Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1336/14
Data wyroku: 2014-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103a ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1336/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Marek Żurecki

Protokolant

Beata Przewoźny

po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaR. S.(następcy prawnego zmarłejK. S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wypłatę emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
z dnia 26 lutego 2013r. sygn. akt X U 64/13

oddala apelację.
/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Procek /-/SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 1336/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił - zaskarżony przez ubezpieczonąK. S.skargą o wznowienie postępowania - prawomocny wyrok tegoż Sądu z dnia 27 stycznia 2012 roku, sygn.. akt X U 2530/11, i poprzedzającą go decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.Inspektorat wP.z dnia 10 października 2011 roku, znak(...), w ten sposób, że zobowiązał organ rentowy do wypłaty ubezpieczonejK. S.emerytury od dnia 1 października 2011 roku.
Sąd Okręgowy ustalił, iż ubezpieczonaK. S.,urodzona (...), była zatrudniona w urzędzie Kontroli Skarbowej wK.od dnia 1 stycznia 2003 roku do dnia 9 lipca 2012 roku w pełnym wymiarze czasu pracy.
W trakcie opisanego zatrudnienia wystąpiła z wnioskiem emerytalnym i decyzjąz dnia 9 lutego 2010 r. organ rentowy przyznał jej prawo do wnioskowanego świadczenia od dnia 1 grudnia 2009 r. Następnie, decyzją z dnia 10 października 2011 roku, znak:(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 103a ustawy z dnia17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w związku zart. 6 ust. 2 i art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 z późn. zm.), wstrzymał ubezpieczonej wypłatę emerytury od dnia 1 października 2011 roku, ponieważ w tej dacie kontynuowała ona zatrudnienie. Równocześnie organ rentowy poinformował wnioskodawczynię, że w celu podjęcia wypłaty emerytury należy przedłożyć świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające fakt rozwiązania stosunku pracy z każdym pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Katowicach, sygn. akt X U 2530/11, oddalił odwołanie ubezpieczonejK. S.od przedstawionej decyzji organu rentowego z dnia 10 października 2011 roku.
WnioskodawczyniK. S.złożyła w dniu 7 stycznia 2013 roku skargęo wznowienie postępowania zakończonego zaprezentowanym wyżej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2012 roku. Powołując się na ustawową podstawę wznowienia zart. 4011k.p.c.i przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, wnosiła o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zawieszonej emerytury i wypłatę zaległych świadczeń.
Oceniając zgłoszoną przez ubezpieczoną skargę o wznowienie postępowania, Sąd Okręgowy podniósł, iż wniesiona została w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Sąd ten stwierdził również, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. podał, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cyt. ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.o zmianie ustawy o finansach publicznych - w zakresie w jakim przewiduje stosowanieart. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS - utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1285).
Sąd pierwszej instancji, opowiadając się za retroaktywnymi skutkami orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego uznał, że po ogłoszeniu orzeczenia tego Trybunału uznającego przepis za niezgodny zKonstytucją, przepis ten nie może być stosowany przez sądy i inne organy nie tylko na przyszłość, lecz również w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału. W konsekwencji przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy należało, zdaniem Sądu Okręgowego, pominąć przepis art. 103a ustawy o emeryturachi rentach z FUS.
Sąd Okręgowy dalej podniósł, iż w związku z powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego prawo do wypłaty emerytury dla ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku, a więc również dla wnioskodawczyni, przysługiwało bez względu na kontynuowanie zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego wykonywali je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.Tym samym od dnia 1 października 2011 roku wnioskodawczyni zachowała prawo do wypłaty emerytury.
Uwzględniając skargę o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy, na podstawieart. 412 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i ustalił wnioskodawczyni prawo do wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011 roku.
W apelacji od zaprezentowanego rozstrzygnięcia organ rentowy zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenieart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww zw.zart. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejprzez ich błędną wykładnięi niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz 13 listopada 2012 roku (K 2/12) stanowi podstawę nakazania organowi rentowemu wypłaty emerytury ubezpieczonej od 1 października 2011 roku w sytuacji, gdy wyrok Trybunału wszedł w życie w dniu 22 listopada 2012 roku i nie ma mocy wstecznej.
W konsekwencji, organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi.
W uzasadnieniu apelacji organ rentowy powołując się naart. 190 ust. 3 Konstytucji RPwskazał, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego wywiera skutki prawne od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, a więc na przyszłość. W wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 Trybunał Konstytucyjny nie wskazał innej daty utraty mocy prawnej przez przepisy w nim wskazane. Zdaniem apelującego, powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania do przypadającego przed dniem 22 listopada 2012 r. okresu zawieszenia wypłaty emerytur na podstawieart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawyo finansach publicznych oraz niektórych innych ustaww związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W dniu(...)K. S.zmarła.
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny, na mocyart. 136 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podjął postępowanie z udziałem jej następcy prawnego - mężaR. S..
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji jako własne, uznał,że apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Powtórzyć zatem należy, iż Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12 (Dz. U. z 2012 r. poz. 1285) uznał, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw w związkuz art. 103a ustawy o emeryturach i rentachFunduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji RP.
W utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego trafnie przyjmuje się, że skutkiem uznania za niekonstytucyjne przepisów w określonym zakresie jest obowiązek zapewnienia przez wszystkie sądy, które orzekły na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa, stanu zgodnego zKonstytucjąw zakresie wiążąco rozstrzygniętym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (por. uchwałę z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNAPiUS 2001nr 23 poz. 685 i wyroki: z dnia 5 września 2001 r., II UKN 542/00, OSNAPiUS z 2004 r. nr 2 poz. 36, z dnia 12 czerwca 2002 r., II UKN 419/01, OSNAPiUS z 2002 r. nr 23 poz. 58,z dnia 27 września 2002 r., II UKN 581/01, OSNAPiUS z 2002 r. nr 23 poz. 581, z dnia18 grudnia 2002 r., I PKN 668/01, OSNAPiUS z 2004 r. nr 3 poz. 47, z dnia 18 maja 2010 r., III UK 2/10, OSNP 2011 nr 21-22 poz. 278 i z dnia 4 lipca 2012 r., III UK 132/11 - niepublikowany). Skoro uznane za niezgodne zKonstytucjąprzepisy prawa naruszały ustawę zasadniczą już od dnia ich wejścia w życie (ex tunc), przeto nie mogą być legalną podstawą orzekania przez sądy (por. wyrok SN z dnia 6 czerwca 2013 r., II UK 330/12,LEX nr 1328042). Trzeba mieć przy tym na względzie, że przepisart. 190 ust. 4 Konstytucji, traktuje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jako podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonychw przepisach właściwych dla danego postępowania. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r., I PK 116/05 (LEX nr 214272), realizację reguły określonejwart. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowi na gruncie postępowania cywilnego przepisart. 4011k.p.c., nakazujący wznowienie postępowania sądowego w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową, lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.W konsekwencji, po wznowieniu postępowania na podstawieart. 4011k.p.c.sąd stwierdzając, iż orzeczenie zostało wydane na podstawie obowiązującego aktu prawnego, ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy, uznając, że choć akt ten obowiązywał, to jednak nie powinien był zostać w sprawie zastosowany, co okazało się dopiero po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
Dodać przy tym należy, iż Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 7 marca 2013 r., I UK 519/12 (niepublikowany) i z dnia 25 kwietnia 2013 r., I UK 593/12 (niepublikowany) - wydanych w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, stwierdził, że zaskarżony wyrok oparty na niezgodnym ex tunc zart. 2 Konstytucji RP-art. 103a ustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(w jego niekonstytucyjnym zakresie,o którym mowa w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada2012 r., K 2/12), podlega uchyleniu na podstawieart. 190 ust. 4 Konstytucji RPw związkuzart. 39815k.p.c., bez zbędnego i naruszającego zasady ekonomii procesowej odesłania sprawy na drogę wniesienia skargi o wznowienie postępowania na podstawieart. 4011k.p.c.
Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji faktycznej zaistniałej w sprawie niniejszej stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 10 października 2011 r. zostało oparte na przepisie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który uznany został za niekonstytucyjny, to nie mógł on stanowić podstawy wstrzymania wypłaty emerytury wnioskodawczyni od 1 października 2011 roku.
Konkludując, Sąd drugiej instancji uznał apelację za bezzasadną i na podstawieart. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
/-/SSA J. Pietrzak /-/SSA M. Procek /-/SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek