Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 292/14
Data wyroku: 2014-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Urszula Kapustka
Słowa kluczowe: Rozgraniczenie
Podstawa prawna: art. 153 kc

Sygn. akt III Ca 292/14

POSTANOWIENIE
Dnia 10 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący:

SSO Katarzyna Kwilosz - Babiś (sprawozdawca)
SSO Ewa Adamczyk
SSO Urszula Kapustka

Protokolant:

staż. Kinga Burny

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. B.
przy uczestnictwieA. G.,J. G.,C. D. (1)
o rozgraniczenie
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej
z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt I Ns 619/12

p o s t a n a w i a :
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Limanowej do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt III Ca 292/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014r. Sąd Rejonowy w Limanowej ustalił, że granica międzydziałką ewidencyjną nr (...)położoną wL.obręb(...)KW (...), adziałką ewidencyjną nr (...)położoną wL.obręb(...)objętąKW (...)przebiega wzdłuż linii koloru czarnego od punktu 1 do punktu 2, natomiast granica międzydziałką ewidencyjną nr (...)położoną wL.obręb(...)KW (...), adziałką ewidencyjną nr (...)położoną wL.obręb(...)objętąKW (...)przebiega wzdłuż linii koloru czarnego od punktu 2 do punktu 3 – zgodnie z oznaczeniami na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego geodetęZ. S. (1)w opinii z dnia 8 lipca 2013r. (pkt I), nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa tytułem wydatków sądowych tymczasowo poniesionych przez skarb Państwa: od wnioskodawczyniZ. B.kwotę 625,20 zł, od uczestniczkiC. D. (1)kwotę 625,20 zł, od uczestnikówA. G.iJ. G.solidarnie kwotę 625,20 zł (pkt II), kosztami opłaty sądowej obciążył Skarb Państwa (pkt III) oraz przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokataG. D.kwotę 442,80 zł w tym VAT tytułem kosztów pomocy prawnej świadczonej wnioskodawczyni z urzędu (pkt IV).
Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość stanowiącadziałkę ewidencyjną nr (...)położona wL., objętaksięgą wieczystą (...), stanowi własność wnioskodawczyniZ. B..Działka nr (...)ujęta wKW (...)powstała z pgr.(...)zKW (...). Własność pgr.(...)Z. B.nabyła na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 28 sierpnia 1987r., sygn. akt Ns 366/85 o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, tj. na podstawieustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Parcelę tą otrzymała od matkiH. K.nieformalną umową darowizny w 1969r.
Nieruchomość składająca się zdziałki ewidencyjnej nr (...)położonej wL.stanowiła własnośćA. M. (1)na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego wL.z dnia 30 marca 1966r., sygn. akt Ns 540/65 i objęta byłaksięgą wieczystą KW (...). Na podstawie umowy darowizny z dnia 28 września 2012r., Rep. A.(...)władność nieruchomości stanowiącej tę działkę przeniesiona została na rzecz uczestniczkiC. D. (1). Aktualniedziałka nr (...)objęta jestksięgą wieczystą KW (...).
Nieruchomość stanowiącadziałkę ewidencyjną nr (...)położoną wL., objęta jestksięgą wieczystą (...). W dziale II jako właściciele ujawnieni sąA. G.iJ. G.na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej na podstawie umowy darowizny z dnia 22 grudnia 2012r., Rep. A.(...).Działka ewidencyjna nr (...)powstała z pgr.(...)zKW (...). Parcela pgr.(...)powstała z podziału pgr.(...)na pgr.(...)i pgr.(...)zgodnie z planem sytuacyjnym z dnia 29 marca 1966r. sporządzonym przezS. K. (1). Następnie pgr.(...)podzieliła się na pgr.(...),(...)i(...)zgodnie z mapą z dnia 6 lutego 1989r. sporządzoną przezA. M. (2).
Własność pgr.(...)oraz pgr.(...)poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości –J. K.iS. K. (2), rodziceA. G.– nabyli na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 9 lipca 1986r., sygn. akt Ns 369/86 o stwierdzeniu nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, tj. na podstawieustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(parcelę tą otrzymali odH. K.nieformalną umową darowizny w 1969r.). Miały one charakter pola ornego i łąki. Z materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu wynikało, że już wówczas po parceli oddanej rodzicom uczestniczki biegła wytyczona na gruncie droga prowadząca do parceli wnioskodawczyniZ. B.. Umową notarialną 15 marca 1989r. ustanowiona została przezS. K. (2)iJ. K.służebność przejazdu, przechodu i przegonu przez parcelę(...)do parceli(...)odpowiadającądziałce nr (...).
Działka ewidencyjna nr (...), z której wydzielono następniedziałkę ewidencyjną nr (...), powstała z pgr.(...)i pgr(...)– obie zKW (...). Została ona podzielona operatem KERG(...)nadziałki nr (...).
Granica ewidencyjna ustalona została w niniejszym postępowaniu według mapy ewidencji gruntów i budynków oraz pomiaru terenowego. Pomiędzydziałką nr (...)adziałkami nr (...)biegnie od punktu nr 1 do punktu 3 – ustalonych i zastabilizowanych w postępowaniu administracyjnym, przez punkt 2 na granicy ewidencyjnej międzydziałkami (...)– stanowiący „trójmiedzę” pomiędzy wszystkimi trzema wymienionymi działkami.
Granica okazana przez wnioskodawczynię pomiędzydziałką nr (...)adziałkami nr (...)biegnie od punktu nr 1 do punktu 3 - ustalonych i zastabilizowanych w postępowaniu administracyjnym, przez punkt 2p okazany w trakcie oględzin przedmiotu sporu jako „trójmiedza” pomiędzy wszystkimi trzema wymienionymi działkami. Granica okazana podczas oględzin przedmiotu sporu przez uczestnikówJ. G.iA. G.międzydziałkami (...)przebiega od punktu 1 - ustalonego i zastabilizowanego w postępowaniu administracyjnym do punktu 1p. Granica pomiędzydziałką nr (...)adziałkami nr (...)ustalona w oparciu o mapę katastralną w oparciu o plan sytuacyjnym zam.(...)z dnia 29 marca 1966r. biegnie od punktu nr 1 do punktu 3 - ustalonych w postępowaniu administracyjnym, przez „trójmiedzę” w pkt 2k – usytuowanym na granicy dawnych pgr(...)i pgr.(...). Granica ewidencyjna na odcinku 1 i 2k pokrywa się z granicą katastralną. Granica ewidencyjna od punktu 2k i dalej do punktu 3 również pokrywa się z granicą katastralną. Na mapie w opinii geodezyjnej granicę ewidencyjną i kataralną pomiędzy punktami 1 – 3 zaznaczono jedną linią kolorem czarnym.
Działka nr (...)należąca doZ. B.stanowi łąkę nie wykoszoną, na której posadzone są krzewy porzeczek, sadzonki orzechów. Wzdłuż granicy międzydziałkami nr (...)posadzone są tuje.
Działka nr (...)zabudowana jest obecnie budynkiem mieszkalnym parterowym, podpiwniczonym, z poddaszem użytkowym. Budynek jest otynkowany, przykryty i zamieszkały. Od stronydziałki nr (...)do budynku dostawiony jest taras na drewnianych tragarzach postawionych na betonowych słupach. Budowa przedmiotowego budynku rozpoczęła się w 2004r. Wcześniej, kiedy działka ta należała jaszcze do rodzicówA. G.–S. K.iJ. K., była na niej trawa. Jeszcze wcześniej była uprawiana.
Nadziałce nr (...)znajduje się ogrodzenie z drewnianych słupków wbitych w ziemię, na których rozciągnięte są stalowe druty. Od strony działki uczestnikówJ.iA. G.ogrodzenie to biegnie poniżej skarpy (wysokiej miedzy) ciągnącej się wzdłuż działki uczestników.Działka nr (...)stanowi łąkę koszoną, na której posadzone są sadzonki – świerki i sosny.
Międzydziałką nr (...), adziałką nr (...)należącą doZ. B.była miedza. Między niższym odcinkiemdziałki nr (...), a znajdującą się poniżejdziałką nr (...)też była wysoka miedza-skarpa. Wysokość wskazanej skarpy wynosi obecnie ok. 40 cm.
W terenie na spornym odcinku, poza tym, że jeden punkt (2p) okazano nad opisaną skarpą, a drugi (2g) poniżej, nie ma znaków szczególnych. Grunt porośnięty jest trawą. Punkt 2g znajduje się w odległości 25 cm od punktu 2 i umiejscowiony nieco wyżej na skarpie. Punkt 2p znajduje się powyżej skarpy i przesunięty jest dodatkowo w głąbdziałki nr (...)w kierunku wschodnim. Punkt 1p okazany przez uczestnikówA. G.iJ. G.znajduje się poniżej skarpy z przesunięciem w kierunku zachodnim od granicy ewidencyjnej, w odległości 60 cm od punktu 2p wskazanego przez wnioskodawczynię.
Sąd Rejonowy granicę w stosunku dodziałki nr (...)ustalił zgodnie z przebiegiem granic ewidencyjnych na podstawie stanu prawnego, ukształtowanego orzeczeniami wydanymi w oparciu oart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, bowiem poprzednicy prawni obu stron wywodzili z nich swoje tytuły własności do przedmiotowych nieruchomości.
Powyższe postanowienie zaskarżyłaZ. B.: w zakresie punktu I i II apelacją sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu oraz w zakresie punktu II samodzielnie sporządzonym zażaleniem. Apelująca zarzuciła:
1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż możliwe jest dokonanie rozgraniczenia według stanu prawnego albowiem pozwala na to zgromadzony materiał, jak również ustalenie, iż stan posiadania na gruncie w miejscu przedmiotowej „trójmiedzy” nie zmienił się od 1971r.,
2. naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną, dokonaną w sposób sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego rozumowania ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w szczególności odmową przyznania waloru wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni, jak również ocenę prowadzącą do stwierdzenia, iż rozgraniczenie działki wnioskodawczyni według stanu samoistnego posiadania w dniu 4 listopada 1971r. okazało się zasadne w stosunku dodziałki nr (...),
3. naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez taką ocenę zeznań świadków, która doprowadziła Sąd do stwierdzenia, iż miedza nie została przesunięta, co skutkowało rozstrzygnięciem w oparciu opunkt 2, nie zaśpunkt 2p, czego domagała się wnioskodawczyni.
W zażaleniu wnioskodawczyni podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów, którymi została zaskarżonym postanowieniem obciążona, bowiem jest osobą samotną, chorą, ma 64 lata i nie ma środków aby zaspokoić swoje podstawowe potrzeby, w tym leki, a tym bardziej opłacić kosztów sądowych.
Wskazując na powyższe uchybienia apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie, że granica międzydziałką ewidencyjną nr (...), adziałką nr (...)przebiega wzdłuż linii koloru czerwonego od punktu 1 do punktu 2p, natomiast granica międzydziałką nr (...)adziałką nr (...)przebiega wzdłuż linii koloru czerwonego od punktu 2p do punktu 3 – zgodnie z oznaczeniami na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego geodetęZ. S. (1)w opinii z dnia 8 lipca 2013r., a także o zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania, nieobciążanie wnioskodawczyni kosztami sądowymi, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni, o ile wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez ustalenie przebiegu granicydziałki (...)zdziałkami (...)od punktu 1 do 2 p i od 2 p do punktu 3, która to granica ma odzwierciedlać ostatni spokojny stan posiadania, nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze z akt sprawy wcale nie wynika, że linia 1-2p-3 odzwierciedla ostatni spokojny stan posiadania. Podczas oględzin przedmiotu sporu w dniu 18 października 2012r. wnioskodawczyni i uczestnicy po oświadczeniach co do punktu trójmiedzy zgodnie podali, że nigdy nie było tu spokojnej granicy ( por. karta 168 akt), aczkolwiek nie wiadomo, czy w oświadczeniu tym chodziło wyłącznie o punkt trójmiedzy, czyli w istocie o granicę pomiędzydziałkami (...), czy również o granicę działki wnioskodawczyni z działkami uczestników. Po drugie zgodnie z treściąart. 153 k.c.ustalenie granicy według ostatniego spokojnego stanu posiadania jest możliwe dopiero wówczas, gdy nie da się ustalić stanu prawnego granicy czyli linii granicznej wynikającej z tytułów nabycia własności. W niniejszej sprawie przyjęcie, że stanu prawnego granicy nie da się ustalić nie jest na razie możliwe, ponieważ nie wyczerpano wszelkich możliwości ustalenia granicy prawnej. Wprawdzie Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia prawidłowo wskazał, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia będzie miało ustalenie stanu posiadania na datę 4.11.1971r., ale dalsza ocena w/w Sądu co do zakresu posiadania uczestników rozgraniczenia a to, że zakres ten wyznaczała linia 1-2-3 ( czyli linia z mapy ewidencyjnej) nie znajduje oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako taka nie może się ostać ( zarzuty apelacji o nieprawidłowości oceny prawnej wniosku o rozgraniczenie okazały się częściowo zasadne). Wbrew temu co stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ani świadkowie ani uczestnicy rozgraniczenia nie byli przesłuchiwani na okoliczność stanu posiadania na gruncie w dacie 4.11.1971r. czyli w dacie nabycia własności przez wnioskodawczynię oraz przezJ.iS. K. (2)( poprzedników prawnych uczestnikówA.iJ. G.) a przynajmniej nie wynika to z treści protokołów rozpraw. W części uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia zawierającej ustalenia faktyczne brak jakichkolwiek ustaleń co do stanu posiadania na gruncie na datę 4.11.1971r. Dopiero w rozważaniach prawnych Sądu znajduje się argumentacja dla ustalenia, że stan posiadania na datę 4.11.1971r. wyznacza granica z mapy ewidencyjnej czyli linia łącząca punkty 1,2,3, przy czym argumentacja ta nie jest przekonująca. Po pierwsze argumentacja ta nie odwołuje się do jakichkolwiek ustaleń faktycznych Sądu, bo takowych brak. Po drugie w aktach sprawy brak informacji, kiedy opracowano aktualnie obowiązującą mapę ewidencyjną i kiedy została ona ogłoszona. Jeśli mapę ewidencyjną opracowano po 4.11.1971r. to nie można zastosować przyjętego przez Sąd Rejonowy domniemania faktycznego, że mapa ewidencyjna odzwierciedla stan prawny, o ile inne dowody temu nie przeczą. Powołując się na takie domniemanie Sąd Rejonowy przeoczył, że zarówno wnioskodawczyni jak i poprzednicy prawni uczestnikówG.„uwłaszczyli” się na parcele katastralne. Również poprzednik prawnyC. D. (1)tj.A. M. (1)nabyła własność w granicach z mapy katastralnej ( na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego z 1966r. ). Podsumowując należy stwierdzić, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ocena, że stan posiadania na datę 4.11.1971r. nie był zgodny ze szkicem sytuacyjnym z 29 marca 1966r., którym posłużono się przy uwłaszczeniu, jest zupełnie dowolna.
Mając powyższe na uwadze zasługiwał na uwzględnienie zawarty w apelacji wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia do ponownego rozpoznania jest konieczne także z innych względów, nie podniesionych w apelacji, a zauważonych przez Sąd Okręgowy z urzędu. Należy bowiem przypomnieć, że w sprawach o rozgraniczenie droga sądowa jest co do zasady dopuszczalna po wyczerpaniu trybu administracyjnego ( co wynika z treściart. 29 ust. 3w związku zart. 34 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne). Zakres przedmiotowy sprawy sądowej wyznacza treść decyzji administracyjnej o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego oraz decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi. W postanowieniu Burmistrza MiastaL.z dnia 2 lipca 2012r. orzeczono o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi w zakresie dotyczącym rozgraniczeniadziałki ewidencyjnej (...)w punkcie nr 2stanowiącym trójmiedzę z następującymi przyległymi nieruchomościami a to zdziałką (...). Dosłowne odczytanie tej decyzji prowadzi do wniosku, że Sąd może ustalić wyłącznie położenie punktu trójmiedzy, gdyż tylko w zakresie tego punktu przekazano sprawę do rozpoznania Sądowi. Z akt sprawy wynika także, że w tym samym dniu to jest 2 lipca 2012 roku Burmistrz MiastaL.orzekł o rozgraniczeniudziałki ewidencyjnej nr (...)z następującymi działkami przyległymi do wymienionej: zdziałką ewidencyjną nr (...)na odcinku oznaczonym punktami 5 4,3”, zdziałką ewidencyjną nr (...)w punkcie oznaczonym 3” , zdziałką ewidencyjną nr (...)w punkcie oznaczonym 1’, zdziałką ewidencyjną (...)w punkcie oznaczonym nr 1’ i 5. Porównanie treści obu wyżej wymienionych decyzji z decyzją o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego z dnia 22 lipca 2011r. prowadzi do dwóch wniosków. Po pierwsze prawdopodobną intencją organu administracji było to, aby Sąd Rejonowy rozstrzygnął o przebiegu granicy działki wnioskodawczyni ((...)) z działką uczestnikówG.((...)) i z działką uczestniczkiC. D.((...)) za wyjątkiem skrajnych punktów tej granicy ( czyli punktu trójmiedzydziałek (...)oraz punktu trójmiedzydziałek (...), albowiem te punkty trójmiedzy zostały ustalone w decyzji o rozgraniczeniu z 2 lipca 2012r. i są to odpowiednio punkty 1’ i 3”. Na tym odcinku brak bowiem rozstrzygnięcia o przebiegu granicy a zarazem odcinek ten był objęty decyzją o wszczęciu rozgraniczenia. Drugi wniosek jaki nasuwa się z analizy w/w decyzji jest taki, że kognicją sądu w niniejszej sprawie nie jest objęte ustalenie położenia punktu trójmiedzydziałek (...)( w decyzji o rozgraniczeniu z 2 lipca 2012r. jest to punkt 1’) oraz punktu trójmiedzydziałek (...)( w w/w decyzji jest to punkt 3”). Jako nieprawidłowe ocenić więc należy wyrzeczenie w treści zaskarżonego orzeczenia również co do w/w punktów trójmiedzy. Wprawdzie z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd Rejonowy założył, że w/w punkty trójmiedzy są niesporne a nadto zostały ustalone prawomocną decyzją administracyjną, niemniej jednak przedmiotowe założenie nie znalazło odzwierciedlenia w treści sentencji postanowienia. Zaskarżone postanowienie odwołuje sie bowiem wyłącznie do opinii biegłegoZ. S.z dnia 8 lipca 2013r. wydanej w postępowaniu sądowym, natomiast co do w/w punktów trójmiedzy ( 1’ i 3”) winno odwoływać się wyłącznie do tego opracowania geodezyjnego, z którego punkty te wynikają, czyli opracowania geodezyjnego geodetyH. O.powołanego w decyzji z dnia 2 lipca 2012r. Na marginesie należy zauważyć, że nie ma pewności, że punkty 1’ i 3” są tożsame z punktami 1 i 3 z opinii biegłegoZ. S. (1), skoro geodetkaH. O.wyznaczając punkty graniczne korzystała m.in. z punktu poligonowego nr(...)a biegłyZ. S. (1)takiej możliwości nie miał, gdyż punkt ten został zasypany podczas remontuulicy (...)( por. zeznania biegłego k. 288). Poza tym według opiniiZ. S.punkty 1 i 3 to punkty z mapy ewidencyjnej, natomiast z uzasadnienia decyzji z dnia 2.07.2012r. wynika, że punkt 3” to punkt przyjęty według zgodnego oświadczenia stron. Z uzasadnienia kolejnej decyzji administracyjnej a to decyzji z dnia 27 czerwca 2013r. wynika, że punkt 3” to punkt pośredni pomiędzy punktem z granicy ewidencyjnej a punktem z granicy katastralnej. W związku z powyższym budzi wątpliwości prawidłowość opinii geodezyjnej wydanej w postępowaniu apelacyjnym, w której biegłyZ. S. (1)stwierdził, że punkty 1 i 3 z jego opinii odpowiadają punktom 1’ i 3’’ z decyzji z dnia 2 lipca 2012r. ( por. opinia k. 444)
Dalej trzeba podnieść, że przyjęte przez Sąd Rejonowy założenie, że punkty trójmiedzy działek:(...)( w decyzji o rozgraniczeniu z 2 lipca 2012r. jest to punkt 1’) orazdziałek (...)( w w/w decyzji jest to punkt 3”) są ustalone i niesporne, okazało sie błędne. Jak bowiem wynika z uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w postępowaniu apelacyjnym, postanowieniem z dnia 6 września 2012r. Burmistrz MiastaL.wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 2 lipca 2012 roku orzekającej o rozgraniczeniudziałki ewidencyjnej nr (...)z :działką nr (...)na odcinku oznaczonym punktami 5,4 i 3”,działką nr (...)w punkcie oznaczonym nr 3”,działką (...)w punkcie oznaczonym numerem 1’,działką nr (...)w punkcie oznaczonym nr 1’ i 5. W wyniku wznowienia postępowania administracyjnego decyzją z dnia 27 czerwca 2013 roku Burmistrz MiastaL.orzekł o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia 2 lipca 2012 roku oraz o rozgraniczeniudziałki (...)z działkami przyległymi to jest: zdziałką ewidencyjną nr (...)na linii granicznej oznaczonej punktami 5 4,3, zdziałką ewidencyjną nr (...)w punkcie oznaczonym nr 3, zdziałką ewidencyjną nr (...)w punkcie oznaczonym numerami 1’ i 5. Z powyższą decyzją w części dotyczącej granicy międzydziałkami (...)nie zgodziła się wnioskodawczyniZ. B.. W odwołaniu podała że jest niezadowolona z ustalonej granicy i granicę międzydziałkami (...)powinna wyznaczać linia między pkt 4 zaznaczonym na mapie geodetyH. O., którego położenie było między stronami niesporne a pkt 3’ wynikającym z mapy katastralnej. Pismem z dnia 22 lipca 2013 roku Burmistrz MiastaL.działając na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy prawo geodezyjnej kartograficzne w zaskarżonym przez wnioskodawczynię zakresie przekazał sprawę do rozpoznania sądowi. Postępowanie sądowe toczyło się pod sygn. I Ns 561/13 i zakończyło się postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 roku, w którym Sąd Rejonowy w Limanowej ustalił, że granica międzydziałką ewidencyjną nr (...)idziałką ewidencyjną nr (...)przebiega wg linii koloru czarnego i punktów 5, 4, i 3 zaznaczonych w opinii biegłegoZ. S. (1)z dnia 6 marca 2014 roku - wersja I. Przedmiotowe postanowienie zostało zaskarżone apelacją przez wnioskodawczynięZ. B.. W wyniku rozpoznania apelacji postanowieniem z dnia 22 października 2014r. w sprawie III Ca 541/14 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu uchylił zaskarżone postanowienie w pkt 1 w części dotyczącej granicy pomiędzy punktami 4,3 i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Limanowej do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W konsekwencji zapadłych orzeczeń punkt trójmiedzydziałek (...)nadal nie jest ustalony, a jego ustalenie należy do Sądu Rejonowego w Limanowej w sprawie prowadzonej pod sygn. I Ns 943/14.
W ocenie Sądu Okręgowego skoro zakres przedmiotowy sprawy sądowej wyznacza treść decyzji administracyjnej o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego oraz decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi, to nie powinno być żadnych wątpliwości co do jakiego odcinka granicy umorzono postępowanie administracyjne i w jakim zakresie przekazano sprawę sądowi. Kwestia ta ma znaczenie dla dopuszczalności drogi sądowej a w konsekwencji dla ważności postępowania. Jak wyżej zaznaczono dosłowne odczytanie decyzji z dnia 2 lipca 2012r. o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy sądowi prowadzi do wniosku, że Sąd może ustalić wyłącznie położenie punktu trójmiedzy działek :(...)gdyż tylko w zakresie tego punktu przekazano sprawę do rozpoznania Sądowi. Taka interpretacja decyzji jednakże prowadziłaby do wniosku, że nadal pozostanie nieustalony odcinek granicy pomiędzy zewnętrznymi punktami trójmiedzy ( ustalonym punktem 1’ i nadal nieustalonym punktem 3 ( poprzednio 3”) a punktem trójmiedzy wymienionym w decyzji, która zainicjowała niniejsze postępowanie. Należy w tym miejscu zauważyć, że z niczego nie wynika, że granica pomiędzy działką wnioskodawczyni adziałkami (...)musi składać się z dwóch prostych odcinków. Fakt, że na mapie ewidencyjnej są to linie proste nie oznacza, że granice prawne lub granice wynikające z ostatniego stanu posiadania ( jeśli nie da się ustalić granicy prawnej) albo granice wyznaczone przez Sąd ( jeśli nie da się ustalić ostatniego spokojnego stanu posiadania) muszą stanowić linie proste łączące wszystkie trzy punkty trójmiedzy.
Podsumowując należy stwierdzić, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy konieczne jest wystąpienie do Burmistrza MiastaL.( bezpośrednio przez Sąd lub przez wnioskodawczynię) o dokonanie w trybieart. 113 kodeksu postępowania administracyjnegowykładni decyzji z dnia 2 lipca 2012r., która zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe, mającej na celu wyjaśnienie czy przedmiotem umorzenia postępowania administracyjnego i przekazania sprawy sądowi było wyłącznie położenie punktu trójmiedzydziałek (...)( jak wynikałoby z dosłownego brzemienia decyzji) czy też ustalenie granicydziałki (...)od stronydziałek (...)( za wyjątkiem zewnętrznych punktów trójmiedzydziałek (...)( w decyzji o rozgraniczeniu z 2 lipca 2012r. jest to punkt 1’) orazdziałek (...)( w w/w decyzji jest to punkt 3”) na co wskazywałaby logika i cel postępowania rozgraniczeniowego. Celowym wydaje się także połączenie do wspólnego rozpoznania niniejszej sprawy ze sprawą dotycząca ustalenia granicydziałki (...)zdziałką (...)obecnie prowadzoną pod sygn. I Ns 943/14. Wskazania co do zasad ustalania granicy zawarte w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie III Ca 541/14 mają znaczenie również dla niniejszej sprawy i w tym miejscu zbędne jest ich powtarzanie.
Mając powyższe na uwadze na zasadzieart. 386 §4 k.p.c.w związku zart. 13 §2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu i stosownie do nich przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe a następnie dokona oceny prawnej wniosku zgodnie z kryteriami rozgraniczenia określonymi wart. 153 k.c.Jeżeli w wyniku wykładni decyzji administracyjnej okaże się, że Sąd ma ustalić granicędziałki (...)od stronydziałek (...)( a nie wyłącznie położenie punktu trójmiedzy w/w działek) to podczas przesłuchania świadków i stron należy dążyć przede wszystkim do ustalenia stanu posiadania wnioskodawczyni na dzień 4.11. 1971r. na całej długości ustalanej granicy. Położenie punktu trójmiedzydziałek (...)jest kwestią drugorzędną aczkolwiek również istotną, gdyż konieczne jest ustalenie, w którym miejscu kończy się granica działki wnioskodawczyni z działką uczestnikówG.i w którym miejscu zaczyna się granica działki wnioskodawczyni z działkąC. D. (1). Należy jednakże podkreślić, że to jak dalej ( czyli od w/w punktu trójmiedzy na południowy - wschód) przebiega granica pomiędzydziałkami (...)dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia i nie powinno być przedmiotem ustaleń Sądu ( brak decyzji o wszczęciu rozgraniczeniadziałek (...)i brak kognicji Sądu w tym zakresie).
Gdyby ustalenie stanu prawnego granicy okazało się niemożliwe, Sąd podejmie próbę ustalenia ostatniego spokojnego stanu posiadania. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na zeznanieS. K. (2), która podała, że spory graniczne były rodzinąM., natomiast zZ. B.granica przy jej działce nie była sporna. Jeśli nie będzie możliwe ustalenie ostatniego spokojnego stanu posiadania pozostanie ustalenie granicy przez Sąd z uwzględnieniem wszelkich okoliczności – o ile uczestnicy rozgraniczenia nie dojdą do ugody. Na marginesie należy wskazać, że ugoda jest najlepszym rozwiązaniem w sporach o granicę jeśli, pomiędzy wskazaniami granic nie ma znacznych rozbieżności, a tak jest w niniejszej sprawie. Zawarcie ugody granicznej znacznie obniża koszty postępowania i daje dobre rokowania na przyszłość co do poszanowania ustalonej zgodnie granicy.
W związku z uchyleniem zaskarżonego orzeczenia w całości bezprzedmiotowa staje się ocena zażalenia wnioskodawczyniZ. B.na punkt II zaskarżonego orzeczenia dotyczący koszów sądowych. O kosztach wyłożonych w sprawie tymczasowo przez Skarb Państwa Sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie. Należy jednakże zauważyć, że w sprawach o rozgraniczenie zasadą jest, że koszty koniecznego postępowania dowodowego ponoszą wszyscy zainteresowani w sprawie. Apelująca może co najwyżej wykazywać, że poniosła już wydatki w fazie administracyjnej i wnosić o uwzględnienie tego faktu przy orzekaniu o kosztach sądowych. Podnoszona w zażaleniu kwestia braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych nie ma znaczenia przy ustalaniu kto i w jakim zakresie winien partycypować w kosztach postępowania. Brak środków na pokrycie kosztów sądowych ma znaczenie jedynie w przypadku złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub w przypadku obciążenia strony tymi kosztami w prawomocnym orzeczeniu w fazie egzekucyjnej. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje np. możliwość rozkładania na raty należności sądowej.
(...)