Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 696/14
Data wyroku: 2014-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Dyrda
Słowa kluczowe: Umowa O Dzieło
Podstawa prawna: art. 636 kc

Sygn. akt III Ca 696/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia SO Andrzej Dyrda
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 10 września 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyG.
przeciwkoJ. S.
o zapłatę
oraz z powództwa wzajemnegoJ. S.
przeciwko GminieG.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki - pozwanej wzajemnie GminyG.
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II C 2314/13

oddala apelację.

SSO Andrzej Dyrda

UZASADNIENIE
Powódka GminaG.domagała się zasądzenie od pozwanejJ. S.kwoty 8.952,90 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 19 października 2011 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych z tytułu odstąpienia, w dniu 15 września 2011r. od umowy z dnia 2 września 2011 roku na opracowanie projektu graficznego albumu promocyjnego miastaG., przygotowanie tekstów, zdjęć, opracowań graficznych oraz pozostałych elementów uwzględnionych w koncepcji albumu oraz skład i druk albumu w trzech wersjach językowych i obciążenia pozwanej karą umowną w wysokości 8.952,90 zł.
Nakazem zapłaty z dnia 20 września 2012 roku w postępowaniu upominawczym zasądzono od pozwanej na rzecz powódki dochodzoną pozwem kwotę wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu.
Pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym oświadczyła, że prawidłowo wywiązała się z umowy łączącej ją z powódką. Pozwana podkreśliła, że przygotowane przez nią teksty zostały sporządzone zgodnie z wytycznymi wynikającymi z manuskryptu, przedstawionego przez pozwaną na pierwszym spotkaniu negocjacyjnym, co do którego nie zostały wniesione żadne zastrzeżenia.
Pozwana złożyła powództwo wzajemne, w którym wniosła o zasądzenie od powódki (pozwanej wzajemnej) kwoty 8.952,90 zł. W uzasadnieniu podała, że roszczenie wynika z §5 pkt 3 umowy, zgodnie z którym wykonawcy przysługują kary umowne z przyczyn zależnych przez zamawiającego w wysokości 10% wynagrodzenia umownego. Pozwana (powódka wzajemna) podniosła, że umowa została rozwiązana niesłusznie, albowiem to powódka (pozwana wzajemna) nie wywiązała się z umowy, albowiem uniemożliwiła jej prawidłowe wprowadzenie korekt w przesłanym tekście.
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. w Sąd Rejonowy w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy z powództwa GminyG.przeciwkoJ. S.o zapłatę kwoty 8.952,90 zł oraz sprawy z powództwa wzajemnegoJ. S.przeciwko GminieG.o zapłatę kwoty 8.952,90 zł, oddalił powództwo i powództwo wzajemne oraz nie obciążył pozwanej – powódki wzajemnej kosztami procesu.
Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że powódka (pozwana wzajemna) ogłosiła konkurs, którego przedmiotem było opracowanie koncepcji graficznej i merytorycznej albumu promocyjnego miastaG.wraz z przykładowym rozdziałem, na podstawie którego zwycięzca konkursu miał sporządzić projekt całego albumu.
W dniu 30 czerwca 2011 roku Prezydent MiastaG.zawiadomił o wyborze zwycięskiej pracy konkursowej. Największą liczbę punktów (344,78) uzyskała pozwana (powódka wzajemna).
Spotkanie stron dotyczące negocjacji warunków umowy, w wyniku których ustalono podstawowe elementy przyszłej umowy odbyło się w dniu 26 lipca 2011 roku.
W dniu 2 września 2011 roku pomiędzy MiastemG.(Zamawiającym) aJ. S.(Wykonawcą) zawarta została umowa, której przedmiotem było opracowanie graficznego albumu promocyjnego miastaG.na podstawie zwycięskiej pracy konkursowej wyłonionej w konkursie na opracowanie koncepcji albumu promocyjnego MiastaG., przygotowanie tekstów, zdjęć, opracowań graficznych oraz pozostałych elementów uwzględnionych w koncepcji albumu, jak również skład i druk albumu w 3 wersjach językowych: polskiej, angielskiej i niemieckiej. Strony uzgodniły, iż będą się z sobą kontaktować drogą elektroniczną.
Strony umowy ustaliły wynagrodzenie za wykonanie przedmiotu zamówienia w kwocie 89.529 zł brutto (§ 4 ust. 1 umowy).
Na podstawie § 1 ust. 2 umowy strony ustaliły, iż Wykonawca jest zobowiązany do dostarczenia Zamawiającemu wszystkich tekstów w języku polskim oraz makiety albumu do weryfikacji w terminie do 10 dni od dnia podpisania umowy. Natomiast Zamawiający zobowiązał się do akceptacji lub korekty materiałów oraz przekazania ewentualnych uwag w terminie 3 dni od dnia otrzymania materiałów do akceptacji. Z kolei Wykonawca został zobowiązany do uwzględnienia uwag Zamawiającego, tj. naniesienia poprawek lub zmiany wskazanych fragmentów tekstu lub elementów makiety i ponownego przekazania materiałów do akceptacji w terminie do 3 dni od dnia otrzymania korespondencji (§ 1 ust. 3 i 4 umowy). Na mocy § 1 ust. 5b umowy Zamawiający został uprawniony do odstąpienia od umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku nieprawidłowego dokonania zmian i poprawek. Strony ustaliły, że w takiej sytuacji Zamawiający uzyskał prawo żądania kary umownej za odstąpienie od umowy z przyczyn dotyczących Wykonawcy w wysokości 10% wynagrodzenia umownego. Z kolei Zamawiający powinien zapłacić karę umowną w tej samej wysokości w przypadku odstąpienia od umowy z przyczyn zależnych od Zamawiającego (§5 ust. 3 i 4 umowy)
W punkcie 14 § 1 umowy strony uzgodniły nadto, że po wykonaniu przedmiotu umowy Wykonawca, w ramach wynagrodzenia umownego, przeniesie na rzecz Zamawiającego autorskie prawa majątkowe do materiału, stanowiącego przedmiot umowy.
Pozwana (powódka wzajemna) w terminie wykonała makietę albumu oraz przygotowała propozycję tekstów do albumu promocyjnego, opierając się między innymi na informacjach uzyskanych ze stron internetowych.
W dniu 13 września 2011 roku powódka (pozwana wzajemna) wezwała pozwaną (powódkę wzajemną) do zmiany sposobu wykonania przedmiotu umowy, z uwagi na fakt, iż materiał jest chaotyczny, niespójny pod względem stylistycznym oraz zbyt obszerny, a większość tekstów została skopiowana ze stron internetowych instytucji, firm oraz witryny Urzędu Miejskiego wG.- w terminie do 15 września do godziny 16.00 pod rygorem odstąpienia od umowy ze skutkiem natychmiastowym. Powódka (pozwana wzajemna) nie wskazała jednak, mimo próśb pozwanej (powódki wzajemnej) konkretnych błędów oraz zakresu poprawek, jakie miały zostać wprowadzone do tekstu.
Pismem z dnia 16 września 2011 roku powódka (pozwana wzajemna) odstąpiła od umowy z pozwaną (powódką wzajemną).
W dniu 27 września 2011 roku powódka (pozwana wzajemna) obciążyła pozwaną (powódkę wzajemną) karą umowną w wysokości 8.952,90 zł.
Pozwana (powódka wzajemna) odmówiła zapłaty należności z tytułu kary umownej.
Pismem z dnia 3 kwietnia 2012 roku powódka (pozwana wzajemna) wezwała pozwaną (powódkę wzajemną) do zapłaty kwoty 8.952,90 zł tytułem kary umownej.
W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Rejonowy stwierdził, że strony zawarły umowę o dzieło, uregulowaną wart. 627 i n. k.c., na podstawie której pozwana (powódka wzajemna) zobowiązała się do opracowanie graficznego albumu promocyjnego miastaG., natomiast powódka (pozwana wzajemna) miała za wykonane dzieło uiścił wynagrodzenie w wysokości 89.529 zł brutto.
Sąd wskazał, że zgodnie z zapisami umowy łączącej strony postępowania pozwana (powódka wzajemna) została zobowiązana do dostarczenia powódce (pozwanej wzajemnej) wszystkich tekstów w języku polskim oraz makiety albumu do weryfikacji w terminie do 10 dni od dnia podpisania umowy (§ 1 ust. 2 umowy). Sąd ustalił, że pozwana (powódka wzajemna) wywiązała się z tego obowiązku, albowiem w zakreślonym terminie przedstawiła stronie przeciwnej makietę albumu oraz propozycje tekstów do albumu promocyjnego. Następnie powódka (pozwana wzajemna) wezwała pozwaną (powódkę wzajemną) do zmiany sposobu wykonania przedmiotu umowy, twierdząc, że przedstawione teksty są skopiowane ze stron internetowych a tekst jest chaotyczny, obszerny i niespójny, zakreślając 2-dniowy termin do dokonania tychże zmian. Powódka (pozwana wzajemna), mimo wezwań pozwanej (powódki wzajemnej) w żaden sposób nie sprecyzowała, na czym polegać miały żądane zmiany, nie wskazała konkretnych uwag ani zastrzeżeń, co w efekcie uniemożliwiło pozwanej wprowadzenie poprawek tekstu. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że zgodnie z postanowieniem § 1 ust. 4 umowy, Wykonawca (pozwana) został zobowiązany do naniesienia poprawek lub zmian wskazanych przez Zamawiającego (powódkę) fragmentów tekstu w terminie do 3 dni od dnia otrzymania korespondencji e-mail od zamawiającego, natomiast w ustalonym stanie faktycznym, pozwana (powódka wzajemna) miała jedynie 2 dni na dokonanie korekt. Ponadto powódka (pozwana wzajemna) nie wskazała żadnych konkretnych informacji co do błędów, które należy skorygować, co skutecznie uniemożliwiło pozwanej (powódce wzajemnej) wywiązanie się z nałożonego na nią zobowiązania w tak krótkim czasie bez szczegółowych zaleceń.
Z tych też względów, Sąd uznał, że odstąpienie przez powódkę (pozwaną wzajemną), w dniu 16 września 2011 roku, na podstawie § 5 ust. 4 umowy, od umowy zawartej z pozwaną (powódką wzajemną), a następnie obciążenie pozwanej (powódki wzajemnej) karą umowną w wysokości 8.952,90 zł było bezzasadne, albowiem powódka (pozwana wzajemna) wzywając pozwaną (powódkę wzajemną) do zmiany sposobu wykonania umowy, nie podała żadnych wskazówek, niezbędnych do naniesienia poprawek tekstu. Sąd uznał, ze pozwana (powódka wzajemna) nie miała możliwości ustosunkowania się do zastrzeżeń Zamawiającego i skorygowania dostrzeżonych błędów, tym samym wykonania dzieła.
W dalszej części Sąd wskazał, że powództwo wzajemne wniesione przezJ. S.przeciwko GminieG.o zapłatę kwoty 8.952,90 zł również nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę, że powódka wzajemna (pozwana) nie odstąpiła od umowy. W związku z powyższym nie było podstaw do zasądzenia na jej rzecz od pozwanej wzajemnej (powódki) kwoty 8.952,90 zł tytułem kary umownej na podstawie § 5 ust. 3 umowy.
O kosztach postępowania dotyczącego powództwa wzajemnego orzeczono w oparciu oart. 102 k.p.c., odstępując od obciążenia pozwanej (powódki wzajemnej) kosztami procesu, z uwagi na ciężką sytuację materialną strony.
O kosztach postępowania wywołanego powództwem pierwotnym Sąd nie orzekał, albowiem pozwana nie wskazała by jakiekolwiek koszty postępowania poniosła.
Apelację od tego orzeczenia wniosła powódka (pozwana wzajemna). Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyznaczonych dyspozycjąart. 233 § 1 k.p.c., dokonanej bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, polegające na przyjęciu, m.in. z naruszeniemart. 8 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych(tekst jednolity: Dz.U. z 2006r. Nr 90. poz. 631 z późniejszymi zmianami) - że pozwana (powódka wzajemna) wywiązała się z obowiązku zawartego w § 1 ust. 2 umowy z dnia 2 września 2011r. polegającego na przedstawieniu w terminie 10 dni od daty podpisania umowy wszystkich tekstów oraz makiety albumu promocyjnego powódce (pozwanej wzajemnej), natomiast powódka (pozwana wzajemna) nie wskazała, mimo próśb pozwanej (powódki wzajemnej) konkretnych błędów oraz zakresu poprawek, jakie miały zostać wprowadzone do tekstu orazart. 102 k.p.c.wyrażające się odstąpienie od obciążenia pozwanej (powódki wzajemnej) wobec powódki (pozwanej wzajemnej) kosztami procesu wobec braku zaistnienia szczególnych okoliczności uzasadniających odstępstwo od zasad ogólnych, orazart. 98 i 99 k.p.c.poprzez niezastosowanie zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej pomimo oddalenia w całości przez Sąd pierwszej instancji powództwa pozwanej (powódki wzajemnej). Nadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a toart. 636 k.c.poprzez przyjęcie, że wskazanie przez powódkę (pozwaną wzajemną) w piśmie z dnia 13 września 2011r. uchybień w wykonaniu przez pozwaną (powódkę wzajemną) umowy z dnia 2 września 2011r. nie stanowiło, wobec braku zmiany jej wykonywania we wskazanym terminie, przesłanki do odstąpienia od ww. umowy na podstawieart. 636 k.c.;art. 635 k.c.poprzez jego błędną wykładnię polegające na uznaniu, że do odstąpienia przez powódkę (pozwaną wzajemną) od zawartej z pozwaną (powódką wzajemną) umowy z dnia 2 września 2011r. konieczne było ustosunkowanie się pozwanej (powódki wzajemnej) do zgłaszanych jej przez powódkę (pozwaną wzajemną) zastrzeżeń, a w konsekwencji jego niezastosowanie;art. 483 § 1 k..c. poprzez przyjęcie, że brak było podstaw do obciążenia pozwanej (powódki wzajemnej) karą umowną za odstąpienie od umowy z przyczyn dotyczących wykonawcy w wysokości 10 % wynagrodzenia umownego i oddalenie powództwa w całości.
Na tych podstawach wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie i uwzględnienie powództwa głównego poprzez zasądzenie od pozwanej (powódki wzajemnej)J. S.na rzecz powódki (pozwanej wzajemnej) GminyG.kwoty 8.952,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 19 października 2011r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej (powódki wzajemnej) na rzecz powódki (pozwanej wzajemnej) kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji w zakresie powództwa głównego oraz wzajemnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego jak również kosztów postępowania apelacyjnego, w tym także kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie w uchylonym zakresie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz pozostawienie temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz powódki (pozwanej wzajemnej) według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację pozwana (powódka wzajemna) wniosła o oddalenie apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Art. 5051§ 1 k.p.c.jest przepisem szczególnym doart. 387 § 1 k.p.c.Zatem, jeżeli Sąd II instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając na uwadze powyższe unormowania, Sąd Odwoławczy dokonując oceny całości ustaleń i oceny prawnej uznał, że apelacja powoda jest nieuzasadniona i jako taka nie może odnieść w żadnym zakresie oczekiwanego skutku.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powoda przyjmując za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne. Z tych też względów ustalenia faktyczne Sądu I instancji Sąd Odwoławczy przyjął za własne.
Zgodnie zart. 636 § 1 k.c., jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, zamawiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i wyznaczyć mu w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.
W niniejszym stanie faktycznym powódka (pozwana wzajemna) wezwała pozwaną (powódkę wzajemną) w dniu 13 września 2011 roku do zmiany sposobu wykonania przedmiotu umowy, z uwagi na fakt, iż materiał jest chaotyczny, niespójny pod względem stylistycznym oraz zbyt obszerny, a większość tekstów została skopiowana ze stron internetowych instytucji, firm oraz witryny Urzędu Miejskiego wG.- w terminie do 15 września do godziny 16.00 pod rygorem odstąpienia od umowy ze skutkiem natychmiastowym. Tego samego dnia, tj. 13 września 2011r., pozwana (powódka wzajemna) zwróciła się do powódki (pozwanej wzajemnej) o sprecyzowanie sposobu wykonania przedmiotu umowy poprzez wskazanie „w którym miejscu jest chaos, niespójność i czym się to objawia” podnosząc równocześnie, że wykonane przez nią dzieło jest zgodne z koncepcją pracy konkursowej. Powódka (pozwana wzajemna) zignorowała to „wezwanie”, jak również kolejne z dnia 15 września 2011r., składając w dniu 16 września 2011r. oświadczenie o odstąpieniu od umowy.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że wskazany powyżej stan faktyczny, jednoznacznie wskazuje, że powódka (pozwana wzajemna) pomija, w swym działaniu, ogólną dyrektywę wykonywania zobowiązań wyrażoną wart. 354 k.c.Zgodnie z nim (§ 1) dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. (§ 2) W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.
Rozpatrując zakres tych obowiązków należy mieć na względzie nie tylko treść uzgodnień zwartych w umowie z dnia 2 września 2011r. (k. 28 – 29v), ale również protokół z negocjacji z dnia 26 lipca 2011r. nr(...). W protokole tym, strony umowy zgodnie ustaliły, że korekty zamówienia należy dokonywać w terminie 3 dni. Postanowienie to, jak wynika z treści wezwania (k. 99) nie zostało uwzględnione, gdyż powódka (pozwana wzajemna) wyznaczyła jedynie 2 dni na dokonanie korekty zamówienia, a nadto, nie zastosowała się do wskazanej wart. 354 § 2 k.c., obowiązku współdziałania w wykonaniu zobowiązania.
Sąd Okręgowy w pełni podziela pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 15 grudnia 2010r. (I ACa 788/10), żeart. 636 k.c.ma charakter wyjątkowy bowiem pozwala on zamawiającemu na odstąpienie od umowy jeszcze przed wykonaniem dzieła oraz zgłoszeniem go do odbioru i z uwagi na ten szczególny charakter winien być ściśle wykładany.
Wystąpienie nadto tych przesłanek, a więc, że dzieło było wykonywane w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, obciąża powoda zgodnie zart. 6 k.c.Stanowi on, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zgodnie z tą zasadą na powódce spoczywał ciężar udowodnienia faktów przemawiających za zasadnością jej roszczenia, natomiast na pozwanym spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających w jej ocenie oddalenie powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82).
Powódka (pozwana wzajemna) winna zatem wskazać w jakim zakresie dzieło było wykonywane w sposób wadliwy. Wobec tego, że jej uprawnienie zart. 636 k.c.winno być interpretowane w sposób ścisły, za niewystarczające należało uznać, wskazanie, iż dzieło jest wykonywane w sposób chaotyczny, niespójny pod względem stylistycznym oraz zbyt obszerny, a większość tekstów została skopiowana ze stron internetowych instytucji, firm oraz witryny Urzędu Miejskiego wG.. Wobec braku precyzyjnego wezwania pozwanej (powódki wzajemnej) do usunięcia wad dzieła, należało uznać, że powódka (pozwana wzajemna) nie wykazała istnienia przesłanek do odstąpienia od umowy, ani też, że ich nieusunięcie wynikało z zawinionej postawy pozwanej (powódki wzajemnej).
Nadto nie można pominąć, że powódka (pozwana wzajemna) nie dochowała zgodnie ustalonego terminu do wykonanie poprawek przez przyjmującego zamówienie.
Z tych względów Sąd Okręgowy oddalił apelację w oparciu oart. 385 k.p.c.
SSO Andrzej Dyrda