Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2845/13
Data wyroku: 2014-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Smycz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 2845/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Joanna Smycz

Protokolant:

Maria Szczęsna

po rozpoznaniu w dniu30 kwietnia 2014 r. w Gliwicach
sprawyG. B.(B.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaG. B.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia21 października 2013  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję przyznając ubezpieczonemuG. B.prawo do emerytury począwszy od dnia 12 listopada 2013r.;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz ubezpieczonego kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

(-) SSR del. Joanna Smycz

Sygn. akt VIII U 2845/13

UZASADNIENIE
Decyzją z 21 listopada 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuG. B.prawa do emerytury w niższym wiekuw oparciu oart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz.U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie A, a jedynie 14 lat, 11 miesięcy i 23 dni takiej pracy, a ponadto nie osiągnął wieku 60 lat.

W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej uchylenia i przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury. Podniósł, że zgodnie z zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wnosił, wykonywał pracę w warunkach szczególnych przez okres ponad 15 lat i dodatkowo w dniu 12 listopada 2013r. ukończył 60 lat, tym samym spełnia warunki do przyznania prawa do emerytury. Nadto wniósł zasądzenie kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Z kolei w toku procesu, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wnosił o zaliczenie od okresów pracy w warunkach szczególnych również wyłączonych przez ZUS okresów pobierania zasiłku chorobowego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo podniósł, że do okresów pracy w warunkach szczególnych nie zaliczył odwołującemu okresów pobierania zasiłku chorobowego oraz okresu pełnienia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27 października 1973r. do 15 października 1975r. Dodatkowo ZUS podkreślił, że według jego informacji odwołujący jest członkiem OFE i nie złożył wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków na rzecz dochodów budżetu państwa.

Sąd ustalił co następuje:

UbezpieczonyG. B.,urodzony (...)w dniu 2 października 2013r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnieniaw szczególnych warunkach.
Ubezpieczony 60 lat ukończył 12 listopada 2013r.
Skarżący, na dzień 1 stycznia 1999r., legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat, z tym że w ocenie ZUS udowodnił jedynie 14 lat, 11 miesięcy i 23 dni okresów pracy w szczególnych warunkach wymienionej w wykazie A.
Po przeanalizowaniu sprawy ZUS wydał zaskarżoną decyzję z dnia 21 listopada 2013r.
Organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję z uwzględnionych przez siebie, za pracęw warunkach szczególnych wyłączył okresy pobierania przez odwołującego zasiłku chorobowego w wymiarze 2 miesiące i 23 dni. Dodatkowo do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu również okresu pełnienia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 27 października 1973r. do 15 października 1975r., mimo, iż okresy wykonywania przez niego pracy bezpośrednio przed pełnieniem tej służby i bezpośrednio po jej zakończeniu zostały przez ZUS zaliczone do takiej pracy.
Organ rentowy podnosił również, że odwołujący jest członkiem OFE i nie złożył wniosku o przekazanie zgromadzonych tam środków na rzecz dochodów budżetu państwa.

W toku procesu Sąd ustalił, iż małżonka ubezpieczonegoE. B. (1)była członkiem OFE(...)i na wypadek swojej śmierci nie wskazała osoby uprawnionej do bezpośredniej wypłaty środków zgromadzonych na jej koncie w tym funduszu. W związku z powyższym, po śmierci swojej żony odwołujący mógł odzyskać powyższe środki jedynie jako spadkobierca. Zaś procedury obowiązujące w OFE, w wypadku, gdy ubezpieczony nie był członkiem żadnego OFE, wymagały aby w celu pobrania tych środków założyć mu konto w tym funduszu, z którego będzie mógł następnie pobrać te środki – dowód pisma(...)OFE (k.40-44). Organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 17 marca 2014r. przyznał, że na podstawie danych(...)stwierdził, że odwołujący nie jest członkiem OFE. Ostatecznie okoliczność ta nie była sporna pomiędzy stronami.
Dodatkowo na podstawie zaświadczeń w aktach osobowych i emerytalnych ubezpieczonego, Sąd ustalił, iż w okresie od 27 października 1973r. do 15 października 1975r. ubezpieczony odbywał zasadniczą służbę wojskową, natomiast od 27 lipca 1973r. do24 października 1973r., tj. bezpośrednio przed odbyciem służby wojskowej oraz od 13 listopada 1975r. do 30 listopada 1976r., tj. w terminie nieprzekraczającym 30 dni po zakończeniu odbywania tej służby, odwołujący wykonywał pracę aparatowego produktów nieorganicznych i te okresy zostały mu przez ZUS uwzględnione jako okresy pracy w warunkach szczególnych.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: pism(...)OFE (k.40-44) oraz akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia wZakładach (...)wT.(koperta k.24), a także jego akt osobowych dołączonych do akt niniejszej sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne w zakresie niekwestionowanym przez strony, wyliczenia organu rentowego w zakresie ilości uznanych przez ZUS okresów pracy w warunkach szczególnych. Ponadto przebieg zatrudnienia odwołującego i odbywania przez niego służby wojskowej, jednoznacznie wynika z jego dokumentacji osobowej. Strony również ostatecznie nie kwestionowały, że odwołujący nie jest członkiem OFE. Z powyższych względów Sąd pominął dowód z zeznań świadkówE. B. (2)iL. K.uznając, że okresy pracy w warunkach szczególnych uwzględnione przez ZUS w wymiarze 14 lat, 11 miesięcy i 23 dni, po ewentualnym doliczeniu do takiej pracy, spornych zasiłków chorobowych bądź okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, pozwolą na uznanie, że odwołujący wykazał 15 letni okres wykonywania takiej pracy. Natomiast kwestia ewentualnego zaliczenia do takiej pracy zarówno okresu pobierania zasiłków chorobowych, jak i służby wojskowej jest kwestią natury prawnej i przy niekwestionowaniu przez żadną ze stron, samego istnienia i czasokresu tych okresów, nie wymaga dowodzenia w toku procesu.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonego,G. B.zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227, ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunkuw otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.

W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zaś do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, zalicza się także okresy pracy górniczej w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz okresy zatrudnienia na kolei w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin.

Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej konkretnej sprawie wykazało, że ubezpieczonyG. B., z dniem 12 listopada 2013r ukończył 60 rok życia, nie jest członkiem OFE – okoliczność ta nie była ostatecznie sporna między stronami – i na dzień 31 grudnia 1998r. udowodnił łącznie ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym ponad 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach
W ocenie Sądu orzekającego, do pracy w warunkach szczególnych należało bowiem zaliczyć okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 27 października 1973r. do15 października 1975r.
Sąd orzekający zwraca uwagę, iż odbywanie zasadniczej służby wojskowej regulowane jest przezustawę z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(t.j. Dz.U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 108 ust. 1 tej ustawy obowiązującego w okresie od 27 października 1973r. do 15 października 1975r., a zatem w okresie obywania zasadniczej służby wojskowej przez odwołującego, okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy.

Na podstawie art. 108 ust. 4 ww. ustawy wydane zostałoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz. U. Nr 44, poz. 318). Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia żołnierzowi, który podjął zatrudnienie stosownie do zasad określonych w § 2-4 (tj. w terminie 30 dni od dnia zwolnienia ze służby wojskowej zgłosił powrót do zakładu pracy), wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie.

Treść powyższych przepisów wskazuje, że skoro czas odbywania służby wojskowejw warunkach określonych w tych przepisach, wlicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, to okres ten należy zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniurozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.). Do odbywania zasadniczej służby wojskowej należy bowiem stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym w okresie jej odbywania.

Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów, z dnia 16 października 2013r. II UZP 6/13(LEX nr 1385939, Biul.SN 2013/10/24, M.P.Pr.(...)-101),stwierdził, iż czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywaniaart. 108 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej(Dz. U. Nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 r.) zalicza się - na warunkach wynikających z tego przepisu - do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184w związku zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), zaś Sąd orzekający prezentowane stanowisko w pełni podziela(por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010r. I UK 333/09, LEX 585739, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012r., I UK 399/11, LEX nr 1211140, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2006r., III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/108, M.P.Pr.(...), lex nr 244005).

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, ubezpieczonyG. B.odbywał zasadniczą służbę wojskową od 27 października 1973r. do 15 października 1975r., w okresie zatrudnienia wZakładach (...)wT., gdzie wykonywał pracę uznaną przez ZUS za pracę w warunkach szczególnych. Po zwolnieniu ze służby, zgłosił powrót do pracy u tego samego pracodawcy w dniu 13 listopada 1975r. tj. w terminie 30 dni od zakończenia odbywania służby i został przyjęty do pracy.
A zatem okres zasadniczej służby wojskowej należy odwołującemu zaliczyć do pracyw warunkach szczególnych, co przy uwzględnieniu zaliczonego już przez ZUS okresu takiej pracy pozwala uznać, że ubezpieczony legitymuje się 15 letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach.

Dodatkowo Sąd zauważył, że organ rentowy wyłączył również z okresów pracyw warunkach szczególnych odwołującego okresy pobierania zasiłków chorobowych.

Sąd tego poglądu nie podziela, mając na uwadze stanowisko judykatury i doktryny,w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt II UK 313/09(OSNP 2011/19-20/260, lex nr 987667),wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 maja 2012r., sygn. III AUa 2385/11.
W tym miejscu należy powtórzyć za Sądem Najwyższym, iż:„Osiągnięcie do dnia1 stycznia 1999r. okresu pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa wart. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst: Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 tej ustawy, obowiązujących od dnia 1 lipca 2004r.”.
Mając na względzie treść zacytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego należy podnieść, że sytuacja osób wymienionych w art. 184, opisywana w doktrynie jako ekspektatywa prawa podmiotowego, polega na spełnieniu się tylko części stanu faktycznego koniecznego do nabycia prawa, które poprzedza i zabezpiecza przyszłe prawo podmiotowe. Uwzględnianie ochrony praw w trakcie nabywania, aprobowane i wskazywane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości(por. wyrok z dnia 3 października 2002r.,A. P., sprawa C-347/00,(...)2002 s. I-(...)),znajdowało wyraz także w orzecznictwie Sądu Najwyższego(por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 27 kwietnia 2000r., III ZP 2/00, OSNAPiUS 2000 nr 16, poz. 620 oraz wyroki: z dnia 4 grudnia 2003 r., I PK 111/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 368; z dnia 24 września 2004 r., II PK 25/04, OSNP 2005 nr 10, poz. 141 i wcześniejszy z dnia 19 listopada 1993 r., II URN 47/93, OSNCP 1994 nr 5, poz. 117). Także Trybunał Konstytucyjny stosunkom tym niejednokrotnie dawał ochronę, jeżeli miały postać ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej, czyli sytuacji prawnej, która spełnia zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe nabycia prawa do emerytury pod rządami dawnej ustawy, bez względu na stosunek do niej ustaw późniejszych. Trybunał uznawał je za postaci praw podmiotowych, do których znajduje zastosowanie ochrona praw nabytych(por. wyroki z dnia 30 listopada 1988 r., K 1/88, OTK 1988 nr 1, poz. 6; z dnia 22 czerwca 1999 r., K 5/99, OTK 1999 nr 5, poz. 100; z dnia 23 listopada 1998 r., SK 7/98, OTK 1998 nr 7, poz. 114 i przede wszystkim orzeczenie z dnia 11 lutego 1992 r., K 14/91, OTK 1992 nr 1, poz. 7).
Uwzględniając, że ochrona ekspektatywy może wynikać z jej istoty, lecz także zyskiwać wzmocnienie w prawie, należy stwierdzić, że funkcję takiego wzmocnienia spełnił art. 184 ustawy o emeryturach i rentach wobec pozostających w toku stosunków nabywania prawa do emerytury z tytułu wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach przed dniem 1 stycznia 1999r.
W przepisie tym ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, tj. zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe. Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004r. Pogląd ten wzmacnia treść art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej, odsyłająca w zakresie warunków emerytalnych do przepisów dotychczasowych (obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1999r.)(vide - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt II UK 313/09 (OSNP 2011/19-20/260, lex nr 987667).

Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, żeG. B.z momentem ukończenia wieku 60 lat, spełnia łącznie wszystkie warunki niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikające z treściart. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zmianami), a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak sentencji wyroku przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury wcześniejszej od dnia 12 listopada 2013r.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.w związku z§ 11 ust 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) wpunkcie drugimorzeczenia.

SSR (del.) Joanna Smycz