Sąd Rejonowy w Sokółce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 7306/13
Data wyroku: 2014-08-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Gospodarstwo Rolne
Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
Teza: Podkreślić jednocześnie należy, iż na podstawie wskazanej wyżej ustawy przedmiotem zainteresowania Sądu był dzień 4 listopada 1971 roku i okres wcześniejszy - w zależności od okoliczności. Wszystkie późniejsze zdarzenia po dniu 4 listopada 1971 roku nie miały znaczenia dla uregulowania własności w tym trybie. Przedstawione zaś przez wnioskodawcę dowody, wskazujące na objęcie przedmiotowych nieruchomości w samoistne posiadanie przez W.B. i J. B., odnoszą się do okresu po 4 listopada 1971 roku. Świadek S. R. zeznał, iż pierwszą umowę w zakresie dzierżawy części nieruchomości będących przedmiotem wniosku zawarł w 1987 roku, świadek S. S. oświadczył zaś, iż dzierżawił nieruchomości rolne od J. B. w latach 1992 – 2006, zaś z zeznań S.  K., iż grunty od J. B. dzierżawi od dwóch lat. Świadek S. D. wskazała zaś, iż nie wie, czy po wyjeździe rodziny J. i rodziny M. do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w latach 60 – tych XX wieku przekazywali komuś nieruchomości do nich należące. Oświadczyła, co prawda, iż słyszała od W. B., iż M. i  J. darowali należące do nich grunty rolne na rzecz J.  B. , jednak nie potrafi określić w jakim czasie miało to miejsce. O nieruchomościach tych decydowały osoby przyjeżdżające do kraju, tj. Z. J., W.  B. i J.  B.. G. R. posiadał zaś wyłącznie wiedzę, na temat informacji w przedmiocie nieruchomości objętych wnioskiem zawartych w dokumentach Starostwa Powiatowego w S. i podstawy wpisu J. B. jako właściciela powyższych nieruchomości rolnych w rejestrze gruntów (k. 33 - 34). Żaden z powyższych dowodów nie miał więc znaczenia dla ustalenia stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 roku.

Sygn. akt I Ns 7306/13

UZASADNIENIE
Pełnomocnik wnioskodawcy pismem z dnia 18 października 2013 roku wniósł o stwierdzenie, iżJ. B.– z dniem 4 listopada 1971 roku – na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nabył nieruchomość rolną położoną w miejscowościN., składająca się zdziałek o nr (...), o łącznej powierzchni 15.059 ha. W uzasadnieniu wniosku wskazał on, iż co prawda nieruchomości oznaczone nr(...)w rejestrze gruntów obrębuN.z 1963 roku figurowały jako należące doJ. M. (1)iZ. J., w rzeczywistości jednak znajdowały się w samoistnym posiadaniu najpierwW. B.(ojca wnioskodawcy), a następnieJ. B.. Wnioskodawca objął je w posiadanie samoistne w latach 60-tych XX wieku i od tej chwili nieprzerwanie wykonywał prawa właściciela w stosunku do powyższych nieruchomości, m.in. użytkował je, ponosił ciężary publicznoprawne związane własnością posiadanego gospodarstwa rolnego, jak też oddawał je w dzierżawę.
Pełnomocnik podniósł ponadto, iż umowami darowizny z dnia 2 września 1977 roku i z dnia 26 czerwca 1979 rokuZ.iM. J.orazJ. M. (2)przekazaliJ. B.gospodarstwa rolne położone w miejscowościN., które w rejestrze gruntów z 1963 roku figurowały jako władane odpowiednio przezZ. J.iF. M.. Wskazał zarazem, iż powyższe umowy nie miały co prawda formy aktu notarialnego, lecz według przekonania osób je zawierających miały usankcjonować posiadanie przedmiotowych gruntów przez wnioskodawcę.
Sąd ustalił, co następuje:
W chwili założenia operatu ewidencji gruntów obrębuN.(tj. w 1963 roku) pod pozycją 252 figurowało gospodarstwo rolne o powierzchni 4,434 ha, składające się zdziałek o nr (...), zaś pod pozycją 157 rejestru figurowało gospodarstwo rolne o pow. 14,293 ha, składające się zdziałek o nr (...). W operacie tym jako osobę władającą gospodarstwem rolnym oznaczonym nr(...)wskazanoJ. M. (1), zaś gospodarstwem rolnym oznaczonym nr(...)–Z. J.. PonadtoZ. J.posiadał udział 1/10 w zapisanej pod pozycją 423 wdziałce (...)o łącznej powierzchni 2,866 ha.
W wyniku scalenia gruntów wsiN., zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Nadzorczej wD.z dnia 12 września 1969 roku o nr(...), w zamian za nieruchomości o nr(...)zostały wydzielonedziałki o nr (...), o łącznej powierzchni 3,71 ha, zaś w zamian za nieruchomości o nr(...)oraz udział 1/10 wdziałkach (...)zostały wydzielonedziałki o nr (...)o łącznej powierzchni 10,75 ha. W wyniku odnowienia aparatu ewidencji gruntów zmianie uległy numerydziałek (...), które to w chwili obecnej są oznaczone nr(...).

Z. J.posiadał również udział(...)we wspólnocie pastwiskowej. W zamian za powyższy udział, w wyniku scalenia obiektu zatwierdzonego decyzją z dnia 14 kwietnia 2000 roku o nr(...), została wydzielonadziałka o nr (...).
W odniesieniu do wskazanych we wniosku nieruchomości nie toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe, zaśJ. M. (1)iZ. J.od chwili założenia operatu figurowali jako osoby władające gruntami, nie zaś właściciele nieruchomości (k. 30 - pismo Starostwa Powiatowego wS.z dnia 13 listopada 2013 roku, sygn.(...).2.239.2013).
W dniu 2 września 1977 roku i w dniu 26 czerwca 1979 roku sporządzone zostały pisemne umowy darowizny, podpisane przy obecności notariusza publicznego wJ.. Z treści pierwszej z nich wynika, iżZ. J.iM. J.oświadczają, że darująJ. B.grunty rolne o powierzchni 10,75 ha położone we wsiN., zgodnie zaś z drugą umowąJ. M. (2)daruje wnioskodawcy działki rolne o powierzchni 3,71 ha położone we wsiN.. Powyższe umowy, jako zawarte bez przewidzianej prawem formy aktu notarialnego, są umowami nieważnymi (k. 7 i 8).
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 listopada 1971 roku, w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku. Natomiast z ust. 2 wymienionego artykułu wynika, że rolnicy, którzy do dnia 4 listopada 1971 roku nieprzerwanie posiadali nieruchomości, jako samoistni posiadacze w dobrej wierze od pięciu lat, zaś w złej wierze przez co najmniej dziesięć lat, stają się z mocy prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone wart.1 ust.1.
Jak wynika z zeznań wnioskodawcy nieruchomości rolne będące przedmiotem niniejszego wniosku dziadkowieZ.iM. J.chcieli mu przekazać, ale uczynili to dopiero pisemną umową darowizny (bez zachowania formy aktu notarialnego), w latach siedemdziesiątych XX wieku. Z załączonych do wniosku kserokopii umów wynika, iż zostały one sporządzone i podpisane w latach 1977 i 1979, a więc po wejściu wyżej wskazanej ustawy w życie.J. B.nie wskazuje przy tym na żadne inne – wcześniejsze – umowy o przeniesienie własności powyższych nieruchomości na jego rzecz, wręcz przeciwnie, oświadcza, iż zawarte umowy były wykonaniem woli dziadków, a nie usankcjonowaniem wcześniej zawartych umów czy istniejącego stanu posiadania (k. 51). Zeznania te w pełni korelują z zeznaniami świadkaW. B.. Wskazał on bowiem, iż wnioskodawca wszedł w posiadanie nieruchomości będących przedmiotem powyższego wniosku około 35 lat temu (a więc około 1979 roku), gdy dziadkowie przepisali je na syna w formie darowizny (k. 49).
Podkreślić jednocześnie należy, iż na podstawie wskazanej wyżej ustawy przedmiotem zainteresowania Sądu był dzień 4 listopada 1971 roku i okres wcześniejszy - w zależności od okoliczności. Wszystkie późniejsze zdarzenia po dniu 4 listopada 1971 roku nie miały znaczenia dla uregulowania własności w tym trybie. Przedstawione zaś przez wnioskodawcę dowody, wskazujące na objęcie przedmiotowych nieruchomości w samoistne posiadanie przezW. B.iJ. B., odnoszą się do okresu po 4 listopada 1971 roku. ŚwiadekS. R.zeznał, iż pierwszą umowę w zakresie dzierżawy części nieruchomości będących przedmiotem wniosku zawarł w 1987 roku, świadekS. S.oświadczył zaś, iż dzierżawił nieruchomości rolne odJ. B.w latach 1992 – 2006, zaś z zeznańS. K., iż grunty odJ. B.dzierżawi od dwóch lat. ŚwiadekS. D.wskazała zaś, iż nie wie, czy po wyjeździe rodzinyJ.i rodzinyM.do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej w latach 60 – tych XX wieku przekazywali komuś nieruchomości do nich należące. Oświadczyła, co prawda, iż słyszała odW. B., iżM.iJ.darowali należące do nich grunty rolne na rzeczJ. B., jednak nie potrafi określić w jakim czasie miało to miejsce. O nieruchomościach tych decydowały osoby przyjeżdżające do kraju, tj.Z. J.,W. B.iJ. B..G. R.posiadał zaś wyłącznie wiedzę, na temat informacji w przedmiocie nieruchomości objętych wnioskiem zawartych w dokumentach Starostwa Powiatowego wS.i podstawy wpisuJ. B.jako właściciela powyższych nieruchomości rolnych w rejestrze gruntów (k. 33 - 34). Żaden z powyższych dowodów nie miał więc znaczenia dla ustalenia stanu posiadania na dzień 4 listopada 1971 roku.
Sąd zważył jednocześnie, iż ujawnione w dokumentach Starostwa Powiatowego wS.dane dotyczące stanu władania przedmiotowymi działkami od 1963 roku do dnia wejścia w życieustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychuznać należy za wiarygodne. Zgodnie bowiem zart. 244 § 1 k.p.c.dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone, zaś uczestnik postępowania zaprzeczający prawdziwości treści zawartych w tym dokumencie, powinien okoliczności te udowodnić (art. 252 k.p.c.). Wnioskodawca nie obalił domniemania zgodności z prawdą dokumentów urzędowych obrazujących stan władania nieruchomościami rolnymi oznaczonymi nr(...). Z przedstawionych przezJ. B.dowodów, w tym z jego zeznań, nie wynika, by stan władania w 1971 roku przedstawiał się inaczej niż to wynika z ww. dokumentów.
W świetle powyższego uznać należało, iż w dniu 4 listopada 1971 roku nieruchomości rolne będące przedmiotem niniejszego postępowania były w samoistnym posiadaniu odpowiednioZ. J.iJ. M. (1). Niewątpliwym jest więc, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka pozwalająca na stwierdzenie, iżJ. B.zgodnie zart. 1 ust. 1 lub art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, stał się z mocy prawa właścicielem przedmiotowych nieruchomości, tj. przesłanka samoistności posiadaniaJ. B.lub jego poprzedników prawnych.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.i uznał, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.