Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 327/14
Data wyroku: 2014-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Ślęzak, Aleksandra Szymorek-Wąsek, Arkadiusz Lisiecki
Słowa kluczowe: Obowiązek Alimentacyjny
Podstawa prawna: art. 138 kr i o.

Sygn. akt II Ca 327/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący

SSO Arkadiusz Lisiecki

Sędziowie

SSO Grzegorz Ślęzak
SSR del. Aleksandra Szymorek - Wąsek (spr.)

Protokolant

Paulina Neyman

po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie sprawy z powództwaM. G. (1)
przeciwkoA. G.
o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku
z dnia 24 marca 2014 roku, sygn. akt III RC 485/13
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustala, iż obowiązek alimentacyjnyM. G. (1)względem pozwanejA. G.ustalony ugodą sądową zawartą przed Sądem Rejonowym w Radomsku dnia 21 października 2002 roku w sprawie sygn. Akt III RC 575/02 wygasł z dniem 04 grudnia 2013 roku.
Na oryginale właściwe podpisy
Sygn. akt. II Ca 327/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 24 marca 2014 roku Sąd Rejonowy w Radomsku, po rozpoznaniu sprawy z powództwaM. G. (1)przeciwkoA. G.o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego oddalił powództwo oraz nie obciążył powoda kosztami postępowania w sprawie.
Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i zarazem rozważania Sądu Rejonowego:
strony pozostawały w związku małżeńskim od 20 marca 1965 roku. Wysokość alimentów na rzecz pozwanej w kwocie 300,00 złotych miesięcznie została określona ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Radomsku 21 października 2002 roku w sprawie III RC 576/02.
W czasie ustalenia alimentów w sprawie III RC 576/02 pozwanaA. G.nie była uprawniona do żadnych świadczeń. Pomiędzy stronami już wtedy istniał stan faktycznej separacji. Pozwanej pomagała materialnie jedna z córek.M. G. (1)w czasie zawierania ugody sądowej był uprawniony do świadczenia emerytalnego w łącznej kwocie 941,81 złotych. Wzajemne relacje stron po ustaleniu alimentów zdecydowanie się pogarszały. W pozwie wniesionym do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim powód, powołując się na stan długotrwałej, 15 letniej separacji oraz niewłaściwe - według niego - zachowania pozwanej, mogące szkodzić jego zdrowiu, żądał rozwiązania małżeństwa i „zniesienia" ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem pozwanejA. G., wskazując na możliwości materialnego utrzymania istniejące po jej stronie. W dniu 19 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozwiązał przez rozwód związek małżeńskiM. G. (1)iA. G.z winy obu stron, a wyrok ten uprawomocnił się 11 października 2013 roku.
PowódM. G. (1)ma obecnie 73 lata. Jest emerytem. Pobiera świadczenie z ubezpieczenia społecznego w wysokości 1.078,85 złotych. Według twierdzeń powoda nie ma on możliwości zamieszkiwania ani w domu mieszkalnym, ani na posesji, na której zamieszkiwała wspólnie rodzina założona przez strony. Jako przyczynę braku warunków do tego, aby nadal zamieszkiwać wG.,M. G. (1)wskazuje działania swojej byłej żony - pozwanej w tej sprawieA. G.- a także ich synaW. G., który będąc pod wpływem alkoholu rzekomo miał się znęcać nad ojcem. Obecnie, po wyprowadzeniu się zG., powód zamieszkuje wraz z córkąJ. G.w mieszkaniu jej konkubenta wM.. Powód jest człowiekiem schorowanym, nie może nic zrobić prawą ręką, którą miał uszkodzoną w czasie pracy w(...). Na potrzeby żywnościoweM. G. (1)przeznacza ok. 300,00 złotych miesięcznie, do wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym aktualnie przebywa powód dokłada łącznie kwotę 450,00 złotych. W 2013 roku zaciągnął kredyt w wysokości 19.500,00 złotych na urządzenie betonowego ogrodzenia wG., który spłaca w miesięcznych ratach w wysokości 472,99 złotych. Na lekarstwa powód przeznacza po 50,00 złotych miesięcznie. Córka stronJ. G.zeznała, że kiedy zamieszkiwali wG.- to pozwana zabraniała jej świadczenia pomocy dla powoda, a wobec tego, że córka mimo tego pomagała ojcu, pozwana rzekomo miała wyrzucićJ. G.wraz z jej córką z ich rodzinnego domu
PozwanaA. G.ma 69 lat. Nie nabyła ona od czasu zawarcia ugody alimentacyjnej uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Pozwana określiła, że na wyżywienie i leki potrzebuje około 500,00 złotych miesięcznie. Z pieniędzy otrzymywanych jako świadczenie alimentacyjne pozwana opłaca podatek i wykupuje leki. Wodę do gospodarstwa domowego czerpie ze studni, za wywóz śmieci ponosi opłatę 6,00 złotych miesięcznie, za energię elektryczną płaci bardzo mało. Raz w tygodniu pozwaną odwiedza córkaK. G.- aby pomóc posprzątać matce. W podwórku (tam gdzie mieszkał też powód ) mieszka teraz syn stronW. G.. Syn stronM. G. (2)też od dłuższego czasu nie zamieszkuje już wG.. WedługK., powód i pozwana jeszcze cztery lata temu prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i żyli w zgodzie, a powód wyprowadził się wraz z synemW.do odrębnego zabudowania ale na tej samej posesji po urodzeniu przezJ. G.córkiA.. Przyczyną zaprzestania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego - w ocenie świadkaK. G.- było nadużywanie przez powoda alkoholu i wszczynanie awantur.
Strony sprzedałyK. M.niezabudowana działkę gruntu o powierzchni 2.700 metrów kwadratowych za cenę 15.000,00 złotych. Sprzedający potwierdzili w akcie notarialnym, że kwotę tę od nabywcy otrzymali. Obecnie powód podnosi, że całością sumy zawładnęła pozwana i dokonała jej podziału ale nie pomiędzy wszystkimi dziećmi - czemu pozwana zaprzecza. Strony posiadają obecnie wspólnie jeszcze jedną nieruchomość gruntową o powierzchni 5,43 ha fizycznego, co stanowi 1,1745 ha przeliczeniowego - ale jest ona od kilku lat nieuprawiana. Między stronami nie toczyło się postępowanie o podział majątku dorobkowego. Pozwana w 2009 roku przeżyła zawał serca i leczy się kardiologicznie
Sąd zważył, iż przy rozpoznawaniu mniejszej sprawy dokonał analizy stanu majątkowego i dochodowego stron - celem stwierdzenia - jaki jest stan obecny w stosunku do stanu istniejącego w chwili ustalenia świadczenia alimentacyjnego a konkretnie - czy doszło do zmian, o których stanowiart. 138 krio, mogących uzasadnić wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego powoda wobec pozwanej.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwoliło sądowi pierwszej instancji na stwierdzenie, że stan majątkowy stron zmienił się w zasadzie w ten tylko sposób, że strony wspólnie sprzedały część posiadanej przez nich nieruchomości w postaci działki niezabudowanej o powierzchni 2.700 metrów kwadratowych za cenę 15.000 złotych, którą to należność - jak wynika z § 4 powoływanego jako dowód w sprawie aktu notarialnego oboje wówczas jeszcze małżonkowie pokwitowali. Nadal są oni współwłaścicielami pozostałych nieruchomości gruntowych, które nie są przez nich uprawiane. Powód w czasie ustalenia świadczenia był emerytem i nadal mu to świadczenie przysługuje w nieznacznie podwyższonej wysokości. Pozwana nie miała uprawnienia do żadnych świadczeń i nie ma ich także teraz. Stan zdrowia u obu stron się pogorszył. Pozwana w 2009 roku doznała zawału serca i musi leczyć się kardiologicznie. U powoda pogłębił się stan pourazowy ręki - do tego stopnia, że nie może on nią wykonywać nawet prostych czynności. Aktualnie powód korzysta ze wsparcia, którego udziela mu córkaJ., z którą wspólnie mieszka u jej konkubenta. To porównanie nie daje podstaw do zastosowaniaart. 138 krio- w zakresie żądania wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego na skutek zmian stosunków alimentacyjnych.
Niemniej należy w tym miejscu podkreślić i zauważyć, iż uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, iż sąd okręgowy rozpoznając sprawę o rozwód nie orzekł o alimentach na rzecz pozwanej, a okoliczność ta może mieć istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy w toku kontroli instancyjnej przez sąd odwoławczy - w świetle uchwały Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z 13 marca 2011 roku w sprawie III CZP 39/11, w myśl której „z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 KRO) wygasa ( v. podobne stanowisko w tezie wyroku z 28 listopada 2012 roku Sądu Apelacyjnego w Krakowie - I Wydział Cywilny w sprawie I ACA 1091/12 „W sprawie o rozwód każda ze stron - małżonków - może domagać się zasądzenia alimentów od drugiej strony - małżonka -z tym., że na podstawieart. 60 § 1 lub § 2 KRO. Natomiast niedopuszczalne jest domaganie się podwyższenia alimentów orzeczonych wcześniej na podstawieart. 27 KRO, albowiem obowiązek alimentacyjny przewidziany wart. 27 KROwygasa na skutek ustania małżeństwa, nawet w sytuacji, gdy jest orzeczony na podstawie prawomocnego wyroku".
Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w rozpoznawanej przez sąd pierwszej instancji sprawie stanowiłart. 102 kpc.
Apelację do opisanego wyroku wniósł powódM. G. (1). Nie sformułował on zarzutów apelacji, podnosząc jedynie w uzasadnieniu, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu, bowiem pozwana posiada środki na życie ze sprzedanej działki, nie ponosi żadnych opłat za utrzymanie domu, ma gospodarstwo rolne, może ubiegać się o emeryturę, gdyż osiągnęła wiek emerytalny, ma 5 dzieci, od których może żądać alimentów. Sytuacja powoda jest znacznie trudniejsza, bowiem jest chory, wymaga opieki, wynajmuje mieszkanie, spłaca kredyt zaciągnięty w czasie trwania małżeństwa i nie stać go na alimenty. Dlatego też wnosi o pozytywne i sprawiedliwe rozpatrzenie jego odwołania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie, bowiem od daty ustalenia obowiązku alimentacyjnego od powoda na rzecz uprawnionej nastąpiła istotna zmiana sytuacji.Art. 138 kriostanowi, iż w razie zmiany stosunków można wnosić o zmianę zakresu obowiązku alimentacyjnego. Zmiana orzeczenia może polegać zarówno na zmianie wysokości wypłacanych alimentów, jak i na orzeczeniu wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków rozumieć należy wszelkie zmiany w statusie ekonomicznym stron powodujące zwiększenie, ale i zmniejszenie zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub też zwiększenie, ale i zmniejszenie zakresu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, jak również zmianę sytuacji prawnej stron, która prowadzi do wygaśnięcia tegoż obowiązku.
Podkreślić należy w sprawie niniejszej, że Sąd Rejonowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, ale jak podniósł w uzasadnieniu, pominął istotną okoliczność, a mianowicie, że nastąpiła istotna zmiana sytuacji prawnej stron, bowiem prawomocnym wyrokiem rozwiązano związek małżeński powodaM. G. (1)i pozwanejA. G.przez rozwód. Tym samym ustały wszystkie prawa i obowiązki między małżonkami, w tym również obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wynikający zart. 27 krio. Z przytoczonego przez Sąd I Instancji orzeczenia Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, że obowiązek wynikający zart. 27 kriowygasa między małżonkami z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Skoro wyrok rozwodowy stron jest prawomocny, zaś na rzecz pozwanej nie zostały ustalone alimenty po orzeczeniu rozwodu, żądanie powoda ustalenia wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego jest w pełni uzasadnione. W tej sytuacji należało zmienić zaskarżony wyrok i zgodnie z żądaniem pozwu uchylić obowiązek alimentacyjny powodaM. G. (1)wobec pozwanejA. G.ustalony ugodą zawartą w czasie trwania małżeństwa stron.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 1 kpc, w uwzględnieniu apelacji, Sąd Okręgowy orzekł, jak w wyroku.
Na oryginale właściwe podpisy