Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 653/13
Data wyroku: 2014-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Nowicka, Longina Góra, Jerzy Dydo
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 679 kpc

Sygn. akt II Ca 653/13

POSTANOWIENIE
Dnia 11 marca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Jerzy Dydo
Sędziowie:SO Barbara Nowicka
SO Longina Góra
Protokolant: Violetta Drohomirecka
po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. S.
przy uczestnictwieO. K.
o  stwierdzenie nabycia spadku  poA. S.
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy
z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt I Ns 202/12
p o s t a n a w i a:

I
uchylić zaskarżone postanowienie i wniosek odrzucić;

II
oddalić wnioski uczestników o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 653/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 maja 2013r. Sąd Rejonowy w Świdnicy w sprawie z wnioskuJ. S.przy uczestnictwieO. K.stwierdził, że spadek poA. S.zmarłej 19 stycznia 2012r. wW., ostatnio stale zamieszkałej wS.na podstawie testamentu ustnego z dnia
18 stycznia 2012r. nabył w całościJ. S..
Nadto Sąd Rejonowy uchylił akt poświadczenia dziedziczenia
nr(...)sporządzony dnia 9 lutego 2012r. wŚ.przez notariuszaK. P.
(...)mocą którego spadek poA. S.nabył jej synO. K..
W ocenie Sądu Rejonowego spadkodawczyni sporządziła w dniu 18 stycznia 2012r. w obecności trzech świadków:J. K.,G. M.iR. M.testament ustny, którego treść została stwierdzona przez zgodne zeznania tych świadków, złożone przed sądem. Testament ten uznał za ważny, gdyż została spełniona przesłanka pozwalająca na skorzystanie z tej formy testamentu w postaci obawy rychłej śmierci spadkodawczyni.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik postępowaniaO. K.zarzucając mu:

1
naruszenie przepisuart. 952§1 kcprzez przyjęcie, że oświadczenieA. S.stanowiła testament ustny sporządzony w stanie obawy rychłej śmierci, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna prowadzić do przekonania, że oświadczenie to nie stanowiło testamentu ustnego z uwagi na brak przesłanek dla sporządzenia testamentu szczególnego – brak obawy rychłej śmierci, a nadto możliwość sporządzenia testamentu własnoręcznego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia;

2
naruszenie przepisuart. 233 kpcmające istotny wpływ na treść orzeczenia polegające na dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów, zeznań świadków oraz przesłuchania wnioskodawcy i nieuwzględnienie, że nie byli oni świadomi, iż są świadkami testamentu, iż testament jest artykułowany, co doprowadziło do rażąco nieprawidłowej oceny dowodu z tych zeznań;

3
naruszenia przepisuart. 328§2 kpcw zw. zart. 13§2 kpcpolegające na braku ustalenia faktów prowadzących do przekonania sądu o istnieniu przesłanki obawy rychłej śmierci, co w konsekwencji prowadzić powinno do przekonania, iż nie zostały one udowodnione.

Wskazując na powyższe zarzuty uczestnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że to on jako spadkobierca ustawowy nabył w całości spadek po matce oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Sąd Okręgowy rozpoznając apelację zważył co następuje:
Apelacja podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane.
Począwszy od dnia 2 października 2008r. tj. po wejściu w życie ustawy z 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 181 poz. 1287) stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić zarówno w postępowaniu przed sądem w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku (również w postępowaniu o dział spadku) jak i w trybie sporządzenia przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.
Przepisart. 95 h ustawy z 14 lutego 1991 Prawo o notariacie
(tj. Dz. U. nr 164 z 2014r.) zobowiązuje notariusza do dokonania, niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, wpisu do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, zaś zarejestrowany
w ten sposób akt poświadczenia dziedziczenia rodzi skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95 j. ustawy)
Zgodnie zart. 1025§2 kcdomniemywa się, że osoba, która uzyskała poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.
Domniemanie prawne zawarte w tym przepisie jest domniemaniem iuris tantum. Domniemanie to może być obalone wyłącznie w drodze postępowania przed sądem spadku w trybie określonym wart.679 kpc, co wynika wprost z treści§4 art. 679 kpc.
W rozpoznawanej sprawie w dniu 9 lutego 2012r. notariuszK. P.prowadząca kancelarię wŚ.spisała protokół dziedziczenia i sporządziła akt poświadczenia dziedziczenia(...)wskazując, że spadek poA. S.zmarłej 19 stycznia 2012r. nabył na podstawie ustawy jej synO. K.w całości. W tym samym dniu akt poświadczenia dziedziczenia poA. S.został zarejestrowany (wpisany do rejestru aktów poświadczenia dziedziczenia prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną) aO. K.uzyskał potwierdzenie,
że jest spadkobiercąA. S., które jest równoważne z prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku.

Sygn. akt II Ca 653/13
- 3 -
W dniu 20 lutego 2012r. do Sądu Rejonowego w Świdnicy wpłynął wniosekJ. S.o stwierdzenie nabycia spadku poA. S.na podstawie testamentu ustnego z 18 stycznia 2012r.
Uczestnik postępowaniaO. K.do odpowiedzi na wniosek dołączył akt poświadczenia dziedziczenia. Na pierwszej rozprawie 25 maja 2012r. wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podtrzymał wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zaś pełnomocnik uczestnika także wniósł o stwierdzenie nabycia spadku lecz na podstawie ustawy.
WniosekJ. S.o stwierdzenie nabycia spadku poA. S.podlegał odrzuceniu, bowiem skorygowanie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mogło nastąpić wyłącznie w trybie szczególnym określonym wart. 679 kpcw postępowaniu o uchylenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia i stwierdzenie przez sąd nabycia spadku zgodnie
z rzeczywistym stanem prawnym.
Tymczasem Sąd Rejonowy nie bacząc na sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, rozpoznał sprawę tak , jakby była to pierwsza sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, zaś wnioskodawca nie zmodyfikował wniosku do zakończenia postępowania.
Nie było również podstaw do uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia z 9 lutego 2012r. o oparciu o przepisart. 6691§1 kpc, bowiem dotyczy on sytuacji, w której w odniesieniu do tego samego spadku zostało uprzednio wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i wniosek odrzucił stosownie do przepisuart. 386§3 kpcw zw. zart. 13§2 kpc.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzekł zgodnie zart. 520§1 kpcw zw. zart. 391§1 kpcprzyjmując, że nie ma uzasadnionych przesłanek do odstąpienia od ogólnej zasady rozstrzygania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym, gdyż rozstrzygnięcie sprawy leży w interesie zarówno wnioskodawcy jak
i uczestnika postępowania w takim samym stopniu.