Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 299/14
Data wyroku: 2014-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marta Legeny-Błaszczyk, Krzysztof Gąsior, Tomasz Ignaczak
Słowa kluczowe: Formy Popełnienia Przestępstw - Zjawiskowe
Podstawa prawna: art.438 pkt 1 kpk,, art.437§1 i 2 kpk

Sygn. akt IV Ka 299/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Marta Legeny-Błaszczyk
Sędziowie SO Krzysztof Gąsior
SO Tomasz Ignaczak (spr.)
ProtokolantDagmara Szczepanik
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Roberta Wiznera
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 roku
sprawyK. K.
oskarżonego zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
T. P.
oskarżonego zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 31 § 2 kk
J. Ż.
oskarżonego zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
z powodu apelacji wniesionych przez prokuratora i oskarżonegoK. K.
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku
z dnia 20 lutego 2014 roku     sygn. akt VI K 646/13
na podstawieart.437§1 i 2 kpk,art.438 pkt 1 kpk,art.633 kpk,art.636§1 i 2 kpk,art.624§1 kpk,art.17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami)

-

zmienia zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoJ. Ż.w ten sposób, że w miejsce przypisanego mu w punkcie 2 czynu i wymierzonych w punktach 2 i 3 kar uznaje go za winnego tego, że w dniu 29 maja 2013 roku działając wspólnie i w porozumieniu zK. K.iT. P.z(...)S., po uprzednim wycięciu siedmiu sztuk drzew: sosny, brzozy, olchy i dębu o łącznej wartości 432,35 zł. dokonał kradzieży ww. drzew na szkodę NadleśnictwaG.z siedzibą wN., czym wyczerpał dyspozycjęart.278§1 kki za to na podstawieart.278§1 kkiart.33§2 kkwymierza mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności i karę 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych,

na podstawieart.69§1 kkiart.70§1 pkt 1 kkwarunkowo zawiesza wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoJ. Ż.kary pozbawienia wolności na okres próby lat 2 (dwóch);

w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychK. K.,T. P.iJ. Ż.utrzymuje w mocy, uznając apelację oskarżonegoK. K.za oczywiście bezzasadną;

zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataK. Z.– Kancelaria Adwokacka wR.kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuT. P.z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

zwalnia oskarżonychK. K.iJ. Ż.od zwrotu wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym oraz oskarżonegoK. K.od opłaty za drugą instancję;

wydatkami postępowania odwoławczego w części dotyczącej oskarżonegoT. P.obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt: IV Ka 299/14

UZASADNIENIE
K. K.,T. P.iJ. Ż.zostali oskarżeni o to, że w bliżej nieokreślonym czasie do dnia 29 maja 2013 r. z(...)S., działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim wycięciu dokonali kradzieży 7 sztuk drzew sosny, brzozy, olchy i dębu o łącznej wartości 432,35 zł. na szkodę NadleśnictwaG.z siedzibą wN., przy czymT. P.dopuścił się tego czynu mając w stopniu znacznym ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem, tj. o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, a wobecT. P.o czyn zart. 290 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 31 § 2 kk.
Sąd Rejonowy w Radomsku wyrokiem z dnia 20 lutego 2014 roku w sprawie VI K 646/13:

1
oskarżonychK. K.iT. P.w miejsce zarzucanego im czynu, uznał za winnych tego, że w dniu 29 maja 2013 r. z(...)S., działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim wycięciu przezJ. Ż.7 sztuk drzew sosny, brzozy, olchy i dębu o łącznej wartości 432,35 zł. dokonali kradzieży w/w drzew na szkodę NadleśnictwaG.z siedzibą wN., przy czymT. P.dopuścił się tego czynu mając w stopniu znacznym ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem, czymK. K.wyczerpał dyspozycjęart. 278 § 1 kk, aT. P.dyspozycjęart. 278 § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kki za to na podstawieart. 278 § 1 kkorazart. 33 § 2 kkwymierzył oskarżonemuK. K.karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 60 (sześćdziesięciu) stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych, a na podstawieart. 278 § 1 kkw zw. zart. 31 § 2 kkw zw. zart. 60 § 1 i 6 pkt 4 kkwymierzył oskarżonemuT. P.karę 40 (czterdziestu) stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;

2
oskarżonegoJ. Ż.w miejsce zarzucanego czynu uznał za winnego tego, że w dniu 29 maja 2013 r. w(...)S., pomógłK. K.iT. P.w kradzieży 7 sztuk drzew sosny, brzozy, olchy i dębu o łącznej wartości 432,35 zł. na szkodę NadleśnictwaG.z siedzibą wN., w ten sposób, że ściął w/w drzewa piłą mechaniczną należącą doT. P.i następnie pomógł załadować pocięte drzewa na wózT. P.i przyczepęK. K., czym wyczerpał dyspozycjęart. 18 § 3 kkw zw. zart. 278 § 1 kki za to na postawieart. 19 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kkwymierzył mu karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

3
na podstawieart. 71 § 1 kkorzekł wobec oskarżonegoJ. Ż.karę 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 ( dziesięć) złotych;

4
na podstawieart. 69 § 1 kkiart. 70 § 1 pkt. 1 kkwarunkowo zawiesił wykonanie orzeczonych wobec oskarżonychK. K.iJ. Ż.kar pozbawienia wolności na okres próby 2 (dwóch) lat;

5
na podstawieart. 69 § 1 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt. 2 kkwarunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoT. P.kary grzywny na okres próby 1 (jednego) roku;

6
na podstawieart. 290 § 2 kkorzekł od oskarżonychK. K.,T. P.iJ. Ż.nawiązki na rzecz NadleśnictwaG.z siedzibą wN.w kwocie po 864,70 (osiemset sześćdziesiąt cztery złote 70/100) złotych;

7
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. Z.kwotę 619,92 (sześćset dziewiętnaście złotych 92/100) złotych tytułem obowiązku zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemuT. P.z urzędu;

8
zwolnił oskarżonych od kosztów sądowych, które w całości przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora oraz przez oskarżonegoK. K..
OskarżonyK. K.zaskarżył wyrok w całości na swoją korzyść. Wyrokowi zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przypisaniu mu winy, podczas gdy jego zdaniem prawidłowa ocena dowodów na to nie pozwalała. W konsekwencji – jak można wywieść z treści sporządzonej przez niego apelacji – zmierzał do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia go od popełniania zarzuconego mu czynu.
Prokuratorzaskarżył wyrok w całości na niekorzyść wszystkich oskarżonych w części dotyczącej kwalifikacji prawnej, a ponadto na niekorzyść oskarżonegoT. P.w zakresie kary. Zarzucił wyrokowi:

-

obrazę przepisów prawa materialnego poprzez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonymart. 290 § 1 kk;

obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 115 § 4 kkpoprzez przyjęcie, że oskarżonyJ. Ż.nie zrealizował znamienia wyrębu drzewa gdyż nie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podczas gdy działał on w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, tyle że przez kogoś innego;

obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 18 § 1 kkpoprzez przypisanie oskarżonemuJ. Ż.czynu w formie zjawiskowej pomocnictwa zamiast współsprawstwa;

niesłuszne zastosowanie środka probacyjnego poprzez zawieszenie wykonania kary grzywy orzeczonej wobec oskarżonegoT. P..

W konkluzji prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przypisanie wszystkim trzem oskarżonym przestępstwa w formie współsprawstwa kwalifikowanego kumulatywnie zart. 290 § 1 kkoraz o uchylenie pkt 5 zaskarżonego wyroku dotyczącego zawieszenia wykonania kary grzywy orzeczonej wobec oskarżonegoT. P., a w pozostałym zakresie o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
Prokurator na rozprawie apelacyjnej podtrzymywał swoją apelację i wnioski w niej zawarte. Wnosił o nieuwzględnienie apelacjiK. K..
OskarżonyK. K.na rozprawie apelacyjnej wnosił o nieuwzględnienie apelacji prokuratora i popierał własną apelację.
OskarżonyT. P.wnosił o nieuwzględnienie apelacji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku mocy.
Obrońca z urzęduT. P.wnosił o nieuwzględnienie apelacji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku mocy oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej oskarżonemu z urzędu.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja prokuratora była częściowo zasadna i spowodowała zmianę zaskarżonego wyroku, a apelacja oskarżonegoK. K.była oczywiście bezzasadna.
Co do apelacji oskarżonegoK. K.- zarzut błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w oparciu o rzetelnie i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy. Każdy istotny dowód został poddany analizie i oceniony w kontekście innych, powiązanych z nim dowodów. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd Rejonowy jest obiektywna, prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oparta o całokształt ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego i jako taka korzysta z ochrony jaką dajeart. 7 kpk. Sąd Okręgowy nie będzie w tym miejscu tej oceny i tych ustaleń powielał, albowiem wobec doręczenia stronom odpisu uzasadnienia zaskarżonego wyroku analiza ta powinna być im znana - dość powiedzieć, że Sąd odwoławczy aprobuje dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę dowodów oraz oparte na niej ustalenia faktyczne.
W szczególności Sąd Rejonowy prawidłowo wywiódł, iż oskarżonyK. K.współdziałał z pozostałymi oskarżonymi i wszyscy oni razem dokonali kradzieży drzewa – jedynie nieprawidłowo ocenił współdziałanieJ. Ż.jako pomocnictwo, choć było to ( jak słusznie zarzucił prokurator ) współsprawstwo.
Co do apelacji prokuratora– słusznie podniósł on, iż oskarżonyJ. Ż.działał w zamiarze, aby inne osoby ( oskarżeniT. P.iK. K.) osiągnęli korzyść majątkową w postaci skradzionego drzewa. Tym samym, zgodnie zart. 115 § 4 kk, działał w celu uzyskania korzyści majątkowej. Już to powoduje, że wyrok Sądu Rejonowego naruszał prawo materialne, albowiem nawet jeżeli przyjąć, że oskarżonyJ. Ż.popełnił przestępstwo w formie zjawiskowej pomocnictwa, to i tak jako podstawę prawną wymierzonej mu kary grzywny należało przyjąćart. 33 § 2 kk( a nieart. 71 § 1 kk, jak błędnie uczynił Sąd Rejonowy).
Jednak zdecydowanie dalej idącą kwestią jest przypisanie oskarżonemuJ. Ż.sprawstwa w formie zjawiskowej pomocnictwa. Sąd Okręgowy podziela zarzut prokuratora, iż był to błąd naruszający prawo karne materialne mający wpływ na treść wyroku.
Dla rozróżnienia czy mamy do czynienia ze współsprawstwem czy pomocnictwem najbardziej istotne jest to,czy zachowanie się danej osoby stanowiło istotny wkład w popełnienie przestępstwa(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - II Wydział Karny z 2013-07-04, II AKa 151/13, opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl).Kolejnym warunkiem koniecznym współsprawstwa jest porozumienie. Oznacza ono nie tylko wzajemnie uzgodnione przez wszystkich współsprawców woli popełnienia przestępstwa, lecz także świadome współdziałanie co najmniej dwóch osób w akcji przestępczej. Porozumienie jest tym czynnikiem podmiotowym, który łączy w jedną całość wzajemnie dopełniające się przestępne działania kilku osób, co w konsekwencji pozwala przypisać każdej z nich również i tę czynność sprawczą, którą przedsięwzięła inna osoba współdziałając świadomie w popełnieniu przestępstwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu - II Wydział Karny z 2013-07-17, II AKa 204/13, opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl). Ponadto, poza w/w porozumieniem,dodatkowym warunkiem współsprawstwa jest tzw. animus auctoris, a więc postrzeganie czynu popełnionego wspólnie z innymi osobami jako własnego - współsprawca musi odczytywać całość działań objętych porozumieniem jako własne, a nie cudze przedsięwzięcie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie - II Wydział Karny z 2013-07-04, II AKa 200/13, opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl).
Przechodząc do realiów przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że oskarżonyJ. Ż.od początku do końca zrealizował wszystkie znamiona przestępstwa kradzieży. Jego wkład w dokonanie tego przestępstwa jest taki sam, jak wkład pozostałych osób. Działał z pozostałymi w pełnym porozumieniu co do wszystkich aspektów czynu. Nie można tu nawet mówić o jakimś szczególnym podziale ról – wszyscy sprawcy pracując razem zrealizowali wszystkie znamiona czynu. Jedynie co odróżnia go od pozostałych sprawców, to fakt, że już po czynie nie miał brać udziału w bezpośrednim korzystaniu z łupu w postaci drzewa – ale chciał, aby korzystali z niego współsprawcy, robił to co robił po to, aby oni mogli z tego drzewa skorzystać. Tymczasem podział w łupach nie jest warunkiem koniecznym do przypisania współsprawstwa – współsprawca może działać w celu, aby inna osoba uzyskała łup, na co wskazuje chociażby treśćart. 115 § 4 kk. Jego wkład w dokonanie czynu był nawet dalej idący niż wkład np. oskarżonegoT. P.( to oskarżonyJ. Ż.ścinał drzewa, potem wkładał je na wóz).
Z wyjaśnień oskarżonegoT. P.wynika osobiste zaangażowanie oskarżonegoJ. Ż.w to, aby tego czynu dokonać.J. Ż.był pewny siebie, sam chciał, aby czyn ten został zrealizowany. Wszyscy trzej oskarżeni od lat współpracowali ze sobą w pracy na roli, wiedli życie we wspólnocie wiejskiej, w której członkowie nawzajem się wspierają. W dodatku oskarżeni najwyraźniej działali kierując się znaną już w starożytności zasadąmanus manum lavat– oskarżonyJ. Ż.akurat tego dnia pomagałT. P.iK. K., bo oni pomagali mu wcześniej i wiedział, że pomogą mu w przyszłości. Dlatego traktował ten czyn jak własny.
Z tych powodów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przypisał oskarżonemuJ. Ż.czyn w formie zjawiskowej współsprawstwa ( a nie pomocnictwa). Spowodowało to konieczność wymierzenia mu na nowo kar i nowego rozstrzygnięcia o warunkowym zamieszeniu wykonania orzeczonej przez Sąd odwoławczy kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy orzekając o karze grzywny jako jej podstawę przyjąłart. 33 § 2 kk( było to już wcześniej omówione). Co do wymiaru kar pozbawienia wolności i grzywny, to wobec baku zarzutów prokuratora pozostały one w tej samej wysokości, w jakiej orzekł je Sąd Rejonowy. Co do warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności, to Sąd Okręgowy w pełni podziela rozważania Sądu Rejonowego w tym przedmiocie, więc nie będzie ich powielał.
W pozostałym zakresie apelacja prokuratora nie była zasadna.
Sąd Rejonowy prawidłowo wyeliminował z kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonymart. 290 § 1 kk.
Artykuł 290 § 1 kkokreśla w istociekaralną postać przygotowania do kradzieży, na co wskazuje zawarte w tym przepisie określenie celu dokonywanego przez sprawcę wyrębu drzewa.Oczywiste jest, że czynności przygotowawcze do dokonania zaboru zostają pochłonięte przez sam zabór - z tego powodu sprawca wyrębu drzewa w lesie, który dokonał zaboru uprzednio wyrąbanego przez siebie drzewa, nie odpowiada zart. 290 § 1w zw. zart. 278 § 1 kk, ale jedynie zart. 278 § 1 kk(zob. wyr. SN z 9.4.1997 r., III KKN 241/96, OSP 1998, Nr 5, poz. 95). W takim wypadku i tak możliwe będzie orzeczenie środka karnego w postaci nawiązki (art. 290 § 2 kk). Również w doktrynie prawa karnego ugruntowany jest pogląd, że jeżeli sprawca po dokonaniu wyrębu drzewa w lesie następnie je kradnie - odpowiada już za przestępstwo określone w innych przepisach, gdyżwyrąbanie drzewa stanowiło tylko czynność przygotowawczą do innego przestępstwa(por. Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do artykułów 222–316. Tom II pod red. prof. dr hab. Andrzej Wąsek, red. prof. dr hab. Robert Zabłocki, Rok wydania: 2010, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 4).
Sąd Rejonowy słusznie również warunkowo zawiesił wykonanie kary grzywny orzeczonej wobec oskarżonegoT. P.. Wobec tego oskarżonego nie zachodzi żadna dodatkowa okoliczność obciążająca, za to zachodzą liczne okoliczności łagodzące – mimo zaawansowanego wieku nie był nigdy karany, przyznał się do winy i złożył wyjaśnienia, które umożliwiły skazanie również jego współsprawców, wartość skradzionego mienia była marginalna i graniczyła z „wartością wykroczeniową”, odpowiadał w warunkach ograniczenia poczytalności. W dodatku orzeczono wobec niego środek karny w postaci nawiązki w kwocie 864,70 zł., co jest dla oskarżonego osiągającego bardzo niewielkie dochody dużą sumą i co spowoduje, że mimo warunkowego zawieszenia wykonania kary grzywny nie będzie on bezkarny.
W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok jest sprawiedliwy, Sąd Okręgowy nie dostrzegł żadnego naruszenia prawa karnego procesowego, ani żadnego innego naruszenia prawa karnego materialnego, a orzeczone wobec oskarżonych kary są słuszne, adekwatne do stopnia ich winy i stopnia społecznej szkodliwości ich czynu.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oskarżonemuT. P.na rozprawie apelacyjnej Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 618§ 1 pkt 11 kpkoraz§ 19w zw z§ 14 ust. 2 pkt 4w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu( Dz. U. z dnia 3 października 2002 roku. Nr 163poz. 1348).
Na wydatki Skarbu Państwa w postępowaniu odwoławczym złożył się ryczałt za doręczenia pism procesowych w kwocie 20 złotych oraz wydatki w kwocie 516,60 zł na świadczenie obrony z urzędu oskarżonemuT. P..
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim na podstawieart. 636 § 1 i 2 kpkwydatkami poniesionymi w postępowaniu odwoławczym związanymi z apelacją prokuratora w części dotyczącejT. P.obciążył Skarb Państwa.
Na podstawieart. 624 § 1 kpkiart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami) zwolnił oskarżonychK. K.iJ. Ż.od zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, a oskarżonegoK. K.dodatkowo zwolnił od opłaty za drugą instancję.
Oskarżeni ci osiągają bardzo niskie dochody, nie mają majątku, są wręcz ubodzy i obciążenie ich kosztami procesu spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla nich samych i dla członków ich rodzin ( w szczególnościJ. Ż.ma na utrzymaniu małoletnie dziecko).
Z powyższych względów orzeczono jak w wyroku.