Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 302/14
Data wyroku: 2014-09-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Klesyk, Sławomir Buras, Cezary Klepacz
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 931 k.c., art. 670§2 k.p.c., art. 1059 k.c.

Sygn. akt II Ca 302/14

POSTANOWIENIE
Dnia 22 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Małgorzata Klesyk (spr.)
Sędziowie:SSO Sławomir Buras
SSO Cezary Klepacz
Protokolant: protokolant sądowy Agnieszka Baran
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2014 r.
sprawy z wnioskuR. S. (1),R. S. (2),K. S. (1),T. S.,M. S.iK. S. (2)
z udziałemJ. P.,Z. G.,M. G. (1),M. P.,M. G. (2),M. G. (3)iA. G.
o stwierdzenie nabycia spadku poP. G.
na skutek apelacji uczestnikaM. G. (1)od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach
z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt VIII Ns 563/13
postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim) przez uchylenie zawartego w nim rozstrzygnięcia; orzec, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie.
Sygn. akt II Ca 302/14

UZASADNIENIE
Wnioskiem złożonym do Sądu Rejonowego w Kielcach w dniu 12 listopada 2012 rokuA. S.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po swoim ojcuP. G., który zmarł w dniu 2 listopada 1998 roku wP.w ogólności i do gospodarstwa rolnego w oparciu o przepisy ustawy.
Uczestnicy:J. P.,Z. G.,M. G. (1),M. G. (2)orazM. G. (3)przyłączyli się do wnioskuA. S., z tym, żeM. G. (2)zaprzeczył, by w skład spadku poP. G.wchodziło gospodarstwo rolne. Uczestnik wskazał, że zostało ono przekazaneJ. G. (1)i jego żonieA. G.umową darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 12 stycznia 1995 roku, rep.(...)
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 października 2013 roku Sąd Rejonowy w Kielcach w sprawie sygn VIII Ns 563/13 orzekł, że spadek poP. G.na podstawie ustawy nabyły dzieci:A. S.,J. P.,Z. G.,J. G. (1)oraz wnukM. G. (1)po 1/5 części każde z nich. W punkcie II wymienionego postanowienia Sąd stwierdził, że gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku poP. G.gospodarstwo rolne na podstawie ustawy dziedziczą dzieci:A. S.,J. P.,Z. G.,J. G. (1)po 1/4 części każde z nich. Orzeczono także, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne przedstawiały się następująco.
Sąd Rejonowy ustalił, że umową darowizny z dnia 12 stycznia 1995 rokuP. G.przekazał na rzecz synaJ. G. (1)i jego żonyA. G.gospodarstwo rolne położone we wsiP.o łącznej powierzchni 4,42 ha oraz udział wynoszący 5/8 części we własności nieruchomości położonej wM.I o powierzchni 1,14 ha. Jednak w chwili śmierciP. G.miał jeszcze udział w wysokości 1/4 części w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowościM.P.o powierzchni 1,13 ha, które spadkodawca nabył w drodze dziedziczenia po zmarłej 6 stycznia 1989r żonieH. G.w oparciu o postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku z dnia 7 lipca 1993r ze sprawy sygn Ns664/93..
W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd I instancji uznał, że w skład spadku poP. G.wchodzi udział w wysokości 1/4 części w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowościM.P.o powierzchni 1,13 ha. Na podstawie ustawy gospodarstwo to nabyła czwórka jego żyjących dzieci. Sąd stwierdził, żeM. G. (1), wnuk spadkodawcy po zmarłym 24 stycznia 1986r synuJ. G. (2), w chwili otwarcia spadku nie pracował stale w gospodarstwie rolnym. Utrzymywał się on z pracy w klubie piłkarskim a w gospodarstwie rolnym pracował sporadycznie, sezonowo, świadcząc pomoc członkom swojej rodziny. Sąd Rejonowy podkreślił, żeM. G. (1)nie miał przygotowania zawodowego do pracy w rolnictwie, nie był osobą małoletnią ani niezdolną do pracy i z tych powodów nie spełnił żadnej z przesłanek zart. 1059 k.c.obowiązującego na datę otwarcia spadku, pozwalających na dziedziczenie gospodarstwa rolnego po zmarłymP. G..
Apelację od wymienionego postanowienia wniósł uczestnikM. G. (1), zaskarżając je w punkcie II, co do dziedziczenia gospodarstwa rolnego i zarzucił błąd ustaleń w ocenie praktycznych jego możliwości do prowadzenia gospodarstwa rolnego, argumentując, że przepisy odnośnie dziedziczenia gospodarstwa rolnego należy obecnie stosować liberalnie. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt II przez stwierdzenia , że także on w 1/5 części dziedziczy z ustawy gospodarstwo rolne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja była o tyle skuteczna , że doprowadziła do zmiany zaskarżonego postanowienia w pkt II przez uchylenie zawartego w nim rozstrzygnięcia.
Po pierwsze należy wskazać, że w świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy zarzut uczestnikaM. G. (1)podniesiony w apelacji a dotyczący błędu w ocenie praktycznych możliwościM. G. (1)do prowadzenia gospodarstwa rolnego nie mógł okazać się zasadny. Sąd odwoławczy ustalił bowiem, że w skład spadku poP. G.nie wchodziło gospodarstwo rolne, a wobec tego bez znaczenia pozostaje ocena możliwości prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego.
Sąd odwoławczy nie podzielił ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, że w skład spadku poP. G.wchodzi udział w wysokości 1/4 części w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowościM.P.o powierzchni 1,13 ha, który spadkodawca nabył w drodze dziedziczenia po swojej żonieH. G.. Sąd Okręgowy po uzupełnianiu postępowania dowodowego dokonał własnych ustaleń stanu faktycznego, które przedstawiają się następująco.
SpadkodawcaP. G.umową darowizny z 18 kwietnia 1957 roku nr rep(...)zawartą w(...)wK.nabył od ojcaJ. G. (1)udział w ½ nieruchomości zawierającej powierzchnię 5, 75 ha z budynkami stanowiącą północną połowę osady zapisanej w tabeli nadawczejwsi M.pod nr 2, dla którego w Sądzie Rejonowym w Kielcach prowadzony jest zbiór dokumentów o numerze(...)( zaświadczenie z(...)z 30 sierpnia 2001r k-5 akt INs 260/03). Gospodarstwo to odpowiada działkom położonym wP.oznaczonym w ewidencji gruntów numerami(...)o łącznej powierzchni 4,42 ha ( mapa z k-8 akt Ns 260/03).
SpadkodawcaP. G.i jego żonaH. G.na podstawie aktu własności ziemi z dnia 4 maja 1976r nr(...)wydanego przez Naczelnika GminyM.byli też współwłaścicielami na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej we wsiM.I oznaczonej w ewidencji nieruchomości nr(...)o powierzchni 1,13 ha.(k.221 akt własności ziemi)
W wyniku scalenia gruntów zatwierdzonego decyzją WojewodyK.nr(...)z dnia 9 stycznia 1980 roku za wykazaną w akcie własności ziemi nr(...)działkę o nr (...)o pow. 1,30 ha wydzielono ekwiwalent w postacidziałki nr (...)o powierzchni 1,14 ha.(k. 252-253 opis, mapa i wypis z rejestru gruntów )
Postanowieniem z dnia 7 lipca 1993 roku Sąd Rejonowy w Kielcach stwierdził, że spadek poH. G.w ogólności i co do gospodarstwa rolnego nabyli jej mążP. G.w ¼ i czworo dzieci ;J. P.,A. S.,Z. G.,J. G. (1)oraz wnukM. G. (1)w wysokości po 3/20 części każde z nich. W treści wniosku w tejże sprawieP. G.wskazał, że w skład spadku po żonieH. G.weszło gospodarstwo rolne położone we wsiM.P.o powierzchni 1,13 ha objęte(...)nr(...), zaś na rozprawie w dniu 6 lipca 1993r wyjaśnił, że chodzi też o gospodarstwo wP.o powierzchni około 5 ha..(k.2,20v, 25 akt sprawy Ns 664/03).
Umową darowizny z dnia 12 stycznia 1995 roku, sporządzoną w formie aktu notarialnego rep.(...)P. G.darował synowiJ. G. (1)i synowejA. G.własnośćnieruchomości zabudowanej nabytej na podstawie umowy darowizny z 1957 położonej we wsiP.o łącznej powierzchni 4,42 ha, dla której prowadzony jest w Sądzie Rejonowym w Kielcach zbiór dokumentów o nr(...). Ponadto spadkodawca przekazałJ. G. (1)iA. G.udział w wysokości 5/8 części własności nieruchomości niezabudowanej położonej we wsiM.I, oznaczonej numerem 923 o łącznej powierzchni 1,14 ha którą wraz z żoną nabył na podstawie(...)z 4 mają 1976r nr(...).ON.(...)(k-46- 48 umowa darowizny z 12 stycznia 1995roku).
Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2003r w sprawie sygn INs 260/03 Sąd Rejonowy w Kielcach stwierdził , że spadkodawcaP. G.i jego żonaH. G.stali się z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971r współwłaścicielami nieruchomości rolnej położonej wP.o łącznej powierzchni 4,42 ha składającej się zdziałek nr (...)posiadającej zbiór dokumentów nr(...).
Obecnie toczy się sprawa o wznowienie postępowania w sprawie sygn INs 260/03 ze skargiA. G., żonyJ. G. (1), w której wnosi ona o oddalenie wniosku w całości twierdząc ,że w dacie 4 listopada 1971r gospodarstwo to miało uregulowany stan prawny naP. G.(k-43odpis skargi oraz wyjaśnieniaM. G. (1)na rozprawie w dniu 22 września 2014r.) .
Z powyższych dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych wynika jednoznacznie, że w dacie śmierci, tj. w dniu 2 listopada 1998 roku spadkodawcaP. G.nie był właścicielem żadnego gospodarstwa rolnego, bowiem umową darowizny z dnia 12 stycznia 1995 roku przekazałJ. G. (1)iA. G.wszelkie prawa własności mu przysługujące .
Przekazał udział w wysokości 5/8 części we własności nieruchomości położonej w miejscowościM.I o powierzchni 1,14 ha oznaczonej nr(...), która została nabyta jako ekwiwalent w scaleniu zadziałkę nr (...)o powierzchni 1,13 ha objętą(...)nr(...). Z powyższych rozważań wynika jednoznacznie, żeP. G.iH. G.nigdy nie byli jednocześnie właścicielami obu tych działek. Spadkodawca i jego żona do scalenia z dnia 9 stycznia 1980 byli właścicielamidziałki nr (...)a po tym dniudziałki nr (...), w której swojego udziału spadkodawca się wyzbył w/w aktem z 1995r.
Co do gospodarstwa wP.o powierzchni 4,42 ha Sąd Okręgowy stwierdza, że niezależnie od wyniku sprawy o wznowienie postępowania w sprawie o uwłaszczenie w skład spadku poP. G.nie wchodzi nawet udział w tym gospodarstwie rolnym . Umową z 1995roku przekazał on własność całego gospodarstwa rolnego przy przyjęciu, jak w treści tego aktu , że jest jego wyłącznym właścicielem na podstawie umowy z 1957r. Uwzględnienie skargi o wznowienie potwierdzi ten stan prawny. Natomiast uznając prawomocność rozstrzygnięcia w sprawie o uwłaszczenieP. G.był właścicielem w 5/8 tego gospodarstwa ( ½ na zasadzie małżeńskiej wspólności majątkowej i ¼ z ½ z tytułu nabycia spadku po żonie). Ponieważ przekazał własność całości a skutecznie mógł to uczynić tylko w udziale 5/8 uznać należy, że wyzbył się całego należnego mu udziału w tym gospodarstwie.
Z powyższych rozważań Sąd Okręgowy wywodzi, że w dacie śmierci, tj. w dniu 2 listopada 1998 roku spadkodawcaP. G.nie był właścicielem żadnej nieruchomości mającej charakter gospodarstwa rolnego, bowiem niesporne jest iż innych gruntów rolnych poza opisanymi nie posiadał.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie II poprzez uchylenie znajdującego się w nim rozstrzygnięcia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
SSO S Buras SSO M Klesyk (spr) SSO C Klepacz