Sąd Apelacyjny w Gdańsku
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 443/14
Data wyroku: 2014-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Włodzimierz Gawrylczyk, Maria Sokołowska, Maryla Domel-Jasińska
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 471 k.c.

Sygn. akt V ACa 443/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Włodzimierz Gawrylczyk

Sędziowie:

SA Maryla Domel-Jasińska (spr.)
SA Maria Sokołowska

Protokolant:

sekretarz sądowy Joanna Makarewicz

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaJ. Ł.
przeciwkoR. Z.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego wS.
z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I C 131/13
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu wS.do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Na oryginale właściwe podpisy

UZASADNIENIE
PowódJ. Ł.domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanegoR. Z.kwoty 140 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem zapłaty równowartości koparko-ładowarkimarki C. (...), rok produkcji(...).
W toku procesu powód rozszerzył powództwo domagając się zasądzenia kwoty 150 559 zł.
Powód wywodził, że w maju 2012 r. użyczył pozwanemu koparko-ładowarkę, która w dniu(...). została skradziona z miejsca, w którym pozwany ją przechowywał.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. W pierwszej kolejności zarzucił, iż powód nie wskazał, jaki konkretnie sprzęt przekazał pozwanemu, a zatem nie wykazał swojego roszczenia zarówno co do zasady, jak i wysokości. Zarzucił również brak legitymacji po stronie pozwanej wskazując, że pozwany nie zawierał z powodem umowy dotyczącej koparko-ładowarki, taką umowę mógł ewentualnie zawrzeć z powodemR. M..
Na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. (k. 141) pozwany podniósł zarzut braku po stronie powoda legitymacji czynnej podnosząc, iż w dniu 2 lipca 2012 r. powód podarował swojemu synowiP. Ł.całe przedsiębiorstwo, na wyposażeniu którego była m.in. przedmiotowa koparko-ładowarka.
Sąd Okręgowy wS.wyrokiem z dnia 25 marca 2014 r. oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, czyniąc następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
W dniu 25 lipca 2011 r.B. R.darowała powodowi przedsiębiorstwo pod nazwąFirma (...). W ramach umowy darowizny powód otrzymał odB. R.szereg maszyn, w tym koparko-ładowarkę(...), nr fabryczny(...), o wartości 140 000 zł.
Powód prowadził działalność gospodarczą pod firmą:(...)i posiadał w swojej dyspozycji wiele maszyn budowlanych.
W 2011 r. powód zleciłZ. K.przeprowadzenie na jego posesję położoną wmiejscowości W., gminaP., koparko-ładowarki(...). Powód nie przekazałZ. K.żadnych dokumentów dotyczących tej koparki. Maszyna stała na posesjiZ. K.do przełomu maja i czerwca 2012 r, kiedy to na polecenie powoda, po spisaniu licznika godzin, została przekazana pracownikowi firmy pozwanego –R. M..
PozwanyR. Z.ustalił wcześniej z powodem, że otrzyma od niego koparko-ładowarkę(...), potrzebną mu do robót budowlanych, prowadzonych w ramachfirmy (...)na ścieżce rowerowej wJ.. Koparko-ładowarkę odebrał zmiejscowości W.pracownik pozwanego –R. M.. Maszyna ta po zakończeniu codziennej pracy była przechowywana na jednej z posesji, położonej niedaleko placu budowy, w miejscowościŁ.. Posesja była ogrodzona, jednak teren nie był dozorowany. Skrzydła brany wjazdowej były zabezpieczone jedynie linką.
W dniu(...).R. M.po przyjściu do pracy udał się na posesję, na której była przechowywana koparko-ładowarka przekazana przez powoda pozwanemu do korzystania i stwierdził, że maszyna ta została skradziona. Tego samego dnia powód zgłosił na policję kradzież koparko-ładowarkimarki C. (...),(...), nr fabryczny(...), rok produkcji(...), o wartości 150 000 zł.
W dniu 6 lipca 2012 r. Prokuratura Rejonowa w(...)wszczęła śledztwo w sprawie włamania z dnia(...). wŁ.i kradzieży koparko-ładowarki(...)o wartości 150 000 zł na szkodęJ. Ł..
Śledztwo w tej sprawie zostało umorzone na mocy postanowienia z dnia 7 września 2012 r. wobec niewykrycia sprawcy czynu.
W dniu 2 lipca 2012 r. powód na podstawie umowy darowizny przekazał swojemu synowiP. Ł.przedsiębiorstwo o nazwie(...)W załączniku nr(...)do umowy darowizny pod pozycją nr(...)wymieniony został środek trwały, będący składnikiem darowanego przedsiębiorstwa, tj. koparko-ładowarka(...), nr fabryczny(...), rok produkcji(...), o wartości 140 000 zł.
W dniu 3 września 2012 r.P. Ł.sprzedał podarowaną mu w lipcu 2012 r. przez ojca koparko-ładowarkę(...)wraz z osprzętem(...) spółce z o.o.wS.za kwotę 209 100 zł (k. 140, w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego błędnie podano kwotę 20 910 zł).
Na podstawie opinii biegłego(...)
G. M.Sąd I instancji ustalił wartość koparko-ładowarki typu(...)z czasem użytkowania ok. 4 363 mh na dzień(...). Biegły określił tę wartość na kwotę 150 559 zł brutto.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo należało oddalić jako nieudowodnione.
Sąd ten uznał za bezsporne, że pozwany wszedł w posiadanie i za zgodą powoda korzystał z koparko-ładowarki typu(...), która została odebrana przez pracownika pozwanego z posesjiZ. K., a następnie skradziona z miejsca, w którym była przechowywana, w czasie kiedy korzystał z niej pozwany.
Następnie Sąd I instancji wskazał, że niezależnie od tego, czy była to umowa użyczenia, czy też inna odpłatna umowa zezwalająca pozwanemu na korzystanie z maszyny powoda, pozwany był odpowiedzialny wobec powoda za zwrot tej rzeczy po zakończeniu umowy, na podstawie której rzecz mu została wydana.
Wobec niemożliwości zwrotu rzeczy z uwagi na jej kradzież pozwany byłby zobowiązany do naprawienia powodowi szkody z tytułu niewykonania zobowiązania na zasadach określonych wart. 471 kc.
Sąd jednak nie badał, czy zachodzą przesłanki odpowiedzialności pozwanego za niewykonanie zobowiązania (zwrot rzeczy) na podstawieart. 471 kc, ponieważ powód nie udowodnił w toku postępowania, jaką konkretnie koparko-ładowarkę typu(...)i o jakiej wartości przekazał pozwanemu do korzystania na przełomie wiosny i lata 2012 r.
Z zeznań świadkówZ. K.,R. M.iH. B., jak i z zeznań samego powoda wynikało co prawda, że powód posiadał różne maszyny budowlane, jednak wobec stanowczego twierdzenia powoda, że przekazał on pozwanemu koparko-ładowarkę typu(...), rok produkcji(...), nr fabryczny(...), którą wcześniej otrzymał w drodze darowizny od swojej siostryB. R., nie można było uwzględnić powództwa. Zostało bowiem w sprawie wykazane, że powód opisaną wyżej koparko-ładowarkę darował w dniu 2 lipca 2012 r. swojemu synowiP. Ł., który następnie w dniu 3 sierpnia 2012 r. maszynę tę sprzedałspółce z o.o. (...)wS..
W tym stanie rzeczy powództwo podlegało oddaleniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w oparciu oart. 98 kpc.
Powód złożył apelację od powyższego wyroku, skierowaną przeciwko całości rozstrzygnięcia Sądu I instancji.
Skarżący zarzucił:

1
nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd Okręgowy, iż powód nie wykazał jaką koparko-ładowarkę oddał do używania pozwanemu;

2
nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że powód nie wykazał wartości oddanej pozwanemu do używania koparko-ładowarki;

3
nierozpoznanie istoty sprawy poprzez niezbadanie odpowiedzialności kontraktowej pozwanego;

4
błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie przez Sąd Okręgowy iżP. Ł.sprzedał koparkę(...)r. na rzeczfirmy (...) sp. z o.o.za kwotę 20 910 zł, podczas gdy sprzedał ją za kwotę 209 100 zł brutto.

Apelujący wniósł o dopuszczenie w postępowaniu apelacyjnym dowodów ze świadectwa gwarancyjnego koparko-ładowarki(...)(...)nr(...), nabytej w dniu 30 listopada(...)r. przez powoda, ze świadectwa gwarancyjnego koparko-ładowarki(...)
(...)r. nr(...)nabytej w dniu 25 września(...)r. przezB. R., dwóch potwierdzeń zawarcia ubezpieczenia OC w(...), dotyczących koparko-ładowarki(...)nr fabryczny(...)za lata 2011-2012 oraz 2012-2013, potwierdzających, że właścicielem tej koparko-ładowarki był w oznaczonych okresach powód.
Dodatkowo powód zgłosił dowód w postaci zaświadczenia z dnia 24 kwietnia 2014 r. podpisanego przezJ. K., prezesafirmy (...) sp. z o.o.i dopuszczenie dowodu z zeznań tej osoby na okoliczność ustalenia jaką koparko-ładowarkę(...) sp. z o.o.nabyła odP. Ł..
Powód wywodził, że dopiero po wydaniu orzeczenia przez Sąd I instancji przeprowadził on we własnym zakresie postępowanie wyjaśniające i ustalił, że utraconą przez pozwanego koparko-ładowarkę, oddaną pozwanemu do używania, nie była koparko-ładowarka(...), rok produkcji(...), nr fabryczny(...), otrzymana w drodze darowizny odB. R., ale również należąca do powoda, nabyta przez niego bezpośrednio od dealera sprzętu na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30 listopada(...)r.
    taka samakoparko-ładowarka(...)z(...)r, nr fabryczny(...).
Jeżeli powód miał dwie koparko-ładowarki(...)
(...)z(...), a jedna z nich o nr fabrycznym(...)została darowanaP. Ł., a następnie sprzedana(...) spółce z o.o., to zaginąć musiała druga koparko-ładowarka(...)(...)(...)r., o nr fabrycznym(...).
Skarżący podniósł, iż nie zgadza się z twierdzeniem Sądu I instancji, że nie wykazał wysokości swojej szkody. Biegły rzeczoznawca nie badał bowiem konkretnej maszyny, gdyż została ona skradziona, ale dokonał analizy rynku pod kątem średniej wartości koparko-ładowarek(...)(...)z(...)roku, uwzględniając jako parametr wyceny ilości motogodzin (czasu pracy maszyny) wynikająca m.in. z dokumentu potwierdzającego przekazanie maszyny.
Konkludując powód stwierdził, że udowodnił wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego. Pozwany nie zaprzeczył, że pożyczył koparko-ładowarkę(...)a jej nie oddał. Powód wykazał, że taką maszynę miał, a jej wartość została ustalona w oparciu o opinię biegłego(...).
Skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku uwzględnienia żądania pozwu oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Pozwany w odpowiedzi na apelację domagał się jej oddalenia w całości, oddalenia wniosków dowodowych zawartych w apelacji, jako spóźnionych oraz zasądzenia od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Powód złożył nadto w dniu 15 września 2014 r. pismo procesowe, do którego dołączone zostały dokumenty stanowiące dowody zakupu przez powoda koparko-ładowarki(...)(...)z(...), o nr fabrycznym(...). Wniósł o zaliczenie tych dokumentów w poczet dowodów i wywodził, że nie mógł ich przedstawić wcześniej, gdyż sądził, że znajdowały się one wPrzedsiębiorstwie (...) sp. z o.o., której powód był prezesem, a która została postawiona w stan upadłości i dokumentację jej przejął syndyk. Okazało się jednak, że dokumenty te znajdowały się w biurze rachunkowym, rozliczającym powoda.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie jedynie z uwagi na przedstawienie przez powoda nowych dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji, który nie dysponował dowodami przedstawionymi przez skarżącego dopiero w postępowaniu apelacyjnym, było prawidłowe. Powód w toku całego postępowania przed Sądem Okręgowym konsekwentnie twierdził, że przekazał pozwanemu koparko-ładowarkę typu(...)(...)rok produkcji(...), nr fabryczny(...), którą wcześniej otrzymał w drodze darowizny od swojej siostryB. R.. Zostało jednak wykazane w toku postępowania, że określona wyżej koparko-ładowarka została w dniu 2 lipca 2012 r. darowana przez powoda jego synowiP. Ł., który dnia 3 września 2012 r. sprzedał jąspółce z o.o. (...)wS.za kwotę 209 100 zł. Pomyłka pisarska co do wysokości ceny sprzedaży koparko-ładowarkispółce (...)nie miała żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Powód zeznawał niekonsekwentnie w toku postępowania. Na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. powód twierdził, że miał dwie koparko-ładowarki typu(...)
(...)obie z(...)r, wcześniej leasingowane, przy czym jedną wzięła w leasing jego siostraB. R., a drugą on sam. Z informacyjnych zeznań powoda wynikało, że przekazał pozwanemu jedną z dwóch posiadanych przez siebie koparko-ładowarek(...)(...)z(...)r. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. powód zeznał jednak, że w czasie przekazania pozwanemu koparko-ładowarki miał tylko jedną tego typu maszynę, którą otrzymał od siostry, zaś koparko-ładowarkę, którą sam kupił, sprzedał wcześniejfirmie (...)(k. 111).
W tym stanie rzeczy, wobec udowodnienia, że koparko-ładowarka(...)
(...)z(...)r, nr fabryczny(...)została podarowanaP. Ł.i następnie przez niego sprzedana innemu podmiotowi, żądanie przez powoda od pozwanego odszkodowania za utratę tej właśnie, konkretnie oznaczonej koparko-ładowarki, nie mogło zostać uwzględnione. Zarzut skarżącego, że Sąd Okręgowy niezasadnie przyjął, iż powód nie wykazał jaką koparko-ładowarkę oddał do używania pozwanemu okazał się nietrafny. Dopiero w postępowaniu apelacyjnym powód przedstawił wiarygodne dowody wskazujące na to, że w dacie przekazania pozwanemu koparko-ładowarki(...), co wynika z protokołu przekazania (k. 11), był on właścicielem również koparko-ładowarki(...)
(...)r. nr(...), którą wcześniej posiadał w leasingu, o czym zeznawał na rozprawie w dniu 26 września 2013 r, a którą następnie kupił od firmy leasingowej i ubezpieczał w zakresie OC w(...)w latach 2011-2013. Można mieć wiele zastrzeżeń co do treści zeznań powoda w toku postępowania przed Sądem I instancji, a zwłaszcza co do ich konsekwencji i spójności, jednak przedłożone przez powoda w postępowaniu apelacyjnym dokumenty wyraźnie wskazują, że w czasie przekazania pozwanemu koparko-ładowarki(...)powód był właścicielem maszyny tego typu o nr fabrycznym(...)i tę właśnie, a nie wcześniej określoną koparko-ładowarkę, wydał pozwanemu.
Zgodnie zart. 381 kpcsąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później.
W ocenie Sądu Apelacyjnego powód w sposób wiarygodny przedstawił przyczyny późniejszego, tj. dopiero w postępowaniu apelacyjnym zgłoszenia dowodów na poparcie swojego żądania, stąd zachodziły podstawy do ich uwzględnienia.
Nie było jedynie potrzeby do uwzględnienia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadkaJ. K., prezesa spółki, która kupiła odP. Ł.koparko-ładowarkę typu(...)(...)z(...)r, nr fabryczny(...), ani podpisanego przez tę osobę oświadczenia, gdyż fakt sprzedaży tej koparko-ładowarki nie był sporny.
Zaskarżony wyrok na podstawieart. 386 § 4 kpcpodlega uchyleniu, jednak z przyczyn, które nie obciążają Sądu I instancji. Ujawnienie przez powoda dopiero w postępowaniu apelacyjnym nowych dowodów, wskazujących na przekazanie pozwanemu innej koparko-ładowarki, aczkolwiek tego samego typu rocznika, co koparko-ładowarka określona przez niego w toku postępowania przed Sądem Okręgowym, skutkuje koniecznością rozpoznania przesłanek odpowiedzialności kontraktowej pozwanego za utratę powierzonej mu maszyny. Przesłanek tych Sąd Okręgowy nie badał i nie oceniał, jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co było wówczas uzasadnione. Wobec ujawnienia nowych dowodów uznać należało, że nie doszło do rozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustali w pierwszej kolejności, jakiego rodzaju stosunek zobowiązaniowy łączył strony, a następnie rozważy podstawy i zakres odpowiedzialności pozwanego wobec powoda, zarówno w świetle przepisów ogólnych (art. 471 kc, jak i przepisów szczególnych, regulujących konkretny rodzaj umowy łączącej strony.
Uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, Sąd Apelacyjny pozostawił temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach instancji odwoławczej (art. 108 § 2 kpc).