Sąd Okręgowy w Gliwicach
II Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 41/14
Data wyroku: 2014-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Marta Kucharczyk-Gemza

Sygn. akt II C 41/14

1.W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 grudnia 2014r.
Sąd Okręgowy w GliwicachOśrodek (...)wR.Wydział II Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Marta Kucharczyk- Gemza
Protokolant: Anna Repetyńska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014r. wR.
sprawy z powództwaK. K. (1)
przeciwko MiastuR.
o zapłatę

1
powództwo oddala;

2
nie obciąża powoda kosztami procesu.

Sygn akt II C 41/14

UZASADNIENIE
PowódK. K. (1)po ostatecznym oznaczeniu strony pozwanej jako MiastoR.( k 182) wniósł o zasądzenie od pozwanego kwoty 177.399 zł z ustawowymi odsetkami od następujących kwot: 54.000 zł od dnia 5.08 2007 r , 61.000 zł od 8.09 2007 r , 13.399,74 zl od dnia 13.01 2007 r i 49.000 zł od dnia 15.11.2007 r .Wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów procesu . W uzasadnieniu podniósł , że MiastoR.było inwestorem budowy trzech obiektów sportowych tzw(...)przyszkole Podstawowej Nr (...)wR., przy Gimnazjum Nr 5 oraz przy Gimnazjum Nr 10 wR.. Głównym wykonawcą tych obiektów byłafirma (...)z o.o. sp Komandytowa zP.reprezentowana przez właścicielaE. P.. Powód na zlecenie wykonawcy był podwykonawcą robót elektrycznych na wszystkich trzech obiektach . Powód z wykonawcą uzgodnił cenę brutto za wykonanie zleconych prac. Zlecone roboty wykonał zgodnie ze sztuką budowlaną , dostarczył atesty , certyfikaty i udzielił gwarancji. Powód osobiście wykonywał wszystkie pomiary elektryczne i podpisywał wymagane dokumenty. W trakcie realizacji prac doszło do kradzieży materiałów a inwestor wskazał powoda jako właściciela tych materiałów. Powód podpisywał protokoły z przesłuchań . Po wykonaniu prac powód wystawił faktury żądając zapłaty od wykonawcy który odmówił zapłaty twierdząc , że inwestor zerwał umowę. Powód zwrócił się o zapłatę należności do inwestora, który odmówił zapłaty twierdząc że powód nie był podwykonawcą .
PozwanyMiastoR.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu podnosząc , ze pozwanego nie wiąże z powodem żaden stosunek prawny, który uzasadniałby dochodzenie przez powoda roszczeń opisanych w pozwie. Po rozstrzygnięciu przetargu nieograniczonego Konsorcjum firm(...)i(...)zawarły z pozwanym jako Inwestorem umowę w dniu 5 września 2006 r na mocy której Konsorcjum zobowiązało się do modernizacji boisk sportowych przySzkole Podstawowej Nr (...), Gimnazjum Nr 3 i Gimnazjum Nr 10 wR.. Termin wykonania i odbiór końcowy robót na boisku sportowym Gimnazjum Nr 10 ustalono na 31 10 2006 r , a na pozostałych boiskach na 30 11 2006 r . W Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia przewidziano obowiązek wskazania przez oferenta podwykonawców za pomocą których będzie realizować zamówienie. Oferenci nie wskazali w ofercie ani po przystąpieniu do realizacji umowy ,że będą realizować zamówienie przy pomocy podwykonawców. Wykonawca nie przedstawił pozwanemu umowy zawartej z podwykonawcą celem wyrażenia przez Inwestora MiastoR.zgody na udział podwykonawcy w realizacji zamówienia . Ponadto pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Skoro – zdaniem pozwanego – powód dochodzi roszczenia związanego z jego działalnością gospodarczą to termin przedawnienia roszczenia wynosi zgodnie zart. 118 kc3 lata . Termin przedawnienia roszczenia należy liczyć od daty 11 grudnia 2007 r jako terminu rozliczenia umowy przez strony. Na przedawnienie roszczenia wskazują też terminy wymagalności wynikające z faktur wystawionych przez powoda a są to : 13 listopada 2007 r , 12 stycznia 2007 r , 7 września 2007 r , 3 sierpnia 2007 r .
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
Pozwany MiastoR.celem realizacji zadania inwestycyjnego „ModernizacjaB.Sportowych przySzkole Podstawowej Nr (...), Gimnazjum Nr 3 oraz Gimnazjum Nr 10 wR.” po przeprowadzeniu przetargu nieograniczonego w 2006 r zawarł umowę z wykonawcą Konsorcjum Firm :Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o.spółka Komandytowa zP.oraz(...)K. K. (2)zK.. W umowie z dnia 5 września 2006 r NrI. (...)/(...)Inwestor zlecił wykonawcy w ramach przedsięwzięcia roboty w postaci robót przygotowawczych terenu , robót ziemnych, korytowania, wykonanie odwodnienia, podbudowy z tłucznia kamiennego , nawierzchni z materiałów syntetycznych i sztucznej trawy, zainstalowanie ogrodzeń, sprzętu boiskowego i ochronnego oraz robót elektrycznych oświetlenia zewnętrznego. Strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe za wykonanie przedmiotu umowy w wysokości 2.051.092,39 zl netto. W Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia na roboty budowlane w ramach przetargu nieograniczanego Inwestor zastrzegł , że wykonawca nie może powierzyć podwykonawcom więcej niż 45 % wartości zamówienia . Zamawiający żąda wskazania przez wykonawcę części zamówienia , której wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom a wskazanie nastąpi w formularzu ofert.
Dowód: Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia na roboty budowlane karta 84-87, umowa z dnia 5.09.2006 r k 95-99.
Wykonawca(...)sp Z o o SK wP.zleciła powodowi działającemu podfirmą Zakład (...)„E.„ wM.wykonanie następujących prac na boiskach sportowych wR.:
- oświetlenia boiska sportowego przy Gimnazjum Nr 10 wraz z odbiorami technicznymi i przekazaniem użytkownikowi za wynagrodzeniem 90.000 zł butto,
- kompleksowych robót eklektycznych przy Gimnazjum Nr 3 za wynagrodzeniem 104.000 zł brutto,
- oświetlenia boiska sportowego przyszkole podstawowej Nr (...)wR.za wynagrodzeniem 104.000 zł brutto.
Dowód : zamówienie z dnia 16.10.2006 r k 5 , zamówienie karta 6 , zlecenie z dnia 20 lipca 2007 r k 7 .
O fakcie zlecenia wykonania prac elektrycznych powodowi oraz o zakresie tego zlecenia , o wysokości ustalonego przez Wykonawcę i Podwykonawcę wynagrodzenia, zasadach jego naliczenia i wypłaty nie zawiadomiono Inwestora . Powód wykonywał roboty elektryczne w postaci dostarczenia materiałów i ich montażu na modernizowanych boiskach przy Gimnazjum Nr 3 ,Szkole Podstawowej Nr (...)i Gimnazjum Nr 10 wR.. Prace na wszystkich boiskach trwały w sumie przez ok. 9 miesięcy . Powód wykonywał prace wraz z innymi zatrudnionymi przez swoją firmę pracownikami. Brał udział w odbiorach robót zanikowych , w spotkaniach z przedstawicielami Inwestora i Wykonawcy. Podpisywał protokoły z pomiarów elektrycznych jako„uprawniony do wykonywania pomiarów elektrycznychK. K. (1)„ oraz przybijał pieczęć firmową „Zakład (...).Protokoły te otrzymywał Inwestor stopniowo w ramach kończenia prac na poszczególnych boiskach. Powód otrzymał od inwestora protokół końcowego odbioru robót . W ramach realizacji inwestycji nie było innej firmy lub innych osób poza powodem i jego pracownikami które wykonywałyby prace elektryczne . W trakcie realizacji prac w maju lub lipcu 2007 r na jednym z boisk dokonano kradzieży zainstalowanych wcześniej materiałów w tym słupów oświetleniowych.Naczelnik Wydziału Infrastruktury zobowiązała powoda do ponownego zakupienia materiałów celem terminowego zakończenia prac.
Dowód : protokoły z pomiarów elektrycznych k 218-284, przesłuchanie powoda , zeznania świadkówC. G.,A. S. (1),A. S. (2),K. S.,M. Ś..
Powód prowadzący działalność gospodarczą podfirmą Zakład (...)wM.wystawił WykonawcyPrzedsiębiorstwu Handlowo – Usługowemu (...)Sp z o.o. Spółka Komandytowa wP.faktury VAT za wykonane prace w ramach zlecenia dla podwykonawcy :
-Nr(...)z dnia 30.10 2007 r na 49.000,01 zl z terminem płatności do 13 11 2007 -Nr(...)z dnia 29.12 .2006 r na 63.399,74 zl z terminem płatności do 12 01 2007 -Nr(...)z dnia 24.08 2007r na 61.000,00 zł z terminem płatności do 7.09 2007 -Nr(...)z dnia 20.07 2007 r na 104.000,00 zł z terminem płatności do 3.08 2007 r
Dowód kserokopie faktur karty 11 -14
Powód za wykonane prace otrzymał od wykonawcy jedynie część należnego wynagrodzenia w ramach rozliczeniafaktury Nr (...)w wysokości 50.000 zł ( okoliczność bezsporna)
Wykonawca przekroczył termin realizacji ustalony w umowie z dnia 5 września 2006 r w wyniku czego Inwestor naliczył wykonawcy kary umowne i potrącił je z należnego wykonawcy wynagrodzenia. Do ostatecznego zakończenia robót doszło 11.12 2007 r .
Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd dał wiarę dowodom w postaci dokumentów przedstawionych w sprawie, bowiem nie były one kwestionowane przez strony. Sąd dopuścił również dowody z zeznań świadków zawnioskowanych przez obie strony . Zeznania świadkówZ.Działo iZ. F.nie wniosły niczego istotnego do sprawy . Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaC. G.który pełnił funkcję  Inspektora nadzoru robót elektrycznych jedynie w części tj co do zakresu prac wykonywanych przez powoda. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka jakoby nie miał on świadomości że powód działał jako podwykonawca . Bywał na boiskach raz na dwa tygodnie a więc miał regularny kontakt z powodem . Odbierał od powoda protokoły pomiarów elektrycznych na których przecież widniała pieczęć powoda działającego w ramach firmy . Bezzasadne są zatem twierdzenia świadka o jego przekonaniach co do tego że powód działał w ramach umowy o pracę z wykonawcą. Zeznania świadkówA. S. (1)iA. S. (2)– pracowników powoda w trakcie realizacji prac na boiskach - potwierdzają jedynie fakt wykonywania tych prac przez powoda. Świadkowie ci nie mieli wiedzy na temat treści umów łączących powoda z podwykonawcą i zakresu wiedzy inwestora o ich treści .ŚwiadekM. Ś.potwierdził twierdzenia powoda jakoby po dokonanej kradzieży materiałów Naczelnik Wydziału Infrastruktury kazała kupić powodowi nowe materiały po kradzieży. Świadczy to o świadomości pozwanego co do tego że powód działał jako podwykonawca a więc podmiot niezależny od wykonawcy. Żaden ze świadków zawnioskowanych przez powoda nie podał okoliczności, które wskazywałyby na świadomość inwestora co do istotnych postanowień umowy podwykonawczej zwłaszcza w kwestii wysokości wynagrodzenia należnego podwykonawcy . Zresztą takich okoliczności nie powoływał nawet sam powód określając żądanie czy składając zeznania.
Sąd zważył :
W myślart. 6471.§ 1 kcw umowie o roboty budowlane, o której mowa wart. 647, zawartej między inwestorem a wykonawcą (generalnym wykonawcą), strony ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców.
§ 2. Do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora. Jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy.
§ 3. Do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Przepis § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
§ 4. Umowy, o których mowa w § 2 i 3, powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności.
§ 5. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę.
§ 6. Odmienne postanowienia umów, o których mowa w niniejszym artykule, są nieważne.
Z powyższego przepisu wynika więc , że inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Solidarna odpowiedzialność uzależniona jest jednak od zgody inwestora na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą. Istotą sporu niniejszego postępowania było zatem ustalenie czy MiastoR.jako inwestor, odpowiada solidarnie z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia za roboty elektryczne wykonane przez powoda, jako podwykonawcę, na podstawieart. 647 § 5 k.c.
W orzecznictwie ukształtował się pogląd wskazujący, w jaki sposób dochodzi do wyrażenia przez inwestora zgody na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą. W uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2008 r. (III CZP 6/08, OSNC 2008/11/121), wskazano, że do zgody wymaganej przezart. 6471§ 2 i 3 k.c.nie stosuje sięart. 63 § 2 k.c.Zgoda ta może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia ją w sposób dostateczny (art. 60 k.c.);
Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z 6 października 2010 r. II CSK 210/10 przyjęto że dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie umowy wykonawcy i podwykonawcy (wart. 6471§ 2 zdanie pierwsze k.c.) wyrażona w sposób czynny jest skuteczna, gdy dotyczy umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi albo, z którymi miał możliwość zapoznania się.
Do wyrażenia zgody przez inwestora może dojść w sposób bierny lub czynny . Inwestor wyraża zgodę na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą w sposóbbiernyjeśli nie wyrazi sprzeciwu w terminie 14 dni po dostarczeniu mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu wraz z odpowiednią dokumentacją. Inwestor wyraża zgodę na zawarcie umowy z podwykonawcą w sposóbczynnykiedy wyraża ją w dowolny sposób dostatecznie ją ujawniający (art. 60 k.c) . Jeżeli zatem ogólne zasady wykładni oświadczeń woli pozwalają na stwierdzenie, że inwestor wyraził zgodę na konkretną umowę , z której wynika zakres jego odpowiedzialności solidarnej, to okoliczność ta jest wystarczająca dla uznania skuteczności tej zgody. Inwestor musi znać istotne postanowienia tej umowy lub mieć możliwość zapoznania się z nimi; Inwestor nie musi znać treści całej umowy, ale musi mieć wiedzę z dowolnego źródła o istotnych postanowieniach umowy podwykonawczej . Podkreślenia wymaga, że chodzi o stworzenie inwestorowi możliwości zapoznania się z istotnymi postanowieniami umownymi, przy czym może to nastąpić zarówno przed , jak i po zawarciu takiej umowy.
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika , ze pozwany MiastoR.nie wyraził zgody na zawarcie umowy wykonawcy z powodem jako podwykonawcą w rozumieniu wyżej cytowanego przepisu ani w sposób bierny ani w sposób czynny. Bezspornym było ,ze ani powód ani wykonawca nie przedłożyli inwestorowi umowy wraz z dokumentacją co powód składając zeznania przyznał. Zresztą umowa wykonawcy z podwykonawcą jest bardzo lakoniczna a wręcz szczątkowa i zawiera w zasadzie jedynie wysokość wynagrodzenia. Bez wątpienia powód wykonywał prace elektryczne w ramach modernizacji boiskSzkoły Podstawowej Nr (...)i Gimnazjum Nr 3 i 10 wR..
W ocenie Sądu I instancji pozwany przez cały czas trwania inwestycji wiedział, że powód wykonuje prace na terenie budowy. Pozwany twierdził jednak , że w jego przekonaniu powód wykonując prace działał jako pracownik firmy wykonawcy a nie jako podwykonawca bo nikt go o tym nie powiadomił . Faktem jest , ze jedynymi przesłankami świadczącymi o tym że powód nie działał w ramach umowy o pracę z wykonawcą są przekazywane Inwestorowi przez powoda protokoły pomiarów elektrycznych. Były one podpisywane przez powoda i przedkładane wraz z pieczęcią firmowąZakładu (...). Oczywistym jest więc , ze powód nie występował jako osoba fizyczna zatrudniona przez wykonawcę a pozwany jako podmiot profesjonalny powinien był zorientować się na tej podstawie, że ma do czynienia z podwykonawcą a nie pracownikiem wykonawcy . Powód brał udział w wielu spotkaniach organizowanych na różnych etapach prac z przedstawicielami Inwestora i Wykonawcy. To z powodem kontaktowali się przedstawiciele Inwestora kiedy doszło do kradzieży materiału na jednym z boisk. Doszło zatem do zindywidualizowania podmiotowo powoda jako podwykonawcy głównego wykonawcy robót realizowanych w ramach inwestycji, a MiastoR.jako inwestor miał tego świadomość i fakt ten akceptował.
W ocenie Sądu Okręgowego pozwany wiedział również o zakresie prac, które powód wykonywał , jako podwykonawca. Jednak przesądzenie faktu , że powód wykonując prace elektryczne na boiskach występował jako podwykonawca i że pozwany ten fakt tolerował nie przesądza o solidarnej odpowiedzialności pozwanego za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia. Inwestor nie został bowiem poinformowany przez wykonawcę ani przez podwykonawcę o wysokości wynagrodzenia umówionego przez wykonawcę i powoda oraz o sposobie jego ustalenia czy też jego dochodzenia.
W wyroku z dnia 5 września 2013 r. w sprawie I ACa 567/13 Sąd Apelacyjny w Poznaniu przyjął że "zgoda inwestora, wyrażona w sposób dorozumiany czynny, na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą, jest skuteczna, gdy dotyczy konkretnej umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi, albo z którymi miał możliwość zapoznania się. Ciężar udowodnienia tego, że inwestor wyraził zgodę na zawarcie umowy o roboty budowlane wykonawcy z podwykonawcą, spoczywa na podwykonawcy, on bowiem z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.)." Zgodnie z powszechnie akceptowanymi poglądami judykatury znajomość przez inwestora konkretnych postanowień umowy podwykonawczej nie musi być ukierunkowana na wyrażenie zgody na zawarcie tej umowy, a samą wiedzę o umowie podwykonawczej inwestor może uzyskać w dowolnym czasie - zarówno przed zawarciem umowy jak i po jej zawarciu, czy też w okresie jej realizacji .
Powód nie przedstawił GminieR.pisemnych zleceń zawierających wynagrodzenie należne powodowi od wykonawcy za prace wykonane na poszczególnych boiskach , nie poinformował Inwestora również o łącznej kwocie umówionego wynagrodzenia ani przed przystąpieniem do realizacji prac ani w trakcie ani po ich zakończeniu . Z zeznań powoda wynika , ze pozwany powinien zapłacić mu wynagrodzenie skoro Inwestor zaakceptował w sposób dorozumiany sam fakt wykonywania robót przez podwykonawcę. Ze strony powoda nigdy nie było woli poinformowania Inwestora o wysokości umówionego z wykonawcą wynagrodzenia. Po wykonaniu prac powód wystawił faktury domagając się należności od wykonawcy a nie od inwestora. Do Inwestora po raz pierwszy swoje roszczenie zgłosił w piśmie z dnia 24 05 2010 r ( k 31 i odpowiedź k 34 ) . Pozwany nie miał więc możliwości zapoznania się z treścią zleceń zawierających wysokość wynagrodzenia należnego dla powoda . Powód co prawda zgłaszał wykonawcy potrzebę poinformowania inwestora o treści zlecenia jednak wykonawca tego nie uczynił o czym poinformował powoda. . W tej sytuacji uznać należało że powód wbrew uregulowaniu wynikającemu zart. 355 § 2 kcnie zadbał o swoje interesy i nie wykazał należytej staranności w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w ramach realizacji inwestycji wynikającej z umowy o podwykonawstwo.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powód nie wykazał istnienia przesłanek odpowiedzialności inwestora, gdyż nie wykazał, aby wykonawca lub podwykonawca powiadomił inwestora o zawarciu tej umowy a także o treści jej istotnych postanowień.
W tej sytuacji uznać należało , że samo wyrażenie przez inwestora dorozumianej zgody na osobę podwykonawcy i ogólna znajomość zakresu robót, jakie miał on wykonać, a także dopuszczenie powoda do ich wykonywania, nie mogą być potraktowane jako dorozumiane wyrażenie zgody w sposób czynny na zawarcie umowy o roboty budowlane wykonawcy z podwykonawcą, skutkujące przewidzianą wart. 6471§ 5 k.c.solidarną odpowiedzialnością inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy. Dlatego powództwo w pkt 1 wyroku oddalono .
O kosztach orzeczono zgodnie zart. 102kpc. Sąd nie obciążył powoda kosztami procesu uznając , że z uwagi na charakter sprawy, subiektywne przekonanie powoda działającego bez profesjonalnego pełnomocnika o zasadności roszczenia zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek o jakim mowa wart. 102 kpc.
Sędzia