Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 346/14
Data wyroku: 2015-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Banaś
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art. 24 kc, art. 448 kc

Sygn. I C 346/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2015 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Banaś

Protokolant:

sekr. sądowy Małgorzata Bugiel

po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2015 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwaR. D.
przeciwkoS. D.
o ochronę dóbr osobistych
oddala powództwo.
Sygn. akt IC 346/14

UZASADNIENIE
PowódR. D.w pozwie wniesionym do Sądu Okręgowego w Słupsku wystąpił z roszczeniem z tytułu naruszenia dóbr osobistych i wniósł o zasądzenie od pozwanegoS. D.na jego rzecz kwoty 250.000 zł oraz o zasądzenie na rzecz świetlicy wiejskiej wS.gm.D.kwoty 50.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wskazał, żeS. D.zeznając przed Sadem Rejonowym w Słupsku w sprawie o sygn. akt II K(...)złożył fałszywe zeznania, czego skutkiem było skazanie powoda na karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Stracił on też tym samym możliwość uczestnictwa w uroczystości I Komunii Świętej córki jak i leczenia w wybranym przez siebie ośrodku medycznym w warunkach wolnościowych.
PozwanyS. D.wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, iż powód został prawomocnie skazany za czyn popełniony na jego szkodę.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

PrzeciwkoR. D.przed Sądem Rejonowym w Słupsku toczyło się pod sygn. II K(...)postępowanie karne o czyn zart. 158 § 1 kkw zw. zart. 64 § 2 kk. W toku tego postępowaniaR. D.konsekwentnie nie przyznawał się do popełnienia zarzuconego mu czynu.
dowód: uzasadnienie wyroku wydanego w sprawie II K(...)SR w Słupsku złożone w odrębnej kopercie na k.21 akt.
Wyrokiem z dnia 18 października 2012 rokuR. D.został uznany za winnego tego że, 12 sierpnia 2010 roku, w miejscowościB., w warunkach powrotu do przestępstwa, działając wspólnie i w porozumieniu z pięcioma innymi ustalonymi osobami, poprzez bicie pięściami, kopanie oraz uderzanie drewnianymi pałkami, brał udział w pobiciuS. D., w wyniku którego doznał on obrażeń ciała w postaci stłuczeń z sińcami okolic obu oczodołów, pleców, czoła oraz barku prawego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów jego ciała na okres poniżej 7 dni, czym naraziłS. D.na bezpośrednie niebezpieczeństwo wystąpienia skutku opisanego wart. 157 § 1 kk, który to czyn zakwalifikowano, jako występek zart. 158§1 kkprzy zast.art. 64 § 1 kki z jego popełnię wymierzył mu karę roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności.
dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku, II K(...)złożony w odrębnej kopercie na k. 21 akt
ApelacjaR. D.od powyższego wyroku został oddalona jako oczywiście bezzasadna wyrokiem Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 21 marca 2013 roku, sygn. VI Ka(...).
dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 21 marca 2013 roku, VI Ka(...)złożony w odrębnej kopercie na k.41
Na dzień wyrokowania powód zakończył odbywanie kary orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku, sygn. II K(...).
bezsporne

Sąd zważył, co następuje:

Z treści uzasadnienia pozwu oraz twierdzeń powoda wyrażonych na rozprawie w dniu 23 stycznia 2015 roku wynika, że powód domagał się w niniejszym procesie majątkowych środków ochrony dóbr osobistych. Jako podstawę prawną zgłoszonych żądań powód wskazał wprawdzieart. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejorazart. 417 kc, nie mniej Sąd nie jest związany podstawą prawną żądania, a jego podstawą faktyczną.R. D.dopatrywał się naruszenia dóbr osobistych w postaci prawa do wolności w fakcie złożenia przez pozwanegoS. D.fałszywych - w ocenie powoda-zeznań, które to legły u podstaw wydania wyroku skazującego przeciwko powodowi.
Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowi zatemart. 23 kcw zw. zart. 24 kcw zw. zart. 448 kc.
Punktem wyjścia rozważań winno być na wstępie wskazanie, iżKodeks cywilnynie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności; zdrowie, wolność cześć, swoboda sumienia, nazwisko (…). Przywołany powyżej przepisart. 23 kcma charakter szczególny. Jest w nim zawarta bowiem jedynie ogólna zasada, że dobra osobiste wymienione w nim przykładowo pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Nie wskazuje on natomiast środków ochrony, a więc sankcji przewidzianych za ich naruszenie. Te zostały wymienione wart. 24 kc.Oba przepisy pozostają zatem w ścisłym związku. Różnorodność występowania w życiu społecznym dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej, przesądza o niemożliwości jakiegoś systematycznego ujęcia przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym czy konkretne zdarzenie lub wypowiedź stanowią naruszenie któregoś z nich. Ocena musi być, i jest w praktyce orzeczniczej, dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego. Innymi słowy, to Sąd w świetle konkretnego stanu faktycznego winien ocenić – stosując kryteria obiektywne – czy doszło do naruszenia dobra osobistego i czy zachodzą przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony przewidzianych wart.24 kc(por. orz. SN z dnia 8 października 1987r.(...)
(...)7, OSNCP(...), poz.(...)).
Zgodnie z treściąart. 23 kcdobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie zaś z treściąart. 24 § 1 kcten, czyje dobro osobiste zostało zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, a w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może też żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Stosownie doart. 448 kcw razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Z treściart. 24 § 1 kcwynika, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Okolicznościami wyłączającymi tą bezprawność jest działanie na podstawie przepisu lub w wykonaniu prawa podmiotowego, a także zgoda uprawnionego i nadużycie prawa podmiotowego osobistego. Rozstrzygając powództwo oparte o treśćart. 23 kci24 kc, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Jeżeli do naruszenia dobra osobistego doszło, lecz brak jest bezprawności, dobro osobiste pozostaje naruszone, jednakże poszkodowany nie korzysta z ochrony.
Powód kierując swoje roszczenie przeciwko pozwanemu stał na stanowisku, że naruszył on jego dobra osobiste w postaci prawa do wolności, uczestniczenia w życiu rodzinnym, możliwości leczenia w warunkach wolnościowych w miejscu przez siebie wybranym, albowiem doprowadził swoim postępowaniem i działaniem do skazania go za czyn którego nie popełnił, a którego był jedynie świadkiem.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie należy przypisać temu, iżR. D.został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 18 października 2012 roku, sygn. VI Ka(...)za to, że w dniu 12 sierpnia 2010 roku wB.działając wspólnie i w porozumieniu z pięcioma innymi ustalonymi osobami poprzez bicie pięściami, kopanie oraz uderzanie drewnianymi pałkami brał udział w pobiciuS. D..
Określona wart.11 k.p.c.moc wiążąca wyroku karnego oznacza, że w sprawie cywilnej niedopuszczalne jest dokonywanie jakichkolwiek własnych ustaleń co do tych okoliczności, którymi zgodnie z przywołanym przepisem, sąd jest związany w postępowaniu cywilnym. Zważywszy zatem na uregulowanie zawarte wart. 11 k.p.c.sąd cywilny związany jest ustaleniami wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku co do popełnienia przestępstwa, czyli okolicznościami składającymi się na jego stan faktyczny znajdującymi się w sentencji, tj. osobą sprawcy, przedmiotem przestępstwa, czynem przypisanym oskarżonemu, czasem i miejscem jego popełnienia, a także i osobą nim pokrzywdzoną, o ile należy do znamion przedmiotowych konkretnego przestępstwa. Oznacza to, że sąd - rozpoznając sprawę cywilną - nie może więc dokonywać jakichkolwiek własnych ustaleń co do wyżej wskazanych okoliczności i musi przyjąć, że skazany popełnił przestępstwo przypisane mu wyrokiem karnym
    (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 r., III CSK(...), oraz z dnia 14 kwietnia 1977 r., IV PR(...)).

Oznacza to, że w niniejszym postępowaniuR. D.nie może opierać swojego powództwa na tym, że nie popełnił przestępstwa, za które został skazany prawomocnym wyrokiem wydanym w postępowaniu karnym, w sprawie o sygn. II K(...). Powód wywodząc, że przebieg zdarzenia za który został skazany, był inny niż to ustalił sąd karny, zmierzał w istocie do wykazania, że brak było podstaw do wydania powyższego wyroku skazującego. Tymczasem, jak to już wyżej wyjaśniono fakt współudziałuR. D.w zdarzeniu z dnia 12 sierpnia 2010 roku, nie może być obalony w niniejszym postępowaniu. Okoliczność, że był on sprawcą zdarzenia była przedmiotem badania Sądu Rejonowego w Słupsku, co znalazło wyraz w treści wyroku skazującego. SprawstwoR. D.w zakresie przypisanego mu czynu nie budziło też najmniejszych wątpliwości Sądu II instancji. Ubocznie jedynie należy wskazać, że Sąd Rejonowy, co wynika z lektury obszernego uzasadnienia sporządzonego co do osobyR. D., oparł swoje rozstrzygnięcie nie tylko na zeznaniach świadka - pokrzywdzonegoS. D.ale i na wyjaśnieniach złożonych przez pozostałych oskarżonych jak i na zeznaniach innych świadków. Do obalenia tych ustaleń może dojść tylko poprzez wzruszenie prawomocnego wyroku karnego za pomocą nadzwyczajnych środków zaskarżenia. W postępowaniu o ochronę dóbr osobistych jest to niedopuszczalne. W postępowaniu cywilnym strona - powód - nie może wywodzić, że nie popełnił przestępstwa za które został wcześniej skazany prawomocnym wyrokiem w postępowaniu karnym, ani też, że przestępstwem tym nie wyrządził szkody
    ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16.07.2014r III APa(...)).

Wobec istnienia prawomocnego wyroku sądu karnego przesądzającego, że powód dopuścił się pobiciaS. D., którymi Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest z mocyart. 11 kpczwiązany, powództwo powoda o ochronę dóbr osobistych oparte na twierdzeniu, że pozwany (a pokrzywdzony w postępowaniu karnym) doprowadził do skazania powoda za czyn, którego nie popełnił, jako bezzasadne należało oddalić.
Sąd oddalił wnioski dowodowe strony powodowej w postaci zeznań wskazanych w pozwie świadków, zawnioskowanych na okoliczność wykazania, że powód nie uczestniczył w pobiciuS. D., za co został skazany w sprawie II K(...), albowiem Sąd w postępowaniu cywilnym nie może dokonywać odmiennych ustaleń niż to wynika z prawomocnego wyroku sądu karnego.