Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 52/14
Data wyroku: 2014-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Sławomir Niedzielak, Andrzej Czapka, Nadzieja Surowiec
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: art. 437§2 kpk

Sygn. akt II AKa 52/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 kwietnia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Nadzieja Surowiec

Sędziowie

SSA Andrzej Czapka
SSA Piotr Sławomir Niedzielak (spr.)

Protokolant

Agnieszka Rezanow-Stöcker

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku – Anny Malczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r.
sprawyJ. K.
o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku
z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt III Ko 361/13

I
zmienia wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że obniża zasądzone na rzeczJ. K.zadośćuczynienie do kwoty 15.000 (piętnastu tysięcy) złotych;

II
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
PełnomocnikJ. K.wniósł o odszkodowanie w kwocie 34.300,- zł i zadośćuczynienie w kwocie 50.000,- zł za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie jego mandanta, w okresie od dnia 21 listopada 2010 r. do dnia 10 marca 2011 r. W toku postępowania przed Sądem Okręgowym w Białymstoku pełnomocnik cofnął wniosek o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy odszkodowania za utracony zarobek.
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt III Ko 361/13 Sąd Okręgowy w Białymstoku zasądził od Skarbu Państwa na rzeczJ. K.kwotę 25.000,- zł tytułem zadośćuczynienia. W pozostałym zakresie wniosek oddalił. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Od tego wyroku złożył apelację prokurator. Zaskarżył wyrok, na podstawieart. 425 § 1 i 2 kpkorazart. 444 kpk, w części dotyczącej zasądzenia zadośćuczynienia na niekorzyść wnioskodawcyJ. K.. Na podstawieart. 438 pkt 2 kpkiart. 437 § 1 i 2 kpk, zarzucił wyrokowi – obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:
-art. 4 kpk,art. 7 kpk,art. 410 kpkiart. 424 § 2 kpk, poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych jedynie w oparciu o wybrane okoliczności, bez odniesienia wysokości żądania do realiów sprawy, w tym stopnia dolegliwości fizycznych i psychicznych oraz średniej stopy życiowej społeczeństwa, z pominięciem okoliczności przemawiających za ograniczeniem wysokości zadośćuczynienia i bez wskazania sposobu wyliczenia tej kwoty, co doprowadziło do niezasadnego zasądzenia na rzecz wnioskodawcy w zdecydowanie zawyżonej, nieodpowiedniej wysokości zadośćuczynienia w kwocie 25.000,- zł za oczywiście niezasadne pozbawienie wolności w postaci tymczasowego aresztowania w okresie od 21 listopada 2010 r. do 10 marca 2011 r.;
-art. 366 § 1 kpkw zw. zart. 170 § 1 pkt 3 kpkpoprzez oddalenie wniosku prokuratora o dopuszczenie dowodu z akt osobowych pobytu wnioskodawcy w Areszcie Śledczym wB.i zaniechanie przez to wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności.
W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez obniżenie wysokości zadośćuczynienia do kwoty 15.000,- zł.
Ponadto, na podstawieart. 427 § 3 kpkiart. 452 § 2 kpk, wniósł o dopuszczenie dowodu z akt osobowych pobytuJ. K.w Areszcie Śledczym wB.na okoliczność warunków wykonywania środka izolacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wywiedziona apelacja jest trafna. Prokurator ma rację, że zaskarżone orzeczenie nie ma przymiotu swobodnego w rozumieniuart. 7 kpkw zw. zart. 366 §1 kpkiart. 410 kpk, gdyż zapadło bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W rezultacie Sąd Okręgowy przyjął za podstawę ustaleń faktycznych niezweryfikowane subiektywne zapatrywania wnioskodawcy, odnośnie warunków i przebiegu osadzenia w ramach środka zapobiegawczego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie cierpień fizycznych i psychicznych, jakich miał doznać wnioskodawca w związku z tymczasowym aresztowaniem i skutkowało jednoznacznym przeszacowaniem wysokości zasądzonego zadośćuczynienia w stosunku do ich rzeczywistego obrazu.
Należy podkreślić, że Sąd Okręgowy niezasadnie oddalił wniosek Prokuratora o przeprowadzenie dowodu z akt osobowych tymczasowo aresztowanego. Rzecz bowiem w tym, że dowód ten mógł być przydatny do weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy odnośnie warunków i przebiegu tymczasowego aresztowania w znacznie szerszym zakresie, niż to wynika z treści postanowienia Sądu I instancji, które wbrew tezie dowodowej Prokuratora, niesłusznie zawęziło istotną dla rozstrzygnięcia sprawy materię do akcentowanej przez wnioskodawcę kwestii, iż był szykanowany w Areszcie Śledczym wB.przez współosadzonych, i że nie informował o tym administracji w/w jednostki, gdyż nie mógł tego uczynić z uwagi na fakt, że pociągnęłoby to wobec niego eskalację negatywnych zachowań ze strony grupy „grypsujących”.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny, na wniosek Prokuratora, zgodnie z treścią przepisuart. 452 § 2 kpk- uznając potrzebę uzupełnienia przewodu sądowego, mając na względzie przyspieszenie postępowania oraz brak konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości lub w znacznej części, przeprowadził dowód z dokumentów zawartych we wspomnianych aktach.
W świetle treści ujawnionych przez Sąd Apelacyjny dokumentów z wyżej wskazanych akt jasnym stało się, że Sąd Okręgowy poczynił w istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy zakresie wadliwe ustalenia faktyczne, na skutek bezkrytycznego przyjęcia subiektywnych twierdzeń wnioskodawcy za oddające obiektywnie rzeczywisty stan rzeczy, co do warunków i przebiegu stosowanego wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego.
Ze wspomnianych dokumentów wynika bowiem w niewątpliwy sposób, że wnioskodawca został osadzony po przyjęciu do Aresztu Śledczego wB.w celi dwuosobowej i nastąpiło to z uwagi na względy jego bezpieczeństwa, podyktowane rodzajem stawianego mu zarzutu. Wnioskodawca był przy tym informowany przez administrację Aresztu Śledczego o potencjalnym zagrożeniu ze strony współosadzonych i oświadczył, że czuje się bezpieczny i nie obawia się o swoje bezpieczeństwo osobiste, próśb i pytań nie zgłaszał. Do celi czteroosobowej wnioskodawca został przeniesiony dopiero na 3 dni przed zwolnieniem z Aresztu Śledczego. Wnioskodawca wystąpił o zezwolenie na posiadanie w celi własnego telewizora i uzyskał na to zgodę. Jednocześnie z książki zdrowia wnioskodawcy wynika, że leczył się w Areszcie Śledczym w związku z przeziębieniem – stanem zapalnym barku, którego nabawił się 2-3 miesiące wcześniej, w okresie tymczasowego aresztowania, na spacerze, a zatem w okresie grudnia 2010 - pierwszej dekady stycznia 2011 r.
Wiarygodne dokumenty zawarte w aktach osobowych podważają zatem twierdzenia wnioskodawcy, co do tego, że przebywał w celach wieloosobowych (5-6 osobowej, następnie 4 osobowej, a wreszcie w 12-16 osobowej), że pierwszy raz, z uwagi na obawę przez współosadzonymi, udało mu się nie korzystać ze spacerów przez półtora miesiąca. Zarazem fakt, iż wnioskodawca przez praktycznie cały okres osadzenia przebywał w celi dwuosobowej wyklucza też zasadność sugestii wnioskodawcy, że współosadzeni dopuszczali się wobec niego opisywanych przezeń zachowań takich jak – bicie, poniżanie, kopanie, szturchanie, kradzież paczek żywnościowych, zmuszanie do sprzątania celi i prania rzeczy osobistych innych osób, zmuszanie do masowania współosadzonych, przypalanie zapalniczką etc., które – w świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku – w zasadniczy sposób zaważyły na poczynionych przez Sąd I instancji ustaleniach i wysokości zasądzonego zadośćuczynienia.
Nie inaczej jest w wypadku ustaleń Sądu Okręgowego dotyczących relacji wnioskodawcy z najbliższymi. Wnioskodawca w okresie tymczasowego aresztowania, poza widzeniami z obrońcą, był kilkakrotnie odwiedzany przez żonę lub syna oraz dwukrotnie otrzymał paczki żywnościowe. Nie sposób zatem przyjąć, aby stosunki rodzinne wnioskodawcy rzeczywiście uległy zachwianiu, gdyż rzeczone okoliczności świadczą o tym, że wnioskodawca nie został odrzucony przez najbliższych, przeciwnie zaś żona i syn wspierali i troszczyli się o niego. Zatem i w tym zakresie ustalenia Sądu meriti, nie były trafne, a przecież również zaważyły na wysokości zadośćuczynienia.
W tym stanie rzeczy jasne jest, że Sąd Okręgowy zasądził na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienie, które jawi się jako oczywiście nadmierne w stosunku do faktycznie doznanej przez wnioskodawcę krzywdy, która wbrew ustaleniom Sądu Okręgowego nie odbiegała jednak w istotny sposób od stopnia przeciętnej w wypadkach niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania.
Sąd Apelacyjny był zatem zmuszony obniżyć zasądzone na rzeczJ. K.odszkodowanie do trafnie wnioskowanej przez prokuratora kwoty 15.000, - zł.
W świetle całości powyższych ustaleń kwota ta odpowiada pojęciu „sumy odpowiedniej” w rozumieniuart. 445 § 1 kc.Uwzględnia indywidualny charakter sprawy, jest dostosowana do rzeczywistego charakteru i stopnia cierpień psychicznych i fizycznych, jakich doznał wnioskodawca w związku z niewątpliwie niesłusznym tymczasowym aresztowaniem – ich intensywności, czasu trwania, następstw dla jego życia osobistego. Ma jednoznacznie charakter kompensacyjny – przedstawia z pewnością dla wnioskodawcy odczuwalną wartość ekonomiczną, która zarazem odpowiada aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, a zatem nie ma przymiotu nadmiernej korzyści finansowej.
O kosztach postępowania odwoławczego rozstrzygnięto zgodnie zart. 554 § 2 kpk.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.