Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 122/14
Data wyroku: 2014-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kołeczko-Wacławik, Marcin Rak, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Alimenty
Podstawa prawna: art. 138 kro w zw. z art. 135 kro

Sygn. akt III Ca 122/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko - Wacławik (spr.)
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
SR del. Marcin Rak
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaK. S.
przeciwkoJ. S.
o podwyższenie alimentów
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt III RC 657/12

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
zasądza od pozwanegoJ. S.na rzecz powodaK. S.alimenty w kwocie po 861 zł (osiemset sześćdziesiąt jeden złotych) miesięcznie płatne do dnia 10 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat za okres od 3 sierpnia 2012 roku do 30 września 2014 roku w miejsce alimentów w kwocie po 561 zł miesięcznie zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2010 roku w sprawie sygn. akt III Ca 404/10;

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zabrzu 179 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

4
nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego;

II
oddala apelację w pozostałej części;

III
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zabrzu 179 zł (sto siedemdziesiąt dziewięć złotych) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

IV
nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego na rzecz pozwanego.

SSR (del.) Marcin Rak SSO Teresa Kołeczko – Wacławik SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 122/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Zabrzu oddalił powództwoK. S.iM. S.przeciwkoJ. S.o podwyższenie alimentów z kwot po 564 zł miesięcznie do kwot po 861 zł miesięcznie, a także żądanie zasądzenia kwot po 1086,16 zł z tytułu waloryzacji zasądzonych alimentów oraz żądanie zasądzenia na rzecz powodaK. S.kwoty 2150 zł jako połowy wydatków związanych z leczeniem i rehabilitacją więzadła kolana uszkodzonego w wypadku podczas realizacji programu studiów.
Sąd I instancji ustalił, że wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010r Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie sygn. akt III Ca 404/10 zasądził alimenty po 564 zł na rzecz każdego z powodów. Uznał, że porównanie sytuacji stron z chwili orzekania w niniejszej sprawie z chwilą orzekania przez Sąd Okręgowy nie daje podstaw do zmiany obowiązku alimentacyjnego pozwanego w stosunku do powodów. Powodowie co prawda zakończyli naukę w liceum i rozpoczęli studia, ale ponieważ liczba godzin zajęć na studiach powodaK. S., który rozpoczął studia z opóźnieniem jest niewielka, a potrzeby powodów nieznacznie wzrosły, powinni dołożyć starań, by we własnym zakresie – podejmując pracę na podstawie umowy zlecenia czy w niepełnym wymiarze godzin, zapewnić sobie dodatkowe środki utrzymania.
Podniósł też sąd I instancji, że chociaż dochody pozwanego i jego żony nieznacznie wzrosły, to jednak zwiększone potrzeby nowej rodziny pozwanego, w tym dzieci z drugiego małżeństwa oraz wydatki jakie ponosi w związku ze schorzeniami kręgosłupa sprawiają, że wzrost dochodu pochłaniają bieżące zwiększone wydatki.
Wskazał, że właściwą drogą ustalenia wysokości alimentów jestart. 138 krow zw. zart. 135 § 1 kro, a żądanie sfinansowania części kosztów rehabilitacji jako niewykazane w sposób wiarygodny nie zasługiwało na uwzględnienie.
O kosztach procesu orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.
Apelację od wyroku wnieśli oboje powodowie. Apelacja powódkiM. S.została prawomocnie odrzucona jako spóźniona.
PowódK. S.zarzucił w apelacji sprzeczność ustaleń sądu z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, polegającą na przyjęciu, że pozwany nie jest w stanie płacić wyższych alimentów, nieznajomość pism procesowych składanych przez powodów oraz obrazęart. 138 i 158 kro.
W uzasadnieniu wskazał, że dochody pozwanego wbrew ustaleniom Sądu Rejonowego znacznie wzrosły umożliwiając pozwanemu łożenie wyższych alimentów, a konstatacja, iż powód winien sam zapewnić sobie pracą poza godzinami studiów, dodatkowe środki na utrzymanie, jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym, przepisamikodeksu rodzinnego i opiekuńczegoi orzecznictwem Sądu Najwyższego. Podniósł, że wbrew ustaleniom sądu I instancji jego potrzeby wzrosły co wykazywał złożonymi do akt sprawy dokumentami.
Przedstawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przekazanie jej do innego miasta z uwagi na możliwość nieobiektywnego przeprowadzenia postępowania przez sąd orzekający, zabezpieczenie powództwa poprzez zobowiązanie pozwanego do uiszczenia na rzecz powoda kwoty 712,50 zł.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Apelacja częściowo musiała odnieść skutek.
Wbrew bowiem ustaleniom Sądu Rejonowego dochód pozwanego z tytułu wynagrodzenia za pracę wzrósł w porównaniu z datą zasądzenia ostatnich alimentów odpowiednio z kwoty 3866 zł netto w 2009r. do 7763,50 zł netto w 2012r., do kwoty 9483,70 zł. w 2013r. i do kwoty 8291,60 zł w 2014r. Ustalenia w tym przedmiocie poczynione zostały przez sąd odwoławczy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu apelacyjnym w oparciu o przepisart. 382 k.p.c.( informacje o wysokości wynagrodzenia pozwanego k. 308-309). W tej sytuacji nie sposób podzielić oceny, iż wzrost wynagrodzenia pozwanego od czasu zasądzenia ostatnich alimentów był nieznaczny i uniemożliwiał podwyższenie alimentów.
Nietrafna też jest ocena, że potrzeby powoda tylko nieznacznie wrosły. Sam fakt, że podjął studia i studiował w systemie dziennym pociąga za sobą wzrost kosztów utrzymania. Wzrost ten, z uwagi na charakter studiów na Akademii Wychowania Fizycznego wynika z konieczności zakupu m.in. sportowej odzieży i obuwia, kosztów dojazdów, odpowiedniego wyżywienia, diety. Na wzrost ten wskazuje także najogólniej ujmując, wzrost kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w którym powód funkcjonuje. W tych okolicznościach określony przez powoda koszt utrzymania na poziomie około 1650 zł. miesięcznie uznać należało za uzasadniony.
Wynagrodzenie matki powoda w okresie od lipca 2012r. do czerwca 2014r. kształtowało się na poziomie 3154,70 zł. bez wypłat z funduszu socjalnego i było wyższe od ustalonego w dacie orzekania o poprzednich alimentach ( 2300 zł miesięcznie k. 245 akt III RC 103/09 SR w Zabrzu) o ponad 850 zł. miesięcznie ( zaświadczenie o wysokości wynagrodzeniaB. S.k. 305 akt).
Ponieważ dynamika wzrostu dochodów pozwanego była wyższa niż w przypadku matki powoda i z pewnością pozwalała mu na zabezpieczenie również wyższych własnych potrzeb, potrzeb dzieci z drugiego małżeństwa i potrzeb nowej rodziny, to on właśnie winien w wyższym stopniu partycypować w kosztach utrzymania powoda. W ocenie Sądu Okręgowego, bez narażania swej drugiej rodziny na niemożność zaspokojenia jej usprawiedliwionych potrzeb, był w stanie łożyć na rzecz swego syna z pierwszego małżeństwaK. S.alimenty w żądanej przez niego wysokości, nawet po przejściu na emeryturę, w okresie od 3 sierpnia 2012r. do 30 września 2014r., przy uwzględnieniu wypłaty z tytułu należnej mu odprawy.
Z uwagi na treść informacji udzielonej przez Dziekanat Wydziału(...)Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego wK.z 8 lipca 2014r. ( informacja k. 314 akt) oraz treść zeznań powodaK. S.złożonych na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 grudnia 2014r., ograniczających się do stwierdzenia, iż wszystko znajduje się w aktach sprawy, zasadnym było podwyższenie alimentów na rzecz powoda za okres do 30 września 2014r. jako daty planowanego terminu ukończenia studiów wskazanej w informacji Akademii Wychowania Fizycznego wK.z 8 lipca 2014r. Powód bowiem nie wykazał ( nie udowodnił), by kontynuował studia.
Przedmiotem postępowania dowodowego sądu są dowody, na podstawie których ustalane są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.). Dowodami są dokumenty urzędowe i prywatne, zeznania świadków, opinie biegłych, dowód z oględzin, przesłuchanie stron i inne środki dowodowe np. dowody z nagrań, planów, badanie krwi (art. 244 – 309 k.p.c.). W tych okolicznościach, skoro pozwany zeznał na rozprawie apelacyjnej, że wedle jego wiedzy, syn ukończył studia, a data ich planowanego ukończenia wynikała z powołanego wyżej zaświadczenia Akademii znajdującego się w aktach sprawy, na które to akta w czasie zeznań powód się powoływał, jego oświadczenie złożone ma rozprawie apelacyjnej o kontynuowaniu studiów, nie będące dowodem uzyskanym w czasie przesłuchania stron, nie mogło stać się podstawą czynienia ustaleń faktycznych przez sąd odwoławczy. Niezależnie od powyższego trzeba mieć na uwadze, iż sytuacja w zakresie możliwości zarobkowych pozwanego po przejściu na emeryturę zmieniła się, ponieważ wysokość jego emerytury po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 4193,61 zł. ( decyzja k. 291 akt). Po wyczerpaniu środków z odprawy, po dniu 30 września 2014r. ocena możliwości zarobkowych pozwanego musi uwzględniać tę zmianę.
Trafne natomiast jest orzeczenie Sądu Rejonowego w zakresie żądania waloryzacji alimentów i żądania zapłaty z tytułu kosztów rehabilitacji.
Podstawą zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego jest ustalana na podstawieart. 138 krozmiana stosunków w zakresie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz w zakresie możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (art. 135§1 kro). Regulacja ta jako szczególna w zakresie kształtowania obowiązku alimentacyjnego, wyłącza stosowanie zasad wynikających zart. 3581§ 3 k.c.Stąd oddalenie powództwa w tym zakresie było zasadne.
Co do żądania zapłaty z tytułu kosztów rehabilitacji, nie wykazał powód, by w tym zakresie pozostały jeszcze jakiejś niezaspokojone jego potrzeby, które mogły by być pokryte w ramach obowiązku alimentacyjnego pozwanego. Z twierdzeń pozwu wynika, że zgłoszone w tym zakresie żądanie ma charakter żądania regresowego ( zwrotnego). Jest więc roszczeniem cywilnoprawnym dochodzonym na podstawieart. 140 § 1 kro. Z roszczeniem takim powód jako uprawniony do alimentów nie mógł wystąpić, gdyż regulacja wyżej powołana nie przyznaje mu legitymacji czynnej do wystąpienia z takim żądaniem. Z tego względu żądanie to zasadnie zostało oddalone.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w oparciu o przepisart. 138w zw. zart. 135 § 1 kroiart. 140 § 1 kro. W pozostałym zakresie apelacja został oddalona na podstawieart. 385 k.p.c.
Ponieważ żądanie powoda, zwolnionego od kosztów sądowych na podstawieart. 96 ust 1 pkt 2 ustawy z 28.7.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychw zakresie alimentów zostało częściowo uwzględnione, w tym zakresie kosztami sądowymi w I i II instancji obciążył sąd odwoławczy pozwanego na podstawie art. 113 ust 1 powyższej ustawy w zw. zart. 22 k.p.c.w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 oraz art. 13 ustawy.
Zważając na charakter sprawy dotyczący stosunków rodzinnych, sąd odwoławczy na podstawieart. 102 k.p.c.nie obciążył powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego części kosztów procesu w zakresie przegranego powództwa i apelacji.
SSR del Marcin Rak SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Gabriela Sobczyk