Sąd Okręgowy w Kielcach
IV Wydział Penitencjarny i Nadzoru Nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych
Sygnatura akt: IV Kow 1886/14
Data wyroku: 2014-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Mirosław Gajek
Słowa kluczowe: Właściwość Sądu
Podstawa prawna: art. 3§1kkw i art. 38§1 kpk w zw z art. 1 §2 kkw
Teza: Miejsce stałego pobytu - zamieszkania skazanego nie jest tożsame z miejscem pobytu – przebywania. Właściwość sądu skazującego w zakresie wykonania orzeczenia ustaje  dopiero wówczas, gdy Sąd ten dysponuje pozytywną wiedzą, że skazany wyrokiem tego sądu na stałe przebywa w okręgu właściwości innego sądu.

Sygn. akt IV Kow 1886/14

POSTANOWIENIE
Dnia 27 października 2014r.
Sąd Okręgowy w KielcachWydział IV Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych w składzie:
Przewodniczący:  Sędzia SO Mirosław Gajek
po rozpoznaniu w sprawieK. R.
na skutek postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 15.10.2014r.
w przedmiociewłaściwości sądu
na podstawieart. 38 §1 kpkw zw. zart. 1 §2 kkw

postanawia:
rozstrzygnąć spór kompetencyjny w przedmiocie właściwości miejscowej sądu w ten sposób, że uznać, iż sądem właściwym do wykonania wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Bytomiu z dnia 20 marca 2013 roku, sygn. akt VIII W 220/13, jest Sąd Rejonowy w Bytomiu.

UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym z dnia 20 marca 2013 roku w sprawieVIII W 220/13 Sąd Rejonowy w Bytomiu ukarałK. R.karą grzywny w kwocie 300,00 zł. Sąd ten następnie uznał się niewłaściwym do wykonania tego orzeczenia i przekazał wyrok do wykonania Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej, który z kolei postanowieniem z dnia22 stycznia 2014 roku orzekł wykonanie wobec ukaranej zastępczej kary 6 dni aresztu za w/w karę grzywny.
Kolejnym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej stwierdził swą niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kielcach.
Orzeczenie powyższe zakwestionował Sąd Rejonowy w Kielcach, który postanowieniem z dnia 15 października 2014 roku w sprawieXIII Ko 6752/14 zwrócił się do Sądu Okręgowego w Kielcacho rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego w przedmiocie właściwości miejscowej w postępowaniu wykonawczym w sprawie VIII W 220/13.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Przepisart. 3 § 1 kkwnormujący właściwość miejscową sąduw zakresie dotyczącym wykonania orzeczenia karnego stanowi, iż sądem właściwym w tym przedmiocie jest sąd, który wydał wyrok podlegający wykonaniu. Od zasady tej dopuszcza jednak odstępstwo - w przypadku, gdy skazany ma miejsce stałego pobytu w okręgu innego sądu. Miejsce stałego pobytu nie jest pojęciem tożsamym z miejscem pobytu – przebywania danej osoby.Kodeks karny wykonawczywprawdzie nie definiuje tego pojęcia, ale posługuje się odrębnie pojęciem miejsca pobytu – przebywania i miejscem stałego pobytu – zamieszkiwania (videnp.art. 3 § 2 kkw,art. 181a § 1 i 3 kkw). Przykładowo wobec osób poddanych pod dozór Ustawodawca nie wymaga zgody sądu w przypadku zmiany przez nich miejsca pobytu – przebywania, np. w związku z pracą zarobkową, losowym wyjazdem itp., a tylko zgody, gdy zmieniają oni miejsce stałego pobyt – zamieszkania (videart. 169 § 3 i 4 kkw).
Przepisart. 25 kcstanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Nie jest zatem miejscem stałego pobytu, a miejscem pobytu miejscowość, w której skazany doraźnie, sytuacyjnie przebywa,np. z tytułu pobytu w miejscu wykonywanej pracy, sanatorium, szpitalu, akademiku, za granicą, w zakładzie poprawczym, czy też zakładzie karnym. Właśnie dlatego odmiennie uregulował właściwość sądu penitencjarnego względem osób przebywających w zakładach karnych. Ustawodawca właściwość sądu penitencjarnego związał nie z miejscem stałego pobytu, a miejscem przebywania – pobytu w zakładzie karnym. Trudno przecież przyjąć, aby skazany pobyt w zakładzie karnym traktował jako miejsce docelowego pobytu, czyli miejsce stałego pobytu. A zatem właściwość sądu penitencjarnego względem osadzonych przebywających w zakładach karnych zmienia się równolegle ze zmianą zakładu karnego, w którym odbywają karę. Trudno przyjąć, aby skazany pobyt w zakładzie karnym traktował jako miejsce stałego, a zatem docelowego pobytu.
Zasada ta nie może mieć zastosowania wobec skazanych przebywających poza zakładami karnymi. Względem tych skazanych – ukaranych właściwy jest sąd wydania wyroku, zarówno w przypadku gdy nie mają oni miejsca stałego pobytu, ich miejsce pobytu nie jest znane bądź opuścili miejsce stałego pobytu i doraźnie przemieszczają się. Przy odmiennej interpretacji akta postępowania wykonawczego byłyby systematycznie przekazywane przez poszczególne sądy w ślad za skazanym dynamicznie zmieniającym miejsce swego przebywania. Skazany nie musi uzyskiwać zgody na taką migrację, a przy prezentowanej chociażby w przedmiotowej sprawie praktyce sądu skazującego może być zainteresowany ciągłą zmianą miejsca pobytu. Nawet w przypadku krótkotrwałego pozbawienia wolności w dowolnej sprawie sądy zwracałyby – stosownie doart. 3 § 1a kkw– akta sprawy do sądu skazującego, który ponownie przejściowo stawałby się właściwy do prowadzenia postępowania wykonawczego. Przy takiej interpretacji prawa w zakresie właściwości miejscowej wykonanie orzeczeń w znacznej mierze stałoby się nierealne, a czynności sądu pozorne. Aktywność wymiaru sprawiedliwości ukierunkowana byłaby głównie na podejmowanie działań w celu ustalenia bieżącego miejsca pobytu skazanego – ukaranego.W istocie naruszałoby to zasadę nieuchronności kary.
W przedmiotowej sprawie trudno dostrzec racjonalne przesłanki, które przemawiałyby za właściwością miejscową Sądu Rejonowegow Kielcach. Zrealizowanie orzeczenia w zakresie zastępczej kary aresztu, tj. wysłanie za pośrednictwem poczty pod znany sądowi adres wezwania do odbycia kary bądź też do właściwej jednostki policji nakazu doprowadzenia ukaranego – skazanego do najbliższego zakładu karnego nie jest czynnością, której efektywność zależy od odległości dzielącej sąd wysyłający tego rodzaju dokument od miejsca pobytu ukaranego – skazanego.
Z materiału źródłowego, na który powołuje się Sąd Rejonowyw Rudzie Śląskiej wynika, żeK. R.na stałe zamieszkiwaławR., a do Ośrodka(...)przybyław celu odbycia 8-miesięcznej terapii w związku z uzależnieniem od środków psychoaktywnych. Terapię tę zakończyła i obecnie wspólniez mężem może przebywać w strukturze Ośrodka przez dalszy maksymalny okres 6 miesięcy (k. 36). Tak więc już za 2 miesiące takżei to miejsce pobytu ukaranej straci na aktualności, a w konsekwencji również być może i właściwość Sądu Rejonowego w Kielcach ustalona postanowieniem Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej.
Rzeczą Sądu rozstrzygającego spór kompetencyjny nie jest ocena zasadności uznania się właściwym w dacie przekazania akt wykonawczych, tj. 1 maja 2013 roku do prowadzenia czynności wykonawczych przez Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej.
Reasumując powyższe, ukaranaK. R.nie ma miejsca stałego pobytu na terenie właściwości działania Sądu Rejonowegow Kielcach, a jedynie czasowo przebywa na jego terenie. Nie zaistniała zatem przesłanka, która w świetleart. 3 § 1 kkwznosiłaby właściwość sądu skazującego na rzecz sądu, który wszczął spór kompetencyjny. Właściwość sądu skazującego w zakresie wykonania orzeczenia ustaje dopiero wówczas, gdy sąd ten dysponuje pozytywną wiedzą, że skazany wyrokiem tego sądu na stałe przebywa w okręgu właściwości innego sądu. Taki stan rzeczy nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie.
W świetle powyższego właściwym do wykonania zapadłegow w/w sprawie wyroku jest zatem Sąd Rejonowy w Bytomiu.
Stąd orzeczono jak w dyspozytywnej części postanowienia.