Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 150/14
Data wyroku: 2014-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Ficek, Małgorzata Peteja-Żak, Agata Gawron-Sambura
Słowa kluczowe: Zniewaga
Podstawa prawna: art. 216 § 1 kk, art. 60 § 1 kpk

Sygnatura akt VI Ka 150/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia9 maja 2014r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Agata Gawron-Sambura
Sędziowie SSO Krzysztof Ficek
SSR del. Małgorzata Peteja-Żak (spr.)
Protokolant Natalia Skalik-Paś
przy udziale Jolanty Mandzij
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r.
sprawyP. Z., synaW.iE.
ur. (...)wP.
oskarżonego zart. 190§1 kkiart. 216§1 kkw zw. zart. 11§2 kkprzy zast.art. 12 kk,art. 191§2 kk,art. 191§2 kkw zw. zart. 12 kk,art. 191§1 kkiart. 216§1 kkw zw. zart. 11§2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżyciela publicznego i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 18 listopada 2013 r. sygnatura akt IX K 1986/12
na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk,art. 624 § 1 kpk

1
uchyla punkty 1, 3, 4 oraz 9 w zakresie dotyczącym dowodu rzeczowego znajdującego się na karcie 9 akt zaskarżonego wyroku i w tej części sprawę oskarżonegoP. Z.o czyny opisane w punkcie 1 i 4 aktu oskarżenia przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach;

2
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustala, iż rozstrzygnięcie z punktu 5 odnosi się do kary pozbawienia wolności orzeczonej w punkcie 2 zaskarżonego wyroku;

3
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

4
zwalnia oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych postępowania odwoławczego, obciążając wydatkami Skarb Państwa.

Sygn. akt VI Ka 150/14

UZASADNIENIE WYROKU

z dnia 9 maja 2014r.
Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 18 listopada 2013r., w sprawie o sygn. IX K 1986/12, w pkt 1 na mocyart. 17 § 1 pkt 10 kpkumorzył postępowanie wobecP. Z.o czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa zart. 190 § 1 kkiart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkiart. 12 kk, opisany w pkt I części wstępnej wyroku, z uwagi na brak wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej.
W pkt 2 oskarżonegoP. Z.uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów w pkt II i III aktu oskarżenia, z których pierwszy wyczerpuje znamiona występku zart. 191 § 2 kk, a drugi zart. 191 § 2 kkw zw. zart. 12 kk, przy uznaniu, że stanowią one ciąg przestępstw i za to na mocyart. 191 § 2 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzono mu jedną karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.
Nadto w pkt 3 wyroku, w miejsce czynu zarzucanego oskarżonemu w pkt IV, a realizującego znamiona przestępstwa zart. 191 § 1 kkiart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, Sąd uznał oskarżonego za winnego popełnienia jedynie czynu wyczerpującego znamiona występku zart. 191 § 1 kki za na mocy tego przepisu wymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Na mocyart. 91 § 2 kkiart. 86 § 1 kkorzeczone wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności połączono, orzekając karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie w oparciu oart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo zawieszono na okres próby 4 lat.
Na mocyart. 73 § 1 kkSąd oddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, nadto na mocyart. 72 § 1 pkt 2 i 5 kkzobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonej w formie pisemnej w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku oraz do powstrzymania się od nadużywania alkoholu.
Na mocyart. 44 § 2 kkw pkt 9 wyroku orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych w postaci dwóch kartek papieru z naniesionymi odręcznymi zapiskami, znajdującymi się na k. 5 i 9 akt sprawy, a zarejestrowanymi w rejestrze dowodów rzeczowych Prokuratury RejonowejG.wG..
Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturzezasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu kwotę 841,32 złotych brutto tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu oraz zwolnił oskarżonego z obowiązku ponoszenia kosztów procesu.
Od niniejszego wyroku apelację wywiedli Prokurator Rejonowy i obrońca oskarżonego.
Prokurator Rejonowy zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 216 § 1 kkpoprzez niesłuszne niezastosowanie wymienionego przepisu w opisach i kwalifikacjach prawnych czynów określonych w pkt I i IV części wstępnej wyroku, do których odnoszą się punkty nr 1 i 3 części dyspozytywnej wyroku, podczas gdy z poczynionych ustaleń faktycznych wynika, iż oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona ustawowe występków określonych wart. 216 § 1 kk. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, na rozprawie doprecyzowując, iż wnosi o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.
Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w części dot. rozstrzygnięcia o karze, na korzyść oskarżonego, zarzucając wyrokowi rażącą niewspółmierność kary łącznej w wymiarze 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata w stosunku do postawy sprawcy oraz jego właściwości i warunków osobistych.
Stawiając taki zarzut wniósł on o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w łagodniejszym wymiarze z warunkowym zawieszeniem jej wykonania stosownie doart. 70 § 1 kkna przewidziany przepisami prawa minimalny okres próby wynoszący 2 lata, a alternatywnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja organu oskarżycielskiego okazała się zasadna na tyle, że w jej następstwie konieczna była znaczna korekta zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie jego pkt 1, 3, 4 i 9 w zakresie dot. dowodu rzeczowego znajdującego się na k. 9 akt oraz przekazanie w tej części sprawy oskarżonego o czyny opisane w pkt 1 i 4 aktu oskarżenia do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Wobec niekwestionowania przez obu skarżących poczynionych przez Sąd merytoryczny ustaleń faktycznych, należy na wstępie jednak stwierdzić, iż Sąd ten w sposób dokładny i rzetelny przeprowadził postępowanie dowodowe, w trakcie którego przedsięwziął niezbędne i odpowiednie czynności celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Zgromadzone dowody następnie poddał wnikliwej analizie, a w motywach zaskarżonego orzeczenia ustosunkował się do każdego z przeprowadzonych dowodów. W szczególności wyjaśnił, którym dowodom dał wiarę i dlaczego, a także które okoliczności sprawy można na ich podstawie uznać za udowodnione. Przedstawiona przez Sąd I instancji analiza dowodów w pełni zasługiwała na uwzględnienie. Była ona spójna i uwzględniała zasady doświadczenia życiowego, w tym zawodowego. Zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego odpowiadała prawidłowości logicznego rozumowania, nadto analiza ta nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji w sposób poprawny zastosował również przepisy prawa materialnego w zakresie czynów zarzucanych oskarżonemu w pkt 2 i 3 aktu oskarżenia, dokonując ich prawidłowej kwalifikacji prawnej oraz przyjmując konstrukcję ciągu przestępstw, a w konsekwencji prawidłowo przypisał oskarżonemuP. Z.popełnienie dwóch przestępstw, wyczerpujących odpowiednio znamiona typu czynu zabronionego zart. 191 § 2 kki zart. 191 § 2 kkw zw. zart. 12 kk, za które wymierzył jedną karę.
Przechodząc do ustosunkowania się do podniesionego przez Prokuratora zarzutu dot. niesłusznego niezastosowania przez Sąd I instancji przepisuart. 216 § 1 kkw opisach oraz kwalifikacjach prawnych dwóch czynów zarzucanych w pkt 1 i 4 części wstępnej wyroku, należy w pełni podzielić zasadność stawianego zarzutu.
Jak prawidłowo wskazuje skarżący, oskarżonemu zarzucono w pkt 1 aktu oskarżenia popełnienie czynu wyczerpującego znamiona określone w dwóch przepisachkodeksu karnego, a to zart. 190 § 1 kkiart. 216 § 1 kk. O ile ściganie za czyn zart. 190 § 1 kknastępuje na wniosek osoby pokrzywdzonej, to za czyn zart. 216 § 1 kkodbywa się z oskarżenia prywatnego. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, iż pokrzywdzonaE. Z.w zawartej przed mediatorem sądowym ugodzie, w jej pkt 3, w sposób wyraźny i prawnie dozwolony, cofnęła złożony wniosek o ściganie karne oskarżonego za przestępstwo gróźb karalnych, to jednak gdy idzie o czyny zart. 216 § 1 kkcofnęła ona także prywatny akt oskarżenia (pkt 5), podczas gdy takowy nie był podstawą wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na objęcie w dniu 5 listopada 2012r. przez Prokuratora ściganiem z urzędu przestępstw prywatnoskargowych, dokonanych w okresie między 6 a 28 września 2012r., w trybieart. 60 § 1 kpk, po stwierdzeniu, iż wymaga tego interes społeczny. Wprawdzie Sąd meriti, po uzyskaniu sprawozdania z przeprowadzonego postępowania mediacyjnego, nie wyraził w sposób wyraźny zgody na rozprawie na cofnięcie wniosku, to jednak w sposób konkludentny zgodził się na to umarzając postępowanie w tej części z powodu cofnięcia wymaganego wniosku o ściganie (art. 17 § 1 pkt 10 kpk). Jest jednak oczywistym, co słusznie podkreśla skarżący, ale także i Sąd orzekający w pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia, iż w pkt 1 zaskarżonego wyroku nieprawidłowo umorzono postępowanie o czyn zarzucany aktem oskarżenia, a mający także realizować i znamiona zart. 216 § 1 kk, w tym bowiem zakresie Prokurator objął ściganiem z urzędu ten czyn i nie odstąpił od oskarżenia aż do momentu wyrokowania.
Podobnie, choć w nieco innym układzie procesowym, ma się sytuacja jeśli idzie o czyn zarzucany oskarżonemu w pkt 4 aktu oskarżenia, kwalifikowany kumulatywnie zart. 191 § 1 kkiart. 216 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk. Sąd Rejonowy mianowicie przypisując winę oskarżonemu wyeliminował z opisu czynu i z jego kwalifikacji prawnej przestępstwo znieważenia, choć równocześnie z poczynionych przez niego ustaleń faktycznych miało wynikać, że zachowaniem swoim oskarżony wyczerpał w ramach jednego czynu ustawowe znamiona przestępstw określonych w przepisachart. 191 § 1 kkiart. 216 § 1 kk. Również i w tym przypadku Sąd orzekający przyznał w uzasadnieniu wyroku, że skupiając się nadmiernie na treści ugody mediacyjnej błędnie wyeliminował z opisu czynu przypisanego oskarżonemu znieważanieE. Z.słowami powszechnie uważanymi za obelżywe, a w konsekwencji pominął i w kwalifikacji prawnej jego zachowaniaart. 216 § 1 kk(a tym samym iart. 11 § 2 kk), choć Prokurator nie wyraził wcale na rozprawie woli cofnięcia ścigania w tym zakresie.
W konsekwencji zatem podzielenia w całości zarzutu apelacji Prokuratora stało się konieczne uchylenie pkt 1, 3, 4 oraz 9 w zakresie dot. dowodu rzeczowego znajdującego się na k. 9 akt zaskarżonego wyroku i w tej części przekazanie sprawy oskarżonego o czyny opisane w pkt 1 i 4 aktu oskarżenia do ponownego rozpoznania.
Przeprowadzając ponownie postępowanie dowodowe odnośnie w/w czynów Sąd Rejonowy przesłucha oskarżonego i pokrzywdzoną, po czym, o ile nie ujawnią się inne konieczne do przeprowadzenia dowody, taki materiał dowodowy Sąd podda następnie wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz swobodnej ocenie zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, wyciągając prawidłowe wnioski końcowe, oczywiście z uwzględnieniem podniesionych powyżej uwag Sądu odwoławczego i wystrzegając się uchybień, które zadecydowały o uchyleniu wyroku w zaskarżonej części i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Przy tak zgromadzonych dowodach Sąd dokona ponownie oceny prawnej zarzucanych oskarżonemu czynów, mając oczywiście w polu widzenia skutecznie cofnięty przez pokrzywdzoną wniosek o ściganie występku zart. 190 § 1 kk.
Wobec powyższego rozstrzygnięcia, ustosunkowując się wprost do zarzutu środka odwoławczego obrońcy oskarżonego, kwestionującego wysokość orzeczonej w pkt 4 kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, należy stwierdzić, że traci on na aktualności wobec konieczności przeprowadzenia ponownie postępowania w sprawie o czyny opisane w pkt 1 i 4 aktu oskarżenia. Nie znalazł natomiast Sąd Okręgowy powodów do kwestionowania orzeczenia w zakresie kary orzeczonej w pkt 2 zaskarżonego wyroku za ciąg przestępstw zart. 191 § 2 kki zart. 191 § 2 kkw zw. zart. 12 kk, bowiem należy zaznaczyć, że o rażącej niewspółmierności kary w rozumieniuart. 438 pkt 4 kpknie można mówić w sytuacji, gdy Sąd wymierzając karę uwzględnił wszystkie okoliczności wiążące się z poszczególnymi ustawowymi dyrektywami i wskaźnikami jej wymiaru. O rażącej niewspółmierności kary nie można mówić wówczas, gdy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego ustawową zasadę sądowego wymiaru kary, nie zostały przekroczone.
W ocenie Sądu Okręgowego wymierzona oskarżonemu jedna kara 6 miesięcy pozbawienia wolności w żadnym razie nie może uchodzić za rażąco surową. Wypełnia ona wymogi prewencji ogólnej i spełnia swoje cele w zakresie społecznego oddziaływania, uwzględniając wszelkie okoliczności mające wpływ na wymiar kary, jest adekwatna do stopnia zawinienia oskarżonego i wykazanego przezeń natężenia złej woli. Sąd jurysdykcyjny prawidłowo ustalił, wskazał oraz ocenił wszystkie okoliczności mające wpływ na wysokość orzeczonej kary pozbawienia wolności, stwierdzenie pozytywnej prognozy kryminologiczno – społecznej względem oskarżonego, dobór okresu próby związanego z warunkowym zawieszeniem wykonania kary, stąd też i ustalono, że rozstrzygnięcie z pkt 5 odnosi się do kary 6 miesięcy pozbawienia wolności. Należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom obrońcy oskarżonego, wysnuta wobec oskarżonego pozytywna prognoza kryminologiczno – społeczna jest niepewna i niestabilna, zważywszy na prezentowaną postawę przez oskarżonego w czasie procesu (przyznanie się do winy, a równocześnie obciążanie winą matki za zabranie pieniędzy wypłaconych z ubezpieczenia, stanowiących jego własność) oraz zachowanie po przeprowadzonej mediacji, kiedy to wcale nie odnotowano jakiejś znaczącej poprawy w postępowaniu oskarżonego, który nadal zamieszkuje u matki, pozostając na jej wyłącznym utrzymaniu. Słusznie Sąd orzekający przyjął, że zachodzi konieczność weryfikacji jego postawy i ciągłego monitorowania zachowania wobec osoby najbliższej, stąd orzeczoną karę zawieszono na wydłużony okres próby wynoszący 4 lata. Ustanowiony dozór kuratorski stanowić ma zaś gwarancję tego, że oskarżony nie popełni ponownie przestępstwa, bowiem skutkować to może wprowadzeniem do wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.
Z tych wszystkich powodów uznano, że orzeczona wobec oskarżonego kara pozbawienia wolności, wzmocniona dodatkowo orzeczonymi obowiązkami wobec oskarżonego - powstrzymania się od nadużywania alkoholu oraz przeproszenia pokrzywdzonej - nie cechuje się rażącą niewspółmiernością pomimo zawieszenia jej wykonania, a tym samym apelacja obrońcy w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał go w mocy, równocześnie zwalniając oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych postępowania odwoławczego i obciążając wydatkami Skarb Państwa.