Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 685/14
Data wyroku: 2015-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Lauber-Drzazga, Zbigniew Grzywaczewski, Alicja Surdy
Słowa kluczowe: Uznanie Czynności Za Bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 128 prawa upadłościowego

Sygn. akt I ACa 685/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Alicja Surdy

Sędzia:
Sędzia:

SA Ewa Lauber-Drzazga (spr.)
SA Zbigniew Grzywaczewski

Protokolant

sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska

po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2015 r. w Lublinie na rozprawie
sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej wC.
przeciwkoD. K.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia10 czerwca 2014 r., sygn. akt IX GC 582/13

I
oddala apelację;

II
zasądza od pozwanegoD. K.na rzecz powoda Syndyka Masy Upadłości(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej wC.kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

I ACa 685/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 10 czerwca 2014r. Sąd Okręgowy w Lublinie zasądził od pozwanegoD. K.na rzecz powoda Syndyka masy upadłości(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.kwotę 274.807,50zł z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.
Wyrok Sądu Okręgowego został oparty na następujących ustaleniach:
PozwanyD. K.jest wspólnikiem Spółki(...)i jako osoba fizyczna prowadzifirmę (...).Spółkę (...)orazD. K.łączyła umowa o współpracy z dnia 12 maja 2010r. mocą której pozwany dostarczał Spółce wyroby budowlane na potrzeby prowadzonych przez nią robót.
Spółka (...)sprzedałaD. K.w dniu 21 marca 2012r. samochódM. (...)za kwotę 20.000zł, w dniu 30 marca 2012r. dźwig za kwotę 70.000zł, w dniu 10 kwietnia koparkę za kwotę 104.857,50zł i w dniu 15 czerwca 2012r. samochód ciężarowy za kwotę 79.950zł. sprzedaż tych środków trwałych Spółki została udokumentowana fakturami, w których jako sposób zapłaty wskazano kompensatę rozrachunków.
W dniach 30 marca, 25 kwietnia i 27 czerwca 2012r. pozwany złożył na piśmie oświadczenia o potrąceniu wzajemnych wierzytelności z tytułu dostarczonych materiałów budowlanych z wierzytelnościami powoda wynikającymi z powyższych faktur.
Spółka (...)pismami z 31 marca, 30 kwietnia i 30 czerwca 2012r. poinformowała pozwanego o dokonaniu kompensat.
W dniu 6 sierpnia 2012r. zarząd Spółki(...)złożył wniosek o ogłoszenie upadłości i postanowieniem z dnia 11 października 2012r. Sąd Rejonowy Lublin Wschód w Lublinie z siedzibą w(...)ogłosił upadłość Spółki obejmującą likwidację majątku.
Wyznaczony przez Sąd syndyk wezwał pozwanego pismem z dnia 24 grudnia 2012r. do dobrowolnej zapłaty należności za sprzedane urządzenia w kwocie 274.807,50zł w terminie 7 dni pod rygorem wytoczenia powództwa. Pozwany uchylił się od zapłaty powołując się na potrącenie wzajemnych wierzytelności.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo jest zasadne.
Zachodzą przesłanki do uznania objętych pozwem czynności za bezskuteczne na podstawieart. 128 ust. 1 prawa upadłościowegoz uwagi na to, iż pozwany jest wspólnikiem Spółki(...).
Pozwany nie udowodnił, aby przed sporem złożył oświadczenia o potrąceniu. Żadne z powołanych oświadczeń o potrąceniu nie odwołuje się do faktur wystawionych przez upadłego. Nie zachodzi tożsamość roszczeń dochodzonych pozwem z roszczeniami objętymi oświadczeniami pozwanego o potrąceniu wzajemnych wierzytelności wobec czego nie mogło dojść do ich potrącenia. Oceny tej nie mogą zmienić pisma podpisane przez księgowąSpółki (...)albowiem nie była ona osobą upoważnioną do składania oświadczeń woli w imieniu Spółki.
Od tego wyroku pozwany złożył apelację zarzucając naruszenieart. 233 § 1 kpcprzez przekroczenie prawa do swobodnej oceny dowodów i błędne ustalenie, iż pozwany nie złożył skutecznego oświadczenia o potrąceniu, a zwłaszcza, iż w oświadczeniach o potrąceniu nie wskazał na faktury wystawione przez upadłego oraz, iż nie doręczył tych oświadczeń przed ogłoszeniem upadłości.
Wskazując na powyższe pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Wyrok Sądu Okręgowego pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Wprawdzie pozwany zasadnie zarzuca, iż Sąd Okręgowy sprzecznie z materiałem dowodowym ustalił, iż nie złożył on oświadczeń o potrąceniu przed ogłoszeniem upadłości i w oświadczeniach nie wskazał faktur wystawionych przez upadłego ale jest to okoliczność nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy.
Stosownie doart. 128 ust. 1 prawa upadłościowegoczynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie albo z przysposobionym lub przysposabiającym są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości.
Zgodnie z ust. 2, przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do czynności upadłego, będącego spółką lub osobą prawną, dokonanej z jej wspólnikami, ich reprezentantami lub ich małżonkami, jak również ze spółkami powiązanymi, ich wspólnikami, reprezentantami lub małżonkami tych osób.
W sprawie jest niesporne, iż czynności dokonane przez Spółkę były odpłatne, pozwany jest wspólnikiem upadłej Spółki, a sprzedaż urządzeń przez Spółkę pozwanemu miała miejsce w terminie sześciu miesięcy przed ogłoszeniem upadłości.
Zasadnie zatem przyjął Sąd Okręgowy, iż istnieją podstawy do uznania czynności Spółki z mocy prawa za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości.
Bezskuteczność tych czynności stanowi przesłankę do zastosowaniaart. 134 ust. 1 prawa upadłościowegozgodnie z którym, jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a gdy przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości powinna być wpłacona równowartość w pieniądzach.
Wbrew stanowisku pozwanego, prezentowanemu w uzasadnieniu apelacji, nie można przyjąć, iż majątek upadłego nie uległ uszczupleniu albowiem w wyniku potrącenia zmniejszyły się zarówno długi jak i wierzytelności. Gdyby bowiem powód nie dokonał tych czynności i nie sprzedał pozwanemu objętych sporem urządzeń, to pozostałyby one w majątku Spółki, pozwany natomiast miałby wierzytelność z tytułu sprzedaży materiałów budowlanych, której mógłby dochodzić w postępowaniu upadłościowym.
Przepisart. 128 prawa upadłościowegonie uzależnia sankcji bezskuteczności czynności prawnej odpłatnej od tego, czy upadły w zamian uzyskał zapłatę bądź spełnił inne świadczenie wzajemne. Chodzi bowiem o to, aby czynności prawne dokonane przez upadłego z określonym kręgiem podmiotów nie wpływały negatywnie na możliwość zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym wszystkich wierzycieli.
W ocenie Sądu Apelacyjnego żądanie zasądzenia równowartości urządzeń wydanych pozwanemu na podstawie bezskutecznych czynności sprzedaży zamiast żądania przekazania ich do masy, jest w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne.
Pozwany nigdy nie zaoferował realnie zwrotu urządzeń. Poza lakonicznym stwierdzeniem na rozprawie przed Sądem Okręgowym, iż znajdują się one w dyspozycji jego przedsiębiorstwa, ani po wezwaniu przez syndyka do zapłaty równowartości, ani w odpowiedzi na pozew jak również w apelacji nie oświadczył, że jest gotowy je zwrócić.
Z tych względów i na podstawieart. 385 kpciart. 108 § 1 kpcSąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.