurator swoje zarzuty skierował wyłącznie przeciwko rozstrzygnięciom zawartym w punktach 2 i 3 zaskarżonego wyroku, a zatem apelacja nie wskazuje precyzyjnie zakresu zaskarżenia, jak też jest niespójna - wniosek o uchylenie wyroku w całości w stosunku do oskarżonegoK. L. (1)nie koresponduje z treścią zarzutów, nie odnoszących się w ogóle do części przypisanych mu czynów. Nadto apelacja nie zawiera zarzutów, których postawienie - wobec zmiany prawa materialnego pomiędzy zapadnięciem wyroku i sporządzeniem apelacji - jawiło się jako konieczne, jak też nie zawiera zarzutów wskazujących na szereg uchybień, którymi zaskarżony wyrok jest obarczony.
Mając na uwadze wagę tych uchybień, mających charakter bezwzględny, sąd odwoławczy rozpoznał sprawę poza granicami zaskarżenia, tak przedmiotowymi, jak i podmiotowymi.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż na skutek nowelizacjikodeksu wykroczeń, dokonanej ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 25 października 2013 r., poz. 1247) i obowiązującej od dnia 9 listopada 2013 r., kradzież rzeczy ruchomej, której wartość nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., natomiast umyślne paserstwo w stosunku do mienia, którego wartość nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia stanowi wykroczenie z art. 122 § 1 k.w. Stosownie do treściart. 2 § 1k.w. orazart. 4 § 1 k.k.jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia czynu, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.
Mając na względzie powyższe uwagi, czyny przypisane oskarżonemuK. L. (1)w punktach 4 i 5 oraz oskarżonemuP. K. (1)w punkcie 6 zaskarżonego wyroku należy obecnie oceniać jako wyczerpujące znamiona wykroczeń, a nie przestępstw.
W punkcie 4 oskarżonemuK. L.przypisano popełnienie przestępstwa zart. 278 § 1 k.k.polegającego na kradzieży roweru o wartości powyżej 250 zł i przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.polegającego na umyślnym paserstwie, którego przedmiotem był rower o wartości powyżej 250 zł (budzące poważne zastrzeżenia uznanie, że oba te zachowania stanowiły jedno przestępstwo w rozumieniuart. 11 § 1 k.k., nie zostało zaskarżone przez prokuratora). Wpunkcie 5oskarżonemuK. L.przypisano popełnienie kradzieży mienia o wartości 400 zł. W punkcie 6 oskarżonemuP. K.przypisano popełnienia przestępstwa zart. 291 § 1 k.k., polegającego na umyślnym paserstwie, którego przedmiotem był rower o wartości powyżej 250 zł. Jak wyżej wskazano, kradzież i paserstwo mienia o wartości nieprzekraczającej ¼ minimalnego wynagrodzenia (czyli od 9 listopada 2013 r. kwoty 400 zł, a od 1 stycznia 2014 r. kwoty 420 zł), stanowi wykroczenie odpowiednio zart. 119 § 1k.w. lub zart. 122 § 1k.w. W żadnym z opisanych czynów wartość przedmiotu przestępstwa nie przekroczyła tej granicy (tak bowiem należy również traktować przyjęcie, że wartość wynosiła powyżej 250 zł, co wobec niezaskarżenia tego rozstrzygnięcia na niekorzyść uniemożliwia ustalenie, że wartość ta przekraczała graniczną kwotę 420 zł). Powyższych okoliczności nie dostrzegł autor apelacji, mimo że została sporządzona w dniu 15 stycznia 2014 r.
Dlatego sąd odwoławczy, działając z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, wobec stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej uchylił zaskarżony wyrok wobecK. L. (1)w zakresie obejmującym rozstrzygnięcia z punktu 4 i 5 (oraz 11 w części odnoszącej się do naprawienia szkody na rzeczE. H.- pokrzywdzonej czynem przypisanym w punkcie 5). Nadto - zgodnie z dyspozycjąart. 435 k.p.k.- uchylił wyrok wobec niewnoszącego apelacji współoskarżonegoP. K. (1)w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie z punktu 6 (oraz w konsekwencji z punktu 9 i 10 w części odnoszącej się do tego oskarżonego). Te same bowiem względy, dla których uchylono wyrok wobecK. L., przemawiały za uchyleniem wyroku wobec współoskarżonego P.K.. Należy tu podkreślić, iż czyny przypisane oskarżonemuP. K.(w punkcie 6) iK. L.(w punkcie 4) dotyczyły tej samej rzeczy – roweru górskiego koloru białego o wartości nieprzekraczającej 420 zł.
Wobec uchylenia wyroku w opisanym wyżej zakresie, sąd odwoławczy na mocyart. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.w zw. zart. 45 § 1k.w. umorzył wobec przedawnienia postępowanie wobecK. L.o czyn zarzucany mu w punkcie IV, przyjmując, że stanowi on dwa wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., o czyn zarzucany w punkcie V, przyjmując, że stanowi on wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., a wobec P.K.o czyn zarzucany mu wpunkcie VI, przyjmując, że stanowi on wykroczenie zart. 122 § 1k.w. Na mocy zaśart. 118 § 2 k.p.w.kosztami postępowania w tej części obciążył Skarb Państwa.
Przechodząc do rozstrzygnięcia z punktu 3 zaskarżonego wyroku, którego treść stała się przedmiotem zarzutów z punktów 2 i 3 apelacji, należy zauważyć, iż istotnie zostało ono sformułowane w sposób daleki od wymaganej od wyroków precyzji. Jego lektura rodzi wątpliwości co do zakresu zastosowaniaart. 12 k.k.iart. 91 § 1 k.k., a dopiero stosowny passus pisemnego uzasadnienia wyroku wyjaśnia sens rozstrzygnięcia. Dlatego nie powinno dziwić, iż autor apelacji uznał, iż sąd przyjął jednocześnie, iż czyny z punktów II i III stanowią przestępstwo ciągłe i ciąg przestępstw. Jest oczywiste, iż sąd I instancji winien w sposób jasny i precyzyjny formułować swe rozstrzygnięcia.
Omawiane rozstrzygniecie obciążone jest także innymi uchybieniami, stwierdzonymi przez sąd odwoławczy z urzędu.
Po pierwsze, wartość skradzionego mienia w wypadku czynu z punktu III wyniosła 290 zł, a zatem nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia.
Po drugie, opis czynów zarzucanych wpunktach II i IIInie zawiera wszystkich znamion typu czynu zabronionego zart. 276 k.k., mimo że przepis ten został ujęty w ich kwalifikacji prawnej. W opisie obu tych czynów wskazano, że oskarżony zabrał w celu przywłaszczenia rzeczy ruchome i dokumenty pokrzywdzonych. Sąd przypisał oskarżonemu popełnienie tych czynów, nie dokonując korekty w zakresie znamion wskazanych wart. 276 k.k.(mimo że uczynił to w stosunku do czynu przypisanego wpunkcie 1).
Prokurator sporządzający akt oskarżenia, a za nim sąd I instancji nie dostrzegli, iż przepisem penalizującym na grunciekodeksu karnegokradzież dokumentu nie jestart. 276, aleart. 275 § 1, jednak uznaje on za występek kradzież nie każdego dokumentu, ale jedynie takiego, który stwierdza tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe. Z pewnością nie są takim dokumentem te wskazane w opisie obu czynów. Z kolei zastosowany przez sądart. 276 k.k.uznaje za występek nie kradzież dokumentu, ale jego niszczenie, uszkodzenie, czynienie bezużytecznym, ukrycie lub usunięcie i to wtedy, gdy sprawca nie ma prawa wyłącznie rozporządzać dokumentem. Zapewne zasadne będzie przypisanie sprawcy kradzieży dokumentu innego niż określony wart. 275 k.k., występku zart. 276 k.k., o ile z kradzieżą będzie łączyła się któraś z czynności czasownikowych określonych wart. 276 k.k., np. ukrycie przez sprawcę dokumentu (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2012 r., III KK 45/12, LEX nr 1231572). Zaistnienie tej okoliczności, stanowiącej znamię czynu zabronionego, powinno być jednak stwierdzone w opisie czynu przypisanego, co nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Brak w opisie czynów wszystkich znamion ustawowych przestępstwa zart. 276 k.k.powoduje, że zachodzi rażąca niesprawiedliwość orzeczenia. W przedmiotowej sprawie, mimo że prokurator nie zarzucił naruszenia przepisuart. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.ani obrazy prawa materialnego, kwestia ta - jako mieszcząca się w ramachart. 440 k.p.k.w związku zart. 438 pkt 1 i 2 k.p.k.- została rozważona z urzędu poza granicami zaskarżenia i postawionych zarzutów. Na podstawieart. 440 k.p.k.niedopuszczalne jest reformatoryjne orzekanie w instancji odwoławczej na niekorzyść oskarżonego, pomimo wniesienia środka odwoławczego na jego niekorzyść. Stwierdzenie rażącej niesprawiedliwości wyroku dało podstawę do jego uchylenia w omawianym zakresie z mocy samej ustawy, niezależnie od podniesionych zarzutów. To z kolei otwiera w ponownym postępowaniu możliwość poczynienia niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń faktycznych i wydania surowszego orzeczenia w granicy, w jakiej nastąpiło przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Konsekwencją uchylenia rozstrzygnięcia z punktu 3 i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania było uchylenie rozstrzygnięcia z punktu 11 w części odnoszącej się do naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonychM. P.,J. Z.iP. W..
Kolejną konsekwencją było uchylenie rozstrzygnięć z punktu 7 i 8 (o karze łącznej orzeczonej wobec oskarżonegoK. L.i warunkowym zawieszeniu jej wykonania), ponieważ pozostały - po ingerencji sądu odwoławczego - do wykonania jedynie kary orzeczone oskarżonemuK. L.w punkcie 1. Wykonanie orzeczonej w tym punkcie kary pozbawienia wolności sąd odwoławczy warunkowo zawiesił oskarżonemu na krótszy niż określony w zaskarżonym wyroku, bo dwuletni okres próby. Miał bowiem na uwadze istotne zmniejszenie zakresu przypisanego oskarżonemu bezprawia. Z tego też względu uchylił rozstrzygnięcie z punktu 10 w części oddającej oskarżonego pod dozór kuratora. Oskarżony jest osobą niekaraną, a przypisanego mu przestępstwa dopuścił się ponad siedem lat temu. Nie zachodzi zatem potrzeba stosowania dozoru.
Odnosząc się do ostatniego, a podniesionego jako pierwszy zarzutu apelacji, należy zgodzić się ze skarżącym o tyle, iż faktycznie sąd I instancji pominął w opisie czynu, co do którego umorzył postępowanie w punkcie 2, iż polegał on na kradzieży nie tylko pieniędzy, ale także portfela pokrzywdzonegoT. J.. Niezrozumiałe jest jednak domaganie się także z tego powodu uchylenia wyroku. Nie jest też trafne stawianie zarzutu braku rozstrzygnięcia co do kradzieży portfela (sąd bowiem umorzył postępowanie co do czynu, w ramach którego zaboru tego przedmiotu dokonano, a nie wydaje się rozstrzygnięcia co do fragmentu czynu). W istocie mamy tu do czynienia z niepełnym opisem czynu, co do którego umorzono postępowanie. Brak ten sąd odwoławczy uzupełnił, przyjmując, iż czyn opisany w punkcie 2 obejmował też zabór w celu przywłaszczenia portfelaT. J..
Sąd odwoławczy zmienił także rozstrzygnięcie o wydatkach, którymi obciążono oskarżonemuK. L. (1), mając na uwadze, iż większość wydatków poniesionych zostało w związku z czynami, co do których sąd odwoławczy umorzył postępowanie i w tym zakresie kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. Kwotę wydatków obniżono do 60 zł (koszt danych o karalności i połowa ryczałtu za doręczenia).
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, zwalniając oskarżonego od ponoszenia kosztów procesu za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa.