Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 845/14
Data wyroku: 2014-08-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Kużdrzał-Kiermaszek
Słowa kluczowe: Deputaty I Ich Ekwiwalenty
Podstawa prawna: art.1 ustawy z 06.07.2007r. o ekwiwalentach pieniężnych

Sygn. akt IX U 845/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 sierpnia 2014r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Barbara Kużdrzał-Kiermaszek

Protokolant:

Monika Holona

przy udziale:
po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaL.H.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek odwołaniaL.H.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 13 marca 2014r. Znak(...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2014r w ilości 2,5 tony.
Sędzia
Sygn. akt IXU 845/14

UZASADNIENIE
UbezpieczonaL. H.w dniu 5.07.2014r. złożyła wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla uprawnionych emerytów i rencistów z przedsiębiorstw robót górniczych za rok 2014.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.decyzją z dnia 13.03.2014r. odmówił prawa do wnioskowanego świadczenia, ponieważ w podstawie wymiaru świadczenia przysługującego ubezpieczonej uwzględniono pełną wartość deputatu węglowego.
Ubezpieczona w odwołaniu domagała się zmiany decyzji i przyznania prawa do ekwiwalentu pieniężnego.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując
stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił co następuje:
Ubezpieczona pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężuW. H.od dnia 17.05.1992r.
Mąż ubezpieczonej był pracownikiemPrzedsiębiorstwa (...)wR., gdzie był zatrudniony od dnia 26.11.1970r. Z dniem 01.02.1990r. nabył prawo do emerytury górniczej.
Przedsiębiorstwo (...)wR.pismem z dnia 30.11.1996r. poinformowało organ rentowy, iż z dniem 1 stycznia 1996r. na podstawieaneksu nr (...)z dnia 17 listopada 1995r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstwa (...)wR.odstąpiono od wydawania węgla deputatowego dla emerytów i rencistów.
Decyzją z dnia 12.12.1996r. organ rentowy doliczył do podstawy wymiaru renty rodzinnej pełną wartość deputatu węglowego.
W dniu 24.04.2014r. ubezpieczona wystąpiła z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla za 2014r., w rozpoznaniu którego organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie.
Sąd zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu
prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych
/Dz.U. Nr 147, poz. 1031/ ustawa określa zasady i sposoby realizacji uprawnienia do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla zwanego dalej „ekwiwalentem” przysługującego osobom uprawnionym z przedsiębiorstw robót górniczych
za okres od 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2015 r.
W art. 2 ust. 1 powyższej ustawy zawarta jest definicja ustawowa osoby uprawnionej.
Są to uprawnieni do bezpłatnego węgla na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r., którzy uzyskali emeryturę lub rentę przed dniem 01.07.2007 r. a po dniu 31.12.2001 r. nie pobierali ekwiwalentu
- emeryci i renciści, którzy pobierali bezpłatny węgiel w naturze od przedsiębiorstw robót
górniczych
- osoby, które na emeryturę lub rentę przeszły z przedsiębiorstw robót górniczych
- wdowy, wdowcy i sieroty mający ustalone prawo do renty rodzinnej po byłych
pracownikach przedsiębiorstw robót górniczych.
W powyższym Układzie w art. 22 uregulowano, że emerytom i rencistom oraz
wdowom, wdowcom i sierotom uprawnionym do renty rodzinnej po pracowniku przysługuje bezpłatny węgiel w naturze z tym, że dopuszczono możliwość wypłaty deputatu węglowego
w ekwiwalencie pieniężnym.
Na podstawie protokołu dodatkowego nr 7 z dnia 21.11.1995 r. uprawnieniami
do bezpłatnego węgla objęto także emerytów i rencistów zamieszkałych w kraju,
których uprawnienia powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu
Węglowego z dnia 01.02.1980 r., i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r.
Protokołem tym wprowadzono także do Układu art. 441o treści.... od dnia
26 listopada 1995 r. postanowienia art. 22 nie dotyczą jednostek, które do dnia
25 listopada 1995 r. w swoich zakładowych układach zbiorowych pracy odstąpiły na
podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy
oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 577 ze zm./ od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych
w Układzie Zbiorowym Pracy dla PW z dnia 1 lutego 1980 r.
W dniu 17.11.1995 r. zawartoaneks nr (...)do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dlaPrzedsiębiorstwa (...)wR.obowiązującego od 26.11.1994 r. na mocy, którego od dnia 01.01.1996 r. zaprzestano wydawania węgla w naturze lub jego pieniężnego ekwiwalentu osobom uprawnionym do jego otrzymywania na podstawie ust. 9,10,11,12 i 17 Załącznika Nr 12 w sprawie zasady realizacji deputatu węglowego ww. Układu.
Z zeznań ówczesnego dyrektora(...)wR.złożonych w swojej sprawie wynika,
że intencją pracodawcy było czasowe odstąpienie od wydawania deputatu węglowego emerytom
i rencistom z uwagi na kłopoty finansowe zakładu.
Aneks ten został zarejestrowany przez Okręgowego Inspektora Pracy wK.z dnia 04.01.1996 r.
Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianieustawy Kodeks pracy
i niektórych ustaw /Dz.U. z 1994 r. Nr 113, poz. 547/ strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy mogły do dnia 25.11.1995 r. zawrzeć porozumienie w kwestii włączenia uprawnień i świadczeń unormowanych w ponadzakładowym układzie zbiorowym pracy zawartym przed 01.01.1987 r., albo o odstąpieniu od ich stosowania.
Zaneksu Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla
(...)Przedsiębiorstw (...)wR.nie wynika by zostało
między dyrekcją zakładu, a związkami zawodowymi zawarte porozumienie, o którym mowa
w cytowanym wyżej art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r.
Fakt, iż nie doszło do zawarcia takiego porozumienia potwierdza również Okręgowy
Inspektor Pracy wK..
W treści § 1 tego aneksu podano, że zaprzestaje się wydawania deputatu węglowego lub jego pieniężnego ekwiwalentu zarówno emerytom i rencistom, którzy byli do niego uprawnieni w wysokości 3 ton rocznie jak i tym byłym pracownikom, którzy otrzymali bezpłatny węgiel w naturze w wysokości 2,5 tony rocznie.
To uregulowanie nie mogło odnieść żadnych skutków prawnych wobec emerytów
i rencistów, którzy prawo do bezpłatnego węgla w ilości 3 ton nabyli na podstawie Układu
Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r. /tj. przeszli
na emeryturę lub rentę po 01.01.1992 r./, gdyż zgodnie zart. 24126kppostanowienia
układu zakładowego nie mogą być mniej korzystne niżeli postanowienia układu ponad zakładowego. Pogląd taki wyraził Sąd Apelacyjny w Katowicach w orzeczeniu z dnia 20.05.2008 r. sygn.akt III AUa 282/08.
W ocenie Sądu Okręgowego skoro strony uprawnione do zawarcia zakładowego
układu zbiorowego pracy nie zawarły formalnego porozumienia o odstąpieniu od stosowania uprawnień i świadczeń określonych w układach zbiorowych pracy zawartych przed dniem 01.01.1987 r. w trybie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 113, poz. 547/ toaneks Nr (...)z dnia 17.11.1985 r. do Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla(...)Przedsiębiorstw (...)wR.nie może być uznany za skutecznie prawne odstąpienie od stosowania świadczeń, o których mowa w art. 22
ust. 1 pkt. 1 w wymiarze i na zasadach określonych w Układzie Zbiorowym Pracy dla
PW z dnia 01.02.1980 r.
Zatem emeryci i renciści zPrzedsiębiorstwa (...)wR.zamieszkali w kraju zgodnie z protokołem dodatkowym nr 7 z dnia 21.11.1995 r. do Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r., których uprawnienia do bezpłatnego węgla powstały na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980 r. i którzy korzystali z nich w dniu 25.11.1995 r. zachowali prawo do bezpłatnego węgla.
Odmienne uregulowania zawarte w powołanym wcześniejaneksie nr (...)do zakładowego układu zbiorowego pracy w świetleart. 24126kpjako mniej korzystne nie wywołują skutków prawnych.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić,
że ubezpieczona prawo do bezpłatnego węgla w naturze nabyła w wyniku kontynuacji tego prawa po zmarłym mężu, który był uprawniony do 3 ton rocznie węgla deputatowego jako emeryt na podstawie Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Przemysłu Węglowego z dnia 01.02.1980r.
i zachował do niego prawo na podstawie art. 22 ust. 2 pkt. 1 Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zakładów Górniczych z dnia 21.12.1991 r.
Zatem ubezpieczona jest osobą uprawnioną w rozumieniuart. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 06.07.2007 r. o ekwiwalencie pieniężnym z tytułu prawa do bezpłatnego węgla dla osób uprawnionych z przedsiębiorstw robót górniczych.
Między stronami jest niesporne, żePrzedsiębiorstwo (...)wR.było przedsiębiorstwem robót górniczych w rozumieniu art. 2 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy.
Wliczenie pełnej wartości deputatu węglowego do podstawy wymiaru świadczenia
nie może być uznane za zaspokojenie roszczeń z tytułu prawa do bezpłatnego węgla w rozumieniu art. 3 ust. 1 ww. ustawy.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20.05.2008 r. sygn.akt III AUa 282/08 przyjął, że za zaspokojenie roszczenia w rozumieniu powołanego przepisu należy uznać wypłatę przez byłego pracodawcę deputatu węglowego w naturze lub jego ekwiwalentu pieniężnego oraz wypłatę przez organ rentowy ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla np. w wykonaniu wyroku sądowego.
Dlatego też Sąd na mocyart. 47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za 2014 rok w ilości 2,5 tony.
Sędzia