Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1432/13
Data wyroku: 2014-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Rak, Krzysztof Sobierajski, Zbigniew Ducki
Słowa kluczowe: Umowa O Roboty Budowlane
Podstawa prawna: art.647 k.c.

Sygn. akt I ACa 1432/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Krzysztof Sobierajski (spr.)

Sędziowie:

SSA Teresa Rak
SSA Zbigniew Ducki

Protokolant:

st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaM. M. (1)
przeciwko(...) Sp. z o.o.wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 1 lipca 2013 r. sygn. akt IX GC 164/13
oddala apelację i zasadza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2 700zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
I A Ca 1432/13

UZASADNIENIE
PowódM. M. (1)wniósł o zasądzenie od pozwanegoP.spółka z ograniczonąodpowiedzialnością z siedzibą w Krakwie kwoty 154.800,00 zł z ustawowymi odsetkami odkwoty:
-85.680,00 zł od dnia 14.02.2012 roku do dnia zapłaty ;
-69.120,00 zł od dnia 02.04.2012 roku do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania .Żądanie pozwu uzasadniał tym ,że wykonał na rzecz pozwanego w ramach umowy z dnia20.06.2011 roku roboty instalacyjne gazów medycznych . Roboty w części jakiej byływykonane zostały odebrane. Ponieważ pozwany zalegał z zapłatą pozwany wstrzymał się zwykonaniem dalszych zakresów robót z powołaniem się na § 4 pkt 4 zawartej umowy .Pozwany wniósł o oddalenie powództwa . Zarzucił ,że powód nie stosował się do wymogówumowy bo naruszył par 4 ust.l; 4ust.2; 7ust 2a -6;t ust 4 nie wskazując na czym tonaruszenie miało polegać . Podniósł, że pismem z dnia 03.09.2012 roku odstąpił od umowyz winy Generalnego Wykonawcyfirmy (...) S.A.i z tych względów powód powinienkierować swoje roszczenia do tej firmy lub do inwestora , zaś pismem z dnia 21.09.2012roku naliczył powodowi kary umowne z tytułu niewykonania prac w terminie .
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział IX Sąd Gospodarczy wyrokiem z dnia 1 lipca 2013roku zasądził od strony pozwanej(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK.na rzecz powodaM. M. (1)kwotę 154.800,00 zł zustawowymi odsetkami od kwoty:
- 85.680,00 zł od dnia 14 lutego 2012 r. do dnia zapłaty,
- 69.120,00 zł od dnia 2 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty;
oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 11.357,00 zł (jedenaście tysięcytrzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem kosztów postępowania.
Wyrok powyższy został wydany w oparciu następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 20.06.2011r. strony zawarły umowę o wykonanie instalacji gazówmedycznych w(...)Szpitalu (...), w oparciu o którą pozwany jakowykonawca powierzył wykonanie w/w robót powodowi jako podwykonawcy. Instalacjemiały zostać wykonane na podstawie dokumentacji technicznej przedłożonej powodowi
przez pozwanego. Powyższa umowa była podzielona na budynki D, C, E, K - każdy zodrębnym terminem realizacji. I etap robót miał dotyczyć budynku D, a termin ich realizacjiokreślono od dnia 20.09.2011r. do 31.10.2011r. (43 dni). W dniu 21.09.2011r. powód chciałprzystąpić do realizacji robót jednak po wejściu na teren inwestycji nie mógł rozpocząćwykonywania instalacji, gdyż okazało się, że nie było frontu robót, tj. nie było jeszczewykonanych ścian działowych i korytarzowych kartonowo-gipsowych, na których miały byćzamocowane instalacje gazowe. W związku z powyższym powód nie mógł rozpocząć robótw umówionym terminie musiał czekać do czasu aż te roboty będą na tyle zaawansowane, bymóc rozpocząć montaż instalacji gazów medycznych. Dopiero od dnia 24 .10. 2011 rokumożliwe było podjęcie robót w tym zakresie. W trakcie realizacji robót przez powoda zostałon zmuszony do ich wstrzymania z uwagi na dostrzeżoną przez niego kolizję przebiegu trasrurociągów instalacji i innych błędów projektowych dokumentacji technicznej inwestycjidotyczącymi niedostosowania projektu do zmienionych norm w zakresie sygnalizacji źródełzasilania . O powyższych błędach powód niezwłocznie zawiadamiał nie tylko pozwanego, alei inspektora nadzoruB. N.. Wskazane okoliczności wydłużyły terminwykonania przez powoda świadczenia.
W związku z wykonanymi pracami powód wystawił pozwanemu faktury VAT, w tymfaktury nr (...)- za które pozwany nie zapłacił.
Wszystkie wykonane przez powoda prace miały przeprowadzane systematycznie odbiory(bezusterkowe) i próby szczelności, zaś ewentualne zastrzeżenia co do jakości prac zostałyprzez powoda wyjaśnione.
Powód w dniu 8.02.2012r. wydał Inspektor Nadzoru Robót SanitarnychM. M. (2)wszelką dokumentację dotyczącą wykonanej instalacji, tj. m.in. certyfikaty, deklaracjezgodności, świadectwa jakości i inne.
W związku z brakiem zapłaty za wykonaną część prac oraz bezskutecznym wzywaniupozwanego do uregulowania zaległych faktur, powód wstrzymał się z realizacją dalszejczęści umowy w oparciu o § 4 pkt 4 umowy.
Natomiast pismem z dnia 3.09.2012r. pozwany odstąpił od umowy, stwierdzając, że nastąpiłoto z winy(...) SA, a zatem powód powinien swe roszczenia kierować do generalnegowykonawcy, tj.(...) SA.
Ponadto pozwany pismem z dnia 2.07.2012r. uzależnił wypłatę powodowi za fakturę(...)od zrzeczenia się roszczenia wobec generalnego wykonawcy i inwestora, zaśpismem z dnia 21.09.2012r. naliczył powodowi kary umowne z tytułu niewykonania prac wterminie.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o znajdujące w aktach sprawy dokumenty,których treść i forma nie budziły wątpliwości Sądu odnośnie ich wartości dowodowej. Takżestrony nie kwestionowały autentyczności jak i treści powyższych dowodów.
Przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy Sąd posłużył się także osobowymi środkamidowodowymi w postaci zeznań świadkówA. L.iS. J..Zeznania tychświadków jako zbieżne ,wzajemnie się pokrywające i uzupełniające uznał sąd I instancji zawiarygodne.
W oparciu o te ustalenia uznał sąd I instancji powództwo za uzasadnione.
Za bezpodstawny przyjął zarzut braku legitymacji pozwanego zmierzający do wykazania ,że skoro powód był realizatorem prac na rzecz Generalnego Wykonawcy i Inwestora tostosownie doart. 647 kcwinien do nich kierować roszczenia. Zdaniem sądu powód wywodziroszczenie z umowy , którą zawarł z pozwanym i ten podmiot jest zobowiązany do zapłaty najego rzecz z tytułu wykonania robót budowlanych w oparciu o umowę o roboty budowlane .W trakcie realizacji powód przekroczył terminy wykonania robót ale wynikało to brakiemzabezpieczenia frontu robót na datę 20 września 2011 roku co było obowiązkiem pozwanegooraz błędami w dokumentacji projektowe, kolizji przebiegu tras rurociągów orazniedostosowaniem projektu do zmienionych norm w zakresie sygnalizacji źródeł zasilania .Błędy te potwierdzili słuchani w sprawie świadkowie a pozwany poza gołosłownymitwierdzeniami ,że dokumentacja była prawidłowa nie przedstawił żadnych na ta okolicznośćdowodów. Niewątpliwym było, że powód przekroczył wskazane w umowie terminyrealizacji robót na budynku D , na którym instalacja była wykonywana jako pierwsza ale zprzyczyn leżących po stronie pozwanego. Odnosząc się do skuteczności naliczenia przezpozwanego wobec powoda kary umownej uznał sąd ,że pozwany nie wykazał przesłanek dopowstania roszczenia z tego tytułu gdyż sam ponosi odpowiedzialność za opóźnienie wrealizacji robót oraz nie wskazał terminu za jaki nalicza kare umowną ani nie wykazałprzesłanek zart. 471 kcuzasadniających zastosowanie tej instytucji. Dokonując ocenyzachowania powoda polegającego na wstrzymaniu się z realizacją robót uznał sąd I instancji,że takie uprawnienie wynikało z postanowień par 4 pkkt.4 zawartej umowy zgodnie zktórym powód miał prawo wstrzymać się z realizacją kolejnych etapów wobec brakupłatności za już wykonane roboty a fakt braku zapłaty był oczywisty. W świetle powyższegouznał sąd I instancji ,że pozwany nie mógł skutecznie domagać się zapłaty kar umownychalbowiem zgodnie z przepisamikodeksu cywilnego, kara umowna jest sposobemnaprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązanianiepieniężnego (art. 483 §k.c.), zaś zasadą jest, że dłużnik ponosi odpowiedzialność jedynieza działania lub zaniechania zawinione .W ocenie powoda brak zapłaty za przedmiotowe
faktury przez pozwanego jest podyktowany zaległościami płatniczymi ze strony generalnegowykonawcy(...) SA, zaś pozwany wyszukiwał rozliczne powody, aby uchylić się odniniejszego zobowiązania względem powoda. Ponadto należy zwrócił uwagę sąd I instancjina fakt ,że decydujące znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty wynagrodzenia ma odbiórrobót i choć regułą jest przeprowadzenie odbioru w formie pisemnej w postaci tzw. protokołuodbioru, skuteczne może być również dokonanie faktycznego odbioru bez sporządzaniaformalnego protokołu. Skoro pozwany skorzystał z wykonanych przez powoda prac,przekazując je generalnemu wykonawcy, to tym samym w oczywisty sposób dał wyraz temu,że nie tylko odebrał te roboty, ale i zaakceptował ich jakość, zaś kwestia ewentualnegoniezapłacenia wynagrodzenia pozwanemu przez jego kontrahenta czy też naliczenia wobecniego kar umownych nie ma żadnego znaczenia dla obowiązku spełnienia przez pozwanegoświadczenia na rzecz powoda. Ewidentnym potwierdzeniem jednak wykonania robót iwykonania swoich zobowiązań przez powoda są protokoły odbioru z dnia: 29.10.2011r.,25.11.2011r., protokół odbioru z dnia 31.12.2011r., 2.01.2012r., 5.01.2012r., 17.01.2012r.,19.01.2012r., 2.02.2012r., protokół odbioru z dnia 7.03.2012r., protokół szczelności i odbiorutechnicznego z dnia 7.03.2012r., pismo z dnia 10.04.2012r. - protokół przekazaniadokumentów z dnia 8.02.2012r. -
W kontekście oświadczeń zawartych w tych dokumentach, wstrzymanie się przez pozwanegoz zapłatą wynagrodzenia jawiło się jako nieuzasadnione.
O kosztach sąd I instancji orzekł zgodnie zart. 98 § 1 i 3 kpc. Na koszty procesu złożyły siękoszty opłaty od pozwu 7.740,00 złotych oraz koszty zastępstwa procesowego - 3.600,00złotych.
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany , który zaskarżył go w całości iwyrokowi zarzucił wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, błędy wustaleniach faktycznych oraz naruszenie prawa materialnego a konkretnieart. 647 kc, 647/1kc,art. 483 kc,484 kc.
W uzasadnieniu zarzutów pozwany podniósł ,że sąd I instancji dokonując ustaleńfaktycznych oparł się na dowodach jednostronnych, niewiarygodnych, a winien te ustaleniapoczynić po pierwsze w oparciu o dziennik budowy z którego powinny wynikać zmiany wdokumentacji projektowej oraz przeprowadzić dowody z zeznań wiarygodnych świadków zestrony Generalnego Wykonawcy oraz pozwanego. Nadto podniósł ,że powód bezpodstawniezszedł z placu budowy , nie podjął prac mimo wezwania, prace zostały wykonane wadliwie,nie zostały odebrane co stanowiło podstawę do wstrzymania się z zapłatą wynagrodzenia.
W przekonaniu pozwanego powoda obciążają również kary umowne naliczone przezGeneralnego Wykonawcę , którymi ten go obciążył. Powołaniem się na te zarzuty pozwanywniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacją jest nieuzasadniona.
Porządkując zarzuty apelacji w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutównaruszenia przepisów postępowania. Sąd I instancji co wynika z akt sprawy przeprowadziłdowody ze wszystkich zaoferowanych przez strony środków dowodowych i dokonał ichwnikliwej oceny po myśliart. 233 § 1 kpci tak dokonana ocena nie budzi wątpliwościjurydycznych. Prawidłowo również sąd I instancji w oparciu o tak oceniony materiałdowodowy ustalił stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla porządku wyjaśnićnależy ,że strona , która chce z danego faktu wywodzić skutki prawne zgodnie zapostanowieniamiart. 6 kciart. 232 kpcwinna ten fakt udowodnić. Działanie sądu z urzędu wzakresie prowadzenia postępowania dowodowego należy do sytuacji wyjątkowych i tylko wszczególnych okolicznościach uzasadniona jest inicjatywa ze strony sądu. Zgodnie z zasadąkontradyktoryjności wyrażoną w wyżej przywołanych przepisach to strony są obowiązaneskładać wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń. Nie może zatem strona pozwanazarzucić skutecznie sądowi I instancji, że określonych dowodów nie przeprowadzić skoro sądnie był zobowiązany poszukiwać dowodów na jej korzyść. Naruszałoby to zresztą zasadęrówności stron w procesie. W sprawie na stronie pozwanej spoczywał ciężar wykazania ,żenależność dochodzona pozwem powodowi się nie należy i okoliczności takie nie zostałyudowodnione. Jak trafnie dostrzegł sąd I instancji stosunek obligacyjny wiązał stronyniniejszego procesu i w wykonaniu umowy powód zobowiązał się wykonać określone robotybudowlane a pozwany uiścić za nie wynagrodzenie. Próba pozwanego przerzuceniaodpowiedzialności na Generalnego Wykonawcę i Inwestora nie mogła odnieść skutku gdyżich odpowiedzialność realizuje się w warunkachart. 647/1 kc, ale przy spełnieniu przesłanekw tym przepisie wymienionych i jest solidarna z pozwanym. Nawet wykazanieodpowiedzialności innych uczestników procesu budowlanego nie zwalnia strony pozwanejod zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy. Fakt wykonania robót w realiachsporawy nie może budzić wątpliwości gdyż jak wynika z dołączonych do akt dokumentów nak- 24-36 roboty zostały odebrane ,ich wykonanie potwierdzone również przez stronępozwaną przez przyjęcie faktury( k- 25). Wbrew twierdzeniom strony pozwanejpotwierdzone zostało również przekazanie dokumentacji. Istotnie w toku odbioru praczostały stwierdzone usterki ale w dokumencie na k-37 powód zobowiązał się do ichusunięcia. W sprawie brak jest dowodów aby usterki nie zostały usunięte. Dodać należy ,ze
stwierdzenie w toku odbioru określonych wad wykonanych robót nie uzasadnia odmowyodbioru ani zapłaty wynagrodzenia gdyż zamawiający może realizować w takim przypadkuroszczenia z rękojmi lub ewentualnie z gwarancji. Z tych względów trafnie przyjmuje Sąd Iinstancji ,że z chwilą odbioru robót powód nabył roszczenie o wynagrodzenie z tytułuzawartej umowy za faktycznie wykonane prace budowlane. Roszczenia tego nie niweczy faktodmowy dalszego wykonywania prac z powodu braku zapłaty ze strony zamawiającego gdyżfakt nieuregulowania wystawionych faktur jest bezsporny a uprawnienie do powstrzymaniasię z dalszą realizacją umowy wynika z jej postanowień a konkretnie § 4 pkkt.4.
Pozwany nie może w tym wypadku zasłaniać się posiadanymi względem powodaroszczeniami czy to z tytułu wad wykonanych robót względnie kar umownych z tytułuopóźnienia w realizacji umowy gdyż po pierwsze jak wykazano wyżej nie niweczy toroszczenia powoda o wynagrodzenie za wykonane roboty , po drugie nie zostało wykazaneaby istniały po stronie pozwanego roszczenia z tytułu wad wykonanych robót względnieistniały podstawy do obciążenia powoda karami umownymi naliczonymi stronie pozwanejprzez jej kontrahenta , po trzecie nawet gdy roszczenia takie zostały wykazane towierzytelność z ich tytułu nie została zgłoszona do potrącenia z wierzytelnościąprzysługującą powodowi z tytułu wynagrodzenia za wykonane roboty. Pozwany przedstawiadokumenty w których Generalny Wykonawca obciążył go karami umownymi i wywodzi ,żejest to skutkiem zachowania powoda ale nie wykazuje to jakimikolwiek dowodami.Wprawdzie w piśmie z dnia 21 września 2012 roku nalicza powodowi kary umowne aleskłada oświadczenia o potrąceniu z wierzytelnością powoda z tytułu wykonanych robót wsposób przewidziany wart. 499 kcani nie zgłasza wierzytelności z tego tytułu zarzutupotrącenia jako zarzutu procesowego.
Z tych względów apelacja jako nieuzasadniona podlegała na zasadzie art. 385 kpcoddaleniu.
Na podstawieart. 98 § 1 kpcSąd Apelacyjny zasądził od strony pozwanej na rzeczpowoda kwotę 2700 złotych kosztów postępowania apelacyjnego.