Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1074/14
Data wyroku: 2014-10-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184  i 32 ust. 1,4,.  o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 1074/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Kalinka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu2 października 2014 r. w Gliwicach
sprawyT. S.(S.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaT. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia10 maja 2012r. i 19 czerwca 2012  r.nr(...)
zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuT. S.prawo do emerytury poczynając od 1 lutego 2012 roku.

(-) SSO Teresa Kalinka

Sygn. akt: VIII U 1074/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 maja 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ., odmówił ubezpieczonemuT. S.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z powodu nieudokumentowania na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganych 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Następnie decyzją z dnia 19 czerwca 2012r. doliczono do okresów stażu pracy okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 12 stycznia 1968r. do 31 sierpnia 1972r., wobec czego ubezpieczony wykazał 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, jednak ponownie odmówiono ubezpieczonemu prawa do spornego świadczenia z uwagi na brak 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania mu prawa do spornego świadczenia, podnosząc, że w okresie od 9 listopada 1974r. do 31 listopada 1991r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach tj. prace zbrojarskie na budowach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, zarzucając odwołującemu brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych za sporny okres zatrudnienia.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2012r. (sygn. VIII U 2228/12) Sąd Okręgowy Wydział VIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuT. S.prawo do emerytury poczynając od 1 lutego 2012 roku. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd Okręgowy wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace zbrojarskie, wymienione zostały w wykazie A, dział V, poz. 4, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Na skutek apelacji organu rentowego, Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 26 listopada 2013r. (III AUa 381/13) uchylił powyższy wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż z uznanego przez Sąd Okręgowy okresu spornego, tj. od 9 listopada 1974r. do 30 listopada 1991r.,- 17 lat i 22 dni, należy wyłączyć okres bezpłatnego urlopu od 1 lipca 1990r. do 30 listopada 1991r. Zatem faktyczny wymiar stażu w ocenie Sądu Apelacyjnego to 15 lat, 7 miesięcy i 22 dni. Nadto wskazał, iż nie podzielił stanowiska Sądu Okręgowego co do zaliczenia okresów pracy ubezpieczonego na budowach eksportowych od 4 maja 1986r. do 31 grudnia 1986r. i od 31 marca 1987r. do 31 grudnia 1987r., łącznie 1 roku, 4 miesięcy i 28 dni, gdyż niezasadnie oddalono wnioski organu rentowego co poczynienie bardziej szczegółowych ustaleń zmierzających do wykazania charakteru, wymiaru i rodzaju świadczonej przez ubezpieczonego pracy na budowie eksportowej w Czechosłowacji. domagając się dopuszczenia dowodu z akt osobowych z tego okresu oraz zobowiązaniaT. S.do wskazania świadków współpracujących razem z nim w tych okresach. Brak szczegółowych ustaleń w powyższym okresie, zdaniem Sądu Apelacyjnego nie pozwoliło na przyjęcie spełnienia warunków posiadania przez ubezpieczonego stażu 15 lat pracy w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyT. S.urodził się (...)W dniu 1 lutego 2012r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Posiada dyplom mistrzowski.
Decyzjami z dnia 10 maja 2012r. i 19 marca 2012r.(...) OddziałwZ.odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury argumentując, iż nie udowodnił on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony posiada na dzień 1 stycznia 1999r. 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Decyzją, z dnia 19 czerwca 2012r. ZUS ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z powodu niewykazania wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W okresie zatrudnienia od 9 listopada 1974r. do 31 listopada 1991r.T. S.był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Produkcji (...)wZ.jako zbrojarz. W okresie od 1 lipca 1990r. do 30 listopada 1991r. ubezpieczony przebywał na urlopie bezpłatnym.
W powyższym okresie zatrudnienia, od 4 maja 1985r. do 31 grudnia 1986r. i od 31 marca 1987r. do 31 grudnia 1987r. odwołujący pracował na budowach eksportowych wP.w Czechosłowacji.
Z umów eksportowych z dnia 2 maja 1986r. i z dnia 20 grudnia 1987r. wynika, iż ubezpieczony w okresach od 4 maja 1986r. do 31 grudnia 1986r. został skierowany do pracy w charakterze zbrojarza a w okresie od 1 kwietnia 1987r. do 31 grudnia 1987r. w charakterze rusztowacza na budowę eksportową wP..
Z zeznań świadków, przesłuchania odwołującego wynika, iż w powyższych okresach pracował on na jednej budowie obiektu szpitalno-sanatoryjnego wP.. Była to duża inwestycja, realizowana kilka lat, przy której pracowały brygady z Czech, Słowacji i Polski. Praca ubezpieczonego polegała na wykonywaniu prac zbrojarskich na wysokościach, w brygadach 6-7 osobowych złożonych z samych zbrojarzy. Ubezpieczony nie wykonywał pracy rusztowacza, gdyż przy tej budowie, wysokiej na ok. 5 pięter , jak wskazuje świadekT. C., mający największe rozeznanie w kwestii pracy przy rusztowaniach, rusztowania były potężne, rurowe, podtrzymywały słupy i stropy. Do ich ustawienia wymagano odpowiednich kwalifikacji i doświadczenia, których odwołujący nie posiadał. Stąd też rusztowaczami z reguły byliC.. Na budowie kolejność prac była następująca, najpierw prace wykonywali rusztowacze, następnie zbrojarze, kolejno murarze i tynkarze. Pracę ubezpieczony wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy w każdych warunkach atmosferycznych.
W spornym okresie zatrudnienia wraz z ubezpieczonym na budowie eksportowej pracowali świadkowieT. C., murarz cieśla - w latach 1985- 1988 orazH. P., murarz – w okresie od czerwca 1986r. do maja 1987r., a także wspólnie z ubezpieczonym zamieszkiwali w hotelu pracowniczym w Czechosłowacji.
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, zeznań świadków:T. C.iH. P.(nagranie z rozprawy z dnia 8 lipca 2014r., płyta – k. 73 a.s) oraz przesłuchania odwołującego (nagranie rozprawy z dnia 2 października 2014r. płyta – k. 78 a.s.), a także akt osobowych zPrzedsiebiorstwa Produkcji (...)wZ.(k. 75 a.s.).
Odnośnie rodzaju pracy wykonywanej przez ubezpieczonego Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego oraz zeznaniom świadków, gdyż były spójne i szczegółowe, wzajemnie się pokrywały i uzupełniały. Nadto znalazły odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym. Świadkowie pracowali razem z ubezpieczonym i posiadają wiedzę na temat miejsca i charakteru wykonywanej przez niego pracy. Sąd pominął dowód z przesłuchania świadkaW. K., gdyż na budowie eksportował pracował on krótko i tylko w roku 1986r., nie posiadał zatem rozeznania co spornego faktu wykonywania pracy rusztowacza przez ubezpieczonego w roku 1987.
Sąd pominął także dowód z akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w Kombinacie Budowlanym wG., z uwagi na trudności w zlokalizowaniu miejsca ich przechowywania i uznał, iż wystarczającym są dokumenty zgromadzone w aktach emerytalnych i aktach osobowych z(...)wZ..
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy w Gliwicach  zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań prawnych należy przytoczyć treśćart. 386 § 6 k.p.c., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Sąd Apelacyjny w Katowicach, w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 listopada 2013 r. (sygn. akt III AUa 381/13) zawarł wskazanie, iż Sąd Okręgowy ponownie rozpoznając sprawę, uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie okresów pracy ubezpieczonego na budowach eksportowych w Czechosłowacji, poprzez dopuszczenie dowodu z akt osobowych ubezpieczonego ze spornych okresów pracy, przesłuchanie wskazanych przez niego świadków - współpracowników zatrudnionych na tych samych budowach eksportowych, nadto przesłuchanie szczegółowo ubezpieczonego w celu wyjaśnienia powyższych kwestii.  Zawarł wskazanie, iż obowiązkiem Sądu I instancji będzie także wyjaśnienie okoliczności dotyczącej zapisu w jednej z umów eksportowych zobowiązującego ubezpieczonego do pracy w charakterze rusztowacza, jak również przyporządkowanie rodzaju tej pracy do właściwych przepisów wykazu pracy w szczególnych warunkach. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po uzupełnieniu materiału dowodowego, Sąd I instancji ponownie oceni wagę dokumentów dołączonych do akt organu rentowego i dokona ich analizy.
Rozważania prawne dotyczące istoty niniejszej sprawy należy rozpocząć od przytoczenia treściart. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) w powiązaniu z§ 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:

-

osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat

posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

W myśl ust. 2 emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W sprawie bezspornym jest że ubezpieczony ukończył 60 lat życia, nie jest członkiem OFE i na dzień wejścia w życie ustawy emerytalno rentowej, posiada ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, a w szczególności czy za taką pracę można uznać okresy pracy ubezpieczonego na budowach eksportowych.
W świetle przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego, Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Zdaniem Sądu, brak jest podstaw by nie dać wiary zeznaniom odwołującego i świadkom, że w okresach od 4 maja 1986r. do 31 grudnia 1986r. i od 1 kwietnia 1987r. do 31 grudnia 1987r. ubezpieczony został skierowany do pracy na budowie eksportowej wP.w charakterze zbrojarza i taką właśnie pracę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadkowie posiadali wiedzę i rozeznanie co charakteru pracy faktycznie świadczonej przez ubezpieczonego, zwłaszcza świadekT. C.szczegółowo wyjaśnił czym charakteryzowała się praca rusztowacza przy budowie sanatorium wP..R.były osoby, które przygotowywały miejsce pod położenie zbrojenia. Drugi ze wskazanych świadków potwierdził wykonywanie prac zbrojarskich przez ubezpieczonego, gdyż wykonywał prace murarza tynkarza w czasie bezpośrednio następującym na stanowisku pracy odwołującego. Niezgodność faktycznie wykonywanej pracy przez ubezpieczonego ze stanowiskiem wskazanym w drugiej z umów eksportowych może wynikać z nierzadko występujących w tamtych czasach praktykach pracodawców w postaci nieprecyzyjnego określania stanowisk pracy i brakiem w tym zakresie kontroli. Fakt wykonywania takiej pracy został jednak wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Prace zbrojarskie wymienione zostały w wykazie A, dział V, poz. 4, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.), jak również w Wykazie A, dział V, poz. 4, pkt 1 załącznika do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty (Dz.Urz.(...)Nr 3 poz.6-8).
Mając na uwadze powyższe rozważania, należało uznać, żeT. S.legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. (po odliczeniu urlopu bezpłatnego) 15-letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych. Dowód z akt osobowych ze spornego okresu nie wniósł niczego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W dokumentach znunjdują się jedynie informacje związane z udzieleniem urlopu na czas wykonywania pracy na budowach eksportowych i informacje o powrocie z tych robót.
Wobec faktu, że ubezpieczony w dacie złożenia wniosku spełnił wszystkie przesłanki uprawniające go do wcześniejszej emerytury, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od 1 lutego 2012r. tj. od miesiąca złożenia wniosku.
SSO Teresa Kalinka