Sąd Okręgowy w Łodzi
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII Pz 68/14
Data wyroku: 2014-08-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędziowie
Słowa kluczowe: Prawomocność
Podstawa prawna: art. 364 kpc, art. 174 § 1 pkt. 4 kpc

Sygn. akt VII Pz 68/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Kutnie IV Wydział Pracy stwierdził, iż wyrok tegoż Sądu z dnia 30 października 2013 roku jest prawomocny od dnia 20 listopada 2013 roku.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd podniósł, iż pismem z dnia 24 kwietnia 2014 roku pełnomocnik syndyka masy upadłości pozwanej spółki wniósł o stwierdzenie prawomocności wyroku wydanego w sprawie. Sąd Rejonowy wskazał, iż wyrok został wydany na rozprawie w dniu 30 października 2013 roku przy udziale, wówczas nadzorcy sądowegoS. L., który pełni obecnie funkcję syndyka masy upadłości pozwanej spółki. W ustawowym terminie żadna ze stron nie wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak również apelacji. Nie ulega wątpliwości, iż w przypadku braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stronie przysługuje jedynie możliwość złożenia apelacji wprost w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym upłynął termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 369 § 2 k.p.c.). Łącznie zatem termin do wniesienia apelacji wprost wynosi trzy tygodnie od dnia ogłoszenia wyroku. Ponieważ wyrok został ogłoszony w dniu 30 października 2013 roku, termin do wniesienia apelacji upłynął w dniu 20 listopada 2013 roku i z tym dniem wydane orzeczenie stało się prawomocne zgodnie zart. 363 § 1 k.p.c.W związku z powyższym w pełni dopuszczalnym jest stwierdzenie jego prawomocności na podstawieart. 364 § 1 k.p.c.
Powołane orzeczenie Sądu Rejonowego w całości zaskarżyła strona pozwana.
Żalący zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenieart. 364 § 1 kpcw związku zart. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.wobec przyjęcia, iż wyrok nabył prawomocność formalną, w sytuacji kiedy zgodnie z dyspozycjąart. 174 § 1 pkt. 4 k.p.c.termin do wniesienia apelacji uległ zawieszeniu z dniem 15 listopada 2013 roku tj. z chwilą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej pozwanego i stan ów trwa do chwili obecnej.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
Ponadto wniósł o rozpoznanie i uchylenie w trybieart. 380 k.p.c.postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie IV Wydział Pracy z dnia 3 grudnia 2013 roku wydanego w sprawie IVP 85/13, które zaskarża w całości tj. w zakresie odmowy zawieszenia postępowania, a także odrzucenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenia tego wyroku wraz z uzasadnieniem - zarzucając naruszenieart. 174 § 1 pkt. 4 k.p.c.
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisart. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.stanowi, że sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku strony.
Oznacza to, że zawieszenie postępowania na podstawieart. 174 § 1 pkt 4powinno nastąpić zchwilą wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości strony. Zawieszenie postępowania dotyczy zarówno ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, jak i upadłości (likwidacyjnej) obejmującej likwidację majątku strony (powoda lub pozwanego) (art. 14 i 15, 138 i n. oraz 144 i n.p.u.n.). Skutki upadłości są różne w zależności od tego, czy chodzi o upadłość z możliwością zawarcia układu, czy o upadłość likwidacyjną. Jak podaje się w doktrynie, w pierwszej sytuacji zarząd masą upadłości zasadniczo powinien być sprawowany przez zarządcę. Wyjątkowo zarząd masą upadłości może pozostawać w rękach upadłego (zarząd własny), chyba że nie daje on rękojmi należytego wykonywania zarządu (art. 76 ust. 1 p.u.n.). Upadły zachowuje więc legitymację procesową (chyba, że zarządcą ustanowiono osobę trzecią - wtedy jej przysługuje legitymacja procesowa), zaś nadzorca sądowy (ustanowiony dla sprawowania nadzoru nad czynnościami upadłego oraz nad jego przedsiębiorstwem -art. 156w zw. zart. 180 p.u.n.) wstępuje do postępowań na prawach interwenienta ubocznego (art. 138 p.u.n.). Przepisart. 174 § 1 pkt 4dotyczy sytuacji, gdy strona pozbawiona została zarządu masą upadłości, a więc ustanowiono zarządcą masy upadłości osobę trzecią (por. takżeart. 139 i n. p.u.n.). W drugim przypadku, czyli upadłości likwidacyjnej, upadły traci prawo zarządu oraz korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym w skład masy (art. 75 ust. 1 p.u.n.). Traci więc legitymację procesową w postępowaniu dotyczącym masy upadłości, co za tym idzie - dalsze postępowanie może toczyć się wyłącznie z udziałem syndyka (jako subrogata - por.art. 144 ust. 1 p.u.n.).Zdaniem A.J.kontynuowanie procesu po ogłoszeniu upadłości z udziałem upadłego zamiast syndyka, musi być oceniane jako pozbawienie syndyka możności obrony praw, co powoduje w tym zakresie nieważność postępowania (art. 379 pkt 5). Prawomocne zakończenie postępowania przeprowadzonego z udziałem upadłego zamiast syndyka uzasadnia z kolei - według niego - złożenie przez syndyka skargi o wznowienie postępowania z powodu pozbawienia możności działania na podstawie art. 401 pkt 2.
Zarówno syndyk, jak i zarządca prowadzą postępowanie na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym, mają więc status strony (w znaczeniu formalnym). Postępowanie zawiesza się więc w celu umożliwienia wstąpienia do niego syndyka lub zarządcy masy upadłości (art. 76, 139, 140, 144 p.u.n.). Zawieszenie odnosi się jednak tylko do tego postępowania, w którym spór dotyczy masy upadłości. W doktrynie uważa się, że przez postępowanie dotyczące masy upadłości należy rozumieć wszelkie postępowania cywilne (procesowe i nieprocesowe) oraz administracyjne, które mogą wywrzeć wpływ na stan masy upadłości. Nie chodzi więc tylko o postępowania co do wierzytelności objętych układem. W nauce przyjmuje się, że nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe, o ochronę dóbr osobistych oraz w sprawach o alimenty (tak A.J.). Postanowienie o zawieszeniu postępowania cywilnego na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 wywiera skutekex tuncod dnia ogłoszenia upadłości (art. 174 § 2 - tak A.J.).
Zawieszenie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 174 § 1 pkt 1 i 4 ma skutek wsteczny od chwili zdarzeń, które je spowodowały (art. 174 § 2). Jest to odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 360, zgodnie z którą postanowienia stają się skuteczne z chwilą ogłoszenia, a jeśli ogłoszenia nie było - z chwilą podpisania sentencji. Dzięki skutecznościex tuncpostanowień o zawieszeniu postępowania we wskazanych przypadkach, zapewniona zostaje ochrona osób, w interesie których dokonuje się zawieszenia (spadkobierców i następców prawnych strony, syndyka itd.) przed niekorzystnymi skutkami upływu terminów i kontynuacji postępowania bez ich udziału lub bez należytego zastępstwa.
Zawieszenie skuteczneex tuncsprawia, że zniweczone zostają skutki upływu terminów w okresie po wystąpieniu przyczyny zawieszenia. Terminy zaczynają biec od początku od daty podjęcia postępowania (art. 179 § 2). Czynności procesowe dokonane w okresie objętym wstecznym skutkiem postanowienia o zawieszeniu należy traktować jako bezskuteczne i należy je powtórzyć w podjętym postępowaniu. Dla wyeliminowania wątpliwości, co do mocy prawnej orzeczeń wydanych w okresie zawieszenia postępowania w art. 174 § 2 przewiduje się dodatkowo, że zawieszając postępowanie w przypadkach unormowanych w art. 174 § 1 pkt 1 i 4 sąd uchyla orzeczenia wydane po zaistnieniu zdarzeń powodujących zawieszenie postępowania. Dotyczy to zarówno wyroków, jak i postanowień. Należy podkreślić, że zawieszenie postępowania z przyczyn wymienionych w art. 174 § 1 pkt 1 i 4 nie niweczy ani nie stoi na przeszkodzie wydaniu wyroku, jeżeli przyczyny te nastąpiły już po zamknięciu rozprawy.W tym przypadku jednak terminy do zaskarżenia orzeczenia nie rozpoczynają biegu.(Komentarz pod redakcją Andrzeja Jakubeckiego do art.174 Kodeksu postępowania cywilnego z 2013 roku).
W uzasadnieniu postanowienia z 29 czerwca 2010 r. (III CZ 26/10L.) Sąd Najwyższy dopuścił możliwość zawieszenia postępowania na podstawieart. 174 § 1 pkt 4 KPC, jeżeli ogłoszenie upadłości strony nastąpiło po wydaniu prawomocnego orzeczenia, ale w toku postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Natomiast ogłoszenie upadłości po zamknięciu rozprawy, ale przed wydaniem orzeczenia, nie wyłącza zastosowaniaart. 174 § 1 pkt 4 KPC. Nie stoi ono jedynie na przeszkodzie wydaniu orzeczenia, co jest wyjątkiem od zakazu podejmowania w czasie zawieszenia postępowania czynności procesowych (art. 179 § 3KPC; zob.A. Jakubecki, Glosa do post. SN z 7.11.2003 r.,I CZ 127/03, s. 524 i nast.).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że w dniu 30 października 2013 roku Sąd Rejonowy w Kutnie IV Wydział Pracy, w sprawie z powództwaJ. K.przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąspółce komandytowo akcyjnej wG.o wynagrodzenie i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wydał wyrok. Z kolei w dniu 15 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy w Gorzowie Wielkopolskim Wydział V Gospodarczy w sprawie VGUp 6/13 ogłosił upadłość pozwanego obejmującą likwidację jego majątku. Natomiast termin do wniesienia apelacji upłynął w dniu 20 listopada 2013 roku. Jednak nie było możliwe stwierdzenie, iż z dniem 20 listopada 2013 roku ogłoszone w dniu 30 października 2013 roku orzeczenie stało się prawomocne, ponieważ wydanie postanowienia o ogłoszeniu upadłości pozwanego powodowało, że termin do zaskarżenia wyroku został wstrzymany. W tej sytuacji Sąd Rejonowy był zobowiązany zgodnie z dyspozycjąart. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie, ze skutkiem od dnia ogłoszenia upadłości czyli od dnia 15 listopada 2013 roku. A co za tym idzie nie mogło uprawomocnić się sporne orzeczenie, gdyż dochodzi do zawieszenia postępowania w trakcie trwania postępowania międzyinstancyjnego, przed upływem terminu do złożenia apelacji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawieart. 386 § 1w związku zart. 397 § 2 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek pozwanego o stwierdzenie prawomocności wyroku.
Przewodnicząca: Sędziowie: