Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 597/14
Data wyroku: 2014-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia – Anna Walczak-Sarnowska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art 6, 12, 13 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygnatura akt III U 597/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 15-10-2014 r.
Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Anna Walczak- Sarnowska
Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Lila Andrzejewska
przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 9-10-2014r.  w Koninie
sprawyD. S.
z udziałem płatnika składekD. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o podleganie ubezpieczeniom
na skutek odwołaniaD. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
z dnia 29-04-2014r.  znak:(...)decyzja nr (...)

1
Oddala odwołanie

2
Odstępuje od obciążania odwołującej kosztami zastępstwa procesowego.

Sygnatura akt III U 597/14

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.Inspektorat wT.decyzją nr (...)z dnia 29.04.2014 r. stwierdził, żeD. S.nie podlega od dnia 14.11.2013 r. ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu jako pracownik(...)D. K..
W uzasadnieniu organ rentowy stwierdził, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie zasadności zgłoszenia do ubezpieczeń społecznychD. S.od 14.11.2013 r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wfirmie (...)należącej doD. K., gdyż stała się ona w krótkim czasie od podpisania umowy o pracę niezdolna do pracy będąc w ciąży. Organ rentowy zaznaczył, żeD. S.została zatrudniona od 14.11.2013 r. na stanowisku asystentki animatora imprez w pełnym wymiarze czasu pracy z płacąw wysokości minimalnego wynagrodzenia, początkowo na okres próbny, a następnie na czas określony od 15.12.2013 r. do 31.08.2014 r. Podano, że od 23.12.2013 r.D. S.przebywa na zwolnieniu lekarskim, będąc w ciąży i od dnia 3.02.2014 r. do 13.03.2014 r. pobierała zasiłek chorobowy a od 14.03.2014 r. zasiłek macierzyński.
Organ rentowy wskazał, że pomimo oświadczeńD. S.orazD. K., iż istnieją dokumenty poświadczające wykonywanie pracy przezD. S.nie zostały one przedłożone. Dodatkowo organ rentowy zaznaczył, że bezpośrednio przed zgłoszeniem odwołującej do ubezpieczenia ani po przejściuD. S.na zwolnienie lekarskie nie było wfirmie (...)innego pracownika lub innej osoby zgłoszonej do ubezpieczenia, a fakt zatrudnienia jej w 6 miesiącu ciąży nie znajduje uzasadnienia po stroniefirmy (...).
Z uwagi na powyższe organ rentowy uznał, że zamiarem stron stosunku pracy była chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego i zawarcie umowy o pracę było czynnością pozorną.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaD. S., która wskazała, że wykonywała swoje obowiązki pomimo tego, że była w ciąży. Podkreśliła, że jej praca polegała na pracy przy komputerze oraz w terenie na polu do gry w paintball. Zaznaczyła, że zajmowała się układaniem programu i scenariuszy do gry, tworzeniem bazy firm do których wysłano ofertę firmy, czyszczeniem sprzętu, odzieży oraz sprzątaniem pola do gry. Dodatkowo zaznaczyła, że o tym, iż wykonywała swoją pracę może zaświadczyć jej mążK. S., który zawoził ją na pole paintballowe, gdyż jeszcze wówczas nie posiadała dokumentu prawa jazdy.
W konsekwencjiD. S.wniosła o pozytywne rozpatrzenie odwołania.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od odwołującej kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że rzeczywistym celem zawarcia umowy nie była realizacja przez odwołującą obowiązków pracowniczych, ale uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że odwołanie nie wniosło żadnych okoliczności mogących mieć wpływ na zmianę stanowiska organu rentowego wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił i zważył, co następuje :
D. K.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą(...)D. K., której przedmiotem jest organizowanie gier zespołowych typu „paintball”. Przedmiotowa działalność prowadzona jest od 1.03.2009 r. przy czym w okresach od 1.12.2009 r. – 31.03.2010 r., 1.11.2010 r. – 31.03.2011 r., 01.11.2011 r. – 01.04.2012 r., 01.11.2012 r. – 30.04.2013 r. była ona zawieszona.
Do dnia 13.11.2013 r. jedyną osobą zgłoszoną do ubezpieczeń społecznych byłD. K..
W dniu 13.11.2013 r. została zawarta pomiędzy pracodawcąD. K.a odwołującąD. S.umowa o pracę na okres próbny od dnia 14.11.2013 r. do 14.12.2013 r. na stanowisku asystentki animatora imprez w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem miesięcznym wynoszącym 1.600 złotych.
Do zakresu obowiązkówD. S.miało należeć : ułożenie programu imprezy gry w paintball, pisanie scenariuszy gry w paintball, przygotowanie potrzebnych materiałów do dekoracji pola paintball, czyszczenie sprzętu, przygotowanie sprzętu do gry, czyszczenie odzieży ochronnej, przygotowanie odzieży do gry, czyszczenie kasków ochronnych, markerów i przygotowanie ich do gry, sprzątanie pola paintball po skończonej grze, opieka nad powierzonym przez pracodawcę mieniem, odbieranie telefonu firmowego, prowadzenie kalendarza zapisów na gry paintball, tworzenie bazy klientów, do których można dostarczyć ofertę firmy. Odwołująca miała wykonywać powierzone jej czynności w godzinach od 8.00 do 16.00 w okresie od poniedziałku do piątku.
Podejmując zatrudnienieD. S.znajdowała się w szóstym miesiącu ciąży, o czym poinformowała przyszłego pracodawcę w chwili ubiegania się o zatrudnienie. Posiadała zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na stanowisku asystentki animatora imprez.
W chwili podejmowania zatrudnienia wskazała, że ukończyła technikum ekonomiczne, liceum ogólnokształcące oraz szkołę policealną uzyskując kwalifikacje technika bhp. Legitymowała się doświadczeniem zawodowym w charakterze sprzedawcy.
Po upływie okresu próbnego została zawarta w dniu 13.12.2013 r. pomiędzyD. S.aD. K.umowa o pracę na czas określony od dnia 15.12.2013 r. do 31.08.2014 r. na tym samym stanowisku i wynagrodzeniem jak poprzednio. Niezmieniony pozostał zakres obowiązków odwołującej.
W dniu 1.01.2014 r. doszło do zmiany warunków umowy o pracę z dnia 13.12.2013 r. poprzez zmianę wynagrodzenia odwołującej na kwotę 1.680 złotych.
W okresie zatrudnieniaD. S.nie było innej osoby zatrudnionej przez pracodawcę.
Od 23.12.2013 r.D. S.przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą. Od 3.2.2014 r. do 13.03.2014 r. pobierała zasiłek chorobowy a od 14.03.2014 r. zasiłek macierzyński. Po przejściu odwołującej na zwolnienie lekarskie nie została zatrudniona żadna inna osoba, która wykonywałaby jej obowiązki.
W okresie od 1.10.2013 r. do dnia 31.12.2013 r. odwołująca posiadała również zawartą zfirmą (...) Sp. z .o.o.wK.umowę zlecenia.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie częściowo zeznań odwołującejD. S.oraz świadkaK. S., a także na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego.
Zeznaniom odwołującej Sąd dał wiarę jedynie częściowo, tj. w zakresie faktu zawarcia umowy o pracę oraz zakresu obowiązków odwołującej, albowiem zeznania w tej części znajdują oparcie w rzeczowym materiale dowodowym znajdującym się w aktach organu rentowego. Sąd nie podzielił jednakże twierdzeń, abyD. S.rzeczywiście realizowała powierzone jej obowiązki w okresie od zawarcia umowy o pracę aż do chwili przejścia na zwolnienie lekarskie. Za wyjątkiem zeznań odwołującej oraz świadka nie przedstawiono żadnych dowodów na poparcie tych twierdzeń, a okoliczności wykonywania przez odwołującą pracy można było bez większych trudności wykazać za pomocą np. dokumentów, skoro już na etapie postępowania wyjaśniającego przed organem rentowym odwołująca orazD. K.wskazywali, że posiadają sporządzone przezD. S.scenariusze gry i bazy firm do których były wysyłane oferty. Ponadto odwołująca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, iż w okresie jej zatrudnienia rzeczywiście odbywały się spotkania gry w paintball. Doświadczenie życiowe wskazuje, iż częstotliwość organizowania tego typu gier znacząco maleje w okresie jesiennym i zimowym, a świadczy o tym chociażby fakt, iż we wcześniejszych latachD. K.na okres od listopada do marca zawieszał prowadzenie swojej działalności.
Dodatkowo w sprawie nie została wykazana konieczność zatrudnienia odwołującej, co także wskazuje na nieprawdziwość twierdzeń odwołującej w zakresie faktycznej realizacji stosunku pracy. Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie,że zarówno przed zatrudnieniemD. S., jak i po jej przejściu na zwolnienie lekarskie pracodawca nikogo nie zatrudniał na jej stanowisko. Zachodzi również sprzeczność w stanowisku odwołującej, która w życiorysie podała, że posiada prawo jazdy kat. B, w sytuacji gdy w odwołaniu wskazała, że była zawożona przez męża na plac gry, bo jeszcze wówczas nie posiadała prawa jazdy.
Wszystkie te okoliczności nie pozwalają podzielić zeznań odwołującej we wskazanym zakresie.
Sąd jedynie częściowo uwzględnił zeznania świadkaK. S., odmawiając dania wiary jego zeznaniom co do zawożenia odwołującej na teren gry z przyczyn podanych powyżej.
Rzeczowy materiał dowodowy nie budził wątpliwości Sądu, nadto nie był kwestionowany przez strony. W tym miejscu zaznaczyć jednak należy, że sam fakt istnienia umowy o pracę, nie może świadczyć o skutecznym nawiązaniu stosunku pracy.
Istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu było rozważanie, czy odwołującaD. S.posiada tytuł prawny do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi jako pracownik u prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)D. K..
Zgodnie z treścią przepisówart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. Nr 1442 j.t.) pracownik objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym.
Zgodnie z art. 13 pkt 1 powołanej ustawy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych spoczywa na płatniku składek (art. 36 ust. 2 ustawy), którym jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy).
Na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy systemowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach przeprowadzanych kontroli może między innymi ustalać zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego oraz prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania obowiązany jest Zakład. Może więc badać fakt zawarcia umowy o pracę oraz jej ważność, celem stwierdzenia objęcia pracownika ubezpieczeniami społecznymi (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt III UK 200/04, publ. LEX nr 155677).
Natomiast na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych.
Osoba kwestionująca stanowisko organu rentowego zawarte w wydanej po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego decyzji zobowiązana jest nie tylko do podważania trafności poczynionych przez organ rentowy ustaleń, ale również – nie ograniczając się wyłącznie do polemiki z tymi ustaleniami – winna, zgodnie z treścią przepisuart. 6 k.c., wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materialne dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem zaprezentowanym w odwołaniu.
Tymczasem analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i to zarówno osobowego, jak i rzeczowego prowadzi do wniosku, że odwołująca zadaniu temu nie sprostała.
Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołującaD. S.pomimo nawiązania od dnia 14.11.2013 roku stosunku pracy zD. K.nie przystąpiła do wykonywania obowiązków wynikających z umowy o pracę.
Okoliczność ta zatem prowadzi do wniosku – jak trafnie uznał pozwany organ rentowy – że umowa o pracę pomiędzy odwołującą a pracodawcą zawarta została dla pozoru: wyłącznie w celu objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, tym bardziej, że w dniu nawiązania stosunku pracy odwołująca była już 6 miesiącu ciąży, o czym już wówczas wiedziała. Dodatkowo do dnia 31.12.2013 r.D. S.wykonywała na podstawie umowy zlecenia prace na rzeczfirmy (...) Sp. z o.o.wK.co w świetle zasad doświadczenia życiowego czyniło w zasadzie niemożliwym wywiązywanie się w pełnym zakresie z obowiązków płynących ze stosunku pracy zawartego zD. K..
Wprawdzie sam fakt, że zawierające umowę o pracę strony kierują się wyłącznie objęciem pracownika ubezpieczeniem społecznym nie może skutkować nieważnością takiej umowy. Także dążenie przez kobietę w ciąży do podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu nie może być uznane za sprzeczne z prawem, skorzystanie bowiem z ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym jest legalnym celem zawierania umów o pracę, niemniej niezbędne jest wykazanie realizowanie postanowień umowy.
Zgodnie bowiem z treścią przepisuart. 83 § 1 k.c.zdanie pierwsze oświadczenie woli złożone jest dla pozoru wtedy, gdy z góry powziętym zamiarem stron jest brak woli wywołania skutków prawnych, przy jednoczesnej chęci wprowadzenia innych w błąd co do rzekomego dokonania określonej czynności prawnej. Gdy pod pozorowaną czynnością prawną nie kryje się inna czynność prawna, mamy do czynienia z tzw. pozornością zwykłą.
W judykaturze przyjmuje się przy tym, że nie jest istotne, czy strony zawierające umowę o prace miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się : pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do zapewnienia pracy i wynagrodzenia za nią – lecz, to, czy zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2006 roku, II UK 202/05, publ. LEX nr 1001204; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2001 roku, II UKN 244/00, publ. LEX nr 55418; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 roku, II UK 164/05, publ. LEX nr 192461).
W tym miejscu wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z treścią przepisuart. 22 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez pracodawcę wyznaczonym, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Celem zatem i zamiarem stron umowy o pracę winna być faktyczna realizacja treści stosunku pracy w granicach zakreślonych umową, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego ze świadczenia pracy.
Według zaśart. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, czyli zatrudnioną przez pracodawcę. Przyjęcie, że dochodzi do powstania stosunku pracy, niezależnie od tego, czy pracownik do pracy przystąpi, obalone jest ustalenie, że pomimo zawarcia umowy nie nastąpiło zatrudnienie pracownika. Dlatego w sytuacji, gdy po zawarciu umowy o pracę pracownik podejmie pracę i ją wykonuje, a pracodawca godzi się na to, nie można mówić o pozorności i przeciwnie – pozorność występuje w przypadku nie realizowanie przez pracownika czynności pracowniczych.
Transponując powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić trzeba – jak wskazano na wstępie – że pozwany organ rentowy słusznie zakwestionował ważność umowy o pracę z dnia 13.11.2013 r. a następnie z dnia 13.12.2013 r. jaką zawarliD. S.orazD. K..
Z zeznań odwołującej oraz powierzonego jej zakresu obowiązku wynika,że miała ona wykonywać prace polegające na przygotowywaniu scenariuszy do gry i uczestniczyć w spotkaniach w terenie. Z kolei z rzeczowego materiału dowodowego nie wynika, aby powierzone jej czynności rzeczywiście wykonywała. Pomimo twierdzeń odwołującej orazD. K.o istnieniu materialnych dowodów co do efektów jej pracy nie zostały one przedstawione i to wbrew wezwaniu ze strony organu rentowego. Również w toku postępowania przed Sądem nie zostały one dołączone. Pomimo prawidłowego wezwania nie stawił się na termin rozprawyD. K.i nie wyjaśnił okoliczności dotyczących zatrudnienia odwołującej.
Jak prawidłowo wskazał, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy – na ważność umowy wpływa także brak rzeczywistej potrzeby zatrudnienia odwołującejD. S..D. K.w oświadczeniu złożonym przed organem rentowym uzasadniał konieczność zatrudnienia odwołującej enigmatycznym stwierdzeniem o zwiększonych obowiązkach, nie określając chociażby ich rodzaju. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, iż okres zatrudnieniaD. S.przypadał na miesiące listopad – grudzień, co jak słusznie zauważył organ rentowy jest w działalności prowadzonej przezD. K.okresem „martwym” o czym świadczy zawieszanie przez niego prowadzonej działalności w poprzednich latach.
Sąd nie mógł pominąć również tego, iż odwołująca już w momencie zawierania umowy o pracę znajdowała się w 6 miesiącu ciąży i przy zakresie czynności jakimi miała się zajmować, do których należały także prace wymagającego pewnego nakładu sił (sprzątanie placu gry, czyszczenie sprzętu, odzieży) uzasadnione są wątpliwości co do tego, aby odwołująca mogła z uwagi na swój ówczesny stan zdrowia rzeczywiście je wykonywać.
Wreszcie należy zauważyć, iż przed zatrudnieniem odwołującej jak po przejściu jej na zwolnienie lekarskie,D. K.nie zatrudniał innych pracowników, co także czyni niewiarygodnymi twierdzenia o konieczności i zasadności zatrudnienia przez niego odwołującej.
Sąd wprawdzie zauważa fakt, iż wysokość wynagrodzenia odwołującej ukształtowana została na poziomie płacy minimalnej, tym nie mniej o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych decyduje faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p, a te w świetle powyższych okoliczności nie zostały przez odwołującą wykazane.
Konkludując stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, wszelkie zaś wywody odwołującej zawarte w uzasadnieniu wniesionego odwołania uznać trzeba jedynie za polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji z dnia 29.04.2014 r.
W związku z powyższym Sąd w oparciu o przepisart. 47714§ 1 kpcoddalił odwołanie jako nieuzasadnione.
O kosztach procesu orzeczono po myśliart. 102 kpcgdyż sprawa nie wymagała prowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego. Stan faktyczny wynikał wprost z dokumentacji znajdującej się w aktach organu rentowego. Dodatkowoza odstąpieniem od obowiązku zwrotu kosztów procesu organowi rentowemu przemawiała sytuacja ekonomicznej pozwanej tj. konieczność utrzymania dwójki dzieci przy braku uzyskiwania przez odwołującą oraz jej męża stałych dochodów.
SSO Anna Walczak – Sarnowska