Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 323/14
Data wyroku: 2014-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Patrycja Bogacińska-Piątek
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Pracowników
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 323/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant:

Dominika Smyrak

po rozpoznaniu w dniu5 grudnia 2014 r. w Gliwicach
sprawyD. Z.,(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwZ.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
opodleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaD. Z.,(...)Spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością wZ.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia7 stycznia 2014  r.nr(...)

oddala odwołanie.
(-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek

Sygn. akt VIII U 323/14

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, żeD. Z.od 1 sierpnia 2013 roku nie podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnika składek– (...) Sp. z o.o.
W uzasadnieniu decyzji ZUS zakwestionował ważność umowy o pracę zawartej pomiędzy(...) Sp. z o.o.W ocenie organu rentowego umowa o pracę nie odpowiada warunkom przewidzianym przezKodeks pracyponieważ brak pracowniczego podporządkowania. Wynika to z tego, iżD. Z.posiada 99 % udziałów w spółce i w tej sytuacji jako pracownik podlegał sam sobie. Organ rentowy wskazał także, że zgłoszenie do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych nastąpiło 1 sierpnia 2013 roku, a niezdolność do pracy powstała 2 września 2013 roku.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłD. Z.oraz(...) Sp. z o.o.domagając się jej zmiany przez uchylenie decyzji. W uzasadnieniu wskazano, żeKodeks pracynie zawiera zakazu zawarcia umowy o pracę pomiędzy członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółką.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyD. Z.urodził się (...). Posiada wykształcenie wyższe – ukończyłAkademię (...)wK.w 1984 roku. Ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu:
- od 4 sierpnia 1977 roku do 25 lutego 1978 roku wP.Fabryce (...)wK.,
- od 20 listopada 1983 roku do 31 stycznia 1984 roku – prowadził działalność gospodarczą,
- od 1 lutego 1985 roku do 23 września 1987 roku – wSpółdzielni Pracy Usług (...)wG.,
- od 3 listopada 1987 roku do 31 sierpnia 1988 roku – umowa agencyjna z(...)wD.,
- od 1989 roku do 2008 roku – przebywał w USA, nie przedstawił dowodów zatrudnienia,
- od 1 czerwca 2008 roku do 31 lipca 2013 roku – prowadził działalność gospodarczą.
W dniu 1 sierpnia 2013 rokuD. Z.został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez(...) Sp. z o.o.Za okres od 16 września 2013 roku do 30 grudnia 2013 roku wypłacono ubezpieczonemu zasiłek chorobowy.
Orzeczeniem z dnia 18 marca 2014 roku Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy i istnieją okoliczności uzasadniające przyznanie ubezpieczonemu uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Orzeczeniem z dnia 13 października 2014 roku Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy od 26 stycznia 2014 roku do 31 października 2015 roku. Decyzją z 27 listopada 2014 roku(...) OddziałwZ.przyznałD. Z.prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 sierpnia 2014 roku do 31 października 2015 roku. Ubezpieczony jest niezdolny do pracy z powodu zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych. Z powodu depresji ubezpieczony leczy się od ponad 15 lat.
Dnia 23 maja 2013 roku pomiędzyD. Z.iW. W.została zawarta umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z § 2 umowy spółka będzie prowadziła działalność gospodarczą podfirmą (...) Sp. z o.o.Przedmiotem działalności jest transport. Zgodnie z § 9 udziały w spółce objęli udziałowcy :D. Z.99 udziałów o wartości 9.900 zł,W. W.1 udział o wartości 100 zł. Według § 14 organami spółki są: Zgromadzenie Wspólników, Zarząd, Rada Nadzorcza. Zgodnie z § 15 ust 2 do Zarządu mogą być powołani wspólnicy i inne osoby. Według § 15 ust 4 Zgromadzenie Wspólników powołuje Prezesa Zarządu i pozostałych członków. Mogą oni być odwołani przez Zgromadzenie Wspólników przed upływem kadencji ( § 15 ust.4). W § 18 określone zostały kompetencje Zgromadzenia Wspólników. Między innymi należy do nich: udzielanie absolutorium członkom organów spółki, połączenie spółki, przekształcenie, likwidacja, zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa spółki lub jego zorganizowanej części. Zgromadzenie Wspólników może podejmować uchwały jeśli jest reprezentowane przez 50% kapitału zakładowego, każdy udział daje prawo do jednego głosu. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów lub większością ¾ głosów. Zgodnie z § 19 pkt c) do obowiązków Zgromadzenia Wspólników należy powoływanie i odwoływanie Członków Zarządu Spółki W § 21 zostały określone kompetencje Rady Nadzorczej. Uprawnienie do jej powołania przysługuje Zgromadzeniu Wspólników. Między innymi Rada Nadzorcza zawiesza z ważnych powodów w czynnościach poszczególnych lub wszystkich członków Zarządu. Zgodnie z § 23 ust. 2 pierwszy rok obrotowy zaczyna się z dniem rejestracji spółki i kończy się 31 grudnia 2013 roku.
Kompetencje Zarządu zostały określone w regulaminie Zarządu Spółki(...) Sp. z o.o.Zgodnie z jej § 2 ust. 3 podstawą zatrudnienia Prezesa Zarządu może być umowa o pracę. Zawiera ją pełnomocnik powołany przez Radę Nadzorczą. Zgodnie z § 3 ust. 2 do obowiązków Prezesa Zarządu należy wykonywanie uchwał Zgromadzenia Wspólników i Rady Nadzorczej.
Rada Nadzorcza funkcjonuje według Regulaminu. Zgodnie z § 2 ust. 4 członków Rady Nadzorczej powołuje i odwołuje Zgromadzenie Wspólników.
Dnia 3 czerwca 2013 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę Nr 1/2013 mocą, której powołanoD. Z.na Prezesa Zarządu.
Dnia 14 lipca 2013 roku Rada Nadzorcza podjęła uchwałę Nr 7/2013 mocą, której powołałaW. W.na pełnomocnika do zawierania w imieniu spółki umów o pracę z członkami Zarządu.
Dnia 1 sierpnia 2013 rokuD. Z.– Prezes Zarządu(...) Sp. z o.o.oraz(...) Sp. z o.o.w imieniu, której działał pełnomocnikW. W.zawarli umowę o pracę. Zgodnie z nią ubezpieczony został zatrudniony na stanowisku Prezesa - Dyrektora Generalnego do Spraw Logistycznych. Zgodnie z pkt II ust. 1 pracownik działa samodzielnie podlega jednak zwierzchnictwu Zgromadzenia Wspólników. Według pkt VII umowa została zawarta na okres kadencji zarządu, wygasa w dniu odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie Zarządu za rok obrotowy pełny.
Ubezpieczony powrócił do Polski z USA w 2008 roku. Od tego czasu prowadził wspólnie zA. R.działalność gospodarczą. Polegała ona na wykonywaniu oświetlenia ledowego na potrzeby górnictwa. Działalność gospodarcza została zawieszona. Ponieważ okresowo ubezpieczony zamieszkiwał w USA postanowił prowadzić działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Ubezpieczony w 2012 roku podjął działania w celu uzyskania uprawnień do prowadzenia firmy transportowej. Latem 2013 roku spółka z o.o. rozpoczęła działalność. Polegała ona na świadczeniu usług transportowych – była właścicielem 3 pojazdów ciężarowych i przewoziła towary. Spółka współpracowała z(...). Zatrudniała 4 kierowców - w tymŁ. S..A. R.miał zajmować się sprawami administracyjnymi,A. M., która prowadzi biuro rachunkowe -finansami, aW. W.posiadający prawo jazdy kategorii C – bazą sprzętową. Ubezpieczony wykonywał pracę w biurze przyul. (...)wZ., wynajmowanym od kilku lat. Ubezpieczony uwzględniał zdanieA. R.w przedmiocie doboru kontrahentów, zatrudnienia sekretarki albowiem uważał, że ma on większą orientację w sytuacji gospodarczej w Polsce.D. Z.planował zakup samochodu do przewozu węgla. Pod wpływem sugestii Rady Nadzorczej odstąpił od tego zamiaru. Ubezpieczony poszukiwał klientów, rozmawiał z nimi, jeździł do kontrahentów. Usługi transportowe zaczęły być wykonywane 16 października 2013 roku – już w czasie nieobecności ubezpieczonego albowiem od 2 września 2013 roku przebywał on na zwolnieniu lekarskim. Drugi udziałowiecW. W.nie jest zatrudniony w spółce, wchodzi w skład Rady Nadzorczej.W. W.zajmuje się sprawami kierowców tj. podpisuje umowy o pracę. Sprawuje dozór techniczny nad stanem samochodów.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością / karta 7-10 /, zeznań świadkówA. R./ karta 30/,Ł. S./ karta 30/,W. W./ karta 30/, odpisu z KRS odwołującej spółki / karta 36-40/, uchwały zarządu nr 1/2013 / karta 41/, uchwał Rady Nadzorczej: nr(...)/ karta 46/, nr(...)/ karta 47/, nr(...)/ karta 48/, nr 4 / karta 49/, nr 5/ karta 50/, nr(...)/ karta 51/, nr(...)/ karta 52 /, nr(...)/ karta 53/, nr(...)/ karta 59/, nr(...)/ karta 60/, nr(...)/ karta 61/, nr(...)/ karta 65/, nr(...)/ karta 66/, nr(...)/ karta 67, nr(...)/ karta 75/, nr(...)/ karta 76-77/, nr(...)/ karta 78/, regulaminu Zarządu Spółki(...) Sp. z o.o./ karta 68-71/, Regulaminu Rady(...) Sp. z o.o.wZ./ karta 79-81/, przesłuchania stron / karta 86/
Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy jako kompletny i wiarygodny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd dał wiarę świadkom i przesłuchaniu stron poza ich twierdzeniami, w których podali, żeD. Z.jako pracownik podlegał Radzie Nadzorczej. W ocenie Sądu w tym zakresie zeznania są wewnętrznie sprzeczne i nie znajdują potwierdzenia w dowodach z dokumentów.D. Z.potwierdzał w zeznaniach, że podlegał Radzie Nadzorczej, nie zgodziła się ona na jego wyższe wynagrodzenie, a z drugiej strony wskazywał, że uwzględniał zdanieA. R.z uwagi na jego lepszą orientację w sytuacji gospodarczej w Polsce. TakżeA. R.zeznał, że przedstawiał sugestieD. Z.co do braku potrzeby zatrudniania sekretarki, co do kierunku współpracy z(...), niecelowości angażowania spółki w przewóz węgla. Przewodniczący Rady Nadzorczej -W. W.zeznał, że ubezpieczony był właścicielem Spółki , a Rada Nadzorcza była ciałem doradczym. W ocenie Sądu z zeznań tych wynika, żeD. Z.uwzględniał zdanieA. R.w sprawach Spółki ponieważ cenił jego wiedzę i doświadczenie oraz wyczucie rynku. Nie była to jednak podległość służbowa w rozumieniu przepisów prawa – ta musi wynikać z przepisu lub umowy o pracę. W ocenie Sądu brak takiego przepisu i nie wynika ona z umowy - co zostanie wyjaśnione w części poświęconej rozważaniom prawnym.
Na dowodach z dokumentów Sąd oparł się w całości ponieważ nie były one kwestionowane.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz.74 ze zm.), zwanej ustawą systemową, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów.
Po myśli art. 11 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, zaś według art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy systemowej, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Za pracownika natomiast – w myśl art. 8 ust. 1 - uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcia pracownik i zatrudnienie nie mogą być interpretowane na użytek ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców -Kodeks pracy(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2005r., sygn. akt III AUa 283/2005).
Według definicji zawartej wart. 22 § 1 Kodeksu pracyprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czyD. Z.podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik zatrudniony przez(...) Sp. z o.o.wZ.od 1 sierpnia 2013 roku.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie kwestionowano możliwości nawiązywania stosunków pracy ze wspólnikami i członkami zarządów spółek kapitałowych, oczywiście pod warunkiem prawidłowej reprezentacji pracodawcy przy zwieraniu umów (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1995 r., I PRN 14/95,OSNP 1995 nr 21, poz. 263; z dnia 23 stycznia 1998 r., I PKN 498/97, OSNP 1999 nr 1, poz. 8; z dnia 7 stycznia 2000 r., I PKN 404/99, OSNP 2001 nr 10, poz. 347; z dnia 9 września 2004 r., I PK 659/03, OSNP 2005 nr 10, poz. 13923 lipca 2009 r., II PK 36/09, LEX nr 533075 i z dnia 4 listopada 2009 r., I PK 106/09, LEX nr 564759), za wyjątkiem sytuacji, gdy ta sama osoba występowała w roli jedynego wspólnika i prezesa jednoosobowego zarządu spółki (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1995 r., II UKN 112/98, OSNP 2000 nr 2, poz. 66 i wyroki z dnia 17 grudnia 1996 r., II UK 37/96, OSNP 1997, nr 17, poz. 320; z dnia 5 lutego 1997 r., II UKN 86/96, OSNP 1997 nr 20, poz. 404; z dnia 32 września 1997 r., I PKN 276/97, OSNP 1998 nr 13, poz. 397; z dnia 2 lutego 1998 r., II UKN 112/98, OSNP 2000 nr 2, poz. 66; z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 268/00, LEX nr 551026; z dnia 9 kwietnia 2004 r., I PK 659/03, OSNP 2005 nr 10, poz. 139; z dnia 23 października 2006 r., I PK 113/06, Pr. Pracy 2007 nr 1, poz. 35). Przyczyny negowania istnienia między stronami stosunku pracy w tej ostatniej sytuacji tłumaczono różnymi względami: pierwotnie brakiem należytej reprezentacji podmiotu zatrudniającego przy zawieraniu umowy o pracę i występowania tej samej osoby w roli pracodawcy i pracownika, pokrywaniem się obowiązków wynikających ze stosunku pracy z obowiązkami wspólnika spółki, wreszcie brakiem konstytutywnych cech stosunku pracy. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z umową o pracę zawartą pomiędzy Prezesem Zarządu spółki, który jest jednym z dwóch udziałowców i posiada 99% udziałów. Umowa o pracę w imieniu spółki została zawarta przez pełnomocnika Rady Nadzorczej. W ocenie Sądu reprezentacja pracodawcy była prawidłowa i czyni ona zadość wymogom zart. 210 § 1 k.s.h.Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 2009 roku, II PK 36/09. Nie przesądza to jednak o zasadności odwołania. Słusznie organ rentowy zwrócił uwagę, że podlegać ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy może osoba, którą łączy z płatnikiem stosunek wykazujący cechy stosunku pracy wynikające z przepisuart. 22 § 1 k.p.
Tak w judykaturze, jak i doktrynie prawa pracy podkreśla się, że stosunek pracy, zdefiniowany wart. 22 § 1 k.p., jest stosunkiem prawnym starannego działania, którego konstytutywnymi cechami są: dobrowolne, osobiste, odpłatne świadczenie pracy w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania pracownika pracodawcy, który ponosi wszelkie ryzyka związane z zatrudnieniem pracownika.
Wykonywanie przezD. Z.czynności Prezesa Zarządu spółki miało osobisty charakter oraz odbywało się w sposób ciągły i odpłatny. Spornym pozostaje pracownicze podporządkowanie ubezpieczonego pracodawcy w procesie świadczenia pracy.
Podporządkowanie pracownika uważane jest za jedyną cechę rzeczywiście odróżniającą stosunek pracy od innych prawnych stosunków świadczenia usług, przesądzającą o gospodarczym i społecznym charakterze zatrudnienia pracowniczego – tak wyrok SN z 1 czerwca 2010 roku, II UK 34/10, na który powołał się organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie. Zatem do istnienia stosunku pracy konieczne jest wyodrębnienie z jednej strony pracodawcy, który określa zadania do wykonania i pracownika z drugiej strony, który te zadania wykonuje i przy ich wykonaniu podlega pracodawcy, jest zobowiązany stosować się do jego poleceń. Oczywiście osoba zatrudniona na stanowisku Prezesa – Dyrektora Generalnego do Spraw Logistycznych musi mieć pewną samodzielność przy wykonywaniu swoich zadań. Jednak zadania te określa pracodawca. Zgodnie z pkt I ust. 1 umowy o pracę powierzono pracownikowi prowadzenie przedsiębiorstwa spółki, zarządzanie jej majątkiem, reprezentowanie wobec osób trzecich na zasadach określonych wKodeksie spółek handlowychi umowie spółki. Zgodnie z pkt II ust. 1 umowy o pracę pracownik działa samodzielnie podlega jednak zwierzchnictwu Zgromadzenia Wspólników. W niniejszej sprawie Zgromadzenie Wspólników stanowią udziałowcy tj.D. Z.posiadający 99 udziałów iW. W.posiadający 1 udział. Zgodnie z umową spółki każdy udział daje prawo 1 głosu. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów lub większością ¾ głosów ( § 18 umowy spółki). Zatem ubezpieczony jako udziałowiec posiadający 99% udziałów ma uprawnienie do przegłosowania każdej uchwały. Zgromadzenie Wspólników zgodnie z umową spółki posiada szerokie kompetencje – w tym do zbycia lub do wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, ustanowienia ograniczonegoprawa rzeczowego, połączenia spółki, przekształcenia, likwidacji, zmiany przedmiotu przedsiębiorstwa.D. Z.jako jeden z dwóch członków Zgromadzenia Wspólników - udziałowiec w 99% ma prawną i faktyczną możliwość przegłosowania każdej uchwały czyli decydowania o przedsiębiorstwie spółki. Zaś jako pracownik ma za zadanie prowadzenie przedsiębiorstwa spółki i zaradzanie jej majątkiem zgodnie z przegłosowanymi przez siebie uchwałami. Ponadto podlega sobie czyli Zgromadzeniu Wspólników – pkt II ust. 1 umowy o pracę. Faktycznie zatem uprawnienia pracodawcy i pracownika przekazane zostały ubezpieczonemu. Brak zatem rozdzielenia osoby pracodawcy i pracownika.
W toku postępowania akcentowana była podległość ubezpieczonego jako pracownika Radzie Nadzorczej. W ocenie Sądu brak tej podległości. Nie wynika ona z umowy o pracę. Faktem jest, że Rada Nadzorcza ma uprawnienie do zawieszenia członków zarządu ( § 21 pkt 2 c umowy spółki), powoływania i odwoływania członków Zarządu ( § 4 Regulaminu Rady Nadzorczej) jednak są to uprawnienia dotyczące stosunku korporacyjnego – opartego na przepisachKodeksu spółek handlowych. Z kolei członkowie Rady Nadzorczej są powoływani i odwoływani przez Zgromadzenie Wspólników ( § 2 ust. 4 Regulaminu Rady Nadzorczej) czyli faktycznie przez ubezpieczonego jako udziałowca posiadającego 99% głosów.
Powyższe rozważania uprawniają do stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie umowa o pracę pomiędzyD. Z.- właścicielem 99% udziałów odwołującej spółki, a tą spółką, nie wykreowała stosunku pracy wobec braku konstruktywnego elementu tegoż stosunku, jakim jest pracownicze podporządkowanie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd – na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.
SSO Patrycja Bogacińska-Piątek