Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACz 953/14
Data wyroku: 2014-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bogdan Wysocki, Jan Futro, Piotr Górecki
Słowa kluczowe: Wspólnota Mieszkaniowa
Podstawa prawna: art. 18 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.).

I A Cz 953/14

POSTANOWIENIE
Dnia 26 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Bogdan Wysocki
Sędziowie: SA Piotr Górecki, SA Jan Futro (spr.)
po rozpoznaniu dnia 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej(...)ul. (...)wP.
przeciwko MiastuP.
o zapłatę
na skutek zażalenia powoda
na zarządzenie Przewodniczącej w Sądzie Okręgowym w Poznaniu z dnia 9 maja 2014 r.
sygn. akt XII C 947/14
uchyla zaskarżone zarządzenie.
Jan Futro   Bogdan Wysocki   Piotr Górecki

UZASADNIENIE
Zaskarżonym zarządzeniem Przewodnicząca zwróciła pozew wskazując, jako podstawę rozstrzygnięcia przepisart.130 k.p.c.
W uzasadnieniu wskazała, że Sąd zobowiązał pełnomocnika powoda do wykazania odpowiednimi dokumentami, iż osoba udzielająca mu pełnomocnictwa jest uprawniona do działania w imieniu powoda. W zakreślonym terminie (do 2 maja 2014 r.) pełnomocnik powoda przedłożył pełnomocnictwo udzielone mu przez(...) sp. z o.o.oraz uchwałę sporządzoną w formie aktu notarialnego, z której wynika, że powodowa Wspólnota ustanawia tę spółkę zarządcą nieruchomości. Zdaniem Sądu udzielenie pełnomocnictwa przez tę spółkę nie jest równoznaczne z udzieleniem go przez powódkę. Zgodnie z przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem reprezentowanie wspólnoty mieszkaniowej przed sądem wymaga umocowania bądź to w umowie o określeniu zarządu nieruchomością wspólną lub w uchwale o zmianie tej umowy. Takiej umowy ani uchwały pełnomocnik nie przedłożył.
Na zarządzenia to zażalenie wniósł pełnomocnik powoda zarzucając mu obrazę przepisówkodeksu postępowania cywilnegotj.art. 130 ust. 1 k.p.c.poprzez nieprawidłowe wezwanie Powódki do uzupełnienia braków formalnych pozwu z dnia 18 kwietnia 2014 roku oraz obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 21 ust. 1 i 2w związku zart. 33 ustawy o własności lokalipoprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej, powołany w trybieart. 18 ust. 1 ustawy o własności lokalinie jest umocowany do jej reprezentowania przez Sądem.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne.
Spór w niniejszym przypadku dotyczy zagadnienia powierzenie zarządu osobie prawnej w trybieart. 18 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali(Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. dalej: u.w.l.) i możności udzielenia przez taki podmiot pełnomocnictwa procesowego a także pojęcia określenia „zarządca”.
Ustawa o własności lokaliposługuje się pojęciem "zarząd" w dwóch znaczeniach, funkcjonalnym i podmiotowym (uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2003 r., III CZP 74/03, OSNC 2005, Nr 1, poz. 6; z dnia 21 stycznia 2009 r., III CZP 129/08, OSNC 2009, Nr 12, poz. 158, wyrok z dnia 14 stycznia 2004 r., I CK 108/03,LEX nr 508810.; z dnia 14 września 2005 r., III CZP 62/05,LEX nr 171751). Zarząd w znaczeniu funkcjonalnym, to działanie w sferze prawnej innej osoby, podejmowane w jej interesie przez podmiot do tego uprawniony (art. 18 ust. 1u.w.l.), w odniesieniu do którego ustawodawca używa zwrotu "zarządca" również w innych przepisach, jak wart. 13 ust. 1, art. 14, art. 15, art. 22, art. 27, art. 30 ust. 2 pkt 1czy wart. 33u.w.l. W literaturze przyjęte zostało także, że jest to powierzona reprezentacja wspólnoty mieszkaniowej. Zarząd w znaczeniu podmiotowym (art. 20 ust. 1u.w.l.), to organ wykonawczy wspólnoty mieszkaniowej, który wchodzi w skład jej struktury organizacyjnej; nie jest odrębnym podmiotem prawa. Reprezentuje on wspólnotę na zewnątrz i w stosunku do poszczególnych właścicieli, składa oświadczenia woli za wspólnotę w sprawach zwykłego zarządu, a nie w jej imieniu, może za nią dokonywać czynności procesowych (art.67 § 1 k.p.c.). Jego działanie jest w zasadzie działaniem samej wspólnoty.
W powołanym przez żalącego postanowieniu z dnia 14 września 2005 r. w sprawie III CZP 62/05 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że ustanowienie zarządcy (w znaczeniu funkcjonalnym) na podstawie art. 18 ust. 1 u.w.l. wyklucza możliwość tworzenia zarządu (w znaczeniu podmiotowym) według postanowień art. 20 u.w.l., motywując to istotnymi względami natury organizacyjno-gospodarczej. Pogląd ten zresztą jest w orzecznictwie także kontestowany (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 czerwca 2010 r., I ACz 369/10LEX 1133399).
Sąd Okręgowy powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., III CZP 129/08OSNC 2009/12/158wskazał, że reprezentowanie wspólnoty mieszkaniowej przed sądem przez zarządcę wymaga umocowania w umowie o określeniu sposobu zarządu nieruchomością wspólną bądź w uchwale o zmianie tej umowy.
Poglądy te nie są sprzeczne ze sobą. Problem polega jedynie na odmiennym pojmowaniu roli zarządcy. W przypadku określenia sposobu zarządzania w umowie polegającego na ustanowieniu zarządcy w rozumieniu funkcjonalnym zarządca ten jest uprawniony do działania w imieniu wspólnoty.
Zarządca nieruchomości może też wykonywać czynności związane z zarządzaniem nieruchomością wspólną powierzone przez zarząd wspólnoty (w znaczeniu podmiotowym) osobie trzeciej na podstawie samodzielnego stosunku umownego i dotyczyć administrowania rzeczą wspólną, a w tym zakresie jedynie czynności zwykłego zarządu w rozumieniuart. 22 ust. 1u.w.l. Taka umowa może zawierać umocowanie do działania zarządcy (administratora) w postępowaniu cywilnym (art. 87 § 1 k.p.c.), w granicach sprawowanego zarządu.
Jak wynika z odpisu księgi wieczystej, na podstawie § 7 pkt A umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokali sporządzonej przez notariuszE. Z.dnia 29 listopada 1994 r. do księgi tej wpisano, że zarząd wspólną nieruchomością sprawować będzie(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością(k. 41-43) a więc nie organ wspólnoty a zarządca. Pełnomocnik powoda przedłożył także z pozwem wypis aktu notarialnego z dnia 29.01.2014 r. zawierający podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 a u.w.l. o zmianie zarządu i powierzeniu go - w miejsce(...)a -(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.(k. 7-9).
Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.l., właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Umowa w formie aktu notarialnego zawierana jest pomiędzy właścicielami lokali, a nie pomiędzy nimi i zarządcą. Określenie sposobu zarządu może więc polegać na tym, że właściciele będą sprawować zarząd bezpośrednio, mogą powierzyć sprawowanie zarządu zarządcy albo ustanowią organ w postaci zarządu, który będzie zarządzał nieruchomością lub zleci to wybranemu zarządcy. Jeżeli zatem właściciele w umowie postanowili, że powierzą zarząd zarządcy, to tak właśnie określili sposób zarządu.
Zmiana osoby zarządcy nie jest określeniem sposobu zarządu, który już został ustanowiony w umowie właścicieli. Biorąc jednak pod uwagę, że podmiot zarządzający podlega wpisowi do księgi wieczystej w dziale III, trzeba uznać, iż wymaga podjęcia uchwały zaprotokołowanej przez notariusza i w tym wypadku znajduje zastosowanie art. 18 ust. 2a.
Reasumując stwierdzić należy, że określenie sposobu zarządu tj. zarządu wykonywanego przez osobę trzecią a nie organ wspólnoty nastąpiło już w umowie. Zmiana osoby zarządy została dokonana w sposób przewidziany wskazanymi przepisami. Nie ma zatem podstaw do przyjmowania, że osoba działająca w imieniu podmiotu wykonującego zarząd (tu(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.) nie była uprawniona do udzielenia pełnomocnictwa procesowego adwokatowi wnoszącemu pozew.
Brak było zatem podstaw do wzywania pełnomocnika o uzupełnienie braków formalnych pozwu a następnie dokonanie jego zwrotu.
Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Zgodnie zart. 108 § 1 k.p.c.sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Nie jest takim orzeczeniem niniejsze postanowienie.
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu. jest naczelną zasadą w zakresie kosztów procesu przyjętą przezkodeks postępowania cywilnego(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r,. I CZ 67/11LEX nr 1084691)Zgodnie z tą zasadą powód wygrywający proces ma prawo żądać zwrotu także kosztów postępowania incydentalnego. ( z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1973 II CR 159/73 - OSNC 1974/5/90).
Jan Futro   Bogdan Wysocki   Piotr Górecki