Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 546/14
Data wyroku: 2014-08-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Smaga, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz, Bogdan Świerk
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 546/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 sierpnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Bogdan Świerk

Sędziowie:

SA Krystyna Smaga
SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz (spr.)

Protokolant: protokolant sądowy Joanna Malena

po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. w Lublinie
sprawyS. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 14 maja 2014 r.    sygn. akt IV U 704/13

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.
III AUa 546/14

UZASADNIENIE
Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.decyzją z dnia 29 kwietnia 2013 roku odmówiłS. J.prawa do wcześniejszej emerytury motywując to brakiem posiadania 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy nie zaliczył okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 14 czerwca 1969 roku do 6 października 1976 roku.
Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Siedlcach złożyłS. J.wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury, gdyż spornym okresie pracował w gospodarstwie rolnym.
Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 14 maja 2014 roku zmienił zaskarżoną decyzję i ustaliłS. J.prawo do emerytury od dnia 13 czerwca 2013 roku. Sąd Okręgowy ustalił, żeS. J.urodzony dnia (...)złożył w dniu 28 marca 2013 r. wniosek o emeryturę. Organ rentowy uznał za udowodniony staż ubezpieczeniowyS. J.w rozmiarze 21 lat, 5 miesiące i 22 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 18 lat, 5 miesięcy i 22 dni okresu pracy w szczególnych warunkach. Okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach jest okolicznością bezsporna. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, ubezpieczony w okresie od ukończenia16 roku życia to jest od(...). do 17 lipca 1973 r. pracował w gospodarstwie rolnym spadkowym po rodzicach. Gospodarstwo to użytkował wspólnie ze swoja siostrąH. D.. W tym czasie mążH. D.odbywał karę pozbawienia wolności. Cały ciężar pracy w gospodarstwie spoczywał naS. J.. Ubezpieczony wykonywał wszystkie prace rolnicze. Posiadał również inwentarz oraz konia. Siostra ubezpieczonegoH.nie wywiązywała się z obowiązków. Gospodarstwo zostało zadłużone i w efekcie przejęte przez gminę na rzecz Skarbu Państwa. Następnie gospodarstwo to przejął od gminyF. P..
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznani ubezpieczonego zeznania świadków:H. N.,H. J.,F. P..
Sąd Okręgowy orzekł, że zgodnie zart. 184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. Nr 162, poz.1118 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego wart. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa wart. 27.
W ocenie Sądu OkręgowegoS. J.spełnił powyższe warunki. Udowodnił ponad 25 lat okresów składkowych oraz ponad 15 lat okresów pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów dotychczasowych. Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, że w okresie od dnia(...)do 17 lipca 1973 r. pracował w gospodarstwie rolnym spadkowym po rodzicach. Zeznania powoda potwierdzili świadkowie, którzy byli sąsiadami i na co dzień widzieli jak ubezpieczony pracował w gospodarstwie rolnym. Sąd uznał ich zeznania za wiarygodne, ponieważ są logiczne, spójne i wzajemnie się uzupełniają. Zeznania te znajdują potwierdzenie w zebranych w sprawie dokumentach, w szczególności w zaświadczeniu o zameldowaniu, zaświadczeniu o istnieniu gospodarstwa, zaświadczeniu Archiwum Państwowego wP..
Sąd Okręgowy zacytował przepis art. 10 ust. l ustawy o emeryturach i rentach z FUS i dokonując jego wykładni stwierdził, że w judykaturze wykształcił się pogląd, że o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 roku) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności:
1) wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w definicji legalnej "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy o u.s.r. oraz
2) czynności te muszą być wykonywane w wymiarze me niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie.
Z art. 6 pkt 2 ustawy o u.s.r, wynika, że pojęcie domownika przysługuje osobie bliskiej rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Z wiarygodnych zeznań ubezpieczonego i świadków wynika, żeS. J.w okresie od ukończenia 16 roku życia do momentu przejęcia gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa spełniał te kryteria, a zatem staż ubezpieczeniowyS. J.po doliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym wynosi ponad 25 lat.
Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał:
- naruszenie prawa materialnego, tj.art.184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu;
- naruszenie prawa procesowego poprzez przekroczenie określonej wart.233 § 1 kpczasady swobodnej oceny dowodów;
- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnił 25 letni okres składkowy i nieskładkowy, wobec czego spełnił przesłanki do uzyskania prawa do emerytury na podstawieart.184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podczas gdy zebrany w sprawie materiał odwodowy nie dawał podstaw do takich ustaleń.
Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Skarżący kwestionował ustalenia Sądu w zakresie uznania pracy w gospodarstwie rolnym od(...)do 17 lipca 1973 roku oraz podnosił, że Sąd Okręgowy przeoczył okoliczność, że w okresie przyjętym jako uzupełniający wnioskodawca od 26 października 1971 roku do 13 maja 1972 roku był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)a od 4 września 1972 roku do 20 października 1973 roku pracował w(...)Przedsiębiorstwie(...)i oba te okresy zostały wliczone do stażu ubezpieczeniowego jako okres składkowy.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania.
Sąd Apelacyjny stwierdza, że Sąd Okręgowy wydał wyrok z naruszeniem przepisuart.184 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez wadliwe przyjęcie, że wnioskodawca spełnił warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, bowiem wnioskodawca nie legitymuje się wymaganym w myśl art.27 tej ustawy 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym, nawet po uwzględnieniu okresu uzupełniającego – okresu pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Sąd Okręgowy zignorował dokumenty znajdujące się w aktach rentowych i całkowicie pominął okoliczności dotyczącego udowodnionego okresu składkowego na podstawie oryginalnych dokumentów zatrudnienia. W aktach rentowych znajdują się świadectwa pracy wnioskodawcy potwierdzające okres zatrudnienia od 26 października 1971 roku do 13 maja 1972 roku w(...) Przedsiębiorstwie (...)oraz od 4 września 1972 roku do 20 października 1973 roku w(...)Przedsiębiorstwie(...). Okresy te zostały uwzględnione przez organ rentowy przy obliczeniu ogólnego stażu ubezpieczenia wnioskodawcy i mieszczą się w łącznie ustalonym okresie ubezpieczenia 21 lat, 5 miesięcy i 21 dni. W tej sytuacji możliwy do przyjęcia jako uzupełniający – okres pracy w gospodarstwie rolnym po rodzicach po ukończeniu przez wnioskodawcę 16 roku życia to jest okres od(...)do 25 października 1971 roku, czyli podjęcia pierwszego zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie(...)oraz od dnia zakończenia tego stosunku pracy do dnia podjęcia następnego zatrudnienia w(...)Przedsiębiorstwie(...)czyli od 14 maja do 3 września 1972 roku. Okres ten wynosi 2 lata, 7 miesięcy i 8 dni i po doliczeniu do udowodnionych okresu składkowego i nieskładkowego wnioskodawca legitymuje się łącznym okresem ubezpieczenia 24 lata, miesiąc i 18 dni a zatem nie wykazał 25 letniego okresu ubezpieczenia przypadającego przed dniem 1 stycznia 1999 roku wymaganego do uzyskania prawa do świadczenia.
Błąd Sądu Okręgowego przy obliczeniu łącznego okresu ubezpieczenia wnioskodawcy i uznaniu, że okres ten wynosi ponad 25 lat, doprowadził do naruszenia prawa, a toart.184 ust.1w związku zart.27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. 2013 poz.1440) i w związku z przepisem§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przepisy te określają przesłanki do nabycia emerytury w niższym wieku emerytalnym przez pracownika, który przepracował 15 lat w warunkach szczególnych i udowodnił 55 letni okres składkowy i nieskładkowy. Wnioskodawca nie wykazał wymaganego okresu ubezpieczenia, a zatem nie nabywa prawa do emerytury przewidzianego tymi przepisami.
Z tych względów i na mocy powołanych powyżej przepisów orazart.386 § 1 KPCSąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.