Sąd Okręgowy w Poznaniu
IX Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: IX GC 225/14
Data wyroku: 2014-12-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Drgas – Dziemianko
Podstawa prawna: art. 96 pr.upadł.

Sygnatura akt IX GC 225/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 9 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu IX Wydział Gospodarczy w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Małgorzata Drgas – Dziemianko
Protokolant:sekr. sąd. Ewelina Kołodziejczak – Marczak
po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. w Poznaniu
sprawy z powództwaD. B.
przeciwko(...) S.A.V.(...)
o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Małgorzata Drgas – Dziemianko

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 stycznia 2014r. powódkaD. B.– syndyk masy upadłości(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wZ.wniosła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym i orzeczenie w nim, aby pozwany(...) S.A.V.(...)z siedzibą wW.zapłacił na rzecz powódki kwotę 55.613,51 Euro wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 14 stycznia 2013r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także kwoty 17zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 27 kwietnia 2009r.(...) sp. z o.o.z siedzibą wZ.zawarła z(...) sp. z o.o.wC.umowę nr (...)-FS, której przedmiotem było wykonanie robót budowlanych na zadaniu pn. „Modernizacja i rozbudowaoczyszczalni (...)”. Dnia 16 czerwca 2009r.(...) sp. z o.o., jako generalny wykonawca wyżej wymienionych robót zawarł z(...) sp. z o.o.z siedzibą wP.umowę o roboty budowlane nr(...), na mocy której powierzyłspółce (...)wykonanie części robót na wyżej wymienionym zadaniu.
Celem zabezpieczenia roszczeń(...) sp. z o.o.wobec(...) sp. z o.o.wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy z dnia 15 czerwca 2009r., w dniu 1 lipca 2009r.(...)(dalej jako zobowiązany) zawarł z pozwanym umowę ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...), której beneficjentem była(...) sp. z o.o.
Na podstawie wyżej wymienionej umowy pozwany zagwarantował nieodwołalnie i bezwarunkowo zapłatę należności:

a
w okresie od 15 czerwca 2009r. do 31 października 2009r. do kwoty 57.712,21 euro, do zapłacenia której na rzecz(...) sp. z o.o.zobowiązana byłaby(...) sp. z o.o.z tytułu zapłaty wymagalnych kar umownych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy o roboty budowlane(...)z dnia 15 czerwca 2009r.,

b
w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2012r. do kwoty 57.712,21 euro, do zapłacenia której na rzecz(...) sp. z o.o.zobowiązana byłaby(...) sp. z o.o.w przypadku nie usunięcia lub nienależytego usunięcia wad i usterek, ujawnionych w wyżej wskazanym okresie po podpisaniu protokołu zdawczo-odbiorczego, na zasadach określonych w umowie objętej gwarancją, a które to należności nie zostałyby zapłacone przez(...).

Powódka podała, iżaneksem nr (...)z dnia 1 lipca 2009r. strony zmieniły postanowienia wyżej wymienionej umowy gwarancji ubezpieczeniowej wskazując, iż odpowiedzialność pozwanego będzie do kwoty 62.142,69 euro i będzie trwać: z tytułu zapłaty wymagalnych kar umownych będzie od 15 czerwca 2009r. do 14 grudnia 2009r., z tytułu nie usunięcia lub nienależytego usunięcia wad i usterek w okresie od 14 grudnia 2009r. do 13 grudnia 2012r.
Powódka wskazała, iż postanowieniem z dnia 17 października 2012r. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze Wydział V Gospodarczy – Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość(...) sp. z o.o.oraz wyznaczył syndyka w osobieD. B..
Podał, iż pismem z dnia 19 listopada 2012r.(...) sp. z o.o.z siedzibą wC.zgłosiła(...) sp. z o.o.zaistnienie usterek w robotach budowlanych na zadaniu „Modernizacja i rozbudowaoczyszczalni (...)” i wyznaczyła termin oględzin na dzień 29 listopada 2012r. W toku oględzin stwierdzono następujące usterki:

a
w budynku socjalnym: skorodowanie blachy na całej powierzchni dachu, pęknięcia i odparzenia elewacji,

b
drogi i place: zapadnięty asfalt w drodze przy sito piaskowniku, zapadnięta droga z kostki przy budynku socjalnym,

c
zapadnięta studzienka z kratką burzową przy stacji zlewczej,

d
zieleń- kilkanaście krzewów uschniętych.

Na usunięcie wyżej wymienionych usterek zamawiający tj.(...) sp. z o.o.wyznaczyłospółce (...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej termin do dnia 8 grudnia 2012r.
W wyżej wymienionym stanie rzeczy,spółka (...)pismem z dnia 5 grudnia 2012r. poinformowała(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej o zaistnieniu usterek, przesyłając protokół z oględzin, oraz wezwała wyżej wymieniony podmiot do oświadczenia czy oraz w jakim terminie usunie usterki.
Powódka podała, iż wobec nieusunięci przez(...)usterek wskazanych w protokole z oględzin z dnia 29 listopada 2012r., pismem z dnia 11 grudnia 2012r.(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wezwała(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej do zapłaty należności wynikającej z nieusunięcia stwierdzonych usterek w kwocie 55.613,61 euro w terminie do dnia 12 grudnia 2012r. Mając na uwadze fakt, że wyżej wymieniony podmiot nie dokonał zapłaty, powódka wystąpiła do pozwanej jako gwaranta z żądaniem wypłaty w terminie 30 dni od dnia złożenia wezwania kwoty 55.613,61 euro z tytułu nieusunięci przez zobowiązanego usterek ujawnionych po podpisaniu protokołu zdawczo – odbiorczego na zasadach określonych w umowie objętej gwarancją ubezpieczeniową i niedokonania na rzecz beneficjenta gwarancji zapłaty wymagalnych roszczeń. Powódka wskazała, iż razem z wyżej wymienionym żądaniem przedłożyła oświadczenie, że zobowiązany nie usunął usterek ujawnionych po podpisaniu protokołu zdawczo-odbiorczego i nie dokonał zapłaty wymagalnej należności z tytułu usnięcia wskazanych usterk oraz potwierdzone za zgodność z oryginałem wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności, o którym mowa w pkt 1b gwarancji ubezpieczeniowej wraz z dowodem nadania.
Powódka wskazała, iż pozwany nie wpłacił żądanej kwoty, natomiast pismem z dnia 15 lutego 2013r. złożył jej oświadczenie o potrąceniu ze skutkiem na dzień 15 lutego 2013r. z wierzytelności(...) sp. z o.o.wynikającej z żądania wypłaty kwoty 55.613,51 euro z tytuły ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 1 lipca 2009r. zaneksem nr (...), wynoszącą wg średniego kursu NBP z dnia 15 lutego 2012r. kwotę 232.754,08zł z wymagalną od dnia 3 października 2012r. wierzytelnością w kwocie 593.962,77zł przysługującą pozwanemu wobec(...) sp. z o.o.z tytułu § 3 umowy generalnej nr(...)o udzielnie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych z dnia 17 grudnia 2007r. z kolejnymi aneksami, a powstała z wypłatą ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 20 grudnia 2010r. z aneksem.
Powódka podała, iż nie zgadza się z dokonanym potrąceniem, gdyż zostało ono dokonane wbrew przepisom, a tym samym jest bezskuteczne. W związku z powyższym w dalszym ciągu przysługuje jej wobec pozwanego roszczenie o wypłatę kwoty 55.613,51 euro W opinii powódki, w dniu ogłoszenia upadłości wierzytelność(...) sp. z o.o.wobec pozwanej nie istniała, tym samym, wobec treściart. 93 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, niemożliwe było jej potrącenie z wierzytelnością pozwanego wobec wyżej wymienionej spółki.
Uzasadniając termin, od którego dochodzi odsetek powódka wyjaśniła, iż pismo z wezwaniem do wypłaty kwoty 55.613,61 euro pozwany odebrał w dniu 13 grudnia 2012r., Powódka wyznaczyła pozwanemu na wypłatę 30 dni, który to termin minął w dniu 12 grudnia 2013r. Z uwagi na fakt, iż 13 stycznia 2013r. przypadała niedziela, dochodzi ona odsetek od dnia 14 stycznia 2013r. (k. 2-8 akt).
W dniu 10 lutego 2014r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (k. 132 akt).
W ustawowym terminie pozwany złożył sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty zaskarżając go w całości, ponadto wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że stoi na stanowisku, iż dokonane potrącenie wierzytelności uznać należy za zasadne i mające oparcie w przepisach obowiązującego prawa i tym samym w pełni skuteczne. Podał, iż istota sporu w niniejszej sprawie ogranicza się do kwestii czy wierzytelność warunkowa, jaką jest wierzytelność z tytułu umowy gwarancji ubezpieczeniowej przysługująca beneficjentowi gwarancji, jest wierzytelnością istniejącą w rozumieniuart. 93 ust. 1 ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze. Zdaniem pozwanego, przysługująca powodowi wierzytelność od pozwanego była w chwili ogłoszenia upadłości wierzytelnością istniejącą – warunkową, a zatem potrącenie było dopuszczalne.
Z ostrożności procesowej pozwany wskazał, iż nawet jeśliby nie kwalifikować wierzytelności powódki do pozwanego, jako istniejącej na dzień ogłoszenia upadłości, to z uwagi na specyfikę łączącej strony umowy, oraz z uwagi na generalne uprzywilejowanie przez ustawodawcę wierzytelności warunkowych względem wierzytelności przyszłych w ramach postępowania upadłościowego, ratio legis przepisuart. 93 ust. 1 PUiNoraz fakt, że potrącenia dokonano gdy wierzytelność była już bezwarunkowa przemawia za tym, iż zasadnym i słusznym jest traktowanie tej wierzytelności jak istniejącej i uznanie skuteczności dokonanego potrącenia (k. 138-150 akt).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąw upadłości likwidacyjnej z siedzibą wZ.(dalej także jako upadła) prowadzi działalność gospodarczą wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem(...).
Pozwany(...) S.A.z siedzibą wW.prowadzi działalność gospodarczą wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem(...).
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto odpis KRS upadłej (k. 115-116, 118-119 akt), odpis KRS pozwanego (k. 152-157 akt).
W dniu 17 grudnia 2007r. pozwany (wówczas(...) S.A.) zawarł z(...) sp. z o.o.umowę generalną nr(...)o udzielenie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych.
W wykonaniu przedmiotowej umowy pozwany zawarł umowę gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...), zaneksem nr (...)z dnia 11 kwietnia 2011r. na rzecz beneficjenta -Przedsiębiorstwa (...) sp. z o.o.weW..
Zgodnie z § 3 ust. 1 umowy generalnej(...) sp. z o.o.zobowiązany był, w przypadku dokonania zapłaty przez pozwaną na rzecz beneficjenta sumy gwarancji z tytułu udzielonej mu gwarancji, do zwrotu równowartości wypłaconej kwoty.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto umowa generalna nr(...)o udzielanie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych z dnia 17 grudnia 2007r. wraz z aneksami (k. 158-181 akt), ubezpieczeniowa gwarancja należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)wraz zaneksem nr (...)(k.182-183 akt).
W dniu 27 kwietnia 2009r.(...) sp. z o.o.(wówczas(...) Przedsiębiorstwo Budowlane sp. z .o.o.) zawarł z(...) Spółką z o.o.wC.umowę, której przedmiotem było wykonanie robót budowlanych określonych jako: Modernizacja i rozbudowaoczyszczalni (...).
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadtoumowa nr (...)FS z dnia 27 kwietnia 2009r. wraz zaneksem nr (...)z dnia 2 listopada 2009r. (k. 17-64).
W dniu 15 czerwca 2009r. upadła(...) sp. z o.o.zawarła z(...) Budowlaną sp. z o.o.z siedzibą wP.umowę o roboty budowlane nr(...). Na mocy wyżej wskazanej umowy upadła powierzyłaB.wykonanie części prac, obejmujących wykonanie zadania pn. Modernizacja i rozbudowaoczyszczalni (...).
W § 15 strony umowy wskazały, że zabezpieczeniem należytego wykonania umowy miała być bezwarunkowa gwarancja ubezpieczeniowa płatna na pierwsze żądanie upadłej, gwarancja bankowa lub w innej formie przewidzianej wustawie Prawo zamówień publicznych. Dokument potwierdzający wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy stanowił załącznik nr 7 do omawianej umowy.
W dniu 31 sierpnia 2009r. oraz 13 października 2009r. upadła iB.zawarli aneksy do wyżej wymienionej umowy.
dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto umowa o roboty budowlane(...)z dnia 15 czerwca 2009r. (k. 75-85 akt),aneks nr (...)z dnia 31 sierpnia 2009r. (k. 70-72 akt),aneks nr (...)z dnia 13 kwietnia 2009r. (k. 65-67 akt).
W dniu 1 lipca 2009r. pozwany wydał upadłej, jako beneficjentowi, gwarancję ubezpieczeniową należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...), w której wskazał, iż działając na zlecenie(...) sp. z o.o.wP.gwarantuje nieodwołalnie i bezwarunkowo na zasadach określonych w tym dokumencie zapłatę należności:

a
w okresie od 15 czerwca 2009r. do 31 października 2009r. do kwoty 57.712,21 euro do zapłacenia których na rzecz beneficjenta gwarancji(...) sp. z o.o.byłaby zobowiązana z tytułu zapłaty wymagalnych kar umownych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy o roboty budowlane(...)z dnia 15 czerwca 2009r. dotyczącej wykonania robót budowlanych na zadaniu pn. modernizacja i rozbudowaoczyszczalni (...), zwanej „umową objętą gwarancją”,

b
w okresie od 1 listopada 2009r. do 31 października 2012r. do kwoty 57.712,21 euro do zapłacenia których na rzecz beneficjenta gwarancji(...) sp. z o.o.byłaby zobowiązana w przypadku nieusunięcia lub nienależytego usunięcia wad i usterek, ujawnionych w wyżej wymienionym okresie po podpisaniu protokołu zdawczo-odbiorczego na zasadach określonych w umowie objętej gwarancją, a które to należności nie zostałyby zapłacone przez(...) sp. z o.o.wP..

W punkcie 2 gwarancji pozwany wskazał, iż kwota gwarancji stanowiła górną granicę jego odpowiedzialności, a każda wypłata z tytułu gwarancji miła obniżać jego odpowiedzialność o wysokość wypłaconej kwoty.
Ponadto strony wskazały, iż przez okres ważności gwarancji rozumie się okres czasu w którym powstały należności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań, o których mowa w pkt 1, i w którym to okresie beneficjent gwarancji może wystąpić z żądaniem wypłaty z gwarancji.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto ubezpieczeniowa gwarancja należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 1 lipca 2009r. (k. 14-15 akt).
Do wyżej wskazanej gwarancji ubezpieczeniowej pozwany wydałaneks nr (...), w którym zmienił okres obowiązywania gwarancji oraz wysokość kwoty do której odpowiadał. W aneksie w tym wskazał, iż odpowiada do kwoty 62.142,69 euro, a gwarancja obejmowała: z tytułu zapłaty wymagalnych kar umownych okres od 15 czerwca 2009r. do 14 grudnia 2009r., z tytułu nie usunięcia lub nienależytego usunięcia wad i usterek okres od 14 grudnia 2009r. do 13 grudnia 2012r.
dowód:aneks nr (...)do ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)(k. 16 akt).
Pismem z dnia 27 sierpnia 2012r.Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o.weW.zwróciło się do pozwanego z żądaniem wypłaty sumy gwarancyjnej z gwarancji nr(...).
W dniu 24 września 2012r. pozwany wypłaciłPrzedsiębiorstwu (...) sp. z o.o.weW.sumę gwarancyjną w kwocie 1.093.962,77zł.
Pismem z dnia 26 września 2012r. pozwany wezwał upadłą, na podstawie § 3 umowy generalnej nr(...)o udzielenie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych z dnia 17 grudnia 2007r., do zwrotu wypłaconej, z tytułu ubzepieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 20 grudnia 2010r., sumy gwarancyjnej w kwocie 1.093.962,77zł.
Upadła, w wyznaczonym terminie, nie uiściła na rzecz pozwanego powyższej kwoty.
Z uwagi na powyższe pozwany pismem z dnia 3 października 2012r. złożył upadłej oświadczenie o potrąceniu wyżej wymienionej kwoty z kaucji w wysokości 500.000zł wniesionej przez upadłą na podstawie umowy ustanowienia kaucji z dnia 26 sierpnia 2010r.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto pismo(...) sp. z o.o.weW.z dnia 27 sierpnia 2012r. (k. 184-186 akt), potwierdzenie wykonania operacji (k. 187 akt), pismo pozwanego z dnia 3 października 2012r. wraz z potwierdzeniem doręczenia (k. 188-189 akt).
Postanowieniem z dnia 17 października 2012r. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze V Wydział Gospodarczy – Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych ogłosił upadłość obejmującą likwidację majątku dłużnika– (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wZ.oraz wyznaczył syndyka w osobieD. B..
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto poświadczona za zgodność kserokopia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 17 października 2012r. (k. 10 akt).
Pismem z dnia 5 grudnia 2012r. upadła wezwała syndyka masy upadłości(...) Sp. z o.o.do złożenia oświadczenia, czy(...) sp. z o.o.dokona, w terminie do 7 grudnia 2012r., usunięcia wad wyszczególnionych w protokole z dnia 29 listopada 2012r. obejmującym stwierdzone usterki w wykonaniuoczyszczalni (...).
Z uwagi na brak reakcji(...) Sp. z o.o.na wyżej wymienione wezwanie, upadła pismem z dnia 11 grudnia 2012r. wezwała syndyka masy upadłości(...) Sp. z o.o.do zapłaty należności w wysokości 55.613,51 euro z tytułu nieusnięcia w ramach gwarancji usterek naoczyszczalni (...).
(...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej nie uiściła na rzecz upadłej kwoty wskazanej w wezwaniu.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto pismo z dnia 5 grudnia 2012r. wraz z dowodem nadania (k. 105-106 akt), pismo z dnia 11 grudnia 2012r. wraz z dowodem doręczenia (k. 107-109 akt).
Pismem z dnia 13 grudnia 2012r. powódka, jako beneficjent umowy gwarancji nr(...), udzielonej na zlecenie(...) sp. z o.o., wezwała pozwanego do wypłaty sumy gwarancyjnej w kwocie 55.613,61 euro.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto pismo z dnia 13 grudnia 2012r. wraz z załącznikami (k. 110-114 akt).
Pismem z dnia 15 lutego 2013r. pozwany złożył powódce oświadczenie o potrąceniu ze skutkiem na dzień 15 lutego 2013r. wymagalnej od dnia 3 października 2012r. wierzytelności w kwocie 593.962,77zł przysługującej mu z tytułu § 3 Umowy generalnej nr(...)o udzielenie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych z dnia 17 grudnia 2007r. z kolejnymi aneksami, a powstałą w związku z wypłatą z ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 20 grudnia 2010r. z wierzytelnością upadłej wynikającą z żądania wypłaty kwoty 55.613,51 euro z tytułu ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 1 lipca 2008r. zaneksem nr (...), wynoszącą według średniego kursu NBP z dnia 15 lutego 2012r. kwotę 232.754,08zł.
Pismo to powódka odebrała w dniu 25 lutego 2013r.
dowód: - okoliczność bezsporna, a ponadto pismo z dnia 15 lutego 2013r. (k. 121 akt).
Pismem z dnia 16 maja 2013r. pozwany zgłosił swoje wierzytelności pieniężne w kwocie 6.295.614,24zł w postępowaniu upadłościowym upadłej. We wniosku tym pozwany uwzględnił, iż część jego wierzytelności została umorzona w skutek złożonych w dniu 3 października 2012r. i 15 lutego 2013r. oświadczeń o potrąceniu.
dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto pismo pozwanego z dnia 16 maja 2013r. (k. 190-193 akt).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dowód. Wszystkie powołane przez strony, jako dowody w sprawie dokumenty prywatne, Sąd uznał za wiarygodny materiał dowodowy. Sąd zważył, ze żadna ze stron nie kwestionowała ani treści, ani formy w jakiej zostały Sądowi przedstawione (uwierzytelnione odpisy), nie domagała się przedłożenia oryginałów dokumentów w trybieart. 129 k. p. c.Ich wartość dowodowa nie wzbudziła również wątpliwości Sądu. Wszystkie dokumenty prywatne korzystały z domniemania określonego wart. 245 k. p. c., zgodnie z którym dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenia zawarte w dokumencie.
Na rozprawie w dniu 25 listopada 2014r. Sąd oddalił wniosek strony powodowej o przesłuchanie strony powodowej w osobie syndyka. Omawiany wniosek powódka powołała na okoliczność istnienia, wymagalności oraz wysokośći roszczenia przysługującego jej wobec pozwanego, a także czynności podejmowanych przez nią w celem uzyskania należności objętej niniejszym pozwem. Mając na uwadze, iż stan faktyczny sprawy był między stronami zasadniczo bezsporny, Sąd uznał przedmiotowy dowód za zbędny.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 144 §1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawczejeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.
Mając powyższe na uwadze oraz biorąc pod uwagę fakt, że dochodzone pozwem roszczenia dotyczą masy upadłości legitymację czynną do występowania w rozpoznawanej sprawie w charakterze powoda posiadał syndyk masy upadłościspółki (...) sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej.
Przechodząc do meritum podkreślić należy, iż niesporny między stronami był stan faktyczny sprawy, spór dotyczył zaś skuteczności złożonego przez pozwanego w dniu 15 lutego 2013r. oświadczenia o potrąceniu, a w związku z powyższym czy wierzytelność powódki dochodzona pozwem nadal jej przysługuje czy uległa ona umorzeniu w skutek wymienionego wyżej potrącenia.
Dokonując wykładniart. 498§1 k.c.należy stwierdzić, że dla ustalenia, że doszło do skutecznego złożenia oświadczenia o potrąceniu, a co za tym idzie umorzenia obu przedstawionych do potrącenia wierzytelności, konieczne jest stwierdzenie, że:
a) istniały wzajemne wierzytelności, które objęte zostały oświadczeniem o potrąceniu,
b) przedmiotem obu wierzytelności były pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku,
c) obie wierzytelności były wymagalne w momencie składania oświadczenia o potrąceniu i mogły być dochodzone przed sądem.
Dla skuteczności potrącenia konieczne jest przy tym wystąpienie łącznie wszystkich w/w przesłanek.
Ponadto z uwagi na okoliczność, iż pozwany złożył oświadczenie o potrąceniu po ogłoszeniu upadłości(...) sp.z o.o.do oceny skuteczności tego oświadczenia należało wziąć pod uwagę zapisyustawy prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności treśćart. 93. ust. 1 wymienionej ustawy, zgodnie z którym potrącenie wierzytelności upadłego z wierzytelnością wierzyciela jest dopuszczalne, jeżeli obie wierzytelności istniały w dniu ogłoszenia upadłości, chociażby termin wymagalności jednej z nich jeszcze nie nastąpił.
Wskazać należy, iż zgodnie z wyrokiem Sadu Najwyższego z dnia 22 marca 2012r., w sprawie o sygn. akt V CSK 95/11, relacje międzykodeksem cywilnymaprawem upadłościowym i naprawczymmają charakter komplementarny, a nie odpowiadający lex generali- lex specialis. Potrącenie w upadłości musi odpowiadać wszystkim warunkom określonym w przepisachkodeksu cywilnegoi pociąga przewidziane nim następstwa. Przepisyprawa upadłościowego i naprawczegoprzewidują pewne odstępstwa, niemniej przepisu obu ustaw mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności ustalić należało czy wierzytelności wskazane do potrącenia istniały w dniu ogłoszenia upadłości.
Wierzytelność stanowi treść zobowiązania i określana jest jako swoiste prawo podmiotowe, które w stosunku zobowiązaniowym przysługuje wierzycielowi. Jak każde prawo podmiotowe – także wierzytelność – służy podmiotowi do zaspokojenia jego interesów, które w żadnym razie nie mogą być sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego”. Interes ten z reguły przybiera w stosunkach zobowiązaniowych charakter majątkowy. Nie jest to jednak konieczne, ponieważ także wartości niemajątkowe mogą być realizowane w stosunkach zobowiązaniowych. Podkreślić należy, iż wierzytelność jest zarazem prawem podmiotowym względnym. Kieruje się ona bowiem przeciwko indywidualnie oznaczonej osobie, jaką jest dłużnik i tylko przez niego może być naruszona. Jeżeli podmiot zobowiązany został już w momencie powstania zobowiązania zindywidualizowany, a należne świadczenie jest już od samego początku dostatecznie ściśle oznaczone, wówczas wierzytelność przyjmuje od razu postać roszczenia - uprawnienia podmiotowo i przedmiotowo skonkretyzowanego (Zbigniew Radwański, Zobowiązani – część ogólna, wyd. C.H. Beck, Warszawa,1995, s. 33-34).
Analizując treść powyższych rozważań prawnych wskazać należy, iż już z momentem zawarcia umowy gwarancyjnej wierzyciel nabywa w stosunku do gwaranta roszczenie, które może kierować przeciwko niemu. Roszczenie to staje się wymagalne z chwilą niespełnienia przez osobę trzecią, za której zachowanie udzielono gwarancji, świadczenia lub niezaciągnięcia przez nią zobowiązania. Oznacza to niezrealizowanie się skutku, za który udzielono gwarancji ( uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów – zasada prawna z dnia 16 kwietnia 1993r., sygn. akt III CZP 16/93). Powyższe orzeczenie dotyczy umowy gwarancji bankowej, niewątpliwie jednak ma ono zastosowanie również do umów gwarancji ubezpieczeniowej, albowiem już w chwili zawarcia tej umowy znane są jej strony, określone jest świadczenia oraz wysokość do jakiej gwarant odpowiada.
Mając na uwadze, iż w przywołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, iż już w dniu zawarcia umowy gwarancyjnej wierzyciel nabywa w stosunku do gwaranta roszczenie oraz zważając, iż roszczenie jest zindywidualizowaną podmiotowo i skonkretyzowaną przedmiotową wierzytelnością uznać należało, iż wierzytelności obu stron procesu powstały w dniu zawarcia poszczególnych umów gwarancji ubezpieczeniowych, które zostały zawarte przed dniem ogłoszenia upadłościspółki (...) sp. z o.o.
Na marginesie warto zaznaczyć, iż podobne stanowisko Sąd Najwyższy wyraził w wyroku wydanym dnia 19 maja 2010r. w sprawie o sygn. akt I CSK 475/09, w którym wskazał, iż skoro okres ubezpieczenia rozpoczyna się w dniu określonym w polisie, to zobowiązanie ubezpieczyciela do spełnienia określonego w umowie świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, istnieje również od tego dnia, zaś wystąpienie przewidzianego umowie wypadku skutkuje jedynie wymagalnością świadczenia.
W toku postępowania powód, poza istnieniem wierzytelności pozwanego w dniu ogłoszenia upadłości, nie kwestionował spełniania przez pozwanego pozostałych przesłanek stanowiących o dopuszczalności potrącenia w toku prowadzonego postępowania upadłościowego, również w ocenie Sądu omawiane przesłanki wystąpiły. W szczególności wskazać należy, iż potrącane wierzytelności były jednorodzajowe, bowiem ich przedmiotem były pieniądze. Co prawda sumy wierzytelności wyrażone były w innych walutach, niemniej jednak powód nie kwestionował dokonanego przez stronę pozwaną przeliczenia kwoty w euro na złote, wobec czego Sąd nie znalazł podstaw do podważania omawianego rozliczenia.
Z treściart. 498 § 1 k.c.wynika, iż obie wierzytelności winny być wymagalne. Wymagalność świadczenia następuje: z chwilą nadejścia terminu spełnienia świadczenia, wynikającego z ustawy, orzeczenia, treści czynności prawnej czy natury zobowiązania; z chwilą wezwania dłużnika przez wierzyciela do spełnienia świadczenia, w przypadku zobowiązań bezterminowych; z chwilą upływu okresu wypowiedzenia, jeśli wymagalność uzależniona jest od upływu tego okresu, przy czym uzależnienie te może wynikać z ustawy lub treści czynności prawnej. Z powyższego płynie wniosek, iż ustawodawca przesłankę wymagalności odnosi do obu potrącanych wierzytelności. W literaturze i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przesłanka wymagalności odnosi się tylko do wierzytelności strony aktywnej, czyli potrącającego (P. B., Potrącenie wprawie upadłościowym i naprawczym, LEX). Mając powyższe na uwadze, rozważyć należało czy wierzytelność pozwanego, w chwili potrącenia, była wymagalna. Pozwany pismem z dnia 25 września 2012r. wezwał upadłą do zapłaty powyższej kwoty, zgodnie więc § 3 Umowy generalnej nr(...)o udzielenie ubezpieczeniowych gwarancji kontraktowych z dnia 17 grudnia 2007r. upadła miała 7 dni na zapłatę przedmiotowej kwoty, a po ich upływie pozostawała względem pozwanego w zwłoce. Wobec powyższego, niewątpliwie wierzytelność pozwanego była wymagalna w dniu złożenia oświadczenia o potrąceniu.
Na marginesie wskazać należy, iż w dniu 15 lutego 2013r. wymagalna była też wierzytelność powódki.
W stanie faktycznym analizowanej sprawy nie mają zastosowania normy zawarte wart. 95 i 96ust.prawo upadłościowe i naprawcze, albowiem pozwany stał się wierzycielem upadłej przed dniem ogłoszenia jej upadłości, a oświadczenie o potrąceniu złożył przed zgłoszeniem swoich wierzytelności do postępowania upadłościowego. Ponadto w sprawie nie znajduje również zastosowania art. 94 wymienionej ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż pozwany pismem z dnia 15 lutego 2013r. dokonał skutecznego potrącenia wierzytelności dochodzonej przez powódkę w niniejszej sprawie z przysługującą mu wierzytelnością z tytułu regresu w związku z wypłatą z ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu i usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 20 grudnia 2010r.
Ponadto z uwagi na okoliczność, iż wierzytelność przysługująca pozwanemu była wyższa od wierzytelności potrącanej, wierzytelność powódki, na skutek dokonanego potrącenia uległa umorzeniu w całości, zgodnie z art.§ 93 ust. 1 i 2ust.prawo upadłościowe i naprawczeoraz.art. 498 § 2 k.c.
Wobec powyższego, na podstawie powołanych przepisów powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
O kosztach procesu, Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania. W związku z tym, że powódka przegrała spór w całości powinna zwrócić pozwanemu koszty procesu w wysokości 7.217zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, na które składała się kwota 7.200zł wynikająca z§ 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. 2013, poz. 461) oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17zł.
SSO Małgorzata Drgas-Dziemianko