Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 295/14
Data wyroku: 2014-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: SRR Anatol Ławrynowicz
Słowa kluczowe: Dziedziczenie
Podstawa prawna: art.931§1 kc

Sygn. akt I Ns 295/14

POSTANOWIENIE
Dnia 9 września 2014 roku
Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim I Wydział Cywilny
w składzie :
Przewodniczący:SRR Anatol Ławrynowicz
Protokolant :   Monika Kosobko - Derehajło
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 3 czerwca 2014 roku i 9 września 2014 roku w Bielsku Podlaskim
sprawy z wnioskuM. Z.
z udziałemJ. S. (1),J. S. (2),M. T.,W. Z.,Z. S. (1)
o stwierdzenie nabycia spadku poM. S.i poJ. S. (3)
postanawia:

I
Stwierdzić, że spadek poM. S., córceP.iJ., zmarłej dnia 27 września 2000 roku wW., ostatnio stale zamieszkałej wB.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 31 maja 1999 roku nabyli córkaM. Z., córkaJ.i jej mążW. Z., synJ.iB.w całości.

II
Stwierdzić, że spadek poJ. S. (3), synuJ.iM., zmarłym dnia 1 września 1995 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wB.na podstawie ustawy nabyli: żonaM. S., córkaP.iJ., córkaM. Z., córkaM., synZ. S. (1), synM., synJ. S. (1), synM.po 1/4 ( jednej czwartej) części każde z nich.

III
Stwierdzić, że zainteresowani ponoszą we własnym zakresie koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sędzia
I Ns 295/14

UZASADNIENIE
M. Z.wnosiła o stwierdzenie nabycia spadku poM. S., córceP.iJ., zmarłej dnia 27 września 2000 roku wW., ostatnio stale zamieszkałej wB.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 31 maja 1999 roku na jej rzecz i mężaW. Z.w całości i stwierdzenie , że spadek poJ. S. (3), synuJ.iM., zmarłym dnia 1 września 1995 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wB.na podstawie ustawy nabyli: żonaM. S., córkaM. Z., synZ. S. (1), synJ. S. (1)po 1/4 części każde z nich
Uczestnicy postępowaniaJ. S. (1)iW. Z.przychylali się do tego wniosku.
Uczestnik postępowaniaZ. S. (1)wnosił o stwierdzenie nabycia spadku po obydwu spadkodawcach na swoją rzecz kwestionując testament spadkodawczyni, wskazując iż opieka sprawowana przez niego nad rodzicami stanowi kryterium wedle którego należy określać prawa do spadku.
Uczestnicy postępowaniaM. T.iJ. S. (2)wnosili o uwzględnienie ich w gronie spadkobierców poM. S.
Sąd Rejonowy ustalił i zważył co następuje:
J. S. (3)zmarł 1 września 1995 roku wS., ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwał wB.. Miał żonęM. Z., synaJ. S. (1), synaZ. S. (1), córkęM. Z.. Nie miał innych dzieci. Spadkodawca testamentu nie pozostawił. Jego następcy prawni nie składali oświadczeń w przedmiocie zrzeczenia się dziedziczenia bądź odrzucenia spadku. Nikt tez z tego grona został uznany za niegodnego dziedziczenia.
M. S., córkaP.iJ., zmarła dnia 27 września 2000 roku wW., ostatnio stale zamieszkiwała wB.. Była wdową. Miała córkęM. Z., synaZ. S. (1), synaJ. S. (1), synaJ. S. (4), nie miała innych dzieci.J. S. (4)zmarł w 1992 roku. Miał córkęM. T.i synaJ. S. (2). Nie miał innych dzieci. Spadkodawczyni sporządziła dnia 31 maja 1999 roku testament w formie notarialnej przed notariuszemZ. K.na mocy którego do spadku powołała córkęM. Z.i jej mężaW. Z.. Wcześniej zaś 3 listopada 1997 roku sporządziła przed notariuszemB. K.testament na mocy którego do całości spadku powołała synaJ. S. (1). Spadkobiercy zmarłej nie zrzekli się dziedziczenia, nie odrzucili spadku ani nie zostali uznani za niegodnych dziedziczenia.. W skład spadku poM. S.wchodzi działka o pow. 0,5 ha.
Powyższe ustalenia mają potwierdzenie w dokumentach k 3-9 ( akta stanu cywilnego, testament spadkodawczyni z dnia 31 maja 1999 roku), k 53 ( decyzja w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwagospodarstwa rolnego (...)), k 57 ( wypis testamentuZ. S. (2)), k 67 ( wypis testamentuM. S.z dnia 3 listopada 1997 roku) w zapewnieniuM. Z.( k 59), w zeznaniach świadkaZ. S. (3)( k 104).
W myślart. 950 kctestament może być sporządzony w formie aktu notarialnego. Forma ta jest powszechnie dostępna dla osób, które umieją czytać i pisać, a jego konstrukcja opiera się na dość rygorystycznie traktowanych przesłankach formalnych. Norma prawna odsyła - jeżeli chodzi o formę testamentu - do przepisówprawa o notariacie. Do sporządzenia testamentu w formie aktu notarialnego zastosowanie mają przepisyart. 79 i n. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie(tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm). Przepisy o formie aktu notarialnego są dość rygorystyczne i sformalizowane, stąd też ta forma testamentu uważana jest za najbardziej bezpieczną formę testamentu, z uwagi na charakter dokumentu oraz udział w czynności notariusza – funkcjonariusza zaufania publicznego. Najpełniej też zabezpiecza rzeczywistą wolę spadkodawcy. Testament taki ma charakter dokumentu urzędowego w świetleart. 244 k.p.c.Strona zaprzeczająca prawdziwości takiego dokumentu powinna udowodnić, że dokument ten nie pochodzi od organu, który go wystawił, lub że zawarte w nim oświadczenie jest niezgodne z prawdą (post. SN z dnia 8 stycznia 2003 r., II CKN 247/01).
W teorii testament sporządzony w formie aktu notarialnego może okazać się nieważny bądź z powodu naruszenia wymogów formalnych dotyczących jego sporządzenia określonych w przepisachprawa o notariacie, bądź z powodu zakazów podmiotowych określonych wart. 84pr. not. czyart. 957 § 1 k.c., bądź wreszcie z innych przyczyn, na przykład wady oświadczenia woli spadkodawcy. Okoliczność, że testament został sporządzony w formie aktu notarialnego, nie stoi na przeszkodzie udowadnianiu jego nieważności przewidzianej wart. 945 k.c.(post. SN z dnia 25 czerwca 1985 r., III CRN 181/85).
Nie zostały wykazane jakiekolwiek uchybienie wymogom formalnym testamentu notarialnego powodujące jego nieważność. Uczestnik postępowaniaZ. S. (1)nie udowodnił jego nieważności w aspekcie wart. 945 k.c.
Zgodnie zart. 6 kcciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W postępowaniu cywilnym reguła ta została powtórzona wart. 232 kpc, zgodnie z którą strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Przytoczone regulacje oznaczają, iż ciężar udowodnienia twierdzenia o istnieniu określonego faktu spoczywa na twierdzącym, a nie przeczącym. Powyższe regulacje mają również swoje zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym. Ci zainteresowani, którzy uczestniczyli w sprawie samodzielnie zostali pouczeni o treściart. 6 kc, o tym że zastrzeżenia odnośnie testamentu mogą być przedmiotem dowodu, pouczono o podstawowych środkach dowodowych i skutkach braku dowodów. Zainteresowani potwierdzili że pouczenie zrozumieli.
Aby umożliwić głębszą refleksję nad sprawą i ew. wnioskami dowodowymi sąd zakreślił uczestnikom postępowania termin 14 dniowy do zgłaszania wszelkich tego typu wniosków pod rygorem ich pominięcia ( k 61).
Uczestnik postępowaniaZ. S. (1), który jako jedyny kontestował wnioski o stwierdzenie nabycia spadku poM. S.z mocy testamentu nie przedstawił wiarygodnych i przekonujących dowodów na poparcie swoich twierdzeń w przedmiocie zaistnienia okoliczności powodujących nieważność testamentu.
Z treści dokumentów nie wynika ażeby na moment rozrządzenia testamentowego testatorka cierpiała na jakiekolwiek odchylenia od normy w zakresie zdrowia psychicznego bądź uskarżała się na inne schorzenie powodujące daleko idące ograniczenia w możliwość dokonywania czynności faktycznych bądź prawnych. Była kobietą jak na swój wiek w miarę sprawną fizycznie, w pełni kontaktową, poruszała się samodzielnie, była zdolną do trzeźwej oceny sytuacji, do wyrażania emocji.
Nic nie wskazuje ażeby spadkodawczyni rozrządzając majątkiem działała pod wpływem czyjejś presji, a w szczególności ze strony osoby( bądź osób) na rzecz której nastąpiło powołanie do spadku. Należy sądzić iż testatorka znajdowała u córkiM. Z.niezmienne oparcie i pomoc, mogła liczyć na jego zrozumienie i szacunek.
ZeznaniaZ. S. (3)( k 104) koncentrują się wokół wątku opieki sprawowanej nadM. S.. Relacja świadka nie odnosi się do momentu rozrządzenia spadkodawczyni ani nie precyzuje jego treści. Teza dowodowa we wniosku uczestnika postępowania ( k 104) eksponowała wątek opieki sprawowanej przez niego nad matkę i to że ,, matula nigdy bez mojej wiedzy nie podpisywała testamentu „. O ile potwierdzenie pieczy nad matką w sprawie tłumaczyłoby o motywach jej czynności prawnej o tyle dowód w drugiej z pomienionych kwestii sugeruje jego pozaprawne działania skoro jednostronny charakter czynności prawnej, autonomia spadkodawcy w zakresie rozporządzenia swoim majątkiem wyklucza udział osób trzecich w ,, procesie” decydowania o rozrządzeniu mieniem.
Zeznania świadka niewiele wniosły do sprawy albowiemZ. S. (3)nie zachowuje w sprawie obiektywizmu, emocjonalnie angażuje się w niej po stronie swego męża. Widać to w tonie zeznań ale także w zachowaniu świadka poprzedzającym przesłuchanie.Z. S. (3)przysłuchiwała się rozprawom i bardzo wyraźnie solidaryzowała się ze stanowiskiem swego męża.
Z zeznań świadka momentami bardzo chaotycznych nie wynika ażeby stan zdrowiaM. S.w okresie poprzedzającym rozrządzenie majątkiem 31 maja 1999 roku (zmieniającym wcześniejszy testament) nie pozwalał jej na podejmowanie czynności prawnych. Świadek potwierdziła żeM. S.,,rozumiała co do niej mówiłam”( k 105) . Stwierdzenie że ,, spadkodawczyni czasami radyjka posłuchała mówi wiele o jej sprawności intelektualnej. Relacja świadka że testamenty ,,były fałszem” nastąpiło pod wpływem pytania uczestnika sugerującego odpowiedź ( podobnie w tym fragmencie gdy świadek stwierdza iż ,, testamenty były ukrywane”). Opis zdarzenia zaistniałego 17 lutego 2014 roku nie jest w pełni wiarygodny a jego przebieg nie nawiązuje do innych dowodów i co do zasady nie nawiązuje do kwestii podstawy i porządku dziedziczenia. Określenie,,J. S. (1)wypisał nas z gruntów w geodezji” jest oderwane od realiów bo nie tłumaczy za sprawą jakich działań miało to nastąpić i jaki przybrało skutek prawny.
Mając powyższe na uwadze sąd na mocyart. 677 § 1 kpcstwierdził nabycie spadku poM. S.na mocy testamentu z dnia 31 maja 1999 roku, uznał iż spadek poJ. S. (3)na mocyart. 931 § 1 kpcprzypada ustawowym spadkobiercom.
O kosztach postępowania orzeczono w myślart 520 § 1 kpc. Przez wzgląd na stopień zainteresowania wynikiem postępowania a także sprzeczność interesów uczestników sąd nie znajduje dostatecznych powodów ażeby obciążaćZ. S. (1)( jej stanowisko było rozbieżne ze stanowiskiem wnioskodawczyni ) bądź pozostałych uczestników postępowania kosztami zastępstwa adwokackiego na rzeczM. Z..