Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1678/13
Data wyroku: 2014-02-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Akt Notarialny
Podstawa prawna: art. 189 k.p.c., art. 10 ust. 1 Ustawy o księgach wieczystych

Sygn. akt I C 1678/13

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym w dniu 16 listopada 2011 roku skierowanym do Sądu Rejonowego w Radomsku powodowieJ. C.iW. C.wnieśli o unieważnienie aktu notarialnego, na podstawie którego ojciec powódkiE. K.darował jednej z córekB. R.nieruchomość, dysponując postanowieniem spadkowym po zmarłej żonieH. K., w którym nie byli ujawnieni wszyscy spadkobiercy zmarłejH. K., tj.J. C.iS. P..
W piśmie z dnia 8 grudnia 2011 roku powodowie wskazali, że wnoszą o unieważnienie aktu notarialnego z dnia 16 listopada 2011 roku.
Postanowieniem wydanym dnia 15 marca 2012 roku Sąd Rejonowy w Radomsku stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i miejscową i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Piotrkowie Trybunalskim.
Zarządzeniem wydanym dnia 31 sierpnia 2012 roku Sąd zwrócił pozew powodom z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych.
W wyniku rozpoznania zażalenia powodów Sąd Apelacyjny w Łodzi uchylił zarządzenie Sądu Okręgowego o zwrocie pozwu.
W piśmie złożonym w dniu 29 czerwca 2012 roku powodowie sprecyzowali żądanie, wnosząc o unieważnienie aktu notarialnego z dnia 25 czerwca 2009 roku, nr Rep. A(...).
W toku postępowania powodowie popierali powództwo.
PozwanaB. R.nie zajęła żadnego stanowiska w sprawie.
W dniu 25 kwietnia 2013 roku Sąd zobowiązał powodów do wskazania w terminie 1 miesiąca następców prawnych zmarłegoE. K.pod rygorem zawieszenia postępowania.
Postanowieniem wydanym dnia 28 czerwca 2013 roku Sąd zawiesił postępowanie w sprawie na podstawieart. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.
Na powyższe postanowienie powodowie wnieśli zażalenie i postanowieniem wydanym dnia 19 września 2013 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił zażalenie powodów.
W dniu 27 września 2013 roku powodowie złożyli pismo procesowe wraz z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku poE. K..
Postanowieniem wydanym dnia 27 listopada 2013 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie i na podstawieart. 195 § 2 k.p.c.wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanejS. P..
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 roku powodowie poparli powództwo.
PozwanaS. P.uznała powództwo. PozwanaB. R.nie zajęła stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

E. K.iH. K.byli współwłaścicielami nieruchomości gruntowej położonej we wsiW., w gminieR., stanowiącejdziałkę oznaczoną numerem (...)o powierzchni 6 arów 25 metrów kwadratowych, dla której w Sądzie Rejonowym w Radomsku prowadzona byłaksięga wieczysta oznaczona Numerem (...).06/10/2009.

(dowód: akt notarialny Nr 5376/2009 – k.73, 73v)

Postanowieniem wydanym w dniu 16 kwietnia 2009 roku Sąd Rejonowy w Radomsku stwierdził, że spadek poH. K.zmarłej dnia 4 kwietnia 2008 roku wR.na podstawie ustawy nabył mążE. K.oraz córkaB. R.po ½ części każde z nich. Postanowienie to uprawomocniło się dnia 8 maja 2009 roku.

(dowód: kserokopia postanowienia w sprawie I Ns 168/09 – k.6 )

W dniu 25 czerwca 2009 rokuE. K.darował notarialnie swojej córceB. R.udział wynoszący ¾ części w zabudowanej nieruchomości położonej we wsiW.w obrębie 43 -R.o obszarze 6 arów, 25 metrów kwadratowych, oznaczonej numeremdziałki (...). Przy sporządzaniu aktu notarialnego okazano prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 16 kwietnia 2009 roku wydane w sprawie I Ns 168/09 oraz odpis zwykłyksięgi wieczystej nr (...).

(dowód: akt notarialny Nr 5376/2009 – k.73,74,75)

Postanowieniem wydanym dnia 10 marca 2010 roku Sąd Rejonowy w Radomsku wznowił postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Radomsku w sprawie I Ns 168/09 i stwierdził, że spadek poH. K.zmarłej dnia 4 kwietnia 2008 roku wR.na podstawie ustawy nabyli mążE. K., córkaB. R., córkaJ. C.oraz córkaS. P.po ¼ części. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 1 kwietnia 2010 roku.

(dowód; postanowienie Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 10.03.2010 r. – k.7)

Dla nieruchomości będącej przedmiotem darowizny prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Radomskuksięga wieczysta Nr (...). Jako właściciel nieruchomości wpisana jestB. R.. W księdze wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu z powództwaJ. C.przeciwkoE. K.iB. R.o uzgodnienie treści tej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

(dowód: odpis zwykłyksięgi wieczystej Nr (...))

Przed Sądem Rejonowym w Radomsku toczy się sprawa z powództwaJ. C.przeciwkoE. K.iB. R.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ( Sygn. akt IC 552/12). Sprawa dotyczy nieruchomości położonej wR.oznaczonej numeremdziałki (...). Dnia 13 lutego 2013 roku zawieszono postępowanie na podstawieart. 174 § 1 k.p.c.z uwagi na śmierć uczestnika postępowaniaE. K..

(dowód: pismo z Sądu rejonowego w Radomsku z dnia 17.04.2013 r. – k. 90)

Postanowieniem wydanym dnia 27 sierpnia 2013 roku Sąd Rejonowy w Radomsku stwierdził, że spadek poE. K.zmarłym dnia 10 lutego 2013 roku wJ.na podstawie ustawy nabyły dzieciJ. C.,S. P.iB. R.po 1/3 części każda z nich.

(dowód: postanowienie z dnia 27.08.2013 r. – k.129)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dowodów.

Sąd zważył co następuje

Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem żądania pozwu jest unieważnienie przez Sąd umowy zawartej w formie aktu notarialnego, a zatem jest to powództwo o ustalenie w rozumieniuart. 189 k.p.c.Powołany przepis stanowi, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Przepis art. 189 ma charakter przepisu materialnoprawnego. Na jego podstawie dopuszczalne są powództwa o ustalenie stosunku prawnego oraz powództwa o ustalenie prawa, i to zarówno ustalenie pozytywne jak i negatywne. Warunkiem koniecznym powództwa o ustalenie jest istnienie po stronie powodowej interesu prawnego w ustaleniu konkretnego stosunku prawnego lub prawa. Interes prawny stanowi przesłankę merytoryczną powództwa o ustalenie.
Powództwo o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa uzależnione jest od wykazania przez powoda, że ma on interes prawny w takim ustaleniu. Interes ten z reguły nie zachodzi, gdy osoba zainteresowana może uzyskać ochronę swoich praw w procesie o świadczenie, o ukształtowanie prawa lub stosunku prawnego, a nawet w drodze orzeczenia o charakterze deklaratywnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6.06.1997 r., II CKN 20/97).
Bezspornym jest, że żądanie pozwu dotyczące unieważnienia aktu notarialnego dotyczy faktycznie prawa do własności nieruchomości położonej w obrębie miastaR.oznaczonej numeremdziałki (...)o powierzchni 6 arów, 25 metrów kwadratowych, która to własność w wyniku zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego, została przeniesiona na pozwanąB. R..
Przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność małżonkówE. K.iH. K.. Po wydaniu przez Sąd Rejonowy w Radomsku postanowienia z dnia 16 kwietnia 2009 roku, na podstawie którego spadek poH. K.nabyliE. K.iB. R.współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości stali się właśnie wskazani spadkobiercy. Po dokonaniu darowizny na rzeczB. R.to właśnie ona stała się właścicielem wskazanej nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej.
Dla nieruchomości położonej wR., oznaczonej numeremdziałki (...)prowadzona jest w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Radomskuksięga wieczysta Nr (...), w której jako właściciel figurujeB. R..
Po wznowieniu przez Sąd Rejonowy w Radomsku postępowania spadkowego poH. K.i wydaniu postanowienia w dniu 10 marca 2010 roku, wskazującego wszystkich spadkobierców poH. K., powódka miała możliwość dochodzenia swojego prawa do spornej nieruchomości w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
W świetle przytoczonych okoliczności Sąd uznał, iż powódkaJ. C.nie miała interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa, ponieważ mogła wytoczyć dalej idące powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co też uczyniła.
Bezspornym jest, że przed Sądem Rejonowym w Radomsku zawisła sprawa z powództwaJ. C.przeciwkoE. K.iB. R.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczone może żądać usunięcia niezgodności.
Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, z którego wynika, że w sytuacji gdy powód może żądać świadczenia lub uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa(por. wyrok Sądy Najwyższego z 9.11.2011 r., II CSK 104/11, uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5.12.2002 r. III CKN 943/99) .
Jednocześnie Sąd uznał, że powódW. C.również nie ma interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa, ponieważ nie jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy kwestionowany akt notarialny i w toku niniejszego postępowania jego interes prawny nie został wykazany.
Powód wskazywał, iż jest właścicielem działki sąsiadującej z nieruchomością, którą w wyniku darowizny nabyła pozwanaB. R.i jest zainteresowany tym, aby pozwana nie uzyskała drogi koniecznej. Jak powód wskazał, w Sądzie Rejonowym w Radomsku toczy się również sprawa o ustanowienie drogi koniecznej i zdaniem Sądu właśnie w tej sprawie powód może skutecznie dochodzić swoich roszczeń.
W ocenie Sądu, po zakończeniu sprawy o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i ujawnieniu faktycznych właścicieli nieruchomości, będącej przedmiotem aktu notarialnego, powodowie będą mogli dochodzić innych roszczeń, między innymi dotyczących zasadności ustanowienia drogi koniecznej czy też jej przebiegu.
W świetle przytoczonych okoliczności Sąd uznał, iż powództwo nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie powodów i oddalił je jako bezzasadne.
Mając na uwadze, że powództwo dotyczyło unieważnienia aktu notarialnego, na podstawie którego została zawarta umowa darowizny, Sąd uznał, iż po stronie pozwanych winny wystąpić wszystkie strony zawartej umowy (art. 195 § 1 k.p.c.). Ponieważ darczyńcaE. K.zmarł, Sąd zobowiązał powodów do wskazania jego spadkobierców, a następnie wezwał ich do udziału w sprawie w charakterze pozwanych (dotyczyło to jednej ze spadkobierczyń).
Mając na uwadze, że pozwanaB. R.nie zajęła stanowiska w sprawie , wyrok w stosunku do tej pozwanej jest wyrokiem zaocznym.