Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 597/14
Data wyroku: 2014-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 530 w zw. z art. 528 k.c.

Sygn. akt III Ca 597/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 roku Sąd RejonowywS.uznał za bezskuteczną w stosunku doJ. S.umowę o dział spadku i zniesienie współwłasności zawartą w dniu 2 lutego 2009 roku przed notariuszemA. M., Rep. A numer(...)pomiędzyZ. C.,T. C.,B. K.iK. M.w części dotyczącej nieodpłatnego przeniesienia przezK. M.na rzeczT. C.udziału 1/8 części w prawie własności nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej numer (...)prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Łowiczu – w celu dochodzenia wierzytelności przysługującychJ. S.przeciwkoK. M.na podstawie tytułów egzekucyjnych: wyroku Sądu Rejonowego w Skierniewicach II Wydziału Karnego z dnia 5 października 2010 roku, sygn. akt II K 410/10 oraz wyroku Sądu RejonowegowS.I Wydziału Cywilnego z dnia 24 lutego 2012 roku, sygn. akt I C 170/11 (punkt 1 wyroku). Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo wobec pozwanejK. M.(punkt 2 wyroku), ponadto zasądził od pozwanegoT.czajki na rzecz powodaJ. S.kwotę 2.952 złote tytułem kosztów zastępstwa procesowego udzielonego powodowiJ. S.z urzędu przez adwokataM. M.prowadzącego Kancelarię Adwokacką wS., które nie zostały opłacone w żadnej części (punkt 3 wyroku).
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji ustalił, że w dniu2 lutego 2009 rokuK. M.zawarła z pozwanymT. C.umowę o dział spadku po zmarłym w styczniu 2006 roku ojcu orazo zniesienie współwłasności, na mocy której przeniosła nieodpłatnie naT. C.udział w wysokości 1/8 części w prawie własności nieruchomości położonej wK., składającej się zdziałek ewidencyjnych numer (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Łowiczu prowadzona jestksięga wieczysta numer (...). W dniu2 lutego 2009 rokuK. M.była zadłużona w różnych bankach na kwotę 71.093,51 złotych. Pozwana została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 29 kwietnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt II K 192/13 za czyn wypełniający dyspozycjęart. 286 k.k.W okresie od sierpnia 2009 roku do stycznia 2010 rokuK. M.zawarła z powodemJ. S.jako pożyczkodawcą szereg umów pożyczek na łączną kwotę 50.000 złotych wprowadzając go umyślniew błąd co do swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, co do zamiaru zwrotu kwoty, którego to obowiązku nie miała możliwości i nie chciała dopełnić.K. M.została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 5 października 2010 roku w sprawieo sygn. akt II K 410/10 za czyn zart. 286 k.k.popełniony na szkodęJ. S.. Wyrokiem tym nałożono na pozwaną obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzeczJ. S.kwoty 68.000 złotychw terminie jednego miesiąca od uprawomocnienia się wyroku. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tego tytułu wykonawczego zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji. Sąd pierwszej instancji ustalił, żeJ. S.zawierając umowy pożyczek zK. M.był przekonany, że przysługuje jej wierzytelność w kwocie 30.000 złotych tytułem zwrotu pożyczki udzielonej siostrze, ponadto, że należy się jej spłata odT. C.z tytułu praw do majątku spadkowego w skład, którego miała wchodzić nieruchomość o wartości 100.000 złotych.K. M.w dacie zawierania kolejnych umów pożyczek z powodem nie miała żadnego majątku przedstawiającego większą wartość. Sąd RejonowywS.prawomocnym wyrokiem z dnia 24 lutego 2012 roku zasądził odK. M.na rzeczJ. S.kwotę 8.080 złotych wraz z ustawowymi odsetkami. Sąd Rejonowy jako nieudowodnioną uznał okoliczność podnoszoną przez pozwanych, jakobyK. M.otrzymała ekwiwalent z tytułu należnego jej udziału w spadku, bowiem jeszcze za życia ojca otrzymała pieniądze ze sprzedaży części tego majątku, przy czym pozwani nie byli w stanie sprecyzować, czy była to kwota 10.000 złotych, czy też 15.000 złotych. Ponadto Sąd Rejonowy podniósł, żew złożonych zeznaniach pozwanyT. C.wskazał, że przed spisaniem aktu notarialnego z dnia 2 lutego 2009 roku spytał swoje siostry, czy chciałyby coś od niego otrzymać. Wobec tego, jeżeli nawet przyjąć, że jakaś spłata rzeczywiście miała miejsce, to należy uznać, że samT. C.nie traktował jej jako ekwiwalentu dla zrzeczenia się praw do spadku. Dodatkowo, Sąd Rejonowy wskazał, żeT. C.także otrzymał od ojca darowiznę w postaci gruntu. Mając na uwadze opisany stan faktyczny, Sąd pierwszej instancji ocenił powództwo jako zasadne wobecT. C.jako podmiotu legitymowanego biernie w postępowaniu o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Sąd powołał treśćart. 530w zw. zart. 528 k.c., uznając, że osoba trzecia – pozwanyT. C.dokonując czynności prawnej z dłużniczkąK. M.uzyskał korzyść majątkową nieodpłatnie i bez znaczenia pozostaje to, czy wiedział, że siostra działaław zamiarze pokrzywdzenia wierzycielaJ. S.. Sąd Rejonowy uznał także jako okoliczność niemającą znaczenia dla rozstrzygnięciaw sprawie to, żeT. C.czynił nakłady na nieruchomość, remontował dom, gdyż tylko on z niej korzystał, zaś siostry wyprowadziły się z nieruchomości. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na całokształt zachowaniaK. M., w tym rozmiar działalności przestępczeji wynikające z niej zadłużenie, co z kolei prowadzi do wniosku, iż zamiarem pozwanej przy zawarciu umowy z dnia 2 lutego 2009 roku było pokrzywdzenie powoda, (wyrok: 206 – 207; uzasadnienie: 212 – 215).
PozwanyT. C.w apelacji od opisanego wyroku Sądu Rejonowego w Skierniewicach zaskarżył go w zakresie punktów 1, 3, 4 i 5, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania, a ewentualnie o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji.
Skarżący zarzucił w apelacji naruszenie prawa procesowego, tj.art. 193 § 1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie „doprecyzowania” stanowiska procesowego powoda polegającego na zastąpieniu żądania „zwrotu kwoty 35.000 złotych” z odsetkami żądaniem uznania czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela co stanowiło zmianę jakościową powództwa, mimo, iż zmiana ta pociągała za sobą zmianę właściwości rzeczowej sądu z uwagi na wartość przedmiotu sporu powyżej 75.000 złotych;art. 232w zw. zart. 229 i 230 k.p.c.poprzez przyjęcie, że strona pozwana nie udowodniła, aby czynność prawna – umowa zniesienia współwłasności i działu spadku z dnia 2 lutego 2009 roku miałacharakter odpłatny, nie doprowadziła do pokrzywdzenia wierzycieli orazbyła podejmowana również w innym celu niż pokrzywdzenieprzyszłych wierzycieli, podczas gdy ze zgodnych zeznań pozwanych, niezakwestionowanych przez powoda wynika, że pozwana otrzymała w 2001 roku darowiznę od rodziców w zamian za zrzeczenie się prawa do uczestniczenia w podziale nieruchomości, powód czynił znaczne nakłady na nieruchomość, strony uzgodniły, że dokonany podział wyczerpuje ich wszelkie wzajemne roszczenia. Ponadto, skarżący zarzucił naruszenieart. 233 § 1w zw. zart. 386 § 2 k.p.c.poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób niespójny i wewnętrznie sprzeczny co wyrażało sięw przyjęciu, że czynienie nakładów na rzecz przezT. C.było uzasadnione tym, że mieszkał na nieruchomości oraz, że w wyniku wcześniejszych ustaleń poczynionych w rodzinie nieruchomość miała przypaść wyłącznie jemu, a następnie na wyprowadzeniu wniosku, że wyłącznym zamiarem pozwanejK. M.było działanie na szkodę przyszłych wierzycieli. Ponadto, skarżący zarzucił naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez niepełną ocenę materiału dowodowego i pominięcie treści aktu notarialnego z dnia 2 lutego 2009 roku, z którego wynika, że także przeniesienie udziałów drugiej siostry i matki następuje bez spłat i dopłat oraz, iż dokonany podział wyczerpuje ich wzajemne roszczenia, które to okoliczności potwierdzają działanie stron umowy w wykonaniu wcześniejszych ustaleń co do losów majątku wspólnego, a także w celu uregulowania wzajemnych rozliczeń z pozwanym z tytułu poniesionych przez niego nakładów, które to błędy doprowadziły do bezzasadnego zastosowaniaart. 527 § 1w zw. zart. 530 k.c.w sytuacji, gdy czynność zniesienia współwłasności i działu spadku miała charakter odpłatny, a zamiarem stron nie było pokrzywdzenie wierzycieli, tym bardziej wierzycieli przyszłych,a jedynie unormowanie stosunków rodzinnych, (apelacja: k. 220 – 230).
Pełnomocnik powoda wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanego kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelację jako bezzasadną należało oddalić.
W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż kontrola prawidłowości zastosowania oraz wykładni prawa materialnego może być dokonana jedynie na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe, na podstawie którego dokonał istotnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Ustalenia te Sąd Okręgowy w Łodzi uznaje za prawidłowei przyjmuje za własne. Należy bowiem przywołać utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w postępowaniu apelacyjnym nie wymaga się dokonywania ustaleń na podstawie dowodów przeprowadzonych wewłasnym zakresie oraz ich samodzielnej oceny, jeżeli sąd odwoławczy niedostrzega potrzeby ponowienia dowodów dopuszczonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz podziela ocenę ich wiarygodności wyrażoną przez sąd pierwszej instancji. Wówczas wystarczająca jest aprobata dla stanowiska przedstawionego w orzeczeniu sądu pierwszej instancji (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. I CSK 313/09, niepubl.; wyrok SN z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. IV CK 526/04, niepubl.; wyrok SN z dnia 20 maja 2004 r., sygn. II CK 353/03, niepubl.). Sąd Okręgowy w Łodzi podziela przedstawiony pogląd.
Jako bezzasadny należy ocenić zarzut naruszenia prawa procesowego, tj.art. 193 § 1 k.p.c.Zgodnie ze wskazanym przepisem, zmiana powództwa jest dopuszczalna, jeżeli nie wpływa na właściwość sądu. Zmiana powództwa może polegać na wystąpieniu z nowym roszczeniem obok pierwotnego bądź też na zgłoszeniu nowego roszczenia zamiast pierwotnego. Przepis ten normuje zmianę przedmiotową powództwa, obejmującą jego istotne elementy, którymi są żądanie i podstawa dochodzonego roszczenia.W rozpoznawanej sprawie należy w pierwszej kolejności ustalić, czy powódw piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 roku (k. 15) w ogóle dokonał przedmiotowej zmiany powództwa. Sąd Okręgowy w Łodzi podziela stanowisko, iż za zmianę powództwa nie można uznać czynności procesowych polegających na sprostowaniu żądania lub uzupełnienia podstawy faktycznej, natomiast są zmianą wszystkie te czynności, które wprowadzają nowe żądania, wycofują dotychczasowe albo w istotny sposób zmieniają podstawę faktyczną, doprowadzając do nowego prawnego uzasadnienia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia25 października 2012 roku, I ACa 454/12, LEX nr 1237854). Należy wskazać, że powód działając samodzielnie w treści pozwu sformułował żądanie jako „zwrot 35 tysięcy złotych z ustawowymi odsetkami od1.01.2012 r. na podstawieartykułu 527 Kodeksu cywilnego” (pozew: k. 2). Jednocześnie istotne jest, że do pozwu powód załączył wyrok karny Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 5 października 2010 roku (sygn. II K 410/10), w którym uznanoK. M.za winną popełnienia zarzucanego jej czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 286 § 1 k.k.w zw.zart. 12 k.k.na szkodęJ. S.i za to oskarżona została skazana na karę pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, ponadto do pozwu załączono wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicachz dnia 24 lutego 2012 roku (sygn. I C 170/11), w którym zasądzono odK. M.na rzeczJ. S.kwotę 8.080 złotych wrazz ustawowymi odsetkami, postanowienie o nadaniu temu wyrokowi klauzuli wykonalności oraz postanowienie Komornika SądowegoP. P.z dnia 24 kwietnia 2012 roku o umorzeniu postępowania egzekucyjnegow sprawie KM 1933/10 przeciwko dłużniczceK. M.wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013 roku na wniosek powoda, Sąd Rejonowy ustanowił dla powoda pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata (postanowienie: k. 10). Zważywszy, że w świetleart. 321 § 1 k.p.c.sąd nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia o roszczeniu, które nie zostało zgłoszone, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny niezbędne jest podjęcie czynności procesowych prowadzących do jednoznacznego określenia żądaniai wyeliminowania występujących w tym zakresie nieścisłości i braków. Tym samym, Sąd Rejonowy po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu dla powoda, zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2013 roku prawidłowo wezwał go do dokładnego określenia żądania (zob. zarządzenie: k. 10 w zw. z k. 1).W odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik z urzędu powoda w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 roku sprecyzował żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej zawartejw dniu 2 lutego 2009 roku o dział spadku i zniesienie współwłasności zabudowanej nieruchomości położonej wK.(pismo procesowe:k. 15). Mając na uwadze przedstawiony tok czynności w postępowaniu wywołanym pozwem złożonym samodzielnie przezJ. S., w tym zważywszy na nieudolność powoda we właściwym sformułowaniu żądania pozwu, brak podstaw do uznania, iż w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 roku wyznaczony dla powoda pełnomocnik z urzędu dokonał przedmiotowej zmiany powództwa. Należy podkreślić, że w treści żądania powód powołał w pozwie podstawę prawną żądania jakoart. 527 k.c.oraz załączył do pozwu dokumenty stanowiące uzasadnienie żądania w postaci wyroku karnego przeciwkoK. M., wyroku zasądzającego od pozwanej na rzecz powoda kwotę 8.080 złotych, postanowienie o nadaniu temu wyrokowi klauzuli wykonalności oraz postanowienie Komornika SądowegoP. P.o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużniczceK. M.wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W przedstawionym kontekście, należy uznać, że profesjonalny pełnomocnik ustawiony dla powoda z urzędu w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 roku dokonał sprostowania żądania pozwu oraz uzupełnienia jego podstawy faktycznej. Ponadto należy wskazać, iż tylko w przypadku, gdy sąd rejonowy orzekł w sprawie, w której sąd okręgowy jest właściwy bez względu na wartość przedmiotu sporu, stosownie doart. 379 pkt 6 k.p.c.zachodzi nieważność postępowania.W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją procesową. Należy dodać, iż w powyższym kontekście podnoszenie w apelacji zarzutu naruszeniaart. 233 § 1w zw. zart. 386 § 2 k.p.c.jest bezzasadne,w szczególności, iż ostatni z wymienionych przepisów reguluje postępowanie apelacyjne, nie zaś postępowanie przed sądem pierwszej instancji, a tym samym Sąd Rejonowy nie mógł naruszyć tego przepisu. Brak także podstaw do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.W sprawie nie zachodzi żadna podstawa do umorzenia postępowania, w szczególności z żadnej czynności procesowej powoda nie wynika, aby cofnął on pozew i w konsekwencji należałoby zastosowaćart. 355 § 1 k.p.c.Jak już wcześniej wskazano, powód w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2013 roku nie wystąpił z nowym roszczeniem zamiast roszczenia pierwotnego, wobec tego nie zachodziły podstawy do uznania oświadczenia powoda za równoznaczne z cofnięciem pozwu pierwotnego i to ze wszystkimi warunkami i skutkami wynikającymi zart. 203 k.p.c.
Chybione są także zarzuty naruszeniaart. 232w zw. zart. 229 i 230 k.p.c.,art. 233 § 1 k.p.c.
Sąd pierwszej instancji w świetleart. 233 § 1 k.p.c.dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, w tym przede wszystkim opinii biegłegoz zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego. Stosownie doart. 233 § 1 k.p.c., sąd ma swobodę w ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie przyjmuje się, że naruszenieart. 233 k.p.c.może nastąpić wówczas, gdy sąd zaprezentuje rozumowanie sprzeczne z regułami logiki, zasadami wiedzy lubz doświadczeniem życiowym. Sprzeczność ta występuje, w szczególnościw sytuacji, gdy z treści dowodu wynika, co innego niż przyjął sąd, gdy pewnego dowodu nie uwzględniono przy ocenie, gdy sąd przyjął pewne fakty za ustalone, mimo że nie zostały one w ogóle lub w dostatecznie potwierdzone, gdy sąd przyjął pewne fakty za nieudowodnione, mimo, że nie było ku temu podstawy. Ponadto, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu na podstawie tego samego materiału dowodowego udałoby się wysnuć wnioski odmienne (zob. postanowienie SNz dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. II CKN 572/99; wyrok SN z dnia27 września 2002 r., sygn. II CKN 817/00). Skarżący nie wykazał, aby Sąd pierwszej instancji dokonał rozumowania sprzecznego z regułami logiki, zasadami wiedzy lub z doświadczeniem życiowym. Wręcz przeciwnie, rozumowanie Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie w pełni oddaje reguły logiki oraz doświadczenie życiowe. Sąd pierwszej instancji wyprowadziłze zgromadzonego materiału dowodowego poprawny wniosek, że nieudowodnioną przez pozwanego jest okoliczność, jakobyK. M.otrzymała ekwiwalent z tytułu należnego jej udziału w spadku, bowiem jeszcze za życia ojca otrzymała pieniądze ze sprzedaży części tego majątku. Ponadto Sąd Rejonowy słusznie podniósł, że pozwanyT. C.wskazał, iż przed spisaniem aktu notarialnego z dnia 2 lutego 2009 roku spytał swoje siostry, czy chciałyby coś od niego otrzymać. Wobec tego, jeżeli nawet przyjąć, że jakaś spłata rzeczywiście miała miejsce, to należy uznać, że samT. C.nie traktował jej jako ekwiwalentu dla zrzeczenia się praw do spadku. W pełni należy podzielić również stanowisko Sądu Rejonowego, iż okoliczność czynienia przez pozwanego nakładów na przedmiotowy dom i nieruchomość, w sytuacji, gdy tylko on zamieszkujena tej nieruchomości, nie świadczy o odpłatnym charakterze umowy zniesienia współwłasności i działu spadku z dnia 2 lutego 2009 roku.Z treści umowy z dnia 2 lutego 2009 roku jednoznacznie wynika, żew związku z zawarciem umowy strony nie dokonują pomiędzy sobą spłat ani dopłat (zob. § 2 ust. 2 umowy: k. 28). W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do odstąpienia od literalnego brzmienia powyższego zapisu umowyi pomimo wynikającego z niego braku odpłatności umowy, wyprowadzenia przeciwnego wniosku. Należy także wskazać, iż w sprawie o wyjawienie majątku dłużniczkaK. M.podała w wykazie majątku sporządzonym w dniu 6 grudnia 2011 roku, że w 2009 roku „zrzekła się prawa do części należnego jej spadku po tacieK. C.na rzecz brataT. C.” (zob. wykaz majątku: k. 25odw. załączonych akt I Co 1371/11). Wobec powyższego, Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że umowao dział spadku i zniesienie współwłasności z dnia 2 lutego 2009 roku zawarta pomiędzyT. C.aK. M.miała charakter nieodpłatny. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sad Rejonowy przepisówart. 232w zw. zart. 229 i 230 k.p.c.Należy bowiem wskazać, że obowiązkiem powoda jest przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach (art. 232 k.p.c.iart. 6 k.c.). Jednakże nie wszystkie okoliczności faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy i składające się na podstawę faktyczną rozstrzygnięcia muszą mieć oparcie w dowodach przeprowadzonych w toku postępowania. Ustawodawca zwalnia bowiem sąd od prowadzenia dowodów co do faktów przyznanych przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości (art. 229 k.p.c.) oraz co do faktów niezaprzeczonych (art. 230 k.p.c.). W rozpoznawanej sprawie, powód zrealizował swój obowiązek udowodnienia zasadności twierdzeń o faktach, przy czym Sąd nie oparł się na instytucji przyznania faktów wprost ani w sposób dorozumiany poprzez niezaprzeczenie twierdzeniom strony przeciwnej. W tym kontekście, zarzut pozwanego jest niezrozumiały, a zarazem całkowicie bezzasadny.
Wobec powyższego, należało uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosowałart. 527 § 1w zw. zart. 530 k.c.Ustalony stan faktyczny pozwala wyprowadzić wniosek, że dłużniczkaK. M.zawierając nieodpłatnie umowę z dnia 2 lutego 2009 roku działaław zamiarze pokrzywdzenia przyszłego wierzyciela. W orzecznictwie i nauce słusznie przyjęto, że pojęcie „przyszłych wierzycieli” użyte wart. 530 k.c.odnosi się tylko do kolejności, w jakiej powstają zobowiązania, na tle których może mieć zastosowanie skarga pauliańska. Ustawodawca dopuścił możliwość zaskarżenia przez wierzyciela czynności prawnej dłużnika dokonanej wcześniej, tj. przed powstaniem jego wierzytelności. Wierzycielem przyszłym jest więc taki wierzyciel, którego wierzytelność jeszcze nie istnieje w sensie prawnym w chwili dokonywania przez dłużnika (przyszłego dłużnika) czynności prawnej w warunkach określonych w przepisieart. 527 § 1 k.c.Trzeba także wskazać, że wymagany przezart. 530 k.c.zamiar pokrzywdzenia nie powinien podlegać zawężającej wykładni, gdyż czyniłoby to iluzoryczną ochronę przyszłych wierzycieli. Dlatego świadomość możliwego pokrzywdzenia jest również wystarczająca do przyjęcia zamiaru pokrzywdzenia. Oznacza to, że zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy takżeu tego, kto w chwili dokonywania czynności liczył się z tym, że w związkuz jego działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich krzywdą. W świetle powyższego, należy podnieść, że jeżeli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową nieodpłatnie, to zastosowanie znajdujeart. 528 k.c.i w takim przypadku stan świadomości osoby trzeciej jest bez znaczenia. Zgodnie bowiem zart. 528 k.c., jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że apelacja jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy w Łodzi orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3w zw. zart. 108 § 1 k.p.c., zasądzając je od pozwanego jako strony przegrywającej postępowanie na rzecz powoda. Na koszty procesu strony powodowej złożyła się kwota 1.476 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata(zob.§ 6 pkt 5w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 oraz § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jedn. tekst Dz. U. z 2013, poz. 461).