Sąd Okręgowy w Warszawie
X Wydział Karny
Sygnatura akt: X Ka 626/14
Data wyroku: 2014-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Krysztofiuk
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Obrotowi Gospodarczemu
Podstawa prawna: art. 297 § 1kk
Teza: Prowadzenie przez bank zbyt liberalnej polityki udzielania pożyczek (kredytów), przy jednoczesnym braku weryfikacji zdolności kredytowej przyszłego dłużnika (pożyczkodawcy, kredytobiorcy) nie może w takim wypadku skutkować automatycznym złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 k.k., w sytuacji zaprzestania spłacania rat przez kredytobiorcę.

Sygn. akt X Ka 626/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie X Wydział Karny — Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Eliza Proniewska (spr.)Sędziowie: SO Wanda Jankowska — Bebeszko
SO (del.) Marek Krysztofiuk
Protokolant protokolant sądowy stażysta Marek Dobrogojski
przy udziale Prokuratora Bogumiły Knap
po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r.
sprawyP. J.
oskarżonego o przestępstwo zart. 297 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie
z dnia 14 marca 2014 r.; sygn. akt V K 1104/12
orzeka
I. zmienia zaskarżony wyrok i uniewinnia oskarżonego od popełnienia
zarzuconego mu czynu ;
II. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa.
Sygn. akt X Ka 626/14

UZASADNIENIE
P. J.został oskarżony o to, że:
w dniu 26 czerwca 2009 r. wW.w związku z zawarciem z(...) Bankiem S.A.z siedzibą weW.,ul. (...)umowy pożyczki nr (...)w kwocie 49 158,16 zł złożył nieprawdziwe oświadczenie o osiąganych dochodach i zatrudnieniu w ramach umowy o prace na czas nieokreślony od dnia 1 kwietnia 2008 r. wfirmie (...), REGON(...), z/sW.,ul. (...), które to oświadczenie miało istotny wpływ na udzielenie przedmiotowej pożyczki, czym działał na szkodę(...) Bank S.A.z siedzibą weW.,ul. (...), tj. o czyn zart. 297 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 14 marca 2014 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie, w sprawie sygn. akt V K 1104/12:

I
uznałP. J.za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu i za to na podstawieart. 297 § 1 k.k.skazał go i wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
na mocyart. 69 § 1 k.k.,art. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 (dwóch) lat próby;

III
na podstawieart. 33 § 2 k.k.wymierzył oskarżonemuP. J.100 (sto) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;

IV
na mocyart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa przez pozostawienie w aktach dowodu rzeczowego opisanego w wykazie dowodów rzeczowych nr 1/26/11, Drz 1221/11 pod poz. 1, k. 46 akt sprawy;

V
na mocyart. 624§1 k.p.k.zwolniłP. J.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów postępowania ustalając, że ponosi je Skarb Państwa.

Apelację od wyroku złożył obrońca, który zaskarżył orzeczenie w całości na korzyść oskarżonego.
Apelujący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegający na przyjęciu, iż:

a
oskarżonyP. J.przedłożył oświadczenie, z którego wynikało, że pracował na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony,

b
oskarżonyP. J.złożył nieprawdziwe oświadczenie o osiąganych dochodach z tytułu zatrudnienia wfirmie (...),

c
rodzaj umowy o pracę tj. umowa na czas określony lub nieokreślony miał istotne znaczenie dla uzyskania pożyczki powtórnej z dnia 26 czerwca 2009 roku

podczas gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny, na podstawie zgodnej z przepisemart. 7 k.p.k.interpretacji materiału dowodowego w postaci: dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, zeznań oskarżonego oraz świadkaK. K.—Z., nie daje podstaw do takiego ustalenia.
Podnosząc tak sformułowane zarzuty skarżący, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.w zw. zart. 437 § 1 i 2 k.p.k., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wydanie wyroku uniewinniającego oskarżonegoP. J.od zarzucanego czynu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy była zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku i uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu.
W ocenie Sądu II instancji Sąd Rejonowy oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przekroczył ramy swobodnej oceny dowodów, czego skutkiem było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie przez Sąd I instancji, iż oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu.
Analizując ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, że brak było podstaw do przyjęcia, że oskarżony złożył nieprawdziwe oświadczenie o osiąganych dochodach i zatrudnieniu, które miało istotny wpływ na udzielenie pożyczki przez(...) Bank S.A.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Sąd Rejonowy nie wskazał kiedy oskarżony miałby złożyć nieprawdziwe oświadczenie odnośnie warunków swojego zatrudnienia. W aktach sprawy brak jest wniosku oskarżonego o udzielenie pożyczki. Oskarżony neguje fakt składania takiego oświadczenia, natomiast z zeznań świadkaK. Z.wynika, że w przypadku pożyczek powtórnych ,,nie w każdym przypadku klient składał zaświadczenie o zatrudnieniu. System decydował czy będzie wymagane przedłożenie ponownie jakiś dokumentów czy będzie oświadczenie potrzebne klienta” (k. 278). Z zapisu instrukcji udzielania pożyczek powtórnych wynika, że jeżeli komunikat o konieczności zaktualizowania cech klienta nie zostanie wyświetlony, standardowo nie należy pytać klienta od nowa o wszystkie cechy (k. 207). Jeżeli wymienione powyżej cechy nie uległy zmianie i nie wymagały uzupełnienia, etap drukowania wniosku zostanie pominięty i nastąpi bezpośrednie przejście do ekranu dostępną dla klienta oferta pożyczki powtórnej (k. 207 verte).J. K.w swoich zeznaniach wskazał, że w niniejszej sprawie nie był podpisany wniosek kredytowy, a zatem zważywszy na obowiązujące procedury bankowe należy stwierdzić, że oskarżony nie składał oświadczenia, że jego warunki zatrudnienia uległy zmianie. Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonego w zakresie, w którym wskazał, że przy zawieraniu drugiej umowy pożyczki nie przedkładał już żadnych dokumentów, a wszelkie formalności związane z pożyczką wykonywał pracownik banku, natomiast on nie wypełniał żadnych dokumentów (k. 294). Nie można wykluczyć, że wpis powstał na skutek błędu systemu komputerowego lub pomyłki pracownika sporządzającego umowę pożyczki.
W tym stanie faktycznym, nie można w jednoznaczny sposób stwierdzić, że oskarżony miał świadomość, że do postanowień umowy wprowadzony został zapis stanowiący jego oświadczenie o ówczesnym miejscu, podstawie zatrudnienia i osiąganych dochodach. Brak jest dowodów na podważenie wyjaśnień oskarżonego w zakresie, w którym wskazywał, że nie czytał wówczas umowy powtórnej pożyczki – co zgodnie z zasadą in dubio pro reo zart. 5 § 2 k.p.k.– niedające się usunąć wątpliwości należało rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego.
W dalszej kolejności nie można stwierdzić, żeby wpisana w umowie informacja, że oskarżony otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł netto, zamiast wynagrodzenia w wysokości 3.532 zł brutto (2,572 zł netto), wraz ze wskazaniem zatrudnienia w ramach umowy o pracę na czas nieokreślony (zamiast na czas określony) miała istotny wpływ na udzielenie przedmiotowej pożyczki. Podkreśleniu wymaga okoliczność, że oskarżony otrzymał uprzednio pożyczkę w sytuacji wykonywania przez niego pracy zarobkowej na czas określony i osiąganym wynagrodzeniu 3.532 zł brutto. Wreszcie wskazać należy, że to pracownik banku mając wiedzę w zakresie warunków zatrudnienia oskarżonego na czas określony i jego dochodów, skontaktował się zP. J.i zaproponował udzielenie mu pożyczki przez bank. Prowadzenie przez bank zbyt liberalnej polityki udzielania pożyczek (kredytów), przy jednoczesnym braku weryfikacji zdolności kredytowej przyszłego dłużnika (pożyczkodawcy, kredytobiorcy) nie może w takim wypadku skutkować automatycznym złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa zart. 297 § 1 k.k., w sytuacji zaprzestania spłacania rat przez kredytobiorcę. Prowadzone postępowanie karne nie może być instrumentem w rękach instytucji bankowych do zabezpieczenia ich interesów finansowych i egzekucji roszczeń cywilno-prawnych.
Wypowiedzenie oskarżonemu umowy o pracę przez jego pracodawcę w dacie podpisania powtórnej umowy pożyczki, tj. w dniu 26 czerwca 2009r. nie może decydować o jego odpowiedzialności karnej za czyn zart. 297 § 1 k.k.Z dokonanych przez Sąd Rejonowy prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że oskarżony w chwili podpisywania umowy pożyczki nie miał świadomości, że zostanie zwolniony z pracy zfirmie (...). Wprawdzie wręczenie wypowiedzenia umowy o pracę miało miejsce tego samego dnia, lecz w godzinach popołudniowych, kiedy umowa pożyczki była już zawarta.
Mając na względzie powyższe, analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w zakresie wypełnienia przez oskarżonegoP. J.znamion zarzucanego mu przestępstwa oszustwa kredytowego jest nieprawidłowe. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie można było przypisać oskarżonemu winy w zakresie czynu, jaki został mu zarzucony. Przeprowadzone w sprawie dowody nie wykazują, aby oskarżony swoim działaniem wprowadził w błąd pokrzywdzonego co do warunków swojego zatrudnienia, jak również nie można stwierdzić, żeby wpisane dane w umowie powtórnej pożyczki miały istotne znaczenie dla jej udzielenia, co zostało omówione powyżej przez Sąd Okręgowy.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.