Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 119/14
Data wyroku: 2014-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Tokarz-Polańska, Urszula Kapustka ( sprawozdawca ), Ewa Adamczyk
Słowa kluczowe: Roszczenie O Przywrócenie Stanu Zgodnego Z Prawem
Podstawa prawna: art. 144 kc w zw. z art. 222 § 2 kc

Sygn. akt III Ca 119/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący -  Sędzia SO Ewa Adamczyk
Sędzia SO Urszula Kapustka ( sprawozdawca )
Sędzia del. SR Maria Tokarz - Polańska
Protokolant: staż. Kinga Burny

po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. G.iB. G.
przeciwkoJ. R.
o ochronę prawa użytkowania wieczystego ewentualnie o zobowiązanie pozwanego do unieruchomienia przez zaklinowanie niestabilnych elementów ogrodzenia
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Gorlicach
z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt I C 66/11

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadaje mu treść :

„I. nakazuje pozwanemuJ. R., aby rozebrał i usunął ogrodzenie z płyt betonowych posadowione na granicydziałek nr (...)położonych wU.stanowiącym własność pozwanego orazdziałki nr (...)pozostającej w użytkowaniu wieczystym powodówJ. G.iB. G.;
II. zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie 1697 zł ( jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów procesu;
III. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa ( Sąd Rejonowy w Gorlicach ) kwotę 1112,94 zł ( jeden tysiąc sto dwanaście złotych 94/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych wyłożonych tymczasowo ze Skarbu Państwa.”

2
zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego oraz zażaleniowego.

Sygn. akt III Ca 119/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 21.02.2013r., sygn. akt I C 66/11, Sąd Rejonowy w Gorlicach w sprawie z powództwaJ. G.iB. G.przeciwkoJ. R.o ochronę prawa użytkowania wieczystego ewentualnie o zobowiązanie pozwanego do unieruchomienia przez zaklinowanie niestabilnych elementów ogrodzenia, oddalił powództwo główne (pkt I sentencji), umorzył postępowanie w zakresie żądania ewentualnego (pkt II sentencji), zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt III sentencji), nakazał ściągnąć od powodów solidarnie na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1112,94 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych na koszt opinii biegłych, wyłożonych w sprawie tymczasowo przez Skarb Państwa (pkt IV sentencji).
Sąd Rejonowy ustalił, że powodowieJ. G.iB. G.są użytkownikami wieczystymi na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowejdziałki nr (...)o powierzchni 0,11 ha położonej wU.objętej Kw nr(...). Właścicielem tej działki jest GminaU.. Nieruchomość ta graniczy zdziałkami (...)stanowiącymi własność pozwanegoJ. R..
Na nieruchomości składającej się m.in. zdziałek (...)pozwany realizuje w oparciu odecyzję nr (...)z dnia 3.10.2010r. Starosty(...)zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę inwestycję pod nazwą: „budowa stacji paliw wraz z urządzeniami towarzyszącymi w miejscowościU.”. PowodowieJ. G.iB. G.wyrazili zgodę na budowę stacji paliw przez pozwanego w sąsiedztwie ichdziałki nr (...).
W związku z prowadzoną inwestycją pozwany nadziałkach (...)gromadził materiał budowlany, a w 2009r. ogrodził te działki wzdłuż granicydziałki nr (...)zdziałką powodów nr (...)z dwóch stron, tj. od strony wschodniej i północnej na długości około 64 metrów oraz wzdłuż granicydziałki nr (...)zdziałką powodów nr (...)od strony południowej na długości około 45 metrów. Ogrodzenie wykonane zostało z betonowych płyt układanych jedna na drugą, ma wysokość 2 metrów, a miejscami z uwagi na spadek terenu i uskoki około 2,1 metra. Od stronydziałki nr (...)płyty betonowe istniejącego ogrodzenia mają gładką strukturę, a od stronydziałek nr (...)mają strukturę imitującą kamień.
Powodowie na etapie budowy ogrodzenia nie zgłaszali pozwanemu żadnych uwag i nie występowali do pozwanego o rozebranie ogrodzenia lub o jego obniżenie. Nie skarżyli się też do pozwanego, że ogrodzenie zasłania im widok z powierzchni ich działki. Budowa ogrodzenia przez pozwanego nie wymagała uprzedniego pozwolenia budowlanego ani zgłoszenia i z tego względu nie narusza obowiązujących przepisówprawa budowlanego. Ogrodzenia takie są powszechnie stosowane jako ogrodzenia sąsiedzkie. Stan techniczny ogrodzenia jest zadawalający, ogrodzenie nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi, mienia i środowiska. W dniu 28.09.2011r. podczas oględzin miejsca przedmiotu sporu przez Sąd, zauważalne i wyczuwalne były luzy pomiędzy płytami betonowymi ogrodzenia, a wpustami na słupkach. Luzy te na skutek przesunięć mechanicznych płyt doprowadzały do drgań i odgłosów akustycznych odczuwalnych przez powodów i ich domowników. W związku z powyższym pozwanyJ. R.w marcu 2012r. zamontował 320 sztuk amortyzatorów z gumy(...). Zamontowanie amortyzatorów wyeliminowało drgania płyt betonowych i hałas, a powodowie żądanie ewentualne cofnęli.
Podczas oględzin miejsca przedmiotu sporu w dniu 28.09.2011r. Sąd Rejonowy ustalił, że działka należąca do powodów nie była należycie uporządkowana i zagospodarowana. Między budynkami powodów nadziałce nr (...)a ogrodzeniem pozwanego znajdującym się nadziałce (...), do ogrodzenia przylegała warstwa dachówki ceramicznej i znajdował się w tym pasie uszkodzony samochód osobowy. Od strony południowej patrząc w stronędziałki nr (...), pomiędzy budynkami powodów nadziałce nr (...), a ogrodzeniem pozwanego znajdowała się przyczepa kempingowa o wysokości powyżej dwóch metrów i długości ponad 6 metrów. Od strony północnej do ogrodzenia pozwanego na działce powodów przylegały deski, odpady budowlane, żwir oraz buda dla psa.
Sąd Rejonowy uznał, że spór o ogrodzenie między stronami powstał w 2010r., kiedy to w związku z pracami związanymi z dowozem materiałów na działkę powodów, doszło do uszkodzenia przez samochód ciężarowy kilku płyt betonowych.J. R.zażądał od powodów usunięcia szkody przez wymianę uszkodzonych elementów. Powodowie szkodę uznali i naprawili.
W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy uznał, iż powodowie nie wykazali, że sporne ogrodzenie wywołuje u nich stany chorobowe oraz że pozwany wybudował ogrodzenie złośliwie. Przyjął Sąd, że ogrodzenie wzniesione zostało w celu ochrony przed kradzieżą materiałów budowlanych oraz że z punktu widzenia prac inwestycyjnych nadziałkach nr (...)istnienie tego ogrodzenia jest pozytywne, gdyż ochrania ono teren budowy, a nadto spełnia funkcję ochronną wobec nieruchomości sąsiednich, ograniczając uciążliwości związane z pracami budowlanymi poprzez minimalizację hałasu, zapylenia i nieestetycznego wyglądu placu budowy. Sąd Rejonowy uznał, że również po zakończeniu prac budowlanych, po uruchomieniu inwestycji, w obrębie infrastruktury stacji benzynowej występować będzie hałas, a zatem przedmiotowe ogrodzenie stanowić będzie dla nieruchomości powodów stosowną ochronę przed hałasem i zaporę widokową. Wskazał, że wprawdzie można mieć zastrzeżenia do walorów estetycznych ogrodzenia, ale jest możliwe zminimalizowanie negatywnego wpływu ogrodzenia na otoczenie i psychikę powodów przez zasadzenie nadziałce powodów nr (...)wzdłuż odrodzenia zimozielonej zieleni drzewiasto – krzaczastej bądź przez pomalowanie ogrodzenia. Sąd wskazał, że ogrodzenie ogranicza powodom częściowo widok z poziomu parteru domu i gruntu poza obręb ich działki, ale jednocześnie zwrócił uwagę, że w dużej mierze korzystnie oddziałuje na nieruchomość powodów służąc do oparcia składowanych na działce powodów materiałów budowlanych i innych przedmiotów, a samym powodom zapewniając intymność i większe poczucie prywatności. Sąd Rejonowy podkreślił, iż początkowo powodowie akceptowali wykonane ogrodzenie, bowiem nie protestowali w trakcie jego budowy w 2009r.
W rezultacie zdaniem Sądu Rejonowego istnienie przedmiotowego ogrodzenia nie zakłóca korzystania z nieruchomości powodów ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Sąd Rejonowy poczynił ustalenia na podstawie opinii biegłej urbanistyM. M., opinii biegłegoJ. M., oględzin przedmiotu sporu, częściowo zeznań świadków i stron.
Mając na względzie treśćart. 144 k.c.w zw. zart. 222 § 2 k.c., Sąd powództwo główne oddalił, a w zakresie cofniętego żądania postępowanie umorzył. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.i art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Powyższy wyrok w pkt I, III i IV zaskarżyli powodowie apelacją, w której zarzucili:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 144 k.c.w zw. zart. 222 § 2 k.c.przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wzniesienie przez pozwanego ogrodzenia z płyt betonowych, zgodne jest ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości pozwanego i powodów oraz że nie stanowi bezprawnej immisji, przekraczającej granice przeciętnej miary wyznaczonej przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości pozwanego i powodów oraz stosunki miejscowe;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 233 §1 k.p.c., polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie, prowadząceji do błędnych ustaleń faktycznych skutkujących uznaniem, że:
- powodowie nie wykazali, iż istnienie wzniesionego na stałe wysokiego, betonowego ogrodzenia i związane z tym ograniczenie widoku z okien zakłóca korzystanie z nieruchomości powodów ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych;
- ogrodzenie pozwanego nie przeszkadza powodom, a nawet w dużej mierze korzystnie oddziałuje na ich nieruchomość, zapewniając jej oparcie, a także na nich samych, bowiem zapewnia im prywatność i intymność;
- dosyć powszechnie nieruchomości mieszkalne celowo odgradza się murami ze względów bezpieczeństwa i dla ochrony przed szkodnikami, warunkami atmosferycznymi oraz dla zwiększenia prywatności;
- powodowie wyrazili pozwanemu zgodę na budowę stacji paliw.
Apelujący wywodzili, iż ogrodzenie to ogranicza ich prawa w zakresie korzystania z ich nieruchomości zgodnie z jej mieszkaniowym charakterem, bowiem czują się jak w getcie, albo więzieniu, otoczeni betonowym murem, przekraczającym wzrost dorosłego człowieka, zaś dla prawidłowego korzystania z nieruchomości pozwanego ogrodzenie to nie jest konieczne. Zarzucili, iż nie widzą potrzeby ochrony przed stacją paliw, a ewentualną funkcję izolacyjną mogą pełnić rośliny zielone całorocznie.
Apelujący wnieśli także o dopuszczenie dowodów z przedłożonych do apelacji pism powodów z dnia 5.02.2008r. i z dnia 23.03.2009r., pisma Wójta GminyU.z dnia 21.02.2008r., decyzji Wójta GminyU.z dnia 13.10.2008r. i z dnia 17.08.2009r., odwołania powodów z dnia 28.10.2008r. i z dnia 3.09.2009r. oraz decyzji SKO wN.z dnia 22.12.2008r. i z dnia 16.10.2009r. na okoliczność ustalenia, że powodowie sprzeciwiali się inwestycji pozwanego i składali odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pozwanego.
Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez nakazanie pozwanemu, aby rozebrał i usunął ogrodzenie z płyt betonowych posadowione na granicydziałek nr (...)zdziałką nr (...)oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych za I i II instancję.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 10.07.2013r., sygn. akt III Ca 491/13, uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu Wydział I Cywilny do rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy przyjął, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte było nieważnością z przyczyny określonej wart. 379 pkt 6 k.p.c.w zw. zart. 17 pkt 1 k.p.c.Sąd Okręgowy wskazał, że powodowie nie powoływali się na okoliczność, iż ogrodzenie niekorzystnie wpływa na ich działkę, a tylko na to, że niekorzystnie oddziałuje na nich, którzy na tej działce mieszkają i mają tam swoje centrum życiowe. Uznał, że immisje z przedmiotowego ogrodzenia mają charakter niematerialny, a zatem roszczenie powodów należało zakwalifikować jako żądanie ochrony praw niemajątkowych, mimo że ochrona dóbr osobistych powodów powiązana jest ze sferą majątkową w postaci żądania rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia.
Od powyższego wyroku zażalenie wniósł pozwany, który zaskarżył je w całości zarzucając naruszenieart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 379 pkt 6 k.p.c.iart. 17 § 1 k.p.c.,art. 321 § 1 k.p.c.orazart. 144 k.c.wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22.11.2013 r., sygn. akt III CZ 55/13, uchylił zaskarżony wyrok, pozostawiając Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy uznał, że skoro powodowie na etapie przed Sądem pierwszej instancji określili, że ich powództwo jest oparte na podstawieart. 144w zw. zart. 222 § 2 k.c., nie było podstaw do uznania, że sprawa ma charakter niemajątkowy z tej tylko przyczyny, że jej źródłem są immisje niematerialne z nieruchomości sąsiedniej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy akceptuje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za swoje za wyjątkiem ustalenia co do tego, że pozwany wykonał przedmiotowe ogrodzenie po to, by zabezpieczyć przed kradzieżą zgromadzone na swojej nieruchomości materiały budowlane oraz że ogrodzenie służy jako oparcie dla przedmiotów zgromadzonych przez powodów na ich nieruchomości.
Sąd Okręgowy nie podziela wniosków prawnych wyprowadzonych przez Sąd Rejonowy co do braku podstaw do uwzględnienia niniejszego powództwa na podstawieart. 144 k.c.w zw. zart. 222 § 2 k.c.
Zgodnie zart. 144 k.c.właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Z treści wskazanego przepisu wynika, że takie oddziaływanie pośrednie na nieruchomość sąsiednią jest dopuszczalne, jeśli mieści się w granicach przeciętnej miary. Oceny przeciętnej miary dokonuje się według dwóch kryteriów: społeczno-gospodarczego przeznaczenia obu nieruchomości oraz stosunków miejscowych.
W orzecznictwie przyjęto, że ocena przeciętnej miary w rozumieniuart. 144 k.c.powinna być dokonana na podstawie obiektywnych warunków, panujących w środowisku osób zamieszkujących na danym terenie, a nie na podstawie subiektywnych odczuć właścicieli poszczególnych nieruchomości; powinna uwzględniać przeznaczenie nieruchomości, które wynika z jej charakteru i sposobu korzystania z niej, zaś określenie "stosunki miejscowe" odnosi się zarówno do miejsca, jak i czasu (zob. wyroki SN: z dnia 3.07.1969 r., II CR 208/69, OSPiKA 1971/5/87; z dnia 22.11.1985 r., II CR 149/85, OSNCP 1986/10/162; z dnia 28.12.1979 r. III CRN 249/79, OSNC 1980/7-8/144).
Istotne jest zatem, aby ocena zakłóceń zapewniała powiązanie jej z konkretną w danym czasie i miejscu sytuacją, ponieważ wówczas nie będzie ona oderwana od rzeczywistości.
W wyniku oddziaływania pośredniego, zakłócającego ponad przeciętną miarę korzystanie z sąsiednich nieruchomości, ich właściciele mogą żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania dalszych naruszeń w drodze tzw. roszczenia negatoryjnego (art. 222 § 2 k.c.).
W kontekście zatemart. 144 k.c.rozstrzygnięcie o powództwie negatoryjnym zgłoszonym w niniejszej sprawie wymagało przede wszystkim ustalenia, czy ogrodzenie wzniesione przez pozwanego na jego nieruchomości, oddziałuje pośrednio na nieruchomość powodów, zakłócając im korzystanie z tej nieruchomości, a następnie, czy oddziaływanie to przekracza przeciętną miarę.
Należy się zgodzić z powodami, którzy utrzymują, iż przebieg wykonanego przez pozwanego ogrodzenia wskazuje, że pozwany ogrodził nie własne działki, lecz działkę powodów. Gdyby bowiem pozwany istotnie miał na celu zabezpieczenie swojej nieruchomości przed kradzieżami, to wykonałby ogrodzenie po całym obwodzie swoich działek, a nie tylko od strony działki powodów. W świetle zasad doświadczenia życiowego nie przekonuje stanowisko pozwanego, który wskazał, że nie było potrzeby ogrodzenia nieruchomości pozwanego od strony drogi powiatowej, bowiem – zdaniem pozwanego – wątpliwym było, by ewentualne kradzieże mogły mieć miejsce od tej strony posesji z uwagi na sąsiedztwo z budynkami mieszkalnymi i z posterunkiem Policji. Ze znajdującej się w aktach sprawy mapy (k. 10) wynika, że w najbliższym sąsiedztwie nieruchomości pozwanego znajduje się działka siedliskowa powodów. Jeśli zatem pozwany uważa, że sąsiedztwo nieruchomości zabudowanych stanowiłoby ochronę przed kradzieżami, to taką ochronę uzyskałby przede wszystkim od nieruchomości powodów jako tej, która znajdowała się w najbliższym, bezpośrednim sąsiedztwie jego działki. Nielogicznym jest natomiast twierdzenie, że pozostawienie nieogrodzonej działki od drogi publicznej, dostępnej dla nieograniczonej ilości osób, nie stwarzało niebezpieczeństwa kradzieży.
Niespornym jest, że wzniesione przez pozwanego ogrodzenie okala nieruchomość powodów z trzech stron: od strony północnej, wschodniej i południowej. Ogrodzenie ma wysokość 2 – 2,10 metra i jest to ogrodzenie pełne z elementów żelbetowych prefabrykowanych. Nie ulega wątpliwości, że w istotnym stopniu ogranicza ono widoczność z poziomu gruntu i poziomu parteru budynku mieszkalnego powodów w kierunku północnym, wschodnim i południowym.
Nie można zgodzić się z pozwanym, z którego wywodów zdaje się wynikać, iż posadowienie przedmiotowego ogrodzenia nie ma większego wpływu na widoczność z działki powodów, bowiem – zdaniem pozwanego - nadal widok ten będzie zasłaniać przyczepa kempingowa znajdująca się na nieruchomości powodów, a także znajdujące się na nieruchomościach sąsiednich budynki stacji paliw i starego spichlerza. W ocenie Sądu Okręgowego ogrodzenie ogranicza widoczność z nieruchomości powodów w stopniu nieporównywalnie większym niż przyczepa i wspomniane budynki, które są obiektami punktowymi, a nadto budynki te znajdują się w większej odległości od budynku powodów niż sporne ogrodzenie.
Podkreślić należy, iż przedmiotowe ogrodzenie nie jest niezbędne dla nieruchomości pozwanego. Jak ustalono wyżej, nie zostało ono wzniesione celem zapobieżenia kradzieży materiałów budowlanych gromadzonych na nieruchomości pozwanego. Należy także zgodzić się z powodami, iż z doświadczenia życiowego wynika, że stacje paliw często są posadowione na terenie osiedli mieszkaniowych i nie są ogrodzone w taki sposób, jak to uczynił pozwany. Ponadto jak wynika z opinii biegłejM. M.(k. 233 – 236) ograniczenie uciążliwości dla otoczenia nieruchomości przeznaczonych generalnie pod usługi nie wymaga realizacji betonowego ogrodzenia. Wniosek ten pozostaje w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącegodziałek nr (...)(k. 27 – 29) oraz raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia w postaci budowy stacji paliw wraz z urządzeniami towarzyszącymi (k. 61 – 72), w świetle których ograniczenie uciążliwości wynikającej z działalności, jaka ma być prowadzona na nieruchomości pozwanego, powinno być zminimalizowane poprzez założenie zieleni izolacyjnej o przewadze gatunków rodzimego pochodzenia.
Przedmiotowe ogrodzenie nie spełnia też funkcji użytecznych wobec nieruchomości powodów.
Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do twierdzenia, że sporne ogrodzenie służy powodom do oparcia materiałów budowlanych, uszkodzonego samochodu czy też budy dla psa. Na poparcie powyższego stanowiska Sąd Rejonowy nie przytoczył żadnych argumentów. Tymczasem okoliczność, że przedmioty te powodowie umieścili przy ogrodzeniu, nie oznacza jeszcze, iż wykorzystali ogrodzenie jako oparcie dla nich i że ogrodzenie spełnia w tym względzie dla powodów funkcję użyteczną.
Nie ma także uzasadnienia stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż sporne ogrodzenie zapewnia powodom intymność. Ogrodzenie to zostało wzniesione bez porozumienia z powodami. Sami powodowie nie widzą zaś potrzeby stwarzania im poczucia intymności i prywatności, zwłaszcza w sposób przyjęty przez pozwanego.
Nie można także zgodzić się z Sądem Rejonowym, który uznał, że sporne ogrodzenie ma na celu ochronę powodów przed uciążliwościami budowy i eksploatacji wznoszonej przez pozwanego stacji paliw wraz z obiektami towarzyszącymi. Być może taka była intencja pozwanego przy wznoszeniu powyższego ogrodzenia. Niemniej wskazać należy, że przedmiotowe ogrodzenie nie spełniło założonej funkcji. Z opinii biegłejM. M.wynika, iż tylko w niewielkim stopniu zmniejszyło ono uciążliwości budowy typu hałas, zapylenie czy nieestetyczny wygląd placu budowy (k. 233 – 236). Na rozprawie apelacyjnej w dniu 30.04.2014 r. pełnomocnik powodów podał, że stacja paliw już funkcjonuje (k.409 - 00:39:30 – 00:49:20), co przyznał pełnomocnik pozwanego, wskazując jedynie, że całość inwestycji nie została jeszcze ukończona (k. – 409 - 00:49:20- 00:58:41). W tej sytuacji w dużej mierze nieaktualna jest już ewentualna ochronna funkcja ogrodzenia na czas trwania budowy. Jeśli zaś chodzi o ochronę przed hałasem na etapie eksploatacji stacji paliw i związanych z nią obiektów wskazać należy, że ochrona taka nie jest konieczna. Stacja paliw wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą nie będzie rodziła dużej ilości hałasu. Z przedłożonego przez pozwanego wyciągu z raportu oddziaływania na środowisko realizowanej przez pozwanego inwestycji wynika, że poziom emisji hałasu w stosunku do stanu sprzed budowy stacji zwiększy się nieco na terenie stacji w obrębie trasy przejazdu samochodów, natomiast na granicy terenu stacji paliw zwiększy się minimalnie. Zarówno jednak na całym terenie projektowanej stacji, jak i jej granicy, oddziaływanie obiektu pod względem hałasu mieścić się będzie w granicach normy (k.61 -72). Z tych powodów ani w powołanym wyżej raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, ani w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie przewidziano potrzeby oddzielenia terenu stacji paliw od nieruchomości powodów zaporami, ogrodzeniami czy ekranami dźwiękoszczelnymi uznając za wystarczającą ochronę w postaci pasa zieleni izolacyjnej.
W ocenie Sądu Okręgowego przedmiotowe ogrodzenie stanowi dla powodów znaczną uciążliwość. Oprócz wskazanego wyżej ograniczenia widoczności poza obręb nieruchomości powodów uciążliwość ta wynika z charakteru tego ogrodzenia: nieestetycznych, wysokich płyt betonowych okalających z trzech stron nieruchomość powodów.
Nie ulega wątpliwości, że postrzeganie przestrzeni może być subiektywne, podobnie jak różna jest wrażliwość estetyczna ludzi.
W okolicznościach niniejszej sprawy uzasadniona jest – zdaniem Sądu Okręgowego – ocena, iż przedmiotowe ogrodzenie wpływa na negatywny odbiór przestrzeni przez powodów. Ich twierdzenia o tym, że będąc otoczeni betonowym murem przekraczającym wzrost dorosłego człowieka czują się jak w getcie albo więzieniu nie są jedynie wyrazem ich subiektywnych odczuć. W ocenie Sądu Okręgowego obiektywnie rzecz biorąc przedmiotowe ogrodzenie może takie odczucia wywoływać.
Zważyć bowiem trzeba, że nieruchomość powodów stanowi działkę siedliskową, służącą do zaspokajania ich potrzeb mieszkaniowych, na której mają oni swe centrum życiowe i w związku z tym na co dzień muszą znosić istnienie ogrodzenia, które przytłacza swoimi rozmiarami i wyglądem. Stąd całkowicie uprawnione są twierdzenia powodów, iż ogrodzenie całkowicie zamyka ich w granicach ich nieruchomości powodując odczucia odizolowania i odosobnienia.
Stanowisko Sądu Rejonowego, że aktualnie dość powszechnie nieruchomości mieszkalne celowo ogradza się murami ze względów bezpieczeństwa, dla ochrony przed warunkami atmosferycznymi oraz dla zwiększenia prywatności nie uwzględnia nieestetycznego i przytłaczającego charakteru ogrodzenia, z którym mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd Okręgowy całkowicie podziela pogląd biegłejM. M., która wskazała, że betonowe ogrodzenia, takie jak w niniejszej sprawie, powinny mieć zastosowanie jako ogrodzenia stałe wyłącznie w terenach przemysłowych.
W sprawie nie wykazano, by tego typu ogrodzenia stosowane były w warunkach miejscowych jako ogrodzenia działek zabudowanych budynkami mieszkalnymi. Z zeznań powołanych przez pozwanego świadkówS. B.(k. 207) iB. R.(k. 207 – 208) wynika, że wprawdzie ich działki siedliskowe są ogrodzone betonowymi ogrodzeniami, ale po pierwsze ogrodzenia te są niższe (1,5 metra – 1,60 metra), a ponadto przęsła w nich są w całości bądź w części ażurowe.
Ponadto wniosek co do tego, iż tego typu ogrodzenia nie powinny być stosowane na tamtejszym terenie należy wyprowadzić także z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan ten nie zabrania wprost realizacji betonowych ogrodzeń pełnych, niemniej zawiera postanowienia, z których wynika, że twórcy planu uwzględniali w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymagania ładu przestrzennego. W szczególności np. w § 8 pkt 9 wskazano, iż wyklucza się stosowanie w ogrodzeniach prefabrykowanych betonowych elementów ozdobnych (tralek, kolumn itp.), a w § 8 pkt 11 wskazano, iż w urządzeniu terenów dopuszcza się zastosowanie elementów małej architektury o wysokich walorach estetycznych, funkcjonalnych i jednorodnej formie plastycznej. Zdaniem Sądu Okręgowego przedmiotowe ogrodzenie z punktu widzenia estetyki należy ocenić negatywnie, a zatem nie spełniała ono w tym względzie założeń planu zagospodarowania przestrzennego.
Nie można podzielić stanowiska Sądu Rejonowego, który uznał, że aż do czasu powstania konfliktu między stronami przedmiotowe ogrodzenie nie przeszkadzało powodom. Wniosek taki wyprowadzony wyłącznie z faktu braku formalnego sprzeciwu powodów wobec działania pozwanego polegającego na wznoszeniu ogrodzenia i wytoczeniu powództwa dopiero po 2 latach od wzniesienia ogrodzenia nie jest uprawniony. Niewątpliwie przedmiotowe ogrodzenie było uciążliwe dla powodów także z racji emisji dźwięków, co przyznał pozwany dokonując w trakcie procesu jego naprawy. Zgłoszenie powyższego dopiero poprzez wytoczenie niniejszego powództwa nie oznacza, że wcześniej uciążliwość ta nie była przez powodów odczuwana. Nie można zatem wyciągać wniosku, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, iż brak sprzeciwu jest równoznaczny z tym, że istnienie ogrodzenia aż do momentu zrodzenia się konfliktu między stronami nie oddziaływało negatywnie na powodów i ich nieruchomość.
Oceniając zasadność niniejszego powództwa nie można nadawać dużego znaczenia faktowi udzielenia przez powodów w piśmie z dnia 4.05.2004 r. (k. 59) zgody na budowę stacji paliw w sąsiedztwie ich nieruchomości. Zgoda ta nie obejmowała bowiem swoim zakresem zgody na budowę ogrodzenia, zwłaszcza ogrodzenia takiego typu jak wzniesione przez pozwanego.
W tym kontekście nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia to, czy powodowie w późniejszym okresie sprzeciwiali się inwestycji pozwanego i składali odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pozwanego. Wobec powyższego wniosek powodów o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do apelacji dla stwierdzenia powyższych okoliczności został przez Sąd Okręgowy oddalony, bowiem dowód ten nie służył stwierdzeniu faktu mającego dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Ponadto wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie również z tej przyczyny, iż powodowie dowody te mogli powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i nie wykazali, by potrzeba powołania się na nie wynikła dopiero w postępowaniu apelacyjnym (art. 381 k.p.c.), na co trafnie zwrócił uwagę pozwany w odpowiedzi na apelację.
W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że skoro przedmiotowe ogrodzenie nie jest konieczne dla nieruchomości pozwanego, nie spełnia wobec nieruchomości powodów żadnej użytecznej funkcji, natomiast znacząco ogranicza widoczność poza obręb nieruchomości powodów i powoduje obiektywną uciążliwość w postaci ciągłego dyskomfortu powodów, poczucia ich odizolowania i odosobnienia to uprawniony jest wniosek, iż wzniesienie tego ogrodzenia przez pozwanego stanowi działanie, które zakłóca korzystanie z nieruchomości powodów ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.
Ocena taka uzasadniała zatem uwzględnienie zgłoszonego przez powodów roszczenia w oparciu o przepisart. 144 k.c.w zw. zart. 222 § 2 k.c.
Wbrew stanowisku pozwanego uwzględnieniu niniejszego powództwa nie sprzeciwia się, przytoczony przez Sąd Rejonowy, pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 16.12.1992 r., I CRN 188/92, zgodnie z którym uwzględnienie roszczenia negatoryjnego (art. 222 § 2 k.c.) w sytuacji, gdy wybudowanie obiektu budowlanego zgodnie z pozwoleniem na budowę narusza prawa właściciela nieruchomości sąsiedniej przez zakłócenie korzystania z tej nieruchomości (art. 144 k.c.) nie może polegać na nakazaniu rozebrania obiektu. W sprawie, w której Sąd Najwyższy wyraził powyższy pogląd, zachodziła potrzeba ustalenia, jakie znaczenie dla sprawy wszczętej powództwem opartym na przepisachart. 144 k.c.w zw. zart. 222 § 2 k.c.ma istnienie decyzji administracyjnej -pozwolenia na budowę obiektu, którego dotyczyło powództwo.
Podkreślić zatem należy, że pogląd ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem nie wystąpił w niej problem związania Sądu decyzją administracyjną, gdyż budowa przedmiotowego ogrodzenia nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia budowy organowi. Niezrozumiałe jest natomiast stanowisko Sądu Rejonowego, który powołał się na powyższe orzeczenie Sądu Najwyższego argumentując, iż budowa ogrodzenia pozostawała w związku z wytycznymi środowiskowymi inwestycji realizowanej przez pozwanego. Twierdzenie o związku budowy ogrodzenia z wytycznymi środowiskowymi nie znajduje pokrycia w treści raportu oddziaływania inwestycji pozwanego na środowisko, w którym nie ma mowy o ogrodzeniu nieruchomości pozwanego, a jedynie o założeniu pasa zieleni izolacyjnej.
Z przytoczonych względów Sąd Okręgowy – w oparciu o przepisart. 386 § 1 k.p.c.- zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uwzględnił dochodzone przez powodów roszczenie orzekając jak wpkt 1.I sentencji na podstawieart. 144 k.c.zw. zart. 222 § 2 k.c.Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte wpkt 1.II i 2 wyroku oparto o przepisart. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 99 k.p.c.zasądzając od pozwanego, który sprawę przegrał, na rzecz powodów koszty procesu za pierwszą instancję w kwocie 1 697 zł (opłata od pozwu – 80 zł – k. 1, poniesiona przez powodów zaliczka na poczet wydatków w kwocie 1 000 zł – k. 56 i 182, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 600 zł ustalone stosownie do§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jedn. - Dz. U. z 2013 r., poz. 490) i kwota 17 tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa) oraz za postępowanie apelacyjne i zażaleniowe w łącznej kwocie 680 zł (opłata od apelacji - 80 zł – k. 311, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 600 zł ustalone stosownie do§ 6 pkt 3, §12 ust. 1 pkt 1, § 12 ust. 2 pkt 2 w/w rozporządzenia z dnia 28.09.2002 r.). Mimo zasadności wniesionego przez pozwanego zażalenia Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powodów koszty tego postępowania stojąc na stanowisku, że stronie wygrywającej sprawę należy się od przeciwnika zwrot kosztów procesu, w tym także zwrot kosztów postępowania incydentalnego, chociażby w postępowaniu tym strona ta uległa przeciwnikowi, bowiem w sytuacji takiej decyduje - w zakresie kosztów - ostateczny wynik sprawy (zob. postanowienie SN z dnia 7.11.1966 r., I PZ 66/66, OSPiKA 1968, z. 1, poz. 7; wyrok SN z dnia 30.04.1973 r., II CR 159/73, OSNCP 1974, nr 5, poz. 90). Ponadto wpkt 1.III wyroku na podstawieart. 83 ust. 2 i art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd Okręgowy nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 112,94 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa (k. 155 i 242).

i