Sąd Okręgowy w Słupsku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 577/14
Data wyroku: 2015-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wanda Dumanowska, Andrzej Jastrzębski, Mariola Watemborska
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 207§5 i 6 kpc i 217 kpc

Sygn. akt IV Ca 577/14

POSTANOWIENIE
Dnia 16 stycznia 2015r.
Sąd Okręgowy w(...)IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodniczący SSO Andrzej Jastrzębski
Sędziowie SO: Wanda Dumanowska, Mariola Watemborska (spr.)
Protokolant: sekr. sądowy Barbara Foltyn
po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r., wS.
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. H.
z udziałemM. B.
o zezwolenie na wydanie paszportu i dowodu osobistego
na skutek apelacji uczestnika od postanowienia Sądu Rejonowego w(...)z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt III Nsm 288/14
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością od dnia 22 kwietnia 2014 roku i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w(...)do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt IV Ca 577/14

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. H.wystąpiła do Sądu Rejonowego w(...)z wnioskiem o wyrażenie zgody na ubieganie się o paszport oraz o dowód dla małoletniejL. B.,urodzonej w dniu (...)wU., bez zgody ojcaM. B.. W uzasadnieniu wskazała, iż posiadanie paszportu pozwoliłoby jej podróżować swobodnie z dzieckiem po Europie. Do tej pory mimo możliwości nie mogło wyjechać z dzieckiem za granicę. Wnioskodawczyni wskazała, iż ojciec dziecka robi jej na złość, nie znajdując obiektywnego powodu, dla którego nie wyraża zgody na ubieganie się o paszport dla małoletniej.
UczestnikM. B.na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2014 roku wniósł o oddalenie wniosku w całości. Oświadczył, że nie wyraża zgody na wydanie paszportu, gdyż boi się o dobro małoletniej. Podał, że nie ma zaufania do matki małoletniej, boi się, że matka wywiezie dziecko na stałe za granicę.
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014r. Sąd Rejonowy w(...)zezwolić wnioskodawczyniA. H.na ubieganie się we właściwych organach administracji państwowej o paszport i dowód osobisty dla małoletniejL. B.z pominięciem zgody ojcaM. B..
Swoje orzeczenie Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych dokonanych w oparciu o te ustalenia:
Małoletnia –L. B.ma(...)lata, pochodzi ze związku nieformalnegoM. B.iA. H.. Oboje rodzice posiadają pełnię władzy rodzicielskie. Małoletnia uczęszcza do żłobka od września 2014r. zacznie chodzić do przedszkola.
Wnioskodawczyni, pracuje jako funkcjonariusz(...)wS.. Razem z córką mieszka ze swoimi rodzicami wS., rodzice pomagają jej w wychowaniu córki.
Uczestnik postępowania również jest funkcjonariuszem(...)tyle, że pracuje wG.. Uczestnik ma syna z nieformalnego związku. CórkęL.odwiedza w jej miejscu zamieszkania zgodnie z wydanym w sprawie o ustalenie kontaktów postanowieniem zabezpieczającym.M. B.obawia się, że wnioskodawczyni wywiezie córkę za granicę i dlatego nie wyraża zgody na wyrobienie małoletniej paszportu ani dowodu osobistego.
Strony pozostają ze sobą w trwałym konflikcie, pomiędzy nimi toczą się postępowania sądowe.
W ocenie Sądu Rejonowego wniosek wnioskodawczyni zasługiwał na uwzględnienie, skoro bowiem pomiędzy rodzicami małoletniejL.nie ma porozumienia w zakresie potrzeby posiadania przez małoletnią dokumentów w postaci paszportu i dowodu osobistego, decyzję w tym zakresie na podstawieart. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczegowinien podjąć Sąd.
Zdaniem Sądu I instancji nie sposób było uznać za zasadne stanowisko uczestnika, że wolą wnioskodawczyni jest uprowadzenie dziecka za granicę. Sąd wskazał, żeA. H.ma stałą pracę, w opiece nad małoletnią córką pomaga jej matka mieszkająca wS., dziecko od września 2014r ma uczęszczać do przedszkola. Matka z dzieckiem ma prawo swobodnego podróżowania po świecie, a gdyby miała zamiar na stałe opuścić z dzieckiem Polskę musi mieć w tym zakresie także zgodę sądu.
Sąd I instancji wskazał także na unormowania prawne zapobiegające skutkom międzynarodowych uprowadzeń lub zatrzymań dzieci.
Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy stwierdził, że w XXI wieku każdy obywatel ma prawo swobodnie podróżować po świecie niezależnie od tego czy jego rodzice pozostają w konflikcie, wobec czego wniosek złożony przezA. H.uwzględnił w całości.
Jednocześnie Sąd wskazał, że oddalił wniosek uczestnika postępowania o odroczenie rozprawy celem przedstawienia wniosków dowodowych jako spóźniony i zmierzający do przedłużenia postępowania powołując się na treśćart. 217 § 2 kpc. Sąd Rejonowy zauważył przy tym, że w dniu 22 kwietnia 2014r. uczestnikowi postępowania doręczono wniosek wnioskodawczyni, a termin rozprawy wyznaczono na dzień 26 czerwca 2014r., a zatem w ocenie sąduM. B.nie był pozbawiony możliwość złożenia wcześniej wniosków dowodowych.
Z takim stanowiskiem Sądu Rejonowego nie zgodził się uczestnik postępowaniaM. B., który w złożonej apelacji domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zniesienia postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Apelujący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu:
- nieważność postępowania, o której mowa wart. 379 pkt 5 k.p.c, tj. uniemożliwienie uczestnikowi obrony swoich praw wskutek bezzasadnego oddalenia wniosku o wyznaczenie terminu do złożenia przez uczestnika ostatecznych wniosków dowodowych, a także oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaB. B., mimo iż wnioski te nie byty spóźnione, nie zmierzały do przedłużenia postępowania, ani nie spowodowałyby zwłoki w rozpoznaniu sprawy, tj. wskutek naruszenia przez Sąd przepisówart. 207 § 6 i art. 217 § 2 k.p.c.
- naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 207 § 6 i art. 217 § 2 k.p.c.wskutek oddalenia wniosku o wyznaczenie terminu do złożenia przez uczestnika ostatecznych wniosków dowodowych, a także oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaB. B., mimo iż wnioski te nie były spóźnione, nie zmierzały do przedłużenia postępowania, ani nie spowodowałyby zwłoki w rozpoznaniu sprawy.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni wniosła o jej oddalenie podnosząc, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego jest w pełni prawidłowe.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja, w której skarżący podniósł zarzut nieważności postępowania zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny zaskarżone postanowienie należało uchylić, znosząc postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością tj. od dnia 22 kwietnia 2014r. i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w(...).
Zgodzić się bowiem należy z apelującym uczestnikiem postępowania, że w wyniku działania Sądu I instancji został on pozbawiony możności obrony swych praw, co w konsekwencji spowodowało nieważność postępowania od dnia 22 kwietnia 2014r. tj. od dnia doręczenia uczestnikowi postępowania odpisu wniosku i zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 26 czerwca 2014r.
Zauważyć przede wszystkim należy, że Sąd I instancji na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014r. oddalił najpierw wniosek uczestnika postępowania o odroczenie rozprawy celem przedstawienia wniosków dowodowych, a następnie oddalił wniosek pełnomocnika uczestnika o dopuszczenie dowodu z zeznań zawnioskowanego świadka – matki uczestnika. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że podstawą oddalenia obu wniosków było to, iż zostały one złożone po terminie i zmierzały do przedłużenia postępowania. Dodać przy tym należy, że w obu przypadkach pełnomocnik uczestnika postępowania zgłosił zastrzeżenia do protokołu o uchybieniach procesowych sądu w trybieart. 162 kpc.
Powszechnie znane jest stanowisko judykatury i orzecznictwa, z którego wynika, że pozbawienie strony możliwości obrony swych praw nie dotyczy sytuacji, w której sąd pomija wnioski dowodowe zgłaszane przez stronę uznając, że materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej w sprawie, w której sąd oddalił wnioski uczestnika postępowania związane z postępowaniem dowodowym jako spóźnione, wcześniej nie pouczając strony występującej pierwotnie bez fachowego pełnomocnika o terminie, do którego takie wnioski należy zgłosić. Natomiast jedynie przekroczenie granic czasowych wyznaczonych przez Przewodniczącego lub sąd na podstawieart. 207 § 2 i 3 kpcprzy powoływaniu przez strony faktów i dowodów sprawia, że mamy do czynienia ze „spóźnionymi twierdzeniami i wnioskami” w rozumieniu§ 6 art. 207 kpc. Wobec powyższego uznać należało, że doszło do naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisów prawa procesowego tj.art. 207 kpci217 kpc, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia uczestnika postępowania możności obrony jego praw.
Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że po wyznaczeniu terminu rozprawy, zawiadomiono uczestnika postępowania o tym terminie - doręczając mu odpis wniosku. W doręczonym jednak wezwaniu na termin rozprawy uczestnik postępowania – występujący na tym etapie postępowania bez fachowego pełnomocnika (pełnomocnictwo adwokatowiH. S.zostało udzielone przez uczestnika dopiero w dacie rozprawy tj. w dniu 26 czerwca 2014r. ) nie otrzymał pouczenia wynikającego z treściart. 207 § 5 i 6 kpc. Zgodnie natomiast z brzmieniem§ 5w/w artykułuzarządzając doręczenie odpisu pozwu (wniosku w postępowaniu nieprocesowym) przewodniczący poucza stronę o treści§ 6w/w artykułu, z którego treści z kolei wynika, żeSąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w pozwie, odpowiedzi na pozew (…) bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo, że występują inne wyjątkowe okoliczności.Z zarządzenia Przewodniczącego z dnia 21 marca 2014r. o wyznaczeniu terminu rozprawy nie wynika, aby uczestnik postępowania został pouczony o skutkach nie złożenia wniosków dowodowych w odpowiedzi na pozew, nie wynika to także ze złożonego do akt sprawy – nadesłanego faxem, a wygenerowanego elektronicznie z systemu Sądu Rejonowego w(...)wezwania skierowanego do uczestnika z dnia 11 kwietnia 2014r. W w/w wezwaniu uczestnik postępowania został pouczony o szeregu obowiązków, brak jednak w tym pouczeniu, pouczenia wynikającego zart. 207 § 5 i 6 kpc.
Skoro zatem uczestnik postępowania nie został pouczony o ostatecznym terminie składania wniosków dowodowym i rygorze niezłożenia ich w tym terminie, nie sposób uznać, aby wnioski te złożone na pierwszym terminie rozprawy były spóźnione i sąd jako spóźnione mógł je oddalić.
Podzielając zatem argumenty apelacji wniesionej przez uczestnika postępowania z dotyczące pozbawienia jego prawa do obrony na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 kpczaskarżone postanowienie należało uchylić, znosząc postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w(...)do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji, w sposób prawidłowy umożliwi uczestnikowi postępowania wniesienie odpowiedzi na wniosek zawierającej wnioski dowodowe, a następnie rozpozna te wnioski, podejmując stosowne decyzje procesowe.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 108 § 2 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.