Sąd Okręgowy w Sieradzu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 286/14
Data wyroku: 2014-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Podwójniak
Słowa kluczowe: Apelacja
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 438 pkt 2 kpk

Sygn. akt II Ka 286/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Marek Podwójniak
Protokolant: sekr. sąd. Monika Stasiak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sieradzu Balbiny Stasiak,
po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r.,
sprawyA. S. (1),
oskarżonego zart. 178a § 4 k.k.,
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego,
od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli,
z dnia 16 lipca 2014 r. sygn. akt II K 134/14,
na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 438 pkt 2 k.p.k.:
- uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ka 286/14

UZASADNIENIE
W skierowanym do Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli akcie oskarżeniaA. S. (1)zarzucono, że:
w dniu 17 lutego 2014 roku około godziny 01:20 wZ.naulicy (...)będąc w stanie nietrzeźwości – 1,02 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu kierował samochodem osobowym markiR. (...)onr rej. (...)w ruchu lądowym, przy czym tego dopuścił będąc wcześniej prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości,
to jest popełnienie przestępstwa zart. 178 a§ 4 kk.
Wyrokiem zaocznym wydanym w sprawie II K 134/14 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w dniu 16 lipca 2014 roku uznałA. S. (1)za winnego dokonania zarzucanego czynu i na podstawieart. 178 a§ 4 kkwymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawieart. 42§ 2 kkorzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerów w ruchu lądowym na okres 5 lat. Na podstawieart. 49§ 2 kkorzekł wobec niego 100 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej tytułem świadczenia pieniężnego. Natomiast w oparciu oart. 50 kkSąd orzekł podanie wyroku do publicznej wiadomości „poprzez opublikowanie jego treści na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy wZ.przez okres jednego miesiąca”. Zasądzono odA. S.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 180 złotych tytułem opłaty oraz kwotę 960,35 zł tytułem poniesionych w sprawie wydatków.
Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcęA. S. (1), który we wniesionej apelacji zarzucił mu mającą wpływ na jego treść obrazę przepisów postępowania –art. 7 kpk,art. 4 kpk,art. 366§ 1 kpkorazart. 167 kpk,art. 6 kpk,art. 479 kpkiart. 482§ 1 i § 2 kpkpoprzez pozbawienie oskarżonego prawa do obrony i posiadania obrońcy, uniemożliwiając oskarżonemu złożenie wyjaśnień bezpośrednio przed sądem jak również wniosków dowodowych zmierzających do wykazania, że zachodzą w stosunku do niego przesłanki do zastosowania wolnościowych środków reakcji karnej; całkowite pominięcie, że osoby, które wiózł oskarżony kierowanym przez siebie pojazdem wcześniej razem z nim spożywały alkohol i doskonale zdawały sobie sprawę z faktu, żeA. S.znajduje się w stanie uniemożliwiającym mu prowadzenie samochodu a mimo to nie zapobiegały temu godząc się na ryzyko, jakie się z tym wiąże; dowolne uznanie, że na ulicy po której oskarżony prowadził pojazd zawsze – zatem i w czasie występku – panował znaczny ruch pojazdów bez przeprowadzenia na tę okoliczność żadnych dowodów, co winien i mógł uczynić dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności; nadto skarżący zarzucił pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu (od wyroku zaocznego). Podnosząc te zarzuty obrońca oskarżonego domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli do ponownego rozpoznania.
Autor apelacji dodał, że zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 16 lipca 2014 roku zostało zwrócone z adnotacją, że adresat (oskarżonyA. S.) nie odebrał przesyłki w sytuacji, gdy z obiektywnych przyczyn uczynić tego nie mógł, bowiem przebywał w zakładzie karnym. Natomiast odpis wyroku zaocznego został również przesłany na adres domowy oskarżonego i przekazany jego niepełnoletniej córce, która tej przesyłki nie przekazała następnie dorosłemu domownikowi. W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, żeA. S. (1)bez usprawiedliwienia nie stawił się na rozprawę. Dlatego też oskarżony pozbawiony został prawa do obrony, w tym prawa do posiadania obrońcy, a przez to naruszone zostały jego podstawowe gwarancje procesowe.A. S.gdy tylko powziął wiedzę o kwestionowanym wyroku ustanowił obrońcę oraz osobiście jak i za jego pośrednictwem złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ewentualnie o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku (na wypadku nieuwzględnienia sprzeciwu).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Złożona w niniejszej sprawie apelacja skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wynika, to przede wszystkim ze stwierdzonych uchybień natury procesowej, jakie miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które niewątpliwie ujmować należy w sferze ograniczenia praw oskarżonego do obrony.
Faktem jest, że Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli prowadząc w dniu 16 lipca 2014 roku rozprawę pod nieobecność oskarżonego dysponował kierowanym doA. S. (1)wezwaniem, które zwrócone zostało po jego awizowaniu (dwukrotnym) u adresata i wydał wyrok zaoczny. W świetle natomiast poczynionych ustaleń wynika, że oskarżony od dnia 23 maja bieżącego roku był pozbawiony wolności przebywając w zakładzie karnym.
Zgodnie z dyspozycjąart. 479§ 1 kpksąd może prowadzić rozprawę w trybie uproszczonym pod nieobecność oskarżonego jedynie wtedy, gdy nie stawił się on na rozprawę, mimo doręczenia mu wezwania oraz nie usprawiedliwił niestawiennictwa i nie wnosił o odroczenie rozprawy (art. 480 kpk). Podzielić przy tym należy zapatrywanie, wedle którego doręczenie przewidziane w trybie określonym wart. 139§ 1 kpknie ma zastosowania do sytuacji, w której oskarżony został pozbawiony wolności i nie powiadomił o tym sądu, gdyż przebywanie w zakładzie karnym nie może być traktowane na równi ze zmianą miejsca zamieszkania, które jest następstwem swobodnie podjętej decyzji (za: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2011 roku – V KK 167/11- OSNKW 2011/9/85 i podobnie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2011 roku – V KK 143/11 – OSNKW 2012/2/178).
Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, że osadzenieA. S. (1)w zakładzie karnym w celu odbycia przez niego kary pozbawienia wolności wymierzonej w innej sprawie nie było znane Sądowi Rejonowemu w Zduńskiej Woli przy podejmowaniu decyzji o prowadzeniu rozprawy pod jego nieobecność. Faktem jest, że oskarżony nie powiadomił tego sądu o pozbawieniu go wolności, nie złożył wniosku o doprowadzenie go na rozprawę i nie przejawiał w żaden sposób gotowości udziału w rozprawie. Nie wystąpił także z wnioskiem o odroczenie rozprawy. Jednakże pomimo tych obiektywnych okoliczności stwierdzić należy, że w przypadku oskarżonegoA. S.doszło do naruszenia prawa procesowego, jakie miało wpływ na treść orzeczenia. Co prawda zgodnie zart. 139§ 1 kpkjeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone – to jednak sytuacja ta nie zachodzi co doA. S. (1). Nie ulega wątpliwości, że wezwanie oskarżonego na rozprawę wysłane zostało 27 maja 2014 roku, a więc po dacie osadzenia oskarżonego w zakładzie karnym. W tej sytuacji skuteczne doręczenie wezwania oskarżonego na rozprawę mogło być dokonane tylko i wyłącznie w trybie przewidzianym wart. 134§ 2 kpk, a więc za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Stosownie doart. 117§ 2 kpktylko niestawiennictwo stron należycie zawiadomionych o terminie rozprawy nie tamuje postępowania. Dotyczy to tym bardziej oskarżonych pozbawionych wolności. Wszak rozpoznanie sprawy na rozprawie, o której oskarżony nie był powiadomiony w sposób rażący ogranicza jego prawo do obrony.
Tak zaprezentowanego podejścia nie może sanować niepoinformowanie sądu przez oskarżanego o pozbawieniu go wolności. Podobnie na ocenę stwierdzonej sytuacji nie może mieć wpływu fakt, że okoliczności te (pozbawienie wolnościA. S.) nie były sądowi znane w chwili orzekania. Skoro bowiem oskarżonego pozbawiono wolności – jak już podniesiono – przepisart. 139§ 1 kpknie miał zastosowania, bo przecież oskarżony nie zmienił dobrowolnie swojego miejsca pobytu. A zatem rozpoznanie przez sąd I instancji w dniu 16 lipca 2014 roku sprawy na rozprawie pod nieobecnośćA. S. (1)niepoprzedzone prawidłowym zawiadomieniem go o terminie tej rozprawy było równoznaczne z naruszaniem przepisów prawa procesowego, które zostały wskazane, a w konsekwencji prawa oskarżonego do obrony zart. 6 kpk. Zapatrywania tego nie zmienia okoliczność, że do naruszenia prawa procesowego doszło w istocie w sposób niezawiniony przez orzekający w I instancji Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli.
Jeszcze raz podkreślić trzeba, że oskarżony nie przejawił żadnej inicjatywy w kierunku powzięcia wiadomości odnośnie terminu rozprawy (wiedząc o toczącym się wobec niego postępowaniu karnym), co jednak nie zmienia faktu, że o tym terminie nie został prawidłowo zawiadomiony. W zaistniałej sytuacji faktycznej nie można czynić domniemań, że oskarżony zrezygnował ze swoich procesowych uprawnień.
Dlatego też skoro zaskarżony wyrok zapadał z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, należało apelację obrońcyA. S. (1)uwzględnić, co prowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Skutecznie podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego prowadzący do ograniczenia w sposób zasadniczy prawa oskarżonego do obrony czyni niezasadnym odniesienie się przez sąd odwoławczy do pozostałych zawartych w środku odwoławczym obrońcyA. S.zarzutów. Jedynie podnieść należy – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – rozważenie zasadności ujmowania ferowanych wobec oskarżonego w dniach 30 listopada 2009 roku oraz 6 sierpnia 2011 roku wyroków sądów norweskich a to z uwagi na jednoznaczne brzemię przepisuart. 114a kk.