Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 212/14
Data wyroku: 2014-10-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Halina Czaban, Andrzej Ulitko, Andrzej Czapka
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Życiu
Podstawa prawna: art. 437 § 1 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 212/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Andrzej Ulitko

Sędziowie

SSA Halina Czaban
SSA Andrzej Czapka (spr.)

Protokolant

Barbara Mosiej

przy udziale Tomasza Milanowskiego - Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Olecku, upoważnionego przez Prokuratora Apelacyjnego do udziału w sprawie
po rozpoznaniu w dniu 29 października 2014 r.
sprawy:
S. C.c.B.oskarżonej zart.158§1 k.k.w zb. zart. 158§3 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.
P. W.s.S.oskarżonego zart.158§1 k.k.w zb. zart. 158§3 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.i w zw. zart. 64§2 k.k.
M. K.c.Z.oskarżonej zart.158§1 k.k.w zb. zart. 158§3 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.
R. B.s.J.oskarżonego zart. 158§1 k.k.w zw. zart. 158§3 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.i w zw. zart. 64§2 k.k.
z powodu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II K 46/14

I
zmienia zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychS. C.iM. K.w ten sposób, że łagodzi orzeczone kary pozbawienia wolności do 5 (pięciu) lat;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. F., adw.A. J., adw.A. Z.i adw.M. J.po 738 zł, w tym 138 zł należnego podatku VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonych z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz na rzecz adw.A. J.kwotę 300,89 zł, adw.A. Z.kwotę 351,04 zł, adw.M. J.kwotę 417,65 zł tytułem poniesionych kosztów dojazdu;

IV
zwalnia oskarżonych od kosztów sądowych za II instancję.

UZASADNIENIE

S. C.,P. W.,M. K.iR. B.zostali oskarżeni o to, że w dniu 17 października 2013 roku wS., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu wzięli udział w pobiciuZ. K.,A. W.,L. C.iW. K., zadając im ciosy pięściami i kopiąc nogami po głowie, tułowiu i kończynach, czym narazili pokrzywdzonychZ. K.,L. C.iA. W.na bezpośrednie niebezpieczeństwo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lub wart. 157 § 1 k.k., powodując jednocześnie uL. C.obrażenia ciała w postaci stłuczenia powłok głowy z podbiegnięciami krwawymi w obrębie oczodołów, uZ. K.stłuczenia powłok głowy z podbiegnięciem krwawym w obrębie oczodołu lewego i wylewem krwawym podspojówkowym gałki lewej, uA. W.stłuczenia powłok głowy z podbiegnięciem krwawym w obrębie oczodołu lewego oraz rany tłuczonej w okolicy potylicy, która wymagała zaopatrzenia szwami chirurgicznymi, natomiast pokrzywdzonaW. K.doznała obrażeń ciała w postaci sińców i otarć naskórka twarzy, złamania kości nosa i łuku jarzmowego lewego, złamania trzonu 12 kręgu piersiowego kręgosłupa oraz krwiaka podtwardówkowego, z czego obrażenia głowy z krwiakiem podtwardówkowym skutkowały następnie jej śmiercią, przy czymP. W.czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu łącznie co najmniej jednego roku kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazany w warunkach określonych wart. 64 § 1 k.k., w tym za przestępstwo określone wart. 280 § 1 k.k.iart. 157 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.orazart. 158 § 1 k.k.orazR. B.czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu łącznie co najmniej jednego roku kary pozbawienia wolności, będąc uprzednio skazany w warunkach określonych wart. 64 § 1 k.k., za przestępstwo zart. 158 § 1 k.k.– tj. w odniesieniu doS. C.orazM. K.o przestępstwo określone wart. 158 § 1 k.k.w zb. zart. 158 § 3 k.k.w zw zart. 11 § 2 k.k., zaś w odniesieniu doP. W.orazR. B.o przestępstwo określone wart. 158 § 1 k.k.w zb. zart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i w zw. zart. 64 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2014r. w sprawie II K 46/14

I
uznał oskarżoneS. C.iM. K.oraz oskarżonychP. W.iR. B.za winnych popełnienia zarzucanego im czynu i za to na podstawieart. 158 § 1 k.k.iart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał oskarżoneS. C.iM. K., a na podstawieart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.wymierzył tym oskarżonym kary po 7 (siedem) lat pozbawienia wolności, natomiast oskarżonychP. W.iR. B.skazał na podstawieart. 158 § 1 k.k.iart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k., a na podstawieart. 158 § 3 k.k.w zw. zart. 11 § 3w zw. zart. 64 § 2 k.k.wymierzył tym oskarżonym kary po 8 (osiem) lat pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonychS. C.,M. K.iP. W.iR. B.solidarny obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzeczA. O.kwoty 50 000 zł (pięćdziesiąt tysięcy);

III
na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.zwrócił oskarżonemuP. W.dowód rzeczowy w postaci skarpetek (poz. 6, k. 755) zapisany pod nr(...)księgi przechowywanych przedmiotów tutejszego sądu, natomiast ślady kryminalistyczne jak na k. 755 poz. od 1 do 4 nakazał potraktować jako załączniki akt sprawy;

IV
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności zaliczył okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania:

- od 19.10.2013r. do 27.01.2014r. i od 11.02.2014r. do 24.06.2014r. wobec oskarżonejS. C.,
- od 30.10.2013r. do 24.06.2014r. wobec oskarżonejM. K.,
- od 30.10.2014r. do 24.06.2014r. wobec oskarżonegoR. B.;

V
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. F., adw.M. J.kwoty po 1260 zł netto oraz kwoty po 289,80 zł VAT, a na rzecz adw.A. J.kwotę 1660 zł netto oraz kwotę 381,80 zł VAT, a na rzecz adw.A. Z.kwotę 1780 zł netto oraz kwotę 409,40 zł VAT tytułem opłaty za obronę oskarżonych wykonywaną z urzędu w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem, i na rzecz adw.A. B. (1)kwotę 1260 zł netto oraz 289,80 zł VAT tytułem opłaty za zastępstwo procesowe z urzędu oskarżycielki posiłkowej w postępowaniu przygotowawczym i przed sądem;

VI
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwalnił oskarżonych od kosztów sądowych.

Wyrok powyższy zaskarżyli obrońcy wszystkich oskarżonych.
Obrońca oskarżonejS. C.na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 4 k.p.k.wyrokowi zarzucił:
- rażącą niewspółmierność (surowość) orzeczonej wobec oskarżonej kary w wymiarze 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności poprzez przecenienie okoliczności obciążających i niedostateczne uwzględnienie okoliczności łagodzących, a w szczególności przyznania się oskarżonej do winy, uprzedniej niekaralnościS. C., jej młodego wieku, jak również postawy oskarżonej po popełnieniu przestępstwa przejawiającej się w wyrażeniu skruchy i skierowaniu pisemnych przeprosin do oskarżycielki posiłkowej, które to okoliczności nie uzasadniają orzeczenia kary pozbawienia wolności we wskazanym wymiarze.
Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w stosunku do oskarżonejS. C.w zakresie rozstrzygnięcia o karze poprzez znaczne złagodzenie wymierzonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności,
Ewentualnie o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoP. W.na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.wyrokowi temu zarzucił rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary w stosunku do jego roli i udziału w zdarzeniu powodującym skutek opisny w treściart. 158 § 3 k.k., która to okoliczność przemawia za wymierzeniem oskarżonemu znacznie łagodniejszej kary pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.i437 § 2 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez znaczne złagodzenie wymierzonej oskarżonemuP. W.kary pozbawienia wolności.
Obrońca oskarżonegoR. B.na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.orazart. 438 pkt 2 i 4 k.p.k.orzeczeniu powyższemu zarzucił:

I
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na jego treść, a mianowicie:

1
art. 7 k.p.k.poprzez dowolną ocenę dowodów występujących w sprawie, polegającą na:

a
odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonegoR. B.i zeznaniomU. G., w zakresie w jakim zaprzecza pobiciuW. K.,

b
odmówieniu wiarygodności zeznaniomU. G., w zakresie w jakim twierdzi, że oskarżonyR. B.nie uderzałW. K.,

c
uznaniu za w pełni wiarygodne zeznań świadkaM. B., w zakresie w jakim twierdzi, że oskarżonyR. B.uderzał pokrzywdzonąW. K.,

II
rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonej kary wynikającą z nieuwzględnienia niewielkiego stopnia jego rzeczywistego przyczynienia się do śmierci pokrzywdzonejW. K., tj. podejmowania przez niego aktywności i form działania.

W oparciu o treśćart. 427 § 1 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemuR. B.kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze.
Obrońca oskarżonejM. K.na podstawieart. 425 § 1 i 2 k.p.k.iart. 444 k.p.k.zaskarżył wyrok w zakresie rozstrzygnięcia o karze, zarzucając mu na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 i 4 k.p.k.:

1
obrazę przepisów postępowania, a toart. 7 k.p.k.polegającą na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, przez nadmierne uwzględnienie okoliczności obciążających i niewystarczające uwzględnienie okoliczności łagodzących – co w konsekwencji spowodowało

2
rażącą surowość orzeczonej wobec oskarżonejM. K.kary pozbawienia wolności w wymiarze 7 (siedmiu) lat.

Podnosząc wymienione zarzuty, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku wobec oskarżonejM. K.w zakresie rozstrzygnięcia o karze pozbawienia wolności, przez wydatne jej złagodzenie.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacje obrońców oskarżonychS. C.iM. K.są w części zasadne i w tym zakresie należało je uwzględnić, apelacja zaś obrońcówP. W.iR. B.nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej części uzasadnienie do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (zawartego w apelacji obrońcy oskarżonegoR. B.), stwierdzić należy, iż apelujący w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne sądu do których miało dojść wskutek naruszeniaart. 7 k.p.k.Odnosząc się do tak wyartykułowanego zarzutu zauważyć należy, iż rolą sądu odwoławczego nie jest dokonanie ponownej oceny dowodów ujawnionych w toku przewodu sądowego ale skontrolowanie czy sąd orzekający dokonał tej oceny w granicach określonych przez przepisart. 7 k.p.k., to jest czy nie była ona dokonana wbrew wskazaniom wiedzy i nie kłóciła się z zasadami doświadczenia życiowego oraz czy ustalenia faktyczne poczynione w oparciu o tak ocenione dowody nie wykazują błędów natury faktycznej lub logicznej, a nadto czy przy wyrokowaniu nie pominięto żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów i okoliczności.
Tak więc sąd meriti może jedne dowody uznać za wiarygodne, a innym odmówić tego przymiotu i to jego przekonanie będzie pozostawało pod ochronąart. 7 k.p.k., wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy oraz rozważeniem wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego, nadto jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wiedzy oraz doświadczenia życiowego, uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.
Rozstrzygnięcia i ustalenia faktyczne jak i uzasadnienie Sądu Okręgowego czynią zadość tym wszystkim wymaganiom i dlatego też pozostają pod ochroną przepisuart 7 k.p.k.
Tym samym zarzut naruszenia także przepisuart. 4 k.p.k., poprzez uwzględnienie – według skarżącego – wyłącznie okoliczności przemawiających na niekorzyść tegoż oskarżonego jawi się jako nieuzasadniony.
Obraza ta miałaby polegać na oparciu ustaleń faktycznych na zeznaniach świadkaM. B.a odmówieniu wiarygodności dowodom przeciwnym tj. wyjaśnieniem tegoż oskarżonego i zeznaniemU. G..
Bliższa jednak analiza zeznańU. G.wskazuje, iż widziała ona jedynie fragment przedmiotowego zdarzenia (pierwszą fazę) w trakcie którego rzeczywiście oskarżonyR. B.nie biłW. K.i takiej też oceny jej zeznań dokonał sąd meriti.
Faktem przy tym jest, iż świadekM. B.zeznał, iż wszyscy oskarżeni (więc także iR. B.) zadawali ciosyW. K.i swoje ustalenia faktyczne sąd meriti oparł na tym dowodzie.
Apelujący nie wykazał jednak, iż sąd dowód ten ocenił wbrew wskazaniom wiedzy lub sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego lub też wyciągnął z tego dowodu wniosku sprzecznie z regułami doświadczenia życiowego.
Reasumując stwierdzić należy, iż zarzuty skarżącego w tym zakresie są niezasadne. Wbrew tym zarzutom Sąd Okręgowy dokonał oceny wszystkich istotnych dowodów, uzasadniając w sposób logiczny i przekonujący swoje stanowisko. W motywach zaskarżonego wyroku wskazał jakie fakty uznał za ustalone jako odpowiadające rzeczywistemu przebiegowi wydarzeń, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych.
Ocena materiału dowodowego została dokonana z uwzględnieniem reguł określonych wart. 4, 5 i 7 k.p.k., a więc nie narusza granic swobodnej oceny dowodów oraz zgodna jest z zasadami doświadczenia życiowego i nie zawiera błędów natury faktycznej lub logicznej – wobec czego Sąd Apelacyjny w pełni ją podzielił.
Wskazać też należy skarżącemu, iż zmiana lub uchylenie orzeczenia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania może nastąpić nie przy każdej takiej obrazie, a jedynie wówczas gdy obraza ta mogła mieć wpływ na treść orzeczenia – a tego rodzaju wpływu skarżący w swojej skardze nie wykazał (wyrok Sądu Najwyższego z 22 maja 1984r., IVKR 122/84, OSNPG 11/1984, poz. 101).
Niezależnie od powyższych uwag wskazać należy skarżącemu (jak i oskarżonymP. W.iR. B.– co podnoszą w swoich pismach), iż do odpowiedzialności z przepisuart. 158 § 3 k.k., stopień aktywności poszczególnych uczestników pobicia jest obojętny jak również przez którego z uczestników takiego zajścia został zadany uraz, którego następstwem była śmierć człowieka (W. K.).
Istotne jest to, iż wszyscy oskarżeni brali udział w zdarzeniu, w którym byli bici pokrzywdzeniZ. K.,L. C.,A. W.iW. K.zadając im ciosy pięściami i kopiąc nogami po głowie, w wyniku czego byli oni narażeni na bezpośrednie niebezpieczeństwo wystąpienia skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k., a pokrzywdzonaW. K.w wyniku doznanych obrażeń poniosła śmierć, który to skutek z uwagi na wyjątkową brutalność uczestników i bezwzględne wykorzystanie przewagi – przedstawiał się jako prawdopodobny i realny.
Odnosząc się do zarzutów rażącej surowości orzeczonych kar pozbawienia wolności, wskazać należy skarżącym, iż o „rażącej niewspółmierności kary” w rozumieniuart. 438 pkt 4 k.p.k.można zasadnie dowodzić jedynie w sytuacji, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, to nie uwzględnia w sposób właściwy, zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, a więc gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą (OSNKW 1985, z. 7-8, poz. 60). Chodzi zatem o takie sytuacje, w których zachodzi wyraźna równica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji, a karą jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 § 1 i 2 k.k.(OSNPG 1979, z. 3-4, poz. 51). Zdaniem Sądu Apelacyjnego taka sytuacja wobec oskarżonychP. W.iR. B.nie ma miejsca, bowiem jak wynika z analizy zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy wymierzając im kary miał na uwadze wszystkie okoliczności mające wpływ na jej wymiar, o których mowa wart. 53 § 1 i 2 k.k.
W tym miejscu należy jednak wskazać skarżącym na istotną rolę tychże oskarżonych w tym przestępstwie, ich brutalność, dużą agresję, dopuszczenie się tego przestępstwa bez żadnego powodu, wobec osób bezbronnych, jak i działanie pod wpływem alkoholu.
Przede wszystkim podkreślić przy tym należy, iż wskazani oskarżeni dopuścili się tego przestępstwa w warunkachart. 64 § 2 k.k., przewidującego możliwość nadzwyczajnego obostrzenia kary, a więc recydywy specjalnej wielokrotnej. Popełnili więc po raz kolejny przestępstwo z zastosowaniem przemocy, a orzeczone dotychczas kary okazały się nieskuteczne. Mając na uwadze te okoliczności nie można zdaniem Sądu Apelacyjnego uznać, iż orzeczone wobec tychże oskarżonych kary po 8 lat pozbawienia wolności są karami „rażąco surowymi”. Nie należy przy tym zapominać o tragicznych skutkach tego przestępstwa (śmierci pokrzywdzonejW. K.) jak i wielości osób pokrzywdzonych.
Inaczej zaś zdaniem Sądu Apelacyjnego należy ocenić oskarżoneS. C.iM. K., które dotychczas nie były karane sądownie, a czynu tego dopuściły się jeszcze w młodym wieku. Ich też udział i zakres działań w przedmiotowym zdarzeniu był mniejszy jak współoskarżonych i w istocie ograniczał się do czynnego pobicia jednej osoby.
Z drugiej strony należy też mieć na uwadze, iż pokrzywdzona, w pobiciu której brały udział oskarżone wskutek doznanych obrażeń zmarła, były też one brutalne i agresywne, działały pod wpływem alkoholu.
Mając na uwadze te okoliczności należało zdaniem Sądu Apelacyjnego uznać, iż orzeczone wobec nich kary po 7 lat pozbawienia wolności są „rażąco surowe” i tym samym złagodzić im te kary do 5 lat.
Kary te uwzględniają też stopień społecznej szkodliwości tego czynu, biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec oskarżonych jak uwzględniają potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Odnosząc się zaś do podniesionych argumentów w pismach oskarżonychS. C.iM. K.(k. 1337 – 1338, 1340 – 1341), stwierdzić należy iż w istocie kwestionują w nich swój udział w przedmiotowym zdarzeniu, zarzucając świadkomU. G.,M. B.iA. B. (2)zeznanie nieprawdy.
Oskarżony zaśP. W.(k. 1183 – 87, 1364) przyznał się do udziału w tym zdarzeniu tj. pobiciu mężczyzn, negując jednocześnie swój udział w pobiciuW. K..
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów stwierdzić należy, iż powyższe okoliczności i wymienione dowody były przedmiotem analizy i oceny sądu meriti, którą to ocenę Sąd Apelacyjny w pełni podzielił i zaaprobował. Wskazać przy tym należy, iż treść pismaS. C.iM. K.jest sprzeczne nie tylko z ustaleniami sądu, ale nawet z ich wyjaśnieniami złożonymi na rozprawie, w których przyznały, iż brały udział w pobiciuW. K.i ją kopały. Kwestia zaś dotycząca odpowiedzialności oskarżonych zart. 158 § 3 k.k., nawet przy braku ustaleń co sprawców takiego skutku, została wcześniej omówiona.
Reasumując, z tych wszystkich względów na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej.
O kosztach sądowych za II instancję orzeczono na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.uznając, iż ich uiszczeniu przez oskarżonych byłoby dla nich zbyt uciążliwe ze względu na ich sytuację majątkową. O wynagrodzeniu zaś obrońców z urzędu orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 – z późniejszymi zmianami).

A.