Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1867/13
Data wyroku: 2014-07-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: SSO  Maciej Flinik
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 627 k.c.

Sygn. akt.

VI U 1867/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia

16 lipca 2014r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
na rozprawie w składzie:

Przewodniczący:

SSO Maciej Flinik

Protokolant:

st. sekr. sądowy Agnieszka Kozłowska

po rozpoznaniu w dniu

4 lipca 2014r.

wB.

odwołania

J. S.iE. S. (1)wspólników prawa cywilnego(...) Zakładu Handlu i Usług s.c.wB.przy udziale zainteresowanychT. N.,Z. N.,M. G.,A. G.,J. J. (1),F. B.,R. B.,
D. D.,W. K.,A. Ż.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.

z dnia

9 kwietnia 2013 r.

Nr

(...)
- (...), nr(...),

(...)- (...), nr(...),
(...)- (...), nr(...),
(...)- (...), nr(...),
(...)- (...), nr(...)
(...)- (...), nr(...)
(...)- (...), nr(...)

(...)
- (...), nr(...)
(...)
- (...), nr(...)
(...)
- (...), nr(...)

w sprawie

J. S.iE. S. (1)wspólników prawa cywilnego(...) Zakładu Handlu i Usług s.c.wB.

przeciwko:

Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.

o ubezpieczenie i składki

oddala odwołania

Sygn. akt VI U 1867/13

UZASADNIENIE
Odwołujący się - wspólnicyspółki cywilnej Zakład Handlu i Usług (...)s.c. wB.J.iE. S. (2)wnieśli odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z dnia 9 kwietnia 2014 r. , którą stwierdzono, iż :
-T. N.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów zlecenia nazwanych „ umowami o dzieło „ u płatnika składek –wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 1 sierpnia 2009r. do 20 sierpnia 2009 r. , od 24 sierpnia 2009 r. do 30 października 2009r., od 2 listopada 2009 r. do 23 grudnia 2009 r. , od 1 marca 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. , od 4 maja 2010 r. do 11 czerwca 2010r. W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym były bowiem wymiana hydrantów w budynku(...) S.A– 10 sztuk, demontaż aparatury kotłowej, wykonanie węzła co przyul. (...), roboty instalacyjno – montażowe , przyłącze c.o. , roboty instalacyjno – montażowe , przyłącze c.o.W., montaż instalacji c.o., c.w.u.S., wykonanie przyłącza gazowego dla Urzędu Morskiego , budowa kotłowni i węzła cieplnego dla Urzędu Morskiego, budowa kotłowni i węzła cieplnego dla Urzędu Morskiego wG.,
-Z. N.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów zlecenia nazwanych „ umowami o dzieło „ u płatnika składek – wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 2 stycznia 2009 r. do 31 stycznia 2009 r. , od 2 lutego 2009 r. do 27 lutego 2009 r., od 2 marca 2009 r. do 30 kwietnia 2009 r, od 4 maja 2009 r. do 26 maja 2009 r. , od 1 czerwca 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. , od 2 lipca 2009 r. do 30 września 2009 r. , od 3 marca 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r. , od 4 maja 2010 r. do 30 lipca 2010 r. , od 2 sierpnia 2010 r. do 29 października 2010 r. , od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym było wykonanie izolacji termicznej, wykonanie wykopów pod budowę przyłącza c.o. przyul. (...), konserwacja i przegląd węzłów cieplnych oraz instalacja c.o. i z.w.u., czyszczenie kotłów(...), roboty ziemne przyul. (...), montaż instalacji c.o. przyul. (...), demontaż armatury kotłowej, wykonanie przyłącza c.o. przyul. (...), usuwanie awarii w węzłach c.o. zgodnie z umowami, budowa węzła cieplnego przyul. (...), montaż instalacji c.o. i wod - kan w świetlicyO., kontrola węzłów c.o., wykonanie izolacji ciepłoochronnej w kotłowni gazowej wS.przyul. (...), demontaż i montaż izolacji grzewczej w budynku przyul. (...)wB., montaż wodociągu wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.,
-M. G.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek – wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 3 października 2011 r. do 7 października 2011 r. W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umowy o dzieło zawartej z zainteresowanym było bowiem wykonanie przyłącza c.o. wW.przyul. (...),
-A. G.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek – wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 10 sierpnia 2009 r. do 28 sierpnia 2009 r., od września 2009 r. do 30 września 2009 r., od 1 października 2009 r. do 28 października 2009 r. , od 10 listopada 2009 r. do 30 listopada 2009 r., od 1 grudnia 2009 r. do 31 grudnia 2009r., od 1 czerwca 2010 r. do 30 czerwca 2010 r., od 1 lipca 2010r. do 30 lipca 2010 r., od 2 sierpnia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r., od 1 września 2010 r. do 30 września 2010 r, od 1 października 2010 r. do 29 października 2010 r. , od 1 listopada 2010 r. do 30 listopada 2010 r. , od 1 grudnia 2010 r. do 30 grudnia 2010 r. , od 4 stycznia 2011 r. do 31 stycznia 2011 r. od 1 lutego 2011 r. do 28 lutego 2011 r, od 1 marca 2011 r. do 31 marca 2011 r. , od 6 kwietnia 2011 r. do 15 kwietnia 2011 r., od 18 kwietnia 2011 r. do 29 kwietnia 2011 r. , od 4 maja 2011 r. do 27 maja 2011 r. , od 6 czerwca 2011 r. do 27 czerwca 2011 r., od 18 lipca 2011 r. do 29 lipca 2011 r. , od 1 sierpnia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. , od 1 września 2011 r. do 30 września 2011 r. , od 3 października do 21 października 2011 r. oraz od 1 grudnia 2011 r. do 23 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym było bowiem wykonanie izolacji termicznej, wykonanie izolacji termicznejul. (...), roboty malarsko- budowlaneul. (...), roboty budowlaneul. (...), montaż instalacji wod – kan przyul. (...)wB., montaż instalacji c.o. i wod – kan przyul. (...)wB., wykonanie instalacji wentylacyjnej w pomieszczeniulakierni – (...), , drobne roboty – montaż rur c.o. , montaż zaworów i wymiana grzejników w Szpitalu MSWiA, montaż instalacji gazowej w haliT., usunięcie awarii przyłącza c.o. w J.W. S., roboty modernizacyjne stacji uzdatniania wody w ZOZ MSWiA wB., remont kotłowni węglowej w szpitalu MSWiA, wykonanie przyłącza c.o. do budynku mieszkalnego wW., prace remontowe w ZOZ MSWiA wB., wykonanie przyłącza wG., wykonanie przyłącza wR., wykonanie przyłącza centralnego ogrzewania wR., roboty końcowe przy przyłączu cieplnym wR., wykonanie wykopów pod przyłącze cieplne Dn 65 wB.przyul. (...), wykonanie instalacji c.o. oraz węzła cieplnego -B. B.,
-J. J. (1)jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów zlecenia nazwanych „ umowami o dzieło „ u płatnika składek – wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 1 listopada 2010 r. do 30 listopada 2010r i od 1 grudnia 2010 r. do 30 grudnia 2010 r. . W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym były bowiem roboty elektrycznie w węźle cieplnym w budynku Szpitala wŻ.oraz instalacji elektrycznej na korytach kablowych wT.,
-F. B.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek –Zakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 21 lipca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od 3 sierpnia 2009 r. do 22 sierpnia 2009 r. . W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umowy o dzieło zawartej z zainteresowanym było bowiem wykonanie zamocowań do rurociągu przyul. (...)i roboty instalacyjne c.o. ,
-K. B.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek – wZakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 2 lutego 2009 r. do 27 lutego 2009 r. . W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym było bowiem malowanie pomieszczeń biurowych i roboty budowlane - zamurowanie szachtów po wymianie pionów ciepłej i zimnej wody,
-D. D.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek –Zakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 1 września 2011 r. do 14 października 2011 r. . W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym było bowiem budowa przyłącza wR.,
-W. K.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek –Zakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 1 września 2009 r. do 16 września 2009 r. oraz od 2 listopada 2011 r. do 17 listopada 2011 r. W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym było bowiem wykonanie przyłącza wR.oraz wykonanie wykopów pod przyłącze cieplne Dn 65 przyul. (...)wB.,
-A. Ż.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „ umową o dzieło „ u płatnika składek –Zakładzie Handlu i Usług (...) s.c.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresach od 8 września 2010 r. do 29 października 2010 r., od 1 listopada 2010 r. do 30 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu odwołujący się podnosili, iż organ rentowy ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął zupełnie błędne wnioski. Przedmiotem umów o dzieło zawartych z zainteresowanym był bowiem montaż rur i grzejników c.o. – szpital MSWiA, roboty spawalnicze i instalacyjne w szpitalu MSWiAbudynek nr (...), montaż instalacji gazowej w haliT.wT..
W odniesieniu do wszystkich zainteresowanych strona powodowa wskazała, iż nie można w takim stanie rzeczy podzielić argumentacji organu rentowego , jakoby w łączących odwołującą i zainteresowanych umowach nie został przewidziany konkretny rezultat. Przedmiotem tych umów był bowiem konkretny rezultat , obiektywnie osiągalny. W ocenie skarżącego , przedmiot umów zawartych z zainteresowanymi mógł być poddany sprawdzianowi na istnienie wad. Organ rentowy nie próbował jednak tej kwestii wyjaśnić. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji , pozwany wywiódł swoje wnioski li tylko na podstawie tego, iż zainteresowani wykonywali w oparciu o umowy o dzieło te same czynności , które inni pracownicy spółki cywilnej wykonywali na podstawie umów o pracę. Tymczasem w obowiązującym stanie prawnym praca może być świadczona w oparciu o różne stosunku prawne . Wybór odpowiedniej formy prawnej w jakiej świadczona będzie praca, należy do stron.
W odpowiedzi na odwołania pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż w okresie wykonywania umów zlecenia w/w- ni zainteresowani nie posiadali innych tytułów ubezpieczenia , czynności wykonywane przez nich w ramach umów o dzieło nie różniły się od tych, które wykonywały osoby zatrudnione w spółce cywilnej na podstawie umów o pracę . Pozwany argumentował, iż z treści zawartych przezspółkę cywilną (...)z zainteresowanymi umów o dzieło wynika, iż nie został w nich konkretny, indywidualny rezultat, więc nie spełniały warunków określonych wart. 627 kodeksu cywilnego. Zdaniem pozwanego strony określiły umowy jako umowy o dzieło w celu uniknięcia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne . Zgodnie zaś z treściąart. 58 kodeksu cywilnegoczynność prawna mająca na celu obejście ustawy jest nieważna . Nieważną jest również czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego Konsekwencją powyższego jest obowiązek zgłoszenia przez płatnika składek –Zakład Handlu i Usług (...) spółka cywilnazainteresowanych z tytułu wykonywania umów zlecenia do ubezpieczeń emerytalnego, rentowego , wypadkowego oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył następuje :
Spółka cywilna Zakład Handlu i Usług (...)wB.-J.iE. S. (1)prowadzi działalność w branży budowlanej ( ciepłowniczej, elektrycznej, gazowej , wodnokanalizacyjnej ) . Zajmuje się wykonywaniem prac związanych z budową ( instalowaniem , montażem, wymianą ) sieci centralnego ogrzewania, gazowych, wodnokanalizacyjnych , wentylacji , pracami elektrycznymi, a także konserwacją i obsługą węzłów cieplnych . Kontrakty ( zlecenia ) pozyskuje startując w organizowanych przez różnego rodzaju podmioty ( instytucje ) przetargach. W ramach wygranych przetargów na wykonanie prac odwołująca się spółka realizowała między innymi duże inwestycje obejmujące wykonanie przyłączy wR., wG., obejmujące wykonanie całej instalacji gazowej wzakładach (...)wT., kompleksowe wykonanie centralnego ogrzewania w Szpitalu MSWiA, wykonanie przyłącza cieplnego przyul. (...)wB., montażu izolacji grzewczej w budynku przyul. (...)wB., montaż wodociągu wWojewódzkim Szpitalu (...)wK.. W przypadku spiętrzenia się prac na skutek wygrania przez spółkę większej ilości przetargów lub przetargów dotyczących dużych inwestycji, konieczne staje się dodatkowe zatrudnianie pracowników. Ze względów ekonomicznych ( brak pewności co do poziomu zapotrzebowania na pracowników , ewentualne przestoje w przypadku braku wystarczającego frontu robót ) spółka utrzymuje jedynie ograniczony ilościowo zespół pracowniczy tj. w granicach 10 - 13 pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę ), a w razie potrzeby zatrudnia dodatkowych fachowców. Na wszystkich realizowanych przez spółkę ( jako wykonawcę , czy podwykonawcę ) budowach kierowanie pracami ciepłowniczymi oraz nadzór nad nimi należał do kierowników budów i inspektorów nadzoru z firm zewnętrznych ( występujących z ramienia wykonawcy lub inwestora ) . Prace te były realizowane w oparciu o dostarczonąfirmie (...)jako wykonawcy ( czy podwykonawcy ) dokumentację projektową . Zainteresowani wykonywali różnego rodzaju prace z branży budowlanej ( monterskie w zakresie wod – kan i c.o., sieci gazowych i wentylacji, elektryczne, układanie kostki, wykonywanie wykopów ). Zwykle ze stronyspółki (...)daną inwestycję obsługiwało kilka grup fachowców określonych specjalności . Przykładowo w ramach wymiany instalacji gazowej wzakładach (...)wT.zaangażowani byli zatrudnieni przed odwołującą się spółkę fachowcy z trzech branż - oprócz spawaczy oraz monterów instalacji gazowej , również elektrycy ( łącznie do 8 osób ) . Wśród nich był zainteresowanyJ. J. (1), który układał kable elektryczne. Wykonywane przezeń prace musiały być koordynowane z pracami monterów. Termin wykonania zadania przezspółkę (...)był określony dla całej realizowanej inwestycji. Prace w / w- nego w szpitalu wŻ.koordynował kierownikR., który zajmował się instalacją centrali. ZainteresowanyA. G.w ramach łączących go zJ.umów o dzieło wykonywał cały szereg zupełnie różnych rodzajów robót ( malarskie, monterskie , izolacyjne, układanie kostki ) , na różnych budowach przez okres kilku lat. ZainteresowanyK. B.wykonywał prace malarskie oraz kładł gładzie w pomieszczeniach biurowych.F. B.wykonywał tzw. zawiesia pod rurociąg. Potwierdzeniem wykonania prac przez zainteresowanych było przedłożenie rachunku , po którego zatwierdzeniu wypłacane im było należne wynagrodzenie. Protokoły wykonanych prac sporządzano dopiero po ich całościowym zakończeniu przez spółkę . Protokół był przedkładany kontrahentowispółki (...). Wynagrodzenie zatrudnianych osób było kalkulowane przez odwołującą się spółkę wg przyjętych jeszcze w fazie przystępowania do przetargu roboczo – godzin.
/ dowód : umowy o dzieło k. 45 , e – protokół k.79 v, 99 akt sprawy /
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił częściowo w oparciu o zeznania zainteresowanych oraz odwołującego się, a także na podstawie zeznań świadków. Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom odwołującego się dotyczącym przyczyn , dla jakich kilku z zainteresowanych było angażowanych w prace na rzecz spółki na podstawie kolejnych , dzielonych parodniowymi przerwami umów o dzieło. Tłumaczenia, iż powodem takiego stanu rzeczy było „ potraktowanie tych osób jak znajomych „, względy rodzinne ( „ konieczność opiekowania się jednego z zainteresowanych osobą bliską „ czy „ kolejne wygrywanie przetargów „ ) są niewiarygodne. Odwołujący zatrudniając poszczególne osoby znał z określonym wyprzedzeniem terminy konkretnych prac , jakie spółka ma do wykonania , w rezultacie miał pełną świadomość zakresu planowanych robót . Wiedział zatem, przynajmniej w przybliżeniu jak długie zatrudnienie jest w stanie danemu pracownikowi zaoferować. Parodniowe przerwy pomiędzy poszczególnymi pracami tworzyć miały fikcję rzekomego bieżącego zlecania zainteresowanym poszczególnych prac, co miałoby uwiarygodniać zawarte umowy o dzieło, gdy tymczasem w istocie zainteresowani w sposób ciągły świadczyli usługi na jego rzecz spółki ( w sposób już nie tylko zbliżony do umowy zlecenia , ale charakterystyczny dla umowy o pracę, w ramach której pracownicy budowlani wykonują kolejne prace na kolejnych budowach na które wysyła ich pracodawca ).
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem zdaniem Sądu Okręgowego zawierane pomiędzy stronami umowy nazwane „ umowami o dzieło „ w istocie takimi nie były. W rzeczywistości zainteresowani każdorazowo ( w przypadku wszystkich przekwalifikowanych przez organ rentowy umów cywilnoprawnych ) realizowali umowy starannego działania jaką jest umowa o świadczenie usług podobnych do zlecenia. Na wstępie wszelkich rozważań co do kwalifikacji prawnej łączących odwołujących z zainteresowanym umów o dzieło należy wskazać, iż w doktrynie i judykaturze dzieło ( w rozumieniuart. 627 kodeksu cywilnego) określane jest jako rezultat pracy fizycznej lub umysłowej, materialny lub ucieleśniony materialnie, mający cechy pozwalające uznać go za przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2003 r., II CKN 269/01, OSNC 2004, Nr 9, poz. 142 i z dnia 5 marca 2004 r., I CK 329/03, niepubl.). Wykonanie dzieła najczęściej przybiera więc postać wytworzenia rzeczy lub dokonania zmian w rzeczy już istniejącej czyli jej naprawienie, przerobienie lub uzupełnienie. Poza rezultatem materialnym dzieło może jednak powstać także w postaci niematerialnej, która może, lecz nie musi być ucieleśniona w jakimkolwiek przedmiocie materialnym, byle zostały utrwalone w postaci poddającej się ocenie ze względu na istnienie wad lub gdy można uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2012 r., II UK 125/12, niepubl., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 63). Można też spotkać pogląd, iż cechą dzieła jest to, że z chwilą ukończenia nabywa autonomiczną wartość w obrocie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 10 października 2012 r., III AUa 698/12) . W umowie o dzieło istotne jest osiągnięcie zindywidualizowanego rezultatu określonych prac. Tymczasem ( przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy ) żadna z umów o dzieło zawartych z zainteresowanymi przez powodową spółkę nigdy nie miała w istocie takowego charakteru. Nie można mówić o rezultacie pracy fizycznej lub umysłowej, materialnym lub ucieleśnionym materialnie, mającym cechy pozwalające uznać go za przedmiot świadczenia przyjmującego zamówienie przy czynnościach określanych tak ogólnikowo , szeroko ( przykładowo : wykonanie izolacji termicznej, wykonanie izolacji termicznejul. (...), roboty malarsko- Budowlaneul. (...), roboty budowlaneul. (...), montaż instalacji wod – kan przyul. (...)wB., montaż instalacji c.o. i wod – kan przyul. (...)wB., wykonanie instalacji wentylacyjnej w pomieszczeniulakierni – (...), , drobne roboty – montaż rur c.o. , montaż zaworów i wymiana grzejników w Szpitalu MSWiA, montaż instalacji gazowej w haliT., usunięcie awarii przyłącza c.o. w JW.S., roboty modernizacyjne stacji uzdatniania wody w ZOZ MSWiA wB., remont kotłowni węglowej w szpitalu MSWiA, wykonanie przyłącza c.o. do budynku mieszkalnego wW., prace remontowe w ZOZ MSWiA wB., wykonanie przyłącza wG., wykonanie przyłącza wR., wykonanie przyłącza centralnego ogrzewania wR., roboty końcowe przy przyłączu cieplnym wR., wykonanie wykopów pod przyłącze cieplne Dn 65 wB.przyul. (...), wykonanie instalacji c.o. oraz węzła cieplnego -B. B.,wykonanie przyłącza c.o. wW.przyul. (...), roboty elektrycznie w węźle cieplnym w budynku Szpitala wŻ.oraz instalacji elektrycznej na korytach kablowych wT.itd. ) jak to uczyniła odwołująca się spółka , co więcej w sytuacji , w której w żaden sposób nie wykazała ona , by czynności polegające na wykonywaniu przez zainteresowanych ( w ramach realizacji kontraktów uzyskanych w efekcie wygranych przez spółkę przetargów ) określonych prac kończyły się zindywidualizowanym rezultatem . Odwołujący się nie przedłożyli jakiejkolwiek ( choćby fragmentarycznej ) dokumentacji, która obrazowałaby efekt prac poszczególnych zainteresowanych np. wykonanie określonej części przyłącza, pomalowanie określonej ilości metrów kwadratowych w określonych pomieszczeniach, montaż określonej części instalacji c.o. itd. , tworzący pewną kompletną, wyodrębnioną ( stanowiącą swego rodzaju samodzielny „produkt w obrocie „ ) całość dającą się zweryfikować pod kątem istnienia ewentualnych wad . Powodowa spółka w żaden sposób nie oznaczyła w zawartych z zainteresowanymi umowach o dzieło wymogów wykonania powierzonych im prac. Oznaczyła je ogólnikowo wskazując rodzaj czynności ( np. wykonanie termoizolacji , wykonanie wykopów ) , bądź całościowo wpisując do przedmiotu umowy zadanie stojące nie przed zainteresowanymi, tylko przed powodową spółką jako stroną kontraktu ( np. budowa przyłącza, montaż instalacji c.o. itp ) . Odwołująca się spółka nie przedstawiła protokołów odbioru wykonania poszczególnych prac wykonanych przez konkretnych zainteresowanych, a samo stwierdzenie na rachunku, że prace odebrano ( czy wykonano ) , nie oznacza bynajmniej , iż doszło do stworzenia dzieła, potwierdza zaś jedynie wykonanie zleconych czynności. Odwołujący się nie byli w stanie przedłożyć takich dokumentów ( protokołów odbioru konkretnych wpisanych do umów o dzieło zawartych z zainteresowanymi prac ) z uwagi na specyfikę wykonywanych prac i stworzenie fikcji umów o dzieło. Wszystkie prace będące przedmiotem umów o dzieło łączących spółkę z zainteresowanymi miały charakter cząstkowych , stanowiąc jedynie pewną , najczęściej trudną do określenia część i to etapu, a nie całych prac ( jak przykładowo prace przy budowie przyłącza, czy prace spawalnicze w Szpitalu MSWiA ) były bowiem wykonywane w ramach realizacji znacznie większych , kompleksowych zadań ( inwestycji ) , stanowiących przedmiot kontraktów zawartych przez spółkę. Zadania te to w istocie realizowane w ramach kontraktów uzyskanych przez odwołującą się spółkę duże budowy czy też ich części ( głównie w zakresie prac elektrycznych , wodno – kanalizacyjnych, grzewczych i gazowych ) , przy realizacji którychspółka cywilna (...)musiała korzystać z wielu pracowników, różnych branży , w tym po kilku czy kilkunastu fachowców tej samej profesji ( np. monterów wod – kan ) , które dopiero składały się na swego rodzaju rezultat . Ale nie był to rezultat w znaczeniu odrębnych umów o dzieło zawieranych z poszczególnymi pracownikami , a efekt końcowy kompleksowych prac w postaci wywiązania się przez odwołujących z umów łączących ich z kontrahentami ( inwestorami czy wykonawcami ). Powyższe determinowało również sposób wykonywania prac przez samych zainteresowanych. Prace ich były świadczone w sposób powtarzalny, zespołowo ( w ramach realizacji inwestycji do których wykonania firma angażowała po kilkudziesięciu fachowców z kilku branż ) i były odbierane nie od poszczególnych osób tylko całościowo i nie przezspółkę (...)od zainteresowanych, a od tejże spółki przez jej kontrahenta ( zleceniodawcę ) . Dowodem na powyższe jest choćby fakt wielokrotnego powtarzania się w oznaczeniu umów o dzieło tych samych realizacji np. montażu c.o. w Szpitalu MSWiA, montażu wT., budowy przyłacza wR., czy wW.przyul. (...). Wydaje się oczywistym również dla laika, iż tego typu kompleksowych i poważnych inwestycji nie realizowała jedna , a wiele osób zatrudnionych przez odwołującą się spółkę , fachowców różnych branż, które musiały ze sobą w ramach realizacji takiego zadania ściśle współpracować . Nie były, bo nie mogły być to wydzielone, samodzielne, będące przedmiotem „ samodzielnego „ obrotu prace poszczególnych osób , które dałoby się wyizolować i poddać po kolei , oddzielnie sprawdzianowi na wady fizyczne. Takiemu sprawdzianowi poddawało się całe zadanie ( efekt końcowy pracy wielu osób) , z którego nie kto inny jak właśniespółka (...)sporządzała protokół, przedkładany następnie drugiej stronie umowy jako podstawa odbioru prac, w konsekwencji również jako podstawa wypłaty należnego spółce wynagrodzenia. Tak ogólnikowo określony przedmiot poszczególnych umów dzieło w przypadku zainteresowanych był zatem nieprzypadkowy. W tym kontekście należy także zauważyć, iż montaż grzejnika , kontrola węzłów , roboty elektryczne , malowanie pomieszczeń czy też wykonanie izolacji termicznej bez określenia jakichkolwiek parametrów ( ilości grzejników, sposobu montażu, określonej w metrach powierzchni do zaizolowania , pomalowania itd. ) nie może stanowić zindywidualizowanego rezultatu określonej pracy w rozumieniu umowy o dzieło , albowiem wymogi w takim przypadku są jedynie takie, aby przykładowo grzejnik ( grzejniki ) został zamontowany, pomieszczenie pomalowane, a instalacja elektryczna sprawna. Czynności tego rodzaju może wykonać każdy wykwalifikowany i doświadczony w tym zakresie monter wod - kan, elektryk czy malarz . Powodowa spółka nie oznaczyła wymogów montaży ( czego konkretnie domaga się od przyjmującego zamówienie , gdzie i co dokładnie ma być wykonane, w jaki sposób, przy użyciu jakiej technologii itd. ) , wymogów wykonania wykopów ( gdzie, na jakim odcinku, jakiej głębokości ) , wymogów prac spawalniczych ( ilości, miejsc w których mają zostać wykonane spawy ) itd. Powyższe nie dziwi, jeżeli się zważy na fakt, iż np. w przypadku prac wykonywanych przez zainteresowanych w szpitalu MSWIA obejmujących wymianę całej instalacji c.o. w budynku szpitala, w przypadku zadania realizowanego wT.wT.obejmującego wykonanie całej instalacji gazowej, czy wreszcie w przypadku budowy przyłącza wR.każdy z zainteresowanych realizował jakiś element zadania, ale bez jego zindywidualizowanego oznaczenia ( nie dający się wyodrębnić, czy wydzielić z całokształtu prac ). Prace zainteresowanych , jak podpowiada doświadczenie życiowe wykonywane być musiały często równolegle, musiały być skooperowane i skoordynowane czasowo oraz przestrzennie i dopiero łącznie skutkowały całościowym terminowym wywiązaniem się przez spółkę z zawartej z inwestorem czy wykonawcą umowy. Co więcej w przypadku zainteresowanychG.,N.czyN.poszczególne umowy były zawierane na przestrzeni kilku miesięcy , oddzielone jedynie parodniowymi przerwami, a ich różnorodność rodzajowa pozwala stwierdzić, iż równie dobrze mogłyby stanowić zapis ( ewidencję ) prac wykonanych przez pracownika budowalnego odnotowanych w jego karcie pracy odzwierciedlającej codzienne wykonywanie obowiązków na przestrzeni określonego wycinka czasu. Co więcej zainteresowanyW. K.zeznał, iż w ogóle nie miał żadnego odcinka prac powierzonego tylko raczej wykonywał obowiązki pomocnika innych fachowców. Powyższe utwierdza jedynie sąd w przekonaniu, iż w istocie zawarcie umowy o dzieło służyło wyłącznie uniknięciu przez spółkę kosztów pracowniczych, zaś faktyczne obowiązki zatrudnionych nie tylko, że nie miały charakteru umowy rezultatu ( polegały na wykonywaniu w niektórych przypadkach wielu następujących po sobie i różnych rodzajowo prac na zasadzie starannego działania ) , ale zdarzało się ,iż rzeczywiste obowiązki odbiegały nawet od tych wpisanych w umowach o dzieło. Zainteresowany na bieżąco wykonywali prace we wskazywanych miejscach ( na wskazanych budowach ) Tym samym można zasadnie wywodzić, iż w ramach zawartych umów o dzieło ( a zatem umów rezultatu ) zainteresowani mieli jedynie zarysowany ogólny obraz prac , jakie mają być wykonane , w istocie natomiast nie znali ich dokładnego zakresu , nie mówiąc już o sprecyzowaniu przedmiotu tych prac, czy też ich ostatecznego i oczekiwanego przez odwołującą się rezultatu . W tym miejscu warto przytoczyć tezę zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2013 r. II UK 157/13 ) , zgodnie z którą przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy. W niniejszej sprawie ów przedmiot nie został w sposób wystarczający zdefiniowany w zawartej z zainteresowanym umowie cywilnoprawnej . Ów końcowy efekt realizacji przez spółkę ( a nie przez zainteresowanych ) powierzonych im zadań ( choć spółka nie przedstawiła choćby fragmentu takiego dokumentu ) został następnie przekazany kontrahentowi. I to dopiero ten dokument, stanowiący finalny rezultat prac ( a nie zakończenie określonego etapu - prac cząstkowych ) wielu branż, wzajemnie skooperowanych i zapewne na bieżąco koordynowanych podlegać może ocenie na istnienie wad. Przy czym co należy podkreślić ewentualna odpowiedzialność za nieprawidłowości w tym zakresie obciążałaby przecież nie zainteresowanych – spawacza, montera czy elektryka ( albowiem trudno wyobrazić sobie w jaki sposób wobec braku protokołów odbioru prac wykonanych przez zainteresowanych spółka mogłaby ustalić moment czy miejsce, w którym taki pracownik wykonał zlecone mu prace nieprawidłowo ) , a właśniespółkę cywilną (...)jako kontrahenta ( wykonawcę prac ) . Tym samym prace wykonane przez zainteresowanych nie poddają się – wbrew twierdzeniom strony odwołującej się - kontroli na istnienie wad. Sprawdzian na istnienie wad fizycznych dzieła jest niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat ( tak w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku SN z 8 listopada 2013 r. ). Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie , albowiem prace których wykonanie zlecono zainteresowanemu stanowiły jedynie element szerszych prac, zakończonych protokołami odbioru prac wykonanych przez spółkę.
Należy zatem stwierdzić, iż powodowa spółka kreując w sposób sztuczny umowy o dzieło , podczas gdy prace były prowadzone w sposób powtarzalny, w zespołach pracowniczych ( jedna osoba nie była w stanie wykonać samodzielnie np. przyłącza ) na zasadzie starannego działania, bez znajomości konkretnego przedmiotu tych prac w momencie podpisywania umów i w ramach całkiem sporych realizacji poważnych inwestycji , obrała swoista metodę obniżenia kosztów swojej działalności ( choć nie wykluczone, iż części zatrudnianych osób , forma umowy o dzieło odpowiadała ) , unikając w ten sposób ( poprzez zawieranie szeregu nie kwalifikujących się na takowe - umów o dzieło ) płacenia kosztów pracowniczych czy choćby tych jakie zmuszona byłaby ponosić zawierając umowy zlecenia ( czyli koszty składek na ubezpieczenie społeczne ).
Akceptacja prezentowanego przez stronę powodową toku rozumowania prowadziłaby do absurdu, do umów o dzieło ( cząstkowych ) w rozumieniukodeksu cywilnegonależałoby bowiem w takiej sytuacji zaliczać pojedyncze czynności pracownika zatrudnionego przy taśmie polegające przykładowo na wielokrotnym, powtarzalnym , wykonywanym niemal automatycznie umieszczaniu kolejnych wypuszczanych z maszyny produktów w opakowaniach , czy też powtarzalny montaż kolejnych elementów w ramach montażu innych większych urządzeń ( np. montowanie silnika w kolejnych schodzących z taśmy pojazdach ) . Jest to oczywiście koncepcja nie do przyjęcia, albowiem wypaczałaby istotę umów o dzieło, w której chodzi o konkretny , zindywidualizowany i przedstawiający pewną wartość samą w sobie rezultat, a nie jedną z kilku , kilkunastu, kilkudziesięciu czy kilkuset czynności składających się na szerszy wytworzony przez wiele osób rezultat w postaci wykonania przyłącza , termoizolacji itd.
Na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie można wnioskować, iż odwołująca się posiada stałą grupę pozostających do jej dyspozycji ( współpracujących z nią ) fachowców, których zatrudnia na podstawie umów o dzieło w momencie pozyskania określonego kontraktu i zapotrzebowania na określonego rodzaju prace . W przeciwnym razie ( gdyby uznać, że osoby te nie pozostają w jej stałej dyspozycji ) należałoby uznać, iż spółka przystępuje do przetargów nie mając skalkulowanych kosztów wykonania określonych zadań ( bo nie mając własnych pracowników i przystępując do przetargu na wykonanie określonych prac nie znałaby ewentualnych kosztów zatrudnienia osób z zewnątrz, przy pomocy których realizowałaby kontrakt ). Mając na uwadze cel, jaki przyświecał zatrudnianiu pracowników do permamentnie realizowanych przezspółkę cywilną (...)robót budowlanych ( spółka nie prowadzi przecież jednej incydentalnej inwestycji tylko zapewne kilka różnych budów równocześnie ) właśnie na podstawie umów o dzieło – czyli ograniczenie szeroko rozumianych kosztów pracowniczych - należy dodatkowo wskazać, choć jest to uwaga czyniona jedynie na marginesie i nie wpływa to na ocenę istniejącego stanu rzeczy, w branży obciążonej tak dużym ryzykiem wypadkowym jak budownictwo ( z punktu widzenia częstotliwości występowania wypadków przy pracy ) , spółka nie zapewniała zatrudnianym przez siebie pracownikom jakiejkolwiek ochrony ubezpieczeniowej ( ubezpieczenia wypadkowego ).
W rzeczywistości zatem łączące strony umowy o dzieło miały charakter umów o świadczenie usług podobnych do zlecenia ( uregulowanych wart. 750 k.c.), z tytułu której zleceniobiorcy nie posiadający innego tytułu ubezpieczenia na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych/ DZ.U. 2009 Nr 205 poz. 1585 / podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym , rentowym i ubezpieczeniu wypadkowemu.
W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.coddalił odwołanie jako bezzasadne.
SSO Maciej Flinik