Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 425/14
Data wyroku: 2014-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Skrzypek, Barbara Gonera, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw.z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: Okres pobierania zasiłku chorobowego po powrocie pracownika z budowy eksportowej, na której wykonywał pracę w warunkach szczególnych i po podjęciu przez niego pracy w macierzystym zakładzie pracy na stanowisku wymienionym w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik do rozp. RM z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego...(Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.) jest okresem zatrudnienia, a zarazem okresem pracy w warunkach szczególnych uprawniającym do wcześniejszej emerytury.

Sygn. akt

III AUa 425/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia3 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Roman Skrzypek ( spr. )

Sędziowie:

SSA Barbara Gonera
SSA Ewa Madera

Protokolant

St. sekr. Sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu23 października 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji wniesionej przez wnioskodawcę
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia31 marca 2014 r.sygn. aktIV U 2467/13

I

z m i e n i a
            zaskarżony wyrok jak również poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału

wR.z dnia 18 września 2013 r. w ten sposób ,żeprzyznaje wnioskodawcy ,M. B.prawo do emerytury od daty złożenia wniosku ,
II.  
z a s ą d za
          od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwR.na rzecz wnioskodawcyM.B.kwotę 210 zł ( słownie: dwieście dziesięćzłotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu .
Sygn. akt III AUa 425/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 3 listopada 2014 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.decyzją z 18.09.2013 r. odmówiłM. B.prawa do emerytury argumentując, iż nie spełnia on warunków wymaganych do jej uzyskania albowiem nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych, lecz 14 lat 11 miesięcy i 4 dni.
Zakład podał, że okresy te przypadają w trakcie zatrudnienia wP.(...)od 14 września 1981 r. do 25 listopada 1981 r. i od 26 listopada 1981 r. do 17 lipca 1982 r. oraz w(...)od 25 maja 1983 r. do 31 sierpnia 1991 r. i od 1 września 1991 r. do 16 października 1991 r. z wyłączeniem okresów urlopów bezpłatnych.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia zostały wskazane przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) orazrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43).
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a toart. 7, 77 i 107 kpaprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej sprawy, w szczególności nie uznanie za udowodniony okresu pracy w szczególnych warunkach w(...)od 18 lipca 1982 r. do 30 września 1982 r., naruszenie przepisu art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. powołanego w decyzji organu rentowego przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy wnioskodawca wykazał przesłanki nabycia prawa do emerytury oraz naruszenie § 2 przywołanego rozporządzenia przez nieuwzględnienie jako okresu pracy w szczególnych warunkach czasokresu zatrudnienia od 18 lipca 1982 r. do 30 września 1982 r. pomimo przedstawienia na tę okoliczność świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podkreślając, że nie ma podstaw do uwzględnienia roszczenia i przyznaniaM. B.prawa do emerytury w trybie art. 184 ustawy emerytalnej.
Zakład podkreślił, żeM. B.na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 14 lat 11 miesięcy i 4 dni pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Wskazał, że okres pracy przypadający po powrocie wnioskodawcy z kontraktu zagranicznego do czasu podjęcia pracy wfirmie (...)nie stanowi okresu składkowego w rozumieniu art. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ani też okresu nieskładkowego.
Wyrokiem z 31.03.2014 r. sygn. akt IV U 2467/13 Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił odwołanieM. B..
Sąd ustalił, żeM. B.urodzony(...)w okresie od 6 stycznia 1978 r. do 19 maja 1983 r. zatrudniony był w(...)S., późniejP.–(...).
W okresie od 26 listopada 1981 r. do 17 lipca 1982 r. wnioskodawca przebywał na budowie eksportowej w Iraku. W dniach 18 lipca do 24 lipca 1982 r. nastąpił powrót do kraju, od 26 lipca do 24 sierpnia 1982 r. wnioskodawca korzystał z urlopu wypoczynkowego dewizowego, od 25 sierpnia do 7 września 1982 r. z dni wolnych po eksporcie z tytułu różnic czasu pracy. Następnie od 3 września do 30 września 1982 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a od 1 października do 10 października 1982 r. na urlopie bezpłatnym. Do pracy po eksporcieM. B.powrócił 11 października 1982 r.
Dalej Sąd ustalił, że pracodawca wydał odwołującemu świadectwo potwierdzające wykonywanie pracy w warunkach szczególnych przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości od 14 września 1981 r. do 25 listopada 1981 r. oraz od 26 listopada 1981 r. do 10 października 1982 r. z wyłączeniem okresu urlopu bezpłatnego przypadającego od 1 do 10 października 1982 r.
W ocenie Sądu organ rentowy zasadnie nie uwzględnił przy ustalaniu stażu pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych okresu tzw. rozliczeń po eksporcie przypadającego od 18 lipca 1982 r. do 30 września 1982 r. po powrocie z budowy eksportowej w Iraku, gdzie wnioskodawca skierowany został przez przedsiębiorstwo(...). Okres ten obejmuje czasokres powrotu do kraju, dni urlopu wypoczynkowego dewizowego oraz dni wolne po eksporcie z tytułu różnic czasu pracy. Niewątpliwie wspomniany okres „rozliczeń po eksporcie” nie został wymieniony jako składkowy w art. 6 czy też jako nieskładkowy w art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z 22.05.2013r., sygn. akt IIIUZP 1/13, w której stwierdzono, że okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych w czasie zatrudnienia za granicą dni wolnych od pracy, przewidziany w§ 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicę w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem(jednolity tekst: Dz. U. z 1986 r. Nr 19, poz. 101 ze zm., od dnia 10 lipca 1990 r. § 10 ust. 4 tego rozporządzenia, jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), nie stanowi okresu składkowego przewidzianego wart. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd powołał równieżart. 47714§ 1 kpc.
W apelacji od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił:
- naruszenieart. 184w zw. zart. 32 ust. 1, 1a i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.) poprzez ich nie zastosowanie, w sytuacji gdy ubezpieczony wykazał przesłanki nabycia prawa do emerytury, w szczególności wykonywanie przez 15 lat pracy w szczególnych warunkach,
- naruszenie § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez nieuwzględnienie określonego w przedstawionym świadectwie pracy okresu pracy w szczególnych warunkach od 26.07.1982 r. do 30.09.1982 r.,
- naruszenie§ 10 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 27.12.1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem(Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych w czasie zatrudnienia za granicą dni wolnych od pracy nie stanowi okresu składkowego przewidzianego w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, a zatem nie zalicza się do stażu pracy w warunkach szczególnych.
W uzasadnieniu apelacji zasygnalizowano, że gdyby nawet podzielić stanowisko Sądu I instancji co do braku podstaw do zaliczenia „po eksporcie” dni wolnych z tytułu różnic w czasie pracy, to pozostały do zaliczenia dni związane z niewykorzystanym urlopem wypoczynkowym oraz dni związane z korzystaniem ze zwolnienia lekarskiego ( od 3.09. do 30.09.1982 r.). Ten ostatni okres przypadał przed 14.11.1991 r. i zgodnie z art. 32 ust. 1 a ustawy o emeryturach i tentach z FUS winien być doliczony do pracy w warunkach szczególnych, który przekroczyłby 15 lat.
W tej sytuacji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanieM. B.prawa do emerytury oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawcy okazała się uzasadniona, a jej uwzględnienie wywołało skutek w postaci orzeczenia reformatoryjnego.
Poza sporem było, że wnioskodawca wykazał ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie jest członkiem OFE i że ZUS uznał 14 lat, 11 miesięcy i 4 dni zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Bezspornym w sprawie było również, że w okresie od 26.11.1981 r. do 17.07.1982 r. wnioskodawca był zatrudniony na budowie eksportowej w Iraku, gdzie był zatrudniony przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości, która to praca jest zaliczana do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z wykazem A, dział V, pkt 5 załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Analiza akt sprawy wykazuje, że w okresie od 18.07. do 24.07.1982 r. nastąpił powrót do kraju, od 26 lipca do 24 sierpnia 1982 r. wnioskodawca korzystał z urlopu wypoczynkowego dewizowego, od 25 sierpnia do 7 września 1982 r. z dni wolnych po eksporcie z tytułu różnic czasu pracy. Następnie od 3 września do 30 września 1982 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a od 1 października do 10 października 1982 r. na urlopie bezpłatnym. Do pracy po eksporcieM. B.powrócił 11 października 1982 r.
Z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, co słusznie zarzuca apelacja, że Sąd ten swoje rozważania odniósł jedynie do dni wolnych po eksporcie z tytułu różnic czasu i na poparcie swojego stanowiska powołał uchwałę 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 22.05.2013 r. sygn. III UZP 1/13.
Poza zainteresowaniem Sądu Okręgowego pozostał chociażby okres od 3.09. do 30.09.1982 r. kiedy wnioskodawca przebywał na zasiłku chorobowym.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 18.05.2012 r. sygn. III UK 99/11, Lex nr 122 7193 okres pobierania zasiłku chorobowego po powrocie pracownika z budowy eksportowej ( na której wykonywał pracę w szczególnych warunkach) , po podjęciu przez niego pracy w macierzystym zakładzie pracy na stanowisku wymienionym w wykazie prac w szczególnych warunkach i z mocy unormowańrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem(tj. Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) był okresem zatrudnienia w rozumieniuustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), a następnieustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) i zarazem okresem pracy w szczególnych warunkach, uprawniającym do wcześniejszej emerytury. Takiego charakteru nie odebrała mu późniejsza zmiana stanu prawnego dokonanaustawą z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) orazustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Należy zaznaczyć, że stanowisko to nie utraciło na aktualności, co jednoznacznie wynika z uzasadnienia uchwały 7 Sędziów SN z 22.05.2013 r. sygn. III UZP 1/13.
Doliczając okres 28 dni (od 3.09. do 30.09.1982 r.) do okresu pracy w warunkach szczególnych, przy uwzględnionym przez ZUS okresie 14 lat, 11 miesięcy i 4 dni – okres ten przeniesie sporne 15 lat w warunkach szczególnych.
Końcowo Sąd II instancji zauważa, że Zakład Ubezpieczeń nie zaliczył do wymiaru pracy w warunkach szczególnych wszystkich okresów nieskładkowych przypadających po dniu 14.11.1991 r. Wykaz tych zwolnień zawiera zaświadczenie o okresach nieskładkowych wydane przez(...) S.A.(k. 8 akt ZUS).
Zgodnie z uchwała SN z 27.11.2003 r. III UZP 10/03 Lex 81642 do okresu pracy w szczególnych warunkach, o jakich mowa w§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania tego stosunku pracy, przypadające po dniu wejścia w życieustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.).
Stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z 18.05.2012 r. III UK 99/11 Lex 122(...).
Mając na uwadze powyższe Sad Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawcaM. B.spełnił wszystkie przesłanki z art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS do przyznania emerytury, dlatego zmienił zaskarżony wyrok na podstawieart. 386 § 1 kpc.
O kosztach procesu Sąd II instancji orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpcw zw. zart. 108 § 1 kpc.