Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 39/14
Data wyroku: 2014-03-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Krystyna Smaga, Krzysztof Szewczak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.

Sygn. akt III AUa 39/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda (spr.)

Sędziowie:

SA Krzysztof Szewczak
SA Krystyna Smaga

Protokolant: stażysta Joanna Malena

po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. w Lublinie
sprawyJ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji wnioskodawcyJ. M.
od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu
z dnia 28 listopada 2013 r.    sygn. akt VI U 239/13

oddala apelację.

III AUa 39/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił odwołanie wnioskodawcyJ. M.od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.odmawiającej prawa do emerytury.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniachi rozważaniach prawnych:
WnioskodawcaJ. M.ur. dnia (...), złożył w dniu28 grudnia 2012 roku do pozwanego organu rentowego wniosek o przyznanie prawa do emerytury.
Zaskarżoną decyzją z dnia 31 stycznia 2013 roku pozwany odmówił przyznania tego prawa, uznając za udowodniony staż ubezpieczeniowy w wymiarze 25 lat oraz okres 2 lat 4 miesięcy i 7 dni pracy w warunkach szczególnych.
Wnioskodawca w okresie od 11.12.1979 r. do 31.03.1989 r. był zatrudnionyw(...)Fabryce (...)wK., a w okresie od 1.04.1989 r. do 31.10.1993 r. w(...) Ltd Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.Oddziale wK.. W(...)Fabryce (...)wnioskodawca rozpoczął pracę na stanowisku pilarza i zajmował się zbijaniem ram na opakowaniaw wydziale obróbki wstępnej. Na tym wydziale zajmowano się obróbką surowych płyt. Wnioskodawca pracował zarówno przy obróbce płyt jak i litego drewna - przecinał tarcicę i bale z drewna bukowego oraz sosnowego do określonej długości, na pile wysięgnikowej, tarczowej i mechanicznej.
Z dniem 1 sierpnia 1980 r. wnioskodawca otrzymał angaż na stanowisko stolarza wielooperacyjnego na wydziale obróbki wstępnej. Jako stolarz pracował przy strugarce czterostronnej. Jego praca polegała na struganiu elementów z drewna. Zakładał na maszynę listwy ozdobne, bale, deski i wykonywał elementy o określonych wymiarach, szerokości i grubości, oraz profilu. Była to praca w pełnym wymiarze czasu pracy.
Z dniem 1 lutego 1986 r. skarżący otrzymał angaż na stanowisko stolarza maszynowego wielooperacyjnego na warsztacie mechanicznym. Wnioskodawca wycinał z płyt surowy model bez wykończenia. Zajmował się też innymi pracami np. zmianą ustawień kółek wózka, wymieniał elementy drewniane w wózkach transportowych do przemieszczania elementów meblowych, wymienił ścianę drewnianą w gabinecie dyrektora, wykonywał stoły do cięcia elementów spienionych do mebli tapicerowanych oraz meble na wymiar jako wyposażenie do biur. Wycinał elementy z drewna, z płyty i montował jako wyposażenie biur.
Z dniem 1 maja 1988 r. wnioskodawca otrzymał angaż na stanowisko stolarza-malarza na wydziale mechanicznym. Poza w/w pracami stolarskimi wnioskodawca wykonywał także prace malarskie tj. malował pędzlem rury do przesyłu trocin farbami olejnymi, minią, lakierem nitro. Często wykonywał także prace malarskie na wysokości – głównie w okresie wakacyjnym.
Od 01.04.1989 r. skarżący podjął pracę wzakładzie (...), który przejął(...)Fabrykę (...)wK.. Pracował na stanowisku stolarzai malarza, wykonując te same czynności jakie wykonywał przed przejęciem zakładu.
Z dniem 1.03.1991 r. powierzono wnioskodawcy obowiązki brygadzisty pracującego w zespole, a od dnia 21.10.1991 r. dodatkowo w okresie jesienno-zimowym obowiązki pomocnika-palacza oraz stolarza-malarza. Na tym stanowisku pracował do końca stosunku pracy.
W okresie od 18.01.1978 r. do 6.03.1979 r. wnioskodawca pracował w pełnym wymiarze czasu pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wK.jako kierowca autobusów.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówS. B.iZ. W., ponieważ pracowali z wnioskodawcą w spornych okresach, posiadają szczegółową wiedzę na temat charakteru i zakresu wykonywanych przez niego prac a nadto ich zeznania znajdują potwierdzenie w dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy.
W oparciu o poczynione ustalenia Sąd Okręgowy nie uwzględnił odwołania, przywołując przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1440) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W myśl art. 184 ust. 1 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W świetle § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia pracownik, który wykonywał pracew szczególnych warunkach, wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. W myśl § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Sąd Okręgowy zważył, że okolicznością sporną było ustalenie, czy wnioskodawca wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A w wymiarze co najmniej 15 lat i czy staż ten osiągnął przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
J. M., celem udowodnienia pracy w warunkach szczególnych, przedstawił zwykłe świadectwa pracy. Pierwsze świadectwo z dnia 31.03.1989 r., na okres zatrudnienia od 11.12.1979 r. do 31.03.1989 r. zawiera zapis, że wnioskodawca pracował na stanowisku robotnika budowlano-remontowego. Kolejne świadectwoz dnia 29.10.1993 r., dotyczące okresu zatrudnienia od 1.04.1989 r. do 30.10.1993 r. wskazuje stanowisko stolarza-malarza.
Analizując dokumenty zgromadzone w aktach osobowych wnioskodawcy Sąd ustalił, żeJ. M.w spornych okresach pracował na stanowiskach pilarza, stolarza wielooperacyjnego, stolarza maszynowego wielooperacyjnego, stolarza-malarza oraz brygadzisty pracującego w zespole, a od dnia 21.10.1991 r. dodatkowo w okresie jesienno – zimowym, w charakterze pomocnika-palacza oraz stolarza-malarza.

W ocenie Sądu Okręgowego sporny okres pracy wnioskodawcy nie stanowi pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu w/w przepisów. Prace wykonywane przezJ. M.w obowiązującym go wymiarze czasu pracy nie zostały wymienione w wykazie A działu VI cyt. rozporządzenia ani też nie są ujętew rozporządzeniu resortowym Ministerstwa Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 4 listopada 1988 r. Nie mieści się w tym wykazie stanowisko pilarza (wyrzynacza drewna okrągłego). Wnioskodawca pracował wprawdzie na stanowisku pilarza, jednakże zajmował się wycinaniem na wielopiłach i innych urządzeniach stolarskich konkretnych elementów z drewna i płyt wiórowych. Nie zajmował się wycinaniem tych elementów z drewna okrągłego, lecz z drewna już przetartego i wysuszonego. Pracując jako pilarz w dziale drzewa litego pracował jednocześnie przy zbijaniu ram na opakowania. Z akt osobowych wynika, że wnioskodawca od stycznia 1993 r. wykonywał także obowiązki narzędziowca obok czynności stolarza-malarza. W ocenie Sądu Okręgowego, gdyby nawet przyjąć, że stanowisko pilarza drzewa litego jest stanowiskiem pracy w warunkach szczególnych, to praca w tym dziale nie była praca stałą i w pełnym wymiarze czasu pracy albowiem zajmował się on również zbijaniem ram na opakowania.
Sąd zważył, że praca wnioskodawcy charakterze stolarza była szkodliwa dla zdrowia z uwagi na hałas, panujące zapylenie, czy też kontakt z substancjami chemicznymi, jednak w wykazie A cyt. rozporządzenia ani w zarządzeniu Ministra Rolnictwa i Leśnictwa nie zostały wymienione prace stolarskie. Wnioskodawca jako stolarz nie wykonywał prac wymienionych w Wykazie A, natomiast prace pilarskie przy drewnie okrągłym nie były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Również prace przy malowaniu, nie zostały wymienione w w/w wykazie ani w zarządzeniu.
Z tych samych powodów nie może być zaliczona do stażu pracy w warunkach szczególnych praca wnioskodawcy w(...)od 01.04.1996 r. do 30.09.1996 r. na stanowisku stolarza.
W ocenie Sądu Okręgowego praca w(...)wK.od 22.05.1978 r. do 30.09.1978 r. gdzie wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnych wymienione w Wykazie A, dziale VIII, poz. 2 tj. prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów z uwagi na krótki okres nie wystarcza do przyznania uprawnień emerytalnych po dodaniu okresu uznanego przez organ rentowy.
W tej sytuacji, wobec braku spełnienia przesłanek do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych Sąd Okręgowy oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§1 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca zaskarżając wyrokw całości i zarzucając, że przez cały sporny okres zatrudnienia pobierał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych z powodu przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu i zapylenia. Wnioskodawca wskazał nadto na nierówność dotyczącą możliwości wcześniejszego skorzystania z prawa do emerytury przez kobietyi mężczyzn, wobec czego wnioskował o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o „wyrażenie swojego stanowiska po nowelizacji ustawy w 2012 roku”.
Skarżący nie kwestionował, że prace przez niego wykonywane nie są ujęte
w cyt. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.
Jak należy wywieść z apelacjiJ. M.wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i ustalenie prawa do emerytury.
Opierając się na ustaleniach faktycznych jak i rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd I instancjiSąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny akceptuje w całości zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r. II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60).
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że wnioskodawca nie wykonywał prac wymienionych w wykazie A, stanowiącym załącznik do cyt. rozporządzenia. Tymczasem tylko wykonywanie prac wymienionych w tym wykazie daje podstawę do ich uznania za prace w warunkach szczególnych - § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Wnioskodawca okolicznościom tym nie zaprzecza, uznając je za niesporne ale podnosi fakt wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia i pobierania z tego tytułu dodatku. Bez wątpienia skarżący wykonywał pracę w warunkach dużego hałasu i zapylenia, co ustalił Sąd Okręgowy. Samo przekroczenie obowiązujących w tym zakresie norm nie oznacza jednak, że praca jest wykonywana w warunkach szczególnych, gdyż pojęcie to nie jest tożsame z pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Praca w warunkach szkodliwych oznacza wykonywanie obowiązków pracowniczych w warunkach przekroczenia dopuszczalnych norm czynników szkodliwych dla zdrowia. Jeśli takie warunki panują w zakładzie pracy wówczas pracownik może otrzymywać dodatek do wynagrodzenia, posiłki regeneracyjne, środki ochrony indywidualnej. Wynika to z faktu, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy –art. 94 pkt 4 k.p.
Pracą w warunkach szczególnych jest tymczasem wyłącznie praca wymieniona w wykazach, stanowiących załącznik do cyt. rozporządzenia. W sytuacji gdy pracownik wykonuje pracę w warunkach narażenia na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia ale nie jest to praca ujęta w wykazach stanowiących załącznik do cyt. rozporządzenia, to okresu takiego zatrudnienia nie można zaliczyć do okresu pracy w warunkach szczególnych.
Jak ustalił Sąd Okręgowy wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach przekraczających obowiązujące normy hałasu i zapylenia, jednakże rodzaj wykonywanej pracy wskazuje, że nie była wykonywana w warunkach szczególnych.
Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności przepisów cyt.ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychzKonstytucją, czyli jak należy wywieść z apelacji - art. 24 cyt. ustawyw brzmieniu obecnie obowiązującym. Wnioskodawca podnosi, że nie jest równoz kobietą traktowany co do wieku jaki musi osiągnąć aby skorzystać z prawa do emerytury i cytuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r.
(P 10/07, Dz.U.2007/200/1445). Wyrokiem tym Trybunał orzekł, żeart. 29 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zakresie,w jakim nie przyznaje prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym mężczyźnie, który - odpowiednio jak kobieta, która nabywa to prawo po osiągnięciu wieku 55 lat i co najmniej 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego - osiągnął wiek 60 lat i co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy, jest niezgodny zart. 32 i art. 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten nie znajduje zastosowania w sprawie wnioskodawcy albowiem dotyczy nabywania prawa do emerytury na podstawie innej regulacji prawnej niż mająca zastosowaniew niniejszej sprawie. Art. 29 cyt. ustawy, przed zmianą będącą skutkiem wyroku Trybunału, nie przyznawał prawa do emerytury mężczyźnie, urodzonemu przed1 stycznia 1949 r., ze względu na niższy wiek i odpowiednio długi staż ubezpieczeniowy - w przeciwieństwie do kobiety, która mogła nabyć prawo do świadczenia o ile ukończyła 55 lat i legitymowała się co najmniej 30-letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Po wyroku Trybunału ustawodawca zagwarantował prawo do emerytury mężczyźnie, który osiągnął wiek 60 lat, jeżeli miał co najmniej 35-letni okres składkowy i nieskładkowy. Zachowana została jednak różnica wiekui stażu – inna w przypadku kobiet a inna w przypadku mężczyzn.
W uzasadnieniu powołanego przez wnioskodawcę wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraźnie wypowiedział się, że „w pełni respektuje tak zwane uprzywilejowanie wyrównawcze, w ramach którego przepisy ustalają dla kobiet inną granicę zarówno wieku, jak i stażu emerytalnego (o pięć lat mniej niż dla mężczyzn)”, nie mając „kompetencji do oceny celowości i zasadności rozstrzygnięć przyjętych przez ustawodawcę w zakresie treści i formy prawa do zabezpieczenia społecznego”.
Dodać należy, iż problematyka zróżnicowanego wieku emerytalnego kobieti mężczyzn była przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 15 lipca 2010 r. Trybunał wypowiedział się, że art. 24 ust. 1 cyt. ustawy w zakresie,w jakim przewiduje, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, jest zgodny zart. 32 i art. 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej(K 63/07, OTK-A 2010/6/60).
Brak jest tym samym podstaw, zwłaszcza mając na uwadze zmianę przepisów cyt. ustawy, której celem jest stopniowe zrównanie wieku emerytalnego mężczyzni kobiet (art. 24 ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym) do przyjęcia, że wnioskodawca nabyłby prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, nie spełniając jednocześnie przesłanek wynikających z treści art. 184 cyt. ustawy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego wyrok wydany przez Sąd Okręgowy jest trafnyi zgodny z obowiązującymi przepisami zaś apelacja wnioskodawcy jako bezzasadna podlega oddaleniu w trybieart. 385 k.p.c.