Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 545/13
Data wyroku: 2014-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Zbigniew Ciechanowicz, Tomasz Szaj, Sławomir Krajewski
Słowa kluczowe: Nierozpoznanie Istoty Sprawy
Podstawa prawna: art. 386 §4 kpc

Sygn. akt II Ca 545/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2014 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Zbigniew Ciechanowicz (spr.)

Sędziowie:

SSO Sławomir Krajewski
SSR del. Tomasz Szaj

Protokolant:

stażysta Ewa Zarzycka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 roku wS.
sprawy z powództwaWspólnoty Mieszkaniowej(...)wK.
przeciwkoH. T.
o wydanie rzeczy ruchomej
na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną
od wyroku Sądu Rejonowego w Świnoujściu
z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt VI C 83/13
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Świnoujściu, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie wyroku z dnia 13 lutego 2014 r.:

     Powódka Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.wystąpiła z powództwem przeciwko pozwanejH. T.o wydanie dwóch telefonów komórkowych, jednegomarki N. (...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...)oraz drugiego markiS.(...)e(...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...), a na wypadek nieuwzględnienia tegoż żądania - zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 500 zł. oraz kosztów postępowania.
PozwanaH. T.wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu.
Pozwana przyznała, że w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.zawarła umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych i w związku z tym otrzymała dwa sporne telefony. Telefony te były w jej posiadaniu do czasu, kiedy sprawowała funkcję członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej. Pozwana wywodziła, że jej następczyni nie chciała przyjąć tych telefonów, ponieważ umowa z(...) S.A.była zawarta na nazwisko pozwanej aA. S. (1)sama nie chciała płacić abonamentu.
Pozwana podkreśliła, że zabiegała o to, aby nowy zarząd wspólnoty zmienił dotychczasową umowę i wykreślił nazwisko pozwanej z umowy, jednak bezskutecznie.H. T.podkreśliła, że to ona była wskazana w umowie, jako płatnik należności i w sytuacji, kiedy wspólnota nie chciała odebrać od niej tych telefonów postanowiła zapłacić wspólnocie kwotę 2,44 zł za te telefony i regularnie opłacać abonament. Pozwana podała, że za abonament z tych telefonów zapłaciła kwotę 1 782,44 zł.
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w Świnoujściu w sprawie o sygn. akt VI 83/13 nakazał pozwanejH. T., aby wydała powódce Wspólnocie Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.telefon komórkowymarki N. (...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...)oraz telefon komórkowy markiS.(...)e(...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...)(pkt I) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę

    107,00 złtytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę

    60,00 złza zastępstwo procesowe.
Powyższe orzeczenie oparto o następujące ustalenia:
W dniu 28 stycznia 2008 roku pomiędzy Wspólnotą Mieszkaniową(...)przyul. (...)wK.reprezentowaną przez ówczesnego przewodniczącego zarząduH. T., a(...) S.A.wW.została zawarta umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr(...), na podstawie której powódka zakupiła także telefonmarki N. (...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...)w warunkach promocji za kwotę 1 zł.
W dniu 27 stycznia 2010 roku strony zawarły aneks do umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych w sieci(...)dotyczący sprzedaży aparatów w ramach programu wymiany aparatów dla przedsiębiorców. Na podstawie tej umowy powódka Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.po promocyjnej cenie (1,22 zł) kupiła aparatmarki S. (...)nr seryjny(...)wraz z kartą SIM o nr seryjnym(...). Także aneks do umowy w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.podpisałaH. T..
W dniu 5 marca 2010 roku powodowa Wspólnota Mieszkaniowa uchwałą nr 4/2010 powołała nowy zarząd w osobach:A. S. (2),G. S.iA. K.. Pozwana zaprzestała pełnić dotychczasową funkcję.
W dniu 17 marca 2010 roku został sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy dokumentacji Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK., gdzie zdającą była pozwanaH. T.a przyjmującymi nowy zarząd. W tym protokole w pkt III pkt 3 wymieniono jako rzecz, która została przekazana aparat telefonicznymarki N. (...). Faktycznie jednak aparatN. (...)zatrzymałaH. T.. Zatrzymała ona również drugi z aparatów tj.S.(...).
Nowy zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej po objęciu swojej funkcji kilkukrotnie zwracał się do pozwanej o zwrot spornych telefonów wnioskując o usunięcie jej nazwiska z umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych.
Pismem z dnia 15 października 2010 roku zarządca –A. P.działając w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.wezwała pozwaną do natychmiastowego zwrotu dwóch spornych telefonów komórkowych.
Pismem z dnia 4 listopada 2010 roku zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.zawiadomił(...) S.A.o nowym składzie zarządu.
Wobec odmowy wydania przez pozwanąH. T.2 spornych telefonów komórkowychA. S. (2), jako członek zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK.w dniu 26 listopada 2010 roku zawiadomiła KPP wK.o przywłaszczeniu przez pozwaną telefonów komórkowychmarki N. (...)iS.(...).A. S. (2)w postępowaniu przygotowawczym przesłuchana w charakterze świadka zeznała, że pozwanaH. T.nie odda żadnego telefonu nowemu zarządowi, ponieważ nie uznaje nowego zarządu. Prokuratura Rejonowa w Kamieniu Pomorskim postanowieniem z dnia 31 marca 2011 roku umorzyła dochodzenie, co do przywłaszczenia tych telefonów. Również w postępowaniu karnym Prokuratura ustaliła, że pozwanaH. T.mimo wezwań do wydania 2 spornych telefonów nie wydała ich nowemu zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyul. (...)wK..
Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.nigdy nie wyraziła zgody na nabycie własności 2 spornych telefonów komórkowych przez pozwanąH. T..
Kolejnym pismem z dnia 16 października 2011 roku Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.reprezentowana przez adw.Ł. W.wezwała pozwaną do wydania spornych telefonów komórkowych – bezskutecznie.
Oceniając tak ustalony stan fatyczny Sąd Rejonowy powództwo uznał za zasadna, gdyż oparte o treśćart. 222 § 1 k.c.Za wystarczający dla oceny roszczeń powódki Sąd uznał dokumenty, w szczególności umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych wraz z aneksem. Za zbędne Sąd uznał wnioski dowodowe powódki o przesłuchanie stron i świadków.
Nie zasługiwało na akceptację Sądu Rejonowego stanowisko pozwanej, jakoby powódka Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.wyzbyła się własności dwóch spornych telefonów poprzez ich porzucenie w rozumieniuart. 180 k.c., gdyż to pozwana bezprawnie zatrzymała przedmiotowe telefony, co miało wynikać z pisma pozwanej z dnia z dnia 26 marca 2010 roku (karta 24-25). PozwanaH. T.samowolnie postanowiła „abonament przejąć na swoje nazwisko a poniesiony koszty zakupu telefonów zwrócić wspólnocie mieszkaniowej”, jednocześnie zwracając na rzecz wspólnoty koszt zakupu telefonów w łącznej kwocie 2,44 zł.
Za chybiony uznał Sąd Rejonowy zarzut pozwanej, że niniejsze roszczenie windykacyjne stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu i jako takie wymaga zgody wyrażonej uchwałą właścicieli.Artykuł 22 ust. 1 ustawy o własności lokalistanowi, że czynności zwykłego zarządu podejmuje zarząd samodzielnie. W sprawach nie przekraczających zwykłego zarządu wspólnota mieszkaniowa działa we własnym imieniu i reprezentowana jest przez zarząd. Niewątpliwie powództwo windykacyjne o wydanie dwóch telefonów stanowi czynność zwykłego zarządu, nie wymagającą uchwały właścicieli.
Za nietrafne uznano także powołanie się pozwanej na naruszenie zasad współżycia społecznego zart. 5 k.c.PozwanaH. T., która przez wiele lat pełniła funkcję przewodniczącej zarządu, bezprawnie posiada dwa telefony komórkowe stanowiące własność powódki. Wspólnota Mieszkaniowa(...)przyul. (...)wK.w całości rozliczyła wpłaty wniesione przez pozwaną dotyczące abonamentu telefonicznego w kwocie 1 782,44 zł zarachowując je w poczet opłat za lokal pozwanej, a mimo to pozwana telefonów nie zwróciła.
Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w całości żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1
nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na tym, ze Sąd I instancji nie rozpoznał zarzutu pozwanej o nabyciu własności przedmiotu sporu (telefonów) w drodze objęcia w posiadanie samoistne przedmiotów porzuconych przez powódkę i zaniechanie czynienia ustaleń faktycznych w tym kierunku,

2
naruszenie przepisu postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia:

a
art. 229 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 316 § 1 k.p.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że pozwana jest w posiadaniu kart SIM o nr seryjnym(...)i(...), podczas gdy na chwilę zamknięcia rozprawy okoliczność ta nie była ani przyznana, ani wykazana. Pozwana stwierdziła, iż poczynione w tym zakresie ustalenia Sądu l instancji były oczywiście dowolne. Pozwana wyraziła przypuszczenie, iż najprawdopodobniej operator(...) S.A.wystawił duplikat karty SIM, zastrzegając jednocześnie. Na potwierdzenie swoich przypuszczeń pozwana zgłosiła wniosek dowodowy o zasięgnięcie informacji u operatora, a także wniosek o przesłuchanie świadkaR. T.. Jednakże Sąd I instancji pozbawiając pozwaną prawa do przytaczania dowodów na potwierdzenie swoich wniosków i twierdzeń — na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013r. bezzasadnie oddalił wszystkie wnioski dowodowe pozwanej w tym zakresie,

b
art. 217 § 1 k.p.c., poprzez nieuzasadnione oddalenie na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. wniosków dowodowych zgłoszonych przez pozwaną.

c
art. 235 § 1 k.p.c., poprzez naruszenie zasady bezpośredniości postępowania dowodowego przed sądem orzekającym, które polegało na tym, że Sąd I instancji dokonał istotnych ustaleń faktycznych w oparciu wyłącznie o protokół zeznania świadkaA. S. (2)złożonego w innym postępowania, nie przeprowadzając dowodu z bezpośredniego przesłuchania tej osoby, która w niniejszej sprawie była stronom postępowania.

Powódka zażądała oddalenia apelacji i obciążenia pozwanej kosztami postępowania, podzielając jednocześnie ustalenia i oceny przwane wyrażone przez Sąd Rejonowy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja była zasadna, doprowadzając do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Świnoujściu.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, iż przyczyną uwzględnienia powództwa było uznanie w oparciu o dowody w postaci umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z 2008 r., aneksu do tej umowy z 2010 r. i faktury vat (k. 13), iż powódka jest właścicielem dwóch opisanych w pozwie telefonów komórkowych. Z tej to przyczyną Sąd Rejonowy uznał za zbędne przesłuchanie świadków i stron. Uszło jednak uwadze Sądu, iż wnioski o przesłuchanie stron i świadków pozwana złożyła na okoliczność „odmowy przyjęcia” tych urządzeń przez Wspólnotę w dniu 17 marca 2010 r. (k. 22 i k. 51), co miało uzasadnić twierdzenie pozwanej o porzuceniu rzeczy w rozumieniuart. 180 k.c.Co prawda, zarzut ten Sąd Rejonowy uznaje za nietrafny i jako argument przytoczył pismo pozwanej z dnia 26 marca 2010 r. (k. 24), z którego miało wynikać to, iż pozwana „bezprawnie zatrzymała przedmiotowe telefony” i „a poniesiony koszty zakupu telefonów zwrócić wspólnocie mieszkaniowej”, tym niemniej treść tego pisma wskazuje również na odmowę przyjęcia przez Wspólnotę telefonów opisanych pozwem - „panieA. S.iG.S.oznajmiły, że obecnie wybranemu zarządowi telefon nie jest potrzebny …”. Analiza akt sprawy wskazuje, iż pierwszym przejawem aktywności powódki mającej na celu odzyskanie telefonów była uchwała z dnia(...)z dnia 25 sierpnia 2010 r., co wynika z treści protokołu przesłuchania w charakterze świadkaA. S. (2)w sprawie karnej o sygn. akt Ds. 477/11 (k. 85 v). A zatem, treść dokumentów, z których dowód przeprowadził Sąd Rejonowy nie daje odpowiedzi na pytanie, czy powodowa Wspólnota porzuciła opisane pozwem telefony i kartę SIM, czy też nie.
Reasumując, Sąd Rejonowy nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu bezpośredniego, który pozwolił by na ocenę twierdzeń stron co do ich relacji związanych z rozliczaniem się pozwanej z telefonów, czy też twierdzeniem o ich porzuceniu przez powódkę.
Marginalnie zauważyć należy, iż przedmiotem rozważań Sądu Rejonowego były również dwie karty SIM, które w ostateczności nakazano wydać powódce, lecz porównanie ich numerów nakazuje przyjąć, iż faktycznie była to jedna karta, co rodzi wątpliwość co do słuszności żądania powódki w tej części. Nie ma przy tym znaczenia dla zasadności żądania powódki wydania karty SIM ewentualna okoliczność podnoszona przez pozwaną, iż karta w posiadaniu której być może jest pozwana nie jest aktywna, gdyż być może przedsiębiorstwo telekomunikacyjne wystawiło duplikat tej karty.
Trudno dociec na podstawie analizy dokumentów będących dowodami w sprawie jakie relacje istniały między stronami w zakresie dotyczącym ustaleń co do losów telefonów komórkowych. W takiej sytuacji przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, chociaż ze względu na brzmieniaart. 299 k.p.c.jest on uznawany za dowód o charakterze subsydiarnym, dobrowolnym, czy nawet dwustronnym, w sytuacji niemożności wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w oparciu jedynie o dokumenty, staje się niezbędne (por. orzeczenia SN: wyrok z dnia 7 października 2003 r., IV CK 28/02, niepubl., czy wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r., I CK 467/04, niepubl.).
Nie przeprowadzenie istotnego w sprawie dowodu, to w istocie zaniechanie zbadania materialnej podstawy żądania, a tym samym nierozpoznanie istoty sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2012 r. w sprawie III SZ 3/12 za(...)Lex nr 1232797).
Zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 31 października 2012 r. w sprawie I ACa 473/12 nie zachodzi obowiązek prowadzenia przez sąd drugiej instancji postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał rozważenia poddanych przez strony pod osąd żądań i twierdzeń, jak również, gdy nie dokonał oceny przeprowadzonych dowodów i pominął mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie meritum sporu dowody zawnioskowane przez strony dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wówczas konieczne staje się wydanie orzeczenia przewidzianego wart. 386 § 4 k.p.c., ponieważ ocena po raz pierwszy poddanych przez strony pod osąd żądań, twierdzeń oraz dowodów, a także rozszerzenie postępowania dowodowego przez sąd odwoławczy, a następnie wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, ograniczyłoby merytoryczne rozpoznanie sprawy do jednej instancji (za(...)Lex nr 1237857).
Taki stan rzeczy obliguje Sąd Odwoławczy do tego, aby w myślart. 386 § 4 k.p.c.uchylić zaskarżony wyrok w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając Sądowi I - instancji rozstrzygnięcie o kosztach poniesionych w toku postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy przeprowadzi dowód z zeznań stron oraz zawnioskowanych przez pozwaną świadków:D. B.,K. J.iR. T.,M. C.na okoliczności opisane w pismach zawierających te wnioski dowodowe (k. 22 i k. 52) oraz świadkówE. K.iG. S., wnioskowanych przez powódkę (k. 57), a następnie stosownie do wyników tego postępowania oceni inne, ewentualne dowody.
Podzielić natomiast należy pogląd Sądu Rejonowego, iż powództwo o wydanie telefonów komórkowych nie może być uznane za czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością wspólną, gdyż oceniając charakter roszczeń powódki uznać należy, iż oprócz ich nieznacznej materialnej wartości, są one związane z czynnościami zachowawczymi, mającymi na celu ochronę majątku wspólnoty, stąd też nie ma konieczności przesłuchiwania świadków zawnioskowanych przez powódkę w piśmie z dnia 2 października 2012 r. (k. 58).