Sąd Okręgowy w Krakowie
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 9/14
Data wyroku: 2014-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Chodak, Urszula Gubernat, Lidia Haj
Słowa kluczowe: Kara Łączna
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk, art. 85 kk

Sygn. akt IV Ka 9/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 kwietnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział IV Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Lidia Haj (spr.)
Sędziowie:  SSO Urszula Gubernat
SSO Krzysztof Chodak
Protokolant:  prot. Aneta Woźniczka
przy udziale Marii Zębali Prokuratora Prokuratury Okręgowej,
po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 roku, sprawy
skazanegoH. P.
o wyrok łączny
na skutek apelacji wniesionej przez skazanego,
od wyroku Sądu Rejonowego w Wadowicach(...)Wydział(...)z siedzibą w Suchej Beskidzkiej z dnia 18 listopada 2013r. sygn. akt VII K 459/13,
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Wadowicach(...)Wydział(...)z siedzibą w Suchej Beskidzkiej do ponownego rozpoznania.

SSO Urszula Gubernat SSO Lidia Haj  SSO Krzysztof Chodak

Sygn. IV Ka 9/14

UZASADNIENIE
Wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie Wydział IV Karny Odwoławczy z dnia 16 kwietnia 2014 roku

H. P.skazany został następującymi prawomocnymi wyrokami:

1
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział II Karny z dnia 31

sierpnia 2007 roku, sygn. akt II K 127/07 za przestępstwo zart. 280 § 1 k.k.popełnione w nocy 9 maja 2007 roku na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 5, a nadto oddano go pod dozór kuratora. Następnie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2009 roku, sygn. akt II Ko 620/08 tut. Sąd zarządził skazanemu wykonanie powyższej kary pozbawienia wolności;

2
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział(...)z dnia 8 lutego 2008 roku, sygn. akt V K 444/07 za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.popełnione w dniu 11 marca 2007 roku na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 5, a nadto orzeczono grzywnę i oddano go pod dozór kuratora. Następnie postanowieniem z dnia 24 listopada 2008 roku, sygn. akt II Ko 624/08, utrzymanym w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 27 marca 2009 roku, sygn. akt VII Kzw 213/09 tut. Sąd zarządził skazanemu wykonanie powyższej kary pozbawienia wolności;

3
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział II Karny z dnia 12 sierpnia 2008 roku, sygn. akt II K 88/08 za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.popełnione w dniu 7 kwietnia 2008 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwo zart. 158 § 1 k.k.popełnione w dniu 7 kwietnia 2008 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, za co wymierzono karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 10 miesięcy pozbawienia wolności, jednocześnie zaliczając mu na poczet tejże kary okres zatrzymania w dniu 14 i 15 kwietnia 2008 roku;

które to wyroki opisane w pkt. 1 i 2 tut. Sąd połączył, jednocześnie umarzając postępowanie o wydanie wyroku łącznego odnośnie skazania opisanego w pkt. 3 wydając w dniu 30 czerwca 2009 roku, pod sygn. akt II K 150/09 wyrok łączny częściowo zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 października 2009 roku, sygn. akt IV Ka 971/09 w zakresie wymiaru orzeczonej kary łącznej,

4
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział(...)z dnia 30

marca 2011 roku, sygn. akt II K 89/11 za przestępstwo zart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.popełnione w dniu 15 listopada 2010 roku na karę 12 miesięcy ograniczenia wolności, którą tut. Sąd postanowieniem z dnia 18 października 2011 roku, sygn. akt II Ko 875/11 zamienił na zastępczą karę pozbawienia wolności w wymierzę 180 dni;

5
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział(...)z dnia 13

czerwca 2011 roku, sygn. akt II K 80/11 za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.popełnione w dniu 17 grudnia 2010 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności;
które to wyroki opisane w pkt. 4 i 5 tut. Sąd połączył, wydając w dniu 4 września 2012 roku, pod sygn. akt II K 264/12 wyrok łączny częściowo zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2013 roku, sygn. akt IV Ka 1177/12 w zakresie wymiaru orzeczonej kary łącznej i podstawy prawnej,

6
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział(...)z dnia 5 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II K 600/11 za przestępstwo zart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.popełnione w nocy z 3/4 sierpnia 2011 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;

7
Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej Wydział(...)z dnia 26

listopada 2012 roku, sygn. akt II K 466/11 za przestępstwo zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.iart. 278 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn I, popełniony 01.03.2011r. oraz kary 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyn II popełniony 02.03.2011r., łącznie karę 1 roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności;

Sąd Rejonowy w Wadowicach(...)Wydział(...)w wyroku z dnia 18 listopada 2013 roku sygn. VII K 459/13 orzekł jak następuje:

I
na mocyart. 85 k.k.,art. 86 § 1 k.k.w miejsce wymierzonych wyrokami opisami w punkcie 6. i 7. za zbiegające się przestępstwa kar pozbawienia wolności orzeka wobec skazanegoH. P.karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

II
na zasadzieart. 576 k.p.k.w pozostałym zakresie łączone wyroki pozostawia do odrębnego wykonania;

III
na zasadzieart. 572 k.p.k.umarza postępowanie o wydanie wyroku łącznego odnośnie wyroku opisanego w punkcie 1, 2, 3, 4, 5.;

IV
na zasadzieart. 577 k.p.k.zalicza skazanemu na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres zatrzymania w dniach 02.03.2011r. - 03.03.2011r. w sprawie II K 466/11, w wymiarze dwóch dni;

V
na zasadzieart. 624 § 1 k.p.k.zwalnia skazanego od ponoszenia

kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego.

Apelację od powyższego wyroku wniósł skazany.
Skarżący zarzucił, iż jego zachowania od momentu popełnienia objętych wyrokami jednostkowymi przestępstw uległo zmianie. W tym zakresie skazany podniósł, iż posiada bardzo dobrą opinię Zakładu Karnego wW.. Dobre są również rokowania co do jego zachowania w przyszłości.
Nadto, apelujący wskazał, że należy do tych 5% skazanych, którzy chcą zmienić swoje życie. Dlatego bierze on udział w różnego rodzajach programach resocjalizacyjnych i kursach zawodowych.
Skarżący zarzucił także, iż zatrudniony jest poza Zakładem Karnym.
Apelujący wskazał też, iż wywiązuje się z nałożonego na niego w sprawie II K 600/11 obowiązku zapłaty zadośćuczynienia.
Podnosząc powyższe zarzuty, skazany wniósł o wymierzenie mu kary łącznej na zasadzie absorpcji.
Sąd Odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja skazanego okazała się o tyle uzasadniona, o ile skutkowała ona uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Wadowicach(...)Wydziałowi(...)z siedzibą w Suchej Beskidzkiej celem ponownego jej rozpoznania.
W sprawie zachodzi bezwzględna przyczyn odwoławcza, o której mowa wart. 439 § 1 pkt 10 kpk.
Na uwadze należy mieć iżart. 573 § 2 kpkstanowi, iż stawiennictwo osobiste skazanego na rozprawie nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepisart. 451stosuje się odpowiednio.
Zart. 451 kpkwynika natomiast, iż sąd odwoławczy, na wniosek oskarżonego pozbawionego wolności, zarządza sprowadzenie go na rozprawę, chyba że uzna za wystarczającą obecność obrońcy. O prawie złożenia wniosku należy pouczyć oskarżonego. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza obrońcę z urzędu.
W niniejszej sprawie skazany, odbywający karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym wW., nie został pouczony o prawie do złożenia na podstawieart. 451 kpkwniosku o doprowadzenie go na rozprawę w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Okoliczność ta w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości wynika z dowodów zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomień (k. 19 i k. 29).
Naruszenie ciążącego na Sądzie Orzekającym z mocyart. 573 § 2 kpkw zw. zart. 451 kpkobowiązku pouczenia o prawie do złożenia wniosku o doprowadzenie nie miało wprawdzie wpływu na treść zaskarżonego wyroku, jako że skazany wiedział, że przysługuje mu takie prawo i złożył wnioski o doprowadzenie go na rozprawy w dniu 16 października 2013 r. i w dniu 18 listopada 2013 r. (k. 18 i k. 24). Wnioski te skutkowały tym, iż obecność skazanego na rozprawie stała się obowiązkowa. Ich nieuwzględnienie prowadziło zaś do tego, że konieczne było wyznaczenie skazanemu obrońcy z urzędu, którego obecność na rozprawie miała obligatoryjny charakter.
Sąd Rejonowy jednakże żadnego ze złożonych przez skazanego wniosków o doprowadzenie na rozprawę nie rozpoznał. W tym zakresie nie wydał bowiem żadnego postanowienia, jak też nie zarządził doprowadzenia skazanego na rozprawy w dniu 16 października 2013 r. i 18 listopada 2013 r. Nie ustanowił mu także obrońcy z urzędu. Przeprowadzając zaś rozprawy pod nieobecność obrońcy skazanego skutkowało zaistnieniem w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej.
W tym zakresie przytoczyć należy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2013 t. sygn. akt IV KK 200/12, w którym Sąd stwierdził: „Przeprowadzenie rozprawy odwoławczej w sprawie dotyczącej wyroku łącznego bez udziału skazanego pozbawionego wolności, którego wniosek o sprowadzenie na tę rozprawę nie został uwzględniony, oraz pod nieobecność jego obrońcy - wbrew dyspozycjiart. 451 k.p.k., który znajduje tu w myślart. 573 § 2 zd. 2 k.p.k.wprost zastosowanie - stanowi bezwzględne uchybienie określone wart. 439 § 1 pkt 10 in fine k.p.k.” (OSNKW 2013/4/32, LEX nr 1282444, Prok.i Pr.-wkł. 2013/5/29, Biul.SN 2013/4/20, Biul.PK 2013/3/32-34). Podobny pogląd wyrażony został przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt V KKN 130/01 (LEX nr 56915, Prok.i Pr.-wkł. 2003/2/11).
Pogląd ten należy tez odnieść do postępowania przed sądem I instancji, jako że zasady udziału skazanego w rozprawie są identyczne.
Z powyższych względów zaskarżony wyrok należało na podstawieart. 439 § 1 pkt 10 kpkuchylić, a sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Wadowicach(...)Wydziałowi(...)z siedzibą w Suchej Beskidzkiej celem ponownego jej rozpoznania.
Nie były to jednak jedyne błędy popełnione przez Sąd Orzekający przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy.
Na uwadze należy mieć, iż Sąd I instancji w niewłaściwy sposób ukształtował zbieg realny przestępstw. W tym zakresie wskazać trzeba, iż Sąd Orzekający uznał, iż brak jest podstaw do połączenia przestępstw objętych wyrokami jednostkowymi wchodzącymi w skład dwóch wyroków łącznych Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej: z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II K 150/09 i z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt II K 264/12. Sąd I instancji przyjął natomiast, iż istnieją podstawy do połączenia kar, które wymierzone zostały skazanemu w sprawach II K 600/11 i II K 466/11 i orzekł karę łączna 2 lat pozbawienia wolności.
Ze stanowiskiem Sądu Orzekającego zgodzić się można jednak tylko częściowo.
Racje przyznać należy Sądowi I instancji, iż w sprawie nie ma podstaw do połączenia kar wymierzonych skazanemu wyrokami Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 31 sierpnia 2007 r. sygn.. akt II K 127/07 i z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt V K 444/07 z karami orzeczonymi w sprawach II K 88/08, II K 89/11, II K 80/11, II K 600/11 i II K 466/11. Przestępstwa objęte wyrokami wydanymi w sprawach II K 88/08, II K 89/11, II K 80/11, II K 600/11 i II K 466/11 popełnione zostały bowiem po wydaniu chronologicznie pierwszego wyroku wyznaczającego granicę zbiegu, tj. wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 31 sierpnia 2007 r. sygn. akt II K 127/07, a to: 7 kwietnia 2008 r. (II K 88/08), 15 listopada 2010 r. (II K 89/11), 17 grudnia 2010 r. (II K 80/11), w nocy z 3 na 4 sierpnia 2011 r. (II K 600/11) oraz w dniach 1 i 2 marca 2011 r. (II K 466/11). Powyższe pozwala podzielić przekonanie Sądu Orzekającego, iż brak jest podstaw do uznania, aby wyrok łączny Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II K 150/09 utracił na podstawieart. 575 § 1 kpkmoc.
Trafnie uznał również Sąd I instancji, iż przestępstwa objęte wyrokiem Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt II K 88/08 nie pozostają w zbiegu realnym z żadnym innym czynem. Popełnione zostały one bowiem dnia 7 kwietnia 2008 r., a zatem już po wydaniu wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 31 sierpnia 2007 r. sygn. akt II K 127/07. Jednocześnie czyny przypisane skazanemu w sprawach II K 89/11, II K 80/11, II K 600/11 i II K 466/11 popełnione zostały w 2010 i 2011 r., a zatem już po wydaniu wyroku w sprawie II K 88/08.
Inaczej rzecz ma się natomiast z występkami, za któreH. P.skazany został w sprawach II K 89/11, II K 80/11, II K 600/11 i II K 466/11. W tym zakresie Sąd I instancji błędnie uznał bowiem, iż wydanie wyroku łącznego w sprawie II K 264/12, obejmującego kary wymierzone w sprawach II K 89/11 i II K 80/11 wyklucza możliwość połączenia objętych nim kar z karami wymierzonymi skazanemu wyrokami zapadłymi po wydaniu tego wyroku łącznego. Z przepisuart. 575 § 1 kpkwynika tymczasem, iż jeśli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą jego wydania poprzedni wyrok łączny traci moc. Możliwość ta nabiera szczególnego znaczenia wtedy, gdy pojawia się bądź pojawił się, a nie został ujęty w wyroku łącznym, nowy wyrok mogący podlegać połączeniu, chociażby z częścią dotychczasowych skazań. Z tego powodu, w sprawie zachodziła potrzeba ponownego przeanalizowania wszystkich wydanych w stosunku do skazanego wyroków jednostkowych (zarówno tych objętych wyrokami łącznymi, jak i tych które wyrokami łącznymi nie zostały objęte), przy uwzględnieniu zwłaszcza zapadłego po wydaniu wyroku łącznego z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt II K 264/12 wyroku Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 26 listopada 2012 r. sygn. akt II K 466/11. Tej potrzeby nie dostrzegł zaś ani Sąd Orzekający ani prokurator obecny na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. wnoszący o połączenie kar wymierzonych w sprawach II K 600/11 i 466/11.
W tym zakresie wskazać trzeba, iż Sąd Odwoławczy widzi możliwość połączenia kar wymierzonych w sprawach II K 89/11, II K 80/11 i II K 466/11. Chronologicznie pierwszym wyrokiem w tym układzie procesowym jest bowiem wyrok Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt II K 89/11. Objęte wyrokami z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt II K 80/11 i z dnia 26 listopada 2012 r. sygn. akt II K 466/11 przestępstwa popełnione zas zostały przed jego wdaniem, tj. odpowiednio dnia 17 grudnia 2010 r. oraz dnia 1 i 2 marca 2011 r.
Na możliwość tę wskazał zresztą sam skazany we wniosku o wydanie wyroku łącznego, wnosząc o połączenie kar orzeczonych w sprawach II K 264/12 i II K 466/11. Sąd Rejonowy nie był wprawdzie związany tym wnioskiem. Nie zwolniło go to jednak z obowiązku zbadania czy istniała możliwość połączenia kar w sposób wskazany przez wnioskodawcę.
Przestępstwo objęte skazaniem w sprawie II K 600/11 nie pozostaje natomiast w zbiegu realnym z żadnym innym czynem. Występek zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 64 § 1 kkpopełniony został bowiem w nocy z 3 na 4 sierpnia 2011 r., a zatem już po wydaniu wyroku w sprawie II K 89/11 (30 marca 2011 r.).
Wytknąć także trzeba Sądowi I instancji, iż poza zakresem jego zainteresowania pozostała kwestia dokładnego ustalenia treści wydanych wobec skazanego wyroków jednostkowych. W postępowaniu o wydanie wyroku łącznego koniecznym jest tymczasem dokładne ustalenie treści prawomocnych wyroków na podstawie akt poszczególnych spraw, z uwzględnieniem zwłaszcza treści rozstrzygnięć sądów odwoławczych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt III KK 26/09 LEX nr 491332). Poczynione przez Sąd Rejonowy na podstawie akt spraw jednostkowych ustalenia powinny też obejmować modyfikacje wydanych wobec skazanego wyroków w toku postępowania wykonawczego poprzez decyzje o warunkowym przedterminowym zwolnieniu, warunkowym zawieszeniu wykonania kary orzeczonej w wymiarze bezwzględnym, zarządzeniu wykonania kary warunkowo zawieszonej itp. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt III KK 83/07, LEX nr 277247).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala też przyjąć, iż Sąd Rejonowy poczynił ustalenia dowodowe w oparciu o nieujawniony na rozprawie materiał dowodowy, a to akta II K 150/09 i II K 264/12. Na tej podstawie poczynił ustalenia dotyczące m.in. skazania w sprawie II K 127/07, II K 88/01 i II K 80/11.
W sytuacji uchylenia wyroku łącznego z uwagi na niewłaściwie ukształtowany zbieg przestępstw podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące wymiaru kary łącznej uznane być muszą za przedwczesne.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji, opierając się o akta poszczególnych spraw, ustali dokładną treść poszczególnych wyroków jednostkowych, jak tez innych orzeczeń modyfikujących wymierzone nimi kary. Sąd Rejonowy zbierze także dane o odbytych przez skazanego karach. Następnie, dysponując tak zebranym materiałem dowodowym Sąd I instancji wyda wyrok łączny obejmujący kary wymierzone skazanemu w sprawach II K 89/11, II K 80/11 i II K 466/11.
Orzekając karę łączną Sąd Rejonowy pamiętać powinien o treściart. 443 kpk. Wysokość orzeczonej w ponownym postępowaniu przez Sąd I instancji kary łącznej nie może bowiem przekroczyć sumy kary łącznej orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt II K 264/12, obejmującej skazania w sprawach II K 89/11 i II K 80/11 (1 rok pozbawienia wolności) oraz orzeczonej wobec skazanego uchylonym wyrokiem kary łącznej (2 lata pozbawienia wolności) pomniejszonej o niepodlegającą łączeniu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności wymierzoną skazanemu w sprawie II K 600/11.
Mając powyższe na względzie, Sąd Odwoławczy na podstawieart. 437 § 2 kpkiart. 439 § 1 pkt 10 kpkorzekł jak w sentencji.

SSO Urszula Gubernat  SSO Lidia Haj   SSO Krzysztof Chodak