Sąd Okręgowy w Toruniu
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 188/14
Data wyroku: 2014-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Walenta, Barbara Plewińska, Jarosław Sobierajski
Słowa kluczowe: Powództwo Cywilne, Nawiązka, Charakter Chuligański, Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 157 § 2 kk w zw. z art. 57a § 1 kk

Sygn. akt IX Ka 188/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Toruniu IX Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Jarosław Sobierajski (spr.)
Sędziowie SO Barbara Plewińska
SO Andrzej Walenta
Protokolant st.sekr.sądowy Magdalena Maćkiewicz
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Toruniu Barbary Dryzner
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 roku
sprawyM. Z.– oskarżonego o przestępstwo zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 57 a § 1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Grudziądzu
z dnia 10 lutego 2014 roku sygn. akt II K 1160/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
uchyla orzeczenie o zasądzeniu powództwa cywilnego zawarte w punkcie 5,

2
orzeczoną wobec oskarżonego nawiązkę (punkt 4) podwyższa do kwoty 800 (ośmiuset) złotych;

II
w pozostałym zakresie tenże wyrok utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonego od zapłaty wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, którymi obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt IX Ka 188/14

UZASADNIENIE
M. Z.został oskarżony o to, że w dniu 12 lipca 2013 r., ok. godz. 9:30, wG., w autobusie należącym dosupermarketu (...), w miejscu publicznym i bez powodu, okazując przy tym rażące lekceważenie porządku publicznego, dokonał umyślnego uszkodzenia ciałaA. T.poprzez uderzenie w/w szklaną butelką w głowę, w toku którego doznał otarcia okolicy kąta żuchwy po stronie lewej i uczucia fotopsji w lewym oku, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni w znaczeniukodeksu karnego
- tj. o przestępstwo zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 57a § 1 kk
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, sygn. akt II K 1160/13, uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w akcie oskarżenia, stanowiącego występek zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 57a § 1 kki za to, na mocy w/w przepisów, wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69 § 1, 2 i 4 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kk, warunkowo zawiesił na okres 2 lat tytułem próby, oddając go jednocześnie w tym czasie, na podstawieart. 73 § 1 kk, pod dozór kuratora sądowego.
Na podstawieart. 57a § 2 kkorzekł wobec oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę w kwocie 200 zł.
Na podstawieart. 415 § 1 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 800 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 7 grudnia 2013 r. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Zwolnił oskarżonego od obowiązku uiszczenia opłaty i wydatków postępowania, obciążając nimi Skarb Państwa.
Wyrok ten zaskarżyłna korzyść oskarżonego oskarżyciel publiczny, zarzucając obrazę przepisu prawa procesowego, mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.art. 415 § 1 kpkpoprzez jego zastosowanie i orzeczenie na tej podstawie odszkodowania tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, podczas gdy orzeczenie tym samym wyrokiem obligatoryjnej nawiązki na podstawieart. 57a § 2 kkwyłączało zgodnie zart. 415 § 7 kpkmożliwość wydania orzeczenia w oparciu oart. 415 § 1 kpk.
Wskazując na powyższe skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie pkt 5 i orzeczenie wobec oskarżonego w pkt 4 na podstawieart. 57a § 2 kknawiązki w kwocie 800 zł.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja oskarżyciela publicznego okazała się zasadna.
Zastrzeżeń sądu odwoławczego – podobnie, jak i skarżącego – nie budziła prawidłowość poczynionych ustaleń faktycznych.
Zasadny okazał się natomiast zarzut prokuratora odnoszący się do orzeczenia o karze i powództwie cywilnym.
Sąd I instancji trafnie uznał za adekwatną do stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego, jego zawinienia oraz odnoszącej się do niego prognozy kryminologicznej, karę 6 pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat tytułem próby.
Sąd ten wprawdzie słusznie dążył również do zagwarantowania pokrzywdzonemu kompensaty całości szkody, jaką poniósł w wyniku popełnienia przez oskarżonego przestępstwa zart. 157 § 2 kkw zw. zart. 57a § 1 kk, za błędną uznać należało jednakże przyjętą w zaskarżonym wyroku podstawę prawną rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Skoro bowiem, zgodnie z ciążącym na nim obowiązkiem, sąd meriti orzekł na podstawieart. 57a § 2 kkna rzecz pokrzywdzonego obligatoryjną nawiązkę, niedopuszczalne było jednoczesne uwzględnienie na podstawieart. 415 § 1 kpkzłożonego na jego rzecz przez prokuratora powództwa cywilnego również mającego na celu kompensatę szkody wynikłej z tego zachowania oskarżonego.
Wejście w życie noweli z dnia 10 stycznia 2003 r. doKodeksu postępowania karnegoprzesądziło kwestię dopuszczalności kumulowania rozstrzygnięć co do roszczeń majątkowych. Zart. 415 § 7 kpk, w obecnie obowiązującym brzmieniu, wyraźnie wynika kategoryczny zakaz kumulowania rozstrzygnięć o charakterze kompensacyjnym odnoszących się do tej samej szkody. Przepis ten stanowi wszak jednoznacznie, że w razie orzeczenia przez sąd obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązki na rzecz pokrzywdzonego,nie stosuje sięprzepisów§ 1 i 4 art. 415 kpk, a więc nie orzeka się o powództwie cywilnym, jak też nie można z urzędu zasądzić odszkodowania na rzecz pokrzywdzonego. Pogląd o niedopuszczalności „rozbijania” orzeczenia, mającego w istocie służyć wyrównaniu uszczerbku w prawnie chronionych dobrach pokrzywdzonego, wynikającego z zachowania tej samej osoby w ramach jednego zdarzenia, powszechnie akceptowany jest w judykaturze (np. tak SN nie tylko w przywołanym w apelacjiwyroku z dn. 2012-07-12, V KK 199/12, OSP 2013/2/20z aprobującą glosą P. Gensikowskiego, OSP 2013/2/20, ale i wwyroku z dn. 2013-12-12, II KK 330/13, Prok.i Pr.-wkł. 2014/3/20; tak teżwyrok s.apel. w Szczecinie z dn. 2014-03-06, II AKa 30/14). Nie budzi on kontrowersji także w doktrynie (np. P.Gensikowski,Kumulacja rozstrzygnięć kompensacyjnych w procesie karnym, PiP 2012/11/47-58; A.Muszyńska,Nawiązka jako środek kompensacyjny według Kodeksu karnego z 1997 r., WPP 2007/2/52; L.Paprzycki,Komentarz aktualizowany do art.415 Kodeksu postępowania karnego[w:]Komentarz aktualizowanypod red. J.Grajewskiego).
Orzekając - zgodnie z uzgodnieniami poczynionymi przez prokuratora na rozprawie z oskarżonym w trybieart. 387 kpk(k. 71 v.) - wobecM. Z.na rzeczA. T.na podstawieart. 57a § 2 kknawiązkę w kwocie 200 zł tytułem naprawienia szkody majątkowej, jaką najprawdopodobniej poniósł on w wyniku zdarzenia z dnia 12 lipca 2013 r. oraz zasądzając od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego tytułem zadośćuczynienia za odniesioną wówczas krzywdę kwotę 800 zł, sąd meriti naruszył zakaz określony wart. 415 § 7 kpk. W konsekwencji doszło do niedopuszczalnej z mocy prawa kumulacji orzeczeń o charakterze kompensacyjnym, zasądzonych od oskarżonego na rzecz tego samego pokrzywdzonego w związku z wyrządzeniem tej samej szkody.
W celu wyeliminowania zaistniałego uchybienia sąd odwoławczy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zawartego w pkt 5 wyroku rozstrzygnięcia o zasądzeniu powództwa cywilnego i jednoczesne podwyższenie – zgodnie z wnioskiem apelacji - kwoty orzeczonej w pkt 4 wyroku nawiązki do wysokości 800 zł. Sąd I instancji trafnie uznał ją za odpowiadającą krzywdzie pokrzywdzonego, który został przez oskarżonego uderzony z zaskoczenia butelką w głowę i odniósł w wyniku tego obrażenia naruszające czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni. W istocie brak było natomiast uzasadnionych podstaw do przyjęcia – na podstawie choćby ogólnych szacunków – że z tytułu wydatków na leczenie podniósł on uszczerbek istotnie wpływający na rozmiar szkody.
Sąd odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym wyroku żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia orzeczenia z urzędu, dlatego też w pozostałym zakresie należało utrzymać go w mocy.
Na podstawieart. 624 § 1 kpkw zw. zart. 634 kpksąd odwoławczy zwolnił oskarżonego od zapłaty wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym, obciążając nimi Skarb Państwa, albowiem przemawiały za tym względy słuszności, gdyż to nie jego postawa przyczyniła się do wszczęcia postępowania odwoławczego.