Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1445/13
Data wyroku: 2014-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Sławomir Jamróg, Jerzy Bess
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 1445/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 stycznia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jerzy Bess

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Sławomir Jamróg

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaH. B. (1)
przeciwko(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt I C 1277/12
1. oddala apelację;
2. odstępuje od obciążania powoda kosztami postępowania apelacyjnego;
3. przyznaje od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokataT. N.Kancelaria Adwokacka wK.ul. (...)kwotę 6 642zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote),
w tym 1 242zł podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt : I ACa 1445/13

UZASADNIENIE
W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu pozwuH. B. (1)domagał się zasądzenia od strony pozwanej(...) Bank (...) SAwW.na jego rzecz kwoty 18 000 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz 2 000 000 złotych tytułem odszkodowania.
Uzasadniając żądanie wskazał , że strona pozwana realizując zajecie dokonane przez komornikaM. R.dopuścił się zaboru świadczenia należnego powodowi z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego , który jako osoba niepełnosprawna ma prawo pobierać. Jakkolwiek suma ta została później przez pozwany bank zwrócona tym niemniej powód doznał krzywdy. Twierdził , że działanie banku było bezprawne , będąc sprzeczne zart. 833 §6 kpcoraz54 ust 1 ustawy Prawo bankowe. Twierdził, że w następstwie nieuprawnionej blokady środków finansowych , których rodzaj wykluczał możliwość objęcia ich egzekucją strona pozwana naruszyła jego dobro osobiste - godność - narażając go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych , co zrodziło także konsekwencje w postaci dolegliwości fizycznych i psychicznych.
Odpowiadając na pozew pozwany bank domagał się oddalenia powództwa oraz obciążeniaH. B. (1)kosztami sporu.
W swoim stanowisku procesowym przyznał , że łączyła go z powodem umowa rachunku bankowego. W dniu 17 stycznia 2012r otrzymała od komornikaM. R., prowadzącego przeciwko powodowi postępowanie egzekucyjne w sprawie o sygnaturze Km 1954/ 11 , celem realizacji , zajecie wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie którego zablokowała na rachunku powoda sumę 1881, 73 zł , której jednak nie przelała w żadnej części na rzecz organu egzekucyjnego. Po wpłynięciu do strony pozwanej orzeczenia o umorzeniu tego postępowania a , nastąpiło to w dniu 30 lipca 2012r , zwolniła tę kwotę.
Bank podnosił , że nie miał możliwości weryfikacji tego czy suma ta objęta jest przywilejem egzekucyjnym wynikającym zart. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Zaprzeczyła temu aby na skutek jej działania doszło do naruszenia dobra osobistego powoda oraz temu , by doznał on w jego wyniku uszczerbków tak w postaci szkody jak i krzywdy.
Wyrokiem z dnia 27 maja 2013r Sąd Okręgowy w Krakowie :
- oddalił powództwo [ pkt I ]
- nie obciążył powoda kosztami procesu należnymi stronie przeciwnej [ pkt II] ,
- przyznał na rzecz reprezentującegoH. B. (1)z urzędu , adwokataT. N., wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu [ pkt III sentencji orzeczenia ].
Sad I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
W ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego z inicjatywyBanku (...) SAprzeciwkoH. B. (1)w sprawie o sygnaturze Km 1954/ 11, komornik sądowyM. R.dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz powoda przez stronę pozwaną . Zajecie doręczono(...) Bank (...) SAw dniu 17 stycznia 2012r. W odpowiedzi na nie bank poinformował komornika , że zajecie zostało przyjęte do realizacji w odniesieniu do dwóch rachunków prowadzonych na rzecz powoda i będzie ono wykonywane w miarę napływu na nie środków finansowych. Na czynność zajęcia przez komornikaH. B. (1)złożył skargę , która została oddalona orzeczeniem Sądu Rejonowego w Starachowicach z dnia 29 sierpnia 2012r
Z jednego z z tych rachunków w tym samym dniu , kiedy pozwany bank otrzymał polecenie zajęcia zostały dokonane wypłaty w kwotach 2000 zł i 1300 złotych oraz wpłata sumy 153 złotych z tytułu zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńczego. W dwa dni później , 19 stycznia 2012r, wypłacono dalszą sumę 400 złotych.
Na wniosek wierzyciela postanowieniem z dnia 22 marca 2012r komornik umorzył postępowanie egzekucyjne , a odpis tego orzeczenia strona pozwana otrzymała w dniu 30 lipca tego roku.
Rozważania prawne rozpoczął Sąd Okręgowy od wskazania , że strony łączyła umowa rachunku bankowego i o ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej strony pozwanej wynikającej z niewłaściwego wykonania wynikających z niej obowiązków umownych po stronie banku można by mówić jedynie wówczas , gdyby nie realizował zleceń klienta dotyczących środków finansowych na nim zgromadzonych o ile odmowy takiej nie uzasadniałyby normy rangi ustawowej.
W ocenie Sądu dokonując , w wykonaniu zajęcia komorniczego blokady środków na nim pozwana obowiązków tych nie naruszyła. Wbrew bowiem stanowiskuH. B. (1)nie doszło w ramach podjętych przez pozwanego czynności do działania strony pozwanej sprzecznych zarówno zart. 833 §6 kpcjak iart. 54 ust. 1 ustawy Prawo bankowe.
Przywilej egzekucyjny dłużnika wynikający z pierwszego z tych przepisów nie obejmuje bowiem, zdaniem Sądu I instancji , sytuacji w której środki finansowe wynikające z wierzytelności z tytułu świadczenia opiekuńczego , jak w rozpoznawanej sprawie , już na konto bankowe jej beneficjenta wpłynęły nie są nim już objęte. Mogły zatem podlegać czynności wynikającej z zajęcia komornika.
Nie można także mówić o naruszeniu , w ramach realizacji umowy łączącej strony , drugiej z powołanych norm dlatego , że powód nie zwracał się do strony pozwanej o wypłatę jakiejkolwiek części środków na nim zgromadzonych już po dacie dokonania zajęcia. Skoro tak to nie można zasadnie twierdzić o niewykonaniu przez bank jego obowiązków umownych. Tym samym żądanie zasądzenia odszkodowania nie mogło być uznane za usprawiedliwione.
Tym bardziej, iż nie ma ono także swojej podstawy normatywnej w przepisach o czynach niedozwolonych. Powód bowiem , zdaniem Sądu nie wykazał realizacji przesłanek od których kumulatywnego spełnienia ustawodawca uzależnia jej powstanie po stronie podmiotu odpowiedzialnego za tego rodzaju uszczerbek.
W szczególności fakty ustalone w sprawie nie dają podstawy do przyjęcia , że sposób podstępowania pracowników strony pozwanej można by uznać za zawinione. Odpowiedzialność odszkodowawczą strony pozwanej na tej podstawie wyklucza także nie udowodnienie w sporze przezH. B. (1)istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy dokonaną blokadą środków na jego rachunku , a szkodą w postaci rzeczywistej straty identyfikowanej przez powoda z niemożnością zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych oraz krzywdy wywołanej dyskomfortem w sferze jego odczuć psychicznych.
Sąd Okręgowy zwrócił przy tym uwagę na okoliczność zaniechania przez powoda prób wypłaty - w okresie kiedy było realizowane zajecie - tych środków, a także na to , że bank nie przekazał na rzecz komornika jakiejkolwiek ich części i w wysokości nie umniejszonej zostały one oddane do dyspozycji powoda po dniu 30 lipca 2012r. Tym bardziej nie można mówić o tym , że powód zdołał wykazać uszczerbek w postaci utraconych korzyści.
Za niezasadnie dochodzone uznał także Sąd Okręgowy żądanie przyznania na rzecz powoda zadośćuczynienia , mającego wyrównywać krzywdę spowodowaną naruszeniem , działaniem banku , dobra osobistego w postaci godności.
Uznając , że nie wykazał on tego , że sposób postępowania pracowników banku stanowi naruszenie tego dobra , wykluczył zasadność żądania przyznania świadczenia mającego kompensować uszczerbek niemajątkowy mający być konsekwencją twierdzonego przezH. B. (1)naruszenia. Wskazał , że odczuwany przez powoda w sposób subiektywny dyskomfort wynikający z braku możliwości korzystania ze swoich pieniędzy sam przez się nie stanowi naruszenia jego godności. Ocena ta musi bowiem być dokonywana wedle obiektywnego miernika, zastosowanie którego wyklucza uznanie twierdzeń powoda w tym zakresie za usprawiedliwione.
O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł w oparciu oart. 102 kpcuznając , że trudna sytuacja finansowa oraz stan zdrowiaH. B. (1)usprawiedliwia nie obciążanie go o kosztami sporu należnymi stronie przeciwnej.
Przyznając na rzecz reprezentującego powoda pełnomocnika procesowego z urzędu wynagrodzenie ze środków budżetowych Skarbu Państwa, Sąd wziął pod uwagę ostateczny wynik sprawy oraz oświadczenie adwokata o nie pokryciu tego wynagrodzenia przez reprezentowanego w jakimkolwiek zakresie.
Apelację od tego orzeczenia złożył powód i zaskarżając je w części oddalającej powództwo , domagał się jego zmiany poprzez uwzględnienie żądania pozwu w całości oraz obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania za obydwie instancje.
Domagał się również przyznania na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu wobec jego nie pokrycia przezH. B. (1)w jakimkolwiek zakresie .
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia przepisów postępowania , w sposób mający wpływ na wynik sprawy , a toart. 299 kpcw zw. zart. 277 kpc, zrealizowanego w następstwie nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania apelującego w charakterze strony, co uniemożliwiło mu wykazanie jakiego uszczerbku majątkowego doznał na skutek działania pracowników strony pozwanej związanych z realizacją zajęcia dokonanego przez komornika , tego , iż było to działanie zawinione , a także rozmiaru negatywnych przeżyć psychicznych powoda , które winny zostać zrekompensowane przez przyznanie świadczenia z tytułu zadośćuczynienia.
- naruszenia norm prawa materialnego a toart. 23 §1 kcw zw. zart. 24 kcwobec nieprawidłowej wykładni tych przepisów i w konsekwencji wyrażenia nietrafnego stanowiska , że uniemożliwienie stronie korzystania z własnych środków finansowych nie stanowi naruszenia jej dobra osobistego w postaci godności. W ocenie apelującego tego rodzaju możliwość , której został pozbawiony, stanowi o ograniczeniu swobód finansowej i ekonomicznej , przynależnych każdemu człowiekowi , tym samym naruszając to dobro.
Odpowiadając na apelację(...) Bank (...) SAdomagał się jej oddalenia jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami postępowania apelacyjnego.

Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczyH. B. (1)nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
Nietrafny jest zarzut naruszenia prawa procesowego , który , jak wynika z motywów apelacji , powód uważa za zrealizowany w następstwie nie przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania w charakterze strony.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem tak orzecznictwa Sądu Najwyższego jak i wypowiedzi doktryny prawa cywilnego procesowego dowód ten ma charakter subsydiarny , którego potrzeba przeprowadzenia pozostawiona jest ocenie Sądu , który jest zobligowany po niego sięgnąć jedynie wówczas , gdy bądź to mimo przeprowadzenia innych dowodów pozostały nie wyjaśnionymi okoliczności doniosłe dla rozstrzygniecie bądź też wtedy, gdy dowód ten jest jedynym jaki został w postępowaniu rozpoznawczym zaoferowany.
/ por. bliżej w tej materii dla przykładu orzeczenia Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1962r , sygn.. I CR 407/62 , publ. RPE i S 1964 z. 1 s. 388, z 7 października 2003r , sygn. IV CK 8/02 / nie publ./ i z dnia 2 sierpnia 2007r , sygn.. V CSK 124/07 / nie publ/ , obydwa powołane za komentarzem dokodeksu postępowania cywilnegoT. 1 s 963 , wydawnictwo Wolters Kluwer Business 2011 r, z dnia 26 lipca 2011 , sygn.. I UK 29/ 11 , powołany za zbiorem Lex nr 1026622, a także uwagi T. Erecińskiego w :Kodeks postępowania cywilnego- komentarz część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze s. 784 , Warszawa 2010r/
W rozstrzyganej sprawie tego rodzaju sytuacja miała miejsca skoro okoliczności te wynikały z niekwestionowanych przezH. B.dowodów z dokumentów.
Co więcej za trafnością stanowiska Sądu Okręgowego , który wniosek powoda o przeprowadzenie tego dowodu oddalił , przemawia także i to , że dowód powoływany przez stronę nie może zmierzać do poszukiwania okoliczności faktycznych relewantnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia , a jedynie służyć udowodnieniu twierdzeń faktycznych , którymi strona uzasadnia swoje roszczenie lub trafność - w przypadku strony biernej procesu- stanowiska zmierzającego do podważania jego zasadności.
W podstawie faktycznej powództwaH. B. (1)nie wskazywał na okoliczności z których mogłoby wynikać że szkód tak natury majątkowej jak i nie majątkowej , pozostających w adekwatnym związku przyczynowych ze sposobem działania pracowników banku wywołanych zajęciem komorniczym rzeczywiście doznał , a tym bardziej , że uszczerbki te przybrały rozmiar odpowiadający wysokości dochodzonych roszczeń. Nie twierdził także , że zabiegał o przekazanie mu środków, które były zgromadzone na rachunku bankowym, którego dotyczyło zajecie. Dokonane w dniu zajęcia i w kilka dni później wypłaty przeczą też temu aby świadczenie z tytułu zasiłków pielęgnacyjnego i rodzinnego były jedynymi , które mógł przeznaczać , w tym czasie, na swoje utrzymanie.
Gdy to zaniechanie zostanie skonfrontowane z tezą dowodową , potwierdzeniu której miał posłużyć zawnioskowany przez niego dowód z przesłuchania w charakterze strony zgodnie z którą miał on potwierdzić na co miała być przeznaczona kwota z której nie mógł skorzystać określenia źródła jej pochodzenia oraz sytuacji osobistej i finansowej powoda oraz jaki wpływ na nią miał fakt blokady środków / por. pismo procesowe powoda k. 83 akt/ , to usprawiedliwia to ocenę , że w istocie dowód ten nie służył weryfikacji prawdziwości faktów z których wywodził swoje roszczenia , a poszukiwaniu za pośrednictwem tego dowodu, podstawy faktycznej dla swoich żądań.
Dlatego zarzut procesowy na jakim została oparta apelacja nie może być uznany za usprawiedliwiony.
Taka jego ocena ma tę konsekwencję , iż ustalenia , które Sąd I instancji uczynił podstawą faktyczną rozstrzygnięcia objętego kontrolą instancyjną , jako prawidłowe Sąd II instancji przyjmuje za własne.
Wymagają one jednak uzupełnienia o fakty , które nie były pomiędzy stronami przedmiotem sporu, bądź też takich , które wynikając z treści dokumentów przedłożonych przez bank , nie były negowane z punktu widzenia ich zgodności z prawdą przezH. B.. Przedstawiają się one następująco :
W okresie pomiędzy 17 stycznia i 30 lipca 2012r, kiedy strona pozwana uzyskała od organu egzekucyjnego informację o zakończeniu , umorzeniem , postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 1954/ 11 nie została przekazana komornikowi żadna suma ze środków zgromadzonych na rachunku powoda. Z dniem 30 lipca 2012r uzyskał pełną możliwość korzystania z nich. We wskazanym wyżej czasie nie zwracał się on do banku o ich wypłacenie.
Jako chybiony należy uznać także stawiany przez powoda zarzut naruszenia prawa materialnego.
Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika , że strona pozwana realizowała zajęcie dokonane przez komornikaM. R.w ramach prowadzonego przeciwko powodowi postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 1954/ 11. Legalność podjęcia tej czynności przez organ egzekucyjny została potwierdzona przez Sąd Rejonowy w Starachowicach , który oddalił skargę dłużnika , kwestionującą jej zgodność z prawem. W toku sporu powód nie wykazał aby czynności podjęte przez pracowników banku w ramach wykonywania tego zajęcia były takimi , które można by zakwalifikować jako naruszające dobro osobiste - jego godność. Wyrażona w motywach kontrolowanego orzeczenia przez Sąd Okręgowy w tym względzie ocena zasługuje na aprobatę.
Stanowisko przeciwne zawarte w uzasadnieniu środka odwoławczego oparte na tezie , że o naruszeniu tego dobra miałoby świadczyć to , że doszło działaniem pracowników strony pozwanej do ograniczenia powodowi swobody finansowej i ekonomicznej , co miało się przekładać na naruszenie jego godności nie może być uznane za trafne.
Po raz kolejny przypomnieć trzeba , żeH. B. (1)nie podejmował czynności zmierzając do wypłaty środków z konta bankowego objętego zajęciem co już samo w sobie zaprzecza trafności jego stanowiska co do tego , że doznał ograniczenia identyfikowanych przez niego wolności przynależnych każdemu człowiekowi. Trudno także , w tej sytuacji mówić, także w kontekście wskazanych wyżej wypłat środków finansowych , nawet o dyskomforcie psychicznym wywołanym niemożności korzystania z własnych środków, a tym bardziej , o tym że w sposób przez niego opisywany doszło do naruszenia jego godności.
Należy także pamiętać , że o tym czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia dobra osobistego nie mogą decydować subiektywne odczucia osoby uważającej się za dotkniętą naruszeniem ale ocena oparta na analizie całokształtu faktów ustalonych w rozstrzyganej sprawie i kryteriach obiektywnych. W taki sposób przeprowadzona daje w sprawie niniejszej podstawę do sformułowania wniosku o bezzasadności tezy powoda , że to jego dobro zostało naruszone.
Z podanych wyżej przyczyn, w uznaniu apelacji za nieuzasadnioną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu na podstawieart. 385 kpc.
Uwzględniwszy trudną sytuację osobistą i majątkową powoda , które stały się podstawą do zwolnieniaH. B.od kosztów postępowania apelacyjnego / k. 152 akt/ Sąd II instancji , stosującart. 102 kpcw zw zart. 108 §1 i 391 §1 kpcnie obciążył go kosztami postępowania należnymi stronie przeciwnej.
Oddalenie apelacji spowodowało , że wynagrodzenie dla pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu za pomoc prawną udzielonąH. B. (1)w postępowaniu apelacyjnym zostało przyznane ze środków budżetowych Skarbu Państwa.
Wysokość należnej z tego tytułu sumy została ustalona na podstawie § 6 pkt 7 w zw. z §13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie […] z dnia28 września 2002 [ jedn. tekst DzU z 2013r poz. 461]