Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1212/13
Data wyroku: 2014-02-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Małek-Bujak, Marek Żurecki, Jolanta Ansion
Słowa kluczowe: Skarga O Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 103 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1212/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 lutego 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Jolanta Ansion (spr.)

Sędziowie

SSA Maria Małek - Bujak
SSA Marek Żurecki

Protokolant

Sebastian Adamczyk

po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaS. D.(S. D.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
ze skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym
wyrokiem Sądu Okręgowego
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowego w Rybniku

z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt IX U 109/13

oddala apelację.

/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

Sygn. akt III AUa 1212/13

UZASADNIENIE
UbezpieczonaS. D.w dniu 25 stycznia 2013r. złożyła skargęo wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2012r. w sprawie o sygn. IX U 1691/11, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r.,sygn. akt K2/12.
Ubezpieczona wskazała, iż domaga się wznowienia wypłaty zawieszonych świadczeń emerytalnych i wypłaty tych świadczeń wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.pozostawił rozstrzygnięciew przedmiocie dopuszczalności i zasadności skargi jw. do decyzji Sądu.
Sąd wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 16 stycznia 2012r. o sygn. akt IX U 1691/11, uznając skargęo wznowienie tego postępowania za dopuszczalną, bowiem została ona wniesiona przez ubezpieczoną w terminie przewidzianym wart. 407 § 2 k.p.c.w sytuacji,gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. został opublikowany i wszedł w życie w dniu 22 listopada 2012r. oraz oparta zostałana ustawowej podstawie zart. 4011k.p.c.- zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekło niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją(...), na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.

    Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 marca 2013r., sygn. akt IX U 109/13,Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia16 stycznia 2012r. w sprawie IX U 1691/11 w ten sposób, że zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 10 października 2011r. i stwierdził brak podstaw do wstrzymania emerytury ubezpieczonejod dnia 1 października 2011r. oraz umorzył postępowanie w zakresie objętym decyzją z dnia 8 lutego 2013r.

Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczonaS. D.od dnia 1 lipca 2009r. (decyzja z dnia 17 sierpnia 2009r.) uprawniona jest do emerytury na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przed przejściem na to świadczenie i po jego przyznaniu ubezpieczona pozostawała w zatrudnieniu wKopalni (...)wJ.. W tej sytuacji, wobec kontynuowania zatrudnienia, na podstawie art. l03 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS w zw. zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726), organ rentowy zaskarżoną decyzjąz dnia 10 października 2011r. wstrzymał wypłatę emerytury dla wymienionej od dnia 1 października 2011r.
W rozpoznaniu odwołania ubezpieczonej od tej decyzji Sąd Okręgowyw Gliwicach wyrokiem z dnia 16 stycznia 2012r. w sprawie o sygn. akt IX U 1691/11 oddalił odwołanie, uznając tym samym decyzję zaskarżoną za prawidłową, wydaną zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, powołanymi powyżej. W sprawienie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku, gdyż żadna ze stron nie zgłaszała wniosku w tym zakresie. Ubezpieczona wyroku tego nie kwestionowała, doprowadzając tym samym do jego uprawomocnienia się w dniu 7 lutego 2012r.
W dniu 25 stycznia 2013r. ubezpieczona złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Decyzją z dnia 8 lutego 2013r. organ rentowy wznowił ubezpieczonej wypłatę emerytury na podstawie art. 135 ust. 1 powołanej powyżej ustawy od dnia 1 grudnia 2012r.
Sąd I instancji wskazał na fakt, że podstawą wstrzymania wypłaty emerytury dla ubezpieczonej decyzją zaskarżoną z dnia 10 października 2011r. był art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS (tj. z 2009r., Nr 153,poz. 1227ze zm.), który został dodany przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726) orazart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r.Uregulowania te stanowiły też podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego z dnia 16 stycznia 2012r. w sprawie o sygn. akt IX U 1691/11, kiedy to Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonejod decyzji zaskarżonej tym samym, potwierdzając prawidłowość tej decyzji.
Sąd Okręgowy wskazał, że przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentachz FUS, stosownie do art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawyo finansach publicznych (...) miał zastosowanie do osób, które przeszły na emeryturę przed dniem 1 stycznia 2011r. - poczynając od dnia 1 października 2011r. Wyrokiemz dnia 13 listopada 2012r. w sprawie o sygn. K 2/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł,iż art. 28 stawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (...) w związku z art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz FUS, dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. w zakresie,w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed1 stycznia 2011r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodnyz zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany i wszedł w życie w dniu 22 listopada 2012r.
W ocenie Sądu I instancji, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjnyw cytowanym uprzednio wyroku z dnia 13 listopada 2012r. orzekło niekonstytucyjności przepisów jw. - leżących u podstaw wydania decyzji zaskarżonej z dnia 10 października 2011r., odpadła podstawa prawna do wstrzymania ubezpieczonej wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011r.
Sąd Okręgowy wskazał na fakt, że błędne jest stanowisko organu rentowego, który wprawdzie podjął wypłatę emerytury, ale od dnia od 1 grudnia 2012r. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż przepisart. 103 abył niezgodny zKonstytucją RPod chwili jego wprowadzenia ustawą, nie zaś od momentu orzeczenia o jego niekonstytucyjności. Zatem, Sąd orzekając w przedmiocie wznowienia postępowania zgodnie zart. 4011k.p.c., nie mógł zastosować przepisu uznanego za niezgodnyz prawem. Od chwili bowiem opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego został on wyeliminowany z obrotu prawnego. W dacie rozpoznania skargio wznowienie postępowania nie istniała już podstawa prawna, na której oparto zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego.
Dlatego też Sąd Okręgowy na mocyart. 412 § 2 k.p.c.w związku zart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w pkt l wyroku. Skoro w decyzji z dnia 8 lutego 2013r. organ rentowy w części uwzględnił żądanie ubezpieczonej objęte skargą o wznowienie postępowania, Sąd na mocy 47713k.p.c.umorzył postępowanie.

Apelację od wyroku wniósł organ rentowy.

Zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt 1, zarzucił mu:
- naruszenieart. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a to przez rozciągnięcie skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. (K 2/12) także na okres przed wejściem w życie tego orzeczenia,
- naruszenie prawa materialnego, a toart. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związkuzart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw, poprzez ich niezastosowaniedo stanu faktycznego niniejszej sprawy w okresie od dnia 1 października 2010r. do 22 listopada 2012r.

W oparciu o powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji z dnia 10 października 2011r., poprzez stwierdzenie braku podstaw do wstrzymania wypłaty emerytury dla ubezpieczonejod dnia 22 listopada 2012r. i oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
Organ rentowy podniósł, że orzeczenie niekonstytucyjności zaskarżonych norm powoduje, że z datą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw przepisy zawierającete normy utracą moc (art. 190 ust. 3 Konstytucji). Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają charakter konstytutywny, stąd wywierają skutki ex nunc. Zdaniem skarżącego, brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż w okresie od wejścia w życie art. 103 a ustawy emerytalnej w związku zart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustawdo dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, kwestionowane przepisy nie obowiązywały,a tym samym, iż prawnie możliwe było w tym okresie pobieranie emerytury przy jednoczesnym pozostawaniu w zatrudnieniu.

W odpowiedzi na apelację ubezpieczona wniosła o jej oddalenie,podnosząc jednocześnie, że po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 13 listopada 2012r. utraci moc art. 28 nowelizacji ustawy emerytalnej,ale tylko w odniesieniu do osób, które przeszły na emeryturę w okresiestyczeń 2009r. - grudzień 2010r..

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego jest bezzasadna i w konsekwencji nie zasługujena uwzględnienie.

Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych i na ich podstawie wywiódł trafne wnioski. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę oraz argumentację prawną przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Na wstępie wskazać trzeba, żeustawą z dnia 21 listopada 2008r. o emeryturach kapitałowych(Dz. U. Nr 228, poz. 1507) uchylony został z dniem 8 stycznia 2009r. art. 103 ust. 2 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 37 pkt 5 lit. b ustawy), który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanegobez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonymw decyzji organu rentowego. Od 1 stycznia 2011r. przepis taki ponownie został wprowadzony do ustawy o emeryturach i rentach, jako art. 103 a - z mocy art. 6 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych Zaskarżoną decyzją organ rentowy wstrzymał ubezpieczonej wypłatę emerytury od 1 października 2011r., przy czym podstawę decyzji stanowił art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012r. w sprawie K 2/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. o zmianie ustawyo finansach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 257,poz. 1726 oraz z 2011r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103 a ustawy z dnia17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011r. bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwai stanowionego przez nie prawa, wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oceniając skutki wyroku, Trybunał Konstytucyjny uznał, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły prawo w okresie od 8 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. W stosunku do tych osób art. 28 w/w ustawy o finansach publicznych, w zakresie w jakim przewiduje stosowanieart. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, utracił zatem moc obowiązującą.
Z uwagi na powyższe, stwierdzić należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie w stosunku do ubezpieczonej, bowiem nabyła ona prawodo emerytury od 1 lipca 2009r., a wypłata tego świadczenia nie była uzależnionaod rozwiązania umowy o pracę z dotychczasowym pracodawcą.
W ocenie Sądu II instancji, bezzasadny jest podniesiony przez organ rentowy zarzut naruszeniaart. 190 ust. 3 Konstytucji.
Wbrew twierdzeniom apelującego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego odnosi skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych, powstałych jeszcze w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczeń Trybunału. Skoro bowiem może być wzruszone prawomocne orzeczenie, wydane przed datą wejściaw życie orzeczenia Trybunału, to nie sposób uznać, że norma prawna, uznanaza niekonstytucyjną, ma być stosowana do stanów faktycznych sprzed orzeczenia Trybunału.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma skutki retroaktywne, przez co zachodzi konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem niekonstytutywnego przepisu (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008r., V CO 43/08 Lex nr 564856,wyrok Sądu najwyższego z dnia 21 listopada 2006r., II PK 42/06, Lex nr 950622, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2008r., V CO 43/08,Lex nr 564856).
Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji faktycznej niniejszej sprawy, stwierdzić należało, iż prawidłowo uznał Sąd I instancji, że skoro rozstrzygnięcie, zawarte w zaskarżonej decyzji, oparte zostało na przepisieart. 103 a ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który uznany zostałza niekonstytucyjny, to nie mógł on stanowić podstawy wstrzymania wypłaty emerytury ubezpieczonej od 1 października 2011r.
Oznacza to, że zawarty w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego jest całkowicie nieuzasadniony.

Z tych względów, Sąd Apelacyjny, podzielając stanowisko Sądu I instancjii uznając zaskarżony wyrok za prawidłowy, na mocyart. 385 k.p.c.orzekł,jak w sentencji.

/-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA M. Żurecki

Sędzia Przewodnicząca Sędzia

JR