Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 690/13
Data wyroku: 2014-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Klara Łukaszewska, Barbara Żukowska, Andrzej Wieja
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art. 284§1 kk

Sygn. akt VI Ka 690/13WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJDnia 7 lutego 2014 r.Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:Przewodniczący – Sędzia  SO Klara Łukaszewska (spr.)Sędziowie   SO Barbara ŻukowskaSO Andrzej WiejaProtokolant Anna Potaczekprzy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Zbigniewa Jaworskiegopo rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r.sprawyZ. M.oskarżonego zart. 284 § 1 kkz powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonegood wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górzez dnia 21 października 2013 r. sygn. akt II K 2051/12zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinniaZ. M.od popełnienia przypisanego mu czynu,zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. B.kwotę 516, 60 zł w tym 96, 60 zł podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym,stwierdza, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.Sygn. akt VI Ka 690/13UZASADNIENIEZ. M.został oskarżony o to, że:w okresie pomiędzy dniem 16 grudnia 2011 r. a dniem 07 listopada 2012 r. wJ.dokonał przywłaszczenia mienia, w ten sposób, że na prowadzony wBanku (...) S.A.Oddział wJ.rachunek bankowy otrzymał środki pieniężne w postaci przelewów nadanych w dniu 16 grudnia 2011 r. na kwotę 242,50 zl oraz 309,10 zł, w dniu 23 grudnia 2011 r. w kwocie 32900,00 oraz w dniu 28 grudnia 2011 r. w kwocie 1750,00, omyłkowo przekazane przez(...) Sp. z o. o.wK.w wyniku błędnego wprowadzenia numeru konta bankowego ich beneficjenta –(...)s.c. wB., po czym nie dokonał ich zwrotu, powodując tym samym straty w kwocie łącznej 35 201,60 zł na szkodę(...) Sp. z o. o.z siedzibą wK.,to jest o czyn zart. 284 § 1 k.k.;Uznał oskarżonegoZ. M.za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu opisanego w części wstępnej wyroku, przy przyjęciu, iż dopuścił się go między dniem 11 stycznia 2012 r. a 7 listopada 2012 r., tj. występku zart. 284 § 1 k.k.i za to na podstawie cytowanego przepisu wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody w całości przez uiszczenie na rzecz pokrzywdzonego(...) Sp. z o.o.wK.kwoty 35 201,60 (trzydzieści pięć tysięcy dwieście jeden 60/100) złotychna podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturzezasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataR. B.tytułem nieopłaconej obrony z urzędu kwotę 588 złotych oraz dalsze 135,24 złotych z tytułu podatku VAT;na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 ust. 1 ustawy o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym opłaty.Wyrok powyższy zaskarżył obrońca oskarżonego zarzucając wyrokowi :obrazę przepisu prawa procesowegoart. 7 kpkw zw. zart. 410pk i 366kpkmającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia , a polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i tym samym wadliwe przyjęcie, iż:oskarżonyZ. M.miał zamiar przywłaszczyć środki majątkowe przesłane przezfirmę (...), w światle ustaleń Sądu , iż w dniu 11 stycznia 2013r. był on umówiony w banku na podpisanie dyspozycji zwrotnego przelewu pieniędzy,oskarżonyZ. M.nie mógł korzystać z prawa domniemania własności środków znajdujących się na jego koncie bankowym po dniu 11 stycznia 2012r. albowiem przejście własności środków majątkowych w for nie pieniędzy ze skutkami jak wart. 845 kpcnie może wyłączyć w żadnym zakresie przymiotu ich własności jaka została przeniesiona na oskarżonego nawet w wyniku wadliwego przelewu bowiem wyłącznie oskarżony jest uprawniony do wypłaty środków z jego rachunku bankowego, co w pełni potwierdza żądanie banku wydania dyspozycji zwrotnego przelewu środków.poprzez dokonywanie wypłat ze swojego konta bankowego po dniu 11 stycznia 2012r. swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu opisanego wart. 284 kk, gdy tymczasem Sąd pominął okoliczność, iż na tym koncie znajdowały się również środki finansowe nie pochodzące z wadliwego przelewu, a nadto oskarżony miał otwartą linię kredytową do kwoty 12.000 zł oraz spodziewał się przelewów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , a brak jest w sprawie ustaleń, że oskarżony wypłacał właśnie te, a nie inne środki,obrazę przepisu prawa procesowegoart. 410 kpki366 kpkmającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegającą na wydaniu orzeczenia z istotnym pominięciem materiału dowodowego, a to w postaci:faktu, iż bank wnioskował do oskarżonego o wydanie przez niego dyspozycji zwrotu nienależnie przelanej kwoty pieniędzy , co ma istotne znaczenie przy ustalaniu ich własności,nie kwestionował okoliczności, iż oskarżony nie posiada dostępu do salda konta bankowego, albowiem docelowo korzysta wyłącznie z karty bankomatowej, a także nie posiada bankowości elektronicznej,oskarżony od samego początku chciał dokonać zwrotu nienależnie przesłanych mu środków w świetle ustalenia Sądu, iż w tym celu umówiony był on na wizytę w banku w dniu 11 stycznia 2013r. .Stawiając powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu oraz o zasądzenie na rzecz obrońcy z urzędu kosztów udzielonej oskarżonemu pomocy prawnej wg norm przepisanychSąd Okręgowy zważył, co następuje:Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uniewinnieniemZ. M.od popełnienia przypisanego mu przestępstwa zart. 284 § 1 k.k.W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, iż w okresie od 16 grudnia 2011 r. do 28 grudnia 2011 r.firma (...) sp. z o.o.z siedzibą wK.omyłkowo przelała na konto bankoweZ. M.wBanku (...) S.A.Oddział wJ.środki pieniężne na łączną kwotę 32.900 zł.Sąd Rejonowy także nie dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjmując że od stycznia 2012 r.Bank (...) S.A.Oddział wJ.informował oskarżonego o zaistniałej omyłce ze stronyfirmy (...) sp. z o.o.z siedzibą wK., podejmując działania zmierzające do zwrotu przezZ. M.nienależnych mu pieniędzy, które znalazły się na jego rachunku bankowym. Brak jest bowiem podstaw do kwestionowania prawdziwości zeznań świadków pracowników banku w tym zakresie, w szczególności, że znajdują one potwierdzenie w kierowanej do oskarżonego korespondencji. Przy czymZ. M.przyznał, że przesyłkę z banku w dniu 20 stycznia 2012 r. odebrał osobiście.Rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego w zakresie czynu zart. 284 § 1 k.k., przypisanegoZ. M., jakiego miał się dopuścić w okresie pomiędzy 11 stycznia 2012 r. a 7 listopada 2012 r. w pierwszej kolejności niezbędnym natomiast staje się ogólne odniesienie do znamion przestępstwa przywłaszczenia.Przestępstwo to polega na przywłaszczeniu przez sprawcę cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego. Nie budzi przy tym wątpliwości, że przedmiotem przywłaszczenia może być również pieniądz. Zważywszy, że sprawcy musi towarzyszyć związany z zamiaremres sibi habendicel definitywnego pozbawienia innej osoby jej własności jest oczywiste, że rzecz przywłaszczona musi być dla sprawcy „cudza”. Nie stanowi bowiem przedmiotu przywłaszczenia rzecz ruchoma, w sytuacji, gdy treść umowy stanowiącej podstawę przekazania rzeczy lub okoliczności sprawy wskazują na przeniesienie własności tej rzeczy na sprawcę. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005 r. V KK 9/05LEX nr 164266).Okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości jeśli przedmiotem przywłaszczenia jest rzecz ruchoma oznaczona co do tożsamości. Inaczej może być, gdy przedmiotem przywłaszczenia są rzeczy - tak jak pieniądze - ze swej istoty zamienne, a więc w rozumieniuart. 155 § 2 k.c.oznaczone tylko co do gatunku. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w każdym przypadku badania okoliczności w jakich sprawca znalazł się w legalnym posiadaniu rzeczy.W świetle bowiemart. 155 § 2 k.c., jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. Oznacza to, że przeniesienie posiadania jest obok umowy przesłanką przejścia własności rzeczy. (tak Stanisław Rudnicki „Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe.” Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1996, str. 95).Do przechowywania natomiast środków pieniężnych przez bank na podstawie umowy rachunku bankowego stosuje się przepisy o depozycie nieprawidłowym. (por. Zbigniew Ofiarski Komentarz do art. 50 ustawy Prawo bankowe). Zgodnie zatem zart. 845 k.c., jeżeli z przepisów szczególnych albo umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może rozporządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi (np. w przypadku rachunku depozytowego) lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio przepisy o pożyczce, co oznacza, że w związku z przeniesieniem własności rzeczy zwrotowi podlegają nie te same rzeczy lecz takie same, w odpowiedniej ilości czy o odpowiedniej wartości. W przypadku depozytu nieprawidłowego przechowawca pieniędzy może je puścić w obieg, bowiem nabywa ich własność z chwilą oddania ich na przechowanie zaś po stronie oddającego na przechowanie powstaje roszczenie obligacyjne o zwrot takiej sumy jaką przekazał do depozytu. (por. M. Dąbrowska - Kardas, Piotr Kardas: Nowa kodyfikacja..., s. 166). Przechowawca ma bowiem prawo rozporządzać przedmiotem umowy depozytu nieprawidłowego bez zgody składającego. Uprawnienie to jest konsekwencją nabycia przez niego prawa własności (tak Sąd Najwyższy 20 listopada 1969 r. I CR 345/69 OSN 1970 poz. 223).Oznacza to, że z chwilą wpłaty środków pieniężnych do banku posiadacz traci ich własność na rzecz banku, a nabywa wierzytelność o zwrot takiej sumy ich wartości w formie gotówkowej lub bezgotówkowej na rzecz swoją lub osoby trzeciej. Wierzytelnością są objęte abstrakcyjne jednostki pieniężne, których wartość jest odnotowana w dokumentach rachunku bankowego i wygasa w razie ich zwrotu posiadaczowi rachunku. Znajdujące się zatem na rachunkach bankowych zarówno oskarżonego, jak i pokrzywdzonej spółki środki pieniężne nie stanowiły ich własności a banku, a stronom jedynie przysługiwały określone roszczenia względem banku.Zauważyć też należy, że na skutek mylnego przelewu dokonanego przez pracownika pokrzywdzonej spółki na rachunku bankowym należącym doZ. M.dokonano wpisu na kwotę 32.900 zł. Dokonanie takiego wpisu pełni zaś funkcję konstytutywną, stanowi bowiem materialnoprawną przesłankę rozporządzania przez posiadacza rachunku bankowego środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym. Skoro wpis ten nie został w żaden sposób skorygowany to stanowił on podstawę do rozporządzania przez oskarżonego wskazaną kwotą, a tym samym nabył on wierzytelność względem banku na określoną kwotę, znajdującą się na jego rachunku bankowym. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. V CSK 255/07OSNC-ZD2008/3/79Lex nr 435625).Skoro zatem jak ustalił Sąd I instancjiZ. M.rozpoczął wypłacanie powyższej kwoty z należącego do niego rachunku bankowego, to po wypłacie pieniędzy z rachunku bankowego znalazły się one w jego posiadaniu, a tym samym na jego rzecz została przeniesiona własność środków pieniężnych w myślart. 155 § 2 k.c.Przeniesienie natomiast własności środków pieniężnych na oskarżonego wykluczało możliwość przypisania mu popełnienia przestępstwa na szkodę(...) sp. z o.o.wK., poprzez przywłaszczenie wskazanych w zarzucie kwot, a tym samym przypisanie mu przestępstwa zart. 284 § 1 k.k.Oczywistym natomiast jest, że skoro w tej sytuacji doszło do wzbogaceniaZ. M.kosztem pokrzywdzonego to stosownie doart. 405 k.c.zobowiązany jest on do zwrotu równowartości otrzymanych środków pieniężnych. Zauważyć przy tym należy, że w żadnej mierze nie sposób uznać aby na oskarżonym ciążył obowiązek zwrotu tych samych środków pieniężnych, które zostały wpłacone na jego rachunek bankowy, a wyłącznie równowartość wskazanych środków i to z zastrzeżeniami wynikającymi z przepisówkodeksu cywilnego. Obowiązek zwrotu stosownie doart. 409 k.c.może bowiem w określonych sytuacjach nawet wygasnąć. Nie sposób zatem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w zachowaniu oskarżonego dopatrywać się znamion przestępstwa zart. 284 § 1 k.k.na szkodę pokrzywdzonej spółki. W szczególności, że normalnym bowiem skutkiem zdarzenia jakim jest bezpodstawne wzbogacenie jest przejście prawa własności na rzecz bezpodstawnie wzbogaconego (por. art. 156 k.c. „Komentarz do Kodeksu Cywilnego Księga druga Własność i inne prawa rzeczowe” Stanisław Rudnicki Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1996, str. 99).W realiach zatem niniejszej sprawy powstałe pomiędzyZ. M.afirmą (...) sp. z o.o.wK.z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia roszczenia i ciążące na stronach zobowiązania winny być rozpatrywane wyłącznie na gruncie prawa cywilnego stosownie doart. 405 k.c.i następne. Nie budzi bowiem żadnych wątpliwości, że po stronie spółki nadal istnieje roszczenie o zwrot przezZ. M.określonej sumy pieniężnej, nienależnie wpłaconej na jego rachunek bankowy.Skoro zatem poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia, że wypłata przezZ. M.z należącego do niego rachunku bankowego, a mylnie przelanych przez(...) sp. z o.o.wK.środków pieniężnych nie mogły prowadzić do przypisania mu popełnienia przestępstwa zart. 284 § 1 k.k.na szkodę tejże firmy, gdyż jego zachowanie nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego określonego w tym przepisie, to stosownie doart. 17 § 1 pkt. 2 k.p.k.w zw. zart. 414 § 1 k.p.k.Sąd Okręgowy zobowiązany był do uniewinnienia oskarżonego od przypisanego mu przestępstwa.Mając powyższe na uwadze stosownie doart. 436 k.p.k.Sąd Odwoławczy był zwolniony od rozpoznania zarzutów apelacji obrońcy oskarżonego, gdyż były one bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania skoro nawet najbardziej korzystne dla oskarżonego ustalenia mogły prowadzić wyłącznie do uniewinnieniaZ. M.od zarzucanego mu czynu zart. 284 § 1 k.k.na szkodę(...) sp. z o.o.wK..Rozstrzygnięcie o zasądzeniu na rzecz adw.R. B.wynagrodzenia za obronęZ. M.sprawowaną z urzędu w postępowaniu odwoławczym uzasadnia przepisart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a jego wysokość§ 14 ust. 1 pkt. 4w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zmianami)Sąd Okręgowy, na podstawie przepisówart. 632 ust. 2 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.