Sąd Okręgowy w Gdańsku
XVI Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XVI Cz 677/14
Data wyroku: 2014-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Daniszewska
Słowa kluczowe: Pomoc Prawna Z Urzędu
Podstawa prawna: art. 117 kpc
Teza: Brak podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie prawomocnie zakończonej.

Sygn. akt XVI Cz 677/14

POSTANOWIENIE
Dnia 23 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy(...)(...)w składzie następującym :
Przewodniczący: SSO Anna Daniszewska
po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2014 r. w(...)
na posiedzeniu niejawnym
sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzycielaW. S.
przeciwkoD. O.
ze skargi dłużniczkiD. O.na czynności komornika
na skutek zażalenia dłużniczki
na postanowienie Sądu Rejonowego(...)
z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt XII 1 Co 6012/11
postanawia:
oddalić zażalenie.
Sygn. aktXVI Cz 677/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy(...)oddalił wniosekD. O.o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, iż dłużniczkaD. O.pismem z dnia 29 maja 2013 r. skierowanym do Sądu Okręgowego w(...), przekazanym następnie do Sądu Rejonowego, wniosła między innymi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie XII 1 Co(...).
Sąd Rejonowy wskazał, iż zgodnie zart. 117 § 5 k.p.c.sąd uwzględni wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli udział profesjonalnego pełnomocnika w sprawie uzna za potrzebny, w szczególności, gdy z wnioskiem występuje osoba nieporadna, mająca kłopoty w sporządzaniu pism procesowych .
Sąd Rejonowy zważył, iż w niniejszej sprawie dłużniczkaD. O.wniosła skargę na czynności komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym(...)
H. K.w sprawie egzekucyjnej Km(...). Postanowieniem z dnia 15 maja 2012r. skarga dłużniczki została odrzucona. Postanowienie to jest prawomocne.
Mając na uwadze powyższe, w opinii Sądu Rejonowego, nie zachodzi konieczność przydzielania dłużniczce pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż postępowanie w sprawie zostało prawomocnie zakończone.
Niezależnie od powyższego, Sąd Rejonowy wskazał, iż gdyby nawet postępowanie toczyło się nadal, wniosek dłużniczki podlegałby oddaleniu.
Sąd Rejonowy wskazał, iż postępowanie w sprawie ze skargi na czynności komornika ogranicza się do zbadania przez Sąd akt komorniczych, zatem udział dłużnika w postępowaniu jest ograniczony. Ponadto, kwestii będących przedmiotem postępowania w wymienionej sprawie nie można uznać za skomplikowane pod względem faktycznym lub prawnym w stopniu przekraczającym umiejętności i możliwości obrony swych praw przez stronę – co mogłoby skutkować koniecznością ustanowienia dla niej pełnomocnika z urzędu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1998 r., II UKN 214/98, OSNP 1999/18/593).
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd Rejonowy stwierdził, iż dłużniczka w swoich pismach wyrażała żądania w sposób jasny i precyzyjny, a tym samym nie przejawiała nieporadności, nie wykazywała cech bezradności, która utrudniałaby jej samodzielne dochodzenie praw.
Sąd Rejonowy, mając powyższe na uwadze, na mocyart. 117 § 5 k.p.c.a contrario orzekł jak w postanowieniu oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła dłużniczkaD. O.zaskarżając je w całości oraz wnosząc o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane niezgodnie z prawem, z naruszeniem jej praw majątkowych i osobistych. Skarżąca podała , iż w jednym czasie składała skargi na różne czynności komornika, a następnie kserokopie skarg do wiadomości sądu , zaś Sąd Rejonowy zarejestrował te skargi pod dwiema odrębnymi sygnaturami.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treściart. 117 § 1 i 5 k.p.c., strona ma prawo zgłosić wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego, zaś sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.
Z powyższego wynika, iż możliwość przyznania stronie pełnomocnika z urzędu stanowi pomoc państwa w sytuacjach nadzwyczajnych. Stosowana być ona może tylko wtedy, gdy udział adwokata lub radcy prawnego jest konieczny, czyli w sytuacjach,gdy jego brak może pozbawić stronę możliwości pełnej dbałości i dochodzenia jej praw. Jak wskazuje się w orzecznictwie, w niektórych wypadkach nieprzyznanie fachowego pełnomocnika z urzędu – mimo spełnienia określonych warunków – może być kwalifikowane jako powodujące nieważność postępowania wskutek pozbawienia strony możności obrony jej praw (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2009 roku, I UK 195/09, Lex Nr 577812). Nie zmienia to faktu, iż obowiązkiem strony jest dołożenie należytej staranności w reprezentowaniu swoich interesów przed sądem. Tylko nadzwyczajne okoliczności mogą sprawić, że zachowanie takie nie będzie możliwe bez winy strony. W praktyce dochodzi do tego np. w sytuacji, gdy strona jest nieporadna, schorowana, co w sposób istotny ogranicza możliwości występowania przed sądem, czy pokierowania swoim zachowaniem albo, gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym.
Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Rejonowego, iż postępowanie w niniejszej sprawie wobec skarżącej zostało prawomocnie zakończone, bowiem postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. w sprawie XVI Cz(...)Sąd Okręgowy w(...)oddalił zażalenieD. O.na postanowienie Sądu Rejonowego(...)z dnia 15 maja 2012 r., w przedmiocie odrzucenia jej skargi na czynności komornika. Na powyższe rozstrzygnięcie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.
Konieczną przesłankę ustanowienia pełnomocnika urzędu stanowi potrzeba jego udziału w sprawie. Przyznanie pełnomocnika z urzędu ma na celu udzielenie stronie fachowej pomocy prawnej w toku sprawy. Po prawomocnym zakończeniu sprawy wyznaczenie pełnomocnika z urzędu jest bezprzedmiotowe, gdyż nie istnieje potrzeba obrony praw skarżącej jako strony postępowania. Ustanowienie pełnomocnika z urzędu może nastąpić przed wszczęciem sprawy lub nawet na etapie postępowania odwoławczego, lecz nie po jej prawomocnym zakończeniu.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd Rejonowy rozpoznał negatywnie jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika urzędu w sprawie XII 1 Co(...), a nie w sprawie km(...)Ponadto na zasadność zażalenia nie mają wpływu czynności podejmowane przez komornika w wymiennej sprawie egzekucyjnej, bowiem kognicja sądu przy rozpoznawaniu wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ogranicza się jedynie do oceny zasadności tego wniosku w świetle przesłanek ustawowych, a nie obejmuje innych zagadnień.
Nie ma też wpływu na zasadność zażalenia sposób składania przez skarżąca skarg na czynności komornika , bowiem nie zmienia to faktu , iż niniejsza sprawa jest prawomocnie zakończona.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c.oddalił zażalenie.