Sąd Okręgowy w Szczecinie
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 191/14
Data wyroku: 2014-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Miller-Młyńska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VI U 191/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Monika Miller-Młyńska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Katarzyna Herman

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2014 r. wS.
sprawyE. C. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek odwołaniaE. C. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 12 grudnia 2013 roku nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeE. C. (1)prawo do emerytury, poczynając od 1 października 2013 roku.

UZASADNIENIE
Decyzją z 12 grudnia 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówiłE. C. (1)prawa do emerytury po osiągnięciu 60 roku życia, z uwagi na nieudowodnienie przez niego okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Organ rentowy uznał za udowodnione przez ubezpieczonego wykonywanie takiej pracy wyłącznie przez 10 lat, 2 miesiące i 1 dzień.
E. C. (1)zaskarżył powyższą decyzję, wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do emerytury. Wskazał, że był zatrudniony w szczególnych warunkach w latach 1977-1986, kiedy to pracował w(...) Przedsiębiorstwie (...)wS.jako spawacz.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
E. C. (1)urodził się w dniu (...). Jego łączny staż ubezpieczeniowy (udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe) na dzień 1 stycznia 1999r. wynosił 27 lat i 29 dni.
Ubezpieczony nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego.
Wniosek o emeryturę złożył w organie emerytalnym w dniu 9 października 2013 roku.
Niesporne, a nadto dowody – dokumenty w aktach ZUS O/S.dot. E.C..
W okresie od 1 września 1969r. do 28 lutego 1977r. E.C.był nieprzerwanie zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)(...)E) wS.. Przez początkowy okres był przy tym zatrudniony jako uczeń w zawodzie montera instalacji sanitarnych (naukę pobierał w przyzakładowej zasadniczej szkole zawodowej dla pracujących), a później – jako monter wewnętrznych instalacji sanitarnych. W okresie od 27 stycznia 1973r. do 14 grudnia 1974r. odbywał zasadniczą służbę wojskową (był w tym czasie wcielony do(...)jako monter instalacji sanitarnych); po jej zakończeniu ponownie podjął pracę na tym samym stanowisku.
Dowody:

-

świadectwo pracy z 1.03.1977r. – k. 9 plik KPU akt ZUS O/S.dot. E.C.;

umowa o praktyczną naukę zawodu – k. 10 plik KPU akt ZUS O/S.dot. E.C.;

kopia książeczki wojskowej – k. 3-6 pliku KPU akt ZUS O/S.dot. E.C.;

dokumenty w aktach osobowych E.C.z okresu pracy w SPiSiE – koperta k. 21 akt sądowych.

W czasie zatrudnienia w(...), w lipcu 1973r. E.C.ukończył z wynikiem pozytywnym kurs spawania gazowego, uzyskując formalne uprawnienia spawacza.
Dowody:
- karta spawacza – koperta k. 40 akt sądowych;
- książka spawacza – koperta k. 40 akt sądowych.
Począwszy od 7 marca 1977r. E.C.przeszedł do pracy w(...)wS., gdzie otrzymał angaż na stanowisku montera wewnętrznych instalacji sanitarnych. Pracę w tym przedsiębiorstwie, w pełnym wymiarze czasu pracy, świadczył do 31 marca 1986r., przy czym w okresie od 20 lipca 1981r. do 17 czerwca 1982r. korzystał z urlopu bezpłatnego.
Przez cały okres pracy E.C.w(...)jego obowiązki były takie same i polegały na montowaniu instalacji centralnego ogrzewania. Przeważnie instalacje te były montowane wewnątrz budynków, choć niekiedy zdarzało się, że były kładzione także na zewnątrz.(...)w tym czasie zajmowało się przede wszystkim budownictwem mieszkaniowym; ponadto kładziono instalacje w sklepach, szkołach, przedszkolach, czasem w szpitalach.
W (...)w okresie kiedy pracował tam E.C.była wydzielona odrębna grupa ds. robót sanitarnych. W ramach tej grupy były wydzielone kolejne grupy, zależnie od rodzaju prac, jakie wykonywali. Grupą, która w pierwszej kolejności wchodziła do nowowybudowanych budynków była grupa spawaczy, w skład której wchodził E.C.. Osoby należące do tej grupy pracowały w brygadach dwuosobowych, złożonych ze spawacza i pomocnika spawacza. W praktyce obie te osoby wykonywały niemal identyczną pracę; o tym kto pracuje jako spawacz, a kto jako jego pomocnik decydowało to, kto miał formalne uprawnienia do wykonywania prac spawalniczych. Grupa spawaczy wchodziła do budynków jako pierwsza, kiedy jeszcze były one w stanie surowym, często nawet bez okien. Ich zadaniem było położenie i zamontowanie całej wewnętrznej instalacji grzewczej – musieli więc przynieść rury, a następnie je położyć, odpowiednio wyginając, wnieść i powiesić grzejniki, ustawić piony i wszystko zespawać. Członkowie tej grupy robili także węzły cieplne w piwnicach.
Dowody:
- zeznania świadkaZ. C. (1)– k. 41v akt sądowych oraz w formie elektronicznej (k.43) i transkrypcja (k. 54v-56v) w zw. z k. 23-25 akt SO w Szczecinie, sygn. akt VI U 330/ 11;
- zeznania świadkaH. S.– k. 41v akt sądowych oraz w formie elektronicznej (k.43) i transkrypcja (k. 51v-53v);
- zeznania ubezpieczonegoE. C. (1)- k. 42 akt sądowych oraz w formie elektronicznej (k.43) i transkrypcja (k. 48-50v i 57-58v);
- akta osoboweE. C. (1)z okresu zatrudnienia w(...)koperta k. 36 akt sądowych.
Jednym ze współpracowników E.C.w czasie zatrudnienia w tym zakładzie pracy byłZ. C. (1), który wykonywał takie same obowiązki. Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 27 maja 2011 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt VI U 330/11,Z. C.przyznano prawo do emerytury po osiągnięciu wieku 60 lat, w związku z wykonywaniem przez niego pracy w warunkach szczególnych. Przesłankę tego rozstrzygnięcia stanowiło m.in. ustalenie przez sąd, że w czasie zatrudnienia na stanowisku montera wewnętrznych instalacji sanitarnych w(...)wS.Z. C.wykonywał faktycznie – w warunkach szczególnych – pracę spawacza.
Dowód: dokumenty w aktach Sądu Okręgowego Szczecinie dot.Z. C., sygn. akt VI U 330/11.
Główny spawalnik w(...)J. D.– potwierdził w książce spawacza wydanej dlaE. C. (1), że przez cały okres pracy zatrudnienia tym przedsiębiorstwie, tj. od 7 marca 1977r. do 31 marca 1986r.,E. C. (1)zajmował się spawaniem gazowym.
Dowód: książka spawacza – koperta k. 40 akt sądowych.
E. C. (1)po zakończeniu pracy w(...)przez kolejnych 10 lat – od 13 kwietnia 1987r. do 30 listopada 1997r. - pracował w(...)S.A. wS., gdzie otrzymywał kolejno angaże na stanowiska: montera wewnętrznych instalacji budowlanych – spawacza, spawacza, montera instalacji c.o. – spawacza. Wydając świadectwo pracy za cały okres zatrudnienia pracodawca potwierdził, że przez cały ten czas ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych , tj. pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym i gazowym.
Dowód: świadectwo pracy z 28.11.1997r. – k. 12 pliku KPU akt ZUS O/S.dot. E.C..
Następca prawny zlikwidowanego(...)(...)S.A. wS.– wydał E.C.świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, w którym wskazano, że ubezpieczony pracował w takich warunkach w okresie od 1 sierpnia 1985r. do 31 marca 1986r., wykonując prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, itd.
Dowód: świadectwo pracy w warunkach szczególnych – k. 6 pl. I akt ZUS O/S.dot. E.C..
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się uzasadnione.
Zgodnie z przepisemart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.; dalej jako: ustawa emerytalna) - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184.
W myśl przepisu art. 184 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej - ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat dla mężczyzn).
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Zgodnie z przywołanym wyżej art. 32 ust. 1 ustawy, emerytura w wieku wcześniejszym przysługuje tym Orzeczenia [14]ubezpieczonym, którzy byli pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a za takich uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2 art. 32). WOrzeczenia [2]wwwwwiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym wyżej przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32). Oznacza to, że na potrzeby niniejszej ustawy pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach są - bez względu na status własnościowy pracodawcy - nadal prace wymienione w §4 - 8arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.), mimo, iż przedmiotowe rozporządzenie zostało wydane w oparciu oart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267), która z kolei została uchylona z dniem 1.01.1999 roku przezart. 195 pkt 5 ustawy z dnia 17.12.1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.), mężczyzna, który wykonywał prace szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat,

2
ma wymagany okres zatrudnienia wynoszący 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z §3 rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej„wymaganym okresem zatrudnienia”, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Wskazać należy również na § 2 ust.Orzeczenia [8]1 rozporządzenia, zgodnie z którym okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zgodnie natomiast z §19 ust.1 rozporządzenia przy ustalaniu okresów pracy, o których mowa w §2, uwzględnia się również okresy takiej pracy (służby), wykonywanej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.
W załączniku do powyższego rozporządzenia, w Wykazie A w dziale XIV, zatytułowanym „Prace różne” do prac w warunkach szczególnych zaliczono „prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym” (poz. 12).
W sprawie poza sporem pozostawał fakt, że ubezpieczony ukończył 60 lat w dniu(...)roku, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz, iż posiada łączny okres składkowy i nieskładkowy przekraczający 25 lat. Bezspornym było również, że w kwestionowanym przez organ okresie pracy w szczególnych warunkach pracował w(...)wS.jako monter wewnętrznych instalacji sanitarnych; nie legitymował się jednak – z uwagi na likwidację zakładu pracy – stosownym świadectwem pracy w szczególnych warunkach wystawionym przez pracodawcę.
Faktem jest, że zgodnie z§2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.), okresy pracy w warunkach szczególnych stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowym. Określenie stanowiska pracy i jej charakteru wskazane w wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy nie wiąże zatem Sądu, który na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenia, czy ubezpieczony pracował – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy – w warunkach szczególnych. Samodzielnie Sąd ustala również, jak zakwalifikować pracę wnioskodawcy w odniesieniu do wykazu prac określonych w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. 1983 r. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma bowiem istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Mając powyższe na uwadze, w ramach postępowania dowodowego sąd dopuścił dowód z dokumentów zawartych w aktach emerytalnych ubezpieczonego założonych przez organ rentowy, ale także i z dokumentów znajdujących się w jego archiwalnych aktach osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w(...), ściągniętych przez sąd do akt sprawy głównej. Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości sądu. Zostały one sporządzone w sposób zgodny z przepisami prawa, przez uprawnione do tego osoby, w ramach ich kompetencji, oraz w sposób rzetelny, stąd też sąd ocenił je jako wiarygodne. Prymat wiarygodności przyznał Sąd także zeznaniom świadkówH. S.iZ. C. (1)oraz korespondującym z tymi zeznaniami zeznaniom ubezpieczonego. Oceniając zeznania świadków Sąd miał na względzie, że przesłuchane osoby są osobami obcymi dla ubezpieczonego i nie mają żadnego interesu w tym by nieprawdziwie zeznawać na korzyśćE. C. (1), narażając się jednocześnie na odpowiedzialność karną. Zeznania przesłuchanych świadków były przy tym spójne, konsekwentne i zbieżne ze sobą wzajemnie, a nadto znalazły potwierdzenie w zgromadzonej dokumentacji, przez co nie wzbudziły jakichkolwiek wątpliwości Sądu co do ich wiarygodności.
W wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego Sąd ustalił, iż w okresie pracy w(...)ubezpieczony przez cały czas pracował tylko i wyłącznie jako monter instalacji sanitarnych – spawacz. Jak bowiem wynika zarówno z zeznań świadków, jak i zapisów w książeczce spawacza należącej doE. C., ubezpieczony wchodził w skład tzw. brygady spawaczy, co oznaczało że wykonywał najcięższe prace, polegające na wykonywaniu robót wodnokanalizacyjnych na ich pierwszym etapie, sprowadzającym się do wnoszenia, gięcia, montowania i spawania rur, pionów grzewczych w budynkach w stanie surowym. Praca ta niewątpliwie więc była pracą w warunkach szczególnych, o jakiej mowa w przywołanych wyżej przepisach.Z. C.bowiem choć formalnie był zatrudniony jako monter instalacji sanitarnych i grzewczych, to jednak faktycznie realizował te obowiązki, wykonując pracę spawacza.
W wyniku tak poczynionych ustaleń faktycznych i na tle dokonanych rozważań prawnych, koniecznym było uznanie więc, iż nie tylko przez uznane przez organ rentowy 10 lat, 2 miesiące i 1 dzień ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, ale też, że pracę taką wykonywał także w okresie od 7 marca 1977r. do 31 lipca 1985r., więc – w konsekwencji - że legitymuje się on okresem zatrudnienia w takich warunkach łącznie znacznie przekraczającym 15 lat.
W myśl przepisu art. 129 ust 1 ustawy emerytalnej - świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu, z uwzględnieniem ust. 2. Ubezpieczony wniosek o emeryturę ubezpieczony złożył w dniu październiku 2013 r., podczas gdy wiek 60 lat ukończył zaś już w dniu(...)r.
W tym stanie rzeczy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., Sąd zmienił więc zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w ten sposób, że przyznałE. C. (1)prawo do emerytury od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożył on w ZUS wniosek o to świadczenie, tj. od 1 października 2013 r.