Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 953/13
Data wyroku: 2014-07-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Cegłowski, Dorota Gamrat-Kubeczak, Wiesława Buczek-Markowska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt II Ca 953/13

POSTANOWIENIE
Dnia 9 lipca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Dorota Gamrat - Kubeczak

Sędziowie:

SO Wiesława Buczek - Markowska
SR del. Tomasz Cegłowski (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sąd. Dorota Szlachta

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 roku wS.
sprawy z wnioskuJ. K.,B. K.,G. K.
z udziałemN. D.
o zasiedzenie
na skutek apelacji wniesionej przez uczestniczkę
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gryfinie
z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt I Ns 533/09

1
zmienia zaskarżone postanowienie:

a
w punkcie II. w ten sposób, że stwierdza, że wnioskodawcyB. K.iJ. K.nabyli na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej z dniem 13 lipca 1989 roku przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej w opinii biegłego sądowegoP. I.z dnia 18 lutego 2013 roku jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,0101 ha;

b
w punkcie IV. w ten sposób, że rozstrzyga zasadę ponoszenia kosztów procesu wskazując, iż uczestniczkęN. D.obciążają w całości koszty postępowania poniesione przez wnioskodawcówB. K.iJ. K.oraz wnioskodawcęG. K.obciążają  w całości koszty postępowania poniesione przez uczestniczkę, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu;

2
oddala apelację w pozostałym zakresie;

3
zasądza od uczestniczkiN. D.na rzecz wnioskodawcówB. K.iJ. K.kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

4
zasądza od uczestniczkiN. D.na rzecz wnioskodawcyG. K.kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 953/13

UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2009 r. małżonkowieB.iJ. K.wnieśli o stwierdzenie, że nabyli przez zasiedzenie z dniem 25 września 1983 r. własność nieruchomości:

1
o powierzchni 4 arów położonej wC.przyul. (...), oznaczonej jako częśćdziałki ewidencyjnej nr (...), dla której sąd Rejonowy w Gryfinie prowadziksięgę wieczystą nr (...),

2
o powierzchni 1 ara położonej wC.przyul. (...), oznaczonej jako częśćdziałki ewidencyjnej nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Gryfinie prowadziksięgę wieczystą nr (...).

Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2009 r.G. K.wniósł o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie z dniem 13 lipca 1989 r. własność nieruchomości:

1
o powierzchni 130 m2położonej wC.przyul. (...), oznaczonej jako częśćdziałki ewidencyjnej nr (...), dla której sąd Rejonowy w Gryfinie prowadziksięgę wieczystą nr (...).

Postanowieniem z dnia 21 września 2009 r. Sąd Rejonowy w Gryfinie połączył do wspólnego rozpoznania i orzekania sprawy z wnioskówG. K.i małżonkówB.iJ. K..
UczestniczkaN. D.w odpowiedziach na wnioski wniosła o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w Gryfinie, sygn. akt I Ns 533/09, w punkcie I stwierdził, że małżonkowieB. K.iJ. K.nabyli na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej z dniem 25 września 1983 r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej w opinii biegłego geodetyP. I.z dnia 18 lutego 2013 r. jakodziałka (...)o powierzchni 0,0594 ha, w punkcie II stwierdził, żeG. K.nabył z dniem 13 lipca 1989 r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej w opinii biegłegoP. I.z dnia 18 lutego 2013 r., jakodziałka (...)o powierzchni 0,0101 ha, w punkcie III w pozostałym zakresie wnioski oddalił i w punkcie IV rozstrzygnął zasadę ponoszenia kosztów procesu w ten sposób, że uczestniczkaN. D.wygrała spór z małżonkamiB.iJ. K.w 20 % oraz zG. K.w 22 % i w takim stosunku winny zostać wzajemnie zniesione koszty postępowania poniesionego przez strony, a w pozostałym zakresie zasądzone na rzecz strony wygrywającej, pozostawiając rozliczenie kosztów procesu referendarzowi sądowemu.
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne.
W dniu 24 września 1973 r. małżonkowieB.iJ. K.nabyli od małżonkówW.iK. Ł.m. in. działkę rolną położoną wC.oznaczonąnumerem ewidencyjnym (...)(obecnie 226) o powierzchni 0,88 ha.
Po nabyciu działki zbywca nieruchomości wskazał w terenie granice nabytej nieruchomości.
Bezpośrednio po nabyciu nieruchomości małżonkowieK.przystąpili do urządzenia na niej fermy drobiu. Następnie zakupili psa do pilnowania nieruchomości. Ponieważ zwierzę często uciekało poza posesję w 1975 roku małżonkowieK.ogrodzili posesję płotem tymczasowym z siatki drucianej i podkładów kolejowych użytych jako słupki.
W 1975 lub 1976 r.działkę numer (...)nabyli małżonkowieT.iE. P.. Ogrodzili ją siatką stalową rozpiętą na słupkach drewnianych, a swój plot dołączyli do istniejącego płotu wokółdziałki (...).
W dniu 12 lipca 1979 r. małżonkowieJ.iB. K.nabyli od małżonkówP.częśćdziałki nr (...)oznaczoną jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,58 ha. W tym samym dniu małżonkowieW.iA. D.nabyli pozostałą częśćdziałki (...)oznaczoną jakodziałka (...). Działka ta była ogrodzona siatką stalową na słupkach drewnianych. Część ogrodzenia została na prośbęA. D.zdemontowana po to by mógł on przystąpić do prac przy budowie fermy kurzej. Następnie powstał nowy odcinek płotu międzydziałkami (...). Połączył on narożnikdziałki (...)i pozostały fragment płotu wokołodziałki (...). W ten sposób cały teren będący własnością wnioskodawców został ogrodzony. Jednocześnie został rozebrany płot oddzielającydziałki (...).
W 1980 r. małżonkowieB.iJ. K.przystąpili do wymiany starego ogrodzenia na nowe siatka była rozpinana na stalowych słupkach umocowanych w betonowym fundamencie. W 1981 r. na stokudziałek (...)zostało posadzonych 3.400 sztuk sadzonek winorośli, a w 1982 r. przy plocie międzydziałkami (...)posadzono około 100 sztuk drzew brzoskwiniowych, która to uprawa okazała się jednak bardzo szybko nierentowana. W latach 90-tych dokonano nasadzeń drzew liściastych i iglastych.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy na podstawieart. 172 k.c.uwzględnił wnioski w przeważającej części. Jako podstawę prawną żądania wnioskodawców Sąd I instancji wskazałart. 172 § 1 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 1990 r., zgodnie z którym posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 7 k.c.jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary, zaś zgodnie zart. 339 k.c.domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.
Sąd I instancji podniósł, że wnioskodawcy wnieśli o stwierdzenie nabycia prawa własności przez zasiedzenie odnośnie trzech pasów gruntu przylegających do ich nieruchomości oznaczonych na mapach ewidencyjnych odpowiednio kolorem zielonym (część ogrodzonadziałki (...)), kolorem żółtym (część nieogrodzonadziałki (...)), oraz częścidziałki (...), która również została ogrodzona przez wnioskodawców.
W ocenie Sądu Rejonowego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie jedynie co do części działki oznaczonej kolorem żółtym, albowiem naprowadzone przez wnioskodawców dowody nie pozwalały na stwierdzenie, iż działką to władali w sposób właścicielski. Wnioskodawcy wskazując akty swego władztwa nad tą częścią nieruchomości podnosili jej obkaszanie i dokonywanie nasadzeń, wszelako nie skonkretyzowali jakie i kiedy nasadzenia zostały poczynione. Zaś na dzień oględzin nieruchomości Sąd Rejonowy nie stwierdził istnienia śladów takiej właścicielskiej działalności. Wprost przeciwnie powyższa część gruntu była w stanie zbliżonym do stanu całej nieruchomości z dziko rosnącymi krzakami przy drodze. Samo zaś okresowe koszenie nieuprawianego gruntu przy płocie nie jest w ocenie Sądu Rejonowego aktem pozwalającym na stwierdzenie przez właściciela nieruchomości i osoby trzecie o istnieniu po stronie wnioskodawców zamiaru posiadania rzeczy dla siebie z wyłączeniem innych osób. Takie działanie jest zwykłym aktem staranności zapobiegającym wysiewaniu chwastów na nieruchomość wnioskodawców w przypadku zaniechania tego typu działań przez właściciela nieruchomości.
Odnośnie pozostałych żądań wniosków Sąd Rejonowy uznał je za uzasadnione i udowodnione. Sąd Rejonowy oparł się na dowodach w postaci zeznań wnioskodawców oraz świadkówJ. Ż.,B. P.,T. P.iR.T.. Zeznania tych osób w ocenie Sądu Rejonowego były spójne i wzajemnie zgodne, a zarazem nie nosiły cech ich uzgodnienia na potrzeby niniejszego postępowania, albowiem w wypowiedziach osób przesłuchiwanych występowały różnice wynikając z rożnej zdolności postrzegania i innego stopnia zainteresowania w sprawie. Jednocześnie świadkowieT. P.iJ. Ż.to sąsiedzi stron z lat 70-tych i 80- tych, a zatem osoby, które na co dzień przebywały w pobliżu spornych nieruchomości i ich wiedza co do ich ogrodzenia czy też innych działań właścicielskich wnioskodawców z pewnością jest większa niż osób incydentalnie jedynie pojawiających się na polu stron. Jednocześnie opierając się o logiczną zasadę niemożności uznania jednocześnie za prawdziwe dwóch sprzecznych zdań o faktach Sąd I instancji odmówił wiarygodności zeznaniom świadków naprowadzonych przez uczestniczkę. Zeznania tych osób były bowiem zdaniem Sądu Rejonowego wzajemnie sprzeczne oraz sprzeciwiały się zasadom doświadczenia życiowego i logiki sytuacyjnej.
Odnosząc się do wjeżdżania ciężkim sprzętem rolniczym na nieruchomość uczestniczki przezA. D.iS. G. (1)Sąd Rejonowy wskazał, że topografia terenu stwierdzona podczas oględzin i stan zarośnięcia terenu wzdłuż drogi doB.wykluczają taką ewentualność. Miejsce wskazywanego wjazdu jest bardzo strome i porośnięte takimi samymi zaroślami jak wzdłuż całej drogi, co wyklucza możliwość wykorzystania tej części nieruchomości jako wjazdu na pole jeszcze na początku lat 90 - tych. Jednocześnie nieco dalej w głąb drogi znajduje się dogodny i w sposób widoczny wykorzystywany wjazd na pole. Zarazem dokonana odkrywka bruku około 30 cm poniżej obecnego poziomu drogi wskazuje, na to, że w latach osiemdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego wieku różnica wysokości pomiędzy skarpą a drogą była jeszcze większa, a wjazd bardziej stromy.
Całkowicie niewiarygodnym było wedle oceny Sądu Rejonowego twierdzenieA. D.jakoby pomiędzy 1990 a 2008 r. nie spostrzegł w jakim zakresie jego nieruchomość została zajęta przez wnioskodawców. Grunty objęte wnioskiem nie są to pola położone daleko od zabudowań. Są do grunty przydomowe widoczne zarówno z nieruchomości wnioskodawców jak i uczestnika. Nie sposób przyjąć, że nawet bardzo zajęty pracą społeczną właściciel nieruchomości nie spostrzegł chociażby doglądając stanu budynków tak znacznego jak wynika z twierdzeń świadka i świadkaG.przesunięcia płotu.
Niewiarygodnymi i graniczącymi ze śmiesznością Sąd Rejonowy ocenił wypowiedzi świadkaG.wskazującego na to, że orząc przez kilka lat pole w jedną stronę doprowadził do usypania kilkumetrowej skarpy, którą następnie ogrodzili wnioskodawcy. Świadek nie wskazał dlaczego postępował w sposób tak dalece sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Nadto rozmiar i wysokość skarby mającej charakter naturalnego wzniesienia polodowcowego wykluczały w tym zakresie prawdziwość słów świadka.
Jednocześnie świadekG.zgodnie z twierdzeniamiA. D.przyznał istnienie nasadzeń przy płocie po stronie państwaK.czemu stanowczo zaprzeczyliJ. J. (2)iJ. D.. Sprzeczność tych wypowiedzi z zeznaniami wymienionych wcześniej osób wskazywała w ocenie Sądu I instancji na to, że najprawdopodobniej bądź przedmiotowego ogrodzenia nie widzieli, bądź ich zeznania miały na celu li tylko ochronę interesów procesowych uczestniczki.
Sąd Rejonowy wskazał, że udokumentowany początek sporu o własność datujący się na 2008 r. tymczasem świadczy o tym, żeA. D.i uczestniczka dowiedzieli się o tym, że linia ogrodzenia przebiega inaczej niż granica nieruchomości dopiero po wznowieniu granic.
Za niewiarygodne Sąd Rejonowy uznał również zeznaniaJ. D., który wskazał na całkowity brak ogrodzenia nieruchomości państwaK.w latach 80-tych co było sprzeczne nie tylko z zeznaniami wnioskodawców, lecz również z zeznaniamiS. G. (2). ŚwiadekZ. W.w istocie nie wiedział kiedy płot wnioskodawców powstał, prostując swą pierwszą spontaniczną wypowiedź (okres stanu wojennego co w zakresie ogrodzenia trwałego było zgodne z twierdzeniami wnioskodawców) na wersję uczestniczki. Pierwotna wypowiedź świadka tymczasem nie miała charakteru li tylko omyłki wynikającej ze stresu związanego ze składaniem zeznań, bowiem świadek nie pomylił tylko cyfr, ale umiejscowił budowę płotu w powiązaniu z określonym zdarzeniem historycznym, które ze względu na jego skalę było niewątpliwie silnym przeżyciem dla świadka.
Również ponoszenie przez poprzedników prawnych uczestniczki i uczestniczkę ciężarów publicznoprawnych z własnością, a szczególnie pobieranie dopłat do produkcji rolnej świadczy zdaniem Sądu I instancji o tym, żeA. D.podobnie jak wnioskodawcy uważał do 2008 r. stan posiadania stron za zgodny ze stanem prawnym. Sąd Rejonowy podkreślił, że wprowadzeniu dopłat bezpośrednich do produkcji rolnej towarzyszyła kampania informacyjna wskazująca na to, że dopłaty są należne li tylko od rzeczywistej powierzchni upraw. Trudno przypuszczać w ocenie Sądu Rejonowego by działacz społeczny i radny narażał się na ryzykowną dla działalności politycznej sytuację pobierając opłaty od powierzchni upraw niezgodnej z rzeczywistością i tym samym ryzykując obowiązek ich zwrotu i uiszczenia kar oraz poniesienia uszczerbku na dobrym imieniu.
Ustalenia faktyczne połączone z domniemaniem dobrej wiary wynikającym zart. 7 k.c.pozwoliły na przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż wnioskodawcy nabyli własność oznaczonych w postanowieniu części nieruchomości po upływie 10 lat ich samoistnego posiadania. W ocenie Sądu Rejonowego nie wyklucza bowiem istnienia dobrej wiary po stronie posiadacza przejęcie władztwa nad nieruchomością w takim zakresie jak władał nią jej zbywca.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy rozstrzygnął na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.mając na względzie sprzeczne stanowiska procesowe stron i różny stopień uwzględnienia ich wniosków, przy przyjęciu za kryterium ustalenia stopnia zwycięstwa stron w sporze proporcję powierzchni gruntów co do których stwierdzono nabycie własności do powierzchni gruntów co do których wniosek oddalono.
Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 10 maja 2013 r. wniosła uczestniczka postępowaniaN. D., zaskarżając postanowienie w części, to jest co do punktu I, II i IV postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu uczestniczka zarzuciła:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż wnioskodawcy wykazali w toku postępowania dowodowego fakt nieprzerwanego samoistnego posiadania nieruchomości szczegółowo opisanych w postanowieniu Sądu z dnia 10 maja 2013 r., a tym samym wywiązali się z ciężaru udowodnienia okoliczności, z których wywodzą dla siebie skutki prawne, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne przesądzenie, iż wnioskodawcy faktycznie pozostawali w samoistnym posiadaniu nieruchomości uczestniczki przez okres zezwalający na stwierdzenie nabycia przez nich własności tych nieruchomości w drodze zasiedzenia;

2
błąd w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż świadkowie naprowadzani przez uczestniczkę zeznawali w sposób ze sobą sprzeczny i nielogiczny, co przesądza o braku podstaw do uznania ich zeznań za wiarygodne i sugeruje uprzednie przygotowanie ich treści na potrzeby prowadzonego postępowania, pomimo iż w zeznaniach tych świadków występowały tylko takie różnice, które dają uzasadnić się zarówno znacznym upływem czasu względem okoliczności stanowiących przedmiot zainteresowania Sądu, jak również stresem związanym ze składaniem zeznań przed Sądem. Jednocześnie brak całkowitej spójności w podnoszonych przez tych świadków twierdzeniach dowodzi jedynie, iż osoby te zeznawały swobodnie, zgodnie z dokonanymi przez siebie spostrzeżeniami, a nie na potrzeby stanowiska uczestniczki postępowania;

3
naruszenie prawa materialnego, to jestart. 172 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w zaistniałym stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki uzasadniające stwierdzenie nabycia przez wnioskodawców prawa własności nieruchomości uczestniczki w drodze zasiedzenia, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż wnioskodawcy wykazali zarówno samoistne posiadanie przedmiotowych nieruchomości, jak również fakt posiadania w sposób nieprzerwany. Ponadto powoływanie się przez Sąd na brzmienie w/w przepisu obowiązujące do dnia 1 października 1990 r., z jednoczesnym przywołaniem jego treści obowiązującej po tej dacie, również należy uznać za rażące naruszenie prawa, gdyż wywołuje wątpliwości co do faktycznej podstawy prawnej przyjętej za podstawę wydanego rozstrzygnięcia,

4
naruszenie przepisów postępowania, to jestart. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, iż wnioskodawcy za pomocą osobowych źródeł dowodowych wykazali, w sposób nie budzący wątpliwości, faktyczny stan sprawy, zaś dowody naprowadzone przez uczestniczkę nie obaliły podnoszonych przez nich twierdzeń, co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia, podczas gdy to świadkowie uczestniczki zeznawali w sposób spójny, rzeczowy i logiczny, a tym samym wszelkie oświadczenia wnioskodawców nie zasługiwały na uwzględnienie;

5
naruszenie prawa procesowego, to jestart. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.z uwagi na to, że w sporządzonym w niniejszej sprawie uzasadnieniu brak jest wskazania w oparciu, o które faktyczne brzmienieart. 172 k.c.Sąd uwzględnił wniosek o nabycie prawa własności w drodze zasiedzenia, jak również wyjaśnienia dlaczego w ocenie Sądu do zasiedzenia miało już dojść w latach 1983 r. oraz 1989, co uniemożliwia skontrolowanie toku rozumowania i ewentualne ustosunkowanie się do przyjętych przez Sąd założeń.

W powołaniu powyższych zarzutów apelacyjnych uczestniczka wniosła o:

I
zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie w całości wnioskówJ. K.iB. K.,

II
zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie w całości wnioskuG. K.,

III
zasądzenie od wnioskodawcówJ. K.iB. K.solidarnie na rzecz uczestniczki kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

IV
zasądzenie od wnioskodawcyG. K.na rzecz uczestniczki kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie

V
uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego wspólnego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu apelacji rozwinięto poszczególne zarzuty apelacyjne.
Wnioskodawcy na rozprawie apelacyjnej wnieśli o oddalenie apelacji i o zasądzenie od uczestniczki na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zarzuty apelacyjne uczestniczki postępowaniaN. D.z powołaniem się na ich odpowiednią argumentację jak w treści apelacji okazały się nieuzasadnione, jednakże zaskarżone postanowienie podlegało w konsekwencji częściowej zmianie, jednakże z innych powodów niż podnosiła to uczestniczka.
Sąd Okręgowy po dokonaniu kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy w zakresie w jakim znalazł on odzwierciedlenie w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec prawidłowości tych ustaleń faktycznych Sądu I instancji Sąd Okręgowy przyjmuje do dalszych rozważań ustalenia Sądu Rejonowego, nie widząc potrzeby ich szczegółowego powtarzania, poza dokonaniem przez Sąd Okręgowy dodatkowych ustaleń faktycznych, które w konsekwencji spowodowały konieczność częściowej zmiany zaskarżonego postanowienia. Mianowicie Sąd Okręgowy na podstawie dowodu z wydruku zupełnego treściksięgi wieczystej nr (...)ustalił dodatkowo, że wnioskodawcaG. K.nabył prawo własności nieruchomości w postacidziałki gruntu numer (...), a tym samym objął wskazaną nieruchomość w posiadanie, z posiadaniem której to nieruchomości był związany wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości sąsiadującej w postaci częścidziałki numer (...)w drodze zasiedzenia, w dniu 15 lutego 2003 r., na podstawie umowy darowizny zawartej z wnioskodawcamiB.iJ. K.. Podstawa nabycia prawa własności nieruchomości w postacidziałki numer (...)przez wnioskodawcęG. K.wprost wynika z treściksięgi wieczystej numer (...), gdzie jako podstawę odpowiedniego wpisu wskazano umowę darowizny z dnia 15 lutego 2003 r. zawartą pomiędzy wnioskodawcamiJ.iB. K.a wnioskodawcąG. K.. Ta okoliczność faktyczna miała w konsekwencji wpływ na ustalenie osoby nabywcy prawa własności części nieruchomości w postacidziałki numer (...)w drodze zasiedzenia, o czym Sąd Okręgowy wypowie się w dalszej części uzasadnienia.
Dodatkowo, dla porządku i precyzji stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Rejonowy, Sąd Okręgowy na podstawie dowodów w postaci zeznań wnioskodawców, świadkówJ. Ż.,B. P.,T. P.,R. T., zdjęć, map przedłożonych przez wnioskodawców w toku postępowania przed Sądem I instancji oraz wydruków zupełnych treści ksiąg wieczystych ustalił, iż wnioskodawcyB.iJ. K.wraz z nabyciem prawa własności i odpowiednio objęciem w posiadanie nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) i nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) objęli w posiadanie odpowiednio częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) i częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)). Odpowiednio objęta w posiadanie przez wnioskodawcówB.iJ. K.częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) i częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) co do obszaru i położenia wynikała z powołanych wyżej dowodów w postaci zeznań wnioskodawców, świadkówJ. Ż.,B. P.,T. P.,R. T., zdjęć, map przedłożonych przez wnioskodawców w toku postępowania przed Sądem I instancji oraz opinii biegłego sądowego. Sąd Rejonowy, mając na względzie rozważania prawne zawarte w treści uzasadnienia postanowienia i treść samego postanowienia, kierował się przyjęciem wskazanych ustaleń faktycznych, jednakże nie znalazły one odzwierciedlenia w treści uzasadnia w części dotyczącej ustaleń faktycznych (odpowiednio co do objęcia w posiadanie przez wnioskodawcówJ.iB. K.częścidziałek numer (...)).
Przechodząc natomiast do oceny prawnej zarzutów apelacyjnych uczestniczki postępowaniaN. D.Sąd Okręgowy wskazuje, co następuje.
Zarzuty apelacyjne uczestniczki, a sformułowane wpunkcie 1, 2 i 4apelacji, z uwagi na ich odpowiednią treść i argumentację, należy rozważyć łącznie, albowiem uczestniczka podniosła zarzut naruszenia przez Sąd I instancji treściart. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego konsekwencją miały być w jej ocenie błędne ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego. Dodatkowo w ocenie uczestniczki te błędne ustalenia faktyczne miały wynikać z nieprawidłowego przyjęcia, że wnioskodawcy wykazali (art. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.) podnoszone twierdzenia faktyczne w zakresie przesłanek niezbędnych do stwierdzenia nabycia prawa własności w drodze zasiedzenia (samoistne, nieprzerwane posiadanie przez okres niezbędny do zasiedzenia), na podstawie dowodów przez siebie zawnioskowanych.
Zarzut apelacyjny uczestniczki postępowania odnośnie naruszenia przez Sąd I instancjiart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną, co według uczestniczki znalazło wyraz w dokonaniu powierzchownej oceny dowodów naprowadzonych przez uczestniczkę, okazał się niezasadny. Niewątpliwie zeznania świadków zawnioskowanych przez wnioskodawców i odpowiednio przez uczestniczkę były sprzeczne ze sobą co do faktu objęcia przez wnioskodawcówJ.iB. K.w posiadanie części nieruchomości stanowiących obecnie własność uczestniczki, daty objęcia ich w posiadanie i okresu tego posiadania.
Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w przepisieart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału" (a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności - por. wyrok SN z dnia 17 listopada 1966 r., II CR 423/66, OSNPG 1967, nr 5-6, poz. 21; uzasadnienie wyroku SN z dnia 24 marca 1999 r., I PKN 632/98, OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 382; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 11 lipca 2002 r., IV CKN 1218/00, LEX nr 80266; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 18 lipca 2002 r., IV CKN 1256/00, LEX nr 80267). Jak wskazuje się w doktrynie, moc dowodowa oznacza siłę przekonania uzyskaną przez sąd wskutek przeprowadzenia określonych środków dowodowych na potwierdzenie prawdziwości lub nieprawdziwości twierdzeń na temat okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wiarygodność zaś decyduje o tym, czy określony środek dowodowy, ze względu na jego indywidualne cechy i obiektywne okoliczności, zasługuje na wiarę. Przyjmuje się, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (zob. uzasadnienie wyroku SN z dnia 20 marca 1980 r., II URN 175/79, OSNC 1980, nr 10, poz. 200; uzasadnienie wyroku SN z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000, nr 17, poz. 655; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 15 lutego 2000 r., III CKN 1049/99, LEX nr 51627; uzasadnienie wyroku SN z dnia 16 maja 2000 r., IV CKN 1097/00, LEX nr 52624; uzasadnienie wyroku SN z dnia 29 września 2000 r., V CKN 94/00, LEX nr 52589; uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 listopada 2000 r., IV CKN 1383/00, LEX nr 52544; wyrok SN z dnia 19 czerwca 2001 r., II UKN 423/00, OSNP 2003, nr 5, poz. 137; uzasadnienie wyroku SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 859/00, LEX nr 53923; uzasadnienie postanowienia SN z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1050/00, LEX nr 55499; uzasadnienie wyroku SN z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906; uzasadnienie wyroku SN z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00, LEX nr 80273). Poprawność rozumowania sądu powinna być możliwa do skontrolowania (por. m.in. wyrok SN z dnia 8 sierpnia 1967 r., I CR 58/67, LEX nr 6204).
Nie sposób się zgodzić się z apelującą, że Sąd Rejonowy dokonał powierzchownej, niezgodnej z zasadami logicznego rozumowania i zasadami doświadczenia życiowego oceny dowodów, w szczególności zeznań wnioskodawców, uczestniczki, świadkówJ. Ż.,B. P.,R. T.,T. P.,S. G. (1),A. D.,W. D.,J. J. (2),J. D.,Z. W.. Sąd Rejonowy w sposób szczegółowy wskazał z jakich przyczyn dał wiarę zeznaniom określonych świadków, a w jakim zakresie odmówił wiarygodności zeznaniom innych świadków. Argumentacja ta, poparta odpowiednio wnioskowaniem Sądu Rejonowego, w tym opartym na podstawie zasad logicznego rozumowania i zasad doświadczenia życiowego, nie budzi zastrzeżeń Sądu Okręgowego.
W tym miejscu brak jest podstaw do ponownego, za Sądem Rejonowym, ustosunkowania się do zeznań poszczególnych świadków, albowiem ocena dokonana w tym zakresie przez Sąd I instancji, po kontroli instancyjnej dokonanej przez Sąd Okręgowy, sprowadzałaby się do powielenia argumentacji Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji nie przekroczył zasad wynikających zart. 233 § 1 k.p.c., a więc zasady swobodnej oceny dowodów, determinowanej zasadami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. W szczególności wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał zeznania wnioskodawców oraz świadkówJ. Ż.,B. P.,T. P.,R. T.za wiarygodne i mogące stanowić podstawę odpowiednich ustaleń faktycznych, w konsekwencji korzystnych co do ustalenia spełnienia się przesłanek zasiedzenia. Z kolei zeznania świadkówS. G. (3),A. D.,W. D.,J. J. (2),J. D.iZ. W., wbrew zarzutom uczestniczki, nie mogły być uznane za spójne, logiczne i wiarygodne, w szczególności co do faktu ogrodzenia części nieruchomości stanowiących obecnie własność uczestniczki, czasu dokonania ogrodzenia, przesuwania tegoż ogrodzenia. Nadto należy podkreślić, że sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania było podnoszone przez świadkaA. D.(poprzedniego właściciela nieruchomości, których dotyczyły wnioski o zasiedzenie) twierdzenie, że zauważył już przesuwanie granic nieruchomości – ogrodzenia w latach 90 – tych i w żaden formalny sposób nie podejmował działań mających na celu przeciwdziałanie tym rzekomym działaniom wnioskodawców. Jak prawidłowo wskazał Sąd Rejonowy, do 2008 r. stan posiadania, w tym wnioskodawcówJ.iB. K., nie był sporny pomiędzy stronami, a pojawił się w związku ze wznowieniem granic.
W konsekwencji Sąd Rejonowy, nie przekraczając granic wyznaczonych treściąart. 233 § 1 k.p.c., prawidłowo ustalił stan objęcia w posiadanie spornych części nieruchomości, w tym fakt samoistnego posiadania nieruchomości przez wnioskodawców przez wnioskodawcówJ.iB. K.. Wskazać nadto należy, z punktu widzenia przesłanek zasiedzenia (art. 172 k.c.) i w kontekście dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych oraz ciężaru dowodu w tym zakresie, że wnioskodawcy korzystali z domniemania posiadania samoistnego spornych części nieruchomości (art. 339 k.c.), domniemania ciągłości posiadania (art. 340 k.c.) i domniemania dobrej wiary (art. 7 k.c.). W zakresie wskazanych domniemań, korzystnych dla wnioskodawców z punktu widzenia przesłanek zasiedzenia, to na uczestniczce spoczywał ciężar dowodowy obalenia tych domniemań, zgodnie z zasadami zart. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.Uczestniczka tych domniemań w konsekwencji nie obaliła w toku postępowania.
Jak wskazano wyżej, Sąd Okręgowy dokonał dodatkowych, odpowiednich ustaleń faktycznych w zakresie posiadania części nieruchomości w postacidziałki numer (...), co miało w konsekwencji wpływ na stwierdzenie osoby, która nabyła własność tej części nieruchomości w drodze zasiedzenia. Na podstawie dowodu z wydruku zupełnego treściksięgi wieczystej nr (...)Sąd Okręgowy ustalił dodatkowo, że wnioskodawcaG. K.nabył prawo własności nieruchomości w postacidziałki gruntu numer (...), a tym samym objął wskazaną nieruchomość w posiadanie, z posiadaniem której to nieruchomości był związany wniosek o nabycie prawa własności nieruchomości sąsiadującej w postaci częścidziałki numer (...)w drodze zasiedzenia, w dniu 15 lutego 2003 r., na podstawie umowy darowizny zawartej z wnioskodawcamiB.iJ. K.. Podstawa nabycia prawa własności nieruchomości w postacidziałki numer (...)przez wnioskodawcęG. K.wprost wynikała z treściksięgi wieczystej numer (...), gdzie jako podstawę odpowiedniego wpisu wskazano umowę darowizny z dnia 15 lutego 2003 r. zawartą pomiędzy wnioskodawcamiJ.iB. K.a wnioskodawcąG. K.. WnioskodawcaG. K.mógł więc odpowiednio objąć częśćdziałki numer (...)w posiadanie dopiero w dniu 15 lutego 2003 r., co miało wpływ na ustalenie kto nabył własność odpowiednio częścidziałki numer (...)przez zasiedzenie.
Odnosząc się do zarzutu apelacyjnego uczestniczki naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 172 k.c.iart. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., tych ostatnich w związku z niewyjaśnieniem przez Sąd Rejonowy jaka treść przepisuart. 172 k.c.była podstawą rozstrzygnięcia i dlaczego do zasiedzenia miało dojść odpowiednio w 1983 r. i 1989 r., Sąd Okręgowy wskazuje, co następuje.
Niewątpliwie treść uzasadnienia Sądu I instancji wskazuje, że Sąd Rejonowy jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał treśćart. 172 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 1990 r., a tymczasem przytoczył brzmienie przepisu po dokonaniu zmiany, obowiązującej od dnia 1 października 1990 r. Jest to uchybienie Sądu Rejonowego, jednakże treść rozważań prawnych Sądu w powiązaniu z treścią samego postanowienia wskazuje jednoznacznie na to, że Sąd Rejonowy zastosował ostatecznieart. 172 k.c.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 października 1990 r., w szczególności przyjmując 10 letni okres zasiedzenia prowadzący do nabycia prawa własności spornych części nieruchomości stanowiących obecnie własność uczestniczki.
Art. 172 k.c.ma obecnie następujące brzmienie: Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. W obecnym więc brzmieniuart. 172 k.c.przewiduje dla nieruchomości dwudziestoletni i trzydziestoletni termin zasiedzenia, który rozpoczyna swój bieg od dnia objęcia rzeczy w posiadanie samoistne. Terminy te zostały wprowadzone przezustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.). Poprzednio wynosiły 10 i 20 lat, zgodnie z uprzednią treściąart. 172 k.p.c., który stanowił, że posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Te krótsze terminy, stosownie do treściart. 172 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 1990 r., stosuje się, gdy zasiedzenie nastąpiło przed wejściem w życie wyżej wymienionej noweli, tj. przed dniem 1 października 1990 r. (zob. w szczególności uchwała SN z dnia 10 stycznia 1991 r., III CZP 73/90, OSN 1991, nr 7, poz. 83; postanowienie SN z dnia 2 września 1993 r., II CRN 89/93, Lex nr 110583). Jeśli bieg zasiedzenia rozpoczął się, ale nie zakończył przed tą datą, mają zastosowanie terminy dwudziestoletni i trzydziestoletni (art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r.).
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że do objęcia w posiadanie samoistne przez wnioskodawcówJ.iB. K.spornych części nieruchomości, których dotyczył wniosek, nastąpiło przed dniem 1 października 1990 r. Następnie ustalony przez Sąd Rejonowy stan faktyczny oraz dodatkowo stan faktyczny ustalony przez Sąd Okręgowy prowadzi do wniosku, że termin zasiedzenia, przy przyjęciu dobrej wiary wnioskodawcówB. K.iJ. K., upłynął przed dniem 1 października 1990 r., co uzasadniało w konsekwencji przyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia treściart. 172 k.c.w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 1 października 1990 r.
Zasiedzenie zart. 172 k.c.jest instytucją prowadzącą do nabycia prawa na skutek upływu czasu. Umożliwia ono, sankcjonując stan faktyczny, usunięcie długotrwałej niezgodności między stanem prawnym a stanem posiadania. Na skutek zasiedzenia, które następuje ex lege, dotychczasowy uprawniony traci swoje prawo, a nabywca uzyskuje je niezależnie od niego. Jest więc ono pierwotnym sposobem nabycia prawa podmiotowego (R. Moszyński, Zasiedzenie i rozgraniczenie, Warszawa 1959; A. Kunicki, Zasiedzenie w prawie polskim, Warszawa 1964; E. Janeczko, Zasiedzenie, Zielona Góra 1999; S. Wójcik, Zasiedzenie jako sposób nabycia prawa podmiotowego (w:) Rozprawy z prawa..., s. 153; S. Rudnicki, Nabycie przez zasiedzenie, Warszawa 2007). Można zasiedzieć każdą nieruchomość, zarówno gruntową, budynkową, jak i lokalową (art. 46 § 1 k.c.).
Jeśli chodzi o nieruchomość gruntową, to można także zasiedzieć jej fizyczną część, jak w niniejszej sprawie (por. np. J.St. Piątowski (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 317 i n.; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 286; postanowienie SN z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 352/10, Lex nr 848114). Ze sformułowaniaart. 172 k.c.wynika, że do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: samoistnego posiadania oraz upływu czasu, w niniejszej sprawie odpowiednio 10 lub 20 lat, biorąc pod uwagę treśćart. 172 k.c.w brzmieniu sprzed zmiany obowiązującej od dnia 1 października 1990 r. i ustalony stan faktyczny sprawy. Natomiast dobra wiara posiadacza nie jest samodzielną przesłanką nabycia własności nieruchomości tą drogą. Ma tylko takie znaczenie, że skraca termin zasiedzenia z 20 do 10 lat (poprzednia treśćart. 172 k.c.) i odpowiednio z 30 do 20 lat (obecna treśćart. 172 k.c.).
Przesłanką niezbędną do nabycia prawa własności rzeczy jest posiadanie samoistne (K.P. Sokołowski, Posiadanie samoistne a zasiedzenie nieruchomości, PiP 2010, z. 11, s. 71). Zart. 336 k.c.wynika, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą jak właściciel, o czym świadczą okoliczności dostrzegalne dla innych osób, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności (tak m.in.: wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 r., V CKN 164/00, Lex nr 52668; postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 r., III CKN 891/00, Lex nr 54474). W niniejszej sprawie ustalono, że wnioskodawcyJ.iB. K.byli posiadaczami samoistnymi części nieruchomości stanowiących własność obecnie uczestniczki. Wnioskodawcy korzystali w tym zakresie z domniemania posiadania samoistnego zart. 339 k.c.Uczestniczka tego domniemania nie obaliła w niniejszym postępowaniu. Nadto o samoistnym posiadaniu części nieruchomości uczestniczki świadczyły ustalenia co do istnienia ogrodzenia odpowiednio części tych nieruchomości.
Aby doszło do nabycia rzeczy przez zasiedzenie, posiadanie samoistne powinno trwać nieprzerwanie przez określony w ustawie czas. Należy zwrócić uwagę, że ciągłość posiadania ma dotyczyć nie w ogóle władztwa faktycznego, lecz władztwa mającego charakter posiadania samoistnego, sytuacja w tym zakresie może ulec zmianie (por. J.St. Piątowski (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 324; postanowienie SN z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 507/09, Lex nr 786557). Do oceny ciągłości posiadania odnoszą się zasady określone w przepisach dotyczących posiadania: w szczególności wyrażone wart. 340 k.c.domniemanie ciągłości posiadania oraz zasada, że przemijająca przeszkoda w wykonywaniu posiadania nie pozbawia go charakteru posiadania ciągłego. Uczestniczka postępowania nie obaliła domniemania ciągłości posiadania wnioskodawcówJ.iB. K..
Jak wskazano wyżej, gdy chodzi o upływ czasu jako przesłankę zasiedzenia, toart. 172 k.c.przewiduje dla nieruchomości dwudziestoletni i trzydziestoletni termin zasiedzenia, który rozpoczyna swój bieg od dnia objęcia rzeczy w posiadanie samoistne. Terminy te zostały wprowadzone przezustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny(Dz. U. Nr 55, poz. 321 z późn. zm.). Poprzednio wynosiły 10 i 20 lat. Te krótsze terminy stosuje się, gdy zasiedzenie nastąpiło przed wejściem w życie wyżej wymienionej noweli, tj. przed dniem 1 października 1990 r. (zob. w szczególności uchwała SN z dnia 10 stycznia 1991 r., III CZP 73/90, OSN 1991, nr 7, poz. 83; postanowienie SN z dnia 2 września 1993 r., II CRN 89/93, Lex nr 110583). Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że wnioskodawcyJ. K.iB. K.wraz z nabyciem prawa własności i odpowiednio objęciem w posiadanie nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) – w dniu 24 września 1973 r. i nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) – w dniu 12 lipca 1979 r., objęli w posiadanie odpowiednio częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) – w dniu 24 września 1973 r. i częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) – w dniu 12 lipca 1979 r.
Z brzmieniaart. 172 k.c.sprzed dnia 1 października 1990 r. wynika, że dobra wiara posiadacza skraca czas zasiedzenia nieruchomości do 10 lat. Zgodnie z utrwalonym poglądem dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu prawo własności (por. m.in. postanowienie SN z dnia 7 maja 1971 r., I CR 302/71, NP 1973, nr 4, s. 580, z glosą A. Kunickiego; E. Skowrońska-Bocian (w:) K. Pietrzykowski (red.), Komentarz, t. I, 2005, s. 552 i powołane tam orzecznictwo). Przy ocenie dobrej wiary u posiadacza nieruchomości decyduje chwila objęcia jej w posiadanie. Późniejsza zmiana świadomości posiadacza nie ma już znaczenia i nie uzasadnia przedłużenia terminu zasiedzenia (por. postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2003 r., III CZP 35/03, Prok. i Pr. 2004, nr 2, s. 32; postanowienie SN z dnia 1 grudnia 2010 r., I CSK 35/10, Lex nr 786550). WnioskodawcyJ. K.iB. K.korzystali z domniemania dobrej wiary wynikającego zart. 7 k.c., którego to domniemania uczestniczka postępowaniaN. D.nie obaliła. Ponadto ustalone okoliczności sprawy wskazują, że uzasadnionym było przyjęcie, że wnioskodawcyJ. K.iB. K.objęli posiadanie spornych części nieruchomości w dobrej wierze, a więc w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że przysługuje im prawo własności odpowiednio do tych części nieruchomości (vide odpowiednio wskazanie granic nieruchomości przez zbywcę nieruchomości, jeżeli chodzi odziałkę numer (...), i odpowiednio ogrodzeniedziałki numer (...)).
Skutkiem zasiedzenia, które następuje z mocy samego prawa, jest nabycie przez posiadacza samoistnego z upływem ostatniego dnia określonego terminu prawa własności nieruchomości. Z tym samym dniem gaśnie prawo własności nieruchomości dotychczasowego właściciela. Osoba, która nabyła własność w drodze zasiedzenia, może żądać, by sąd stwierdził to swoim orzeczeniem. Wydane w postępowaniu nieprocesowym postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia (art. 609-610 k.p.c.) ma charakter deklaratoryjny, jest dowodem nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.
W niniejszym postępowaniu, przy ustaleniu, że wnioskodawcyJ. K.iB. K.objęli w posiadanie wraz z nabyciem prawa własności i odpowiednio objęciem w posiadanie nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) – w dniu 24 września 1973 r. i nieruchomości w postacidziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)) – w dniu 12 lipca 1979 r., objęli w posiadanie odpowiednio częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) – w dniu 24 września 1973 r. i częśćdziałki numer (...)(objętejksięgą wieczystą numer (...)i sąsiadującą zdziałką numer (...)) – w dniu 12 lipca 1979 r., należało dojść do wniosku, że wnioskodawcyJ. K.iB. K.na podstawieart. 172 k.c.(w brzmieniu sprzed 1 października 1990 r.) nabyli odpowiednio w drodze zasiedzenia własność części nieruchomości w postacidziałki (...)z dniem 25 września 1983 r. i własność części nieruchomości w postacidziałki numer (...)z dniem 13 lipca 1989 r., po upływie 10 letniego terminu zasiedzenia jako posiadacze w dobrej wierze. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji, a zawarte w punkcie I zaskarżonego postanowienia okazało się uzasadnione.
Mając na względzie dokonane przez Sąd Okręgowy powyżej ustalenia faktyczne odnośnie daty nabycia prawa własnościdziałki numer (...)przez wnioskodawcęG. K.(15 lutego 2003 r.) i tym samym samoistnego posiadania częścidziałki numer (...), wskazać należy, że wnioskodawcaG. K.nie mógł nabyć w drodze zasiedzenia odpowiednio części nieruchomości stanowiącejdziałkę numer (...), skoro z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że wcześniej własność częścidziałki numer (...)nabyli wnioskodawcyJ.iB. K., albowiem 10 letni termin zasiedzenia upłynął na ich rzecz w dacie, kiedy byli właścicielamidziałki numer (...)i tym samym posiadaczami samoistnymi częścidziałki numer (...), stanowiącej obecnie własność uczestniczki postępowania.
Wskazane powyżej ustalenia faktyczne i rozważania prawne doprowadziły na podstawieart. 172 k.c.w zw. zart. 386 § 1 k.p.c.do częściowej zmiany zaskarżonego postanowienia w punkcie II w ten sposób, że stwierdzono, iż wnioskodawcyB. K.iJ. K.nabyli na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej z dniem 13 lipca 1989 r. przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości oznaczonej w opinii biegłego sądowegoP. I.z dnia 18 lutego 2013 r. jakodziałka nr (...)o powierzchni 0,0101 ha. Sąd Okręgowy wskazuje ponadto, że stosownie do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2005 r., IV CK 133/05, w sprawach o zasiedzenie związanie granicami żądania nie dotyczy osoby, która nabyła prawo w drodze zasiedzenia, czy chwili, w której to nabycie nastąpiło (podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010 r., I CSK 582/09). Sąd Okręgowy stosownie do treściart. 382 k.p.c.w zw. zart. 321 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.w zw. zart. 610 § 1 k.p.c.w zw. zart. 677 k.p.c.mógł więc dokonać częściowej zmiany zaskarżonego postanowienia odnośnie określenia innej osoby nabywcy prawa własności w drodze zasiedzenia (tu wnioskodawcówJ.iB. K., a nie wnioskodawcyG. K.).
Konsekwencją zmiany punktu I zaskarżonego postanowienia była zmiana punktu IV zaskarżonego postanowienia, a dotyczącego rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania. W tym zakresie stosownie do wyniku postępowania przed Sądem Rejonowym na podstawieart. 520 § 2 k.p.c., przy przyjęciu sprzecznych interesów stron, w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.określono zasady poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
W punkcie 2 postanowienia oddalono apelację w pozostałym zakresie na podstawieart. 385 k.p.c.
W punkcie 3 i 4 postanowienia orzeczono o kosztach postępowania apelacyjnego odpowiednio na podstawieart. 520 § 2 k.p.c., zasądzając od uczestniczki na rzecz wnioskodawcówB. K.iJ. K.kwotę 600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w osobie adwokata (§ 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu) i zasądzając od uczestniczki na rzecz wnioskodawcyG. K.kwotę 300 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w osobie adwokata (§ 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej urzędu).
Mając na względzie powyższą argumentację, orzeczono jak w sentencji postanowienia.