Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 372/14
Data wyroku: 2014-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Teza: 1. Podziemne pomieszczenie znajdujące się w pasie drogowym stanowi własność właściciela działki jako część składowa nieruchomości gruntowej. Dla oceny tej kwestii nie ma żadnego znaczenia, że pomieszczenie to przylega do budynku znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości, jak i że w przeszłości prowadziło do niego wejście z budynku. Okoliczność ta nie uchyla bowiem zasady superficies solo cedit, wynikającej z art. 46 par 1 k.c.
2. Do obowiązków miasta jako zarządy drogi należy m. in. utrzymanie powierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynieryjnych, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą oraz wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających.

Sygn. akt I C 372/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 10 września 2014 r.
Pozwem z dnia 24 grudnia 2013 r. (data nadania na poczcie) miasto stołeczneW.wniosło o zasądzenie od Krajowej Szkoły Administracji Publicznej wW.kwoty 3.395,01 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 21 lipca 2012 r. do dnia zapłaty.
W uzasadnienie pozwu powód podał, że w dniu 20 stycznia 2012 r. stwierdził uszkodzenie włazu w asfaltowym ciągu pieszymul. (...)przyul. (...)wW.nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu 2-01-05. Kontrola wykazała, że właz jest elementem podziemnej budowli stanowiącej część kondygnacji piwnic budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej znajdującego się przyul. (...)wW.. Powód jako zarządca drogi w czerwcu 2012 r. wykonał czynności zabezpieczające miejsca uszkodzenia, tj. oznakował pionowo uszkodzony właz. Koszty wykonanych prac wyniosły 3.395,01 zł. Pozwany nie zapłacił tej kwoty powodowi pomimo skierowanego do niego wezwania.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 17 stycznia 2014 r. tutejszy Sąd nakazał, aby Krajowa Szkoła Administracji Publicznej wW.zapłaciła na rzecz miasta stołecznegoW.kwotę 3.395,01 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania.
W sprzeciwie od nakazu zapłaty Krajowa Szkoła Administracji Publicznej zaskarżyła powyższy nakaz zapłaty w całości i wniosła o oddalenia powództwa.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że jest właścicielem nieruchomości położonejwW.przyul. (...)nadziałce nr (...)z obrębu 2-01-05. Granicadziałki nr (...)przebiega wzdłuż linii ściany budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Właz naulicy (...), który zabezpieczony został przez Zarząd Dróg Miejskich, znajduje się poza granicami nieruchomości należącej do Szkoły. Chodnik nadziałce nr (...)stanowi części drogi publicznej –ulicy (...). To powód, jako zarządca drogi przebiegającej przezdziałkę nr (...), jest podmiotem właściwym do zabezpieczenia włazu w chodniku. Piwnica, do której prowadzi uszkodzony właz jest własnością właścicieladziałki nr (...). Krajowa Szkoła Administracji Publicznej nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani zarządcą tej działki i nie korzysta z piwnicy, do której prowadzi uszkodzony właz, zatem brak jest podstaw do obciążenia jej kosztami czynności zabezpieczających.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 20 stycznia 2012 r. pracownicy Zarządu Dróg Miejskich wW.podczas kontroli pasa drogowegoulicy (...)przy skrzyżowaniu zulicą (...)wW.stwierdzili uszkodzenie włazu betonowego (dziurę we włazie betonowym) w chodniku znajdującym się w ciągu pieszymulicy (...)(drogi powiatowej) nadziałce ewidencyjnej nr (...)z obrębu 2-01-05. Stwierdzono, że pod włazem znajduje się duża pusta komora. (informacja o interwencjiPogotowia (...)Zarządu Dróg Miejskich wW.– k. 7, schemat oznakowania miejsca interwencji – k. 6, fotografie z miejsca interwencji – k. 8i 106-110).
Nieruchomość oznaczona jakodziałka ewidencyjna nr (...)stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich wW.. Sąsiadującaz niądziałka ewidencyjna nr (...)z obrębu 2-01-05 stanowi własność Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Nadziałce nr (...)znajduje się budynek, w której Szkoła prowadzi działalność. (okoliczności bezsporne, znajdujące potwierdzenie w piśmie Urzędu Miasta StołecznegoW.Biura(...)z dnia 09.03.2012 r. – k. 9,w wydruku mapy sytuacyjnej – k. 53 i w treściksięgi wieczystej nr (...)w portalu dostępowym Ministerstwa Sprawiedliwości https://ekw.ms.gov.pl).
Pismem z dnia 1 lutego 2012 r. Zarząd Dróg Miejskich wW.poinformował Krajową Szkołę Administracji Publicznej o fakcie uszkodzenia przedmiotowego włazu oraz że właz jest elementem podziemnej budowli, która bezpośrednio połączona jest z budynkiem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Jednocześnie wezwał Szkołę do zabezpieczenia tego urządzenia, którego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu pieszych. W odpowiedzi Krajowa Szkoła Administracji Publicznej w piśmie z dnia 6 marca 2012 r. poinformowała Zarząd Dróg Miejskich, że Szkoła nie jest właścicielem piwnicy znajdującej się pod asfaltowym ciągiem pieszym przyul. (...)ani nie jest zarządcą tego obiektu. Obiekt jest położony poza obrębemdziałki nr (...), a granica tej działki przebiega wzdłuż linii ściany budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. (pismo Zarządu Dróg Miejskich z dnia 01.02.2012 r. –k. 11-12, pismo Krajowej Szkoły Administracji Publicznej z dnia 6 marca 2012 r. wrazz potwierdzeniami nadania i odbioru – k. 38-43).
Kolejnym pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. Zarząd Dróg Miejskich wW.poinformował Krajową Szkołę Administracji Publicznej, że piwnica znajdująca się w pasie drogowymulicy (...)stanowi część kondygnacji piwnic północno-wschodniego narożnika budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej oraz wezwał Szkołę do zlikwidowania zagrożenia dla ruchu pieszego w pasie drogiulicy (...)w terminie7 dni od otrzymania pisma uprzedzając, że w przeciwnym razie Zarząd Dróg Miejskich własnymi siłami zlikwiduje zagrożenie a kosztami obciąży Krajową Szkołę. W odpowiedzi pozwana Szkoła w piśmie z dnia 25 kwietnia 2012 r. poinformowała Zarząd Dróg Miejskich, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 6 marca 2012 r. (pismo Zarządu Dróg Miejskich z dnia 11.04.2012 r. – k. 13 i 43, pismo Krajowej Szkoły Administracji Publicznejz dnia 25.04.202 r. wraz z potwierdzeniami nadania i odbioru – k. 44-46).
Zarząd Dróg Miejskich dokonał zabezpieczenia uszkodzonego włazu w chodniku znajdującym się w pasie drogowymulicy (...)wW.. Zabezpieczenie to polegało na ustawieniu znaku pionowego U-21 na podstawie gumowej. Z tytułu oznakowania pionowego uszkodzonego włazu Zarząd Dróg Miejskich w dniu 25 czerwca 2012 r. wystawił Krajowej Szkole Administracji Publicznej fakturę na sumę 3.395,01 zł z terminem płatności 14 dni od daty otrzymania. Faktura ta została doręczona pozwanemu w dniu 6 lipca 2012 r. Krajowa Szkoła Administracji Publicznej w piśmie z dnia 16 lipca 2012 r. zakwestionowała zasadność fakturyi zwróciła jej oryginał Zarządowi Dróg Miejskich. Wskazała ponownie, że nie jest ani właścicielem ani zarządcą piwnicy, do której prowadzi właz, ani też nie korzysta z tego obiektu. Stanowisko to Szkoła podtrzymała w kolejnym piśmie z dnia 29 sierpnia 2012 r., po otrzymaniu od Zarządu Dróg Miejskich wezwania do zapłaty z dnia 2 sierpnia 2012 r. (kosztorys powykonawczy z dnia 18.06.2012 r. – k. 14-18,faktura VAT nr (...)z dnia 25.06.2012 r. – k. 19, potwierdzenie odbioru faktury – k. 20, wezwanie do zapłaty z dnia 02.08.2012 r. ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 21-22 i 50, pisma Krajowej Szkoły Administracji Publicznej z dnia 16.07.2012 r. i z dnia 29 sierpnia 2012 r. ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru – k. 48-49 i 51-52).
Budynek Krajowej Szkoły Administracji Publicznej znajdujący się nadziałce nr (...)został wybudowany w 1920 r. (okoliczność uznana za przyznaną na podstawieart. 230 k.p.c.– podana przez pełnomocnika pozwanego na rozprawie z dnia 29 kwietnia 2014 r. – k.79i niekwestionowana przez pełnomocnika powoda).Granica pomiędzydziałkami nr (...)przebiega wzdłuż linii ściany zewnętrznej budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej znajdującej się nadziałce nr (...). Pod chodnikiem dla pieszych w ciąguulicy (...)biegnącym nadziałce nr (...)znajduje się podziemne pomieszczenie. Do pomieszczenia tego można dostać się przez właz znajdujący się w chodniku, który przykryty jest obecnie metalową okrągłą klapą. Pomieszczenie to przylega do kondygnacji piwnic północno-wschodniego narożnika budynku administracyjno-szkoleniowego Krajowej Szkoły Administracji Publicznej znajdującego się nadziałce nr (...)przyul. (...)wW.. Obecnie nie występuje połączenie pomiędzy tym pomieszczeniem podziemnym a budynkiem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Znajdujące się dawniej w ścianie zewnętrznej budynku pozwanej Szkoły otwory drzwiowe do wskazanego podziemnego pomieszczenia zostały zamurowane. Pomieszczenie pod chodnikiem nie jest obecnie przez nikogo użytkowane. (szkic orientacyjnyi mapa sytuacyjno-wysokościowa dla celów projektowych z dnia 7 maja 2009 r. – k. 76-77, rzut kondygnacji piwnic budynku administracyjno-szkoleniowego Krajowej Szkoły Administracji Publicznej z lipca 2002 r. – k. 85, oględziny nieruchomości z dnia 2 lipca 2014 r. – protokół oględzin – k. 95-96 i fotografie wykonane w czasie oględzin – płyta CD k. 97).Zamurowanie otworów w ścianie zewnętrznej budynku pozwanej Szkoły prowadzących do podziemnego pomieszczenia pod chodnikiem nastąpiło na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy modernizowano kotłownie w budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. (okoliczność uznana za przyznaną na podstawieart. 230 k.p.c.– podana przez uczestniczącegow oględzinach z dnia 2 lipca 2014 r. pracownika pozwanego – k. 95 v. i niekwestionowana przez pełnomocnika powoda).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów.
Sąd dał wiarę wymienionym wyżej obiektywnym dowodom z dokumentów, które nie budziły wątpliwości co do ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, lecz korespondowały wzajemnie ze sobą, składając się na spójną i logiczną całość, tworzącą opisany wyżej stan faktyczny.
Sąd dokonał ustaleń faktycznych co do braku występowania połączenia pomiędzy podziemnym pomieszczeniem znajdującym się pod chodnikiemulicy (...)a budynkiem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej oraz w zakresie nieużytkowania tego pomieszczenia przez Krajową Szkołę Administracji Publicznej na podstawie oględzin nieruchomości dokonanych w dniu 2 lipca 2014 r., których wyniki utrwalone zostaływ protokole oględzin i na fotografiach wykonanych w trakcie oględzin.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, brak było podstaw do zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów zabezpieczenia uszkodzonego włazu usytuowanego w powierzchni chodnika w ciąguulicy (...)wW., objętych fakturą z dnia 25 czerwca 2012 r. Podstawy prawnej do uwzględnienia takiego roszczenia nie mogły stanowić przepisyart. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia21 marca 1985 r. o drogach publicznych(tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 260) aniart. 61 i 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane(tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), na które powoływało się miasto stołeczneW.w pismach kierowanych do Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.
Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów (art. 38 ustawy o drogach publicznych), istniejące w pasie drogowym obiekty budowlane i urządzenia niezwiązane z gospodarką drogową lub obsługą ruchu, które nie powodują zagrożenia i utrudnień ruchu drogowego i nie zakłócają wykonywania zadań zarządu drogi mogą pozostać w dotychczasowym stanie (ust. 1). Przebudowa lub remont obiektów budowlanych lub urządzeń, o których mowa w ust. 1, wymaga zgody zarządcy drogi, a w przypadku, gdy planowane roboty są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, również uzgodnienia projektu budowlanego (ust. 2). Przepis powyższy dotyczy obiektów budowlanych i urządzeń, które były zlokalizowane w pasie drogowym w dniu wejścia w życie ustawy o drogach publicznych bądź znalazły się w pasie drogowym później,w wyniku zmian dotyczących samego pasa drogowego. Zawiera on swego rodzaju ustawowe, nielimitowane czasowo zezwolenie zajmowania pasa drogowego przez obiekty w nim opisane, nieobciążone opłatami za czasowe zajęcie pasa drogowego, przewidzianymi w tej ustawie, oraz warunki, pod którymi możliwa jest przebudowa lub remont takich urządzeń. (vide wyrok WSA w Lublinie z dnia 29.03.2012 r.,(...) SA/Lu 53/12, Lex nr 1139294). Wskazany przepis ma charakter administracyjnoprawny, nie określa tytułu własności albo innych praw do obiektów lub urządzeń znajdujących się w pasie drogowym ani obowiązków w zakresie ich utrzymywania.
Z kolei w myślart. 61Prawa budowalnego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany: utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa zart. 5 ust. 2(pkt. 1) oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanychz działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska (pkt. 2). Przepisart. 62 Prawa budowlanegookreśla szczegółowo obowiązki właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do dokonywania w okresie jego użytkowania okresowych kontroli. Wskazane przepisy również nie regulują samego tytułu własności lub innych praw do obiektów budowlanych.
Ogólną regulację w tym zakresie zawiera przepisart. 46 § 1 k.c.w myśl, którego nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innychpraw rzeczowych(art. 47 § 1 k.c.). Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2 k.c.). Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych rzeczy należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane (art. 48in princ.). Reguły te dopełnia przepisart. 143 zd. 1 k.c., zgodnie z którym, w granicach określonych przez społeczno-gospodarczo przeznaczenie gruntu, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią.
Po odniesieniu reguł wynikających z przywołanych wyżej przepisów do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że sporne podziemne pomieszczenie znajdujące się w pasie drogowymulicy (...)(pod chodnikiem dla pieszych) nadziałce ewidencyjnej nr (...)nie stanowi własność Krajowej Szkoły Administracji Publicznej. Obiekt ten stanowi własność właścicieladziałki nr (...)jako część składowa tej nieruchomości gruntowej, a Szkoła nie jest właścicielem tejże działki. Dla oceny tej kwestii nie ma żadnego znaczenia fakt, że sporne pomieszczenie piwniczne przylega do budynku Krajowej Szkoły Administracji Publicznej znajdującego się na sąsiedniej nieruchomości, jak i że w przeszłości prowadziło do niego wejście z budynku Szkoły. Okoliczność ta nie uchyla bowiem zasadysuperficies solo cedit, wynikającej zart. 46 § 1 k.c.Przejście do owego podziemnego pomieszczenia z budynku Szkoły zostało zlikwidowane na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Pomieszczenie znajdujące się pod chodnikiem w ciąguulicy (...)nie znajduje się więc także w posiadaniu pozwanej Szkoły i nie jest przez nią (ani przez nikogo innego) używane, o czym świadczy jego stan stwierdzony podczas oględzin nieruchomości. Krajowa Szkoła Administracji Publicznej nie jest ani właścicielem ani zarządcą tego spornego obiektu budowlanego, nie ma do niego żadnego innego tytułu prawnego, nie włada nim i nie korzysta z niego w jakikolwiek sposób. Nie można zatem przypisać pozwanej Szkole obowiązków dbania o jego stan techniczny, przewidzianych wart. 61 i 62 Prawa budowlanegoani odpowiedzialności za ewentualną szkodę wyrządzoną komukolwiek nienależytym jego stanem. Obowiązki takie spoczywają na właścicielidziałki nr (...), na której obiekt ten znajduje się. Z treści pisma Urzędu Miasta StołecznegoW.Biura(...)Wydziału(...)Skarbu Państwa z dnia 9 marca 2012 r. dołączonego do pozwu (k. 9) wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości gruntowej oznaczonej jakodziałka ewidencyjna nr (...)jest Skarb Państwa, a nieruchomość ta pozostaje w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich. Te podmioty ponoszą zatem odpowiedzialność za stan owego obiektu znajdującego się pod powierzchnią chodnika w pasie drogi publicznej.
Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, do obowiązków miasta stołecznegoW.jako zarządcy drogi (ulicy (...)), należy m.in. utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (art. 20 pkt. 4) oraz wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających (art. 20 pkt. 11). Zarząd Dróg Miejskich – jednostka organizacyjna miasta stołecznegoW.– dokonując zabezpieczenia przedmiotowego uszkodzonego włazu znajdującego się na chodniku w ciąguulicy (...)wykonywał zatem własne obowiązki zarządcy drogi. Z opisanych przyczyn brak było podstaw do żądania zwrotu kosztów owych robót zabezpieczających od Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.
Mając to na uwadze Sąd oddalił powództwo na podstawie powołanych przepisów.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd kierował się regułą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c.Powód jako przegrywający sprawę, obowiązany jest zwrócić pozwanemu koszty zastępstwa procesowego w wysokości 600 zł, ustalonejna podstawie§ 6 pkt. 3w zw. z§ 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(tekst jedn.: Dz.U.z 2013 r., poz. 461).