Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 907/14
Data wyroku: 2014-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 w zw. z art 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn. akt III U 907/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
PrzewodniczącySSO Anna Kicman
Protokolantst. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu1 października 2014 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyS. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaS. B.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia11 czerwca 2014 r.,znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyS. B.prawo do emerytury, począwszy od 3 czerwca 2014 r.,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawcy kwotę 120 zł (słownie złotych: sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III U 907/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 1 października 2014 r.
Decyzją z dnia 11 czerwca 2014 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyS. B.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej powołanoart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013, poz. 1440 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ do dnia 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie osiągnął 15-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a jedynie 23 lata, 10 miesięcy i 13 dni; nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowew wymiarze 4 miesiące i 14 dni; składkowe – 23 lata, 5 miesięcy i 29 dni; łącznie – 23 lata, 10 miesięcy i 13 dni. ZUS nie zaliczył do 15 lat pracyw szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie Budowlanymw okresie od 12 grudnia 1977 r. do 31 grudnia 1987 r., tj. 10 lat i 20 dni, ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a zajmowane przez niego stanowisko majstra budowy i kierownika budowy nie jest pracą zaliczanądo I kategorii. Ponadto ZUS nie zaliczył do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia w(...)(...)od 1 stycznia 1988 r. do 12 lutego 1991 r., tj. 3 lata, 1 miesiąc i 12 dni oraz od 1 kwietnia 1991 r. do 31 grudnia 1998 r., tj. 7 lat i 9 miesięcy, ponieważ praca na stanowisku kierownika budowy i starszego inspektora nadzoru nie są pracą zaliczaną do I kategorii. ZUS nie zaliczył do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od 23 listopada 1969 r. do 30 listopada 1974 r., ponieważ z dokumentów wynika, że wnioskodawca mieszkałw internacie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawcaS. B., reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu prawado emerytury w ustawowej wysokości od dnia 1 czerwca 2014 r.; zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono błędne przyjęcie przez organ rentowy,że wnioskodawca do dnia 1 stycznia 1999 r. nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego, a jedynie 23 lata, 10 miesięcy i 13 dni oraz że nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że gdy uczęszczał najpierw do zasadniczej szkoły budowlanej, a po jej ukończeniu do technikum budowlanego mieszkał w internacie, jednakże tylko w roku szkolnym, a więc od 1 września do 26 czerwca, natomiast podczas wakacji poczynając od 1970 r. do 1973 r., tj. łącznie przez 8 miesięcy i 16 dni stale, i przez ponad połowę wymiaru czasu pracy pracował stale przy produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym swoich rodzicówS.iA. B., położonym we wsiG.. Ponadto zaś pracował w tym gospodarstwie od 8 czerwca 1974 r. do 1 grudnia 1974 r., po ukończeniu technikum, co łącznie daje ponad 14 miesięcy. Ponadto wnioskodawca przez cały okres jego zatrudnieniaw(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.wykonywał stale i co najmniej w pełnym wymiarze czasu pracy, pracę majstra budowyi kierownika budowy, co związane było ze sprawowaniem dozoru inżynieryjno-technicznego nad takimi pracami, jak: przy betonowaniu, zbrojeniu, spawaniu elektrycznym i gazowym, w głębokich wykopach. Podobnie będąc zatrudnionym w okresie od 1 stycznia 1988 r. do 15 maja 1991 r. w(...)Brygadzie(...)wP.jako kierownik budowy, następnie w(...)(...)wP.od 16 maja 1991 r. do 29 lutego 1992 r. również jako kierownik budowy,od 1 marca 1992 r. do 30 czerwca 1996 r. jako starszy inspektor nadzoru,a od 1 lipca 1996 r. do 1 stycznia 1999 r. jako kierownik budowy, wnioskodawca wykonywał stale i co najmniej w pełnym wymiarze czasu pracy, pracę polegającą na sprawowaniu dozoru inżynieryjno-technicznego nad pracami, które wykonywał również w(...) Przedsiębiorstwie Budowlanym. Wnioskodawca przedłożył organowi rentowemu świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, którego zapisów organ rentowy nie uwzględnił, niezasadnie kierując się nazwą zajmowanych przez ubezpieczonego stanowisk pracy, a nie jak powinien był rodzajem powierzonych mu prac, opisanych w tym świadectwie.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddaleniei podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaS. B.,ur. dnia (...),w dniu 2 czerwca 2014 r. złożył wniosek o emeryturę, zaznaczając w nim,iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Do wniosku dołączył: świadectwo ukończenia(...) Szkoły Zawodowej, z którego wynika, że ukończył on(...) Szkołę Budowlanąw dniu 26 czerwca 1971 r.; świadectwo dojrzałości Technikum Zawodowego, z którego wynika, iż ukończył Technikum Budowlane wJ.w dniu 8 czerwca 1974 r.; oświadczenie własne w sprawie zatrudnieniaw gospodarstwie rolnym wraz z pisemnymi zeznaniami dwóch świadkówna okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodzicówS.iA. B.w okresie od 23 listopada 1969 r. do 30 listopada 1974 r. położonewG.–J.; świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 1987 r., z którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.od 12 grudnia 1977 r. do 31 grudniu 1987 r., w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowiskach majstra budowy i kierownika budowy; świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 28 maja 2015 r. wystawione przez(...)(...)wP., z którego wynika, że wnioskodawca był zatrudniony w(...)Brygadzie(...)wP.od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 15 maja 1991 r., a następnie od dnia 16 maja 1991 r. jest zatrudniony w(...)(...)wP., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowiskach: w(...)Brygadzie(...)od 1 stycznia 1988 r. do 12 lutego 1991 r. i od 1 kwietnia 1991 r. do 15 maja 1991 r. jako kierownik budowy, w(...)(...)od 16 maja 1991 r. do 29 lutego 1992 r.jako kierownik budowy, od 1 marca 1992 r. do 30 czerwca 1996 r.jako starszy inspektor nadzoru, od 1 lipca 1996 r. do 31 grudnia 1998 r. jako kierownik budowy, z tym że w okresie od 13 lutego 1991 r. do 31 marca 1991 r. korzystał z urlopu bezpłatnego.
Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS wydał zaskarżoną decyzję z dnia 11 czerwca 2014 r. i odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ do dnia 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie osiągnął 15-letniego okresu składkowegoi nieskładkowego i nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracyw szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesiące i 14 dni; składkowe – 23 lata, 5 miesięcy i 29 dni; łącznie – 23 lata, 10 miesięcy i 13 dni.
Dowód – akta organu rentowego:
- wniosek o emeryturę z dnia 2.06.2014 r.,
- świadectwo ukończenia(...) Szkoły Zawodowej, świadectwo dojrzałości Technikum Zawodowego,
- oświadczenie wnioskodawcy w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnymwraz z pisemnymi zeznaniami dwóch świadków z dnia 24.02.2014 r.,
- świadectwo pracy, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,
- zaskarżona decyzja ZUS z dnia 11.06.2014 r.
Ponadto Sąd ustalił, że rodzice wnioskodawcy posiadali gospodarstwo rolne w miejscowościG.o powierzchni ok. 8-10ha. Uprawiano w nim zwłaszcza tytoń, ale też jęczmień, buraki, ziemniaki, hodowano 3 konie, kilkanaście krów, kilkanaście sztuk trzody chlewnej. W gospodarstwie tym pracowali rodzice, ale wnioskodawca jako najstarszy z rodzeństwa musiał im głównie pomagać (jeden brat był 2 lata, a drugi 6 lat młodszy).
Wnioskodawca uczył się w(...) Szkole ZawodowejwJ., a następnie w Technikum Budowlanym wJ.i mieszkał w tym czasie wJ.. W okresie przerw w nauce, zwłaszcza w okresie ferii zimowych i wakacji szkolnych przyjeżdżał do domu i pracował wówczas w gospodarstwie rolnym rodziców. W tym czasie było plewienie buraków, plewienie i wyrywanie tytoniu, zaczynały się sianokosy, należało oporządzić trzodę chlewną, bydło. Prace trwały nawet do późnych godzin wieczornych.
W dniu 8 czerwcu 1974 r. wnioskodawca ukończył naukę w technikum i odtąd już przez cały czas pracował w gospodarstwie rolnym rodziców.
Od dnia 2 grudnia 1974 r. wnioskodawca podjął pracęwPrzedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego (...).
Dowód:
- zeznania świadkaA. W.,
- zeznania świadkaT. B.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
W okresie od 12 grudnia 1977 r. do 31 grudnia 1987 r. wnioskodawca był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP..
Początkowo pracował jako majster budowy. Pracował wówczasna budowach, w tym przy budowie przedszkola przyul. (...)wP., budynku policyjnego przyul. (...), budynkuE.naul. (...), osiedla naK.wP., osiedla przyul. (...). Organizował pracę i nadzorował prace zbrojarzy, betoniarzy, cieśli, monterów na wysokości, wykonujących wykopy na głębokości, operatorów dźwigu. Przez cały czas przebywał na budowie. Zdarzało się, że musiał również sam wykonywać różne prace, jak chociażby betonować. Wykonywał też stosowną dokumentację – rozliczenia, karty pracy.
Później od października 1980 r. wnioskodawca pracował jako kierownik budowy i wówczas nadzorował budowę przychodni naul. (...)wP., budynek bankowca naul. (...)wP., przejście graniczne wM., osiedle naul. (...)i naul. (...), stacje trapów wzdłuż kolei odP.doM.. Pracował wówczas również bezpośrednio na budowie i nadzorował dodatkowo pracę majstrów, ale także zbrojarzy, betoniarzy, monterów na wysokości, spawaczy. Zdarzało się, że musiał w razie potrzeby sam wykonywać różne prace, jak chociażby spawać. Dokumentację rozliczeniową wykonywał głównie po godzinach pracy w domu.
W okresie od 10 lutego 1986 r. do 10 lutego 1987 r. wnioskodawca korzystał z urlopu bezpłatnego w związku z wyjazdem do pracy na budowie eksportowej w ZSRR.
Następnie od dnia 2 marca 1987 r. wnioskodawcy ponownie powierzono obowiązki majstra budowy.
Na tym stanowisku wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dowód:
- dokumentacja zawarta w aktach osobowych z okresu zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.,
- zeznania świadkaJ. T.,
- zeznania świadkaC. Ś.,
- zeznania świadkaM. S.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 15 maja 1991 r. wnioskodawca był zatrudniony w(...)Brygadzie(...), a następnie od dnia 16 maja 1991 r. pracuje w(...)(...)wP..
Wnioskodawca przez cały okres swojej pracy zajmował stanowisko kierownika budowy, z wyjątkiem okresu od 1 marca 1992 r. do 30 czerwca 1996 r., kiedy powierzono mu stanowisko starszego inspektora nadzoru.
Nadzorował on wówczas prace remontowo - budowlane głównie strażnic wO.,B.,J.,L.,K., ale też budynków na terenie Oddziału wP.. Nadzorował wówczas roboty ziemne - wykopy, dekarskie, ciesielskie, spawaczy, zbrojarzy. Sporządzaniem niezbędnej dokumentacji - rozliczeń, kosztorysów zajmował się głównie po godzinach pracy.
Dowód:
- dokumentacja zawarta w aktach osobowych z okresu zatrudnieniaw(...)(...)wP.,
- zeznania świadkaW. G.,
- zeznania świadkaZ. L.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.i w(...)(...)wP., których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówA. W.iT. B., a także wnioskodawcyS. B.na okoliczność pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym rodziców. Przesłuchani w sprawie świadkowie jednoznacznie wskazywali na fakt i rodzaj prac wykonywanych przez wnioskodawcę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, a w ocenie Sądu zeznania te są spójne, logiczne, wzajemnie się uzupełniające.
Sąd uznał za wiarygodne również zeznania świadkówJ. T.,C. Ś.iM. S., co do zatrudnienia wnioskodawcy w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.oraz zeznania świadkówW. G.iZ. L.,co do zatrudnienia wnioskodawcy w(...)(...)wP., a ponadto zeznania wnioskodawcyS. B., jako logiczne, spójne, wzajemnie się uzupełniające. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze i przy jakich pracach był zatrudniony wnioskodawca w spornych okresach w obydwu zakładach pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyS. B.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U.z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianegow art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat -dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowawust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8,poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracyna podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 latdla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymido okresów zatrudnienia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy wnioskodawca posiada okres zatrudnienia wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn, a także czy był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Bezsporne pozostaje, że wnioskodawca w dniu(...)r. ukończył 60 lat, a nadto nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 4 miesiące i 14 dni; składkowe – 23 lata, 5 miesięcy i 29 dni; łącznie – 23 lata, 10 miesięcy i 13 dni.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało natomiast, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się 25-letnim stażem okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających. Sąd bowiem na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał, że wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodzicówS.iA. B.położonym w miejscowościG..
Zgodnie zart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz. U.z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) przy ustalaniu prawa do emeryturyoraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe: przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu
Należy podkreślić, że przy ustalaniu prawa do świadczenia,o zaliczeniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności: po pierwsze - wykonywanie czynności rolniczychw sposób stały, gotowość do podjęcia pracy rolniczej, po drugie - czynnościte muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (wyroki Sądu Najwyższegoz dnia 3 lipca 2001 r., II UKN 466/00 - 2003 r., Nr 7, poz. 186 oraz z 10 maja 2000 r., II UKN 535/99 - OSNP z 2001 r. Nr 21, poz. 650 oraz wyrok SA w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2013 r., III AUa 212/13, LEX nr 1312059i wyrok SA w Warszawie z dnia 14 października 2009 r., III AUa 476/2009, Lex Polonica nr 2325492).
W judykaturze wykształcił się pogląd, że o uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do świadczeń emerytalno-rentowych okresów pracyw gospodarstwie rolnym sprzed objęcia rolników obowiązkiem opłacania składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne domowników (tj. przed dniem 1 stycznia 1983 r.) przesądza wystąpienie dwóch okoliczności:
1) wykonywanie czynności rolniczych powinno odbywać się zgodniez warunkami określonymi w definicji legalnej "domownika" z art. 6 pkt 2 ustawy o u.s.r. oraz
2) czynności te muszą być wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa ustawowego czasu pracy, tj. minimum 4 godziny dziennie (zob. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2011 r., II UK 305/10, LEX nr 852557, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2012 r., III AUa 1793/11, LEX nr 1163528, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2013 r., III AUa 427/13, LEX nr 1378617) /K. A.(red.),B. S., Komentarz doart. 10 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, 2014.04.15/.
W myślart. 6 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t. j. DZ. U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.) przez domownika - rozumie się osobę bliską rolnikowi, która:
a) ukończyła 16 lat,
b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowymlub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
W ocenie Sądu praca wykonywana przez wnioskodawcęS. B.w gospodarstwie rolnym swoich rodziców spełnia warunki niezbędnedo uznania wnioskodawcy za domownika pracującego w gospodarstwie rolnym w okresach od 1 lipca do 31 sierpnia 1970 r., od 1 lipca do 31 sierpnia 1971 r., od 1 lipca do 31 sierpnia 1972 r., od 1 lipca do 31 sierpnia 1973 r. oraz od 8 czerwca 1974 r., a więc po ukończeniu nauki w technikum do 1 grudnia 1974 r., a więc do ostatniego dnia przed podjęciem pracy zawodowej wPrzedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego (...)(w łącznym wymiarze 13 miesięcy i 24 dni). Wnioskodawca pracowałw tym gospodarstwie o wiele dłużej niż 4 godziny dziennie, bo w zasadzieod świtu do zmierzchu w okresie wakacji szkolnych, a po zakończeniu nauki w technikum aż do podjęcia zatrudnienia już codziennie, wykonując wszystkie niezbędne prace polowe i przy obrządku zwierząt hodowlanych.
Ponadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że wnioskodawca był zatrudniony w warunkach szczególnych:
- w(...) Przedsiębiorstwie BudowlanymwP.od dnia 12 grudnia 1977 r. do dnia 31 grudnia 1987 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku majstra budowy i kierownika budowy,z wyłączeniem okresu urlopu bezpłatnego od 10 lutego 1986 r. do 10 lutego 1987 r. z tytułu pracy na budowie eksportowej, z uwagi na brak odpowiedniej dokumentacji w tym zakresie;
- w(...)(...)wP.i u jego poprzednika prawnego w(...)Brygadzie(...)wP.od dnia 1 stycznia 1988 r. do dnia 31 grudnia 1998 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierownika budowy i starszego inspektora nadzoru, z wyłączeniem okresu przebywania na urlopie bezpłatnymod 13 lutego 1991 r. do 31 marca 1991 r.
W powyższych okresach zatrudnienia wnioskodawca nadzorował pracę pracowników wykonujących głębokie wykopy, betoniarzy, spawaczy, zbrojarzy, monterów konstrukcji na wysokościach, dekarzy, operatorów dźwigów.
Wskazane wyżej stanowiska zajmowane przez wnioskodawcę wymienione zostały wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) w wykazie A, Dziale XIV „Prace różne”, poz. 24 – „Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie” w związkuz Działem XIV „Prace różne”, poz. 12 – „Prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym”, Działem V – „W budownictwiei przemyśle materiałów budowlanych”, poz. 3 – „prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych”, poz. 4 – „Prace zbrojarskiei betoniarskie”, poz. 5 – „Prace przy montażu konstrukcji metalowychna wysokości”, poz. 9 – „Prace dekarskie” oraz w załączniku nr 1do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, podległych ministrowi budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach w wykazie A, Dziale XIV, poz. 24, pkt 1 – „stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionychw wykazie”, poz. 12, pkt 1 – „spawacz”, Dziel V, poz. 3, „Maszyniści maszyn transportu pionowego”, ppkt 4 „maszyniści żurawi samojezdnych kołowychi gąsienicowych”, poz. 4, pkt 1 „zbrojarz”, pkt 3 – „betoniarz”, poz. 5, pkt 2 – „monter konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości”, poz. 9, pkt 1 - „blacharz-dekarz”, pkt 2 – „robotnik budowlany”, a takżew załączniku nr 1 do zarządzenia nr 19 Ministra Handlu Wewnętrznegoi Usług z dnia 10 listopada 1986 r. w sprawie prac wykonywanychw szczególnych warunkach w wykazie A, Dziale XIV, poz. 24, pkt 1 – „stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowisku wymienionym w wykazie”, poz. 12, pkt 1 – „spawacz”, Dziel V, poz. 3, pkt 4 „maszyniści żurawi samojezdnych kołowychi gąsienicowych”, poz. 4, pkt 1 „zbrojarz”, pkt 3 – „betoniarz”, poz. 5, pkt 12 – „monter konstrukcji żelbetowych i prefabrykowanych na wysokości”, poz. 9, pkt 1 - „dekarz”, pkt 2 – „blacharz-dekarz”, pkt 3 – „robotnik budowlany”.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonymw uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2007 r., (III UK 62/07, LEXnr(...)) czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w tych wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnychw rozumieniu rozporządzenia z 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, objęte poz. 24 działu XIV Wykazu A, to wyłącznie te czynności, które wykonywane są w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe
dla zdrowia czynniki, a więc polegające na bezpośrednim nadzorzei bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
Wykładnię tę uzupełnia stanowisko Sądu Najwyższego wyrażonew uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2009 r. (II UK 243/08, LEXnr(...)) według którego czynności obejmujące sporządzenie dokumentacji związanej z dozorem stanowią integralną część sprawowanego dozoru.Nie ma zatem podstaw do ich wyłączania i traktowania odrębnie. W sytuacji, gdy dozór inżynieryjno - techniczny jest pracą w szczególnych warunkachi praca polegająca na dozorze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ma żadnej potrzeby ustalania, ile czasu pracownik poświęcał na bezpośredni nadzór nad pracownikami, a ile na inne czynności, które również były związane z tym dozorem.
Podkreślić ponadto należy, iż w postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadkówi z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emerytury i renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał co najmniej 25 lat pracy ogółem oraz ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie przepisówart. 98, art. 99 i art. 108 § 1 k.p.c.oraz§ 11 ust. 2w zw. z§ 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionegoz urzędu(t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).