Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 944/13
Data wyroku: 2014-06-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Leszek Dąbek, Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Ochrona Własności
Podstawa prawna: art. 222 § 2 k.c.

Sygn. akt III Ca 944/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędzia    SO Gabriela Sobczyk
Sędzia    SR del. Roman Troll
Protokolant    Iwona Reterska
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwaB. W.
przeciwkoG. K.
o ochronę własności
oraz z powództwaB. W.
przeciwkoG. K.
o ustalenie wygaśnięcia służebności
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I C 887/12

1
prostuje w części wstępnej zaskarżonego wyroku oznaczenie przedmiotu postępowania w ten sposób, że są nimi sprawy: z powództwaB. W.przeciwkoG. K.o ochronę własności oraz z powództwaB. W.przeciwkoG. K.o ustalenie wygaśnięcia służebności;

2
zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2 w ten sposób, że:

a) oddala powództwoB. W.przeciwkoG. K.o ochronę własności,
b) nie obciąża powódki kosztami procesu;

3
oddala apelację w pozostałej części;

4
nie obciąża powódki kosztami postępowania odwoławczego.

SSR del. Roman Troll SSO Leszek Dąbek  SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Ca 944/13

UZASADNIENIE
PowódkaB. W.żądała zakazania pozwanemuG. K.przejazdu i przechodu przez jej nieruchomość urządzonejksiędze wieczystej KW nr (...)oraz zasądzenia na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdziła, że pozwany przejeżdża i przechodzi przez jej nieruchomość, która nie jest obciążona żadnym prawem drogowym na rzecz nieruchomości pozwanego.
PozwanyG. K.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu. Zarzucił, że w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości powódki wpisano służebność drogową na rzecz każdoczesnych(...).(...)stron zostały wydzielone z tej samej księgi wieczystej, a zatem są wzajemnie współobciążone służebnością drogi koniecznej.
W toku postępowania powódkaB. W.wniosła kolejny pozew, w którym żądała także ustalenia, że służebność obciążająca jej nieruchomość wygasła z dniem 31 01 2007r, twierdząc, że poprzednicy prawni pozwanego od wielu lat nie korzystali z przejazdu, przechodu i przegonu po tejże nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 6 09 2012r. Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskimpostanowieniem z dnia 6 września 2012r. połączył oba powództwa, zarejestrowane pod sygnaturami akt I C 887/12 i I C 1420/12, do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą akt I C 887/12 (k. 31).
PozwanyG. K.wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu. Zarzucił, że służebność nie wygasła, gdyż jest przez niego wykonywana oraz była wykonywana przez jego poprzedników prawnych.
Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskimw wyroku z dnia 26 03 2013r. zakazał pozwanemuG. K.przejazdu i przechodu po nieruchomości powódkiB. W.stanowiącejdziałkę (...)o powierzchni 0.29.13 ha zapisanej wKW (...)Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim, oddalił powództwo o ustalenie wygaśnięcia służebności oraz orzekł o kosztach procesu.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulację art. 222
§ 2 k.c.Stwierdził, że nieruchomość powódki nie jest obciążona służebnością na rzecz nieruchomości pozwanego. Pozwany nie posiada żadnego uprawnienia do korzystania
z drogi, a korzystanie przez niego z nieruchomości powódki jest nieuprawnione
i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. Przyjął, że żądanie stwierdzenia wygaśnięcia służebności jest nieuzasadnione, gdyż nieruchomość powódki nie jest obciążona służebnością na rzecz nieruchomości pozwanego.
O kosztach procesu orzekał na podstawie regulacjiart. 98 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyłpozwanyG. K.w części uwzględnia-jącej powództwo i orzekającej o kosztach procesu, który wnosił o jego zmianę przez oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów procesu, bądź o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Zarzucił, że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe, regulacje :
-art. 233 k.p.c.w zw. zart. 316 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.poprzez pominięcie dowodu
zksięgi wieczystej (...)oraz z akt gruntowych księgi wieczystej wykaz(...)oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na przyjęciu, iż pozwany korzysta z nieruchomości składającej się zdziałek o numerze (...), dla których prowadzona jestksięga wieczysta (...)na podstawie najmu, w sytuacji gdy z zebranego
w sprawie materiału dowodowego w szczególności dowodu z księgi wieczystej
nr(...)wynika, iż w/w nieruchomość stanowi własność pozwanego oraz że pozwany nie posiada tytułu prawnego do korzystania ze służebności drogowej obciążającej nieruchomość powódki w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z opinii biegłegoS. M. (1)wynika, iż nieruchomość składająca się zdziałek (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...)będąca własnością pozwanego wywodzi się z nieruchomości(...)(...), której to właściciele uprawnieni są do korzystania z przejazdu sporną drogą a w konsekwencji jest nieruchomością uprawnioną do korzystania ze służebności drogowej obciążającej nieruchomość powódki,
-art. 233 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego polegające na braku analizy dokumentów znajdujących się w aktachksięgi wieczystej nr (...)stanowiącej część zebranego w sprawie materiału dowodowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie albowiem w konsekwencji doprowadziło
do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, gdyż w aktach księgi wieczystej
nr(...)stanowiącej część zebranego w sprawie materiału dowodowego znajduje się wzmianka o nabyciu przez pozwanego własności nieruchomości składającej się zdziałek (...)dla której obecnie prowadzona jestksięga wieczysta (...), czego skutkiem są sprzeczności istotnych ustaleń Sądu
z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegające na przyjęciu, że pozwany korzysta zdziałek o numerze (...)na podstawie najmu, w sytuacji,
gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności z dokumentów znajdujących się w aktachksięgi wieczystej nr (...)wynika, iż w/w działki stanowią własność pozwanego oraz nieruchomości pozwanego nie wywodzą się z księgi wieczystej(...)
(...)w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość będąca własnością pozwanego obejmującadziałki nr (...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)wywodzi się zksięgi wieczystej (...), która pochodzi z nieruchomościR.(...)(...), z którego pochodzi także nieruchomość powódki a zatem nieruchomości te są nieruchomościami wzajemnie obciążonymi służebnością drogi koniecznej.
- naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zachodził przypadek szczególnie uzasadniony.
Sąd Odwoławczy ustalił i zważył co następuje:
Sąd pierwszej instancji ferując zaskarżone rozstrzygnięcie prawidłowo zakwalifikował oceniane powództwo, przyjmując, że ma ono źródło w regulacji
art. 222 § 2 k.c.lecz skonstruował częściowo wadliwą podstawę faktyczną orzeczenia, ustalając, że działki onumerach geodezyjnych (...)
i(...)są przez pozwanego „używane na zasadzie najmu”.
Wbrew bowiem temu co przyjął Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia ustalenie to - w części dotyczącej działek gruntu o numerach(...),(...)- nie ma wiarygodnych podstaw w opinii biegłegoS. M. (1)
z dnia 25 09 2012r., (ze zawartej w niej niewiadomego pochodzenia odręcznej adnotacji – z tego powodu jest ona mało wiarygodna - wynika bowiem jedynie,
iż pozwany użytkuje te działki gruntu, co nie jest równoznaczne z tym, że „użytkuje je na zasadzie najmu”) oraz pozostaje w sprzeczności ze informacjami zamieszczonymi
w odpisie księgi wieczystej prowadzonej pod numerem(...), z której jednoznacznie wynika, iż pozwany jest właścicielem nieruchomości gruntowej obejmującej te działki gruntu ( k- 12-13 akt I C 1420/12).
Podobnie ma się rzecz w odniesieniu do działek gruntu o numerach:(...)i(...).
Z odpisu księgi wieczystej prowadzonej po numerem(...),
z opinii uzupełniającej sporządzonej przez biegłegoS. M. (1)w dniu 3 03 2014r. oraz z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 9 10 2008r. wynika bowiem niezbicie, iż pozwany na mocy umowy darowizny zawartej zP. E.
jest obecnie właścicielem nieruchomości obejmującej te działki (k- 168 – 169, k- 119-122, k- 123-128).
Dlatego na podstawie informacji zawartych we wskazanych źródłach dowodowych zmieniono powyższe ustalenia Sądu pierwszej instancji ustalając,
iż pozwany jest właścicielem nieruchomości gruntowych obejmujących działki gruntu
onumerach geodezyjnych (...)oraz że podobnie jak stanowiąca własność powódki działka gruntu onumerze geodezyjnym (...)wywodzą się one z nieruchomości objętej wykazem hipotetyczny(...)
(...)
R..
Pozostałe ustalenia składające się na podstawę faktyczna zaskarżonego orzeczenia nie były kwestionowane w apelacji i mają podstawę w informacjach zawartych w przywołanych przez Sąd Rejonowych wiarygodnych źródłach dowodowych.
Ponadto na podstawie informacji zawartych w przywołanej powyżej opinii biegłego ustalono, że
     działki gruntu onumerach geodezyjnych (...)powstały z podziału działki gruntu onumerze geodezyjnym (...)
(k- 168 – 169), a na podstawie informacji zawartych w protokole „Rozprawy wW.w dniu 30 czerwca 1913r.” ustalono, żeS. M. (2)iJ. S.właściciele nieruchomości gruntowejO.R.(R.) wykaz(...)wydzielili z tej nieruchomości działki gruntu onumerach geodezyjnych (...), które w wyniku dokonanego podziału nieruchomości przypadłyS. M. (3)oraz że „udzielili oni sobie wzajemnie i swym następcom prawnym prawa do przechodzenia, jazdy oraz prze-mieszczania bydła po istniejącej starej drodze” (k- 18).
Na podstawie informacji zawartych w zeznaniach świadkówB. S.(k-63)J. R.(k-63) ustalono, że przedmiotowy szlak drogowy na nierucho-mości powódki istnieje od ponad 100 lat.
Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższymi modyfikacjami przyjął
za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Powódki jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości i dochodzone przez nią roszczenie zakazania pozwanemu przejeżdżania i przechodzenia przez jej nieruchomość ma prawne odniesienie w regulacjiart. 222 § 2 k.c.
Z poczynionych ustaleń wynika jednak, iż jej nieruchomość wywodzi się
z tej części nieruchomości gruntowej objętej wykazem hipotecznym(...)
(...)R., która w umowie zawartej w dniu 30 czerwca 1913r. przezS. M. (4)

iJ.S.została obciążona na rzecz właściciela nowoutworzonej wówczas nieruchomości, składającej się między innymi z działki gruntu onumerze geodezyjnym (...),prawem „do przechodzenia, jazdy oraz przemieszczania bydła po istniejącej starej drodze” (jej przebieg odpowiada przebiegowi spornego szlaku drogowego)
Działka gruntu onumerze geodezyjnym (...)została następnie geo-
dezyjnie podzielona w wyniku czego powstały działki gruntu o numerach(...)
i(...), które wchodzą obecnie w skład nieruchomości gruntowej o urządzonejksiędze wieczystej (...)stanowiącej własność pozwanego.
Dlatego wbrew temu co twierdziła powódka pozwanemu przysługuje skuteczne uprawnienie do przejeżdżania i przechodzenia przez jej nieruchomość spornym szlakiem drogowym (orzeczenie o oddaleniu powództwa powódki o ustalenie wygaśnięcia tej służebności nie zostało zaskarżone, jest ono prawomocne i nie podlega kontroli Sądu odwoławczego), co w świetle przywołanej na wstępie regulacji prawnej czyni oceniane powództwo bezzasadnym a apelacje uzasadnioną, co prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
O koszta procesu za pierwszą instancje orzeczono stosując regulacjęart. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę, że z powodu wątpliwego charakteru sprawy zachodzi przewidziany w tej regulacji szczególnie uzasadniony wypadek uprawniający Sąd
do nieobciążania powódki kosztami procesu.
Reasumując zaskarżony wyrok w jest w części wadliwy i dlatego apelację pozwanego jako uzasadnioną uwzględniono zmieniając wyrok w sposób podany
w sentencji w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.oraz oddalając ją jako bezzasadną w pozostałej części na mocy regulacjiart. 385 k.p.c.(w części zaskarżającej rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku)
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulacjęart. 102 k.p.c.z tych samych względów jakimi kierowano się orzekając o kosztach procesu za pierwszą instancje.
Sprostowania zaskarżonego orzeczenia dokonano stosując regulacjęart. 350 § 1 i 2 k.p.c.

SSR del. Roman Troll SSO Leszek Dąbek SSO Gabriela Sobczyk