Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 781/14
Data wyroku: 2014-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Ciesielska, Mariusz Broda, Barbara Dziewięcka
Słowa kluczowe: Przedawnienie Roszczeń, Uzgodnienie Treści Księgi Wieczystej Z Rzeczywistym Stanem Prawnym
Podstawa prawna: art. 223 k.c., art. 10 u.kw.h.
Teza: Roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym pomimi majątkowego charakteru nie ulega przedawnieniu, a podstaw takiej konkluzji należy upatrywać w treści art. 223 kc. Skoro roszczenia o ochronę włąsności przewidziane w art. 222 par. 1 i 2 kc nie ulegają przedawnieniu, to w konsekwencji tego i samo ustalenia prawa własności, jako przesłanka dochodzenia tego roszczenia pzredawnieniu nie ulega, co z kolei nie pozostaje bez znaczenia wobec tego, że roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest także swego rodzaju powództwem ustalającym treść prawa własności.

Sygn. akt II Ca 781/14, II Cz 879/14, II Cz 880/14

POSTANOWIENIE
Dnia 17 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Mariusz Broda (spr.)
Sędziowie: SSO Elżbieta Ciesielska
SSO Barbara Dziewięcka
Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy
z wnioskuM. S.
z udziałemM. M.,J. G.,B. G.,R. C.,A. C.,E. K.,Ł. K.
o zniesienie współwłasności i uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
na skutek apelacji uczestnikaE. K., zażaleń – uczestnikówM. M.,J. G.,B. G.,R. C.,A. C.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt VII Ns 563/07
postanawia:
1/ oddalić apelację;
2/ zasądzić odE. K.na rzecz:
a/M. M.1800 (tysiąc osiemset) złotych,
b/J. G.,B. G.,R. C.,A. C.po 900 (dziewięćset) złotych
tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;
3/ zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 4 (czwartym) i :
a/ zasądzić odM. S.,Ł. K.,E. K.– po 600 (sześćset) złotych, na rzeczM. M., tytułem kosztów postępowania,
b/ zasądzić odM. S.na rzeczJ. G.,B. G.,R. C.,A. C.po 1500 (tysiąc pięćset) złotych, tytułem kosztów postępowania przed Sądem I instancji,
c/ oddalić zażalenieJ. G.,B. G.,R. C.,A. C.w pozostałej części;
4/ zasądzić odM. S.,Ł. K.,E. K.– po 50 (pięćdziesiąt) złotych na rzeczM. M., tytułem kosztów postępowania zażaleniowego;
5/ zasądzić odM. S.na rzeczJ. G.,B. G.,R. C.,A. C.po 90 (dziewięćdziesiąt) złotych, tytułem kosztów postępowania zażaleniowego;
6/ nakazać ściągnąć odM. S.,E. K.,Ł. K.po 10 (dziesięć) złotych na rzecz Skarbu Państwa tytułem brakujących kosztów sądowych.
sygn. akt II Ca 781/14

UZASADNIENIE
W dniu 18 czerwca 2007 roku wnioskodawczyniM. S.wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)położonej u zbieguul. (...)wK., dla której urządzona jestksięga wieczysta numer (...).
Uczestnicy -M. M.,J. G.,B. G.,R. C.iA. C.domagali się oddalenia wniosku o zniesienie współwłasności. UczestnicyŁ. K.iE. K.poparli wniosek o zniesienie współwłasności.
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 roku ze sprawą o zniesienie współwłasności połączono sprawę o sygn. akt VII C 62/13 z powództwaM. M.o uzgodnienie treściksięgi wieczystej (...)z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wpisanie powódki w dziale II księgi w udziale 2/9 w miejsceŁ. K.iE. K..
Postanowieniem z dnia 18 października 2013 roku (sygn. akt VII Ns 563/07) Sąd Rejonowy w Kielcach:
- w punkcie pierwszym: nakazał usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w dziale IIksięgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach dla nieruchomości oznaczonej nr(...)położonej u zbieguul. (...)wK., a rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w miejsce istniejącego w dziale II tej księgi wpisu prawa własnościŁ. K.iE. K.w udziałach po 1/9 części wpisać prawo własności w udziale 2/9 części na rzeczM. M.;
- w punkcie drugim: oddalił wniosek o zniesienie współwłasności;
- w punkcie trzecim: nakazał pobrać od wnioskodawczyniM. S.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 7 628,71 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;
- orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sąd Rejonowy dokonał następujących ustaleń:
Wksiędze wieczystej nr (...)początkowo jako właściciele figurowali Skarb Państwa (w 2/3 udziału) orazF. P.(w 1/3 udziału). W 2000 roku udział w 2/3 własności nieruchomości należący do Skarbu Państwa został zbyty przez jego następcę (tj. GminęK.) na rzeczJ.iB.małżonkówG.w 1/3 części oraz naR.iA.małżonkówC.w 1/3 części. W dniu 9 czerwca 2004 roku zmarłF. P.. Postanowieniem z dnia 31 października 2006 roku (sygn. akt VII Ns 437/05) Sąd Rejonowy w Kielcach stwierdził, że spadek poF. P.nabyła w całości jego konkubinaM. S.na mocy testamentu holograficznego z dnia 5 czerwca 2004 roku.M. S.w dniu 8 stycznia 2007 roku została wpisana do księgi wieczystej w miejsceF. P.. W dniu 15 maja 2008 rokuM. M.złożyła wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłymF. P.. W postępowaniu tym uczestniczyła zarównoM. S., jak iŁ. K.jako jej pełnomocnik. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 roku Sąd, na wniosekM. M., zabezpieczył jej roszczenie poprzez nakazanie wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, które to postanowienie znajdowało się w aktach księgi wieczystej od dnia 22 sierpnia 2008 roku. W dniu 13 lutego 2009 rokuM. S.darowała na rzecz swoich synówŁ. K.iE. K.udziały w przedmiotowej nieruchomości po 1/9 części. Na skutek tej czynności prawnej w księdze wieczystej wpisano jako współwłaścicieliM. S.,Ł. K.iE. K.w udziałach po 1/9. Prawomocnym postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 roku (sygn. akt I Ns 636/08) dokonano zmiany postanowienia z 31 października 2006 roku i stwierdzono, że spadek poF. P.na podstawie testamentu sporządzonego w dniu 23 listopada 1988 roku wK.nabyła w całości jego siostrzenicaM. M.. W dniu 7 grudnia 2010 roku Sąd wieczystoksięgowy uwzględniając wniosekM. M.wpisał w dziale II księgi wieczystej w miejsceM. S.jako uprawnionej do 1/9 części nieruchomościM. M.. Powództwem wytoczonym przed Sąd Okręgowy w KielcachM. M.domagała się stwierdzenia nieważności umowy darowizny z dnia 13 lutego 2009 roku zawartej pomiędzyM. S., aŁ. K.iE. K.. Wyrokiem z dnia 30 marca 2012 roku Sąd oddalił powództwo podnosząc, że powódka nie ma interesu prawnego, o którym mowa wart. 189 k.p.c., gdyż swoich roszczeń może dochodzić w innym postępowaniu.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie zart. 210 k.c.żądanie zniesienia współwłasności przysługuje wyłącznie współwłaścicielom rzeczy. Stąd w pierwszej kolejności należało, na podstawieart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece(t. jedn. Dz. U. 2013, poz. 707, ze zm., zwanej dalej UKWiH), rozstrzygnąć żądanie usunięcia niezgodności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Podstawą do ujawnienia w księdze jako współwłaścicieli nieruchomościŁ. K.iE. K.była umowa darowizny, którą zawarli z matkąM. S.w dniu 13 lutego 2009 roku.M. S.nigdy jednak nie nabyła spadku poF. P.. Spadek ten natomiast z chwilą jego otwarcia, zgodnie zart. 925 k.c.i prawomocnym postanowieniem zmieniającym postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nabyłaM. M.. Stąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny i nie ma wpływu na datę nabycia spadku. zanim jednak, w oparciu o postanowienie Sądu z dnia 24 lutego 2010 roku wykreślonoM. S.z księgi wieczystej, a wpisano w jej miejsce w udziale 1/9M. M.,M. S.umową darowizny przeniosła nieodpłatnie pozostałe udziały w nieruchomości wynoszące po 1/9 na rzecz swoich synów. Zdaniem Sądu Rejonowego powódka nie mogła jednak skutecznie przenieść udziałów w nieruchomości, wpisanych na jej rzecz w księdze wieczystej, na swoich synów w drodze darowizny, a to z uwagi na zasadę, że nikt nie może przenieść na kogoś innego więcej praw niż sam posiada (nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet). Sąd I instancji stwierdził, że w tym wypadku obdarowanych tj.Ł. K.iE. K.nie chroniła rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, o której mowa w art. 5 UKWiH. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 UKWiH rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych albo dokonanych na rzecz nabywcy działającego w złej wierze. Zdaniem Sądu Rejonowego istniały dwie niezależne od siebie przyczyny braku ochrony obdarowanych wynikającej z rękojmi. Po pierwsze, czynność prawna dokonana z osobą uprawnioną według księgi wieczystej – tj. zM. S.pozostawała nieodpłatna. Po drugie, nabywcy w dacie zwarcia umowy pozostawali w złej wierze.Ł. K.brał bowiem udział jako pełnomocnikM. S.w postępowaniu o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, ponadto przed podpisaniem umowy darowizny w księdze wieczystej wpisano ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu. To ostatnie uzasadnia stwierdzenie, że orzeczenie to było oficjalnie dostępne również dla drugiego z nabywców tj. dlaE. K.. Poza tym za wiedząE. K.o toczącym się postępowaniu przemawia również fakt jego bliskiego pokrewieństwa z darczyńcą i drugim obdarowanym. Zdaniem Sądu Rejonowego o złej wierze obdarowanych świadczy również fakt, że poparli oni powództwo o uznanie umowy darowizny z dnia 13 lutego 2009 roku za nieważną w postępowaniu o sygn. akt I C 1248/11. Reasumują, Sąd I instancji doszedł do wniosku, żeM. M.jako jedyny spadkobiercaF. P.powinna być ujawniona w księdze wieczystej jako współwłaściciel nieruchomości w 1/3 części. Skoro jednak wykreślono jużM. S.z działu II i w jej miejsce w udziale 1/9 wpisanoM. M., to do usunięcia niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze z rzeczywistym stanem prawnym należało wykreślićŁ. K.iE. K.z działu II księgi i wpisać w ich miejsceM. M.w udziale 2/9 części, co też uczyniono w punkcie I postanowienia. Sąd Rejonowy dodał, że powodem oddalenia powództwaM.M.w sprawie o ustalenie unieważnienia umowy darowizny był jedynie fakt, że nie miała ona w tym interesu prawnego, gdyż mogła realizować swoje roszczenia na innej drodze tj. powództwa zart. 10UKWiH, co też uczyniła. Stąd wyrok oddalający jej powództwo w sprawie o sygn. akt I C 1248/11 nie tworzy stanu powagi rzeczy osądzonej w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wyraził pogląd, że nie doszło do przedawnienia żądania uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej, ponieważ roszczenie to ma charakter niemajątkowy, a jako takie na podstawieart. 117 k.c.a contrarionie ulega przedawnieniu. Z uwagi na rozstrzygnięcie żądaniaM. M.Sąd Rejonowy stwierdził, że uczestnicy -M. S.,Ł. K.iE. K.nie mają przymiotu współwłaścicieli, stąd nie są uprawnieni do żądania zniesienia współwłasności. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że faktyczni współwłaściciele tj.M. M.,J. G.,B. G.,R. C.iA. C.nie zgłosili woli wyjścia ze stanu współwłasności i w toku postępowania wnosili o oddalenie wniosku. Wobec powyższego w punkcie II postanowienia Sąd oddalił wniosek o zniesienie współwłasności.
Postanowienie zaskarżył w całości uczestnikE. K.i wniósł o oddalenie wobec niego powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zarzucił : błąd w ustaleniach faktycznych, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegający na przyjęciu, iż posiadał on wiedzę na temat zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 24 lutego 2010 r., w konsekwencji czego Sąd Rejonowy nieprawidłowo przyjął jego złą wiarę w kontekście umowy darowizny oraz ochrony wynikającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. ZdaniemE. K.stwierdzenie Sądu, iż wpisanie ostrzeżenia do księgi wieczystej miało miejsce na długo przed datą zawarcia umowy darowizny oraz, że ostrzeżenie to było oficjalnie dostępne dla uczestnika, pozostawało błędne. W uzasadnieniu postanowienia o wpisie ostrzeżenia brakuje bowiem daty.E. K.wskazał również, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu w przedmiocie zmiany postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku oraz o wpisaniu ostrzeżenia do księgi wieczystej, natomiast w postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy darowizny powództwo uznał tylko jego brat –Ł. K.. W konsekwencji tego w dacie zawarcia umowy darowizny, zdaniemE. K., istniała po jego stronie dobra wiara.
UczestnicyM. M.,J. G.,B. G.,R. C.iA. C.wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie od apelującego na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Po pierwsze, stwierdzić należy, że Sąd I instancji w oparciu o trafną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które to ustalenia Sąd odwoławczy podzielił i przyjął za własne.
Po drugie, zauważyć trzeba (jak trafnie czyni to także Sąd I instancji), że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych została wyłączona już przez sam nieodpłatny charakter rozporządzenia prawem własności do nieruchomości , skoro nastąpiło to na podstawie umowy darowizny (art. 6 ust. 1 UKWiH). Już tylko z tej przyczynyE. K.nie mógł skorzystać z ochrony o jakiej mowa w treści art. UKWiH. Zła wiara (w rozumieniu art. 6 ust. 2 UKWiH) jest jedynie drugą , ale alternatywną (samodzielną) przesłanką uzasadniającą wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Innymi słowy, nawet istnienie dobrej wiary , przy jednoczesnym nieodpłatnym rozporządzeniu prawem własności przez osobę ujawnioną jako właściciel w księdze wieczystej i tak nie stoi na przeszkodzie do wyeliminowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Stąd to wszystko , co Sąd Rejonowy wyeksponował w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w zakresie ustaleń co do okoliczności faktycznych jak i ich oceny – z punktu widzenia odpowiedzi na pytanie o złą wiaręE. K., należy postrzegać jako alternatywną argumentację dla ostatecznie wyprowadzonego wniosku, skoro ponad wszelką wątpliwość pierwszoplanowe znaczenie miał nieodpłatny charakter rozporządzenia prawem własności.
Już tylko z tej perspektywy kierunek zarzutów apelacji , nie mógł przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. W istocie kwestionował on te ustalenia i wyprowadzone na ich podstawie wnioski , na podstawie których Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, żeE. K.zawierając zM. S.umowę darowizny pozostawał w złej wierze. Nawet gdyby te zarzuty miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to i tak nie znajdują one usprawiedliwienia. W szczególności, nie ma racji skarżący, iż nie miał on dostępu do informacji o wpisaniu w dziale II księgi wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o zmianie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Taki dostęp jest obiektywnie możliwy dla każdej zainteresowanej osoby, która może uzyskać odpis skrócony danej księgi wieczystej. GdybyE. K.zachował minimum staranności to uzyskałby taką informację. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 UKWiH w złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć. Nie ulega wątpliwości, że apelujący z łatwością mógł się dowiedzieć, że prawo własności darczyńcy jest kwestionowane przez osobę trzecią. Dodać należy, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że wpis ostrzeżenia został dokonany dużo wcześniej niż miało miejsce zawarcie umowy darowizny. Nic więc nie stało na przeszkodzie, aby zainteresowany, czyliE. K.zapoznał się z treścią księgi wieczystej. Sam fakt istnienia ostrzeżenia w dziale drugim księgi wieczystej przesądza o braku dobrej wiary po stronie obdarowanego. W konsekwencji tego już na tej podstawie zarzut podniesiony w apelacji należało uznać za bezzasadny. Wobec powyższego pozostałe podnoszone przez apelującego kwestie, tj. iż nie uznał on roszczenia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy darowizny oraz że nie uczestniczył w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, stąd nie posiadał wiedzy w tym przedmiocie były bezprzedmiotowe, gdyż nie mogłyby zmienić oceny Sądu, iż istniała po jego stronie zła wiara. Raz jeszcze należy bowiem podkreślić, iż sam wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej wyłącza dobrą wiarę po stronie nabywcy nieruchomości.
Z uwagi na fakt, że sąd odwoławczy przy kontroli zaskarżonego orzeczenia z urzędu bierze pod uwagę naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, dodatkowo stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy słusznie doszedł do wniosku, że roszczenie z art. 10 ust. 1 UKWiH (czyli o uzgodnienie ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym) nie ulega przedawnieniu. Pogląd ten podziela Sąd Okręgowy. Nie mniej jednak nie miał racji Sąd I Instancji argumentując powyższe stanowisko tym, iż roszczenie to ma charakter niemajątkowy, a jako takie na podstawieart. 117 k.c.a contrarionie ulega przedawnieniu, bo w istocie ma charakter majątkowy (p. postanowienie SN z dnia 13.07.2011r. , IIICZP 36/11, Lex nr 1312522). Za tym , że roszczenie tej treści nie ulega przedawnieniu opowiedział się także Sąd Najwyższy (p. wyrok z dnia 26.06.1974r. , IICr 326/74, Lex nr 7536). Niezależnie od motywów jakimi kierował się Sąd Najwyższy wydając przytoczone orzeczenie (brak jego uzsadnienia), przyczyny dla której roszczenie to nie ulega przedawnieniu , zdaniem Sądu Okręgowego należy upatrywać w treściart. 223 kc.Skoro roszczenia o ochronę własności przewidziane wart. 222 §1 i 2 kcnie ulegają przedawnieniu , to w konsekwencji tego i samo ustalenie prawa własności , jako przesłanka dochodzenia tego roszczenia przedawnieniu nie ulega, co z kolei nie pozostaje bez znaczenia wobec tego, że roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest także swego rodzaju powództwem ustalającym treść prawa własności.
Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 § 3 kpc, przyjmując za podstawę tego rozstrzygnięcia wartość udziałów w prawie własności nieruchomości przysługujących -M. M.(1/3) ;J. G.iB. G.(1/3) ;R. C.iA. C.(1/3) , z uwzględnieniem tego , w jakim zakresie był to przedmiot sporu na etapie postępowania apelacyjnego, a granice tego ostatniego niewątpliwie zakreślał udział 1/9 , bo tylko w takim zakresieE. K.dochodził swoich praw w postępowaniu apelacyjnym i to jest wyznacznik wymiaru sprzeczności interesów jego oraz w/w współwłaścicieli nieruchomości. Wobec tego (biorąc pod uwagę wartość udziału 1/9 , liczoną jako pochodna wartości przedmiotu sporu w postępowaniu przed Sądem I instancji, a nie wartość przedmiotu zaskarżenia , która pozostaje od tego „oderwana”) Sąd Okręgowy uwzględnił § 6 pkt. 6 , § 13 ust. 1 pkt. 1 Rozp. Min. Spr. z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…), ustalając wysokość należnych na rzecz poszczególnych uczestników kosztów postępowania apelacyjnego (w przypadku małżonków J. i B.G.; R. i A.C.miały one charakter podzielny).
sygn. akt IICz 879/14 , IICz 880/14

UZASADNIENIE
W punkcie 4 postanowienia z dnia 18.10.2013r. Sąd Rejonowy w Kielcach orzekł , że wnioskodawczyni oraz uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. W uzasadnieniu , stwierdził , że na podstawieart. 520 § 2 kpc, koszty postępowania winna ponieść w całościM. S.i dlatego powinna być obciążona kosztami sądowymi w kwocie 7628,71 zł. Ponadto Sąd I instancji stwierdził , że co do pozostałych kosztów postępowania orzekł na podstawieart. 520 § 1 kpc.
Zażalenia na pkt. 4 postanowienia złożyli uczestnicy :M. M.,J. G.,B. G.,A. C.,R. C..
M. M.zarzuciła naruszenieart. 520 § 3 kpc, w zw. z § 6 pkt. 6 i §8 pkt. 8 Rozp. Min. Spr. z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat (…) – Dz.U. nr 163, poz. 1348) poprzez jego niezastosowanie i nieobciążenie solidarnie wnioskodawczyni orazŁ. K.iE. K.obowiązkiem uiszczenia na rzecz uczestniczkiM. M.poniesionych przez nią kosztów zastępstwa prawnego , w sytuacji , gdy w połączonej ze sprawą o zniesienie współwłasności, sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym interesy wnioskodawczyni i uczestniczki pozostały sprzeczne , a sprawa ta zakończyła się uwzględnieniem powództwa w całości i tym samym oddaleniem wniosku o zniesienie współwłasności , a zatem wnioskodawczyni i uczestnicy –E. K.iŁ. K.powinni ponieść koszty zastępstwa prawnego , składające się na koszty postępowania. Wobec tego wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w jego pkt. 4 i zasądzenie odM. S.,Ł. K.,E. K.– solidarnie , na rzeczM. M.kwoty 1800 zł oraz kosztów postępowania zażaleniowego.
J. G.,B. G.,A. C.,R. C.zarzucili naruszenie przepisów postępowania cywilnego poprzez błędne zastosowanieart. 520 § 1 kpczamiastart. 520 § 3 kpcwzględnieart. 520 § 2 kpc. W uzasadnieniu stwierdzili , że ponieśli koszty postępowania w postaci wydatków na opinie biegłych , które uiścili w formie dwóch zaliczek , jedna na kwotę 6000 zł , a druga na kwotę 1000 zł, nie popierali wniosku o zniesienie współwłasności , a wobec tego , że został ona oddalony, to w/w koszty postępowania winna ponieść wnioskodawczyni. Z tych względów wnieśli o zmianę zaskarżonego w pkt. 4 postanowienia i zasądzenie na ich rzecz odM. S.kwoty 7000 zł.
Sąd Okręgowy zważył , co następuje:
Zażalenie uczestniczkiM. M.jest zasadne.
W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy zauważa rozbieżność pomiędzy zaskarżonym w pkt. 4 postanowieniem , a jego uzasadnieniem. Z jednej strony Sąd Rejonowy orzekł , że wnioskodawczyni i uczestniczy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, co oznaczałoby , że uczynił tak na podstawieart. 520 § 1 kpc(tym samym stosując zasadę orzekania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym) , a z drugiej – w uzasadnieniu przywołałart. 520 § 2art. wyjaśniając , że orzekł o kosztach postępowania na tej podstawie , uznając , iż wnioskodawczyni winna ponieść je w całości (tym samym odwołując się już do wyjątku od w/w reguły). Ponadto Sąd Rejonowy stwierdził , że w tej sytuacji wnioskodawczyni powinna być obciążana w całości kosztami sądowymi, a co do pozostałych kosztów postępowania orzeczenie zapadło na podstawieart. 520 § 1 kpc. W ocenie Sądu Okręgowego zaistniała sytuacja wydaje się być następstwem nierozróżnienia pojęcia kosztów postępowania nieprocesowego i kosztów sądowych, skoro Sąd Rejonowy początkowo pisząc o tych pierwszych w istocie uzasadnił orzeczenie co do kosztów sądowych (zawarte w pkt. 3 w/w postanowienia), a końcowo odwołał się doart. 520 § 1 kpc, stwierdzając , że na tej podstawie orzekł o pozostałych kosztach postępowania. Wobec tego wszystkiego jednoznacznie stwierdzić należy , że to , o czym Sąd Rejonowy orzekł w pkt. 3 postanowienia to koszty sądowe w rozumieniu art. 2 ust. ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych (Dz.U z 2010r. nr 90 , poz. 594) , a rozstrzygnięcie zawarte w pkt. 4 postanowienia (w tej części zaskarżonego postanowienia) dotyczy nie części , a całości kosztów postępowania - w rozumieniuart. 98 § 2 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc. Skoro tak , to poniesione przez uczestników koszty sądowe (opłaty , bądź wydatki – przeznaczone na konkretną czynność) , musiały utracić charakter kosztów sądowych i weszły w skład kosztów postępowania.
Rację ma uczestniczkaM. M., co do tego , że o kosztach postępowania Sąd I instancji winien był orzec na podstawieart. 520 § 3 kpc, albowiem po pierwsze , interesy wnioskodawczyni , uczestników –E. K.,Ł. K.były sprzeczne z jej interesami (skrajnie odmienne stanowiska zajmowane w toku postępowania) , a po drugie, wniosekM. S., popierany przez uczestników –E. K.,Ł. K.został oddalony. Zatem nie budzi żadnych wątpliwości to, żeM. S.,E. K.,Ł. K.winni zwrócić koszty postępowaniaM. M.. Przy czym brak podstaw prawnych do przyjęcia ich odpowiedzialności solidarnej z tego tytułu, a wobec tego , że świadczenie to jest podzielne , to co do zasady należało obciążyć ich tymi kosztami w częściach równych. Jeśli idzie o wysokość należnych kosztów postępowania , to kwota wskazana we wniosku zawartym w zażaleniu nie tylko mieści się w granicach „taryfowych” , ale jest nawet od nich niższa, zważywszy w szczególności na to, że podstawy obliczenia wynagrodzenia w tym przypadku nie stanowi § 8 pkt. 8 , a jest nim §8 pkt. 6 – w/w już Rozp. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…). Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. 3 a sentencji.
Trafne co do zasady , a co do wysokości kosztów postępowania - w istotnym zakresie, okazało się także zażalenie uczestnikówJ. G.,B. G.,A. C.,R. C.. Nie ulega wątpliwości , że z analogicznych jak wyżej już wskazano przyczyn ,M. S.miała obowiązek zwrócić tym uczestnikom koszty postępowania przed Sądem I instancji (art. 520 § 3 kpc). Faktem jest , że łącznie wpłacili oni 7000 zł tytułem zaliczek na koszty związane z przeprowadzeniem dowodów z opinii biegłych. Natomiast wbrew ich twierdzeniom , z tych zaliczek jedynie kwota 6000 zł faktycznie została wykorzystana na pokrycie kosztów opinii , a tym samym weszła w skład kosztów postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje , że druga zaliczka – w kwocie 1000 zł nie została wykorzystana , a jeżeli tak to stanowi niewykorzystane koszty sądowe , które nie stanowią kosztów postępowania, podlegających rozliczeniu pomiędzy uczestnikami. Wobec tego Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. 3 b i c sentencji.
O kosztach postępowania zażaleniowego na rzeczM. M.Sąd Okręgowy orzekł przyjmując za podstawę § 6 pkt. 3, § 13 ust. 1 ust. pkt. Rozp. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…). Z kolei o kosztach postępowania zażaleniowego na rzeczJ. G.,B. G.,A. C.,R. C.Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 6 pkt. 4, § 13 ust. 1 ust. pkt. Rozp. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) – w części w jakiej obejmują one wynagrodzenie adwokackie oraz na podstawie art. 13 ust. 1 , art. 19 ust. 3 pkt. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , tj. przy uwzględnieniu wysokości prawidłowo wyliczonej opłaty od zażalenia – w kwocie 60 zł (a nie 200 zł , jaka faktycznie została uiszczona). Z kolei dotychczasowy brak uiszczenia opłaty od zażalenia przezM. M., na tym etapie postępowania obligował Sąd Okręgowy do pobrania brakujących z tego tytułu kosztów sądowych od uczestnikówM. S.,E. K.,Ł. K.– na podstawieart. 1303§ 2 zd. 2 kpc, przy odpowiednim zastosowaniuart. 520 § 3 kpc.