Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 442/14
Data wyroku: 2014-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Wnękowska, Krzysztof Karpiński
Słowa kluczowe: Odszkodowanie Za Niesłuszne Skazanie, Tymczasowe Aresztowanie Lub Zatrzymanie
Podstawa prawna: art.552§4 kpk

Sygn. akt II AKa 442/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 grudnia 2014roku
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący Sędzia SA – Hanna Wnękowska (spr.)
SA – Krzysztof Karpiński
( SO del) – Małgorzata Janicz
Protokolant – sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska
przy udziale Prokuratora Jerzego Mierzewskiego
po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 roku
sprawy z wnioskuS. L.o odszkodowanie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie,
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 16 września 2014 roku
sygn. akt  VIII Ko 138/12
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2014 roku , sygn. VIII Ko 138/12 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił wniosekS. L.o zadośćuczynienie i odszkodowanie za doznaną krzywdę i odszkodowanie za poniesioną szkodę wynikłe z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania w sprawie Prokuratury Rejonowej Warszawa – Śródmieście sygn. akt 3 Ds. 35/11/MS.
Od wyroku tego apelację wniósł pełnomocnik wnioskodawcy. Apelacja zaskarżała wyrok w całości zarzucając:

1
naruszenieart. 193 Konstytucjii art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym w zw. zart. 559 k.p.k.w zw. zart. 2, art. 9, art. 31 ust. 1 i 3, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 5 Konstytucjioraz art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284) oraz art. 2 ust. 1-3, art. 9 ust. 5 i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U.1977.38. 167) przez zaniechanie wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji gdy zachodzą poważne wątpliwości co do zgodnościart. 559 k.p.k.z ww. przepisamiKonstytucjioraz prawem międzynarodowym, a od odpowiedzi na to pytanie prawne zależało rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;

2
naruszenieart. 559 k.p.k.przez nierozpoznanie, czy jest on zgodny zKonstytucjąoraz prawem międzynarodowym;

3
naruszenieart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do kwestii konstytucyjnościart. 559 k.p.k.;

4
naruszenieart. 91 ust. 2 Konstytucjiw zw. z art. 5 ust. 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U.1993.61.284) oraz art. 2 ust. 1-3, art. 9 ust. 5 i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz.U.1977.38. 167) w zw. zart. 241 ust. 1 Konstytucjizw. zart. 559 k.p.k.przez zastosowanie przepisu ustawy, mimo że przepisuart. 559 k.p.k.nie da się pogodzić z ww. prawem międzynarodowym, a zgodnie zart. 91 ust. 2 Konstytucjiumowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umowami;

5
naruszenieart. 559 k.p.k.przez uznanie, że zasada wzajemności nie została zachowana i oddalenie wniosku z uwagi na ustalenie, że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie;

6
naruszenieart. 7 k.p.k.iart. 167 k.p.k.przez uznanie wyłącznie na podstawie ogólnikowego pisma Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 26 maja 2014 r., że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie i Kanada nie zapewnia wzajemności obywatelom Polski, mimo że wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego wskazują, że demokratyczne państwo jakim jest Kanada winno przewidywać drogę sądową dla ww. roszczeń, co z kolei obligowało Sąd do przeprowadzenia z urzędu dalszych dowodów na okoliczność treści prawa kanadyjskiego i zasady wzajemności;

7
naruszenieart. 2 § 2 k.p.k.w zw. zart. 167 k.p.k.w zw. zart. 558 k.p.k.w zw. zart.1143 k.p.c.orazart. 585 pkt 6 k.p.k.przez zaniechanie zwrócenia się ponownie, po odrzuceniu wniosku opartego na przepisach Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych z dnia 12 września 1994 r., do państwa obcego (Kanady) w drodze pomocy prawnej przewidzianej o udzielenie informacji o prawie kanadyjskim w celu ustalenia treści prawa kanadyjskiego i spełnienia warunku wzajemności oraz zwrócenia się do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu prawa kanadyjskiego oraz o wyjaśnienie obcej(kanadyjskiej) praktyki sądowej.

W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja jest zasadna w części, w której zarzuca brak analizy aktualnego stanu prawnego w zakresie istotnym dla stwierdzenia czy został w niniejszej sprawie spełniony warunek wzajemności wymagany przezart. 559 k.p.k.
Na wstępie zwrócić należy uwagę ,że zasada wzajemności w rozumieniuart. 559 k.p.k.oznacza, że obowiązuje umowa dwu- lub wielostronna, na podstawie której obywatelowi polskiemu przysługują roszczenia o odszkodowanie w takim zakresie, jak to zostało określone wrozdziale 58, albo taka jest praktyka obcego państwa, mimo braku stosownej umowy.
Sąd Okręgowy ustalając ,że przedmiotowy warunek nie został spełniony oparł się wyłącznie na informacji uzyskanej w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości w którym stwierdzono, że prawo kanadyjskie nie przewiduje instytucji odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie i nie zapewnia w tym przypadku wzajemności obywatelom Polski.
W piśmie tym nie wskazano w oparciu o jakie przepisy poczynione zostało takie ustalenie oraz czy uwzględnia ono także normy kanadyjskiego prawa cywilnego.
Tymczasem Sąd winien dokonać analizy odpowiednich przepisów prawa kanadyjskiego, w tym również prawa cywilnego celem ustalenia czy dochodzenie przedmiotowych roszczeń nie przysługuje także w drodze cywilnej. Podkreślenia wymaga , że w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości na k. 308 jednoznacznie stwierdzono, iż roszczenie to dla strony kanadyjskiej ma charakter cywilny.
Poza sferą rozważań Sądu pozostał Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych ratyfikowany przez Kanadę 19.06.1976 roku, który w art. 9 ust. 5 stanowi, żekażdy kto został bezprawnie aresztowany lub zatrzymany , ma prawo do odszkodowania , którego może dochodzić w drodze sądowej.Przepis ten wymagał rozważenia  w aspekcie zasady wzajemności jeśli się zważy, że w art. 2 paktu stwierdza się, żeKażde z Państw Stron niniejszego paktu zobowiązuje się przestrzegać i zapewnić wszystkim osobom przebywającym na jego terytorium i podlegającym jego jurysdykcji prawa uznane w niniejszym pakcie .
Cytowane wyżej postanowienia Paktu winny zostać przez Sąd rozważone przy dokonywaniu ustaleń w przedmiocie czy Kanada zapewnia obywatelom polskim wzajemność w rozumieniuart. 559 k.p.k.
Wskazane wyżej zaniechania Sądu Okręgowego stanowią uchybienia skutkujące uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu Sąd rozstrzygnie kwestię istnienia wzajemności, przy uwzględnieniu uwag poczynionych wyżej.
Jeśli Sąd dojdzie do przekonania, że został spełniony warunek o którym mowa wart. 559 k.p.k., dokona merytorycznej oceny zasadności wniosku złożonego przezS. L.mając na uwadze przesłanki zastosowania wobec niego przedmiotowego tymczasowego aresztowania oraz podstawy umorzenia postępowania w związku z którym środek ten był stosowany.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.