Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 116/13
Data wyroku: 2014-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Iwona Siuta, Zbigniew Ciechanowicz, Violetta Osińska

Sygn. akt II Ca 116/13

POSTANOWIENIE
Dnia 30 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Iwona Siuta

Sędziowie:

SO Violetta Osińska (spr.)
SSO Zbigniew Ciechanowicz

Protokolant:

Ewa Zarzycka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 roku wS.
sprawy z wnioskuW. K.
z udziałemB. B.,H. D.,T. D. (1),D. J.iGminy M.S.
o ustanowienie drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestniczkiB. B.od postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012roku, sygn. akt II Ns 1481/10

1
oddala apelację;

2
ustala , iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w tym postępowaniu.

Sygn. akt II Ca 116/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r. , wydanym w sprawie sygn. akt II Ns 1481/10) Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie z wnioskuW. K., przy udzialeB. B.,H. D.,T. D. (1),Gminy M.S.iD. J.o ustanowienie drogi koniecznej:
I. ustanowił służebność drogi koniecznej przechodu i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej wS.przyul. (...)-działki nr (...), dla której Sąd Rejonowy SzczecinP.i Zachód wS.prowadziksięgę wieczystą nr (...)- według piątego wariantu opinii z dnia 8 lutego 2012 r. biegłego sądowegoP. I.na następujących nieruchomościach:
- nadziałce nr (...), stanowiącej własnośćGminy M.S., dla której to działki Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą (...),
- nadziałce nr (...), stanowiącej własnośćB. B., dla której to działki Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą nr (...),
- nadziałce nr (...), stanowiącej współwłasnośćT. D. (1)iH. D., dla której to działki Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą (...);
II. tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności opisanej w pkt I zasądził:
a) odW. K.na rzeczGminy M.S.kwotę 150 zł i na rzeczB. B.kwotę 14.250 zł - płatne w terminie 14 dni, od dnia uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności tych kwot,
b) odH. D.na rzeczGminy M.S.kwotę 150 zł i na rzeczB. B.kwotę 14.250 zł - płatne w terminie 14 dni, od dnia uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności tych kwot;
III .oddalił wnioski w pozostałej części.
Sąd Rejonowy oparł powyższe rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym i prawnym:
W. K.iH. D.są współwłaścicielami niezabudowanejdziałki o nr (...)/l i obszarze 800 m2położonej wS., przyul. (...), obręb 2044(...), dla której Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą nr (...)i która to nieruchomość została wyodrębniona bez prawnego zabezpieczenia dostępu do drogi publicznej.Działka gruntu nr (...)graniczy od wschodniej strony z nieruchomością –działką nr (...)(pow. 581 m2), tj. częściowo zasypanym rowem melioracyjnym, przez który przebiega kolektor ściekowy. Nieruchomość ta stanowi własnośćGminy M.S.i posiada urządzonąksięgę wieczystą nr (...). W miejscu, gdzie kończy się rów melioracyjny na granicydziałki (...)Gmina M.S.w dniu 27 lutego 2008 r. ustanowiła odpłatną służebność gruntową o pow. 16 m2na rzecz każdoczesnego właściciela gruntu stanowiącegodziałkę nr (...)polegającą na prawie przejazdu i przechodu. Od strony południowejdziałka nr (...)graniczy zdziałką gruntu nr (...)należącą doD. J., zaś od strony północno-wschodniej działka z nieruchomością w postacidziałki gruntu nr (...)należącą do Gminy.Działka nr (...)o pow. 1.8827 ha stanowi własnośćGminy M.S.. Działka ta stanowi grunty rolne klas III, IVa, lVb oraz V. Część działki stanowiącej obszar 1.5508 ha Gmina dzierżawi osobom trzecim z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej, przy nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)posadowiona jest plantacja truskawek.D. J.na swojej nieruchomości prowadziła uprawy roślin. Jednakże w ostatnim roku zaniechała tych czynności. Rozważa podział działki lub zamianę zGminą M.S.tak, by uzyskać dwie działki pod zabudowę dla swoich dzieci. Bezpośrednio zadziałkami nr (...)znajduje siędziałka nr (...)(KW nr(...)/00l48286/9) i stanowiąca własnośćGminy M.S., wyodrębniona jako droga wewnętrzna wyłożona płytami chodnikowymi, stanowiąca dojazd użytkowników działek gminnych do drogi publicznej -ul. (...).Po zachodniej stroniedziałki gruntu nr (...)należącej doGminy M.S.usytuowane są nieruchomości gruntowe w postacidziałek nr (...), położonych wS.przyul. (...)orazdziałka nr (...).(...)te stanowią własnośćB. B..Działki nr (...)są przedzielonedziałką nr (...), która ma kształt prostokątny i łączy się zdziałką nr (...), jest zbyt wąska na poruszanie się po niej samochodem i służy obecnie jako dojście nadziałkę (...)i dostęp do kolektora. Działka ta ma pow. 37 m2i w trakcie jej wydzielenia została wyodrębniona z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną; zapis ten nie znalazł się w księdze wieczystej. Za nieruchomościami nr 113/3, 113/7 i 113/6 należącymi doB. B.znajdują się trzy nieruchomości gruntowe, tj.działki nr (...), które leżą bezpośrednio przydziałce nr (...), wyodrębnionej jako droga publiczna –ul. (...).Działka gruntu nr (...)o pow. 177 m2stanowi własnośćW. K.. Nieruchomość ta została wyodrębniona jako działka drogowa o statusie drogi wewnętrznej. Na gruncie tym ustanowione są dwie służebności - odpłatna służebność drogi koniecznej, polegająca na prawie przechodzenia i przejeżdżania wraz z możliwością przeprowadzenia w niej uzbrojenia na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości składających się zdziałek nr (...)oraz na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)oraz druga - nieodpłatna służebność gruntowa, polegająca na prawie przechodu i przejazdu wraz z możliwością przeprowadzenia uzbrojenia, tj. przyłączy i sieci zasilających na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki nr (...).Nieruchomość w postacidziałki nr (...)o pow. 492 m2, położona wS., przyul. (...)stanowi współwłasnośćT. D. (1)orazH. D.. Na nieruchomości tej posadowiony jest budynek mieszkalny użytkowany przezT. D. (1). Budynek usytuowany jest w odległości 4,15 m od granicy zdziałką nr (...). Za budynkiem mieszkalnym, w tej samej odległości od granicy zdziałką nr (...)/l znajduje się budynek gospodarczy i kompostownik.T. D. (1)rozważa wyremontowanie domu, w tym usytuowanie okien i osobnego wejścia na piętro budynku od jego północnej strony.Działki ewidencyjne nr (...)powstały w wyniku podziału w grudniu 1975 r. zabudowanejdziałki nr (...), stanowiącej pierwotnie własnośćP. D., który władał również nieruchomością oznaczoną nr 2/1. W wyniku podziału powstały trzy niezabudowane działki: 113/2, 113/3 i 113/4 oraz zabudowana budynkiemmieszkalnym działka nr (...). Jedyniedziałki nr (...)zachowały dostęp do drogi publicznej.Działka nr (...)została wyodrębniona z przeznaczeniem na drogę wewnętrzną. Umową z dnia 9.12.1975 r.A.iP. D.darowali synowiL. D.nieruchomość w postaci niezabudowanej działki o nr ewidencyjnym 113/4. Następnie w dniu 10.12.1975 r. darowali niezabudowanądziałkę nr (...)córceJ. S., pozostawiając sobie władztwo innych działek, w tymdziałki (...).Działka nr (...)była wykorzystywana jako droga dojazdowa do wydzielonych działek. Z dniem 19.12.1983 r. nieruchomość w postacidziałki (...), powstałej częściowo z podziałudziałki nr (...)uległa dalszemu podziałowi na działki gruntu o nr 113/5 o pow. 492 m2, nr 113/6 o pow. 451 m2oraz 113/7 o pow. 37 m2.A.iP. D.umową z dnia 29.12.1983 r. dokonali darowizny nieruchomości w postacidziałki nr (...)oraz zabudowanej budynkiem gospodarczym nieruchomości w postacidziałki nr (...)na rzecz synaT. D. (1). Po podziale geodezyjnym w 1983 r. bezpośredni dostęp do drogi publicznej przyul. (...)zachowaładziałka gruntu nr (...), w decyzji zatwierdzającej podział geodezyjny wskazano, iżdziałka nr (...)przeznaczona jest na drogę prowadzącą na zaplecze pozostałych działek. Na działkach nie mających komunikacji bezpośredniej z drogą, w tym nadziałce nr (...)planowano posadowienie infrastruktury osiedlowej, co powodowało konieczność zapewnienia połączenia tych działek z drogą publiczną.Działki (...)przeznaczone na drogi w planie podziału były początkowo wykorzystywane w ten sposób przez rodzinęD., która obejmowała swoją własnością wszystkie podzielone działki.Działka (...)ze względu na swoją szerokość wykorzystywana była w celu przechodu osób.J. S.nadziałce nr (...)rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej, zamierzając przeznaczyć grunt pod budowę domu. W tym celu w 1981 r. wystąpiła do Urzędu Miejskiego wS.o informację co do warunków zabudowy terenu. Wydział Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego wS.wskazał, iż teren ten w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miastS.iP.z 1977 r. przeznaczono na cele zieleni rekreacyjnej wraz z urządzeniami sportowymi, jednak dopuszcza się usytuowanie na tym obszarze wolnostojącego domu jednorodzinnego, pod warunkiem wyodrębnienia z obszarudziałki nr (...)pasa terenu o szerokości 2 m, przy granicy z ówczesnądziałką nr (...), obecnie 13/7, na cele projektowanego ciągu pieszego w kierunku planowanego żłobka i szkoły, w kierunkudziałki nr (...).RównieżT. D. (1)zamierzał nadziałkach nr (...)posadowić dom, zaś w późniejszym okresie wraz zJ. S.planował postawić na sąsiadujących ze sobądziałkach (...)dom jednorodzinny typu bliźniak. Ostatecznie plany te nie zostały zrealizowane w związku ze śmiercią rodziców uczestników. Po śmierciP. J.S.iT. D. (1)jako właściciele działek niemających bezpośredniego połączenia z drogą publiczną bezskutecznie występowali do Urzędu Miejskiego wS.o zabezpieczenie drogi dojazdowej do drogi publicznej dladziałek gruntu nr (...), z uwagi na brak miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego tego obszaru.Gmina M.S.w związku z planowaną inwestycją budowy kanału sanitarnego zamierzała poprowadzić drogę przezdziałkę nr (...), zabezpieczającą dostęp do kolektora ściekowego i jego eksploatację. Gmina w porozumieniu z Zarządem(...)zrezygnowała z tych planów. Inwestycja w postaci kolektora ściekowego została zrealizowana częściowo z wykorzystaniem gruntów na nieruchomościach oznaczonych nr 113/2 i 2/1, gdyżT. D. (1)iL. D.wyrazili zgodę na użyczenie i czasowe zajęcie gruntu o pow. 320 m2pod budowę kolektora. Aktualnie dla obszaru obejmującegodziałki nr (...)nie opracowano planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z obowiązującymStudium (...)z dnia 26 stycznia 2012 r. na tym obszarze ustalono funkcję dominującą - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, a jako funkcję uzupełniającą - usługi, zieleń, zabudowa wielorodzinna o niskiej intensywności oraz ogrody działkowe.Działka nr (...)miałaby dostęp do drogi publicznej poprzezdziałkę (...). Po śmierciP.iA. D.obdarowani wcześniej spadkobiercyT. D. (2)iJ. S.oraz pozostałe rodzeństwoW. K.iH. D.popadli w konflikt związany z podziałem masy spadkowej po rodzicach. Uczestnicy nie byli też w stanie uregulować kwestii podziału nieruchomości.T. D. (1)był właścicielem nieruchomości składającej się z dwóch wyodrębnionych geodezyjniedziałek: nr (...)o pow. 451 m2idziałki nr (...)o obszarze 37 m2. Uczestnik w dniu 2 stycznia 1997 r. sprzedałB. B.w/w nieruchomość. Następnie w dniu 24 stycznia 1997 r.B. B.zakupiła odJ. S.niezabudowaną nieruchomość, tj.działkę nr (...), położoną wS.przyul. (...). Zakupione przez uczestniczkę działki nie miały dostępu do drogi publicznej.B. B.stała się właścicielką trzech wyodrębnionych geodezyjnie działek gruntu, które od początku traktowała jako gospodarczą całość i zamierzała zrealizować na nich inwestycję budowlaną - dom jednorodzinny z garażem i ogrodem. W tym celu w lutym 1998 r. na jej zlecenieJ. N.opracował projekt zabudowy i zagospodarowania zakupionych nieruchomości. Zgodnie z projektemdziałka (...)miała zostać zabudowana budynkiem mieszkalnym z usytuowanym w części podziemnej garażem. Wjazd do garażu zaplanowano oddziałki (...), natomiastdziałka (...)miała pełnić funkcje ogrodu. W projekcie zabudowy uwzględniono, iż poddziałką nr (...)przebiega kolektor ściekowy, co wiąże się z koniecznością zapewnienia do niego dostępu dla odpowiednich służb. UczestniczkaB. B.za pośrednictwemJ. N.wystąpiła do Urzędu Miejskiego wS.z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nadziałkach nr (...). Ponieważ wniosek i projekt budowlany zawierały szereg nieprawidłowości, postanowieniem z dnia 27 marca 1998 r. nałożono naB. B.obowiązek ich usunięcia, w tym m.in. uzyskania prawa do dysponowaniadziałką nr (...)w celu przeprowadzenia projektowanego uzbrojenia oraz na cele dojścia i dojazdu do działki budowlanej oraz budynku i urządzeń z nim związanych. W trakcie postępowania administracyjnego w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanegodziałki nr (...)stanowiące dotychczas własnośćP. D., nie miały uregulowanego stanu prawnego ze względu na istniejący między spadkobiercami konflikt.B. B.nie zdołała wypełnić zobowiązania organu administracyjnego, co doprowadziło do zawieszenia postępowania administracyjnego oraz odrzucenia wniosku.Stan prawny nieruchomości, tj.działek nr (...)został uregulowany w 2002 r., kiedy toJ. S.,W. K.,T. D. (1),H. D.iL. D.ugodą sądową dokonali działu spadku po zmarłych rodzicach (sygn. akt III Ns 2990/99).B. B.do czasu zakończenia postępowania w kwestii wyznaczenia dla nieruchomości 2/1 drogi koniecznej wstrzymała się z realizacją projektu budowlanego. Połączenie nieruchomości nr 2/1 z drogą publiczną przyul. (...)(działka nr (...)) w ten sposób, aby droga o szerokości 4 m przebiegała według wariantu zaproponowanego przezW. K.(wariant I opinii biegłego), tj. przez częśćdziałek: nr (...)o pow. 145 m2, nr 113/3 o pow. 38 m2i nr 1W o pow. 16 m2oraz całądziałkę nr (...)o pow. 37 m2- daje łącznie 236 m2powierzchni gruntu, potrzebnego do wytyczenia służebności drogi koniecznej. Dostępdziałki gruntu nr (...)do drogi publicznej przyul. (...)według wariantu zaproponowanego przezB. B.(wariant II), tj. przez częśćdziałki nr (...)wzdłuż jej granicy zdziałką nr (...), a dalej drogą wewnętrzną przezdziałkę nr (...), wymaga zabezpieczenia na ten cel gruntów o łącznej pow. 955 m2( w tym 543 m2nadziałce nr (...)m2nadziałce nr (...)). W tej wersji drogi koniecznej wartość rynkowa gruntu zajętego pod drogę nadziałce nr (...)wynosi 84.400 zł, a zajętego pod drogę nadziałce nr (...)-74.300 zł. Skomunikowaniedziałki nr (...)z drogą publiczną przyul. (...)tak, aby droga przebiegała przezdziałki nr (...)wzdłuż ich granicy zdziałkami nr (...)(wariant III) wymaga zabezpieczenia na ten cel gruntów o łącznej pow. 175 m2przy projektowanej szerokościdrogi (...)m, a nadto przebudowania śmietnika posadowionego nadziałce nr (...)od strony granicy zdziałką nr (...). Odległość ściany śmietnika od granicy wynosi 2,75 m, zaś minimalna szerokość drogi dojazdowej do nieruchomości to 3 m, zatem o 0,25 m za mało. Obecnie odcinek przebiegający przezdziałkę nr (...)jest nieprzejezdny. Skomunikowaniedziałki (...)z drogą publiczną przez rów należący doGminy M.S.w jego części północnej 1W - o pow. 18 m2powodowałoby konieczność wykonania przepustu zgodnie ze wskazaniami właściciela. W dalszej części należałoby zdziałki nr (...)oddzielić pas szerokości 4 m na granicy zdziałką (...), zakręt i czterometrowy pas wzdłuż granicy zdziałką (...)– pow.152 m2dodziałki (...)stanowiącej drogę wewnętrzną. Powyższe rozwiązanie mogłoby wiązać się z ewentualnym przekazaniem na wyłączną własność uczestniczce odcinkadziałki nr (...)o pow. 33 m2- wariant IV.Połączenie nieruchomości nr 2/1 z drogą publiczną przyul. (...)przez rów należący doGminy M.S.w jego części północnej 1W - o pow. 18 m2powodowałoby konieczność wykonania przepustu zgodnie ze wskazaniami właściciela. W dalszej części należałoby zdziałki nr (...)wzdłuż granicy zdziałką (...)oddzielić pas szerokości 4 m na granicy zdziałką (...)o pow.102 m2, do granicy zdziałką (...). Następnie podziałce nr (...)poprowadzić pas o szerokości 4 m – pow. 73 m2przy granicy zdziałką (...)dodziałki (...). Powyższe rozwiązanie wiązałby się z ewentualnym przekazaniem na wyłączną własność uczestniczce odcinkadziałki nr (...)o pow. 56 m2(wariant V). W tej wersji drogi koniecznej wartość rynkowa gruntu zajętego pod drogę nadziałce nr (...)wynosi 300 zł, a nadziałce nr (...)- 28.500 zł.Skomunikowaniedziałki (...)z drogą publiczną przez rów należący doGminy M.S.w jego części północnej 1W - o pow. 18 m2powodowałoby konieczność wykonania przepustu zgodnie ze wskazaniami właściciela. W dalszej części należałoby zdziałki nr (...)oddzielić pas szerokości 4 m na granicy zdziałką (...)o pow. 117 m2, po zakręcie częściowo przebieg 4 m pasa podziałce (...), a częściowo podziałce (...)o łącznej powierzchni 40 m2dodziałki nr (...). Rozwiązanie to (wariant VI) wiązałby się z ewentualnym przekazaniem na własność uczestniczce odcinkadziałki nr (...)o pow. 56 m2.Połączenie nieruchomości w postacidziałki nr (...)z drogą publiczną przyul. (...)może przebiegać przez rów należący doGminy M.S.po stronie południowej o pow. 32 m2. Dalej droga może prowadzić pasem 4 m szerokości wzdłuż granicy zdziałką (...), do zakrętu w kierunku drogi wewnętrznej wzdłuż granicydziałki (...)o pow. 152 m2dodziałki nr (...). Powyższe rozwiązanie (wariant VII) wiązałby się z ewentualnym przekazaniem na wyłączną własność uczestniczce odcinkadziałki nr (...)o pow. 24 m2. Wartość rynkowa gruntu zajętego pod drogę nadziałce nr (...)wynosi 500 zł, nadziałce nr (...)- 24.500 zł, a nadziałce nr (...)- 28.100 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Rejonowy uznał, iż żądanie oparte naart. 145 § 1 k.c.zasługiwało co do zasady na uwzględnienie, bowiemdziałka nr (...)/l będąca we władaniu wnioskodawczyni i jej brata nie ma dostępu do drogi publicznej.
Sąd pierwszej instancji zważył, iż w okresie, gdy spornymi działkami władali rodzice wnioskodawczyni oraz jej rodzeństwo uregulowania w zakresie dojazdu do będącej w ich władaniudziałki nr (...)były nieformalne i odbywały się za ogólnym przyzwoleniem wszystkich właścicieli gruntów.P.i przejazd z drogi publicznej nadziałkę (...)/l następował podziałce nr (...). Obecnie wobec sprzedażydziałki nr (...)B. B., która zamierza zagospodarowaćdziałki (...)jako całość oraz planów wnioskodawczyni do wybudowania budynku nadziałce (...), co rodzi potrzebę wprowadzenia na działkę ciężkiego sprzętu, taki nieformalny przejazd nie mógł się odbywać.Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie niebudzących wątpliwości dowodach z dokumentów, w tym aktów notarialnych, map ewidencyjnych i geodezyjnych, wyciągów z ksiąg wieczystych, które pozwoliły na ustalenia sposobu podziału kolejnych działek oraz sposobu przenoszenia ich własności. Sąd za przydatne dowodowo i w pełni wiarygodne uznał inne pisma złożone do akt sprawy stanowiące w szczególności wnioski uczestników do organów Gminy w zakresie planów zabudowy poszczególnych nieruchomości, ustanawianych na nich służebności oraz prób rozwiązywania problemu dostępu do drogi koniecznej. Powyższe dokumenty wskazują także pośrednio na zamiary uczestników odnośnie przeznaczenia działek w przyszłości. Sąd za wiarygodne uznał zeznania wnioskodawczyni, uczestników i świadków, gdyż nie różnią się one w zakresie opisu poszczególnych podziałów nieruchomości oraz zmian właścicieli działek, znajdując potwierdzenie w dokumentach. Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę, iż subiektywne przekonanie uczestników o uciążliwości lub jej braku w przypadku posadowienia drogi na gruncie innego uczestnika należało ocenić jako próbę przeforsowania sprzyjającego dla danego uczestnika wariantu przebieg drogi. Z tego względu, Sąd Rejonowy wypowiedzi uczestników w tym zakresie pominął, opierając się przy ocenie stopnia uciążliwości planowanej drogi na dowodach z dokumentów i twierdzeniach uczestników, w części, w jakiej wypowiadali się o gruntach własnych i swoich planach. Podstawą dokonywania ustaleń w zakresie możliwego przebiegu drogi koniecznej były opinie biegłego geodety z dnia 20.11.2006 r. wraz z opinią uzupełniającą oraz z 08.02.2012 r. obejmujące warianty rozwiązań w zakresie poprowadzenia drogi z uwzględnieniem działek należących do uczestników. Opinie uznał za pełne, spójne, rzetelne a uczestnicy nie podnieśli przeciwko nim żadnych zarzutów. W ocenie Sąd Rejonowego istota sporu sprowadzała się do sposobu wytyczenia przebiegu służebności, z uwzględnieniem interesów poszczególnych uczestników i wpływu posadowienia drogi na wartość i funkcjonowanie ich nieruchomości. Wobec sprzecznych interesów uczestników konieczne było wytyczenie drogi w sposób jak najmniej uciążliwy dla właściciela obciążonej nieruchomości nie tylko w ujęciu jego indywidualnych interesów, ale także w porównaniu do innych alternatywnych rozwiązań. Badając poszczególne warianty Sąd wziął pod uwagę następujące elementy: powierzchnię gruntu przeznaczonego na drogę, ubytek w działce uczestnika, przez którego grunt droga miałaby przebiegać, obiektywną aktualnie dolegliwość przeprowadzenia takiej drogi dla działek (niezabudowanych i niezabudowanych), a także na przyszłość przy uwzględnieniu planów uczestników co do działek, długość powstałej drogi oraz wartość jej ustanowienia w porównaniu do kosztów w innych wariantach oraz trwałość przyjętego rozwiązania. Za wariantem nr I opowiadała się zarówno wnioskodawczyni, reprezentująca także współwłaścicieladziałki (...),Gmina M.S.orazD. J.. Wariant ten przewidywał przebieg drogi o najmniejszej długości, z najmniejszym obciążeniem powierzchni całkowitej niezbędnej na poprowadzenie drogi. Z uwagi na pierwotne przeznaczeniedziałki nr (...)w podziale geodezyjnym wydawał się dobrym rozwiązaniem ze względu na docelowe połączeniedziałki (...)należących do wnioskodawczyni. Sąd pierwszej instancji uznał, iż już sam podział w sposób jaki dokonał tego geodeta w 1975 r. oraz później 1983 r., pozbawiłdziałkę (...)/l dostępu do drogi publicznej, bez znaczenia z prawnego punktu widzenia pozostaje przy tym fakt nieformalnego korzystania z przejazdu podziałce (...). W konsekwencji sama sprzedażdziałki nr (...), a także działek przylegających 113/3 i 113/6 osobie trzeciej, która obecnie nie godzi się na nieformalny przejazd, była czynnością następczą możliwą właśnie dzięki takiemu wyodrębnieniu działek. Zakupienie działek przezB. B.nie może obecnie skutkować obciążeniem ich zgodnie z dyrektywą zawartą wart. 145 § 2 zd. 2 k.c.z uwagi na fakt, iż pełni ona rolę osoby trzeciej, nie przyczyniła się do formalnego pozbawieniadziałki (...)dostępu do drogi. Sąd zważył, iż choćdziałka nr (...)na mapach podziału geodezyjnego jest oznaczona jako droga, to jednak żaden taki zapis nie znalazł się w treści księgi wieczystej, gdzie w 1997 r. była oznaczona jako działka budowlana. W tym zakresie domniemanie treści księgi wieczystej działa na korzyśćB. B.. Także okoliczności faktyczne sprawy, na które wskazują uczestnicy nie pozwalają na ustalenie, żeB. B.musiała sobie zdawać sprawę z dotychczasowego przeznaczeniadziałki nr (...)jako drogi, skoro wykorzystywana ona była jedynie na przechód. Kierując się powyższymi argumentami Sąd pierwszej instancji uznał, że wariant I możliwego przebiegu drogi koniecznej, nie cechuje się pierwszeństwem obciążenia w rozumieniuart. 145 § 3 k.c.i powinien być oceniany pod kątem dolegliwości gruntu obciążonego na równi z pozostałymi wariantami, w tym obejmującymi przebieg drogi przez grunty osób trzecich. W tym kontekście Sąd uznał, że pomimo pozornej łatwości i ekonomiki przeprowadzenia drogi zgodnie z wariantem I rozwiązanie to w stopniu znacznym uniemożliwia spełnienie celu społeczno - gospodarczego działkom zakupionym przezB. B.. Za prawdziwe przyjęto twierdzenia uczestniczki o planach wybudowania budynku zgodnie z projektem przedłożonym do akt. Sąd zważył, iż okresowy dostęp służb do kolektora nie jest nawet częściowo tak uciążliwy dla nieruchomości jak przeprowadzenie drogi przez sam środek nieruchomości. Zakładając przy tym konieczność dostępu ciężkiego sprzętu budowlanego i praktycznie nieustannego ruchu pojazdów po tej drodze przynajmniej przez okres budowy nadziałce (...)rozwiązanie to jawi się jako nadmiernie krzywdzące dlaB. B.. Wariant ten, zakłada w istocie przeprowadzenie drogi przez sam środek nieruchomości, która dla uczestniczki i jej przyszłych planów stanowi jedność budowlaną, co tym bardziej należy uznać za rozwiązanie niedopuszczalne. Odnosząc się do wariantu nr II Sąd Rejonowy wskazał, iż rozwiązanie to było negatywnie oceniane przez wnioskodawczynię ze względu na jego długość oraz niewykorzystanie istniejących połączeń w postaci służebności obejmującej fragmentdziałki nr (...)oraz należącej do niejdziałki (...). Wariantu tego nie akceptowała takżeGmina M.S.. W ocenie Sądu fakt sukcesywnej zmiany nieruchomości rolnych znajdujących się we władaniu Gminy na działki budowlane oraz rozbudowa infrastruktury pozwala przypuszczać, iż Gmina odchodzi od zagospodarowania działek jako gruntów rolnych niższej klasy. Wysoce prawdopodobne jest, że w istocie nadziałce (...)w dalszej perspektywie czasu powstaną działki budowlane. Co będzie się wiązało z uwzględnieniem dróg dojazdowych. Sąd zaakcentował jednak, iż aktualnie nie ma nawet bliższych zarysów takich rozwiązań a przebieg drogi koniecznej w wariancie II uniemożliwi swobodne tworzenie planów przestrzennych, gdyż każdorazowo koniecznym będzie wychodzenie z założenia, iż wzdłużdziałki nr (...)przebiega pas gruntu przeznaczonego już na drogę. Obszar gruntu zajętego pod ten wariant drogi jest też największy w porównaniu do innych wariantów. Zdaniem Sądu to organy Gminy doprowadziły do zatwierdzenia podziałudziałek (...)w istocie pozbawiając dostępudziałki (...)do drogi publicznej , co jest argumentem obciążającym Gminę skutkami ustanowienia drogi koniecznej. Wariant II był szczególnie rozważany przez Sąd, w związku z czym, dokonana została wycena poszczególnych powierzchni gruntowych zajętych pod planowaną służebność. Łączna wartość gruntów wyniosła 158.700 zł. Wartość służebności stanowiłaby część wartości rynkowej gruntów. Idąc za sugestiami Sądu Okręgowego była by to kwota ponad 63. 000 zł. (158.700 zł x 4% x 10 lat = 63.480 zł.). Suma ta jest jednak bardzo wysoką w porównaniu do wartości nieruchomości władnącej posiadającej obszar 800 m2. Przy przyjęciu wartościdziałki nr (...)około 194.000 zł i jako wartości służebności - 1/3 jej wartości , to w ocenie Sądu istotna dysproporcja sprzeciwia się przyjęciu wariantu II. Koszty ustanowienia takiej służebności będą nieadekwatne do wartości nieruchomości władnącej. Dodając do tego jeszcze koszty prowadzenia mediów na odcinku ponad stumetrowym, okazać się może, iż zrównoważona zostanie połowa wartości nieruchomości władnącej. Odnosząc się do wariantu nr III Sąd Rejonowy wskazał, iż przeprowadzenie drogi w tym wariancie obejmowałoby znaczne uszczuplenie powierzchni nieruchomości należącej doT. D. (1)i konieczność przeprowadzenia szerokiego pasa drogi w niewielkiej odległości od istniejącego i użytkowanego od ponad 100 lat zabudowania posadowionego nadziałce (...). W ocenie Sądu brak okien po stronie, od której miałaby przebiegać droga nie czyni jej mniej uciążliwą dlaT. D. (1), zwłaszcza, iż rozważa on usytuowanie w tej części budynku okien, a nawet osobnego wejścia na drugie piętro. Sąd przywołał brak przewidzenia wpływu ruchu ciężkich pojazdów budowlanych na stan znajdującego się w tak niewielkiej odległości wiekowego budynku. Wariant ten został przez Sąd odrzucony zwłaszcza, iż sprzeciwiali się mu właściciele nieruchomości, które miałyby być obciążone. Odnosząc się do wariantów IV–VII Sąd pierwszej instancji wskazał, iż cechą wspólną powyższych rozwiązań w zakresie wytyczenia drogi koniecznej jest to, że przewidują docelowy dostęp dodziałki nr (...)od stronydziałki (...)z dalszym przebiegiem ze stronydziałki nr (...). Warianty te zakładają także w mniejszym lub większym stopniu przejazd przez działkę należącą doT.iH. D., czemu ci uczestnicy się nie sprzeciwiają. Powierzchniadziałek (...)wyodrębniona na drogę jest stosunkowo mała w porównaniu do sumy powierzchni wszystkich trzech działek uczestniczki. Ich łączna powierzchnia wynosi 970 m. Usytuowanie drogi po skrajnym pasiedziałki nr (...)i następnie scalenie nieruchomości pozwoli na uzyskanie jednej nieruchomości o pow. blisko 900 m, względnie na uzyskanie dwóch działek o pow. ok. 450 m. Rozwiązanie to pozwala uczestniczce na konkretyzację planów zabudowy jednolitej wówczas nieruchomości. Dodatkowo, przyjęcie któregokolwiek z omawianych wariantów czyni zbędnym utrzymywanie tak dużej powierzchnidziałki nr (...)w jej najszerszej części. Co powoduje możliwość ewentualnego pomniejszenia tej działki o niewykorzystywaną na dojazd powierzchnię z możliwością jej sprzedania, przekazaniaB. B.. Powierzchnia ta leżąca przy granicy działek uczestniczki mogła by zatem powiększyć powierzchnię jej nieruchomości. Przy łącznej powierzchni wszystkich trzechdziałek (...)m przeznaczenie na drogę gruntu o powierzchni od 103 m do 152 m - nie stanowi zatem dysproporcji.
W ocenie Sądu pierwszej instancji najkorzystniejszy dlaB. B.w tym kontekście jest wariant V, zakładający zajęcie 103 m nadziałce nr (...). Działka ta ma powierzchnię 451 m. Po odjęciu gruntu przeznaczonego pod drogę dojazdową powierzchnia ta zostanie uszczuplona do 348 m. W pozostałych wariantach IV, VI i VII uszczuplenie to było znacznie większe — stosownie o 152 m, 117 m, i 152 m. W wariancie V droga miałaby przebiegać od strony północnej, mniej atrakcyjnej. To rozwiązanie pozwoli na zaplanowanie zabudowy pod kątem otworów wejściowych i okiennych w sposób minimalizujący dolegliwości związane z planowanym dojazdem. Usytuowanie drogi nadziałce (...)(wariantu VII), a więc od strony południowej nie jest już rozwiązaniem korzystnym z uwagi na oczywistą lokalizację po tej stronie roślinności ogrodowej, części rekreacyjnych działki. Ruch pojazdów, choćby rzadki, nie sprzyja wypoczynkowi, ani należytej hodowli roślin.Sąd uznał, iż funkcjonalnie najbardziej optymalne rozwiązanie przebiegu służebności zapewnia wariant V. W sposób minimalny obciąża on jedną z działekB. B.(działkę nr (...)) i w sposób minimalny i za zgodąT. D. (1)obciąża jego nieruchomość (działkę nr (...)). Nadto wariant ten wykorzystuje w swym przebiegu już istniejącądziałkę drogową nr (...)należącą do wnioskodawczyni. Również za wariantem tym przemawia usytuowanie drogi w kontekście stron świata (od północy) oraz odpowiednia odległość od budynków (w obecnej chwili jednego posadowionego nadziałce (...)). Argumentem dodatkowym jest możliwość uzbrojenia działki w media, do których dostęp najbliższy będzie w tym właśnie wariancie, co również maksymalnie obniży koszty doprowadzenia mediów. Nie sprzeciwia się temu wariantowi prowadzenie drogi w innym miejscu nad rowem melioracyjnym -działce (...)- aniżeli dotychczas ustanowiona służebność (na przedłużeniudziałki (...)). Właściciel tej nieruchomości -Gmina M.S.- nie wskazywała na okoliczności sprzeciwiające się takiej decyzji. Sąd z urzędu też ich nie dostrzegł zwłaszcza, iż nad rowem tym Gmina służebność już ustanawiała. Wyniki dokonanej wyceny wariantu V również potwierdzają właściwość jego wyboru. Zgodnie z opinią biegłejB. K.wartość rynkowa gruntów zajętych pod drogę konieczną w wariancie V przedstawia się następująco: 18 m2działka nr (...)- 300 zł, 103 m2działki nr (...)- 28.500 zł, 73 m2działki nr 113/5 - 22.200 zł. Sąd opinię biegłego uznał za sporządzoną rzetelnie, w pełni odpowiadającą na tezę dowodową. Przedstawiała przekonujące uzasadnienie, poparte badaniem rynku nieruchomości. Wartości w opinii wskazane są wartościami rynkowymi gruntu (zgodnie z tezą dowodową), a więc wartościami, jakie można by uzyskać w razie sprzedaży takich wycinków nieruchomości. W ocenie Sądu Rejonowego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzutGminy M.S., iż wartości te nie uwzględniają utraty wartości rynkowej gruntu, którego część zajęta została pod służebność. W pierwszej kolejności Sąd zauważył, iż zarzut ten zgłosił uczestnik, którego nieruchomość (działka (...)) co do zasady ograniczona, a nawet wyłączona jest z obrotu prawnego. Stanowi rów melioracyjny mieszczący wody płynące. Ten fakt uniemożliwia obrót taką nieruchomością. W ocenie Sądu kwota stanowiąca równowartość rynkową zajętego pod służebność gruntu jest absolutnym maksimum wartości tej służebności. Sąd, ustanawiając służebność orzeka o wynagrodzeniu z urzędu, niezależnie od wniosku właściciela nieruchomości służebnej, chyba że uprawniony zrzekł się wynagrodzenia. W przedmiotowej sprawieT. D. (1)zrzekł się wynagrodzenia za służebność ustanawianą na gruncie jego iH. D..H. D.zaś jest współwłaścicielem działki władnącej i działki obciążanej. Kwestia wynagrodzenia na jego rzecz staje się bezprzedmiotowa. Oczywistym jest, iż ustanowienie służebności podziałce nr (...)stanowiącej własność wnioskodawczyniW. K.nie uzasadnia zasądzenia na jej rzecz żadnego wynagrodzenia.Sąd wskazał, iż Sąd Okręgowy rozpoznając przedmiotową sprawę zaproponował wyliczenie wynagrodzenia jako iloczyn wartości rynkowej zajętego gruntu, 4% i 10 lat. Sąd Rejonowy uznał, iż o ile w przypadku gruntu gminnego metoda ta dałaby się obronić, o tyle w przypadku gruntuB. B., nie stanowiłaby realnego wynagrodzenia za utraconą część działki. Zauważył, iż uczestniczka de facto traci powierzchnię działki przeznaczoną pod drogę konieczną, co bliższe jest sprzedaży gruntu i utraty wartości tego terenu. Dlatego też wartość rynkowa gruntu wskazana przez biegłego oddaje realną ujmę we własnościB. B.. Jeśli chodzi o zarzuty tej uczestniczki, jakoby utrata wartości całej nieruchomości była wyższa aniżeli wartość zajętego pod służebność gruntu, to Sąd nie podziela tej argumentacji. Biegła w opinii ustaliła wartość m2 działek i następnie przemnożyła tę wartość przez ilość metrów zajętych pod drogę. Tym samym stwierdził, iż wartość całejdziałki nr (...)będzie sumą części drogowej i pozostałej części gruntu. Opinia biegłego w tym względzie oddaje jedynie szacunkową wartość gruntu, która w rzeczywistości może być większa lub mniejsza od faktycznie uzyskanej ceny. Na potrzeby spraw takich, jak niniejsza, opinia biegłego jest jednak jedyną możliwością ustalenia hipotetycznej wartości rynkowej gruntu. Zdaniem Sądu, wartość rynkowa gruntów poświęconych na służebność drogi koniecznej oddaje najpełniej stratę, jakie ponoszą właściciele gruntów obciążonych. Sąd przyjmując wariant V jako optymalne rozwiązanie zasądził wynagrodzenie za ustanowienie służebności jedynie na rzecz dwojga spośród uczestników, tj.Gminy M.S., jako właścicieladziałki (...)iB. B.jako właścicielkidziałki nr (...). Należne wynagrodzenie Sąd zasądził w równych częściach od wnioskodawczyni oraz drugiego współwłaściciela nieruchomości władnącej, tj.H. D.- wobec faktu, iż osobom tym przysługują równe udziały w nieruchomości władnącej. Ustalił również niezwłoczny termin zapłaty tj. 14 dni, od dnia uprawomocnienia się postanowienia wobec braku odmiennych, szczególnych wniosków.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiodła uczestniczkaB. B.zaskarżając w części, tj. w zakresie jego punktu I oraz II i wniosła o uchylenie orzeczenia w skarżonej części i skierowanie sprawy do Sądu pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania. Ewentualnie wniosła o jego zmianę i ustanowienie służebności drogi koniecznej dladziałki nr (...)według wariantu II przedstawionego w opinii biegłego geodetyP. I.z dnia 20 listopada 2006 r. Nadto wniosła o zasądzenie od wnioskodawcy na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, za obydwie instancje.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, poprzez:
a) nieuzasadnione przyjęcie, iżdziałka nr (...), stanowiąca własnośćGminy M.S., przez którą mogłaby przebiegać droga konieczna dladziałki nr (...), jest w części o obszarze 1,5508 ha dzierżawiona osobom trzecim z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej, a nadto, że jej część przylegająca dodziałki nr (...)stanowiła w chwili orzekania plantację truskawek, w sytuacji gdy na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. uczestnik ad. 4 wskazała, że już nie dzierżawi jakiejkolwiek częścidziałki nr (...), co korelowało z twierdzeniami uczestnika ad. 1, iżGmina M.S.nie przedłużyła umów dzierżawydziałki nr (...)dotychczasowym dzierżawcom, zaś powyższe, błędne ustalenie Sąd wywiódł z treści pisma Wydziału Gospodarki Nieruchomości Urzędu Miejskiego wS.z dnia 20 kwietnia 2006 r., a więc pisma sporządzonego niemal 7 lat przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia,
b) nieuzasadnione przyjęcie jakoby od chwili wydzieleniadziałka nr (...)była drogą przeznaczoną do przechodu i przejazdu prowadzącą na „zaplecze” działek wewnętrznych, gdy w decyzji podziałowej z 1983 r. i jej załączniku jest mowa o chodniku, a więc wyłącznie dojściu pieszym do tych działek.
c) niezrozumiałe pominięcie istotnych dla sprawy informacji zawartych w piśmie DyrektoraBiura (...)z dnia 11 kwietnia 2012 r., w którym odmiennie od wyrażanego dotychczas w niniejszym postępowaniu stanowiskaGminy M.S.- wskazano aktualne plany Gminy w zakresie umożliwienia dostępu do drogi publicznejdziałce nr (...), zgodnie z którymi dostęp ów ma zostać zapewniony nadziałce nr (...)wzdłuż granicdziałki nr (...)dodrogi wewnętrznej nr (...)i dalej doulicy (...), a zatem zgodnie z wariantem II.
2. naruszenieart. 227 k.p.c.w zw. zart. 232zd. drugiek.p.c.orazart. 278 k.p.c.iart. 386 § 6 k.p.c., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność optymalnego, w ocenie biegłego, przebiegu drogi koniecznej dladziałki nr (...), mimo że w zapadłym w niniejszej sprawie postanowieniu Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2010 r. (sygn. akt: II Ca 12/10) wyraźnie takie zalecenie zostało sformułowane, a nadto poprzez zaniechanie wszechstronnego ustalenia różnych, potencjalnych przebiegów drogi koniecznej dladziałki nr (...), jak choćby z wykorzystaniemdziałek nr (...).
3. naruszenieart. 233 k.p.c., poprzez danie wiary twierdzeniom uczestnika ad. 4, jakoby miała ona w planach pozyskanie odGminy M.S.innej działki w zamiandziałki nr (...), co w ocenie uczestnika ad. 1 czyniła wyłącznie dla potrzeb niniejszego postępowania, zwłaszcza że w ogóle nie wiadomo czyGmina M.S.byłaby zainteresowana taką zamianą.
4. naruszenieart. 233 k.p.c., poprzez uznanie za wiarygodną wyceny biegłego sądowegoB. K., w sytuacji gdy analiza jej treści skłaniała do przyjęcia, że wycena ta odstaje od realiów rynkowych, w tym ma się nijak do faktycznej i prawnej sytuacji nieruchomości poddanych wycenie.
5. naruszenieart. 145 k.c.poprzez ustanowienie na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)służebności drogi koniecznej przechodu i przejazdu z naruszeniem zasady przeprowadzania drogi koniecznej z jak najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ta ma prowadzić, z naruszeniem zasady uwzględniania interesu społeczno - gospodarczego przy przeprowadzaniu takiej drogi oraz bez poczynienia dogłębnych ustaleń, z uwagi na nie przeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie, okresu w jakimdziałka nr (...)została pozbawiona dostępu do drogi publicznej, przyczyn tego stanu i podmiotu za to odpowiedzialnego, co mogło rzutować na wybranie przez Sąd innego wariantu przebiegu drogi koniecznej.
W uzasadnieniu apelująca rozwinęła wyżej wskazane zarzuty. W szczególności podniosła, iż nie wiadomo, czemu Sąd przyjął, że odpowiednia droga konieczna winna mieć szerokość 4 m, w sytuacji gdy opisując wariant III przybrany przez Sąd biegły geodeta wyraźnie wskazał, że droga ta nie może być węższa niż 3 m (§ 14 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Skoro Sąd winien dążyć do jak najmniejszego obciążenia gruntów, przez które ma prowadzić droga konieczna to winien ustalić jej szerokość na 3 m. Wnioskodawczyni nie uzasadniała potrzeby ustanowienia drogi o szerokości 4 m, a Sąd nie wyjaśnił przyczyn przyjęcia takiego właśnie rozwiązania. Dalej skarżąca podniosła, iż samo naturalne położeniedziałki (...)w kompleksiedziałek (...)oraz jej oddzielenie oddziałki nr (...)działką nr (...)stanowiącą rów melioracyjny, wyraźnie wskazuje na kierunek, który winien obrać Sąd pierwszej instancji rozpoznając niniejszą sprawę.Działka nr (...)nigdy nie miała dostępu doulicy (...), albowiem od zawsze odgrodzona była od tej ulicy rowem melioracyjnym. Jedynie z uwagi na niezagospodarowaniedziałek nr (...)właścicieledziałki nr (...)mieli dostęp pieszy do swojej nieruchomości od stronyulicy (...).Odmawiając zasadności zastosowania wariantu II Sąd pierwszej instancji błędnie -zdaniem apelującej- przyjął, że wariant ów jest kosztowny, o czym była mowa już wcześniej. Gdyby bowiemdziałki nr (...)obciążyć służebnością drogi koniecznej o szerokości 3 m, nadto gdyby zamiast ustalania wartości rynkowej części tychże działek Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia za ustanowienie rzeczonej służebności drogi koniecznej, okazałoby się zapewne, że koszt ów byłby równy kosztowi ustanowienia drogi koniecznej według wariantu V. W ocenie apelującej błędne było również założenie, że właścicieledziałki nr (...)będą zmuszeni doprowadzić media do swojej nieruchomości z wykorzystaniem drogi koniecznej ustanowionej nadziałkach nr (...). Zwróciła uwagę, iż w ramach niniejszego postępowania wnioskodawczyni nie występowała w ogóle o ustanowienie dodatkowej służebności dla potrzeb położenia instalacji i przesyłu mediów. Zdaniem apelującej, nic nie stoi na przeszkodzie, aby właścicieledziałki nr (...)ustanowili odpowiednią służebność nadziałce nr (...), skoro i tak nie może zostać ona zabudowana z uwagi na przechodzący pod gruntem kolektor, a media doprowadzone są już dodziałki nr (...)oraz dodziałek nr (...).Niezrozumiałe dla apelującej są obawy Sądu pierwszej instancji przed zastosowaniem wariantu II z uwagi na ustanowienie drogi koniecznej wzdłużdziałki nr (...). Dladziałki nr (...)fakt istnienia takiej służebności na działce sąsiedniej nie ma żadnego znaczenia. Za wybraniem wariantu II przemawia w ocenie apelującej dodatkowo fakt, iż to Gmina (właścicieldziałek nr (...)), do chwili obecnej nie uchwaliła planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu. Co więcej, wedle wcześniejszych zapewnień Gminy,działka nr (...)miała być skomunikowana z drogą publiczną poprzez planowaną drogę nadziałce nr (...), która miała zostać wykonana dla potrzeb obsługi kolektora, z których to planów Gmina ostatecznie się wycofała. Podkreśliła, że wybór wariantu V będzie dla skarżącej wiązał się ze znacznymi kosztami, bowiem będzie ona musiała na nowo wykonać projekt budowlany domu mieszkalnego, których to kosztów przy ustalaniu wynagrodzenia nie uwzględniono. W ocenie apelującej przeprowadzenie drogi w taki sposób nie likwiduje konfliktów sąsiedzkich, lecz stanowi dodatkowe ich zarzewie, a to nie leży ani w interesie zainteresowanych, ani w interesie społeczno-gospodarczym. Takich obaw nie rodzi wytyczenie drogi koniecznej według wariantu II, bowiem Gmina w piśmie DyrektoraBiura (...)z dnia 11 kwietnia 2012 r. potwierdziła zbieżność tego wariantu z jej planami.Zdaniem uczestniczki ad. 1, Sąd pierwszej instancji zaniechał również wnikliwego zbadania okoliczności wyodrębnieniadziałki nr (...), na której niegdyś planowano budowę budynków infrastruktury publicznej, stwierdzając jedynie, że stanowiła ona własność spadkodawcy wnioskodawczyni. Tymczasem przeprowadzenie tych ustaleń mogło potwierdzić, żedziałka nr (...)została wydzielona z działki niegdyś obejmującej równieżdziałkę nr (...)i stanowiła własność Skarbu Państwa.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się bezzasadna.
Na wstępie Sąd Odwoławczy wskazuje, iż stosownie do dyspozycjiart. 145 § 1 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Cytowany przepis umożliwia ustanowienie w stosunkach sąsiedzkich, tzw. służebności drogi koniecznej, polegającej na służebności przejazdu lub przechodu. Przesłanką konieczną uprawniającą właściciela danej nieruchomości do żądania ustanowienia na jego rzecz służebności drogi koniecznej jest stwierdzenie, iż nieruchomość ta nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej.
Nieruchomość gruntowa stanowiącadziałkę nr (...), położoną w obrębie 2044P.,osiedle (...), a będąca w chwili orzekania przez Sąd Okręgowy w Szczecinie własnością wnioskodawczyniW. K., nie posiada jakiegokolwiek dostępu do drogi publicznej. Powyższe implikuje wniosek, iż co do zasady przedmiotowy wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej podlegał uwzględnieniu. Podkreślić należy, iż sporną w niniejszej sprawie była kwestia poprowadzenia drogi koniecznej, z uwagi na fakt możliwości jej wytyczenia przez różne nieruchomości sąsiednie. W tym zakresie ustawodawca przewidział wart. 145 § 2 k.c., iż przeprowadzenie drogi koniecznej winno nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Powołany przepis wyraża zasadę uwzględnienia wzajemnych interesów stron (por. wyrok SN z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 639/99). Wytyczając trasę drogi koniecznej należy mieć na uwadze zarówno potrzeby nieruchomości władnącej, jak również interesy nieruchomości obciążonej. Choć nie ulega wątpliwości, iż ustanowienie drogi koniecznej w każdym przypadku będzie stanowiło ograniczenie czyjegoś prawa własności, niemniej Sąd orzekający decydując, po której z kilku możliwych nieruchomości winna przebiegać droga konieczna, zobligowany jest do wytyczenia jej po tej spośród nich, dla której będzie to najmniej uciążliwe (m.in. postanowienie SN z dnia 21 marca 1983 r., III CRN 14/83; orzeczenie SN z dnia 26 września 2000 r., III CKN 413/00).Ustawodawca przewidział również, że jeżeli potrzeba ustanowienia służebności drogi koniecznej jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, sąd powinien zarządzić, gdy jest to możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności (art. 145 § 2 k.c.). Nadto, na gruncie § 3 powyższego artykułu, przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy. W orzecznictwie wyrażono pogląd, zgodnie z którym,jeżeli przeprowadzenie drogi koniecznej przez grunt, który był przedmiotem czynności prawnej, powodowałoby dla tego gruntu znacznie większy uszczerbek niż dla innego gruntu, to mając na uwadze interes społeczno-gospodarczy nie byłoby dopuszczalne przeprowadzenie drogi koniecznej przez grunt, który był przedmiotem czynności prawnej i droga powinna być przeprowadzona przez inny grunt(postanowienie SN z dnia 11 marca 1970 r., III CRN 36/70; podobnie: SN w postanowieniu z dnia 26 października 2000 r., IV CKN 1197/00 oraz z dnia 8 maja 2008 r., V CSK 570/07).Powyższe prowadzi do konstatacji, iż Sąd orzekający przy wytyczaniu drogi koniecznej winien wybrać rozwiązanie najmniej antagonizujące strony. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie stanął na stanowisku, iżprzeprowadzenie drogi koniecznej w taki sposób, że z góry można przewidywać, iż będzie to stanowiło zarzewie konfliktów sąsiedzkich, z reguły koliduje z interesem społeczno - gospodarczym. W sytuacjach konfliktowych należy zatem wytyczać drogę konieczną w sposób eliminujący przyszłe spory. Z reguły zaś droga konieczna nie powinna być wytyczana przez działkę siedliskową. (postanowienie SN z dnia 21 marca 1983 r., III CRN 14/83). W ocenie Sądu Okręgowego nie można jednakże tracić z pola widzenia, iż zakres manewru przy wytyczaniu drogi koniecznej jest z reguły zawężony, a Sąd orzekający musi wybrać jedną z dostępnych możliwych opcji. Jednocześnie zauważyć należy, że przepisart. 145 k.c., przepisy o służebności nie zawierają zakazu ustanowienia służebności drogowej przez działkę siedliskową (por. postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2003 r., III CKN 1336/00). Tym samym, jeżeli przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności sprawy, Sąd dojdzie do przekonania, iż przeprowadzenie drogi koniecznej przez działkę siedliskową będzie najpełniej wypełniało dyspozycjęart. 145 k.c., to winien ją ustanowić na tym gruncie nawet mimo, iż istnieje prawdopodobieństwo, że będzie to stanowić zarzewie przyszłych konfliktów sąsiedzkich.
W orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, iż droga powinna przebiegać tak, by stanowiła ona możliwie najkrótsze i najtańsze połączenie z drogą publiczną, a jej urządzenie nie powodowało istotnego ograniczenia, czy wręcz wyłączenia możliwości korzystania z gruntów obciążonych w ramach ich dotychczasowego przeznaczenia. Ustanowienie służebności gruntowej odpowiada interesowi społeczno-gospodarczemu o tyle, o ile zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej przewyższa uszczerbek wynikły ze zmniejszenia użyteczności nieruchomości obciążonej (tak: orzeczenie SN z 20 lutego 1985 r. III CRN 364/85; postanowienie SN z dnia 20 maja 1998 r., I CKN 673/97). Nie bez znaczenia przy wytyczaniu drogi koniecznej jest również dotychczasowy sposób realizowania przez właściciela nieruchomości władnącej dostępu do drogi publicznej oraz to, z jakich przyczyn nieruchomość została go pozbawiona, jakie jest stanowisko większości właścicieli gruntów, przez które droga ma przebiegać, jakich czynności czy nakładów wymaga urządzenie drogi, jaki rodzaj i obszar gruntów ma ona zająć i czy korzystanie z niej zaspokoi potrzeby nieruchomości władnącej oraz nie obciąży nadmiernie nieruchomości służebnych. Choć dotychczasowy sposób realizowania dostępu do drogi publicznej ma znaczenie, to niewykluczone, iż może nastąpićokreślenie trasy służebności w całkowitym oderwaniu od dotychczasowej praktyki, jeśli droga taka lepiej odpowiada przesłankom zart. 145 § 2 i 3 k.c.Sąd ma bowiem obowiązek odnieść się do aktualnego, zmieniającego się przecież w czasie, stanu nieruchomości(postanowienie SN z dnia 30 maja 2007 r., IV CSK 68/07).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać w pierwszej kolejności należy, iż w ocenie Sądu Odwoławczego wielość możliwości poprowadzenia drogi koniecznej w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w tym po różnych nieruchomościach sąsiednich, wymaga indywidualnego podejścia do kwestii wytyczenia trasy przebiegu służebności. Sąd pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzupełnieniu postępowania dowodowego, w sposób wszechstronny i wnikliwy dokonał oceny każdej z wytyczonych przez biegłego geodetęP. I.wariantów tras drogi koniecznej. Sąd Rejonowy wybierając sposób przeprowadzania drogi koniecznej dokonał dokładnego rozeznania rzeczywistych potrzeb dojazdowych do nieruchomości wnioskodawcy i w jego następstwie rozsądnie wyważył interesy podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości władnącej i obciążonych. Słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż proponowany przez wnioskodawczynięW. K.przebieg drogi koniecznej w wariancie nr I (k.195 akt), nie mógł się ostać. Należy zauważyć, iż wariant nr I ma charakter historyczny i odpowiada sposobowi, w jaki przez wiele lat był realizowany dostęp do drogi publicznej położonej naul. (...)(działka nr (...)), zdziałki nr (...). Niegdysiejszadziałka nr (...), będąca wówczas własnością ojca wnioskodawczyniP. D., została w 1975 r. podzielona nadziałki nr (...), przy czymdziałkę nr (...)oznaczono jako drogę wewnętrzną i w taki też sposób była wykorzystywana zapewniając dostęp do wszystkich działek. Następnie w 1983 r.działka nr (...)została podzielona nadziałki nr (...), przy czymdziałka nr (...)oznaczona została jako droga. Nadto z decyzji z dnia 19 grudnia 1983 r. jednoznacznie wynika, iżdziałka nr (...), „przeznaczona jest na drogę prowadzącą na zaplecze działek”. Nie ulega przy tym najmniejszych wątpliwości, iżdziałka nr (...)była wykorzystywana przez rodzinęD.jak droga łącząca, należącą wówczas również doP. D.działkę nr (...), z drogą publiczną przyul. (...).
Niemniej jednak, z uwagi na zbycie przezT. D. (1)w dniu 2 stycznia 1997 r.B. B.działki nr (...)(k.72), oraz zbycie przezJ. S.w dniu 24 stycznia 1997 r.działki nr (...)B. B.(k.74), ten utrwalony dotychczas sposób korzystania przez właścicieladziałki nr (...)z drogi znajdującej się nadziałce (...)nie mógł być dalej kontynuowany. Nieruchomość składająca się z wyżej wskazanych trzech działek nie stanowiła już własności rodzinyD., a nowa właścicielka nie była zobligowana tolerować przechodzenie przez jej działkę innych osób.
Sąd Odwoławczy uznał, iż przeprowadzenie drogi koniecznej w sposób odpowiadający dotychczasowemu korzystaniu przez właścicieladziałki nr (...)z dostępu do drogi publicznej w obecnie obowiązujących warunkach stanowiłoby nadmierne obciążenie działki należącej doB. B.. Takie poprowadzenie drogi koniecznej dzieliłoby bowiem nieruchomość uczestniczkiB. B.- składającą się zdziałek (...)- na pół, uniemożliwiając jej faktyczne, swobodne i nieskrępowane korzystanie ze stanowiącej dla niej jedną całość nieruchomości. Przy tak istotnych uciążliwościach słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że poprowadzenie drogi w sposób proponowany przez wnioskodawczynię nie odpowiadałby wymogomart. 145 k.c., a argument, że byłaby to droga najkrótsza nie ma w tym stanie rzeczy decydującego znaczenia, skoro inne istotne niedogodności niweczą tę jej zaletę.
Nie mógł również zostać uwzględniony – akceptowany przez uczestniczkęB. B.- wariant nr II (k. 196) poprowadzenia drogi koniecznej. Wytyczenie drogi według tego wariantu w ocenie Sądu Okręgowego nie uwzględniałoby w żaden sposób interesów wnioskodawczyni, albowiem droga w tym wariancie jest wielokrotnie dłuższa od pozostałych zaproponowanych przez biegłego sądowego opcji, co wiązałoby się nie tylko z wyższym wynagrodzeniem dla właściciela nieruchomości obciążonej, ale przede wszystkim ze znacznie wyższymi kosztami urządzenia samej drogi. A które to koszty, co nie ulega wątpliwości, obciążałyby w całości wnioskodawczynię. Powyższe prowadzi do konstatacji, iż proponowany przez uczestniczkęB. B.sposób poprowadzenia drogi koniecznej nie mógł zostać uwzględniony, albowiem wbrew dyspozycjiart. 145 k.c.nie uwzględnia interesów właściciela nieruchomości władnącej. Nie można również tracić z pola widzenia, iż przez wiele lat posiadania przez rodzinęD.działki nr (...), nie korzystali oni z tego terenu celem dostępu do drogi publicznej -ul. (...), lecz korzystali z dostępu do drogi publicznej stanowiącejdziałkę (...)-ul. (...).
W tym kontekście Sąd Okręgowy wskazuje, iż Sąd zbadał również inne możliwości poprowadzenia drogi koniecznej z pominięciem nieruchomości uczestniczkiB. B., w tym biorąc pod uwagę planyGminy M.S.w zakresie zagospodarowania terenu znajdującego m.in. nadziałce (...). Wbrew twierdzeniom apelującej, z informacji uzyskanej od uczestnikaGminy M.S.wynika, iż na wskazanym terenie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i w najbliższym czasie nie ma planu urządzenia na tym terenie drogi publicznej (k. 1014 akt). Nadto z załączonych przez uczestnika umów dzierżawy wynika, iżGmina M.S.zawarła umowy dzierżawy terenów stanowiących częścidziałki nr (...), zatem teren ten jest wykorzystywany, przy czym nie są to cele związane z rozbudową infrastruktury budowlanej. Co prawda nie jest wykluczone, iż z uwagi na rozwój tego terenu w przyszłości taka droga zostanie przez uczestnika urządzona, to niemniej jednak Sąd Odwoławczy wytyczając drogę konieczną musi uwzględnić stan istniejący aktualnie. Stanowisko apelującej wyrażone w piśmie z dnia 28 stycznia 2014r. (k. 1080-1083) z uwagi na aktualną sytuację prawną nieruchomości oraz podniesione już argumenty , brak jakichkolwiek planów odnośnie powstania na tymże terenie dróg, nie mogło doprowadzić do zmiany rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Wskazać przy tym należy, że jeżeli taka droga w przyszłości by powstała, a wnioskodawczyni zaczęłaby z niej korzystać z pominięciem ustanowionej drogi koniecznej, to z uwagi na utratę znaczenia służebność dla nieruchomości władnącej, właściciel nieruchomości obciążonej mógłby żądać jej zniesienia bez wynagrodzenia (art. 295 k.c.). Jak również służebność taka mogłaby wygasnąćex legena skutek niewykonywania jej przez 10 lat (art. 293 § 1 k.c.).
Zważyć dalej należało, iż nie mógł również zostać uwzględniony wariant nr III wskazany przez biegłego sądowego. Wynika to z faktu, iż poprowadzenie drogi koniecznej według tego wariantu wiązałoby się z koniecznością przebudowy budynków gospodarczych na nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...), nadto droga przebiegałaby w zbyt bliskiej odległości od wiekowego budynku posadowionego na tej działce, co mogłoby się negatywnie odbić na stanie technicznym budynku.
W ocenie Sądu Odwoławczego rozważenia zatem wymagało, który z wariantów IV – VII, w których w każdym z nich jedną z obciążanych nieruchomości byłaby działka uczestniczkiB. B., najpełniej uwzględnia interesy wszystkich stron, a także społeczno – gospodarcze przeznaczenie nieruchomości. Wszystkie wskazane warianty obciążają nieruchomość uczestniczki w istocie w podobny sposób, ale w ocenie Sądu Odwoławczego, przyjęty przez Sąd Rejonowy sposób przeprowadzenia drogi koniecznej, tj. w wariancie numer V przedstawionym przez biegłego sądowego, jest najmniej uciążliwy dla właścicielki nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)-B. B.. Powyższe wynika z faktu, iż z przedstawionych możliwych opcji, ten wariant zajmuje najmniejszą powierzchnię działki uczestniczki, nadto usytuowanie drogi nie stoi w sprzeczności ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem prawa uczestniczki i jej planami, co do posadowienia na nieruchomości domu jednorodzinnego.B. B.mimo ustanowienia na obrzeżu jej działki drogi koniecznej, nadal będzie miała do dyspozycji znaczną powierzchnię działki, która umożliwi jej nie tylko wybudowanie domu, ale również swobodne korzystanie z przydomowego ogródka. Nie sposób wobec tego przyjąć, iżby takie wytyczenie drogi koniecznej w części północnej działki, dla obsługi , jak to podkreślił Sąd Rejonowy, tylko jednej nieruchomości miałoby obciążać uczestniczkę ponad miarę i stanowić naruszenie przepisuart. 145 k.c.
Wskazania wymaga, iż istotnym przy wyborze tego wariantu był również fakt, że właściciele innych obciążonych nieruchomości, tj. właścicieledziałki nr (...)(T.D.) i 1W(Gmina – rów) nie sprzeciwiają się poprowadzeniu fragmentu drogi koniecznej po ich działkach. Sąd drugiej instancji stoi na stanowisku, iż wskazane rozwiązanie nie tylko nie obciąża nadmiernie nieruchomości obciążonych, w tym nieruchomości będącej własnością apelującej, ale również uwzględnia interes wnioskodawczyni – właścicielki nieruchomości władnącej. Przyjęte rozwiązanie realizuje postulat ustanowienia drogi koniecznej o możliwie najkrótszej długości i najtańszym kosztem. Nie będzie się ono bowiem wiązało się z nadmiernymi w stosunku do wartości nieruchomościdziałki nr (...)kosztami po stronie wnioskodawczyni, w tym również wartości nakładów, jakie będzie ona musiała ponieść na urządzenie drogi. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, iż wnioskodawczyni ostatecznie przychyliła się do stanowiska, iż wyznaczenie drogi koniecznej winno nastąpić według wariantu nr V zaproponowanego przez biegłegoP. I..
Odnosząc się do zarzutów skarżącej uznać należało, iż dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów nie uchybia podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów, a więc ocena ta nie narusza dyspozycjiart. 233 § 1 k.p.c.W konsekwencji, w ocenie Sądu Odwoławczego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych a podniesione w apelacji zarzuty dotyczące naruszenia przez Sądart. 233 k.p.c.okazały się nietrafne.
Chybiony w ocenie Sądu Odwoławczego jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancjiart. 145 k.c., poprzez obciążenie działki uczestniczki ponad miarę z uwagi na wytyczenie pasa drogi koniecznej o szerokości 4 m, a nie 3 m. Należy zauważyć w tym zakresie, iż stosownie do dyspozycji§ 14 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie(Dz.U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 z późn zm.),do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m.Biegły sądowy z zakresu geodezjiP. I.w ustnej opinii z dnia 8 września 2009r. wskazywał , iż wymagana szerokość dojazdu może w świetle prawa oraz konkretnych potrzeb wynosić 5 metrów, wskazał przy tym podstawy przyjęcia szerokości 4 m (k. 450 akt) . W ocenie Sądu Okręgowego, wskazana w tymże przepisie szerokość jezdni ma charakter minimalny, co oznacza, że przy uwzględnieniu potrzeb nieruchomości władnącej, może zostać ustalona droga konieczna o szerszym pasie. Sąd drugiej instancji mając na uwadze akcentowany przez wnioskodawczynię w niniejszym postępowaniu fakt, iż zamierza nadziałce nr (...)prowadzić prace budowlane, co wiąże się z koniecznością zapewnienia dojazdu do działki samochodów ciężarowych i innych pojazdów budowlanych (np. koparki) uznał, iż celowym jest wyznaczenie szerokości tego szlaku w wymiarze 4 metra. Wyznaczenie pasa o mniejszej szerokości mogłoby spowodować, iż utrudniony byłby dojazd niezbędnego sprzętu budowlanego na teren działki wnioskodawczyni.
Sąd Odwoławczy mając na względzie zmiany dotyczące prawa własnościdziałki nr (...), jakie miały miejsce po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego orzeczenia wskazuje, iż nie miały one wpływu aktualnie na zakres obowiązków finansowych wynikających z pkt II postanowienia Sądu Rejonowego. W dacie wydania przez Sąd pierwszej instancji orzeczeniaW. K.iH. D.byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości i byli obowiązani ponieść koszty związane z wynagrodzeniem za ustanowienie służebności drogi koniecznej. Okoliczność, iż w późniejszym okresie nastąpiła zmiana w zakresie posiadania tytułu własności do nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)nie wpływa na dotychczas ustanowiony przez Sąd obowiązek zapłaty wynagrodzenia.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skarżącej, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.oddalił apelację uczestniczki, o czym postanowiono jak w pkt 1. sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy rozstrzygnął na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., stosownie do którego, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd drugiej instancji mając na względzie okoliczności sprawy oraz przedmiot postępowania, stanowiska procesowe uczestników postępowania doszedł do przekonania, iż brak jest podstaw do odstąpienia od wyrażonej wart. 520 § 1 k.p.c.podstawowej zasady ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu nieprocesowym. Wobec czego o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono jak w pkt 2. sentencji orzeczenia.