Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 646/13
Data wyroku: 2014-04-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Kwilosz-Babiś, Zofia Klisiewicz ( sprawozdawca ), Jacek Małodobry
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art. 211 kc, art. 213 kc, art. 688 kpc

Sygn. akt III Ca 646 /13

POSTANOWIENIE
Dnia 24 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący -  Sędzia SO Jacek Małodobry
Sędzia SO Zofia Klisiewicz ( sprawozdawca )
Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś
Protokolant: staż. Kinga Burny

po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. S.
przy uczestnictwieD. B.,M. K.,W.B.,L. B.,R. D.,S. B. (1),D. M.,I. P.,K. R.,A. D.,T. D.
o dział spadku poS. B. (2)i zniesienie współwłasności
na skutek apelacji uczestnikaR. D.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt I Ns 1054/11

p o s t a n a w i a :

1.zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nadać mu treść:

„I. ustalić, że przedmiotem działu spadku poS. B. (2)i zniesienia współwłasności nieruchomości są dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wraz z zabudowaniami o łącznej pow. 5,76 ha, położone wP., objęte Kw nr(...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Limanowej Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych wM.;
II. dokonać działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że przyznać;
a/S. B. (1)dz. ewid. nr(...),(...);
b/D. M.dz. ewid. nr(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)i udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr(...)i(...);
c/I. P.dz. ewid. nr(...),(...),(...)i udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr(...);
d/K. R.dz. ewid. nr(...), udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr(...)i(...), udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr(...)i(...);
e/A. D.dz. ewid. nr(...),(...),(...), udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr(...), udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr(...)i(...);
f/T. D.dz. ewid. nr(...),(...),(...);
g/R. D.dz. ewid. nr(...),(...),(...);
h/D. B.dz. ewid. nr(...),(...),(...);
III. spłat i dopłat nie zasądzać;
IV. wartość przedmiotu postępowania ustalić na kwotę 519 575,00 zł.
V. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie;”

2. w pozostałej części apelację oddalić;
3. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. akt III Ca 646/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 7.05.2013r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu w sprawie z wnioskuM. S.przy uczestnictwieD. B.,M. K.,W.B.,L. B.,R. D.,S. B. (1),D. M.,I. P.,K. R.,A. D.,T. D.o dział spadku poS. B. (2)i zniesienie współwłasności nieruchomości, ustalił, że przedmiotem działu spadku poS. B. (2)i zniesienia współwłasności są nieruchomości położone wP., objęteksięgą wieczystą nr (...)Sądu Rejonowego w Limanowej Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych wM., oznaczone jako dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wraz z zabudowaniami (pkt I sentencji), dokonał działu spadku i zniesienia współwłasności w ten sposób, że przyznał;S. B. (1)dz. ewid. nr(...),(...),D. M.dz. ewid. nr(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)i współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr(...)i(...)( po sprostowaniu),I. P.dz. ewid. nr(...)i(...)i współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr(...)i(...),K. R.dz. ewid. nr(...), współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr(...)i w dz. ewid. nr(...), współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr(...)i(...),A. D.dz. ewid. nr(...),(...),(...),(...),(...),(...), współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr(...)i w dz. ewid. nr(...), współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr(...),(...),T. D.dz. ewid. nr(...),(...),(...),D. B.dz. ewid. nr(...),(...),(...)(pkt II a-g sentencji), zasądził odA. D.na rzeczR. D.spłatę w wysokości 30.067,00 zł , płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się postanowienia (pkt III sentencji), ustalił wartość przedmiotu postępowania na kwotę 519,575,00 zł, a wysokość opłaty sądowej na kwotę 1.000,00 zł (pkt IV sentencji), koszty postępowania zniósł ( pkt V sentencji).
Sąd Rejonowy podał, że wnioskodawczyniM. S.wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości, położonej wP., składającej się z dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)wraz z zabudowaniami, w ten sposób, że wnosiła, aby przyznać na własność i współwłasnośćS. B. (1)dz. ewid. nr:(...)i(...),D. M.dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...), współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr:(...)i(...),I. P.dz. ewid. nr:(...),(...), współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr:(...)i(...),K. R.dz. ewid. nr:(...), współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr(...), współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr(...), współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr:(...)i(...),A. D.dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...),(...), współwłasność w ½ cz. w dz. ewid. nr(...),(...), współwłasność w 1/3 części w dz.(...),(...),T. D.dz. ewid. nr:(...),(...),(...),D. B.dz. ewid. nr:(...),(...)i(...). Stanowisko to poparli uczestnicyD. B.,M. K.,W. B. (1),L. B.,S. B. (1),D. M.,I. P.,K. R.,A. D.iT. D..
UczestnikR. D.wniósł o przyznanie mu ½ części dz. ewid. nr(...)z udziałem w zabudowaniach na co wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy nie wyrazili zgody.
Podał dalej Sąd, że przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowiło niegdyś własność małżonkówS.iS. B. (2), którzy tytuł własności do niego uzyskali na podstawie Aktu Własności Ziemi nr(...). W wyniku dziedziczenia poS. B. (3)iS. B. (2)orazW. B. (2)przedmiotowe gospodarstwo stało się współwłasnością wnioskodawczyniM. S.– w 96/432 częściach, uczestnikaT. D.w 18/432 częściach, uczestników;R. D.,S. D.,D. D. (1),I. D.,K. D.,A. D.w 25/482 częściach, uczestnikówD. D. (2),M. K.,W.B.iL. B.w 42/432 częściach. Obecnie ani wnioskodawczyni, ani też żaden z uczestników postępowania nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie zajmuje się rolnictwem. Obecnie pola nie są uprawiane.
Wnioskodawczyni i uczestnicy z wyjątkiemR. D.przedstawiając zgodny sposób podziału gospodarstwa rolnego wzięli pod uwagę okoliczność, że żadna z osób zainteresowanych nie zajmuje się czynnie rolnictwem i wg nich przedstawiony podział jest najlepszy, ponieważ w sposób najbardziej korzystny odzwierciedla interesy i aktualne potrzeby wszystkich stron. Z tego względu Sąd uznał, że zaproponowany sposób podziału gospodarstwa rolnego w naturze jest zgodny z przepisami dotyczącymi działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości i orzekł jak wpkt II.Powołał się Sąd w tej kwestii na treśćart. 213 k.c.iart. 215 k.c.
Odnośnie sporu pomiędzy uczestnikami, aR. D.dotyczącego dz. ewid. nr(...)podał Sąd, że należy go rozstrzygnąć na korzyść uczestnikówA. D.,K. R.iD. M., bowiem są oni zgodni co do otrzymania jej po 1/3 części. Na działce tej znajdują się dwa budynki mieszkalne, stary i nowy. W nowym budynku obecnie mieszkaA. D.. W starym budynku obecnie nikt nie mieszka. W nowym budynku uczestnicy planują dwa mieszkania , na parterze chce nadal mieszkaćA. D., na piętrze, które jest obecnie nie wykończone planuje zamieszkaćK. R., a w starym budynku chce zamieszkaćD. M.. W/w uczestnicy deklarują zgodne korzystanie z tej współwłasności, a w przyszłości zgodny jej podział i w ten sposób realizację swoich potrzeb mieszkaniowych .
Ponieważ uczestnikR. D.nie przyjął żadnej z propozycji przyznania mu innych działek poza(...), Sąd uznał, że należy mu przyznać spłatę pieniężną i taką zasądził w kwocie 30.067,00 zł, stosownie do udziału we współwłasności jaki uczestnik posiadał i wartości przedmiotu postepowania, który został wyceniony przez biegłego sądowego inż.K. C.na kwotę 519.575,00 zł.
Przyznając uczestnikomA. D.,K. R.iD. M.dz. ewid. nr(...)na współwłasność Sąd miał na względzie także sytuację materialną i rodzinną w/w uczestników, zwłaszcza uczestniczkiD. M., która ma czworo dzieci i mieszka w wynajętym mieszkaniu, a jej mąż zarabia ok. 2000 zł miesięcznie.
Powołał się Sąd na treść art.; 210, 211, 212§ 1, 213, 215 k.c.oraz na treść art.; 617, 618, 619§ 1 , 622 i 623 k.p.c.O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 kpc.

Powyższe postanowienie zaskarżył uczestnikR. D.apelacją, w której zarzucił:
naruszenie prawa procesowego tj.;
-art. 622 § 2 kpcw zw. zart. 617 kpciart. 688 kpcprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że wszyscy współwłaściciele złożyli zgodny wniosek o dział spadku, w sytuacji gdy on takiego wniosku nie złożył,
-art. 510 § 1 i 2 kpcprzez niewezwanie do udziału w sprawie w charakterze uczestniczkiC. A., w której nieformalnym użytkowaniu jest dz. ewid. nr(...),
-art. 328 § 2 kpcprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia oraz przez odwołanie się w sposób ogólny do zebranego materiału dowodowego,
-art. 232 kpcprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego rolnika w przedmiocie ustalenia możliwości podziału gospodarstwa rolnego w szczególności, czy taki podział jest zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej,
-art. 233 kpcprzez nierozważenie wszechstronne zebranego w sprawie materiału dowodowego,
naruszenie prawa materialnego tj.art. 211, 213, 214 i 215 kcprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a także nierozważenie możliwości wydzielenia działek budowlanych.
Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje.

W postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego rolnika na okoliczność ustalenia czy podział zaproponowany przez wnioskodawczynię i orzeczony przez Sąd Rejonowy nie jest sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, a jeżeli tak, zaproponowanie ewentualnie innego podziału nienaruszającego te zasady.
Biegły wydał opinię, w której podał, że z uwagi na okoliczność, że żaden z uczestników nie deklaruje prowadzenia gospodarstwa rolnego, podział gospodarstwa rolnego zaproponowany przez wnioskodawczynię i orzeczony przez Sąd Rejonowy, jest zasadny. Biegły zaproponował tylko taką zmianę, w której dokonano by wydzielenia działki nadającej się do zabudowy dla uczestnikaR. D.(k. 203-210).
W toku dalszego postępowania apelujący uczestnik wniósł o przyznanie mu dz. ewid. nr(...),(...),(...), bez dopłaty (k. 251), a wnioskodawczyni i uczestnicy:A. D.,I. P.,K. R.,S. B. (1),D. M.,D. B.,M. K.,D. B. (1), wyrazili na powyższą propozycję zgodę (k. 249 i 282). Pozostali uczestnicy nie zgłosili sprzeciwu.

Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy zważył co następuje;

Stosownie do treściart. 211 kckażdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.
Zgodnie z treściąart. 213 kcjeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.
W rozpoznawanej sprawie ani wnioskodawczyni, ani żaden z uczestników nie deklarują prowadzenia gospodarstwa rolnego, zresztą gospodarstwo będące przedmiotem postępowania od kilkunastu lat nie jest uprawiane. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał stosownie do wniosków biegłego, że podział przedmiotowego gospodarstwa nie będzie sprzeczny z przepisami prawa i uwzględnił ostateczne zgodne wnioski stron. Wnioskodawczyni i uczestnicy, którzy byli zainteresowani otrzymaniem przedmiotu spadku w naturze, złożyli zgodną propozycję podziału gospodarstwa nie domagając się spłat ani dopłat. Apelujący wniósł o przyznanie mu dz. ewid. nr(...),(...),(...), a uczestnikA. D., któremu Sąd Rejonowy przyznał dz. ewid. nr(...)i(...)oraz udział ½ w dz. ewid. nr(...)wyraził na powyższe zgodę. Również uczestniczkaI. P., której Sąd Rejonowy przyznał udział ½ w dz. ewid.(...)zgodziła się na przyznanie uczestnikowiR. D.tego udziału. W zamian zgodnie zaproponowano uczestniczceI. P.przyznanie dz. ewid.(...), którą Sąd Rejonowy przyznał uczestnikowiA. D..
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy dokonał działu spadku i zniesienia współwłasności zgodnie z propozycją stron. Zmiana orzeczenia dotyczyła nie tylko wniosków stron ale również pkt I i II w zakresie jakim Sąd Rejonowy popełnił błędy. Mianowicie w pkt I Sąd Rejonowy pominął dz. ewid. nr(...), która była przedmiotem postępowania i która została objęta dalszą częścią postępowania. Z kolei w pkt IIb Sąd przyznałD. M.dz. ewid. nr(...), która nie była własnością spadkodawczyni ani współwłasnością stron. Powyższe uchybienia należało w związku z apelacją wyeliminować co Sąd Okręgowy uczynił.
Zarzut apelującego naruszeniaart. 510 § 1 i 2 kpcjest pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych. Okoliczność, że dz. ewid. nr(...)jest w częściowym władaniu innych osób, nie daje podstaw do wezwania ich do udziału w niniejszej sprawie w charakterze zainteresowanych. UczestniczkaS. B. (1)zgodziła się na przyznanie jej tej działki, w związku z czym ewentualne spory o własność tej działki będą się toczyć w odrębnym postępowaniu.
W postępowaniu o dział spadku i zniesienie współwłasności zgodnie z treściąart. 618 § 1 kpciart. 685 kpcspory o własność rozstrzygane są tylko pomiędzy współwłaścicielami i współspadkobiercami, co oznacza, że inne osoby nie są zainteresowane w tym postępowaniu.
Z uwagi na zgodny dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości złożone w postępowaniu apelacyjnym zbędne stało się odnoszenie do pozostałych zarzutów apelującego. Ponieważ apelacja zaskarżała postanowienie Sądu Rejonowego w całości, po uwzględnieniu wniosków stron należało ją w pozostałej części oddalić.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzieart. 386 § 1 kpciart. 385 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy postanowił na zasadzieart. 520 § 1 kpcuznając, że brak jest podstaw do odstąpienia od zasady w nim wyrażonej. W interesie apelującego było poniesienie kosztów apelacyjnych, bowiem przed Sądem Rejonowym nie wyrażał zgody na jakąkolwiek propozycję wnioskodawczyni i uczestników poza żądaniem przyznania mu dz. ewid. nr(...), a ten wniosek ostatecznie się nie ostał.

(...)