Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 2/14
Data wyroku: 2014-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Olszewski, Grzegorz Chojnowski, Piotr Brodniak
Słowa kluczowe: Swobodna Ocena Dowodów, Przestępstwo Z Użyciem Niebezpiecznego Narzędzia
Podstawa prawna: art. 148 § 2 pkt 1 k.k., art. 7 k.p.k.

Sygn. aktII AKa 2/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lutego 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie, II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Chojnowski (spr.)

Sędziowie:

SA Andrzej Olszewski
SA Piotr Brodniak

Protokolant:

st. sekr. sądowy Jorella Atraszkiewicz

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Jerzego Masierowskiego
po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy

1
D. K.

oskarżonego zart. 148 § 2 pkt 1 k.k.

2
M. J.

oskarżonego zart. 148 § 2 pkt 1 k.k.

3
M. K.

oskarżonej zart. 239 § 1 k.k.
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora co do oskarżonychD. K.iM. J., pełnomocnika oskarżycielki posiłkoweji obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt III K 153/12

I
uchyla zaskarżony wyrok w stosunku doD. K.iM. J., i sprawę tych oskarżonych przekazuje Sądowi Okręgowemuw Szczecinie do ponownego rozpoznania,

II
utrzymuje w mocy wyrok w stosunku do oskarżonejM. K., uznając apelacje jej obrońcy i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w zakresie jej dotyczącym za oczywiście bezzasadne,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.T. K.i adw.M. B.kwoty po 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych z VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonymD. K.iM. J.z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

IV
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. P.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych z VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżycielce posiłkowejB. S.z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

V
zasądza od oskarżonejM. K.na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w części jej dotyczącej i wymierza jej 300 (trzysta) złotych opłaty za drugą instancję.

    Piotr Brodniak Grzegorz Chojnowski Andrzej Olszewski

Sygn. akt II AKa 2/14

UZASADNIENIE

D. K.iM. J.zostali oskarżeni o to, że:
w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r. wS.przyul. (...)iul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu, z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaS. S.i ze szczególnym okrucieństwem, po uprzednim wielokrotnym uderzaniu przezD. K.rękoma w okolice twarzy, duszeniu, zadaniu ciosu fragmentem rozbitej szklanej butelki - przekazanym przezM. J.– w szyję w okolicę przednią podbródkową podtapianiu pokrzywdzonejw kałuży, a następnie wspólnym przeniesieniu pokrzywdzonej w okolice nabrzeżaO.i wrzuceniu jej do rzeki, spowodowali obrażenia w postaci rozległej, sięgającej powięzi mięśni szyi rany cięto – szarpanej powłok miękkich szyi i drobniejszych ran ciętych skóry szyi, głębokich otarć naskórka powłok miękkich twarzy, licznych sińców powłok całego ciała, a w szczególności grzbietów dłoni, a w konsekwencji zgon pokrzywdzonej w wyniku uduszenia gwałtownego w mechanizmie utonięcia,tj. o czyn zart. 148 § 2 pkt 1 k.k.

M. K.została oskarżona o to, że:
w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r. wS.przyul. (...)podjęła działania mające na celu udzielenie pomocyD. K.iM. J.do uniknięcia odpowiedzialności karnej w ten sposób, że po uzyskaniu odD. K.informacji o dokonanym zabójstwieS. S.mając świadomość popełnienia zbrodni, przekazała gumowe rękawiceD. K.iM. J., aby mogli przenieść zwłokiS. S.z miejsca popełnienia przestępstwa i umieścić je wO.bez pozostawienia śladów a następnie po wrzuceniu zwłok pokrzywdzonej doO.przez wspomnianych przyjęła ubraniaM. J.iD. K.celem ich uprania a tym samym usunięcia śladów mogących powiązać ich z dokonanym przestępstwem, utrudniając w ten sposób postępowanie karne,
tj. o czyn zart. 239 § 1 k.k.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia3 października 2013r., sygn. akt III K 153/12:
I.D. K.uznał za winnego tego, że w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r. wS.w parku u zbieguul. (...)iul. (...), działającz zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaS. S.i ze szczególnym okrucieństwem, po uprzednim wielokrotnym uderzaniu rękoma w okolice twarzy, duszeniu, zadaniu ciosu fragmentem rozbitej szklanej butelki w szyję w okolicę przednią podbródkową, podtapianiu pokrzywdzonej w kałuży, a następnie przeniesieniu pokrzywdzonej w okolice nabrzeżaO.i wrzuceniu jej do rzeki, spowodował obrażenia w postaci rozległej, sięgającej powięzi mięśni szyi rany cięto – szarpanej powłok miękkich szyi i drobniejszych ran ciętych skóry szyi, głębokich otarć naskórka powłok miękkich twarzy, licznych sińców powłok całego ciała,a w szczególności grzbietów dłoni, a w konsekwencji zgon pokrzywdzonej w wyniku uduszenia gwałtownego w mechanizmie utonięcia, tj. popełnienia czynu zart. 148 § 2 pkt 1 k.k.i za to przestępstwo, na podstawieart. 148 § 2 pkt 1 k.k.wymierzył mu karę 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności;
II. na podstawieart. 77 § 2 k.k.wyznaczył w stosunku doD. K.surowsze ograniczenie do skorzystania z warunkowego zwolnienia w ten sposób,iż zastrzegł, że warunkowe przedterminowe zwolnienie może nastąpić po upływie najwcześniej 20 (dwudziestu) lat kary;
III.M. J.uznał za winnego tego, że w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r.wS.w parku u zbieguul. (...)iul. (...)przewidując możliwość popełnienia przezD. K.czynu zabronionego w postaci zabójstwaS. S.i godząc się na to, udzielił mu pomocy w ten sposób, że przekazał fragment rozbitej szklanej butelki, którą ten oskarżony zadał cios pokrzywdzonej w okolicę podbródkową, a następnie udzielił mu rady w kwestii ukrycia zwłok poprzez wskazanie miejsca i pomocy w fizycznym ich przemieszczeniu, tj. popełnienia czynu zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.,i za ten czyn na podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 19 § 1 k.k.wymierzył mu karę10 (dziesięciu) lat pozbawienia wolności;
IV.M. K.uznał za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za to przestępstwo, na podstawieart. 239 § 1 kkwymierzył jej karę 2 lat pozbawienia wolności;
V. na podstawie 69§ 1 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie kary pozbawienia wolności w stosunku doM. K.warunkowo zawiesił na okres4 (czterech) lat próby;
VI. na podstawieart. 71 § 1 k.k.wymierzyłM. K.grzywnęw rozmiarze 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) złotych każda;
VII. na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył okresy zatrzymania i tymczasowego aresztowania:
-D. K.od 15 grudnia 2011 r. do 4 września 2012 r.,od 3 grudnia 2012 r. do 10 grudnia 2012 r., od 31 stycznia 2013 r. do 8 marca 2013 r.i od 23 marca 2013 r.
-M. J.od 15 grudnia 2011 r.;
VIII. na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary grzywny wobecM. K.zaliczył okres zatrzymania w dniu 20 grudnia 2011 r.;
IX. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.T. K.kwotę 1328,40 (tysiąca trzystu dwudziestu ośmiu i 40/100) złotych tytułem wynagrodzenia za udzielenieD. K.pomocy prawnej z urzędu, a nadto na rzecz adw.M. B.kwotę 1033,20 (tysiąca trzydziestu trzech i 20/100) złotych tytułem wynagrodzenia za udzielenieM. J.pomocy prawnej z urzędu;
X. na podstawieart. 627 k.p.k.iart. 633 k.p.k.zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania w częściach wywołanych sprawą każdegoz nich, a na podstawieart. 2 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychwymierzył im opłaty:
-D. K.iM. J.w kwocie po 600 (sześćset) złotych,
-M. K.w kwocie 400 (czterystu) złotych.
Apelację od powyższego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonychD. K.,M. J.iM. K., Prokurator Okręgowyw Szczecinie i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej.
Obrońca oskarżonegoD. K.zarzucił:
I. obrazę przepisów postępowania karnego, mającą wpływ na treść zaskarżonego wyroku:
1.art. 7 k.p.k.poprzez dowolną ocenę wyjaśnień oskarżonego, dokonaną a priori, pod z góry założoną tezę, żeD. K.jest winny popełnienia zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem, a zwłaszcza poprzez uznanie pierwotnych wyjaśnień oskarżonego za prawdziwe podczas gdy: wyjaśniał on, że „wpadł w szał”, co w zestawieniu z ustalonym przez Sąd sposobem bicia pokrzywdzonej, tj. pięściami po twarzy, spowodować musiałoby większe obrażenia niż powierzchowne zadrapania tej części ciała,
- wyjaśniał w nich, że nie chciał zabićS. S., a gdy straciła przytomność to wpadł w panikę – a która to okoliczność powtarzana była konsekwentnie przez całe postępowanie;
2.art. 171 § 7 k.p.k.poprzez oparcie ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach obu oskarżonych, które składane były pod wpływem alkoholu, a nadto w stanie znacznego zmęczenia, co nakazuje uznać je za złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi, a w konsekwencji, które nie mogą stanowić podstawy ustalenia stanu faktycznego w sprawie;
3.art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.poprzez:
- brak rozważenia jaki wpływ na składanie pierwszych wyjaśnień (na których Sąd Okręgowy oparł się w całości przy ustaleniu stanu faktycznego) miało znajdowanie się przez oskarżonych w stanie nietrzeźwości i znacznego zmęczenia,
- brak wyjaśnienia dlaczego Sąd pominął część opinii biegłych, która stwierdzała, że brak było ewidentnych cech duszenia,
- pominięcie, że oskarżony konsekwentnie wyjaśniał, że nie chciał pokrzywdzonej zabić, a pobił ją, gdyż „wpadł w szał";
II. błędy w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, mające wpływ na jego treść:
1. ustalenie, żeD. K.działał z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaS. S.,
2. przyjęcie, że uD. K.od chwili podduszania pokrzywdzonej do momentu wrzucenia doO.istniał jednolity zamiar pozbawienia jej życia(str. 37 uzasadnienia), podczas gdy oskarżeni jednoznacznie i wielokrotnie podawali, że w chwili wrzucenia pokrzywdzonej doO.byli przekonani, że już nie żyje,co przesądza o braku zamiaru pozbawienia życia poprzez wrzucenie jej do rzeki,
3. pominięcie, że istniał znaczny odstęp czasowy pomiędzy dwiema częściami zajścia w nocy z dnia 14 na 15 grudnia 2011 roku, rozdzielonymi opuszczeniem parku przez oskarżonych,
4. brak ustalenia, że w dniu zatrzymania oskarżeni spożywali alkohol i znajdowali się w stanie znacznego zmęczenia.
III. Rażącą surowość kary orzeczonej względemD. K.na skutek orzeczenia możliwości warunkowego zwolnienia z odbywania kary po 20 latach pozbawienia wolności, podczas gdy Sąd Okręgowy zaniechał wyjaśnienia podstaw takiego orzeczenia, zmiarkowania wszelkich okoliczności świadczących na korzyść oskarżonego i zestawieniu ich ze świadczącymi na jego niekorzyść.
Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemuart. 148 § 2 pkt 1 k.k.i zakwalifikowanie jego czynu zart. 156 § 3 k.k.oraz wydatne obniżenie orzeczonej kary pozbawienia wolności,
względnie
2. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonegoM. J.zarzuciła:
1. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
a) przepisówart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.poprzez nieuwzględnienie w należyty sposób wątpliwości przemawiających na korzyść oskarżonegoM. J.(k.255-257, 329,1038-1039,1280-1281,1582-1583,1635,1895-1896), wynikającychz jego wyjaśnień złożonych 21 grudnia 2011 r. i następnych;
2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że oskarżonyM. J.w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r. wS.w parku u zbieguul. (...)iul. (...)przewidując możliwość popełnienia przezD. K.czynu zabronionego w postaci zabójstwaS. S.i godząc się na to, udzielił mu pomocy w ten sposób, że przekazał fragment rozbitej szklanej butelki, którą ten oskarżony zadał cios pokrzywdzonej w okolicę podbródkową, a następnie udzielił mu rady w kwestii ukrycia zwłok poprzez wskazanie miejsca i pomocyw fizycznym ich przemieszczaniu.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
- zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoM. J.od przypisanego mu wyrokiem Sądu I instancji czynu;
ewentualnie o
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Ponadto, z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia jednego z dwóch wniosków apelacji obrońca oskarżonego zarzuciła wyrokowi rażącą niewspólmierność kary i wniosła o wymierzenia kary w wymiarze bliżej dolnej granicy jej zagrożenia, a nawet nadzwyczajnego jej złagodzenia.
Obrońca oskarżonejM. K.zarzuciła:
1) obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
a)art. 239§1 k.k.poprzez uznanie oskarżonej za winną popełnienia zarzucanego jej czynu wobec braku zaistnienia znamienia przestępstwa skutkowego, jakim jest faktyczne utrudnienie postępowania karnego;
2) obrazę przepisów postępowania, mająca wpływ na treść zaskarżonego wyroku,a mianowicieart. 7 k.p.k.w zw. zart. 5 § 2 k.p.k.poprzez poczynienie zupełnie dowolnych i nieuzasadnionych ustaleń w zakresie winy oskarżonej, tj. umyślnościw zamiarze ewentualnym w następstwie zaniechania właściwej oceny zebranychw sprawie dowodów w tym zakresie, w szczególności pominięcia części wyjaśnień oskarżonejM. K.oraz świadkaG. F., a oparcie ustaleń wyłącznie na wyjaśnieniach oskarżonegoD. K.orazM. J., z pominięciem okoliczności obniżających wiarygodność tych dowodów oraz rozwianie istniejących wątpliwości na niekorzyść oskarżonej;
a w konsekwencji
3) błędne ustalenia faktyczne co do stanu świadomości oskarżonej w nocy z 14 na 15 grudnia 2011 r. w zakresie czynów popełnionych przezD. K.iM. J.a co za tym idzie, błędne ustalenia w zakresie umyślności działania oskarżonej z zaniechaniem ustalenia jej świadomości ocenianej według wskazania czasu popełnienia czynu;
ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia zarzutów apelacji skierowanych co do winy oskarżonej, z najdalej posuniętej ostrożności obrońca oskarżonej podniosła zarzuty co do kary orzeczonej wobec oskarżonej, tj. zarzuty:
4) naruszenia prawa materialnego, tjart. 53 § 1 i 2 k.k.poprzez orzeczenie kary której dolegliwość przekraczająca stopień winy oskarżonej bez wystarczającego uwzględnienia wszystkich okoliczności w sprawie, w szczególności poprzez niewystarczające uwzględnienie okoliczności świadczących na korzyść oskarżonej;
5) rażącej niewspółmierności orzeczonej kary poprzez wymierzenie kary pozbawienia wolności znacznie powyżej dolnej granicy zagrożenia ustawowego, w sytuacji gdy wobec oskarżonej zachodzi normatywna przesłanka umożliwiająca nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpienie od jej wymierzenia, a nie zachodzą żadne przesłanki uzasadniające jej obostrzenie.
Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o:
1. o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uniewinnienie oskarżonejM. K.od popełnienia zarzucanego jej czynu,
ewentualnie:
2. o zmianę wyroku w zakresie orzeczonej kary poprzez odstąpienie od jej wymierzenia.
Prokurator Okręgowy w Szczecinie zaskarżając wyrok na niekorzyść oskarżonychD. K.iM. J.zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, żeD. K.dopuścił się samodzielnie zabójstwa ze szczególnym okrucieństwemS. S., zaś rolaM. J.ograniczyła się do udzielenia temu oskarżonemu pomocy do dokonania zabójstwa, w typie podstawowym, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego, w tym wyjaśnień oskarżonych powinna prowadzić do wniosku, iż obaj w/w dopuścili się zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem, działając wspólnie i w porozumieniu.
Podnosząc powyższy zarzut apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej zaskarżając wyrok na niekorzyść oskarżonychD. K.,M. J.iM. K.zarzuciła:
1. obrazę przepisów prawa procesowego, to jestart. 7 k.p.k., która miała wpływ na treść wyroku, polegającą na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów w postaci:
- wyjaśnień oskarżonegoD. K., skutkującą uznaniem, że oskarżeniD. K.iM. J.byli przekonani, że pokrzywdzonaS. S.nie żyła już w momencie wrzucania jej doO., podczas gdy propozycja wezwania pogotowia wysunięta przez oskarżonegoD. K., o czym wyjaśniał w trakcie przesłuchania w dniu 7 maja i 25 maja 2012 roku świadczy o powziętych przez oskarżonych wątpliwościach co do stanu pokrzywdzonej, a tym samym uniemożliwia uznanie, że oskarżeni wrzucili do wody martwą już pokrzywdzoną,
- wyjaśnień oskarżonegoM. J.,D. K., co doprowadziło do uznania, że oskarżonyM. J.nie jest współsprawcą, podczas gdy jego asystowanie podczas całego zdarzenia, obserwowanie wydarzeń i brak sprzeciwu co do aktów przemocy wobec pokrzywdzonej należy uznać za stwarzanie przez oskarżonegoM. J.przewagi po stronie oskarżonegoD. K., a ponadto zaniechanie przez oskarżonegoM. J.wezwania pogotowia świadczą o dorozumianym porozumieniu między oskarżonymi;
3. niezależnie od zarzutu opisanego w pkt. 1, rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonemuD. K., która to kara przez nadmierną łagodność nie uwzględnia w wystarczającym stopniu właściwości i warunków osobistych oskarżonego, a więc tego, że oskarżony jest osobą wysoce zdemoralizowaną i stale przebywa w takim środowisku, nadto kara ta nie koresponduje z bardzo wysokim stopniem społecznej szkodliwości przypisanej mu zbrodni i stopniem zawinienia, przez co nie osiągnie wobec oskarżonego celów zapobiegawczych i wychowawczych, i w realiach sprawy nie będzie wpływać pozytywnie na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa;
4. rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonejM. K., która to kara przez nadmierną łagodność oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania nie koresponduje z wysokim stopniem społecznej szkodliwości przypisanego jej czynu i stopniem zawinienia, przez co nie osiągnie wobec oskarżonej celów zapobiegawczych i wychowawczych i w realiach sprawy nie będzie wpływać pozytywnie na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa;
5. nadto, obok zarzutu opisanego w pkt. 4 apelacji, błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wyroku, polegający na wadliwym uznaniu, że oskarżonaM. K.wyraziła skruchę, podczas gdy nie wynika to z zebranego w sprawie materiału dowodowego, albowiem oskarżona konsekwentnie nie przyznawała się do popełnienia zarzuconego jej czynu aż do wydania wyroku w przedmiotowej sprawie, co skutkowało błędnym przyjęciem pozytywnej prognozy kryminologicznej wobec oskarżonej, przejawiającej się przekonaniem, że warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności będzie wystarczające dla osiągnięcia wobec oskarżonej celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.
Podnosząc powyższe zarzuty apelująca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w stosunku do oskarżonychM. J.iD. K.i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w stosunku do oskarżonejM. K.o zmianę wyroku przez uchylenie rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności i rozstrzygnięć z tym związanych i podwyższenie kary pozbawienia wolności wymierzonejM. K.do trzech lat.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacje obrońców oskarżonych, Prokuratora Okręgowego w Szczecinie oraz pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego okazały się o tyle skuteczne, że doprowadziły do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w zakresie czynu zarzucanego oskarżonymD. K.iP. J.. Z kolei bezzasadne okazały się apelacje wniesione przez obrońcę oskarżonejM. K.oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w zakresie dotyczącym tej oskarżonej.
W związku z apelacjami wniesionymi przez obrońców oskarżonychD. K.iM. J., a także apelacjami Prokuratora Okręgowego w Szczecinie i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na niekorzyść wymienionych oskarżonych, zauważyć należy przede wszystkim, że obowiązkiem sądu rozpoznającego daną sprawę jest szczegółowe i precyzyjne odniesienie się do wynikającego z analizy akt sprawy stanu faktycznego. Obok zebrania i przeprowadzenia zgodnie z przepisamiKodeksu postępowania karnegowszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, obowiązkiem sądu orzekającego jest też podjęte rozstrzygnięcie w sposób przekonujący i logiczny uzasadnić, nie pomijając żadnych istotnych okoliczności i przy skorzystaniu z wyrażonej wart. 7 k.p.k.zasady swobodnej oceny dowodów. Sprawstwo oskarżonego, a także, na ile jest to możliwe, wszystkie elementy i okoliczności czynu, jak i zachowania oskarżonego podejmowane w trakcie dokonywania czynu, powinny być precyzyjnie ustalone i ocenione.
Przechodząc do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy, chociaż przeprowadził w toku przewodu sądowego dokładne postępowanie dowodowe oraz cały szereg istotnych dowodów, to jednak analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje – niezależnie od faktu, że Sąd meriti poruszył szereg ważnych aspektów sprawy – iż rozumowanie Sądu Okręgowego przede wszystkim co do kwestii sprawstwa oskarżonegoM. J.budzi zastrzeżenia.
Sąd I instancji, na podstawie wyjaśnień oskarżonych wskazujących na fakt podania przezM. J.,D. K.rozbitej butelki, wyprowadził wniosek o tym, iż rola tego pierwszego była jedynie pomocnicza i nie miał on zamiaru pozbawienia życia pokrzywdzonej. Sąd Okręgowy mógł takie ustalenie oczywiście, w ramach prawa do swobodnej oceny dowodów uczynić, ale wymagało to bardzo precyzyjnej oceny zgormadzonych dowodów, a przede wszystkim ustalenie niesprzecznych okoliczności mających znaczenie dla odpowiedzialności karnej oskarżonego.
Wprawdzie w rozważanej sprawie Sąd Okręgowy oparł swoje ustalenia w zakresie czynu na szkodęS. S.o szczegółową analizą wyjaśnieńD. K.iM. J.odnośnie tego który z oskarżonych i kiedy podejmował w czasie zdarzenia określoną czynność uznając, że rola oskarżonegoM. J.była wyłącznie pomocnicza i polegała na podaniu rozbitej butelki na prośbęD. K., ale należy niestety stwierdzić, że analiza odpowiednich fragmentów uzasadnienia Sądu Okręgowego wskazuje, że przy ocenach dotyczących roli oskarżonych w zarzuconym im przestępstwie, a także odpowiedzialności oskarżonych na płaszczyźnie form przestępstwa, pisemne motywy wyroku Sądu Okręgowego stoją w istocie w sprzeczności z przypisanym oskarżonym czynami.
Istotne w sprawie jest to, że prokurator w akcie oskarżenia zarzucił oskarżonymD. K.iM. J.popełnienie przestępstwa zabójstwaS. S.wspólnie i w porozumieniu, a Sąd I instancji ustalając, że rola tego ostatniego oskarżonego sprowadzała się do podaniaD. K.fragmentu rozbitej butelki (tzw. tulipana) przyjął, że oskarżonyM. J.działał jedynie w zamiarze pomocnictwaD. K.do zabójstwa i to jak wynika z treści wyroku (pkt III) w zamiarze ewentualnym, gdyż Sąd użył stwierdzenia „(…) przewidując możliwość popełnienia przezD. K.czynu zabronionego w postaci zabójstwaS. S.i godząc się na to (…)”. Jednocześnie drugiemu z oskarżonych Sąd Okręgowy przypisał sprawstwo w zakresie zabójstwaS. S.w postaci zamiaru bezpośredniego. Wprawdzie analizując stronę podmiotową pomocnictwa do rozważanego w niniejszej sprawie przestępstwa, stwierdzić należy, że przyjęcie pomocnictwa w formie przewidywania i godzenia jest prawnie możliwe i może ono odnosić się do przestępstw, które sprawca główny popełnił z zamiarem bezpośrednim. Udzielający pomocy musi obejmować świadomością to, że podejmując określone czynności, ułatwia w ten sposób innej osobie popełnienie czynu zabronionego oraz to, że czyni to w odniesieniu do konkretnego czynu, a także w odniesieniu do indywidualnie oznaczonej osoby wykonawcy, zdając sobie sprawę z przestępności podejmowanych działań.
Tego rodzaju wnioskowania poza samą treścią wyroku oraz ustaleń faktycznych dotyczących działańM. J.nie sposób dopatrzyć się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przede wszystkim w części dotyczącej rozważań prawnych.
Wprawdzie jak już wspomniano w ustaleniach faktycznych (str. 3) uzasadnienia wyroku Sąd Okręgowy wskazał, żeM. J.podającD. K.fragment rozbitej butelki „przewidywał i godził się, że drugi z oskarżonych zabijeS. S.”. Powyższe ustalenie niewątpliwie odpowiada znamionom pomocnictwa określonym w treściart. 18 § 3 k.k.w zamiarze ewentualnym, czyli zawiera ustalenie, że oskarżony obejmował swoją świadomością fakt, iż podając fragment rozbitej butelki ułatwia oskarżonemuD. K.popełnienie przestępstwa i godzi się na to, czynił to również w odniesieniu do konkretnej osoby i konkretnego zdarzenia, mając świadomość, że stanowi ono przestępstwo. Sąd Okręgowy w tym fragmencie ustaleń faktycznych wyraźnie zatem rozróżniał działania oskarżonych, znaczenie ich zachowania oraz ich prawną charakterystykę, przyjmując po stronie oskarżonegoD. K.sprawstwo w zamiarze bezpośrednim zabójstwa, a po stronieM. J.pomocnictwo w zamiarze ewentualnym do dokonania tego czynu przezD. K..
W dalszej kolejności należy jednak wskazać, że uzasadnienie wyroku poza dokonaniem, nawet prawidłowych ustaleń faktycznych musi być wewnętrznie spójne, aby możliwa była jego kontrola odwoławcza, a mianowicie nie może zawierać wykluczających się, sprzecznych ustaleń, ponieważ wyrok, którego uzasadnienie dotknięte jest wewnętrzną sprzecznością w zakresie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia co do winy jest wyrokiem którego kontrola odwoławcza jest częstokroć wręcz niemożliwa, co z reguły powoduje jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 1975 r., sygn. V KR 90/75, OSNKW 1975/12/164).
Tymczasem w dalszej części uzasadnienia zawierającej rozważania prawne dotyczące ustalonych zachowań oskarżonych, Sąd Okręgowy popadł w istotną dla rozstrzygnięcia sprawy wewnętrzną sprzeczność. Trzeba bowiem wskazać, że chociaż w wyroku oraz w części dotyczącej ustaleń faktycznych Sąd meriti wskazał na działanie oskarżonegoM. J.z zamiarem ewentualnym, to już w omawianej tutaj części uzasadnienia (str. 37), na co zresztą trafnie wskazał prokurator w apelacji, Sąd Okręgowy przyjął, że oskarżeni działali w ramach „jednego zamiaru” i o ile w tym zakresie Sąd Okręgowy wskazał, że „każdy według swojego zamiaru”, to już w dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy stwierdził, że czyny oskarżonych należy rozpatrywać jako jedno zdarzenie w sferze prawnej, w ramach którego oskarżeni mieli „jednolity zamiar zabójstwa” i wszystkie czynności podejmowane przez oskarżonych podjęte względem pokrzywdzonej „były realizacją tych zamiarów”. Sąd Okręgowy uznał ponadto, że oskarżeni dążyli do pozbawienia życiaS. S.i czynu tego, na skutek podjętych przez siebie działań, dokonali. Dalej Sąd Okręgowy przyjął, rozważając już zachowanie obu oskarżonych po dokonaniu czynu, w czasie wrzucania pokrzywdzonej doO., żeD. K.iM. J.uważali, iż „pozbawili życiaS. S.poprzez ugodzenie jej ostrym narzędziem i podtapianie w kałuży”. Powyższe sformułowania jednoznacznie sugerują, że oskarżonyM. J.w pełni solidaryzował się z zamiaremD. K.i wspólnie z nim podejmował czynności wykonawcze, skoro obaj oskarżeni „pozbawili życiaS. S.poprzez ugodzenie jej ostrym narzędziem”, a zatem mogło to sugerować, przeciwnie do treści wyroku i ustaleń Sądu że zamiaremM. J.nie było tylko to, aby oskarżonyD. K.popełnił przestępstwo. Omówione tutaj rozważania Sądu Okręgowego, sprzeczne w istotnym stopniu z treścią przypisanych oskarżonym czynów, wskazują na wątpliwości co do trafności dokonanych ustaleń, szczególnie w zakresie czynu przypisanego przez Sąd OkręgowyM. J..
W konsekwencji nie sposób było uznać, który pogląd prawny co do czynów przypisanych oskarżonym Sąd I instancji uznaje za trafny i z jakich powodów, skoro faktycznie Sąd ten przyjął dwie różne możliwości zakwalifikowania zarzucanego oskarżonym czynu. W tych warunkach, dostrzegając sprzeczność w dokonanych przez Sąd I instancji ocenach odnośnie sposobu działania oskarżonych i zamiaru jaki im towarzyszył w czasie dokonywania czynu na szkodęS. S., potwierdzonych wskazanymi już wyżej sprzecznymi argumentami z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, należało wyrok ten uchylić a sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Wskazać zatem należy, że niezależnie od kwestii faktycznej trafności zaskarżonego wyroku, treść jego pisemnego uzasadnienia nasuwa zastrzeżenia i uniemożliwia przeprowadzenie właściwej kontroli odwoławczej orzeczenia. W tej sytuacji należało stwierdzić, iż kwestia zamiaru oskarżonegoM. J.nie została wyjaśniona i orzeczenie Sądu Okręgowego w tym zakresie nie poddaje się kontroli instancyjnej, a co za tym idzie koniecznym okazało się uchylenie zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania po przeprowadzeniu przewodu sądowego.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy powinien mieć na względzie uwagi przytoczone wyżej, a także zarzuty i argumenty podniesione w apelacjach Prokuratora Okręgowego i pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, bacząc na to, aby dokonać wszechstronnej analizy dowodów i wynikających z nich okoliczności w zakresie podejmowanych przez oskarżonych działań w czasie rozważanego w sprawie zdarzenia, nie pomijając żadnych faktów istotnych dla tej kwestii, warunkującej odpowiedzialności oskarżonych, w tym przesądzenia zasadności lub niezasadności przypisania oskarżonym działania wspólnie i w porozumieniu w zakresie pozbawienia życiaS. S., tak aby podstawę rozstrzygnięcia stanowiły niesprzeczne argumenty wynikające z przeprowadzonych dowodów. W związku z powyższym konieczne będzie powtórzenie większości postępowania dowodowego, tak aby nowy skład orzekający miał możliwość bezpośredniej oceny wiarygodności poszczególnych środków dowodowych i możliwość oceny wynikających z przeprowadzonych dowodów okoliczności.

Przechodząc do oceny apelacji obrońcy oskarżonejM. K.oraz w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w zakresie dotyczącym tej oskarżonej stwierdzić należy, że nie mają one uzasadnionych podstaw. Sąd Okręgowy, rozpoznający przedmiotową sprawę w zakresie czynu zarzucanego oskarżonej zgromadził wszystkie dostępne mu dowody, ocenił je w sposób wnikliwy i nie wykraczając poza ramy swobodnej oceny dowodów, kierując się przy tym zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne dotyczące sprawstwa oskarżonejM. K.. Ponadto Sąd Okręgowy poprawnie zakwalifikował czyn przypisany oskarżonej i na właściwym poziomie ukształtował wymierzoną jej karę.
Przechodząc do oceny zarzutów wniesionej przez obrońcę oskarżonej apelacji stwierdzić należy, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszeniaart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.ani błędu w ustaleniach faktycznych. Norma wynikającazart. 5 § 2 k.p.k.adresowana jest do organów procesowych, w tym także sądów i nakazuje rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego wszystkie nie dające się usunąć wątpliwości. Reguła ta ma zastosowanie dopiero wtedy, gdy mimo wszystkich starań organu prowadzącego postępowanie nie da się usunąć występujących wątpliwości i zostanie naruszona, gdy sąd meriti po przeprowadzeniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, i po dokonaniu ich oceny, ustali co najmniej dwie równorzędne wersje możliwego przebiegu zdarzenia, a następnie dokona ustaleń w oparciu o wersję mniej korzystną dla oskarżonego (por. np. wyrok SN z 1.10.2002 r., V KKN 238/01, Prok. i Pr. 2003/3/15). Dodatkowo wskazać należy, że nie są istotne wątpliwości podnoszone przez stronę, ale fakt czy Sąd meriti rzeczywiście powziął wątpliwości co do ustaleń faktycznych i nie mając możliwości ich wyeliminowania, rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego.
Składająca apelację tymczasem w jej treści nie wskazała na czym miałyby polegać w rozważanej sprawie niedające się usunąć wątpliwości i dokonała jedynie własnej oceny dowodów, stwierdzając odmiennie od Sądu Okręgowego, że oskarżona nie miała świadomości, iż pomagając synowi, pomaga jednocześnie uniknąć odpowiedzialności karnej osobie która popełniła przestępstwo. Powyższe nie oznacza jednak naruszenia przepisuart. 5 § 2 k.p.k., ale wskazuje na zarzut naruszeniaart. 7 k.p.k.i wynikającą z tego przepisu zasadę swobodnej oceny dowodów, której zarzut naruszenia nie może być łączony z omówioną wyżej zasadą in dubio pro reo, skoro niedające się usunąć wątpliwości mogą powstać dopiero, gdy sąd po wyczerpaniu wszystkich możliwości, oceni zebrany materiał dowodowy zgodnie z przesłankami dotyczącymi swobodnej oceny dowodów.
Naruszenie dyrektyw wymienionych wart. 7 k.p.k.w analizowanej tutaj sprawie nie występuje i powołanie się przez obrońcę oskarżonej na naruszenieart. 7 k.p.k.jawiło się jako nieprzekonujące. Należy przede wszystkim zauważyć, że apelująca zebrany w sprawie materiał dowodowy potraktowała w sposób wybiórczy i dowolny, a zarzucając naruszenieart. 7 k.p.k.oraz błędy w ustaleniach faktycznych odniosła swoje zarzuty do okoliczności, które nie miały istotnego znaczenia i nie mogły przesądzić kwestii sprawstwa i winy oskarżonej, jak te dotyczące cech osobowości oskarżonegoD. K., którego obrońca oskarżonej charakteryzuje jako osobę wracającą często do domu „po nocy”, pod wpływem alkoholu, zachowującego się w sposób niecodzienny, dziwny i nienormalny oraz odbioru wypowiedzi oskarżonegoD. K.o zabójstwieS. S.przez inne osoby.
Stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów uwzględniała treść wyjaśnień oskarżonejM. K., w niezbędnym zakresie wyjaśnień oskarżonychD. K.iM. J., a także treść zeznań świadków, w tym wskazywanych w zażaleniu zeznańG. F.. Trzeba wskazać, że w niniejszej sprawie oceniono poszczególne dowody pod kątem ich wiarygodności, w tym kluczowe dla sprawy były wyjaśnienia oskarżonychD. K.iP. J.. Wyjaśnienia wymienionych oskarżonych, na co zresztą słusznie zwrócił uwagę Sąd Okręgowy, były wystarczającymi środkami dowodowymi przesądzającymi o winie oskarżonejM. K.i zasadnie Sąd meriti o wyjaśnienia tych oskarżonych oparł swoje rozstrzygnięcie w zakresie sprawstwa i winyM. K..
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na konsekwencję oraz wzajemną zgodność wyjaśnień oskarżonychD. K.iP. J., których najistotniejszą konstatacją w rozważanym tutaj zakresie było wskazanie na fakt poinformowania przezD. K.swojej matki, czyliM. K., iż dokonał on zabójstwaS. S.. Sąd meriti zwrócił uwagę na konsekwencję w wyjaśnieniachD. K., który już w pierwszych wyjaśnieniach (k.119) stwierdził, że po wejściu do domu powiedział matce, że „zabiłS.”, a ona „chyba mu uwierzyła”, bo zaczęła go wyzywać, była w szoku, a następnie nie wiedziała co ma zrobić. OskarżonyD. K.stwierdzenie, że po wejściu do domu oświadczył matce, że zabiłS. S., podtrzymywał także w kolejnych wyjaśnieniach składanych w toku postępowania. W tych również wyjaśnieniach oskarżony wskazywał ponadto, że jego wypowiedzi słyszałM. J.oraz co istotne, a co skarżąca pomija milczeniem, oskarżonyD. K.powiedział głośno i w obecności matki, że teraz idzie wspólnie zM. J.wrzucićS. S.doO.. Powyższe wypowiedzi oskarżonegoD. K.potwierdzał również w swoich wyjaśnieniachM. J.. Należy zatem w pełni zaaprobować ustalenie Sądu Okręgowego, że oskarżonaM. K.miała świadomość zdarzenia w której pokrzywdzoną byłaS. S.i co istotne w świadomości oskarżonej istniało przeświadczenie, że zdarzenie to zakończyło się śmierciąS. S., a sprawcą jej śmierci sąD. K.iM. J..
Sąd Okręgowy nie ograniczył się przy tym do ustalenia samego faktu poinformowania oskarżonejM. K.o dokonaniu czynu na szkodęS. S., ale zasadnie wskazał na elementy stanu faktycznego, które wskazywały na rzeczywistą świadomość oskarżonej pozbawienia życiaS. S.oraz na zamiar pomocy synowiD. K.orazM. J.w uniknięciu odpowiedzialności karnej za udział w zdarzeniu, którego skutkiem była śmierćS. S..
W odniesieniu do analizowanego tutaj zagadnienia, Sąd Okręgowy w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku trafnie wskazał, że uwzględniając sytuację w której oskarżonyD. K.wprost oświadcza, że zabił inną osobę, czyni to w środku nocy, przybywając do domu z zupełnie obcym człowiekiem, musiało zrodzić z świadomościM. K.przekonanie, że istotnieD. K.iM. J.mogli dopuścić się tego przestępstwa. Zasadnie Sąd meriti wskazał, że podstawowa wiedza z zakresu doświadczenia życiowego wskazuje, iż w takich okolicznościach osoba, która uzyskuje informację o treści jaką przekazał matceD. K., z pewnością musiała nabrać świadomości co do faktu popełnienia przezD. K.iM. J.poważnego czynu. W pełni trafne było zatem stanowisko Sądu Okręgowego, że nie sposób przyjąć, iż oskarżonaM. K.nie miała świadomości odnośnie popełnienia przez jej syna przestępstwa i wniosek taki jawił się jako w pełni zgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim z treścią dowodów z wyjaśnień oskarżonychD. K.iM. J..
Nie można się przy tym zgodzić z poglądem apelującej, że na brak świadomości oskarżonej co do popełnienia przestępstwa przezD. K.mógł wpłynąć fakt, że wymieniony był osobą, która przysparzałaM. K.wielu problemów wychowawczych. Sygnalizowane bowiem przez obrońcę okoliczności dotyczące warunków osobistych oskarżonego nie mogły wpłynąć na prawidłowość ustaleń Sądu I instancji w zakresie odnoszącym się do strony podmiotowej czynu oskarżonejM. K.oraz przyjętego przez Sąd Okręgowy zamiaru popełnienia przestępstwa poplecznictwa. Należy bowiem pamiętać, że zamiar, w tym świadomość możliwości dopuszczenia się czynu zabronionego wywodzone są zasadniczo z okoliczności i sposobu działania oskarżonego, a więc z okoliczności istotnych z punktu widzenia strony przedmiotowej czynu zabronionego. W rozważanej sprawie zupełnie uprawnione jest stanowisko Sądu Okręgowego, że skoro oskarżonaM. K.usłyszała oświadczenie syna, przybyłego w towarzystwie drugiego mężczyzny, wprost o popełnieniu przez niego przestępstwa, a następnie wskazała oskarżonymK.iJ.na możliwość wyprania ich odzieży i przekazała im gumowe rękawice o które poprosił jąD. K., to tego rodzaju postawa oskarżonej w pełni pozwalała na stwierdzenie, iż zdawała ona sobie sprawę z faktu popełnienia przestępstwa przezD. K.iM. J.oraz podjęła działania, aby ci uniknęli odpowiedzialności karnej. Należy też przypomnieć, że jak wynika z wyjaśnieńD. K.potwierdzonych wyjaśnieniamiM. J.pomiędzy nim, a matką toczyła się rozmowa, osoby przemieściły się do kuchni, a zatem oskarżeniK.iJ.nie opuścili niezwłocznie mieszkaniaD. K.i mieli czas na rozmowę z matkąD. K.. Uwzględniając zatem uchwytne elementy zachowania oskarżonej charakteryzujące stronę przedmiotową przypisanego jej czynu, prawidłowo zresztą wyeksponowane w zaskarżonym wyroku, powyższe okoliczności dotyczące osobowości oskarżonegoD. K.i jego trybu życia nie mogły podważyć ustalonego przez Sąd Okręgowy zamiaru popełnienia przez oskarżoną przypisanego jej przestępstwa.
Wyjaśnienia oskarżonejM. K.potwierdzone zresztą przez oskarżonegoD. K.wskazują jedynie na niedowierzanie, co zresztą w wyjaśnieniach oskarżona sama podkreślała, że oskarżonyD. K.mógł popełnić tak poważny czyn jak zabójstwo, ale tego rodzaju refleksja, która zresztą towarzyszyła też innym osobom, którym oskarżonyD. K.relacjonował zdarzenie, w tymG. F., jawi się jako normalna, gdyż każdy usłyszawszy o popełnieniu przez znaną sobie osobę najpoważniejszego czynu jakim jest pozbawienie życia innej osoby, reaguje niedowierzaniem. W żadnym wypadku zatem omawiana okoliczność nie dyskwalifikowała ustalonego przez sąd I instancji zamiaru, który towarzyszył działaniu oskarżonejM. K..
Przechodząc dalej należy wskazać, że nietrafny jest pogląd apelującej wyrażany w treści apelacji, że w realiach sprawy nie doszło do sytuacji utrudnienia postępowania karnego. Apelująca pogląd ten wiązała ze stwierdzeniami, że przekazanie przez oskarżoną gumowych rękawiczek oraz wypranie odzieży w efekcie nie mogło mieć znaczenia dla zatarcia lub powstania ewentualnych śladów biologicznych, które to powinny powstać – w ocenie skarżącej – już wcześniej na skutek bicia pokrzywdzonej, ewentualnie ślady nie zostały zniszczone lub przekazane rękawiczki nie miały wpływu w realiach sprawy (posiadanie przez oskarżonych rękawiczek materiałowych, ciągnięcie ofiary za nogi) na powstanie nowych śladów. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, a co skarżąca pomija, że utrudnienie postępowania karnego, to nie tylko zachowanie sprawcy mające na celu zatarcie śladów przestępstwa, ale także takie które może odroczyć w czasie odpowiedzialność karną osoby, którą sprawca chce chronić. Utrudnianie postępowania, to jak wyraził to Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. II AKa 46/11, KZS 2011/7-8/44 i którą to tezę należy zaaprobować, to także stwarzanie przeszkód, podejmowanie zabiegów mających negatywny na nie wpływ, co w perspektywie odleglejszej komplikuje ustalenie czynu zabronionego, zebranie i utrwalenie dowodów, wykrycie oraz ujęcie sprawcy oraz wymaga dodatkowych czynności, angażowania zwiększonych sił, środków i itp.
Dla zrealizowania przestępstwa zart. 239 § 1 k.k.i jego znamienia utrudniania postępowania potrzebne jest faktyczne stworzenie przeszkód w wykryciu przestępstwa już popełnionego lub w wykryciu sprawcy tego przestępstwa, w udowodnieniu sprawcy winy lub utrudnienie wykonania wydanego już w stosunku do niego orzeczenia. O utrudnianiu postępowania, w rozumieniuart. 239 § 1 k.k., możemy mówić dopiero wówczas, gdy podjęte przez sprawcę zabiegi w tym kierunku miały faktycznie negatywny wpływ na postępowanie, czyniąc osiągnięcie celu, o jakim mowa wart. 297 § 1 k.p.k.trudniejszym, bardziej odległym, wymagającym przeprowadzenia dodatkowych czynności (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2012r., sygn. II AKa 35/12, Lex 1236882).
W niniejszej sprawie zupełnie niedorzeczne jest twierdzenie apelującej, że skoro oskarżonaM. K.przekazała obu pozostałym oskarżonym gumowe rękawice, po tym jak usłyszała oświadczenie o pozbawieniu życia innej osoby a także zgodziła się na wypranie rzeczy oskarżonych, to nie utrudniła postępowania karnego przeciwkoD. K.iM. J.. Zupełnie bowiem oczywistym jest, że rękawice miały posłużyć do wrzucenia ciałaS. S.doO., który to pomysł jak wynika z wyjaśnieńD. K.oskarżeni ujawnili w obecnościM. K., a następnie pomysł ten zrealizowali wyrzucając ciałoS. S.do rzeki, celem jego ukrycia. W tej sytuacji przypisanie oskarżonejM. K.winy w popełnieniu przestępstwa zart. 239 § 1 k.k., nie budzi zastrzeżeń. Przekazanie bowiem gumowych rękawic, które oskarżeniK.iJ.ubrali i wrzucili ciałoS. S.doO.oraz zgodaM. K.na wypranie odzieży oskarżonych w której ci uczestniczyli w zdarzeniu, w pełni przemawiało za przyjęciem, że w ten sposób doszło do realnego utrudnienia postępowania karnego, choćby przez fakt, że konieczne było poszukiwanie ciałaS. S., co utrudniło działanie oskarżonej podjęte celem spowodowania uniknięcia przezD. K.iM. J.odpowiedzialności karnej. Podjęte zatem przez oskarżoną zabiegi w tym kierunku miały faktycznie negatywny wpływ na postępowanie, powodując konieczność przeprowadzenia dodatkowych czynności. W konsekwencji zatem nie mogło nasuwać żadnych wątpliwości popełnienie przez oskarżoną przypisanego jej przestępstwa zart. 239 § 1 k.k.Niewątpliwie, jak zresztą zasadnie uznał Sąd Okręgowy w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku to przede wszystkim wyjaśnienia oskarżonychK.iJ.były istotnymi dowodami przesądzającymi o sprawstwie oskarżonejM. K.w zakresie przypisanego jej przestępstwa zart. 239 § 1 k.k.W ocenie Sądu Apelacyjnego, apelująca nie podważyła oceny Sądu Okręgowego o przyznaniu waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonych w tym zakresie.
Jeżeli zaś chodzi o kwestię wyprania odzieży oskarżonych, to apelująca wywodziła, że oskarżeni byli dłużej w domu niżM. K., a więc sami mogli wyprać rzeczy, a nawet gdyby oskarżona je prała, to nie wiedziała, że są na nich ślady, ponieważ nie widziała krwi, a tylko błoto. Należy w pierwszej kolejności wskazać, że nie jest prawdą, iż oskarżeniK.iJ.przebywali w domuD. K.dłużej, skoro po pozbyciu się ciałaS. S., jak wynika korespondujących ze sobą wyjaśnień oskarżonych, przyszli oni ponownie do mieszkaniaD. K., przebrali się, a ubrania przekazali matceD. K., która umieściła je w pralce automatycznej i w kabinie prysznicowej, a następnie obaj wyszli z mieszkania i udali się autobusem do centrum miasta, a zatem wbrew temu co twierdzi skarżąca oskarżeni nie przebywali w domu po zmianie odzieży, a udali się do miasta, co potwierdza wyjaśnienia oskarżonych, że nie zajmowali się oni praniem odzieży. Obrońca oskarżonej zupełnie pomija w tym zakresie wyjaśnienia samej oskarżonejM. K., która w wyjaśnieniach złożonych w dniach 20 grudnia 2011r. i 29 maja 2012r. (k. 228 – 233, 1579 – 1581) podała, iż kazała oskarżonym wrzucić brudne ubrania do pralki. Wyjaśnienia oskarżonychD. K.,P. J.oraz oskarżonejM. K.znajdują potwierdzenie w protokole oględzin (k. 61 – 64) z których wynika, że odzież oskarżonych rzeczywiście zabezpieczono w kabinie prysznicowej oraz pralce automatycznej wypełnionej wodą. Wskazując na te okoliczności należy zatem stwierdzić, że wyjaśnienia oskarżonych korespondują z protokołem oględzin mieszkania oskarżonegoD. K., a omówione okoliczności dowodzą, że to wcale nie wymienieni oskarżeni – jak stara się to wskazywać obrońca oskarżonej – dokonali wyprania odzieży czy też przygotowali odzież do wyprania, ale uczynić to musiała – tak jak wyjaśnił oskarżonyD. K.– jego matka, tym bardziej, że żaden z oskarżonych, a od czego apelująca zupełnie już abstrahuje w żadnym momencie nie wskazał w swoich wyjaśnieniach, aby dokonywał jakiegokolwiek prania odzieży.
Także zatem tutaj Sąd Okręgowy dokonał trafnej analizy wskazując, że również w tym zakresie oskarżonaM. K.działała celem utrudnienia prowadzonego postępowania i chociaż istotnie mogła nie widzieć śladów krwi na odzieży, to jednak uwzględniając fakt, że usłyszała od syna, iż jest on sprawcą zabójstwa z całą pewnością mogła przypuszczać, że krew istotnie znajduje się na przekazanych do prania ubraniach. Ten zaś wniosek niezależnie od tego jakie plamy na ubraniach widziała oskarżona, przeciwnie do tego jak to usiłowała przedstawić skarżąca, jawił się jako logiczny. Jeżeli zaś chodzi o kwestię ujawnionych na odzieży śladów biologicznych, to te ujawniono na czarnej kurtce należącej doM. J., którą zabezpieczono w kabinie prysznicowej. Z kolei na odzieży zabezpieczonej w pralce, zamoczonej i noszącej ślady użycia proszku do prania nie ujawniono żadnych śladów, ale sam fakt wyprania tej odzieży jawił się jako wystarczający dla zaistnienia przestępstwa poplecznictwa, a ujawnienie na jednym egzemplarzu odzieży i to na tym nie wrzuconym do pralki śladów biologicznych w realiach sprawy, gdzie co do części odzieży oskarżona podjęła już działania mające na celu jej wypranie, nie mogło stanowić elementu, który podważałby ustalenie co do popełnienia przez oskarżonąM. K.rozważanego tutaj przestępstwa. Kwestia śladów biologicznych nie rzutowała zatem na brak winy oskarżonejM. K.w wypełnieniu znamion przestępstwa zart. 239 § 1 k.k.
Stwierdzić zatem należało ostatecznie, że apelacja obrońcy oskarżonej w zakresie podniesionych w niej zarzutów, co do przestępstwa zart. 239 § 1 k.k., nie zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się do wymiaru kary orzeczonej oskarżonej stwierdzić należało, że nie raziła ona nadmierną surowością ani łagodnością, a Sąd Okręgowy w należytym stopniu uwzględnił stopień społecznej szkodliwości czynu, jak również stopień winy oskarżonej. Dlatego apelacje obrońcy oskarżonej oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej w zakresie orzeczenia o karze wymierzonejM. K.nie są zasadne.
W rozważanej sprawie istotne pozostaje, że poplecznikiem była osoba najbliższa dla oskarżonegoD. K.. Ustawodawca w przepisieart. 239 § 1 k.k.wymienił tą właśnie okoliczność jako podstawę do nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet podstawę do odstąpienia od jej wymierzenia. Nie oznacza to jednak jak zdaje się to twierdzić obrońca oskarżonej, że sąd skazując za przestępstwo poplecznictwa, jeżeli dotyczy to osób najbliższych, nawet jeżeli dotyczy to bardzo szczególnej sytuacji, gdy matka podejmuje czynności mające na celu utrudnienie postępowania karnego przeciwko synowi, w każdym przypadku sąd powinien zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Rozważenia w tym zakresie wymagają bowiem wszystkie okoliczności czynu, w tym także należy uwzględniać ujemną zawartość czynu oraz stopień winy sprawcy, a te w niniejszej sprawie były niewątpliwie bardzo wysokie.
Jeżeli zaś chodzi o kwestię pokrewieństwaM. K.iD. K., to przede wszystkim nie można pominąć, że fakt ten Sąd Okręgowy – a co wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – uwzględnił na korzyść oskarżonej przy wymiarze kary. Trafnie również Sąd Okręgowy wskazał, że przeciwko zastosowaniu wobec oskarżonej dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia wykonania kary przemawiał sam przebieg zdarzenia polegający na podaniu oskarżonym gumowych rękawiczek celem ułatwienia im ukrycia ciałaS. S., a tym samym dowodów bardzo poważnego przestępstwa. Jednocześnie zasadnie Sąd Okręgowy wyeksponował, że oskarżonaM. K.dała oskarżonymJ.iK.gumowe rękawice praktycznie bez większego zastanowienia, wiedząc że ci idą wrzucić pokrzywdzoną do rzeki. Oskarżona co oczywiste nie wiedziała, że pokrzywdzona jak wynika z wniosków opinii z zakresu medycyny sądowej przed wrzuceniem do rzeki żyła, to jednak mając świadomość, żeS. S.stała się krzywda, nie podjęła absolutnie żadnych działań celem wezwania pomocy, czy nawet jakiegokolwiek zainteresowania się losem pokrzywdzonej, chociażby poprzez udanie się samodzielnie czy wspólnie z przebywającym w domu mężem na miejsce zdarzenia, co jak wynika z opinii biegłych z zakresu medycyny sądowej, niezależnie od świadomości oskarżonej, mogłoby nawet zapobiec śmierciS. S.. Z drugiej strony uwzględnić należało niewątpliwie na korzyść oskarżonej, że mogła ona czuć się zaskoczona całą sytuacją i chciała przede wszystkim zapobiec, a przynajmniej opóźnić postępowanie karne wobec osoby dla niej najbliższej. Uwzględniając szczególną sytuację w jakiej znalazła się oskarżonaM. K., jej zachowanie jako matki oskarżonegoD. K.z ludzkiego punktu widzenia jawiło się jako zrozumiałe, ponieważ dotyczyło bezpośrednio osoby jej najbliższej i zostało podjęte w sytuacji zaskoczenia informacją, że syn dopuścił się tak poważnego przestępstwa jakim było zabójstwo.
Zachowanie osób najbliższych, tak jak w rozważanej tutaj sprawie, należy niewątpliwie łagodniej oceniać niż takie samo zachowanie innych osób. Tak więc mimo bardzo wysokiego stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżoną czynu i nagromadzenia wielu negatywnych okoliczności, w tym słusznie przytaczanych również w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, wymierzenie oskarżonej łagodnej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania było zrozumiałe i uzasadnione.
Jeżeli zaś chodzi o eksponowaną w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej kwestię wyrażenia skruchy przez oskarżonąM. K., to takiego stwierdzenia wprost istotnie trudno szukać w wypowiedziach oskarżonej w toku procesu. Niemniej jednak wskazać należy, że już w trakcie składania pierwszych wyjaśnień w dniu 20 grudnia 2011r. (k. 228 – 233) oskarżona wskazała, że jest jej przykro z powodu zaistniałego zdarzenia i że powinna inaczej zareagować oraz że współczuje matce pokrzywdzonej. Przywołane wypowiedzi oskarżonej wskazują w ocenie Sądu Apelacyjnego, że żałuje ona zaistniałego zdarzenia i mimo łączącego ją z oskarżonymD. K.bardzo bliskiego pokrewieństwa, oskarżona umiała dostrzec tragizm sytuacji, w tym umiała dostrzec cierpienie matki pokrzywdzonej.
Reasumując stwierdzić należało, że wprawdzie w sprawie brak było przesłanek do zastosowania wobec oskarżonejM. K.dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawienia wolności, to jednocześnie, uwzględniając także obok faktu, że jest ona matką jednego z oskarżonych, dotychczasową niekaralność oskarżonej i ustabilizowany tryb życia, nie było podstaw do sięgnięcia w jej przypadku po karę pozbawienia wolności o charakterze izolacyjnym.
Sąd rozstrzygnął o wynagrodzeniu obrońców oskarżonychD. K.iM. J.oraz pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej na podstawieart. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.,§ 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 5, § 19 pkt 1 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).
O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawieart. 627 k.p.k.iart. 2 ust. 1 pkt 5 i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983r., Nr 49, poz. 223 ze zm.).