Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 831/14
Data wyroku: 2014-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Jolanta Kazberuk, Marek Szymanowski, Marzanna Rogowska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art. 385 kpc, art. 83 ust. 1 i art. 4 pkt 2 a ustawy z dnia 13.10.1998r. o susu (Dz.U z 2009r. Nr 205 poz. 1585), art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U z 2008r. Nr164 poz. 1027 ze zm.), art. 104 ust.1  pkt 1 a ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2008r. Nr 69 poz. 415 ze zm.). art. 9 ustawy z 13 lipca 2006r. o ochronie roszzceń pracowniczych w razie  niewypłacalności pracodawcy (Dz.U nr 158 poz. 1121 ze zm.) i 23 kp

Sygn.akt III AUa 831/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Marek Szymanowski (spr.)
Sędziowie: SA Maria Jolanta Kazberuk
SO del. Marzanna Rogowska
Protokolant: Magda Małgorzata Gołaszewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. wB.

    sprawy z odwołania(...) s.c.A. J. (1)I. J.wO.,J. Z.,B. W.,A. T.,M. M.,H. D.,J. C.orazI. B.

przy udziale zainteresowanych:(...).Spółka z o.o. (...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.orazR.Sp. z o.o

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP
na skutek apelacji(...) s.c.A. J. (1)I. J.wO.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 30 grudnia 2013 r. sygn. akt IV U 1060/13

I. oddala apelację;

II. zasądza od(...) s.c.A. J. (1)I. J.wO.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

Sygn. akt III AUa 831/14

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwO.na podstawieart. 83 ust. 1 i art. 4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.),art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych( Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.),art. 104 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.),art. 9 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy(Dz.U. Nr 158, poz. 1121 ze zm.),decyzjami z dnia 12 lutego 2013 r.:
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.I. B.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.J. C.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.H. D.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.M. M.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.A.T.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.B. W.,
nr(...)- (...)decyzja nr (...)dot.J. Z.,
stwierdził, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych w okresie od 1 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. jest(...) S.C.A. J. (1),I. J..
Od powyższych decyzji odwołaniezłożyli płatnik składek- (...) s.c.A. J. (1),I. J.oraz ubezpieczoneA. T. (1),B. W.,M. M.,J. Z.,H. D.,J. C.,I. B.. Odwołujący wnieśli o zmianę zaskarżonych przez nich decyzji poprzez stwierdzenie, że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń PracowniczychJ. C.,I. B.,H. D.,M. M.,A.T.,B. W.,J. Z., w okresie od 1 lutego 2012 r. do 31 października 2012 r. jest(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW., a od 1 listopada 2012 r. do 1 stycznia 2013 r. jest(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO..
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. Sąd na podstawieart. 219 k.p.c.zarządził połączenie spraw IV U1060/13, IV U 1400/13, IV U 1402/13, IV U 1404/13, IV U 1406/13, IV U 1408/13 i IV U 1410/13 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą IV U 1060/13.
Wezwani do udziału w sprawie w trybieart. 47711k.p.c.(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW., K.U.K. - E.F.I.(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO., którym doręczono odpisy odwołań i odpowiedzi na odwołanie, (k. 230) nie zajęły żadnego stanowiska w sprawie.
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił wniesione odwołania. Sąd Okręgowy ustalił, iż w dniu 18 marca 1999 r.A. J. (1)iI. J.zawarły umowę spółki cywilnej, której przedmiotem działalności jest działalność gastronomiczna, usługi gastronomiczne, handel artykułami spożywczymi i przemysłowymi, produkcja żywności - z wyjątkiem towarów, którymi obrót wymaga uzyskania koncesji lub szczególnych zezwoleń. Wymienione działają podfirmą (...) s.c.A. J. (1)I. J.(dowód: stanowiskoA. J. (1)k. 308,A. T. (2)k. 309 v akt sprawy, akta ZUS).
J. C.,I. B.,H. D.,M. M.,A. T. (1)iJ. Z.w spornym okresie były zatrudnione wfirmie (...) s.c.na stanowiskach sprzedawczyń zaśB. W.na stanowisku pomocy kuchennej.
W dniu 2 stycznia 2012 r. strony(...) s.c.A. J. (1),(...) sp. z o.o.z siedzibą weW.zawarły umowę - porozumienie, na podstawie, której zgodnie zart. 231Kodeksu pracydotychczasowy pracodawca(...) s.c.A. J. (1),I. J.przekazywał, a nowy pracodawca(...) sp. z o.o.przyjmował z dniem 1 lutego 2012r. wszystkich pracowników w/g załączonego wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do umowy na identycznych warunkach, jakie pracownicy mieli do 31 stycznia 2012 r., bez szkody dla pracowników (dowód: akta ZUS).
Pismem z dnia 1 lutego 2012 r.(...) s.c.A. J. (1),I. J.zawiadomiła pracowników o przejściu pracowników na nowego pracodawcę, którym będzie(...) sp. z o.o.weW.. W dniu 1 lutego 2012r.(...) s.c.A. J. (1),I. J.zwana usługobiorcąi (...) sp. z o.o.z siedzibą weW.zwana usługodawcą, zawarły umowę o świadczenie usług w ramach, której usługodawca do realizacji usług oddeleguje osoby, zwane „wykonawcami". Paragraf 1 umowy stanowił, że przez wykonawcę rozumie się osobę zatrudnioną u usługodawcy na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Wykonawcami będą wyłącznie osoby przejęte przez usługodawcę od usługobiorcy na podstawie umowy - porozumienia, których lista stanowi załącznik do tej umowy - porozumienia. Zgodnie z postanowieniami § 3 ust. 4 i 5 umowy o świadczenie usług, wykonawcy usługodawcy oddelegowani do usługobiorcy zobowiązani są do wykonywania obowiązków odpowiednich do stanowiska i działu oddelegowania. Szczegółowy zakres obowiązków wykonawców biorących udział w realizacji niniejszej umowy będą określały osoby wskazane przez usługobiorcę. Osoba wskazana przez usługobiorcę zobowiązana jest w dniu rozpoczęcia wykonania usług dostarczyć wykonawcy szczegółowy zakres obowiązków oraz ramowy czas wykonania usług do podpisania oraz przekazać w/w dokument tego samego lub następnego dnia do usługodawcy. Wykonawcy oddelegowani przez usługodawcę zobowiązani są do stosowania się do merytorycznych wskazówek osób wyznaczonych przez usługobiorcę, które określają w szczególności zakres obowiązków wykonawców jednakże nie podlegają im służbowo. W § 5 ust. 1 strony ustaliły, że podstawą wystawienia faktury będzie rozliczenie realizacji usług sporządzone według zasad określonych w ust. 3, a ponadto usługodawca przyznaje rabat w wysokości 40 % kosztów (na które składają się ZUS oraz podatek od wynagrodzeń) w okresie pierwszych 3 lat. W dalszych postanowieniach umowy zaznaczono, że umowa została zawarta na czas określony 3 lat, zaznaczając jednocześnie, że cesja wierzytelności wynikających z umowy może nastąpić wyłącznie za uprzednią zgodą usługobiorcy wyrażoną w formie pisemnej pod rygorem nieważności, z tym, że to ograniczenie cesji nie dotyczy cesji na rzecz(...)(...)+(...),H.. 3,(...)B., jako 100 % udziałowca(...) Sp. z o.o.weW.(dowód: umowa o świadczenie usług - k. 13 akt sprawy, akta ZUS).
Od 1 lutego 2012 r. ubezpieczone w dalszym ciągu wykonywały taką samą pracę, za porównywalne wynagrodzenie i w tym samym miejscu na rzecz(...) s.c.A. J. (1)iI. J.. W żadnym stopniu nie zmienił się sposób świadczenia pracy.(...) spółka z o.o.nie zapewniała środków ochrony, ani środków czystości. Rzeczy te, podobnie, jak całe zaopatrzenie potrzebne do funkcjonowanias.c. (...)były finansowane ze środków spółki cywilnej. Pracownicy nie występowali dospółki (...)z wnioskami o udzielenie urlopów wypoczynkowych. Ustalali między sobą, w jakim terminie będą korzystać z urlopu wypoczynkowego, a następnie datę planowanego urlopu ustalali zJ. G.pełniącym funkcję kierownika, lub z samymi właścicielkami. Zarówno przed 1 lutego 2012r., jak i po tej dacieJ. G. (2)oraz obie wspólniczki nadzorowali pracę wszystkich pracowników świadczących pracę w punktach gastronomicznych należących dos.c. (...).(...) s.c.co miesiąc przygotowywała zestawienie godzin pracy poszczególnych pracowników i drogą elektroniczną dane te były wysyłane doW.. W każdym miesiącus.c. (...)wysyłałaspółce (...)równowartość wynagrodzeń netto pracowników oraz równowartość 60% kosztów związanych ze składką na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczką na podatek dochodowy. NastępnieR.wystawiałs.c. (...)fakturę za świadczenie usług, która obejmowała wynagrodzenia netto pracowników oraz 60% należności publicznoprawnych oraz podatek VAT. Listy wynagrodzeń dla pracowników sporządzałaspółka (...), a następnie przesyłała ją dos.c. (...), która dokonywała jej sprawdzenia pod względem matematycznym i formalnoprawnym. Listy płac zawierały pełne wyliczenie wynagrodzenia brutto, wysokość naliczonych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz wysokość zaliczki na podatek dochodowy. A zatem zadaniespółki z o.o. (...)sprowadzało się jedynie do prowadzenia obsługi kadrowej i księgowej. Faktyczniespółka (...)nie odprowadzała składek na ubezpieczenia. Wynagrodzenie za pracę wpływało na konto każdego z pracowników. Do listopada 2012r. wynagrodzenie za pracę było wypłacane terminowo.
Z dniem 01 listopada 2012 r. ubezpieczone zostały przejęte przez nowego pracodawcę tj.(...)
(...)+H.+B.+(...) sp. z o.o.wO.. Również i tym przypadku, ani przedstawicielespółki z o.o. (...), ani(...)(...)H.+B.+(...) sp. z o.o.nie spotkali się z pracownikami świadczącymi pracę na rzeczs.c. (...). (dowód: stanowiskoA. J. (1)k. 308 akt sprawy, akta ZUS dotycząc poszczególnych zainteresowanych)
W dniu 25 października 2012 r. (data wpływu do sądu) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.złożył w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej w VIII Wydziale Gospodarczym wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika(...) sp. z o.o.weW.. Organ rentowy wskazał we wniosku, że spółka nie dopełniła obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i jej zadłużenie z tego tytułu na dzień 18 października 2012r. wynosiło ogółem 24.574.109,70 zł.
Postanowieniem z dnia 16 listopada 2012r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu VIII Wydział Gospodarczy ds. upadłościowych i naprawczych zabezpieczył majątek dłużnika(...) sp. z o.o.weW.przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego w osobieA. Ł., a następnie postanowieniem z dnia 26 listopada 2012r. zabezpieczył majątek w sposób dalej idący przez ustanowienie nad majątkiem zarządu przymusowego, wyznaczając zarządcę przymusowego w osobieA. Ł.. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2013r. Sąd Rejonowy we Wrocławiu na podstawieart. 13 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawczeoddalił wniosek o ogłoszenie upadłości sp.R., gdyż majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania. Wynik finansowy za pierwsze 8 miesięcy działalności spółki, tj. od daty jej zawiązania do końca 2011 r. zamknął się stratą w wysokości 405.868.56 zł. Na podstawie analizy rachunku zysków i strat można stwierdzić, że koszty znacznie przewyższały osiągane przychody. Suma bilansowa wynikająca z bilansu na dzień 31 grudnia 2011 r. to 2.876.753,72 zł, z czego 100 % stanowiły aktywa obrotowe. W pasywach spółka wykazała zobowiązania na kwotę 3.085.622,29 zł. Na podstawie analizy tego bilansu można stwierdzić, że sytuacja spółki na koniec roku 2011 była bardzo zła (dowód: akta upadłościowe VIII GU 251/12 dołączone do sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w Olsztynie pod sygn. IV U 1071/13).
Ubezpieczone nie otrzymały wynagrodzenia za pracę za miesiąc grudzień 2012 r. Jednocześnie powzięły wiadomość, że od dłuższego czasu nie były odprowadzane za nie składki na ubezpieczenia społeczne. Wyrokami z dnia 4 kwietnia 2013 r. w stosunku doH. D.(IV P 24/13), 18 lipca 2013 r. w stosunku doJ. Z.,I. B..B. W.(IV P 25/13), 25 czerwca 2013 r. w stosunku doM. M..J. C.(P 23/13) Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie zasądził od pozwanego(...).(...)H.+B.+(...) sp. z o.o.wO.na rzecz odwołujących wynagrodzenie za pracę za miesiąc grudzień 2012 r. oraz ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i zobowiązał pozwanego do wydania świadectw pracy, (dowód: wyroki Sądu Rejonowego w Olsztynie IV P 25/13, IV P 23/13, akta ZUS) Zaskarżoną decyzją(...) OddziałwO.przyjął, iż płatnikiem składek za ubezpieczone w okresie od 1.02.2012 r. do 31.12.2012 r. jest(...) S.C.A. J. (1)I. J.(dowód - akta ZUS - decyzja).
Rozważając powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy, co do zasady, należy podzielić pogląd odwołującejs.c. (...), że dla przyjęcia przejścia, o którym mowa wart. 231k.p.bez znaczenia może pozostawać kwestia tego, czy została przeniesiona na nowego pracodawcę własność składników majątkowych. Z przejściem mamy bowiem do czynienia również w przypadku przejęcia zadań. Mając jednak na uwadze poczynione w sprawie ustalenia, należy stwierdzić, że zawarte przezs.c. (...), zespółką z o.o. (...)porozumienie o przejęciu pracowników w żadnym stopniu nie miało na celu faktycznego przejęcia, o którym mowa wart. 231k.p.Ubezpieczone otrzymały wprawdzie informację, iż od 1 lutego 2012 roku ich pracodawcą jest(...) sp. z o.o., jednakże nigdy nie doszło do spotkania z nowym pracodawcą i nie on też decydował o sposobie i warunkach świadczenia pracy przez pracowników. Jedyną zmianą, jaka zaszła w stosunku do pracowników po dniu 1 lutego 2012 r. był fakt wypłacania pracownikom wynagrodzenia przez nowy podmiot. Wszystkie inne warunki ich pracy i płacy pozostały takie same, jak przed datą 1 lutego 2012 r. Należy bowiem zauważyć, że pracownice nadal pracowały w tym samym miejscu i według tych samych zasad, tych samych stanowiskach z takim samym zakresem obowiązków pod faktycznym kierownictwem i nadzorem dotychczasowego płatnika składek, czylis.c. (...)". Wszelkie bieżące czynności związane z procesem pracy podejmowała nadal wobec odwołującychs.c. (...)i ona też wyłącznie korzystała z efektów ich pracy. Jedynie wynagrodzenie za pracę było fizycznie wypłacane przezsp. z o.o. (...), a następnie przez spółkę z o.o.(...)jednakże z pieniędzy faktycznie przekazanych na ten cel przez odwołującąs.c. (...). Jak wynika, bowiem z zawartej przezs. c. (...)zesp. z o.o. (...)umowy o świadczenie usług, sp.(...)od dnia 1 lutego 2012 r. występowała w roli usługodawcy, który zobowiązał się do realizacji usług na rzeczs.c. (...). Co istotne, treść postanowień § 5 wymienionej umowy, w zestawieniu z relacjamiA. J.jednoznacznie wskazuje, że sp.(...)nie miała osiągać żadnego zysku z tytułu zawartej umowy, gdyż za wykonaną usługę pobierała równowartość wynagrodzeń netto pracowników powiększonych o 60% należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy. Pojawia się zatem pytanie, kto i z jakich środków miał finansować pozostałe koszty należności publicznoprawnych za zatrudnionych pracowników, zwłaszcza, żeR.przyznawała usługobiorcy rabat w wysokości 40 % kosztów, na które składały się koszty ZUS oraz podatek od wynagrodzeń. Gdyby przyjąć, jak twierdzi odwołującas.c. (...), że doszło do przejęcia pracowników, to w jakim celu korzystać miała z tego rabatu, skoro to nie ona była pracodawcą, a co za tym idzie płatnikiem składek. W efekcie zawartych umów doszło do sytuacji, w którejsp. z o.o. (...)na podstawie przekazanych przezs.c. (...)kwot płaciła pracownikom wynagrodzenie netto, nie odprowadzając za pracowników należności publicznoprawnych, do których, zgodnie z zawartą umową o świadczenie usług, musiałaby jeszcze „dokładać".
Mając powyższe na uwadze, należy zgodzić się zdaniem Sądu Okręgowego ze stanowiskiem organu rentowego, że nie doszło do przejęcia pracownikóws.c. (...)a wszystkie czynności z tym związane, a więc podpisanie umowy porozumienia o przejęciu pracowników, przekazanie akt osobowych, a następnie podpisanie umowy o świadczeniu usług, były zdaniem Sądu, czynnościami pozornymi, mającymi na celu obejście przepisów prawa (art. 58 § 1 k.c.).
W warunkach przedstawionych wyżej należy zgodzić się ze stwierdzeniami ZUS, że nie tylko nie doszło do przejęcia pracowników(...) S.C.ale również wszystkie czynności z tym związane były czynnościami pozornymi prowadzącymi w konsekwencji tylko do jednego, tj. niepłacenia składek ubezpieczeniowych a tym samym czynnościami nieuprawnionymi. Za niewiarygodne natomiast Sąd uznał te twierdzeniaA. J. (1), iż miała pełne podstawy uważać, że(...) spółka z o.o.jest przedsiębiorcą mającym środki finansowe (dotacje) i będącym należycie realizować zobowiązania publicznoprawne. Przeczą temu wskazane wyżej postanowienia umowy o świadczenie usług, nieprawdopodobne w relacjach między podmiotami gospodarczymi oraz sytuacja finansowa spółki. Odwołująca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby uzasadniać przyjęcie takich rozwiązań, w szczególności tych dotyczących płacenia składek ubezpieczeniowych przez(...) Sp. z o.o.a tym samym jej twierdzenie, co do rzeczywistych i zgodnych z prawem działań tych firm jest absolutnie nieprzekonywujące i niewiarygodne.
Zupełnie niezrozumiałe jest powoływanie się przez nią na zapewnienia spółki z o.o..(...)o otrzymaniu dużej dotacji unijnej na terenie Niemiec zwłaszcza, że przedstawione na tę okoliczność rzekome dokumenty były w języku niemieckim i tak naprawdę odwołująca nie wiedziała, czego dotyczą. Twierdzenia odwołującej, co do rzeczywistych i zgodnych z prawem działań firmy są absolutnie nieprzekonywujące i niewiarygodne. Na podkreślenie zasługuje fakt, że(...) spółka z o.o.powstała 25 maja 2011 r. (data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym). Nie mogła, więc być przedsiębiorcą znanym na rynku, posiadającym renomę, budzącym zaufanie szczególnie, jeżeli weźmie się pod uwagę, że jej jedynym wspólnikiem była spółka prawa niemieckiego, co do którejA. J. (1)nie posiadała jakiejkolwiek wiedzy. Trudno też w warunkach opisanych wyżej mówić o pracowniku tymczasowym, czy też pracy tymczasowej w rozumieniu przepisówustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych(Dz. U. nr 166 poz. 1608 ze zm.). Interpretacja prezentowana przezs.c. (...)jest sprzeczna z regulacją zawartą w powołanej wyżej ustawie. Taka interpretacja prezentowana przez(...) S.C.jest nieuprawniona i jest li tylko podstawą którą stara się wytłumaczyć działania które doprowadziły do wydania spornej decyzji i sporu na niej opartego.
Należy również podkreślić, że dla oceny zasadności spornej decyzji bez wpływu pozostaje fakt, że wyrokami wydanymi przez Sąd Rejonowy w Olsztynie w sprawach toczących się z udziałem ubezpieczonych zasądził od sp. z o.o. K.U.K-E.F.I wO.na ich rzecz wynagrodzenie za pracę za miesiąc grudzień 2012r. i ekwiwalent za urlop wypoczynkowy oraz zobowiązał tę spółkę do wydania świadectwa pracy. Przede wszystkim należy podnieść, że ani organ rentowy, ani(...) s.c.nie byli stronami wymienionego postępowania, postępowanie to dotyczyło roszczenia o wynagrodzenie za pracę. Podstawą zaś rozstrzygnięcia niniejszego sporu są przepisy prawa ubezpieczeń społecznych. Dodać jednocześnie trzeba, że zasadą wynikającą zart. 365 k.p.c.jest, że prawomocne orzeczenie nie ma mocy wiążącej wobec wszystkich. Wiąże, po pierwsze, strony. Z kolei wobec innych osób niż strony procesu, orzeczenie jest skuteczne jeżeli mamy do czynienia z tzw. rozszerzoną prawomocnością materialną orzeczenia, co w zasadzie ma miejsce „w wypadkach wskazanych w ustawie". Związanie prejudycjalne innego sądu w innej sprawie treścią wydanego uprzednio orzeczenia oznacza natomiast, że sąd ten nie może dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia, wówczas gdy w tej innej sprawie występują te same strony albo osoby objęte rozszerzoną prawomocnością a ponadto pomiędzy prawomocnym orzeczeniem oraz toczącą się sprawą zachodzi szczególny związek polegający na tym, że prawomocne orzeczenie oddziałuje na rozstrzygnięcie w toczącej się sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2012r., V CSK 305/11). Na uwagę zasługuje również stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale SN z dnia 21 września 2004 r., II UZP 8/04, w którym Sąd ten stwierdził, że żaden z wymienionych wart. 365 § 1 k.p.c.podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Moc wiążąca (...) nie oznacza jednak związania tym wyrokiem Sądu orzekającego w innej sprawie". Należy tu podkreślić, że mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia zart. 365 § 1 k.p.c.nie można rozpatrywać w oderwaniu odart. 366 k.p.c., stosownie, do którego przymiot powagi rzeczy osądzonej odnosi się tylko "do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami." Granice przedmiotowe powagi rzeczy osądzonej określa przedmiot rozstrzygnięcia i jego podstawa faktyczna, natomiast jej granice podmiotowe obejmują tożsamość obydwu stron procesu, a więc powoda i pozwanego, a także ich następców prawnych. Sprawa o sprostowanie protokołu powypadkowego jest przedmiotowo inna, niż sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych o świadczenie rentowe ( patrz też wyrok SN z dnia 18 października 2011 r.,(...)54/11).
Stosownie do przepisówustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpłatnikiem składek jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi (art. 4 pkt 2a). Płatnikiem składek w stosunku do pracownika jest jego pracodawca, a tym jak wynika z poczynionych ustaleń była cały czass.c. (...). W konsekwencji to ta spółka jest zobowiązana do uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych w okresie od 1 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.
Zgodnie zart. 85 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychza osobę pozostającą w stosunku pracy, w stosunku służbowym albo odbywającą służbę zastępczą składkę, jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca.
Stosownie doart. 104 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym.
Zgodnie z art. 9 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy przedsiębiorca, o którym mowa w art. 2 ust. 1, prowadzący działalność gospodarczą wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą również na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy w Europejskim Obszarze Gospodarczym w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oddział banku zagranicznego, oddział instytucji kredytowej lub oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń, a także oddział lub przedstawicielstwo przedsiębiorcy zagranicznego, zwany dalej pracodawcą jest obowiązany opłacać składki za pracowników na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Apelację wniosła(...) s.c.A. J. (1)I. J.,zaskarżyła wyrok w całości, zarzucając mu:
1.naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanieart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p, w następstwie błędnego przyjęcia przez Sąd, że czynności związane z przejęciem pracowników, które zaszły pomiędzy(...) s.c.a(...) sp. z o.o.były czynnościami pozornymi, mającymi na celu obejście przepisów prawa,
2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnięart. 231k.p., poprzez uznanie, że do przejęcia pracowników konieczne jest spotkanie (kontakt) pracowników z nowym pracodawcą,
3. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnięart. 231k.p., poprzez faktyczne zaprzeczenie przez Sąd możliwości przejścia pracowników na pracodawcę posiadającego status agencji pracy tymczasowej, a w konsekwencji niezastosowanie przepisówustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych,
4. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanieart. 14 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowychna mocy którego pracodawca użytkownik ((...) s.c.) wykonuje obowiązki i korzysta z praw przysługujących pracodawcy, w zakresie niezbędnym do organizowania pracy z udziałem pracownika tymczasowego (J. K.), zatrudnionej przez(...) sp. z o.o., a następnie przez(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.,
5. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanieart. 9 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych, na mocy którego przed zawarciem umowy o pracę między agencją pracy tymczasowej a pracownikiem tymczasowym, agencja pracy tymczasowej i pracodawca użytkownik uzgadniają na piśmie zakres informacji dotyczących przebiegu pracy tymczasowej, które mają wpływ na wysokość wynagrodzenia za pracę pracownika tymczasowego, oraz sposób i termin przekazywania tych informacji agencji pracy tymczasowej w celu prawidłowego obliczania wynagrodzenia za pracę tego pracownika,
6. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnięart. 22 §1 k.p.przez nieuwzględnienie przez Sąd, iż na mocy tego przepisu pracodawca ((...) sp. z o.o., a następnie(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.mógł oddelegować pracownika do pracy u innego pracodawcy, co nie rodziło skutku prawnego w postaci nawiązania stosunku pracy pomiędzy oddelegowanymi pracownicami a pracodawcą, u którego świadczyła pracę ((...) s.c.)
7. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 4pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez przyjęcie, że płatnikiem składek w stosunku do zleceniobiorcy jest jego pracodawca, którym w całym okresie zatrudnienia była(...) s.c.i w konsekwencji ta spółka jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych w okresie od 1 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. podczas gdy ich pracodawcą byłaspółka (...), a następnie(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.,
8. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracyprzez przyjęcie, że pracodawcą w rozumieniu tej ustawy była(...) s.c., podczas gdy była nimspółka (...), a następnie(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.,
9. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart.9 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcypoprzez przyjęcie, że(...) s.c.jest zobowiązany do zapłaty składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu zatrudnienia ubezpieczonych , podczas gdy ich pracodawcą byłaR., a następnie(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.,
10. naruszenieart. 2w zw. zart. 7 i art. 22 Konstytucji RPw zakresie, w którym ZUS zastosowałart. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychw celu wydania decyzji polegającej na całkowicie dowolnym wskazaniu nowego płatnika składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych pomimo uznawania przez okres 11 miesięcy innego płatnika (R., a następnie(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.) i akceptowania dokonywanych przez niego wpłat na konto ubezpieczonego, co zyskało aprobatę Sądu I instancji,
11.sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez ustalenie, że:
- czynności prawne zawarte pomiędzy(...) s.c.aR., a następnie(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.były czynnościami pozornymi prowadzącymi ,,w konsekwencji tylko do jednego, tj. niepłacenia składek ubezpieczonych’’;
- jedyną zmianą, jaka zaszła w stosunku do pracowników po przejściu przez nowego pracodawcę był fakt wypłacenia wynagrodzenia przez nowy podmiot,
- wszelkie bieżące czynności związane z procesem pracy podejmowała wobec ubezpieczonych nadalspółka (...)i ona wyłącznie korzystała z efektów jego pracy,
- twierdzeniaA. J. (1)były niewiarygodne co do faktu, że miała ona podstawy uważać, że(...) sp. z o.o.weW., a następnie(...)(...)+H.+B.+(...) sp. z o.o.z siedzibą wO.były podmiotami dającymi rękojmię spełnienia zobowiązań publiczno-prawnych;
12. pominięcie dowodu z dokumentu w postaci pisma(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.z dnia 20.02.2013 r. dotyczącego poświadczenia faktu protokolarnego przyjęcia akt osobowych pracownikówspółki (...)przez nowego pracodawcę(...) sp. z o.o., a następnie(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o., co stanowi dodatkowe wzmocnienie tezy, że czynność prawna przejęcia pracowników, która zaistniała pomiędzy(...) s.c.a(...) sp. z o.o.nie była pozorna.
Wskazując na powyższe podstawy apelacji skarżąca spółka wniosiła o:
1.zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie odwołania od decyzji ZUS oraz zasądzenie od Zakładu na rzecz wnioskodawcy(...) s.c.kosztów sądowych za obie instancje ( w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych) ewentualnie
2.uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważyło następuje:
Apelacja mimo, że w części zawiera słuszne zarzuty, ostatecznie okazała się niezasadna. Nie mogła zatem stanowić podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku.
Nierozważne jest dokonywanie oceny prawa materialnego w sytuacji, gdy istnieją wątpliwości, co do przebiegu postępowania przed sądem pierwszej instancji. Skarżąca wskazywała na sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do powyższego zarzutu wskazać należy, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że ubezpieczone świadczyły pracę na podstawie umów o pracę na rzecz skarżącej. Po drugie, prowadzone negocjacje przez apelującą zespółką (...)doprowadziły do sporządzenia dokumentów obrazujących zastosowanieart. 231k.p., jak i sporządzenia w dniu 1 lutego 2012r. umowy o świadczenie usług. Po trzecie, po wskazanym dniu przejścia ubezpieczone wykonywały pracę w tym samym miejscu i na rzecz apelującej. Również ustalenia Sądu Okręgowego w zakresie w jakim wskazał, że jedyną zmianą jaka zaszła po przejęciu przez nowego pracodawcę był fakt wypłacania wynagrodzenia przez nowy podmiot są prawidłowe. Czyniąc powyższe ustalenia Sąd Okręgowy sprostał w tym zakresie wymogom określonych wart. 233 §1 k.p.c.Zgodnie z utrwalonym orzecznictwemart. 233 §1 k.p.c.zawiera nakaz - nie doznający wyjątku, aby wyrażona ocena w aspekcie wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału w sprawie oraz uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r. IV CKN 1256/00 lex nr 80267 ; wyrok SN z dnia 26 stycznia 2000 r. III CKN 562/98(...); postanowienie SN dnia 23 stycznia 2002 r. II CKN 691/99 LEX nr 54339, Prok.i Pr.-wkł.(...)).
Sąd Okręgowy w Olsztynie nie twierdził wprost, że czynności (umowa) między(...) s.c.a(...) Spółka z o.o.miały charakter pozorny w rozumieniu przepisuart. 83 § 1 k.c.Nie mniej lektura uzasadnienia może prowadzić do takich spostrzeżeń. Dlatego nawiązując do apelacji wypada rozwiać w tym zakresie wątpliwości. W ocenie Sądu Apelacyjnego brak podstaw do twierdzenia, że między wnioskodawczyniami aspółką (...)doszło do złożenia oświadczeń woli dla pozoru. Paradygmatem konstrukcji opisanej w przepisieart. 83 § 1 k.c.jest pełna świadomość, a nawet zamiar działania w celu ukrycia prawdziwego celu czynności prawnej. Uwzględniając znane okoliczności sprawy, a także obierając za punkt odniesienia moment zawarcia umowy o świadczenie usług, nie jest możliwe założenie, że tego typu przeżycia psychiczne towarzyszyły wnioskodawczyniom. W konsekwencji w pewnym stopniu trafny jest zarzut dotyczący ustalenia, że odwołująca się miała podstawy uważać, iż zainteresowane spółki były podmiotami dającymi rękojmi spełnienia zobowiązań publiczonoprawnych. Postanowienie § 5 ust 1 umowy o świadczenie usług zawierało przekaz zmuszający do refleksji każdego przedsiębiorcę kierującego się zasadami uczciwości obrotu prawnego. Nie znaczy toa priori, że wnioskodawczyni ((...) s.c.) można przypisać złą wolę, czy też pozorne połączenie się zobowiązaniem z przedstawicielami(...) Spółka z o.o.Starając się nie wyręczać apelującej, można wskazać na oświadczenie(...) s.c.o rozwiązaniu umowy o świadczenie usług. Potwierdza ono, że wnioskodawczyni zerwała współpracę po dowiedzeniu się o niepłaceniu przez kontrahenta składek na ubezpieczenie społeczne. Nie jest wykluczone, że czynność ta była spóźniona, ale nie to jest najistotniejsze. Oceniając według miary wyznaczonej przez datę zawarcia umowy o świadczenie usług zrozumiałe jest, że skarżące nie obejmowały swoim zamiarem doprowadzenie do realnego nieuiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne. Znaczy to tyle, że zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu odnoszący się do zeznańA. J. (1)w tym kontekście okazał się również usprawiedliwiony. Rozważania te tracą jednak na znaczeniu, gdy weźmie się pod uwagę, że punktem odniesienia była skuteczność przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę w myślart. 231k.p.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela podniesione w apelacji stanowisko Sądu Najwyższego, że czynność prawna nie może jednocześnie zmierzać do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c.) oraz być dokonana dla pozoru (art. 83 § 1 k.c.). W tej kwestii można odwołać się do wyroku SN z dnia 29 marca 2006 r., w sprawie II PK 163/05 (lex 232587). W kolejnym wyroku SN z dnia 5 lipca 2012r. w sprawie I UK 101/12 (lex 1250560) także podkreślono różnice pomiędzy kwestią pozorności i obejścia prawa. Dodatkowo, jeżeli umowa jest przez strony uruchomiona poprzez faktyczne zdarzenia, to nie występuje w sprawie pozorność. Jednak taka sytuacja nie wyklucza możliwości badania, czy zawarcie umowy nie zmierzało do obejścia prawa (wyrok SN z dnia 14 marca 2001 r., w sprawie II UKN 258/00, OSNP 2002/21/527).
Jak wskazano wcześniej argumentacja Sądu Okręgowego nie odwołuje się bezpośrednio do treściart. 83 § 1 k.c.W pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia wskazano na szereg czynności pozornych skarżących ispółki (...), które miały na celu obejście przepisów prawa (art. 58 § 1 k.c.). Czynności pozorne mogą składać się na obejście prawa, gdy umowa z formalnego punktu widzenia (pozornie) może nie sprzeciwiać się ustawie, choć zostaje zawarta w celu obejścia prawa ( por. wyrok SN z dnia 5 lipca 2012r. w sprawie I UK 101/12 lex 1250560). Również tożsame stanowisko wyraził SN na gruncie podobnej sytuacji zakończonej wyrokiem z dnia 7 stycznia 2013 r., I UK 372/12, w którym stwierdzono, że umowa zlecenia na pracę niewielkiej wartości (ilości), która nie jest pozorna (art. 83 k.c.), może nie stanowić tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, gdy jej celem jest instrumentalne (przedmiotowe) wykorzystanie przepisów ubezpieczeń społecznych dla unikania wyższych składek na ubezpieczenia społeczne przez prowadzącego działalność gospodarczą (art. 58 § 1 i § 2 k.c.). Z materiału dowodowego zgromadzonego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że umowa w sposób formalny została wykonana. Dokonano przecież wyrejestrowania ubezpieczonych z ubezpieczenia społecznego przez apelującą, a następnie nowy podmiot zgłosił tych pracowników do ubezpieczenia społecznego. Również wypłata wynagrodzenia za pracę była realizowana przez nowego pracodawcę, choć dopiero w momencie uzyskania płatności za usługę od apelującej.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego sporządzenie umów na piśmie i wypłata wynagrodzenia przez nowy podmiot nie mogą przybrać na tyle determinującego ustalenia, które może skutecznie podważyć ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Okręgowy. Wynika to z faktu, że wola stron na styku z instytucją przejścia zakładu pracy (art. 231k.p.) i podlegania ubezpieczeniu społecznemu nie może korygować (modyfikować) bezwzględnie w tym zakresie obowiązujących przepisów prawa. Zatem dokonanie czynności prawnych w sposób sprzeczny ze standardami ochrony pracownika na tleart. 231k.p.należy uznać za działanie sprzeczne z prawem, o którym mowa w treściart. 58 § 1 k.c., a tym samym nieważne. Przypisany skutek nieważności oznacza, że nie doszło do zmiany pracodawcy, a tym samym płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W świetle powyższego za nietrafny należało uznać zarzut naruszeniaart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p.
Skarżąca w toku postępowania przed Sądem I instancji powoływała się na wyroki Sądu Rejonowego w Olsztynie zasądzające na rzecz ubezpieczonych wynagrodzenia od K.U.K.- E.F.I. Wyroki te zdaniem skarżącej potwierdzają skuteczną konstrukcjęart. 231k.p.
Odnośnie podniesionego zarzutu należy na wstępie zauważyć, że w myślart. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacjąart. 365 § 1 k.p.c.Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana tylko wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne (szerzej wyrok SN w sprawie I UK 329/13).
Organ rentowy nie jest objęty prawomocnością rozszerzoną, gdyż nie brał udziału w postępowaniach o zapłatę. Nie wynika z orzeczeń Sądu Rejonowego, by zagadnienie wstępne rozstrzygane w sprawie dotyczyło przejścia zakładu pracy. Natomiast sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK 12/09, LEX nr 515722).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie zasługiwał na aprobatę Sądu Apelacyjnego zarzut naruszeniaart. 231k.p.W pisemnych motywach Sądu Okręgowego zaaprobowano stanowisko skarżącej spółki, że dla przyjęcia przejścia, o którym mowa wart. 231k.p.bez znaczenia może pozostawać kwestia tego, czy została przeniesiona na nowego pracodawcę własność składników majątkowych. Z przejściem mamy bowiem do czynienia również w przypadku przejęcia zadań. W ten sposób wyrażone stanowisko przez Sąd Okręgowy jest trafne, lecz wymaga oceny czy na tle indywidualnie ustalonych okoliczności faktycznych przejęcie tylko zadań może być uznane za skuteczny transfer. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przy wykładniart. 231k.p.nie można pominąć dorobku wspólnotowego (acquis communautaire), w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Za dominującą obecnie należy traktować linię, która uzależnia uznanie transferu za skuteczny od charakteru działalności prowadzonej przez pracodawcę. Na poparcie tej tezy trzeba odwołać się do pkt 18 orzeczenia Trybunału z dnia 11.03.1997r. w sprawie C-13/95, AyseSüzen v.(...)K., a także wyroku z 10 grudnia 1998 r. w sprawach połączonych C-173/96 i C-247/96,F. S.H.i inni v.A.de ServiciosAser i SociedadCooperativaMinerva iH.Z.v.(...)iH.BohnSicherheitsdienst).
Nie sposób też pominąć uchwały 7 sędziów SN z dnia 28.03.2013r. w sprawie III PZP 1/13, zgodnie z którą zniesienie jednostki organizacyjnej wykonującej zadania z zakresu administracji publicznej i przekazanie tych zadań innej jednostce, posiadającej własne zasoby kadrowe wystarczające do ich wykonania, nie stanowi przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniuart. 231§ 1 k.p.
Przechodząc do szczegółowego wyjaśnienia przedstawianego zagadnienia należy ocenić w pierwszej kolejności rodzaj przejmowanej jednostki gospodarczej. Chodzi o to, czy jest to jednostka, której decydującym elementem są pracownicy i ich kwalifikacje, czy jest to jednostka o której de facto decydują składniki materialne. Jeśli jednostka opiera się na pracownikach, to przejście może nastąpić bez przenoszenia majątku.
Inaczej natomiast jest w sytuacji, gdy funkcjonowanie podmiotu opiera się na składnikach materialnych. Wówczas przejęcie wyłącznie zadań nie jest wystarczające dla transferu. Obowiązek przejęcia składników majątkowych, które pozwalają normalnie prowadzić (kontynuować) działalność gospodarczą jest w takim wypadku konieczny i znajduje akceptację również w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości na tle poprzednio obowiązującej dyrektywy 77/187/EWG dotyczącej przejścia zakładu pracy. (vide wyrok z 25 stycznia 2001 r. C-172/99,(...)v. PekkaLiskojärvi iP. J.; wyrok TS z 20 listopada 2003 r. C-340/01,C. A.iinni v.S. M.Catering GesellschaftmbH). Zaprezentowane wyżej orzeczenia dotyczyły sytuacji, gdy przejęcie obsługi przewozów autobusowych wiązało się z przejęciem składników majątkowych, czy też gdy szpital zlecał przygotowywanie posiłków nowemu wykonawcy o ile ten używa składników majątkowych swego poprzednika. W takich wypadkach można mówić o skutkach wynikających z dyrektywy (odpowiednio art. 231k.p).
Oczywiście, czy przesłanki przejęcia zostały spełnione, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne w konkretnym wypadku. Istotne pozostaje, z jakim rodzajem przedsiębiorstwa lub zakładu mamy do czynienia, czy doszło do przejęcia składników majątkowych (budynki, ruchomości, wyposażenie, narzędzia). Elementy te muszą być zawsze oceniane całościowo w kontekście konkretnej sprawy i żaden z nich nie może być samodzielnie podstawą przyjęcia, że jednostka (przedsiębiorstwo, zakład lub część zakładu) zachowała tożsamość.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że prowadzenie barów szybkiej obsługi w zakresie żywienia nie pozwala na zapewnienie dalszego funkcjonowania jednostki z pominięciem infrastruktury mającej majątkowy „charakter". W takiej zaś sytuacji, jak wskazano wyżej, sam transfer zadań nie jest wystarczający do stwierdzenia zachowania tożsamości przedsiębiorstwa, będącego warunkiem przejścia zakładu pracy. Konieczne jest także przejęcie składników majątkowych służących ich wykonywaniu. Skorospółka (...)nie korzystała z żadnych składników mienia związanych z wykonywaniem usługi żywienia, to nie można skutecznie wywodzić o uzyskaniu statusu pracodawcy przez ten podmiot.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszeniaKonstytucji RPw płaszczyźnie wskazania przez pozwanego na skarżących, jako płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ubezpieczone. Skarżąca postrzega, że zastosowanie przez ZUS przepisuart. 83 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpozostawało w opozycji doart. 2w związku zart. 7 i art. 22 Konstytucji RP. Szczególne znaczenie w tym wywodzie prawnym ma wyrażona w przepisieart. 7 Konstytucji RPzasada, zgodnie z którą ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Apelująca uważa również, że jedynym powodem wydania zaskarżonej decyzji była potrzeba wyegzekwowania zaległych składek. Twierdzenie to z pozycji skutku (nieopłacenia, czy też nie egzekwowalności składek) jawi się jako prawidłowe. Nie uwzględnia jednak, że w prawie ubezpieczeń społecznych znaczenie ma wyłącznie absolut normatywny. Odkodowanie hipotezy przepisów nie jest uzależnione od efektywności egzekucji składek na ubezpieczenie społeczne. Oznacza to wyłącznie tyle, rozważając teoretycznie, że spełnienie obowiązku przez(...) Spółka z o.o.nie stanowiłoby wykonania powinności w zakresie ubezpieczenia społecznego w sytuacji, gdyby to(...) s.c.była płatnikiem składek. Przepisy tego prawa nie przewidują bowiem wykonania zobowiązania przez osobę trzecią. Wynika z tego, że supozycja poczyniona przez odwołującą się o przyczynie wydania decyzji jest bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Podkreślić należy, żeKonstytucja RPw równym stopniu chroni podmioty prowadzące działalność gospodarczą jak i pozostałych uczestników obrotu prawnego. W przepisieart. 67 Konstytucjistwierdzono, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Uwzględniając, że wartość odprowadzonych składek na ubezpieczenie emerytalne ma wpływ na wysokość przyszłej emerytury, jasne staje się, że zasada wolności działalności gospodarczej nie ma charakteru bezwzględnego. Musi ustąpić w sytuacji prowadzącej do pomniejszenia uprawnień obywatelskich. Wskazane zasady konstytucyjne z reguły nie wykluczają się, a sąd rozpoznając sprawę zobowiązany jest do wartościowania dobra prawnego, któremu przyzna ochronę w konkretnej sprawie.
Również odwołanie się do treści art. 83 ustawy systemowej nie może być odczytywane w kontekście zaskoczenia jego adresatów. Organ rentowy w zakresie wyznaczonym przez ustawę dokonał oceny czynności prawnych apelującej w sferze ubezpieczeń społecznych, a dodatkowo mając na uwadze określone indywidualne okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. wyrok TK z dnia 19.11.2008r. w sprawie Kp 2/08 lex 462811). Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że wydanie decyzji administracyjnej, zaakceptowanej następnie orzeczeniem Sądu I instancji, stanowiło wyraz instrumentalnego działania, mającego na celu korektę niedopełnienia obowiązków przez swoich pracowników. W toku postępowania wyjaśniającego pozwany zasadnie stwierdził brak podstaw do zmiany płatnika składek, bowiem apelujący nie utracił statusu pracodawcy.
Organ rentowy nie był zobowiązany do informowania(...) s.c.Organ rentowy ma prawo zakładać działanie podmiotów w granicach prawa i zgodnie z jego treścią, co oznacza że nie dokonuje kontroli każdej czynności, z której wynikać może zmiana płatnika. Przyjęcie koncepcji przedstawionej w apelacji sprowadza się do weryfikacji każdego zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego (wyrejestrowania), badania istnienia przyczyny takiej czynności, terminowości uiszczania składek. W konsekwencji nie można pozwanego obciążać ryzykiem w sytuacji, gdy strona dokonuje nieważnej czynności prawnej, zwłaszcza uzewnętrznia dokonanie przejścia zakładu pracy, które de facto nie następuje. Skarżący usiłuje wskazać, że naruszenie zaprezentowanej normy konstytucyjnej sprowadza się do działania w zaufaniu do organów państwa ( Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który przez 11 miesięcy przyjmował składkę na ubezpieczenie społeczne od innych podmiotów). Innymi słowy mówiąc domaga się ochrony podjętych przez siebie działań, które w ocenie Sądu Okręgowego pozostają w opozycji do art. 58 § 1k.c. Akceptacja skutków orzeczenia Sądu Okręgowego ma na uwadze zasadę ochrony interesu publicznego, na który składa się w tym wypadku ochrona ubezpieczonych pracowników oraz wszelkie reguły godziwego obrotu prawnego związane z dokonaniem zmiany płatnika składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem do naruszenia tej zasady może dojść jedynie wówczas, gdy organ rentowy udzieli stronie informacji o treści przepisu i jego wykładni, a w momencie realizacji przez stronę w ramach uzyskanych informacji swych zadań podejmie działania niezgodne z treścią udzielonych wskazówek. Sam fakt przyjmowania deklaracji ubezpieczeniowych nie stanowi o dorozumianym zaakceptowaniu zmiany podmiotu zobowiązanego do zapłaty składek. W przypadku ubezpieczeń społecznych mamy do czynienia z normamiius cogens, a zatem wola stron nie może wpłynąć na ich wykładnię.
W myślart. 7 Konstytucjiorgany władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Nawiązując do wyżej zaprezentowanych argumentów nie sposób stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie pozwany działał w granicach wyznaczonych przezustawę o systemie ubezpieczeń społecznych. Źródła jego rozstrzygnięcia nie zostały oparte na aktach prawnych, które nie mają statusu źródeł prawa (por.art. 87 Konstytucji). W uzasadnieniu decyzji organu rentowego, jak i orzeczenia sądu, zostały podane normy prawa materialnego, które co już wyżej wyjaśniono, zostały prawidłowo zinterpretowane. W końcu nie można akceptować niezgodności rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w kontekścieart.22 Konstytucji. Orzeczenie sądu nie wpisuje się w ramy nieuzasadnionego ograniczenia swobodny działalności gospodarczej, która w tym wypadku krzyżuje się funkcjonalnie z zasadą szczególnej ochrony ubezpieczonych, czy też funkcją ochronną wynikającą z norm prawa pracy, w tym treściart. 231k.p.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego rozważania sądu powinny być jednoznaczne. Popierając słuszność takiego stanowiska trzeba jednak ocenić i alternatywne możliwości interpretacyjne, zwłaszcza w takim stanie faktycznym jak w rozpoznawanej sprawie, gdzie zawierane umowy wykreowały konieczność oceny zjawisk z odrębnych perspektyw. Przedmiotowa konstatacja zakłada, żede factozawarte porozumienie o przejściu pracownika nie było realizowane. Ubezpieczone nie wykonywały pracy pod kierunkiem i na rzecz zainteresowanych spółek, były natomiast przez skarżącą spółkę oceniane, co do jakości i ilości pracy.(...) s.c.pełniła wobec ubezpieczonych (i innych zatrudnionych) stale funkcje kierownicze i nadzorcze. Kwestią natomiast techniczno-organizacyjną było przelewanie środków pieniężnych celem wypłaty wynagrodzenia. Wtedy właśnie -ex post- dochodziło do obciążania ową pracą(...) sp. z o.o., a następnie(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o., w czym świadczący pracę nie uczestniczyli czynnie. Umowy te nigdy jednak nie zostały wypełnione konkretnymi poleceniami. Wszystkie czynności kierownicze, zależność co do czasu miejsca i sposobu wykonania pracy następowały w ramach więzi między ubezpieczonymi (i pozostałymi zatrudnionymi) a(...) s.c.Taka zaś więź musi być oceniona, jako umowa kontynuacja umowy o pracę między apelującą a ubezpieczonymi.Ad casummożna zatem przyjąć, że przedmiotowe porozumienia o przejściu do nowego pracodawcy były nie tyle pozorne, co zawieszone w realizacji. Zawarte porozumienie jeśli nie jest realizowane, to nie jest skuteczne, zwłaszcza gdy kontynuuje się stan istniejący przed spisaniem porozumienia. Rozłożenie w takim stanie faktycznym kwestii zapłaty wynagrodzenia na dwa podmioty nie zmienia faktu, iż zawsze chodzi o jeden stosunek prawny. Zaprezentowane stanowisko wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 5 listopada 2013 r., II PK 50/13, LEX nr 1408889, wyrok SN z dnia 1 kwietnia 2014 r., I PK 241/13 nie publikowany).
Nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem, a mianowicie błędną wykładniąart. 22 § 1 k.p.W ocenie skarżącego(...) sp. z o.o.mógł oddelegować pracownika do pracy u innego pracodawcy i ten fakt nie rodzi skutku prawnego w postaci nawiązania stosunku pracy pomiędzy oddelegowaną a(...) s.c.Zgodnie z treścią tego przepisu pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy. Nie oznacza to bynajmniej, że w więzi prawnej mającej za przedmiot świadczenie pracy nie może pojawić się osoba trzecia. Dochodzi wówczas do przewartościowania znaczenia pojęcia „dla”, lub „na rzecz”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego taka hybrydalna konstrukcja powinna stanowić wyjątek. Oznacza to, że wbrew niektórym poglądom doktryny, nie można zaakceptować dopuszczalności stosowania outsorcingu w sytuacji mającej miejsce w przedmiotowej sprawie. Powinnością sądu powszechnego jest zindywidualizowanie osądzenie sprawy. W formule tej nie mieści się zajmowanie wiążącego stanowiska w przedmiocie złożonego i wielopostaciowego zjawiska zbiorczo nazywanego outsorcingiem. Skupiając zatem uwagę na okolicznościach faktycznych sprawy, wypada podkreślić, że doszło do „przekazania” całej załogi (pracowników i zleceniobiorców). Beneficjent pracy nie przekazał jednocześnie kontrahentowi majątku służącego realizacji zadań, a także, co ważne, zachowano strukturę zarządczą w procesie świadczenia pracy. Rola podmiotu, który w umowie o świadczenie usług nazwany został „usługodawcą”, ograniczona została do dostarczania zatrudnionym wynagrodzeń, które wcześniej obliczył i przekazał do jego dyspozycji pierwotny pracodawca. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wiodącym motywem takich zmian podmiotowych był cel związany z ograniczeniem kosztów (zrównany z obciążeniami w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne). W ocenie Sądu Apelacyjnego, tak wykreowany „outsorcing” pozostawał w opozycji względem omawianych przepisów prawa pracy (tj.art. 22 §1 i art. 231k.p.). Dyferencjacja podmiotowa pracowniczego zobowiązania może być usprawiedliwiona uzasadnioną cechą relewantną. Tylko w takim przypadku dochodzi do możliwości modyfikacji dwustronnej relacji zachodzącej między stronami umowy o pracę. W rezultacie „outsorcing” w tym wypadku nie może być stosowany.
Sumą dotychczasowych rozważań jest twierdzenie, że przekazanie pracowników objętych deczyjiami w niniejszej sprawie ( wraz z innymi pracownikami) na rzecz innych podmiotów jest nieważne jako sprzeczne z ustawą (standardami ochrony pracownika na świetle art. 231k.p).
Skoro między ubezpieczonymi a zainteresowanymi spółkami nie istniała więź prawna, to logiczne jest twierdzenie, że zatrudnienie na podstawie umów o pracę na w spornym okresie w dalszym ciągu łączyło(...) s.c.z ubezpieczonymi . Żadna inna interpretacja nie jest możliwa. Jasne jest przecież, że pracownik w dalszym ciągu świadczył pracę dla odwołującej. Odnosząc tą konstatacje do zarzutów zawartych w apelacji wypada podkreślić, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się uchybieniaart. 4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,art. 9 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcyorazart. 85 ust 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Skarżąca jako podmiot zatrudniający była nadal płatnikiem składek ubezpieczonego.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanieart. 9 ust. 3 pkt 1 i art. 14 ustawy z dnia 9 lipca 2003r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych(Dz. U z 2003r. nr 166; poz.1608). W pierwszej kolejności konieczna jest odpowiedź na pytanie, czy powołana wyżej ustawa może mieć zastosowanie w sprawie. Przecież już tytuł przywołanego aktu „ o zatrudnianiu pracowników tymczasowych’’ wskazuje na wątpliwości dotyczące możliwości wykorzystania rozwiązań przyjętych w ustawie. Kluczowe w tej mierze jest dokonanie interpretacji dwóch pojęć. Po pierwsze, pracownika tymczasowego i po drugie pracy tymczasowej. Legalne definicje obu zwrotów zawiera art. 2 omawianej ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 2 za pracownika tymczasowego uważa się pracownika zatrudnionego przez agencję pracy tymczasowej wyłącznie w celu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy użytkownika. Z kolei pkt. 3 określa, że praca tymczasowa oznacza wykonywanie na rzecz danego pracodawcy użytkownika, przez okres nie dłuższy niż wskazany w ustawie, zadań o charakterze sezonowym, okresowym, doraźnym, lub których terminowe wykonanie przez pracowników zatrudnionych przez pracodawcę użytkownika nie byłoby możliwe, lub których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę użytkownika. W uzupełnieniu zacytowanych już przepisów warto także zwrócić uwagę na treść art. 20 ust.1 omawianej ustawy, zgodnie z którym w okresie obejmującym 36 kolejnych miesięcy agencja pracy tymczasowej zatrudniająca pracownika tymczasowego może skierować tego pracownika do wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego pracodawcy użytkownika przez okres nieprzekraczający łącznie 18 miesięcy.
Ustalone przez Sąd pierwszej instancji okoliczności faktyczne bezspornie wskazują na brak przesłanek pozwalających na stwierdzenie istnienia przesłanek do zatrudnienia pracowników tymczasowych.
Po pierwsze praca ubezpieczonych w ramach istniejących trwałych stosunków pracy nie pozwala uznać ubezpieczonych za pracowników tymczasowych. Po wtóre, ich praca nie miała charakteru sezonowego, doraźnego, czy też okresowego, gdyż taki rodzaj pracy odnosi się do zatrudnienia związanego z krótkotrwałym zapotrzebowaniem na pracę. Interpretacja zwrotu „sezonowy” (zgodnie z nowym Słownikiem Języka PolskiegoW.PWN 2002r.) oznacza „właściwy jakiemuś sezonowi”, pracy w sezonie. Z kolei zwrot doraźny oznacza w kontekście pracy zatrudnienie dorywcze, niesystematyczne, czy też nieregularne. Dotyczy zatem wykonywania pracy w związku z nieprzewidzianymi okolicznościami, powstałymi nagle. Również słowo okresowy (czyli trwający jakiś czas, tymczasowy) nie pozwala na odpowiednie odniesienie do sytuacji faktycznej w sprawie. Z materiału dowodowego wynika stałe zapotrzebowanie na jego pracę, co potwierdza zawarcie bezterminowej umowy o pracę. W konsekwencjispółka (...)nie mogła stać się pracodawcą ubezpiecoznych jako agencja pracy tymczasowej. Wskazuje na to także kolejny argument wynikający z treści cytowanego już art. 20 ustawy o pracownikach tymczasowych, a mianowicie maksymalnego terminu zatrudnienia u jednego pracodawcy (18 miesięcy). Treść umowy o świadczenie usług pozwala stwierdzić, że została zawarta na trzy lata. Stąd już w chwili podpisywania umowy ów warunek pozostawał w sprzeczności z istotą pracy tymczasowej. Jeżeli zatrudnienie konkretnego pracownika tymczasowego trwa dłużej niż terminy określone w art. 20 ustawy lub dotyczy pracy innej niż tymczasowa, mamy do czynienia z sytuacją, w której praca ta nie ma charakteru tymczasowego. Jeżeli taki stan rzeczy jest znany zarówno agencji pracy tymczasowej, jak i pracodawcy użytkownikowi, to można również mówić o czynnościach prawnych pozostających w sprzeczności z prawem, a skutkiem tego jest brak możliwości akceptacji poglądu o zmianie po stronie płatnika składek.
Reasumując, Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że przekazanie pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony agencji pracy tymczasowej bez zachowania przesłanek związanych z przejęciem istotnych składników majątkowych w myślart. 231k.p.i następnie jednoczesne oddelegowane tej samej osoby na poprzednie miejsce pracy, uzasadnia ocenę takiej sekwencji zdarzeń pod kątemart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 231k.p., zwłaszcza gdy w wyniku tej operacji koszty związane z jego zatrudnieniem zostały określona na poziomie 60% faktycznych kosztów jego pracy.
Mając na uwadze powyższe apelacja podlega oddaleniu z mocyart. 385 k.p.c.
O kosztach procesu orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.oraz§ 12 ust. 1 pkt 2w zw. z§11 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 z zm.).