Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 5123/14
Data wyroku: 2014-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 5123/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 listopada 2014 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska
Protokolant stażysta Emilia Łopatowska
po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
na skutek odwołaniaJ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 5 maja 2014 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 5123/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 maja 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyJ. S.prawa do emerytury.
Od decyzji powyższej wnioskodawcaJ. S.odwołał się w dniu 23 maja 2014 roku. Wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych. Na rozprawie w dniu 2 października 2014 roku wskazał, że wnosi o zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.. na stanowisku malarza.
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:
WnioskodawcaJ. S., urodzony w dniu(...)1954 roku, złożył w dniu 25 marca 2014 roku wniosek o przyznanie emerytury.
Na dzień złożenia wniosku skarżący posiadał ponad 25-letni staż ubezpieczeniowy. ZUS nie zaliczył wnioskodawcy do pracy w warunkach szczególnych żadnego okresu. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(okoliczności niesporne)
W okresie od 1 sierpnia 1972 roku do 30 września 1991 roku wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.. Do dnia 31 lipca 1990 roku pracował jako malarz, a od dnia 1 sierpnia 1990 roku został mistrzem dużej budowy i od 1 sierpnia 1991 roku –majstrem budowy. Od 7 stycznia 1987 roku do 5 stycznia 1988 roku był zatrudniony na budowie eksportowej w Libii jako malarz.(...)wP.nie wystawiło wnioskodawcy świadectwa pracy w warunkach szczególnych.
(okoliczności niesporne)

Przedsiębiorstwo Budownictwa (...)wP.. zajmowało się budownictwem mieszkaniowym i częściowo przemysłowym. Budowało bloki mieszkalne, przedszkola, wieżowce, halę dla(...)wR., fabrykę domów wP.., szkoły, pawilony handlowe.
Wnioskodawca w okresie zatrudnienia na stanowisku malarza pracował w brygadzie malarskiej. Malował ręcznie elewacje budynków, wywietrzaki na dachach, konstrukcje do anten telewizyjnych, wstawki pomiędzy oknami w wieżowcach, klatki schodowe, pomieszczenia np. w przedszkolach, czy w pawilonach. Malował także w blokach okna oraz łazienki, zdarzało się, że malował parkiet. W hali dla(...)wR.malował suwnice i słupy, a w fabryce domów wP.. malował dźwigi, suwnice, dźwigary, ściany. Malował pędzlem, używał farb olejnych, emulsyjnych, chlorokauczukowych, minii, farb nitro. W większości, to jest w około 80 %, wnioskodawca malował na wysokości z rusztowań lub przy użyciu drabiny.
(dowód: zeznania świadkówJ. B.k. 65 odwrót,L. S.k. 66, zeznania wnioskodawcy k. 66 odwrót w związku z k. 57, 58)

Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity .j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1. Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1)  osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2)  ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak takiego świadectwa nie wyklucza dokonania ustalenia pracy w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239) stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Należy jednak podkreślić, że choć ograniczenia co do środków dowodowych, będących podstawą ustaleń okoliczności istotnych z punktu widzenia spełnienia przesłanek koniecznych dla nabycia prawa do świadczeń emerytalnych, nie obowiązują w postępowaniu sądowym, to dowody na te okoliczności mają być dowodami nie budzącymi wątpliwości, spójnymi i precyzyjnymi. Dowody te należy więc oceniać rygorystycznie i można dokonać na ich podstawie ustaleń faktycznych tylko wówczas, gdy spełniają one wyżej wymienione kryteria (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998r, II UKN 440/97, OSNP 1998/22/667).
Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach (spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości). Organ rentowy uznał bowiem, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach jako malarz w okresie zatrudnienia WPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.
Dokonując ustaleń w zakresie rodzaju prac wykonywanych przez wnioskodawcę w spornym okresie zatrudnienia na stanowisku malarza Sąd oparł się na dowodach w postaci zeznań świadkówJ. B.,L. S.oraz na zeznaniach wnioskodawcy. Dowody te zasługują na wiarę, gdyż są spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniają. Świadkowie i wnioskodawca pracowali w tym samym okresie wPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wP.. i opisali w sposób logiczny zakres obowiązków wnioskodawcy. Z zeznań tych wynika, jaki rodzaj prac wnioskodawca wykonywał. Mianowicie malował on ręcznie pędzlem elewacje budynków, wywietrzaki na dachach, konstrukcje do anten telewizyjnych, wstawki pomiędzy oknami w wieżowcach, klatki schodowe, pomieszczenia np. w przedszkolach, czy w pawilonach. Malował także w blokach okna oraz łazienki, zdarzało się, że malował parkiet. W hali dla(...)wR.malował suwnice i słupy, a w fabryce domów wP.. malował dźwigi, suwnice, dźwigary, ściany. Z zeznań tych wynika także, że w większości, to jest w około 80 %, wnioskodawca malował na wysokości z rusztowań lub przy użyciu drabiny.
Przed dokonaniem oceny, czy wyżej wymieniony rodzaj prac można uznać za prace wykonywane w szczególnych warunkach, należy podkreślić, że warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace, o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Dodać także trzeba, że przewidziane wart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym niż powszechnie przyjęty stanowi przywilej i odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 27 cytowanej ustawy, a zatem regulujące je przepisy należy wykładać w sposób ścisły i gwarantujący zachowanie celu uzasadniającego to odstępstwo. Dlatego też w świetle cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku tylko okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy wypełniają kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku) lub okresowe, a nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia.
W Wykazie A, załączniku do rozporządzenia, prace wykonywane w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych wymienione zostały w dziale V pod pozycjami od 1 do 21. Pod pozycją 6 wymieniono „prace malarskie konstrukcji na wysokości”. Skoro zatem wnioskodawca prace malarskie na wysokości wykonywał w 80% swego czasu pracy, a w pozostałej części czasu pracy nie pracował na wysokości, to nie można przyjąć, że prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej, znakomita część prac wykonywanych przez wnioskodawcę to były prace malarskie obejmujące elewacje i wnętrza budynków, co ma także istotne znaczenie w sprawie.
Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia z dnia 10 stycznia 2014 r. III AUa 420/13 (LEX nr 1428148) pojęcie „konstrukcja” użyte w określeniu „prace malarskie konstrukcji na wysokości” nie jest jednoznaczne, ale generalnie oznacza sposób, w jaki połączone są elementy tworzące jakąś całość, co w budownictwie oznacza strukturę obiektu, składająca się z ustrojów konstrukcyjnych (kompleksu elementów nośnych) zapewniających jej stateczność w związku z czym ściany zewnętrzne stanowią element konstrukcji budynku. Uwzględnienie jednak całości unormowańrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, w tym regulacji z Wykazu C, dotyczącego prac wykonywanych w budownictwie oraz przemyśle materiałów budowlanych (który to wykaz już nie obowiązuje), nie pozostawia wątpliwości, że prace w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych kwalifikowane były wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewłaśnie w Wykazie C. Wykonywanie pracy zaliczonej do wykazu C nie dawało jednakże uprawnień do nabycia emerytury w obniżonym wieku, lecz jedynie prawo do wzrostu świadczenia. Do Wykazu A z pełnego katalogu prac w budownictwie, katalogu do którego należą prace malarza, tynkarza i murarza, których wykonywanie w znacznym zakresie łączy się z pracą na wysokości, do wykazu A, dającego uprawnienie do nabycia emerytury w obniżonym wieku, wydzielony został bardzo wąski ich katalog. Mianowicie, jak była już mowa, w Wykazie A prace wykonywane w budownictwie wymienione zostały w dziale V jedynie pod pozycjami od 1 do 10. Pod pozycją 6 wymieniono „prace malarskie konstrukcji na wysokości”, a nie „prace malarskie”. To zaś prowadzi to do wniosku, że prace, o których mowa w Wykazie A dział V pod poz. 6 dotyczą jedynie wykonywanych na wysokości prac polegających na malowaniu konstrukcji metalowych i urządzeń przemysłowych, jak to zostało ujęte w zarządzeniu resortowym Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 roku. Zdarzało się, że wnioskodawca takie prace wykonywał, albowiem wykonywał te prace także w budynkach przemysłowych, a nie tylko mieszkalnych, czy użyteczności publicznej. Nie wykonywał ich jednak stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.