Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 648/14
Data wyroku: 2014-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariola Urbańska-Trzecka-sprawozdawca, Piotr Kupcewicz, Włodzimierz Hilla
Słowa kluczowe: Zamiar
Podstawa prawna: art. 437§1 k.p.k.

Sygn. aktIV Ka 648/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Włodzimierz Hilla
Sędziowie SSO Mariola Urbańska - Trzecka - sprawozdawca
SSO Piotr Kupcewicz
Protokolant sekr. sądowy Hanna Płaska
przy udziale Gizeli KubickiejProkuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 22 września 2014 r.
sprawy oskarżonyA. B.s.E.iT.ur. (...)wB.
oskarżonego zart. 13§1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.i282 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 4 kwietnia 2014 roku sygn. akt IV K 496/13
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną; wymierza oskarżonemu opłatę w wysokości 180 (sto osiemdziesiąt) złotych za II instancję i obciąża go wydatkami poniesionymi przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.
Sygn. akt IV Ka 648/14

UZASADNIENIE
A. B.był oskarżony o to, że:
w okresie od 22 maja 2013 roku do 5 czerwca 2013 roku, działając czynem ciągłym, z góry powziętym zamiarem, na terenieB.i miejscowościD.dopuścił się następujących czynów:
- 22 maja 2013 roku w miejscowościD., wspólnie i w porozumieniu zM. M. (1), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc uszkodzeniem ciała i pozbawieniem życia oraz używając przemocy fizycznej wobecP. D. (1)iP. D. (2)zmusił ich do wydania piły elektrycznejmarki M.o wartości 500 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodę ww. osób,
- 25 maja 2013 roku wB.przyul. (...), wspólnie i w porozumieniu zM. M. (1), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc uszkodzeniem ciała, użyciem przemocy fizycznej i pozbawieniem życia wobecP. D. (1)zmusił go do wydania gotówki w wysokości 50 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodęP. D. (1),
- 27 maja 2013 roku w miejscowościD., wspólnie i w porozumieniu zM. M. (1), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc uszkodzeniem ciała, użyciem przemocy fizycznej i pozbawieniem życia wobecP. D. (1)zmusił go do wydania drabiny aluminiowej i odtwarzacza DVDmarki O.o wartości 200 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodęP. D. (1),
- 5 lipca 2013 roku wB.na stacji(...)(...)przyul. (...), wspólnie i w porozumieniu zM. M. (1), w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, grożąc uszkodzeniem ciała, użyciem przemocy fizycznej i pozbawieniem życia wobecP. D. (1)usiłował wymusić na nim przekazanie pieniędzy w kwocie 1000 złotych, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie przez funkcjonariuszy Policji,
tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.iart. 282 k.k.w zw. zart. 12 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy Wydział IV Karny z 4 kwietnia 2014r. w sprawie IV K 496/13,A. B.został uznany za winnego tego, że w okresie od 22 maja 2013 roku do 5 czerwca 2013 roku, działając wspólnie i w porozumieniu zM. M. (1), w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, stosując przemoc fizyczną oraz groźby uszkodzenia ciała i pozbawienia życia wobecP. D. (1)iP. D. (2)22 maja 2013 roku w miejscowościD.w związku z kradzieżą elementów metalowych wartości kilkudziesięciu złotych należących doM. M. (1)przezP. D. (1)zażądali odP.iP. D. (2)kwoty 600 złotych, a kiedy nie mógł zrealizować żądania, przyjął:
- 22 maja 2013 roku w miejscowościD., piłę elektrycznąmarki M.o wartości 500 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodęP.iP. D. (1),
- 25 maja 2013 roku wB.przyul. (...), gotówkę w wysokości 50 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodęP. D. (1),
- 27 maja 2013 roku w miejscowościD., drabinę aluminiową i odtwarzacz DVDmarki O.o wartości 200 złotych, powodując straty w powyższej wysokości na szkodęP.iP. D. (2),
- 5 lipca 2013 roku wB.na stacji(...)(...)przyul. (...), usiłował wymusić naP. D. (1)przekazanie pieniędzy w kwocie 1000 złotych, jednak zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zatrzymanie przez funkcjonariuszy Policji,
tj. przestępstwa zart. 282 k.k.w zw. zart. 283 k.k.iart. 13 § 1 k.k.zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 283 k.k.w zw. zart. 12 k.k.i za to na podstawieart. 283 k.k.skazano go na karę jednego roku pozbawienia wolności oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.wymierzając mu karę grzywny w wysokości dwudziestu stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość stawki na kwotę dwudziestu złotych. Jednocześnie na podstawieart. 69 § 1 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawieszono wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres prób trzech lat.A. B.został również oddany pod dozór kuratora sądowego. Wyrok zawiera także rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonegoA. B., zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 282 k.k.w zw. zart. 283 k.k.iart. 13 § 1 k.k.poprzez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu według opisu zawartego w akcie oskarżenia i zakwalifikowania tego czynu zart. 282 k.k.w zw. zart. 283 k.k.mimo, że nie pozwala na to treść obu wymienionych wyżej przepisów.
Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie odmienne, co do istoty sprawy przez zakwalifikowanie czynu popełnionego przezA. B.jako przestępstwa zart. 191 § 2 k.k., a także obniżenie kary wymierzonej oskarżonemu do sześciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Powyższą apelację należało uznać za oczywiście bezzasadną, w rozumieniu treści przepisuart. 457 § 2 k.p.k., wobec czego zawarty w niej wniosek o dokonanie zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu, a w konsekwencji obniżenie wymierzonej kary, nie mógł być uwzględniony.
Na wstępie stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy w przedmiotowej sprawie dokonał trafnych i bezbłędnych ustaleń faktycznych, uwzględniając przy tym całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, który poddał wnikliwej analizie i na jego podstawie wyprowadził prawidłowy wniosek o winie oskarżonego w odniesieniu do przypisanego mu czynu. Ocena zebranych dowodów dokonana przez Sąd I instancji jest słuszna i logiczna, a argumenty jakimi się Sąd w tej mierze kierował są trafne. Zostały one omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dlatego też Sąd Okręgowy odwołuje się do nich, uznając je za własne, nie dostrzegając przy tym konieczności ponownego szczegółowego ich przytaczania.
Zupełnie niezrozumiały jest zarzut obrazy prawa materialnego, a mianowicieart. 282 k.k.w zw. zart. 283 k.k.iart. 13 § 1 k.k., w sytuacji, gdy lektura uzasadnienia apelacji jednoznacznie wskazuje, iż obrońca kwestionuje określone ustalenia faktyczne w sprawie, leżące u podstaw rozstrzygnięcia merytorycznego.
Tymczasem obraza prawa materialnego zachodzi wówczas, gdy sąd wadliwie zastosował przepis tego prawa bądź przepisu bezzasadnie nie zastosował, bądź też gdy zarzut dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego respektowania. Zarzut ten jest wtedy skuteczny, jeśli nastąpiła niewłaściwa subsumpcja niekwestionowanych ustaleń faktycznych pod przepis prawa materialnego (post. Sądu Najwyższego z 18 czerwca 2002r., sygn. akt IV KK 113/02, Legalis). Natomiast przypisanie przez sąd określonego zamiaru (tutaj działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej) należy do ustaleń faktycznych, a zatem to przepisart. 438 pkt 3 k.p.k.jest podstawą tego zarzutu.
Niezależnie od błędnego określenia zarzutu skonstatować należy, że podniesiona w apelacji obraza przepisów prawa materialnego, jak i zawarte w jej uzasadnieniu argumenty na poparcie tegoż zarzutu, są nieprzekonywujące w stopniu oczywistym, a zdają się wynikać z nieprawidłowego rozumienia znamion czynów zabronionych stypizowanych wart. 282 k.k.iart. 191 § 2 k.k.oraz wzajemnej relacji tychże przepisów. Istota apelacji sprowadzała się bowiem do zakwestionowania celu, jaki przyświecał działaniu oskarżonego.
W realiach niniejszej sprawy Sąd Rejonowy ustalił, żeM. M. (1)poniósł szkodę na skutek kradzieży należącego do niego mienia (wagi elektrycznej i złomu), dokonanej przezP. D. (1). Zauważyć więc trzeba, że osobie, która poniosła szkodę z powodu działania innej osoby, przysługuje roszczenie o odszkodowanie i ma ono niewątpliwie charakter "wierzytelności" w rozumieniuart. 191 § 2 k.k.Tym samym, jeżeli osoba, której wyrządzono szkodę stosuje zamiast drogi prawnej, zakazane przez ww. przepis środki, to formalnie wypełnia ona znamiona tegoż przestępstwa.
Trudno się jednak zgodzić z apelującym, że w rozważanej sytuacji,A. B.działał jedynie w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności przysługującejM. M. (1). Wprawdzie dla przyjęcia odpowiedzialności karnej na gruncieart. 191 § 2 k.k.konieczne jest ustalenie subiektywnego przekonania sprawcy, stosującego przemoc lub groźbę wobec pokrzywdzonego, że wierzytelność faktycznie istnieje, a osobą, wobec której stosowana jest przemoc, jest osoba, która może dokonać zwrotu pieniędzy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt III KK 347/11, Lex 492147), jednakże wartość inkryminowanego żądania nie może przekraczać rzeczywistej wartości roszczenia. Sąd Najwyższy niejednokrotnie wypowiadał się, że realizuje znamiona czynu zabronionego określonego wart. 191 § 2 k.k.działanie sprawcy, który stosując przemoc lub groźbę bezprawną, zmusza do zaspokojenia swoich uzasadnionych roszczeń. Ta właściwość odróżnia przestępstwo określone wart. 191 § 2 k.k.od przestępstwa przeciwko mieniu. Świadczenie musi być należne i podlegające ochronie cywilnoprawnej.
Natomiast charakterystyczny dla strony podmiotowej przestępstwa zart. 282 k.k.zamiar bezpośredni obejmuje zarówno cel działania sprawcy, jak i sposób działania zmierzającego do zrealizowania tego celu. Zamiar sprawcy w płaszczyźnie intelektualnej musi więc obejmować dwa elementy: sposób zachowania sprawcy, którym jest oddziaływanie przemocą, groźbą zamachu na życie lub zdrowie albo gwałtownego zamachu na mienie oraz świadomość sprawcy, że może co najmniej uzyskać korzyść majątkową z planowanego zachowania w wyniku zastosowanego sposobu działania i więzi przyczynowej łączącej podejmowane przez niego działania z rozporządzeniem mieniem (wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2010, sygn. akt III KK 76/10, Lex nr 686661).
Odnosząc powyższe do realiów sprawy, wskazać należy na prawidłowość ustaleń poczynionych przez Sąd I instancji, który uznał, żeA. B., dokonując przestępstwa wspólnie zM. M. (1)na osobachP. D. (1)iP. D. (2), był świadomy tego, w jakim celu udaje się do pokrzywdzonych. Mimo, iż jego pierwotnym zamiarem było uzyskanie zwrotu skradzionego mienia, podjął działania ukierunkowane na osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca wiedział przecież, że nie egzekwuje należnegoM. M. (1)długu, ale powołując się na fakt należnego, jego zdaniem, "zadośćuczynienia" za uprzednią kradzież złomu, zażądał wydania pieniędzy bądź innego mienia ruchomego o wartości przewyższającej wysokość istniejącej wierzytelności. Miała być to zatem pewna dolegliwość czy też kara za wyrządzoną szkodę.
Wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonego,A. B.nie mógł trwać w uzasadnionym przekonaniu, że kradzież przezP. D. (1)mienia należącego doM. M. (1), uzasadniała, domaganie się od pokrzywdzonego i jego brata przekazania początkowo piły elektrycznej, następnie kwoty 50 złotych, drabiny aluminiowej, odtwarzacza DVD oraz kwoty 1000 złotych. Podnieść w tym miejscu należy, że wartość skradzionego złomu wyrażała się w kwocie circa kilkudziesięciu złotych, natomiast żądanie oskarżonego znacząco kwotę ów przewyższało (1 750 złotych). Tym samym zachowanie oskarżonego nie mogło zostać uznane za działanie w celu zmuszenia braciD.do zwrotu wartości przywłaszczonego przez jednego z nich mienia, skoro już wydanie piły elektrycznej przekraczało stopień wymagalnego roszczenia, a zatem musiało zaspokoić wierzyciela.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że wartość żądanych przez oskarżonego kwot pieniężnych w znacznym stopniu przekracza wartość skradzionego złomu, a tym samym nie może stanowić jego ekwiwalentu. Sąd odwoławczy zgodził się więc w istocie z prezentowaną w uzasadnieniu Sądu ad quo argumentacją, że oskarżony miał świadomość istnienia wierzytelności, która przedstawia wartość znacząco niższą od żądanej kwoty, mającej być de facto rodzajem kary za dokonaną kradzież. W konsekwencji Sąd ad quem podzielił zapatrywania Sądu Rejonowego, tak z zakresie poczynionych ustaleń faktycznych, jak i przyjętej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.
Mając na uwadze powyższe rozważania, wobec oczywistej bezzasadności omówionego zarzutu podniesionego w apelacji obrońcy oskarżonegoA. B.oraz niestwierdzenia uchybień określonych wart. 439 i 440 k.p.k., podlegających uwzględnieniu z urzędu, Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Orzeczenie o poniesieniu przez oskarżonego kosztów sądowych zapadło w oparciu o przepisart. 636 k.p.k.iart. 2 ust. 1 pkt 3w zw. zart. 6 ustawy z 23 czerwca 1973 o opłatach w sprawach karnych(Dz.U. Nr 49/83, poz. 223 ze zm.), gdyż - w ocenie Sądu drugiej instancji - sytuacja materialna i życiowa oskarżonego pozwala na uiszczenie przez niego tych należności.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł, jak w wyroku.