Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1092/13
Data wyroku: 2014-08-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Hajda, Tomasz Tatarczyk, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Alimenty
Podstawa prawna: art. 135 § 1 i 2 k.r.i o., art. 138 k.r.i o., art. 133 § 1 k.r.i o.

Sygn. akt III Ca 1092/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 sierpnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk (spr.)
Sędzia    SO Anna Hajda
Protokolant    Justyna Chojecka
po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaS. R.iD. R.
przeciwkoT. R.
o podwyższenie alimentów
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 18 czerwca 2012 r., sygn. akt IV RC 1051/10

1
prostuje część wstępną zaskarżonego wyroku w ten sposób, że sprawa toczy się nadto z powództwaD. R.przeciwkoT. R.o podwyższenie alimentów;

2
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 o tyle, że alimenty od pozwanegoT. R.na rzeczD. R.w kwocie po 700 zł (siedemset złotych) miesięcznie zasądza za okres od 25 listopada 2011 r. do 18 września 2013r., a zaś od 19 września 2013r. zasądza od pozwanegoT. R.na rzecz powodaD. R.alimenty w kwocie po 500 zł (pięćset złotych) miesięcznie płatne do dnia 15 – go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności, w miejsce poprzednio ustalonych alimentów opisanych w punkcie 2 zaskarżonego wyroku;

3
oddala apelację w pozostałej części;

4
nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego.

SSOAnna Hajda SSO Tomasz Tatarczyk SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 1092/13

UZASADNIENIE
PowódkaS. R., działająca przez matkęA. R., po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa, wytoczonego w dacie 13 września 2010 roku domagała się podwyższenia alimentów na swoją rzecz od pozwanegoT. R.z kwoty po 150 zł miesięcznie do kwoty po 700 zł miesięcznie, z terminem płatności do 15-go dnia każdego miesiąca z góry do rąk matki małoletniej powódki, z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w zapłacie którejkolwiek z rat.
W dniu 25 listopada 2011 rokuA. R., działając w imieniu małoletniego synaD. R.rozszerzyła żądanie w sprawie, domagając się nadto od pozwanegoT. R.na rzecz małoletniego powodaD. R.podwyższenia alimentów z dotychczasowej kwoty po 150 zł miesięcznie do sumy po 800 zł miesięcznie, płatnej do dnia 15-go każdego miesiąca z góry do rąk matki małoletniej powódki, z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w zapłacie którejkolwiek z rat. Sprawa ta została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygnaturą akt IV RC 1051/10.
PozwanyT. R.po ostatecznym sprecyzowaniu swego stanowiska domagał się oddalenia powództwa powyżej kwoty po 300 zł miesięcznie na rzecz małoletniejS. R.oraz powyżej kwoty 400 zł miesięcznie na rzecz małoletniegoD. R., a ponadto wniósł o oddalenie żądania pozwu dotyczącego alimentacji na rzecz małoletniegoD. R.przed dniem 20 grudnia 2010 roku.
22 listopada 2010 roku do Sądu Rejonowego w Rybniku wpłynął pozew, którym małoletniD. R., działający przez ojcaT. R., domagał się od pozwanejA. R.zasądzenia na swoją rzecz alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie począwszy od stycznia 2008 roku, płatnych do rąk ojca małoletniego powoda do dnia 10-go każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami za zwłokę Sprawa ta została zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygnaturą akt IV RC 1160/10.
W złożonej odpowiedzi na w/w pozew, pozwanaA. R.domagała się oddalenia powództwa, co argumentowała faktem, że od grudnia 2010 roku małoletni powódD. R.przebywa pod jej pieczą.
Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2010 roku sprawę pod sygnaturą akt IV RC 1051/10 połączono do łącznego rozpoznania ze sprawą pod sygnaturą akt IV RC 1160/10.
Na rozprawie w dacie 11 stycznia 2012 roku pozwanyT. R.oświadczył, iż cofa pozew o alimenty bieżące na rzecz małoletniegoD. R., o które wniósł pozew zarejestrowany pod sygnaturą akt IV RC 1160/10, wnosząc przy tym o uwzględnienie żądania regresowego, które wyłączono do odrębnej dekretacji i rozpoznania. Pełnomocnik strony powodowej wyraził zgodę na cofnięcie pozwu o alimenty w sprawie IV RC 1160/10.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2012r. Sąd Rejonowy w Rybniku zasądził od pozwanegoT. R.na rzecz małoletniej powódkiS. R.alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, za okres od 13 września 2010 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku oraz w kwocie po 700 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 stycznia 2011 roku, płatne z góry do dnia 15 każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności każdej raty, do rąk matki małoletniej powódkiA. R., a to w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt XXI RC 655/00. Nadto zasądził od pozwanegoT. R.na rzecz małoletniego powodaD. R.alimenty w kwocie po 700 zł miesięcznie, począwszy od dnia 25 listopada 2011 roku, płatne z góry do dnia 15 każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w terminie płatności każdej raty, do rąk matki małoletniej powódkiA. R., a to w miejsce alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt XXI RC 655/00. W pozostałym zakresie powództwo oddalił, nadto umorzył postępowanie i zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2184 zł (dwa tysiące sto osiemdziesiąt cztery złote) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 656 zł tytułem kosztów postępowania. Na koniec wyrokowi w punkcie 1 i 2 nadaje rygor natychmiastowej wykonalności i klauzulę wykonalności odnośnie punktu 1 i 2.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy ustalił, że powódD. R.urodzony (...)wR.i małoletnia powódkaS. R.urodzona w dniu (...)wR.są dziećmi pochodzącymi z małżeństwaA. R.(wówczasR.) i pozwanegoT. R.. Małżeństwo rodziców małoletnich powodów zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 września 2000 roku o sygnaturze XXI RC 655/00/5 przez rozwód. W punkcie 2 cytowanego orzeczenia wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimiD.iS.rodzeństwemR.powierzono ich matce z zastrzeżeniem dla pozwanegoT. R.prawa współdecydowania o istotnych sprawach małoletnich. Ponadto w punkcie 3 wskazanego wyroku rozwodowego, pozwanyT. R.został zobowiązany do łożenia na rzecz małoletnich dzieciD.iS.rodzeństwaR.tytułem alimentów kwot po 150 zł miesięcznie, łącznie 300 zł miesięcznie, płatnych do 10-go każdego miesiąca, począwszy od daty prawomocności wyroku, do rąk matki małoletnich z 21 % odsetkami w razie zwłoki w zapłacie.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dacie ustalania ostatnich alimentów tj. dnia 26 września 2000 rokuS. R.liczyła 1 rok i 8 miesięcy. Pozostawała w domu pod opieką matki. Była dzieckiem ogólnie zdrowym, a jej rozwój psychofizyczny przebiegał prawidłowo.D. R.miał natomiast 6 lat i uczęszczał do „zerówki”. Opłata za przedszkole wynosiła 180 zł miesięcznie i uiszczał ją w tym czasie pozwanyT. R.. Małoletni był dzieckiem ogólnie zdrowym i jego rozwój psychofizyczny przebiegał prawidłowo.
Matka małoletniej powódkiA. R.(wówczasR.) miała wówczas 23 lata, posiadała podstawowe wykształcenie, nie pracowała i pozostawała na utrzymaniu konkubenta - obywatela Norwegii, który prowadził własną działalność gospodarczą. Matka małoletnich wraz z powodami zamieszkiwała w tym czasie wR.w mieszkaniu stanowiącym jej współwłasność małżeńską z pozwanym.
Z kolei pozwanyT. R.miał wówczas 25 lat, posiadał średnie wykształcenie i pracował jako górnik naKWK (...)gdzie zarabiał 1.400 zł netto miesięcznie. Pozwany w tym czasie mieszkał wR.u swoich rodziców i prowadził z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Z tego tytułu przekazywał rodzicom po 300 zł miesięcznie. Na rzecz każdego małoletnich pozwany regularnie łożył po 150 zł miesięcznie, którą to kwotę rodzice małoletnich wspólnie ustalili, nadto pozwany często spotykał się z dziećmi i kupował im wówczas różne drobiazgi.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 września 2002 roku, sygnatura akt IV Nsm 741/01/10 wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimD. R.powierzono pozwanemuT. R., ograniczając władzę rodzicielską matki małoletniegoA. R.(wówczasR.) do współdecydowania o istotnych sprawach związanych z leczeniem, kształceniem i organizowaniem wypoczynku dla małoletniego, zmieniając w tym zakresie orzeczenie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 26 września 2000 roku o sygnaturze XXI RC 655/00/5.
Sąd Rejonowy ustalił, że 7 lipca 2009 roku pozwanyT. R.wywiódł przed Sądem Rejonowym w Wodzisławiu Śląskim powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem małoletniejS. R.. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 roku, sygnatura akt III RC 421/09 Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim powództwo oddalił. Strony wówczas zgodnie podawały, że koszt utrzymania małoletniegoD. R.wynosił 500 zł miesięcznie, natomiast małoletniejS. R.200 euro miesięcznie.
Małoletni powódD. R.zamieszkiwał z pozwanym do grudnia 2010 roku, kiedy to wyjechał do matki do Niemiec i ot tej pory mieszka tam na stałe.
Sąd Rejonowy ustalił, że przed tym Sądem z wniosku pozwanego toczyło się postępowanie o demoralizację małoletniego powodaD. R.dotyczące tego, że wyjechał on z domu do matki do Niemiec bez zgody ojca. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 roku, sygnatura akt IV Npw 783/10/8 sędzia rodzinny postępowanie to po wysłuchaniuD. R., stwierdzając, że małoletni wykazał w opisany sposób demoralizację postępowanie to umorzył na zasadzie art. 21 § 2 u.p.n.
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2011 roku, sygnatura akt IV Nsm 236/11 powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim powodemD. R.jego matceA. R.i w tym zakresie ograniczono władzę rodzicielską pozwanegoT. R., pozostawiając mu prawo do współdecydowania o istotnych sprawach małoletniego.
Odnośnie aktualnej sytuacji powodów Sąd Rejonowy ustalił, ze obecnie powódkaS. R.ma 13 lat. Koszt wyżywienia małoletniej powódki wynosi 100 euro miesięcznie, potrzeby odzieżowe 100 euro miesięcznie. Powódka uczy się i pomoce szkolne oraz podręczniki generują koszt 25 euro średnio miesięcznie. Na utrzymanie telefonu i kieszonkowe dla małoletniejA. R.płaci łącznie 70 euro. Małoletnia przyjmuje witaminy, co generuje miesięcznie koszt 15 euro.
Natomiast odnośnie powoda ustalił, żeD. R.ma ukończone 17 lat ((...)osiągnie pełnoletniość). Obecnie uczy się w szkole z internatem, za która odpłatność wynosi 135 euro miesięcznie i do miejsca zamieszkania wraca raz na pięć tygodni (koszt podróży w obie strony wynosi 200 euro). Potrzeby odzieżowe powoda wynoszą sezonowo 300 euro. Powyższa szkołą z internatem jest jedyną w Niemczech dla młodzieży, która przyjeżdża z zagranicy i nie zna języka. Pomoce szkolne i podręczniki generują koszt 25 euro średnio miesięcznie. Powód jest ogólnie zdrowy, przy czym wymaga zakupu aparatu na zęby którego koszt wynosi 4.000 euro, z czego matka powoda musi pokryć z tej sumy 30 %, reszta jest dofinansowana. Koszty leczenia dentystycznego oraz zakup kosmetyków wynoszą 100 euro miesięcznie. Utrzymanie telefonu powoda kosztuje 50 euro miesięcznie.
Oboje małoletni powodowie mieszkają obecnie w Niemczech wraz z matkąA. R., jej mężem oraz przyrodnim bratemL.(łącznie pięć osób), przy czym małoletni powódD. R.przebywa w domu co pięć tygodni, kiedy wraca z internatu szkolnego. Koszty utrzymania mieszkania ponosi matka powodów i wynoszą one łącznie 760 euro(w tym opłata za energię elektryczną w wysokości 115 euro miesięcznie), co w przeliczeniu na pięć osób daje wartość 152 euro miesięcznie na osobę.
Sąd Rejonowy ustalił, że na rzecz każdego z małoletnich powodów, ich matkaA. R.otrzymuje świadczenie rodzinne w wysokości po 180 euro miesięcznie.
Obecnie matka małoletnich powodówA. R.ma 35 lat, po rozwodzie z pozwanym wyjechała do Niemiec, gdzie obecnie mieszka i pozostaje w nowym związku małżeńskim. Poza powodamiA. R.posiada na utrzymaniu jeszcze jedno dziecko tj. synaL.w wieku 6 lat. Utrzymanie wskazanego, najmłodszego dzieckaA. R.kosztuje 94 euro (opłata za przedszkole) i 34,50 euro (wyżywienie w przedszkolu).
Matka powodów pracuje jako sekretarka w firmie męża i uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 935 euro miesięcznie.
Odnośnie pozwanego Sąd Rejonowy ustalił, żeT. R.ma aktualnie 37 lat, z zawodu jest technikiem górnikiem i nadal pracuje naKWK (...)jako ratownik górniczy.
W okresie od stycznia 2010 roku do grudnia 2010 roku pozwany osiągnął dochód z wynagrodzenia za pracę łącznie z premią barbórkową i tzw. czternastą pensją w kwocie 66.322,34 zł netto, co dało średnią miesięczną na poziomie 5.526,86 zł netto. W okresie od stycznia 2011 roku do grudnia 2011 roku pozwany osiągnął dochód z wynagrodzenia za pracę łącznie z premią barbórkową i tzw. czternastą pensją w kwocie 80.521,98 zł netto, co dało średnią miesięczną na poziomie 6.710,16 zł netto. W styczniu 2012 roku pozwany osiągnął wynagrodzenie zasadnicze netto w wysokości 5.287,38 zł, w lutym 5.003,79 zł netto, a w marcu 2012 roku 5.371,96 zł netto, co daje średnią na poziomie 5.221,04 zł netto miesięcznie. W 2012 roku premia barbórkowa pozwanego wyniesie 5.578,77 zł netto, tzw. czternasta pensja 6.542,08 zł. Pozwany do 2011 roku pobierał deputat węglowy w naturze, aktualnie od 2012 roku zadeklarował pobieranie ekwiwalentu pieniężnego za węgiel, który w bieżącym roku wyniesie 4.944,00 zł (618 zł za tonę - średnia w ujęciu miesięcznym 412 zł). Ponadto pozwany otrzymuje bony(...)których wartość za okres od stycznia 2010 roku do marca 2012 roku wyniosła łącznie 6.562,50 zł (średnia 243,05 zł miesięcznie).
Pozwany po rozwodzie z matką powodów zawarł kolejny związek małżeński, z którego posiada 5-letnią córkęZ. R.. Żona pozwanego ma 32 lata, posiada wykształcenie średnie i aktualnie nie pracuje. Koszt utrzymania małoletniejZ. R.wynosi 400 zł miesięcznie. Wyżywienie pozwanego i jego żony generuje koszt 700 zł miesięcznie (średnia 350 zł na osobę). Potrzeby odzieżowe pozwanego wynoszą 100 zł miesięcznie, zakup środków czystości i kosmetyków 100-150 zł miesięcznie (średnia 125 zł miesięcznie).
Pozwany mieszka razem z żoną i córką wR., w mieszkaniu stanowiącym własność jego żony. Czynsz wynosi 687,47 zł miesięcznie (zaległości czynszowe wraz z odsetkami wynoszą 4.320,64 zł), podatek od nieruchomości 82 zł rocznie, energia elektryczna 200,92 zł co dwa miesiące (średnia miesięczna 100,46 zł), gaz 68 zł co dwa miesiące (średnia miesięczna 34 zł), abonament za telefon 44 zł miesięcznie, abonament za telewizję 29,90 zł miesięcznie, internet 50 zł miesięcznie.
W dniu 13 września 2010 roku wynagrodzenie za pracę pozwanego zajął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w RybnikuJ. Ż.zastępcaB. W.na poczet alimentów bieżących (150 zł miesięcznie) i zaległych (17.917,74 zł plus odsetki 11.268,85 zł) na rzecz małoletniej powódkiS. R.. W dacie 17 lutego 2011 roku wynagrodzenie za pracę pozwanego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w RybnikuJ. Ż.zastępcaB. W.zajął na poczet alimentów bieżących (łącznie 300 zł miesięcznie) i zaległych (37.335,48 zł plus odsetki 5.615,28 zł) na rzecz obojga małoletnich powodów reprezentowanych przez matkęA. R.. Postępowanie egzekucyjne jest obecnie zawieszone na rzecz małoletniego powodaD. R., natomiast na rzecz powódkiS. R.komornik wyegzekwował dotychczas 36.000 zł. Do września 2011 roku alimenty na rzecz małoletniegoD. R.ściągane były od pozwanego przez komornika sądowego, natomiast od października 2011 roku pozwany wpłaca je samodzielnie na rachunek matki powodów.
Pozwany posiada majątek w postaci samochoduL. (...)z 2005 roku o wartości 15.000 zł. Pozwany trzy lata temu przepisał na rzeczA. R.mieszkanie własnościowe celem przekazania tego lokalu na rzecz małoletniego powodaD. R..
W tym stanie faktycznym zgodnie z regulacjąart. 133 § 1 k.r.io. każdy z rodziców obowiązany jest do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.Art. 138 k.r.io. stanowi z kolei, iż w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zakres świadczeń alimentacyjnych ustawodawca określił natomiast wart. 135 § 1 k.r.io., uzależniając go od z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych z drugiej zaś od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Przez usprawiedliwione potrzeby należy zaś rozumieć potrzeby, których zaspokojenie zapewni podmiotowi uprawnionemu do alimentów odpowiedni rozwój fizyczny i duchowy. A zatem nie tylko elementarne potrzeby polegające na zapewnieniu minimum egzystencji lecz również te, których celem jest stworzenie warunków bytowania stosownie do wieku uprawnionego, stanu zdrowia i innych okoliczności, których uprawniony nie jest w stanie własnymi siłami sobie zapewnić. Z kolei ustalenie czy nastąpiła zmiana stosunków, o których mowa wart. 138 k.r.io. następuje poprzez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami istniejącymi wcześniej, podczas ustalania wysokości poprzednich alimentów.
Odnosząc treść tych uregulowań do okoliczności niniejszej sprawy Sąd Rejonowy wskazał, że oboje uprawnieni tj.D. R.iS. R.nadal są jeszcze małoletni, nie posiadają własnego majątku i niewątpliwie nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Dlatego też nie budzi wątpliwości, że koszty utrzymania każdego z powodów w całości obciążają oboje ich rodziców. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem jako małoletnie dzieci powodowie mają przy tym prawo do równej stopy życiowej z rodzicami.
Ostatnie orzeczenie w przedmiocie alimentów na rzecz małoletnich powodów zapadło ponad 11 lat temu tj. dnia 26 września 2000 roku i zasądzono wówczas po 150 zł miesięcznie na rzecz każdego z powodów. Po przeanalizowaniu sytuacji materialno - bytowej a także uzasadnionych potrzeb każdego z małoletnich powodów Sąd Rejonowy stwierdził, że od daty zasądzenia ostatnich alimentów tj. od dnia 26 września 2000 roku zaszły w tym zakresie zmiany uzasadniające podwyższenie zasądzonych świadczeń alimentacyjnych.
Oboje rodzice małoletnich powodów po rozwodzie wstąpili w nowe związki małżeńskie i każdy z nich poza powodami posiada obecnie jeszcze po jednym małoletnim dziecku na utrzymaniu. Możliwości zarobkowe pozwanego w porównaniu z okresem poprzedniego orzekania o alimentach są zdecydowanie wyższe - wówczas zarabiał on 1.400 zł netto miesięcznie, obecnie, jak wynika to z dokumentacji przekazanej przez pracodawcę pozwanego, uzyskuje on wynagrodzenie zasadnicze w kwocie 5.221,04 zł netto średnio miesięcznie, do tego otrzymuje ekwiwalent za deputat węglowy (średnio 412 zł netto miesięcznie) oraz bony(...)(średnio 243,05 zł miesięcznie), a ponadto w 2012 roku otrzyma premię barbórkową w kwocie 5.578,77 zł netto i tzw. czternastą pensję w wysokości 6.542,08 zł netto. Sytuacja zarobkowa matki małoletnich także poprawiła się albowiem poprzednio była bezrobotna, zaś aktualnie jest ona osobą czynną zawodowo i zarabia 935 euro miesięcznie. Koszty utrzymania każdego z małoletnich powodów w ciągu ponad 11 lat jakie upłynęły od ostatniego orzeczenia o alimentach niewątpliwie wzrosły ze względu na ich wiek, rozwój psychofizyczny, jak i poziom edukacji. Koszty utrzymania małoletnich powodów ustalone w niniejszym postępowaniu w ocenie Sądu Rejonowego nie są wygórowane i są w pełni usprawiedliwione w świetle wyliczeń przedstawionych przez matkę powodów oraz w oparciu o zasady doświadczenia życiowego.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że pozwany po wyjeździe małoletniegoD. R.do Niemiec, od października 2012 roku przekazuje na jego rzeczA. R.jedynie po 150 zł miesięcznie i w żaden inny sposób nie przyczynia się do utrzymania syna. Ustalone przez Sąd Rejonowy koszty miesięcznego utrzymania małoletniejS. R.wynoszą 462 euro, natomiast w przypadku małoletniegoD. R., który uczy się poza miejscem zamieszkania, koszty te są wyższe i wyniosły 662 euro miesięcznie.
Sąd Rejonowy wziął nadto pod uwagę fakt, że na rzecz każdego z powodów ich matka otrzymuje świadczenie rodzinne w wysokości po 180 euro miesięcznie oraz uwzględnił okoliczność, że małoletni powódD. R.do Niemiec przyjechał dopiero w grudniu 2010 roku, uprzednio mieszkał zaś u pozwanego, który ponosił koszty jego utrzymania.
Poziom aktualnych dochodów matki powodów (935 euro), przy uwzględnieniu, że powodowie zamieszkują w Niemczech i biorąc pod uwagę już same ustalone i ponoszone przez matkę małoletnich koszty mieszkaniowe, w ocenie Sądu Rejonowego - przy poziomie dotychczasowych alimentów na rzecz powodów - nie pozwala na zaspokojenie wszystkich uzasadnionych potrzeb powodów. Od czasu ostatniego orzekania o alimentach tj. przez ponad 11 lat, wzrosły bowiem zarówno możliwości zarobkowe pozwanego jak i potrzeby powodów, co uzasadnia w myśl przepisuart. 138 k.r.io. zmianę wysokości świadczeń alimentacyjnych poprzez ich podwyższenie. Sąd Rejonowy doszedł zatem do przekonania, że żądanie podwyżki alimentów na rzecz powodów jest w uzasadnione, jednakże nie w takim zakresie jak wskazano to w żądaniu pozwu.
Mając na względzie dokonane ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sąd Rejonowy zasądził od pozwanegoT. R.na rzeczS. R.alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie za okres od dnia wytoczenia powództwa tj. 13 września 2010 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku oraz po 700 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 stycznia 2011 roku, natomiast na rzeczD. R.alimenty w kwocie po 700 zł miesięcznie, począwszy od dnia 25 listopada 2011 roku (daty wytoczenia powództwa na rzecz małoletniego),a to w miejsce alimentów na rzecz powodów ustalonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt XXI RC 655/00/5.
W pozostałym zakresie Sąd Rejonowy powództwo oddalił. Różnicując wysokość alimentów na rzecz małoletniejS., Sąd Rejonowy miał na uwadze fakt, iż do grudnia 2010 roku, pozwany miał na utrzymaniu małoletniegoD., a matka małoletniego w żaden sposób nie partycypowała w kosztach jego utrzymania.
W ocenie Sądu Rejonowego orzeczona wobec pozwanego podwyżka alimentów na rzecz każdego z małoletnich powodów jest obecnie wystarczająca zarówno dla pokrycia potrzeb małoletnich (przy przyjęciu, że obowiązek alimentacyjny względem małoletnich powodów obciąża każdego z ich rodziców w równym stopniu i przy uwzględnieniu osobistych starań oraz finansowych nakładów matki małoletnich w tym zakresie), jak i nie uchybia ona formułowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego zasadzie równej stopy życiowej dzieci i rodziców. Kwota zasądzonych alimentów uwzględnia przy tym możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego, o których szczegółowo powyżej opisano, jak również okoliczność posiadania przez pozwanego jeszcze jednego małoletniego dziecka, które wraz ze swoją obecną żoną wychowuje i względem którego, zgodnie z ustawą również ma obowiązek alimentacyjny, realizowany przezeń zarówno poprzez starania osobiste jak i zapewnienie córceZ. R.wszystkich potrzeb życiowych.
O odsetkach na wypadek opóźnienia orzeczono w myśl przepisuart. 481 § 1 i 2 k.c., natomiast o natychmiastowej wykonalności punktu 1 i 2 wyroku Sąd orzekł na mocyart. 333 § 1 pkt. 1 k.p.c.
Mając na względzie okoliczność, że na rozprawie w dacie 11 stycznia 2012 roku pozwanyT. R.cofnął pozew o alimenty bieżące na rzecz małoletniegoD. R.(zarejestrowany pod sygnaturą akt IV RC 1160/10), na co strona powodowa wyraziła zgodę Sąd Rejonowy w tym zakresie umorzył postępowanie.
O kosztach postępowania orzekł zgodnie z regulacjąart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 102 k.p.c.i108 § 1 k.p.c., mając na względzie wynik procesu, który pozwany przegrał.
Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części, a to w punkcie 1 (dotyczącym alimentów dlaS. R.) w części dotyczącej podwyższenia alimentów ponad kwotę 400zł miesięcznie za okres od 13 września 2010r. do dnia 31 grudnia 2010r., a nadto w części dotyczącej podwyższenia alimentów ponad kwotę 500zł miesięcznie począwszy od dnia 1 stycznia 2011r., a nadto w punkcie 2 (dotyczącym alimentów dlaD. R.) - w części dotyczącej podwyższenia alimentów ponad kwotę 500zł miesięcznie począwszy od 25 listopada 2011r. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa o podwyższenie alimentów ponad wskazane sumy i zasądzenie od powodów solidarnie kosztów postępowania odwoławczego.
Wyrokowi temu pozwany zarzucił, ze jest ona dla niego krzywdzący, bowiem podwyższone świadczenia są niewspółmierne do jego dochodów i potrzeb powodów. Wskazał, że podwyższone świadczenia stanowią łącznie 1400 zł, a świadczenie rodzinne – 180 euro miesięcznie, czyli 1440 zł miesięcznie co łącznie daje kwotę 4300 zł na utrzymanie powodów. W ocenie pozwanego jest to kwota zbyt wysoka. Zarzucił, ze równa stopa życiowa dzieci i rodziców nie oznacza, że rodzice winni zapewnić im realizację potrzeb będących przejawem zbytku.
Przytoczył poglądy Sądu Najwyższego i wywodził, że zawsze powinno zachodzić zachowanie rozsądnej równowagi pomiędzy zaspokajaniem potrzeb uprawnionego, a poziomem życia zobowiązanego. Zarzucił, że Sąd rejonowy zupełnie nie wziął pod uwagę okoliczności, że pozwany ma na utrzymaniu dwie osoby, podwyższenie alimentów doprowadzi do sytuacji, że dla pozwanego i jego rodziny obciążenie będzie zbyt dotkliwe.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja odniosła skutek w części, a to na skutek zaistniałej po wydaniu zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są w pełni prawidłowe. Ustalenia te znajdują oparcie w zgromadzonym materiale sprawy. Wymagały one jedynie uzupełnienia w związku ze zmianą okoliczności faktycznych.
W dniu 24 września 2012r. powódD. R.ukończył 18 lat. Z informacji uzyskanej z akt postępowania egzekucyjnego wynika, żeD. R.uczył się do sierpnia 2013r.(k. 98 akt sprawy III RC 93/13). Jak ustalono w oparciu o informację Izby Rzemieślniczej dlaO.znajdujące się w aktach sprawy III RC 93/13 Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim,D. R.od 19 września 2013 roku uczestniczy w kształceniu przygotowawczym od zawodu Izby Rzemieślniczej dlaO.wK.. Jest to kurs stanowiący usługę rynku pracyagencji pracy (...), OddziałK.. Jego termin zakończenia przypadał na 18.sierpnia 2014r.
Z powyższym uzupełnieniem Sąd Okręgowy przyjmuje ustalenia Sądu Rejonowego za własne.
Na tle zmienionych okoliczności sprawy Sąd Okręgowy doszedł do przekonania o istnieniu potrzeby zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącejT. R.. Jego sytuacja bowiem uległa w toku niniejszego postępowania zmianie. Naukę kontynuował on do sierpnia 2013roku, a od września 2013r. co prawda podjął kształcenie przygotowawcze do rynku pracy w ramach pomocy świadczonej przez Izbę Rzemieślniczą na rynku pracy, jednak nie wykazał, aby w tym czasie nie uzyskiwał dochodów. Wskazana informacja, która stała się podstawą ustaleń Sądu wskazuje, że powód kształci się jako osoba funkcjonująca na rynku pracy, a zatem wysoce prawdopodobne jest, że uzyskuje świadczenie związane z pracą( praktyką) lub pomocą dla osób bezrobotnych. Takie oświadczenie złożył pozwany w toku postępowania. Obowiązkiem procesowym powoda jako strony inicjującej postępowanie jest wykazanie, że w zmienionych okolicznościach nie może on za pomocą własnej pracy uzyskać środków na swe utrzymanie. W ocenie Sądu Okręgowego powód tego obowiązku procesowego nie wykonał. W tych okolicznościach, w granicach zaskarżenia zaistniały podstawy do zmiany wyroku, a tym samym do częściowego uwzględnienia apelacji poprzez obniżenie alimentów dlaD. R.do kwoty po 500zł miesięcznie od dnia 19 września 2013r., to jest od dnia wskazanego w opisanej informacji Izby Rzemieślniczej. Sąd Okręgowy miał na względzie, że obecnie powód jest osobą pełnoletnią i nie wykazał, że kontynuuje naukę w sposób uniemożliwiający mu uzyskiwanie dochodu z tytułu własnej pracy.
Niezasadne okazały się natomiast zarzuty apelacji dotyczące alimentów należnychD. R.za okres wcześniejszy, jak i zarzuty dotyczące podwyższenia alimentów na rzeczS. R..
Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że kwoty zasądzone od pozwanego na ich rzecz są niższe niż połowa przyjętych przez Sąd Rejonowy usprawiedliwionych kosztów ich utrzymania. Potrzeby te wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można uznać za zbytkowne. Są to podstawowe potrzeby, odpowiadające wiekowi i rozwojowi małoletnich, uwzględniające okoliczność, że mieszkają się oni w Niemczech. W ocenie Sądu Okręgowego zakres tych ustalonych potrzeb powodów nie jest nadmierny i w świetle doświadczenia życiowego jest odpowiedni.
Wbrew zarzutom apelacji, Sąd Rejonowy rozstrzygając w sprawie wziął pod uwagę wysokość świadczenia rodzinnego, które matka powodów uzyskiwała i uzyskuje na dzieci, jak i wysokość dochodów pozwanego.
Jak wynika z dokonanych ustaleń faktycznych, pozwany zarabiał w 2010r. średnio 5526 zł netto, w 2011r. – 6710zł netto, a w okresie od stycznia 2012r. do marca 2012r. – 5221zł netto wraz z wszystkimi dodatkowymi świadczeniami. Z jego zeznań wynika, że podstawowe potrzeby utrzymania jego rodziny stanowią miesięcznie kwotę ok. 2300zł. zatem po pokryciu alimentów pozostawała mu miesięcznie kwota wyższa niż 1300zł na pozostałe wydatki rodziny. Tym samym Sąd Okręgowy uznał, że zasądzona kwota alimentów nie przekracza jego możliwości zarobkowych i nie naraża obecnej rodziny pozwanego na niemożność zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb.
Nie może prowadzić do obniżenia wysokości alimentów okoliczność, że na utrzymaniu pozwanego pozostaje poza córką także jego obecna żona, gdyż jest ona osobą zdolną do pracy, zaś córka pozwanegoZ.była w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w wieku przedszkolnym ( miała 5 lat). Tym samym żona pozwanego mogła bez przeszkód podjąć zatrudnienie. Podjęta przez pozwanego i jego żonę decyzja o tym, że nie będzie ona pracować nie może rzutować na rozmiar obowiązku alimentacyjnego pozwanego wobec powodów.
Nie można też w odniesieniu do małoletniejS.nie zauważać, że skoro jest ona niepełnoletnia, z pewnością potrzebuje jeszcze osobistej pieczy rodziców, a swój obowiązek alimentacyjny wobec niej realizuje w części w ten sposób jedynie matka(art. 135§2krio).
Z tych powodów dalej idąca apelacja jako niezasadna została oddalona na podstawieart. 385kpc. Orzeczenie o uwzględnieniu apelacji w części oparto naart. 386§1kpc.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart.102 kpcw zw. zart.391§2kpc, nie obciążając powoda obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów w części odpowiadającej jego wygranej w sprawie. Szczególnych okoliczności dla takiego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy dopatrzył się w stosunkach rodzinnych panujących pomiędzy stornami oraz charakteru niniejszej sprawy.
Jednocześnie na podstawieart. 350§3kpcdokonano sprostowania części wstępnej zaskarżonego wyroku poprzez pełne określenie stron i przedmiotu niniejszej sprawy.
SSO Anna Hajda   SSO Tomasz Tatarczyk   SSO Gabriela Sobczyk