Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 231/14
Data wyroku: 2014-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Nowicka, Grażyna Kobus, Hanna Płonka ()
Słowa kluczowe: Uzgodnienie Treści Księgi Wieczystej Z Rzeczywistym Stanem Prawnym
Podstawa prawna: art.10 ukwih

Sygn. akt II Ca 231/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2014r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Grażyna Kobus
Sędziowie: SO Barbara Nowicka
SR Hanna Płonka (del.)
Protokolant: Bogusława Mierzwa
po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy
z powództwaA. K.iP. K.
przeciwkoE. S.iW. S.
o uzgodnienie treści KW
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu
z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt VIII C 1328/12

I
oddala apelację;

II
zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powodów 1.200 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 231/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem w sprawie z powództwaA. K.iP. K.przeciwkoE. S.iW. S.Sąd Rejonowy w Wałbrzychu uzgodnił stan prawny nieruchomości położonej wW.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Wałbrzychu prowadziksięgę wieczystą KW (...)poprzez wpisanie w Dziale II, Rubryce 2.2, Podrubryce 2.2.1, Lp. 2, polu 2 w miejsce dotychczasowej wielkości udziału w prawie wynoszącej(...), właściwej wielkości tego udziału, tj.(...)oraz w Dziale II, Rubryce 2.3, Lp. 1 polu 3A w miejsce dotychczasowej wielkości udziału w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali wynoszącej(...), właściwej wielkości tego udziału  tj.(...).
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r. w Kancelarii NotarialnejwW.W. K.,P. K.iA. K.dokonali ustanowienia odrębnej własnościlokalu nr (...)z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe oraz darowali w/w lokal na rzecz pozwanychE. S.iW. S.. W akcie notarialnym ustalono, że pozwanym przysługuje udział w prawie własności działki gruntu, na której posadowiony jest budynek i taki sam udział w elementach wspólnych budynku w ułamku(...), lokal mieszkalny został wydzielony doksięgi wieczystej o numerze (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu. Po ustanowieniu odrębnej własnościlokalu numer (...)wraz z udziałem w prawie własności działki gruntuW. K.,P. K.iA. K.dokonali darowizny wydzielonej części nieruchomości na rzecz pozwanej. Udziały w prawie własności nieruchomości gruntowej zabudowanej powodów wynosiły(...)zaś pozwanych(...). Sąd Rejonowy w Wałbrzychu prowadziKsięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości rolnej zabudowanej (działka nr (...)) położonej wW.przyul. (...). Po dokonaniu czynności opisanej powyżej w dziale II rubryce 2.2, podrubryce 2.2.1, l.p 2 pole 2 oraz l.p.3 pole 2 wpisano udziały(...), a w dziale II rubryce 2.3 l.p.1 pole 3A wpisano wielkość udziału w nieruchomości wspólnej, którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicielilokali (...). Wyodrębnionylokal mieszkalny nr (...)położony jest na I piętrze budynku, na powierzchnię użytkową tego lokalu składają się: łazienka (6,04 m2),
hall (9,45 m2), pokój ( 22,26 m2), przedpokój ( 7,01 m2), kuchnia ( 11,76 m2), pokój (12,24 m2), w sumie 68,76 m2, powierzchnia przynależna dolokalu nr (...)to strych sąsiadujący z lokalem ( 53,74 m2) i pomieszczenie gospodarcze położone na parterze budynku (9,38 m2), w sumie 63,68 m2. Ogółem powierzchnialokalu mieszkalnego nr (...)wynosi 132,44 m2. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich lokali w budynku wraz z pomieszczeniami przynależnymi ( w tym w budynku gospodarczym) wynosi 790,74 m2. Udziałlokalu numer (...)wynosi 16,75% tj.(...).000 ( 132,44 m2÷ 790,74 m2).
Dokonawszy takich ustaleń Sąd Rejonowy powództwo uwzględnił na podstawie przepisuart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), zgodnie z którym w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. W przedmiotowej sprawie wykazano opinią biegłego z dnia 12 czerwca 2013 r., że ogółem powierzchnialokalu mieszkalnego nr (...), wyodrębnionego w nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Wałbrzychu prowadziKsięgę wieczystą nr (...)wynosi 132,44 m2, zaś łączna powierzchnia użytkowa wszystkich lokali w tym budynku wraz z pomieszczeniami przynależnymi ( w tym w budynku gospodarczym) wynosi 790,74 m2, a w związku z tym udziałlokalu numer (...)wynosi 16,75%, tj.(...).000 ( 132,44 m2÷ 790,74 m2).
W apelacji pozwani zarzucili zaskarżonemu wyrokowi:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez ustalenie, że aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r. strony dokonały wyodrębnienia własności lokalu pozwanych, gdy tymczasem czynność ta w ich przekonaniu miała doprowadzić do podziału gospodarstwa rolnego powodów poprzez przyznanie jego części ( w udziale(...)) pozwanym,

2
naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicieart. 177 § 1 pkt 1 kpc, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i zaniechanie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy sygn. akt I C 2306/13 Sądu Okręgowego w Świdnicy, mimo że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy

Sygn. akt II Ca 231/14
zależy od wyniku innego postępowania i to mimo stosownego wniosku pozwanych,
ewentualnie nadto:

3
naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości w sposób opisany wpkt. Iskarżonego orzeczenia, gdy tymczasem takie ustalenie spowoduje, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej będzie niezgodny z rzeczywistym stanem  
prawnym,

4
naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 65 § 2 kcw zw. zart. 197 kcpoprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezrefleksyjne ( za treścią opinii biegłego i językową wykładnią aktu notarialnego z dnia 1 września 1999 r.) przyjęcie za aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r., że strony dokonały wyodrębnienia własności lokalu pozwanych, gdy tymczasem czynność ta w przekonaniu stron miała doprowadzić do podziału gospodarstwa rolnego powodów poprzez przyznanie jego części ( w udziale(...)) pozwanym, czego przedmiotem jest również toczące się obecnie przed Sądem Okręgowym w Świdnicy postępowanie pod sygn. akt I C 2306/13.

Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie podlega uwzględnieniu.
Ponieważ pozwani zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego –art. 177 § 1 pkt 1 kpcpoprzez zaniechanie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej z ich powództwa przed Sądem Okręgowym w Świdnicy – sygn. akt I C 2306/13 o ustalenie, że aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r. nabyli oni udział wynoszący 50,30% w gospodarstwie rolnym, położonym przyul. (...)wW., w skład którego wchodządziałka nr (...)o powierzchni 9,91 ha wraz z dwoma budynkami, opisaneksięgą wieczystą (...)ewentualnie, że są oni współwłaścicielami tego gospodarstwa rolnego w udziale 50,30 %, w pierwszej kolejności należało odnieść się właśnie do tego zarzutu. Przede wszystkim zaś stwierdzić, że zarzut pozwanych w powyższym zakresie jest nieskuteczny.
Ewentualne uchybienie w tym zakresie należy bowiem do naruszeń przepisom postępowania, co do których skuteczne postawienie zarzutu wymagało spełnienia warunków zart. 162 kpc, a więc zwrócenia uwagi Sądu  Rejonowego na to uchybienie oraz zawnioskowanie wpisania zastrzeżenia w tym przedmiocie do protokołu. Niezgłoszenie zastrzeżenia w odpowiednim czasie i w odpowiedni sposób powoduje, że strona traci prawo powołania się na takie uchybienie w dalszym toku postępowania, gdy nie wchodzi w grę naruszenie przepisów postępowania, które sąd bierze pod uwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2013 r. i odpis postanowienia doręczył pełnomocnikom stron. Pełnomocnik pozwanych otrzymał przesyłkę z odpisem postanowienia w dniu 11 grudnia 2013 r., lecz na najbliższej rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. nie zgłosił zastrzeżenia w trybieart. 162 kpc. Nie było to zaś naruszenie, które Sąd Rejonowy powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, t.j. powodujące nieważność postępowania oraz wynikające zart. 202 kpc.
Tak więc niewpisanie przez sąd zastrzeżenia do protokołu spowodowało utratę przez pozwanych podnoszonych zarzutów i możliwość powoływania się na nie – jak wskazano wyżej – w dalszym postępowaniu.
Nie mniej jednak Sąd Okręgowy stwierdza, że jest to zarzut nieuzasadniony. Zawieszenie postępowania w oparciu o przepisart. 177 § 1 pkt 1 kpcnależy do dyskrecjonalnych uprawnień sądu prowadzącego postępowanie, przy czym wydanie przez sąd postanowienia o zawieszeniu postępowania winno nastąpić nie tylko wtedy gdy przemawiają za tym względy celowości i interes strony, ale i występuje stosunek prejudycjalności. A więc wówczas, gdy wynik jednego postępowania cywilnego zależy od wyniku innego postępowania cywilnego, ponieważ przedmiot postępowania prejudycjalnego stanowi element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Tymczasem w sprawie I C 2306/13 pozwani wystąpili z pozwem o ustalenie swego prawa własności do opisanej wyżej nieruchomości w udziale wynoszącym 50,30 % . Ponieważ powództwo oparli na przepisieart. 189 kpc, to obowiązani będą wykazać swój interes prawny w takim ustaleniu , a zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie utrwalone jest stanowisko, że interes taki nie zachodzi z reguły, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swych praw. W sytuacji pozwanych ich interes bez wątpienia
Sygn. akt II Ca 231/14
zostałby zaspokojony, nawet w pewniejszy sposób, gdyby skorzystali z dalej
idącego roszczenia – o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym ( art. 10 ukwh ), bowiem nawet uwzględnienie ich powództwa opartego naart. 189 kpcnie powodowałoby wprost zmiany wpisu w księdze wieczystej i w związku z tym stan zagrożenia istniałby w dalszym ciągu.
W końcu należy zauważyć, że domniemanie wynikające z treści art. 3 ukwh, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, jest domniemaniem iuris tantum i jako takie może być obalone przez przeciwstawienie mu dowodu przeciwnego. Ugruntowane jest zaś stanowisko, że można je obalić w każdym postępowaniu, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe ( patrz: wyrok z uzasadnieniem Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2004 r., SK 57/03, OTK –A 2004, nr 7, poz. 69, wyroki Sądu Najwyższego: z 10 grudnia 1993 r., I CRN 202/93, z 21 marca 2000 r., III CKN 325/00 niepubl., z 6 czerwca 2007 r., III CSK 407/06 ). Tak więc pozwani mogli kwestionować prawo własności powodów w drodze obalenia domniemania z wpisu w księdze wieczystej w rozpoznawanej sprawie, a w związku z tym i z tej przyczyny zawieszenie postępowania nie byłoby celowe.
W sytuacji zaś gdy zarzut błędnych ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez ustalenie, że aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r. strony dokonały wyodrębnienia własności lokalu pozwanych, podczas gdy w przekonaniu pozwanych czynność ta miała doprowadzić do podziału gospodarstwa rolnego powodów poprzez przyznanie jego części w(...)pozwanym, jak i ewentualne zarzuty naruszenia prawa materialnego, t.j.art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości w sposób opisany w pkt. I wyroku orazart. 65 § 2 kcw zw. zart. 197 kcpoprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezrefleksyjne ( za treścią opinii biegłego i językową wykładnią aktu notarialnego z dnia 1 września 1999 r.) przyjęcie za aktem notarialnym z dnia 1 września 1999 r., że strony dokonały wyodrębnienia własności lokalu pozwanych, gdy tymczasem czynność ta w przekonaniu stron miała doprowadzić do podziału gospodarstwa rolnego powodów poprzez przyznanie jego części ( w udziale(...)) pozwanym, skarżący oparli na naruszeniuart. 177 § 1 pkt 1 kpc, a – jak wskazano wyżej – zarzut ten okazał się bezskuteczny,( ale też i nieuzasadniony ), dlatego też można jedynie stwierdzić, że pozwani nie wykazali, aby rzeczywista wola stron umowy była odmienna aniżeli to wynika z jednoznacznego brzmienia postanowień zawartej umowy, a w szczególności, aby wolą stron było przyznanie pozwanym
przez powodów udziału w całej nieruchomości w wysokości(...).
Z powyższych względów apelacja jest nieuzasadniona i na podstawieart. 385 kpcSąd Okręgowy ją oddalił.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie zart. 98 kpcw zw. zart. 391§ 1 kpci§ 6 pkt 5oraz §ust.1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. )