Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 124/14
Data wyroku: 2014-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tadeusz Kiełbowicz, Witold Franckiewicz, Jerzy Skorupka
Słowa kluczowe: Kara Łączna
Podstawa prawna: art. 280 § 2 kk

Sygn. akt II AKa 124/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w II Wydziale Karnym w składzie:

Przewodniczący:

SSA Tadeusz Kiełbowicz

Sędziowie:

SSA Witold Franckiewicz (spr.)
SSA Jerzy Skorupka

Protokolant:

Iwona Łaptus

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej Teresy Łozińskiej - Fatygi
po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r.
sprawyE. J.oskarżonej zart. 280 § 2 kk;art. 193 kkiart. 288 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk;
D. S.oskarżonego zart. 280 § 1 kkiart. 280 § 2 kkorazart. 193 kkiart. 288 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy
z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt III K 107/13
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonychE. J.iD. S.i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Świdnicy do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
E. J.iD. S.oskarżeni zostali o to, że :

I
w dniu 20 kwietnia 2013 r. wŚ.w woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, wyłamując drzwi przy użyciu łomu, wdarli się do mieszkania zajmowanego przezW. K.i wbrew jego żądaniom, lokalu tego nie opuścili, uszkadzając jednocześnie drzwi wejściowe o wartości nie mniejszej niż 1500.00 zł na szkodę wyżej wymienionego pokrzywdzonego;

tj. o czyn zart. 193 k.k.iart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 11§ 2 k.k.

II
w tym samym miejscu i czasie jak w pkt I, działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim użyciu przemocy polegającej na biciu, kopaniu i uderzaniuW. K.iL. S.niebezpiecznym przedmiotem w postaci łomu, spowodowali u niego obrażenia ciała w postaci podbiegnięć krwawych, a następnie dokonali kradzieży telewizoramarki T.o wartości nie mniejszej niż 2.000,00 zł na szkodęW. K.;

tj. o czyn zart. 280 § 2 k.k.
a nadtoD. S.o to, że:
III. w kwietniu 2013 r. wŚ.w woj.(...), po uprzednim użyciu przemocy polegającej na przewróceniu na ziemięW. K., dokonał kradzieży z kieszeni jego spodni pieniędzy w kwocie nie mniejszej niż 5.000,00 zł;
tj. o czyn zart. 280 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 roku – sygn. akt: III K 107/13 uniewinnił oskarżonychE. J.iD. S.od popełnienia zarzucanych im przestępstw, kosztami postępowania obciążając Skarb Państwa.
Ponadto Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońców ustanowionych z urzędu koszty nie opłaconej obrony oskarżonych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w Świdnicy, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonych, zarzucając:
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, a polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań pokrzywdzonychL. S.iW. K.oraz ustalone na ich podstawie okoliczności, nie pozwalają na przyjęcie, że oskarżeniE. J.iD. S.dopuścili się popełnienia zarzucanych im czynów, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności zeznania wyż.wym. pokrzywdzonych, w powiązaniu z opiniami psychologicznymi, wskazującymi iż pokrzywdzeniL. S.iW. K.prawidłowo postrzegają i odtwarzają spostrzeżenia oraz nie mają skłonności do konfabulacji, prowadzi do wniosków przeciwnych, a mianowicie, że dopuścili się popełnienia zarzucanych im czynów zart. 193 k.k.iart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.,art. 280 § 2 i art. 280 § 2 k.k.
w n o s z ą c:
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Świdnicy celem ponownego rozpoznania.
Na rozprawie odwoławczej prokurator Prokuratury Apelacyjnej poparł powyższa apelację, natomiast obrońcy oskarżonych wnieśli o nieuwzględnienie środka odwoławczego i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
apelacja Prokuratora została uwzględniona.
W pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy stwierdził (str. 5, k. 340), że poddał wszechstronnej ocenie zgromadzony materiał dowodowy, a dokonana ocena nie pozwoliła na przyjęcie sprawstwa i winy obojga oskarżonych w zakresie zarzucanych im czynów. Uniewinniając oskarżonych, Sąd uznał, iż w sprawie istnieją nie dające się usunąć wątpliwości dotyczących istotnych kwestii dla rozstrzygnięcia odpowiedzialności obojga oskarżonych, powołując przepisart. 5 § 2 k.p.k., wątpliwości rozstrzygnął na korzyść oskarżonych.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji uzasadnił tym, że wyjaśnienia oskarżonych znajdują wsparcie w innych dowodach. W odniesieniu do wyjaśnień oskarżonejE. J., Sąd Okręgowy uznał, że znajdują one potwierdzenie w zeznaniach świadkaH. L., który zeznał, że oskarżona przebywała w jego mieszkaniu nieprzerwanie przez okres tygodnia, obejmującego dni, w których popełniono przestępstwa.
Powyższy dowód Sąd uznał za w pełni wiarygodny.
Natomiast wyjaśnienia oskarżonegoD. S.uznał za wiarygodne, gdyż znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadkaM. K., który zeznał, że w czasie popełnienia przestępstw na szkodę pokrzywdzonych, tenże oskarżony przebywał ze świadkiem w hali produkcyjnej, gdzie wspólnie pracowali przy jej porządkowaniu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wiarygodność powyższych dowodów jest wątpliwa. Zasadnie prokurator podniósł w apelacji, żeH. L.wykazał się nadgorliwością, skoro w dniu 14 listopada 2013 roku stawił się bez wezwania na rozprawę celem złożenia zeznań, mając 0,88 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Wątpliwości budzi również treść zeznańH. L., który przedstawił oskarżonąE. J.jako alkoholiczkę, która pozbawiona jakichkolwiek środków do życia przebywała w jego mieszkaniu, przez tydzień, obejmujący czas popełnienia przestępstw. Fakt ten budzi wątpliwości, skoroH. L.nigdzie nie pracował, a utrzymywał inną osobę w permanentnym stanie nietrzeźwości, samemu również nadużywając alkoholu.
Odnośnie natomiast drugiego świadka –M. K., prokurator w uzasadnieniu apelacji (str. 6, k. 350) wskazał, że świadek określił czas pracy wspólnie z oskarżonymD. S.w hali produkcyjnej od godziny 7 rano do godziny 19.
Świadek zeznał na rozprawie (k.326), że pracował wraz z oskarżonym przez okres 5 dni do chwili jego zatrzymania, zaś oskarżony czekał na zatrzymanie przez Policję przedsklepem (...), widząc, że jest poszukiwany. Tymczasem został on zatrzymany przez Policję w dniu 20 kwietnia 2013 roku o godz. 2120, będąc w stanie nietrzeźwości – 1,33 mg/l w wydychanym powietrzu (k.11).
Prokurator ponadto podniósł w apelacji, że do zdarzenia doszło w dniu 20 kwietnia 2013 roku nad ranem, około godziny 3-4, a na ten czas oskarżonyD. S.nie posiada alibi. Tymczasem, Sąd Okręgowy ustalił (str. 2 uzasadnienia wyroku), że do zdarzenia doszło w dniu 20 kwietnia 2013 roku około godziny 800.
Dowody w postaci zeznańH. L.iM. K.pozostają w istotnej opozycji w stosunku do zeznań pokrzywdzonychW. K.iL. S.. Sąd Okręgowy dostrzegł, iż zeznania tychże świadków wymagają szczególnie wnikliwej analizy. Sąd przyjął, że „zeznania obojga tych świadków są wewnętrznie niespójne i sprzeczne wzajemnie ze sobą”(str. 7 uzasadnienia wyroku, k. 341), „zeznania obojga pokrzywdzonych w żadnej mierze nie mogą stanowić podstawy orzeczenia o sprawstwie i winie oskarżonych”(str. 8 uzasadnienia wyroku, k. 341 verte).
Sąd Apelacyjny nie podzielił jednoznacznych i kategorycznych stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przyjmując, iż dyskwalifikacja wiarygodności zeznań pokrzywdzonych nastąpiła przedwcześnie i w sposób uproszczony. Nie sposób jest bowiem nie odnieść wrażenia, że Sąd Okręgowy oczekiwał od pokrzywdzonych złożenia przez nich zeznań konsekwentnych i spójnych ze sobą, a skoro to nie nastąpiło, to zeznania takie stanowią niewiarygodny dowód. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego należy uwzględnić nie tylko treść zeznań ale również osobowość świadków, ich dotychczasowy tryb życia, permanentny stan nietrzeźwości, hierarchię wartości, które prezentują i uznają, powiązania środowiskowe, w tym z oskarżonymi, obawy przed agresją skierowaną wobec nich ze strony środowiska, w którym przebywają.
Prawdą jest, że zeznania pokrzywdzonych, w niektórych fragmentach zdarzenia różnią się między sobą, co zasadnie wskazuje Sąd Okręgowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku, ale to nie powinno dyskwalifikować całości ich zeznań. Niezaprzeczalnym jest również brak konsekwencji w złożonych przez nich zeznaniach, co dotyczy w szczególności zeznańW. K., podstaw zaś tego należy szukać w różnych okolicznościach. ŚwiadekW. K.odniósł się na rozprawie do przyczyn złożenia odmiennych zeznań, powołując się na osobiste wrażenia, następnie zweryfikowane w miarę upływu czasu, zwłaszcza na skutek relacji przekazywanych przezL. S.. Należy pamiętać o tym, że oskarżeni byli osobiście znani pokrzywdzonym, zaś przebieg zdarzeń pozwalał na ich bezpośrednie zetknięcie się ze sobą. Pomimo stanu nietrzeźwości, pokrzywdzeni opisali przebieg zdarzenia interweniującym funkcjonariuszom Policji, wskazując sprawców czynu, co pozwoliło podjąć czynności zmierzające do zatrzymania wskazanych przez nich osób.
W ocenie Sądu Apelacyjnego istotnym dowodem w sprawie są zeznania świadkaL. S., zaś ich ocena dokonana przez Sąd I instancji przede wszystkim eksponuje różnice pomiędzy treścią tych zeznań, a zeznaniamiW. K., pomijając kategoryczne stwierdzenia świadka co do udziału oskarżonych w zdarzeniach.
L. S.przesłuchiwana w dniu 21 kwietnia 2013 roku, a więc na drugi dzień po zdarzeniu, zeznała (k.14-16), że w godzinach rannych, do mieszkania w którym przebywała zW. K.nagle wszedł mężczyzna w kapturze na głowie i zażądał wydania pieniędzy, trzymając w ręce łom. Poznała po głosie, że jest to oskarżonyD. S.. Z treści zeznań pokrzywdzonej wynika, że ich kontakt ze sobą był bezpośredni, skoro oskarżony ciągnął ją do kuchni, szukał pieniędzy w jej bieliźnie, którą miała na sobie. W czasie, gdy oskarżony zaciągnął pokrzywdzoną do kuchni, zobaczyła tam kobietę, która miała na głowie czapkę z daszkiem, a na niej nałożony kaptur. Poznała ją po głosie i zwróciła się do niej „E.taka jesteś koleżanka”,ta zaś prosiła pokrzywdzoną aby była cicho. Zeznała (k.16) „jestem pewna, że to byłD.iE.”
Podczas przesłuchania w dniu 22 kwietnia 2013 roku przez prokuratora,L. S.zeznała (k.29-30), że oskarżonych poznała po głosach, jako sprawców zdarzenia.
Na rozprawie sądowej w dniu 14 listopada 2013 rokuL. S.zeznała m.innymi (k.324v-326), że w mieszkaniu sprawcy posiadali na głowach kaptury, ale poznała oskarżonąE. J., a także oskarżonegoD. S.„po głosie i chodzie”, zeznała (k.325 verte) „ja jestem pewna, że byliD.iE., bo poznałam ich po ich ruchach i głosie”.Z treści zeznańL. S.wynika, żeW. K.nie był pewien, kto był sprawcą napadu, aleL. S.takich wątpliwości nie posiadała.
Zważyć przy tym należy, że nie miała jakiegokolwiek motywu aby niesłusznie obciążać oskarżonych zeznaniami, wskazując ich jako sprawców popełnionych na ich szkodę przestępstw. Z uwagi na stan nietrzeźwości pokrzywdzonych i dynamiczny przebieg zdarzeń, wytłumaczalnym stają się różnice w treści ich zeznań co do pewnych szczegółów, chociaż nie mieli oni wątpliwości co do wskazania oskarżonych jako sprawców przestępstw.
Fakt, iż nie znaleziono telewizoraT., zabranego z mieszkania pokrzywdzonych, można wytłumaczyć tym, że oskarżonyD. S.został zatrzymany przez Policję w dniu 20 kwietnia 2013 roku o godz. 2120(k.11), zaś oskarżonaE. J.została zatrzymana w dniu 21 kwietnia 2013 roku o godz. 1220(k.12a). Różnica w czasie od chwili zdarzenia, pozwalała również na stworzenie sobie alibi na wypadek późniejszego ich zatrzymania oraz skutecznego pozbycia się telewizora.
Sąd Apelacyjny uznał, iż dokonana przez Sąd I instancji ocena zeznań pokrzywdzonych, a w szczególnościL. S.nastąpiła z przekroczeniem granic wyznaczonych przepisemart. 7 k.p.k., co spowodowało, iż Sąd Apelacyjny nie może zaakceptować orzeczenia stwierdzającego, na tym etapie postępowania, brak sprawstwa oskarżonych. Skutkowało to uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy dokonać poszerzonej oceny dowodów poprzez dążenie do ustalenia:

1
czasu popełnionego w dniu 20 kwietnia 2013 roku przestępstwa, skoro pojawiają się różne wersje, a to ma znaczenie w świetle zeznańM. K.. Sąd I instancji ustalił, iż zdarzenie nastąpiło około godz. 8 rano. TymczasemW. K.zeznał na rozprawie (k.322), że do zdarzenia doszło około 3 nad ranem.L. S.zeznała (k.14-16), że bezpośrednio przed zdarzeniem, oglądała program telewizyjny. Z notatki urzędowej funkcjonariuszy Policji, interweniujących w mieszkaniu –P. A.iR. K.wynika, że pokrzywdzeni relacjonowali, iż do zdarzenia doszło około godziny 800-830.Nie ustalono natomiast o której godzinie telefonicznie zgłoszono Policji o zdarzeniu i ile czasu minęło od zdarzenia do zgłoszenia Policji i jakie w tym czasie pokrzywdzeni podjęli czynności.

2
ilości wizyt oskarżonegoD. S.w mieszkaniu pokrzywdzonych przed zdarzeniem. Oskarżony wyjaśnił (k.61 – posiedzenie SR w sprawie zastosowania tymczasowego aresztowania), że przed dniem, w którym podłączył telewizor należący do pokrzywdzonego był w mieszkaniu na zaproszenieL. S.wraz z oskarżonąE. J.. Natomiast podczas przesłuchania w dniu 22 kwietnia 2013 roku (k.34) wyjaśnił, że w mieszkaniu był jedynie dwukrotnie: raz z bratemJ. S., a raz był sam, gdy poszukiwał oskarżonejJ.. Zaprzeczył aby w mieszkaniu był kiedykolwiek z oskarżonąJ.. Z zeznańJ. S.(k.103) wynika, że w mieszkaniu był z oskarżonym w marcu 2013 roku, gdy podłączał telewizor. Nie złożył zeznań co do tego jak wyglądała forma płatności za usługę, kto mu zapłacił, czy widział większą ilość pieniędzy, czy mógł widzieć to oskarżonyD. S., czy rozmawiano o pieniądzach jakie otrzymałW. K.tytułem dopłaty za zamianę mieszkania, stąd czy oskarżonyD. S.posiadał wiedzę o posiadanych pieniądzach przez pokrzywdzonego.

3
weryfikacji wiarygodności zeznańM. K.iH. L.poprzez dodatkowe ich przesłuchanie pod kątem wykazania innych dowodów, które uprawdopodabniałyby przedstawione przez nich fakty.

Należy podkreślić, że zasady „in dubio pro reo”nie można w żadnej mierze traktować jako swoistego uproszczonego traktowania wątpliwości (por. wyrok SN z 25.06.1991 r., WR 107/91, OSNKW 1-2/1992, poz. 14). Nie ma więc ona zastosowania w sytuacji, gdy wątpliwości są rezultatem niedokładnego i niewystarczającego postępowania dowodowego, kiedy to organ procesowy powinien z urzędu uzupełnić postępowanie aby ustalić fakty zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem i wyjaśnić nasuwające się w tym zakresie wątpliwości, a nie sięgać po regułę „in dubio pro reo”(wyrok SN z 16.01.1974 r., III KR 315/73, OSNKW 5/1974, poz. 97). Reguła ta ma zatem zastosowanie dopiero wówczas, gdy zostały wyczerpane wszystkie możliwości poznawcze w postępowaniu (por. wyrok SN z 31.08.1979 r., IV KR 173/79, OSNPG 2/1980, poz. 24; postanowienie SN z 16.06.2005 r., II KK 25/04, OSNKW 9/2005, poz. 86).
Z tych względów orzeczono jak na wstępie.