Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 133/11
Data wyroku: 2014-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 129 ustawy o ochronie środowiska

Sygn. akt I C 133/11

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2014 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

w następującym składzie:

Przewodnicząca: Sędzia SO Joanna Składowska

Protokolant: sekr. sąd. Joanna Wołczyńska- Kalus

po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwaA. M.

przeciwko Skarbowi Państwa –(...) Zarządowi (...)wB.

o odszkodowanie

I
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa –(...) Zarządu (...)wB.na rzecz powódkiA. M.kwotę 67 136,01 (sześćdziesiąt siedem tysięcy sto trzydzieści sześć i 01/100) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 06 grudnia 2011r. do dnia zapłaty;

II
oddala powództwo w pozostałej części;

III
znosi koszty procesu między stronami;

IV
nakazuje pobrać od pozwanego Skarbu Państwa –(...) Zarządu (...)wB.na rzecz Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 3 190 (trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu wydatków;

V
nakazuje ściągnąć z zasądzonego w pkt I świadczenia na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradz kwotę 4 989,71 (cztery tysiące dziewięćset osiemdziesiąt dziewięć i 71/100) złotych z tytułu zwrotu wydatków.

Sygn. akt I C 133/11

UZASADNIENIE
W pozwie skierowanym do Sądu Okręgowego w Sieradzu w dniu 03 sierpnia 2011r. (data wpływu) powódkaA. M.wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa -(...) Zarządu (...)wB.kwot:
- 130 800,00 złotych tytułem kosztów nakładów niezbędnych do rewitalizacji akustycznej budynku mieszkalnego położonego nadziałce nr (...)w miejscowościM.gminaB.,
- 42 00,00 złotych tytułem odszkodowania w związku ze spadkiem wartości rynkowej nieruchomości położonej w miejscowościM.gminaB., składającej się zdziałek o nr (...)o łącznej powierzchni 5 ha,
wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę od daty doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana - Skarb Państwa(...) Zarząd (...)wB.zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa w całości podnosząc między innymi, że strona powodowa nie dowiodła, a nawet nie uprawdopodobniła spadku wartości nieruchomości, a tym bardziej istnienia związku przyczynowego pomiędzy wprowadzeniem uchwały a rzekomą utratą wartości. Odnosząc się do kwestii dochodzonego odszkodowania z tytułu kosztów rewitalizacji akustycznej budynku, pozwany podkreślał, że żądana w pozwie kwota jest dowolna i brak jest pomiarów rzeczywistego poziomu hałasu (odpowiedź na pozew - k. 312 - 318).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. M.jest właścicielką nieruchomości położonej w miejscowościM.gminaB., składającej się zdziałek o nr (...)o łącznej powierzchni 5 ha, dla której Sąd Rejonowy w Łasku V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).
(bezsporne, odpis księgi wieczystej - k. 8 - 11)
W dniu 09 lutego 2010r. Sejmik Województwa(...)podjął uchwałęNr(...)w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania lotniskaŁ.(Dz. U. Woj.(...)Nr 2010.88.689 z 29 marca 2010 roku). Przedmiotowa uchwała weszła w życie 12 kwietnia 2010r. Na jej podstawie obszar ograniczonego użytkowania został podzielony na dwa podobszary oznaczone symbolami A (podobszar, którego granicę wewnętrzną wyznacza granica terenu lotniska, zewnętrzną natomiast wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy - przedział czasu od godz. 22.00 do 6.00 - wyrażonego wskaźnikiem hałasu L AeqN = 50 dB) i podobszar B (granicę wewnętrzną wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy, wyrażonego wskaźnikiem hałasu L AeqN = 50 dB, zewnętrzną granicę podobszaru B wyznacza izolinia równoważnego poziomu dźwięku A dla pory nocy, wyrażonego wskaźnikiem hałasu L AeqN = 45 dB).
Uchwała Sejmiku Województwa(...)Nr(...)ogranicza właścicieli działek położonych w obszarze ograniczonego użytkowania w ten sposób, że nie mogą oni skutecznie dochodzić zaniechania emisji hałasu przez lotnisko. Ponadto w obszarze A wymieniona uchwała wprowadziła zakaz (§ 8, § 9):
- przeznaczania terenu pod zabudowę mieszkaniową jedno i wielorodzinną, zagrodową i zamieszkania zbiorowego oraz mieszkaniowo – usługową,
- tworzenia terenów rekreacyjno – wypoczynkowych,
tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,
- przeznaczenia terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
- budowy budynków jedno i wielorodzinnych oraz zamieszkania zbiorowego, zagrodowych, mieszkaniowo – usługowych, szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży,
- zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub części na budynki mieszkalne jedno i wielorodzinne oraz zamieszkania zbiorowego, mieszkaniowo – usługowego oraz na zabudowę zagrodową i na szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży.
W podobszarze A dopuszcza się zmianę sposobu użytkowania budynków w całości lub w części na cele mieszkaniowe oraz budowę nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jako towarzyszących innym funkcjom, na warunkach określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku planu miejscowego na warunkach określonych w decyzji o warunkach zabudowy (§10).
Natomiast w obszarze B wprowadzono zakazy:
- tworzenia stref ochronnychAuzdrowisk,
- przeznaczenia terenu pod budowę: szpitali, domów opieki społecznej, obiektów związanych ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działających w porze nocy,
- zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych w całości lub częścina szpitale, domy opieki społecznej oraz obiekty związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, działające w porze nocy.
W § 11 uchwały wprowadzono także następujące wymagania techniczne dotyczące budynków:
- w budynkach nowo projektowanych należy zapewnić izolacyjność ścian zewnętrznych, okien, drzwi w ścianach zewnętrznych, dachów i stropodachów, zgodniez Polskimi Normami dotyczącymi izolacyjności przegród w budynkach oraz izolacyjności akustycznej elementów budowlanych,
- w budynkach istniejących należy zastosować zabezpieczenia zapewniające izolacyjność ścian zewnętrznych, okien, drzwi ścianach zewnętrznych, dachówi stropodachów, zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi izolacyjności przegródw budynkach oraz izolacyjności akustycznej elementów budowlanych.
(dowód: Uchwała Sejmiku Województwa(...)nr(...)z 9 lutego 2010r. - k. 333 - 334 , opinia biegłegoJ. O.- k. 374 - 382)
Wchodzące w skład nieruchomości powódkidziałki nr (...)znajdują się w obszarze ograniczonego użytkowania w podobszarze A.Działka nr (...)o powierzchni 0,1 ha ma charakter rolny, nr 147 o powierzchni 0,88 ha jest niezbudowana, lecz sąsiaduje z gruntami zabudowanymi, natomiast nr 269 to działka siedliskowa zabudowana domem mieszkalnym.
(dowód:  opinia biegłegoJ. O.- k. 374 - 382 )
Budynek znajduje się w odległości 150 – 200 metrów od lotniska i narażony jest na intensywne oddziaływanie hałasu lotniczego. Aktualnie izolacyjność akustyczna wszystkich pomieszczeń, tj. trzech pokojów i kuchni jest zbyt mała, szczególnie dla hałasu lotniczego o charakterze niskoczęstotliwościowym. Deficyt izolacyjności wynosi do 8 dB, a dla kuchni sięga 4 dB.
Dla zapewnienia odpowiedniego klimatu akustycznego w domu powódki należy wykonać następujące prace:
1/ w części stropu o konstrukcji drewnianej należy ułożyć na belkach stropowych jedną warstwę płyt typu(...)3 o grubości 25 mm. Przestrzenie pomiędzy belkami należy wypełnić wełną mineralną lub watą szklaną,
2/ we wszystkich trzech pokojach i kuchni dla każdego okna należy dostawić po stronie wewnętrznej okno dodatkowe, otwierane, z szybą zespoloną,
3/ zaleca się wyposażyć w klimatyzatory trzy pokoje pełniące funkcje sypialni,
4/ należy wykonać ekran akustyczny po wschodniej i południowej stronie budynku.
(dowód:  opinia biegłych z Politechniki(...)w zakresie akustyki budowlanej - k. 501 - 536).
Wartość wskazanych robót stanowi kwotę brutto 46 070,76 złotych.
Utrata wartości nieruchomości na skutek wprowadzenia strefy ograniczonego użytkowania dotyczydziałki nr (...)i wynosi 21 065,25 złotych.
(dowód: opinia biegłegoJ. O.- k.  606 - 612 )
Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie dowodów z powołanych dokumentów, których prawdziwości nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd nie znalazł żadnych podstaw, by czynić to z urzędu. Ponadto wykorzystano sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania opinie biegłych, których ostatecznie strony nie kwestionowały.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
PowództwoA. M.zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Stosownie do treściart. 129 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska z 27 kwietnia 2001r.(Dz. U. z 2008 roku Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę. Szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Przesłankami wynikającej z powyższej regulacji odpowiedzialności są: wejście w życie rozporządzenialub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystaniaz nieruchomości, szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługujeprawo rzeczowedo nieruchomości i związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą.
W judykaturze podkreśla się, że mówiąc o obszarze ograniczonego użytkowania trzeba dostrzegać z jednej strony związane z jego utworzeniem ograniczenia w zakresie sposobu korzystania z nieruchomości, z drugiej natomiast przyczyny, które legły u podstaw utworzenia tego obszaru. Obszar ograniczonego użytkowania ingeruje w prawo własności i w sferę wolności właściciela, wobec czego wyszczególnienie sytuacji, w których dojdzie do utworzenia go, jest wyczerpujące i wymaga uprzednio stwierdzenia, że zastosowanie najlepszych dostępnych metod i środków nie doprowadziło do utrzymania dopuszczalnych warunków środowiska. Samo już zatem utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania wskazuje na negatywne oddziaływanie lotniska na środowisko w stopniu wymagającym wprowadzenia ograniczeń w wykonywaniu prawa własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II CSK 565/08, wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2009 r., II CSK 546/08, niepubl., lex 528219). Zatem w związku z ustanowieniem obszaru ograniczonego użytkowania pozostaje nie tylko obniżenie wartości nieruchomości, będące następstwem ograniczeń przewidzianych bezpośrednio w treści uchwały o utworzeniu obszaru (zwłaszcza dotyczących ograniczeń zabudowy), lecz także obniżenie wartości nieruchomości wynikające z tego, że wskutek wejścia w życie rozporządzenia doszło do zawężenia granic własności (art. 140 k.c.w zw. zart. 144 k.c.), a tym samym ścieśnienia wyłącznego władztwa właściciela względem nieruchomości położonej na obszarze ograniczonego użytkowania. Powódka nie może bowiem skutecznie dochodzić zaniechania immisji w postaci generowania przez lotnisko nadmiernego hałasu, czyli realizować uprawnień związanych z podejmowaniem działań ochronnych wobec swojej własności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 18 listopada 2010 r., I ACa 884/10, lex 756735).
Wobec powyższego oraz mając na uwadze opinię biegłego rzeczoznawcyJ. O., Sąd Okręgowy ustalił wartość szkody z tego tytułu na kwotę 21 065,25 złotych.
Stosownie do treści art. 136 ust. 3 w/w ustawy, w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w przepisie art. 129 ust. 2 ustawy, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki.
Uchwała Sejmiku Województwa(...)nr(...)wprowadziła wymóg zastosowania w istniejących budynkach zabezpieczeń zapewniających izolacyjność ścian zewnętrznych, okien, drzwi w ścianach zewnętrznych, dachów i stropodachów, zgodniez Polskimi Normami dotyczącymi izolacyjności przegród w budynkach oraz izolacyjności akustycznej elementów budowlanych. Obowiązek naprawienia szkody po stronie pozwanej polega zatem na uiszczeniu odpowiedniej sumy pieniężnej, odpowiadającej wartości prac koniecznych do wykonania wskazanych nakładów rewitalizacyjnych. Poniesienie tych nakładów pozwoli na uniknięcie hałasu przekraczającego poziomy normatywne,a tym samym na korzystanie z budynku zgodnie z jego przeznaczeniem. Ewentualne podwyższenie komfortu jako „skutek uboczny” rewitalizacji nie może w ocenie Sądu uzasadniać obniżenia należnego odszkodowania, bowiem właściciel budynku mieszkalnego winien otrzymać pełną rekompensatę kosztów utworzenia w nim warunków zapewniających ochronę prze szkodliwymi dla zdrowia skutkami hałasu. Potencjalne podwyższenie standardu budynku jest również niejako kompensowane przez obniżenie atrakcyjności rynkowej wynikające z położenia w strefie, w której występują określone niedogodności. Trzeba pamiętać, że ogólnie obowiązujące przepisyprawa budowlanegonie przewidują wobec inwestorów żadnych obowiązków i sankcji w razie niezapewnienia właściwego klimatu akustycznego budynku mieszkalnego. Źródłem powstania obowiązku odszkodowawczego jest wprowadzenie konieczności sprostania określonym wymogom przekraczającym obowiązujące w budynkach istniejących poza strefą ograniczonego użytkowania. Z tego względu koszty związane z zapewnieniem w budynku powódki właściwego klimatu akustycznego są bezpośrednim uszczerbkiem związanym z ustanowieniem strefy ograniczonego użytkowania.
Budynek przeznaczony na potrzeby mieszkaniowe wymaga ochrony akustycznej, podlegając tym samym ochronie przed hałasem na podstawie przepisówrozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Budynek powódki nie spełnia obowiązujących wymogów i nie zapewnia należytego klimatu akustycznego. W celu ochrony akustycznej konieczne jest poczynienie nakładów, których łączne koszty biegły określił na kwotę 46 070,76 złotych. Zakres koniecznych do wykonania w tej mierze prac wynikał bezpośrednio z opinii Politechniki Wrocławskiej, natomiast biegłyJ. O., określił następczo ich wartość.
W związku z tym Sąd uznał, iżA. M.przysługuje odszkodowanie w łącznej wysokości 67 136,01 złotych, natomiast w pozostałym, zakresie powództwo podlega oddaleniu.
O odsetkach od zasądzonego roszczenia Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 k.c., zasądzając je od dnia 06 grudnia 2011 roku – tj. o dnia następnego po doręczeniu pozwu stronie pozwanej. Termin spełnienia świadczenia odszkodowawczego nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, jego wymagalność należy określać zgodnie zart. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania zobowiązania. Zatem roszczenie odszkodowawcze staje się pieniężnym po skonkretyzowaniu jako żądania zapłaty określonej sumy. Opóźnienie w zapłacie po takim wezwaniu rodzi roszczenie o zasądzenie odsetek ustawowych, zgodnie zart. 481 § 1 k.c.
Żaden przepisustawy z dnia 27 kwietnia 2001 rokuprawo o ochronie środowiska, (art. 129 – 136), która stanowi podstawę odpowiedzialności pozwanego, nie przewiduje konieczności ustalenia przez sąd wysokości odszkodowania. Wyrok sądu w tym zakresie nie ma charakteru konstytutywnego, nie jest zatem źródłem zobowiązania pozwanego do zapłaty, pozostaje nim ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Szkoda powstaje w dacie wejścia w życie uchwały wprowadzającej strefę ograniczonego użytkowania i w sprawie niniejszej brak jest podstaw do przyjęcia, że ustalona kwota odszkodowania odbiega w jakimkolwiek stopniu od wartości szkody właśnie z tej daty, co mogłoby stanowić podstawę zasądzenia odsetek od daty wyrokowania.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c., znosząc je wzajemnie między stronami.
O zwrocie wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, Sąd orzekłna podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. z 2010 roku, Dz. U. Nr 90, poz. 594 ze zm.), nakazując je pobrać stosunkowo do wyniku sprawy - odpowiednio - w kwocie 4 989,71 złotych od powódki z zasądzonego roszczenia i w kwocie3 190 złotych od pozwanego. Zgodnie bowiem z treścią art. 94 ustawy o kosztach sądowychw sprawach cywilnych Skarb Państwa nie ma obowiązku ponoszenia jedynie opłat sądowych, co nie dotyczy poniesionych w toku procesu wydatków.