Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 488/14
Data wyroku: 2014-09-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Mróz, Alicja Chrzan, Barbara Nowicka
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt II Ca 488/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 września 2014 r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Barbara Nowicka
Sędziowie:SO Alicja Chrzan
SO Małgorzata Mróz
Protokolant: Bogusława Mierzwa
po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy
z powództwa(...) S.A.weW.
przeciwkoA. K.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I C 2014/13

I
oddala apelację;

II
nie obciąża pozwanej kosztami postepowania apelacyjnego.

Sygnatura akt II Ca 488/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Kłodzku wyrokiem z dnia 18 marca 2014 roku, sygn. akt I C 2014/13 w sprawie z powództwa(...) S.A.weW.przeciwkoA. K.o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną uznał umowę darowizny udziału w 1/2 części w lokalu mieszkalnym, położonym wK.przyul. (...), objętymksięgą wieczystą (...), zawartą w formie aktu notarialnego Rep.(...)nr(...), w dniu 4 stycznia 2012 roku przed notariuszemU. M.z Kancelarii Notarialnej wK., pomiędzyM. K.a pozwanąA. K.- za bezskuteczną w stosunku do powoda(...) S.A.weW., któremu przysługuje wobecM. K.wierzytelność, stwierdzona tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty, wydanym przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin - Zachód w Lublinie w dniu 17 stycznia 2012 roku, w sprawie sygn. akt VI Nc-e 1602548/11, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie z dnia 30 marca 2012 roku, w wysokości 62.929,84 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu; nie obciążył pozwanej kosztami procesu.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wskazany w powyższym wyroku lokal mieszkalny został nabyty przez rodziców pozwanejM. K.iL. K.w czasie istnienia między nimi wspólności ustawowej małżeńskiej. Zaciągnięty na ten cel kredyt spłacała wyłącznieL. K.i to ona zamieszkiwała ten lokal po ustaniu wspólnego pożycia.M.iL. K.rozwiedli się w 2011r., a od 2007r istniała między nimi rozdzielność majątkowa, ustanowiona po zakupie mieszkania. Nie dokonali podziału majątku wspólnego.M. K.zamieszkał ze swoją konkubiną, a następnie drugą żoną -J. M.. Oprócz tego mieszkania nie miał innego majątku. Był współwłaścicielem samochodu markiB., rok produkcji(...),nr rej (...). Pracował dorywczo, „na czarno”, w kraju i za granicą (m.in. w Niemczech). Nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego, nie pobierał zasiłków ani renty czy emerytury.
W dniu 28.09.2007r.M. K.zawarł umowę pożyczki z(...) Bankiem S.A.weW., na kwotę 50.944,38 zł.
Na mocy nakazu zapłaty, wydanego przez Referendarza w Sądzie Rejonowym Lublin Zachód w Lublinie, z dnia 17.01.2012r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu z dnia 30.03.2012r., nakazanoM. K.zapłacić na rzecz powoda kwotę 62.929,84 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu.
Na podstawie nakazu zapłaty, wydanego przez Referendarza w Sądzie Rejonowym Lublin Zachód w Lublinie, z dnia 23.12.2011r., zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, powód, jako następca prawny wierzyciela, w dniu 9.05.2012r. wniósł o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwkoM. K.. Egzekucja była prowadzona przez Komornika Sądowego przy tut. SądzieT. G.sygn. Km 2360/12. Pismem z dnia 18.06.2012r. Komornik poinformował powoda, że egzekucja zostanie umorzona, wobec jej bezskuteczności.
Na mocy wyroku z dnia 14.10.2013r., sygn. akt I C 617/13, Sąd RejonowywK.uznał przedmiotową czynność, tj. umowę darowizny udziału w 1/2 częściw lokalu mieszkalnym, położonym wK.przyul. (...), objętymksięgą wieczystą (...), zawartą w formie aktu notarialnego Rep.(...)nr(...), w dniu 4 stycznia 2012 roku przed notariuszemU. M.z Kancelarii Notarialnej wK., pomiędzyM. K.a pozwanąA. K.- za bezskuteczną w stosunku do powoda, któremu przysługiwała wobecM. K.wierzytelność, stwierdzona tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty, wydanym przez Referendarza Sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin - Zachód w Lublinie w dniu 23.12.2011r., zaopatrzonym w klauzulę wykonalności.
W dniu 12.04.2013r. dłużnikM. K.zmarł.
Pozwana odrzuciła spadek po ojcu, również w imieniu swojego małoletniego syna. Spadek też odrzuciła żona dłużnikaJ. K..
PozwanaA. K.utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych, w kwocieok. 450 zł, opiekuje się synem w wieku 3 lat. Ojciec dziecka pomaga jej finansowo (pomoc ta wynosi ok. 200-300 zł miesięcznie). Nie mam innych dochodów, nie podejmuje prac dorywczych.
Sąd Rejonowy wydając powyższy wyrok wskazał na treśćart. 527 § 1 i 2 k.c.,art. 528 k.c.,art. 529 k.c.
Zdaniem Sądu Rejonowego okoliczność, że w chwili zawierania umowy darowizny dłużnik nie miał jeszcze wiedzy o nakazach zapłaty, wydanych na rzecz powoda, nie ma znaczenia w sprawie, bowiem istotna jest jego wiedza o istnieniu wierzycieli w ogóle oraz znajomość skutków dokonanej czynności dla swego majątku, w postaci usunięcia istotnego składnika swojego majątku. Sąd Rejonowy wskazał,że jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działałze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli i powołując orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreślił, że pokrzywdzenie powstaje na skutek takiego stanu majątku dłużnika, który powoduje niemożność, utrudnienie lub odwleczenie zaspokojenia wierzyciela (wyrok SN z dnia 28 listopada 2001 r., IV CKN 525/2000, Biul. SN 2002, nr 5, s. 11; także wyrok SN z dnia 14 lutego 2008 r., II CSK 503/07, LEX nr 496375). Sąd Rejonowy podkreślił, że zamiar pokrzywdzenia wierzyciela i zła wiara dłużnika nie są konieczne dla objęcia wierzyciela ochroną na podstawieart. 527 k.c.i n. (wyrok SA w Poznaniu z dnia 19 września 2006 r., I ACa 1021/05, LEX nr 298435; wyrok SAw Warszawie z dnia 19 listopada 1997 r., I ACa 737/97, Apel.-W-wa 1998, nr 4, s. 36). Sąd Rejonowy wskazał, że do przyjęcia świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycieli, o którą chodzi wart. 527 § 1 k.c.wystarczy, by dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności (wyrok SA w Gdańsku z dnia 10 stycznia 1995 r., I ACr 1014/94, OSA 1995, z. 2, poz. 6; tak również wyrok SA w Poznaniu z dnia12 maja 2005 r., I ACa 1764/2004, OSA 2006, z. 3, poz. 8, s. 33). Świadomość pokrzywdzenia nie musi dotyczyć osoby konkretnego wierzyciela; wystarczy świadomość pokrzywdzenia wierzycieli w ogóle. Domniemanie zart. 529 k.c.istnieje również wtedy, gdy dokonanie darowizny czyni zadość obowiązkom, wynikającymz zasad współżycia społecznego (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., I ACa 639/2007, niepubl.). Zdaniem Sądu Rejonowego w niniejszej sprawie domniemanie to nie zostało obalone, bowiem pozwana nie wykazała, że dłużnik – dokonując darowizny – nie zdawał sobie sprawy (nie miał świadomości), że działaz pokrzywdzeniem wierzycieli. Sytuacja taka mogłaby przykładowo mieć miejscew szczególności wówczas, gdy wraz z dokonaniem darowizny zbiegło się zdarzenie niezależne od dłużnika, które pozbawiło go majątku lub, gdy dłużnik nie wiedziało istnieniu wierzycieli, co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Skoroo zaciągniętych kredytach i długachM. K.wiedziała jego żona i córka, to należy przyjąć, że również on sam taką wiedzę posiadał, chociażby podpisując umowę pożyczki z dnia 28.09.2007r. i nie wywiązując się z ustalonych w niej terminów płatności poszczególnych rat.
Pozwana zaskarżając powyższy wyrok w całości apelacją, zarzuciła Sadowi Rejonowemu błędne przyjęcie, że ojciec powódkiM. K.w chwili dokonywania darowizny na rzecz pozwanej będącej jego jedyną córką był niewypłacalny oraz działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela, podczas gdyw istocie darowizna ta nie miała nic wspólnego z jego zadłużenie u strony pozwaneji wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Kłodzku.
Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważyłco następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd Rejonowy w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro przedmiotowa umowa darowizny udziału w 1/2 części w lokalu mieszkalnym, położonym wK.przyul. (...), objętymksięgą wieczystą (...)została zwarta w sytuacji, gdy ojciec pozwanej był dłużnikiem(...) Banku S.A.weW.z tytułu zawartej w dniu 28.09.2007r. umowy pożyczki na kwotę 50.944,38 zł., dokonał trafnej, przytoczonej wyżej, wykładniart. 527 § 1, 2 i 3 k.c.orazart. 528 k.c.iart. 529 k.c.i prawidłowo uznał, że zostały spełnione przesłanki do uznania tej umowy z dnia4 stycznia 2012 roku za bezskuteczną w stosunku do powoda, bowiem ojciec powódki działał ze świadomością pokrzywdzenia powoda i wskutek tej czynności stał się on niewypłacalny w wyższym stopniu.
Powódka jako osoba bliska darczyńcy nie obaliła zawartego wart. 527 § 3 k.c.domniemania, że jej ojciec działał ze świadomością pokrzywdzenia swoich wierzycieli, bowiem nie udowodniła zgodnie z treściąart. 6 k.c., że mimo stosunku bliskości nie wiedziała o świadomości ojca pokrzywdzenia wierzycieli i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć.
W niniejszej sprawie nie jest istotny fakt, że jedyną rzeczą jaką pozwana od ojca otrzymała był udział w przedmiotowym mieszkaniu. Zawarte w apelacji twierdzenie pozwanej, że w chwili zawierania umowy darowizny ojciec pozwanej był wypłacalnynie zostało poparte żadnym dowodem. Wprost przeciwnie, zarówno z zeznańL. K.,J. K.jak samej pozwanej wynika, że ojciec pozwanej nie miał majątku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację pozwanej jako bezzasadną.
Sąd Okręgowy na podstawieart. 102 k.p.c.nie obciążył pozwanej kosztami postępowania apelacyjnego z uwagi na sytuację materialną pozwanej, która jest osobą bezrobotną i ma na utrzymaniu czteroletnie dziecko.