Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1905/13
Data wyroku: 2014-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Cierpiał, Ewa Cyran, Marek Borkiewicz
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 103 a ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1905/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jolanta Cierpiał

Sędziowie:

SSA Ewa Cyran (spr.)
SSA Marek Borkiewicz

Protokolant:

starszy inspektor sądowy Dorota Cieślik

po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. w Poznaniu
sprawy z wnioskuE. L.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
o wypłatę zaległych świadczeń
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział
wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt III U 547/13
o d d a l a apelację.

SSA Marek Borkiewicz

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Ewa Cyran (spr.)

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.Inspektorat wK.decyzją z 22 marca 2013 roku, znak(...)odmówiłE. L.uchylenia decyzji z 14 września 2011 roku w części, w jakiej decyzja ta zawiesza prawo do emerytury od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku.
E. L.wniosła odwołanie od decyzji, domagając się jej zmiany i zobowiązania organu rentowego do wypłaty zawieszonej emerytury za okres od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie wyrokiem z 1 sierpnia 2013 roku w sprawie III U. 547/13, zmienił zaskarżoną decyzję, przyznającE. L.prawo do wypłaty emerytury za okres od 1 października 2011 roku do 21 listopada 2012 roku wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od kwoty wyrównania, poczynając od 26 stycznia 2013 roku do dnia zapłaty.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Organ rentowy decyzją z 19 stycznia 2011 roku przyznał odwołującej prawo do emerytury od 1 grudnia 2010 roku.
Organ rentowy decyzją z 14 września 2011 roku wstrzymał odwołującej, od 1 października 2011 roku, prawo do emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia.
29 listopada 2012 roku odwołująca złożyła wniosek o wypłatę wstrzymanej emerytury od 1 października 2011 roku.
ZUS podjął wypłatę emerytury na rzecz odwołującej decyzją z 21 grudnia 2012 roku, począwszy do 22 listopada 2012 roku.
22 marca 2013 roku ZUS wydał zaskarżoną decyzję.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd I instancji wskazał, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy jako warunek realizacji prawa do emerytury nie ma zastosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku.E. L., która nabyła prawo do emerytury od 1 grudnia 2010 roku mogła od 1 października 2011 roku kontynuować zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy i pobierać emeryturę. Wobec skarżącej nie obowiązywał wymóg rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą.
Apelację od całości wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.art. 103 a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 roku, w sprawie K. 2/12, z uwagi na zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury od 1 października 2011 roku, tj. od dnia jej zawieszenia.
Wskazując na powyższe, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie odwołującej prawa do emerytury od 22 listopada 2012 roku, tj. od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 roku w sprawie K. 2/12, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasadzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Organ rentowy zawarł w apelacji wywody dotyczące wpływu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego na stosunki prawne ukształtowane pod rządami przepisów uznanych za niezgodne zKonstytucją, zaznaczając, iż problematyka ta należy do najtrudniejszych i budzących największe spory. Apelujący wskazał, że zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie w tym zakresie prezentowane są przeciwstawne tezy, od poglądu uznającego konsekwentnie nieważność przepisu uznanego za niezgodny zKonstytucją, poprzez stanowisko umiarkowane, dopuszczające w ograniczonym stopniu retroaktywność, do tezy o konsekwentnie prospektywnym działaniu orzeczenia z niewielkimi wyjątkami.
Zdaniem ZUS, kwestia powyższa nie jest rozstrzygnięta w sposób decydujący przez regulacje konstytucyjne, zwłaszcza art. 190; są one niejasne, nieprecyzyjne, a przede wszystkim stwarzają możliwość rozbieżnych interpretacji w odniesieniu do skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w ujęciu czasowym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, skarżący w uzasadnieniu swojego stanowiska całkowicie pominął, iż postępowanie przed Zakładem zainicjowane wnioskiem odwołującej, stanowiło postępowanie o wznowienie, uregulowane wrozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z treściąart. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§2).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony 22 listopada 2012 roku. Odwołująca złożyła wniosek o wypłatę zaległych, zawieszonych świadczeń, 29 listopada 2012 roku, a zatem z zachowaniem terminu określonego w powołanym przepisie.
Organ rentowy jako podstawę prawną decyzji wskazałart. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., zamieszczony wrozdziale 12dotyczącym wznowienia postępowania, zgodnie z którym organ administracji publicznej, o którym mowa wart. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego wart. 149 § 2wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawieart. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b.
Zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza zatem uregulowanie zart. 145 a § 1 k.p.a., bowiem w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości zaistniały przesłanki w tym przepisie określone.
Powyższy przepis koresponduje z uregulowaniem zart. 190 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Uznając argumentację organu rentowego za słuszną należałoby jednocześnie przyjąć, iż uregulowanie zart. 145a § 1 k.p.a.traci rację bytu i stanowi przepis martwy.
Istota cytowanych regulacji opiera się na założeniu, iż w sytuacji uznania przez Trybunał Konstytucyjny aktu normatywnego za niezgodny zKonstytucja, konieczny jest mechanizm wyeliminowania w porządku prawnego orzeczeń wydanych na podstawie takich aktów prawnych.
Takie rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę nie kłóci się z potrzebą zachowania stabilizacji porządku prawnego i pewności obrotu.
Wręcz przeciwnie, to od strony postępowania, w którym zapadło orzeczenie/decyzja oparte na akcie normatywnym uznanym następnie za niezgodny zKonstytucją, zależy to, czy w jej konkretnym przypadku orzeczenie zostanie wzruszone.
Powyższe zauważył również Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z 6 czerwca 2013 roku, w sprawie III AUa. 407/13, wskazując w sprawie o zbliżonym stanowisku apelującego organu rentowego, iż jego akceptacja przekreśliłaby sens instytucji wznowienia postępowania (którego celem jest przecież wydanie orzeczenia zgodnego z prawem) w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zawiera wiążące stwierdzenie, iż akt normatywny pozostaje w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu.
Okoliczność, iż orzeczenie to zapadło w związku z postępowaniem o wznowienie uregulowanym wk.p.c.jest bez znaczenia, mamy tu bowiem do czynienia z analogią samej instytucji.
W nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, rozpatrzenie sprawy jest nie tylko dopuszczalne, ale możliwość taka jest ujęta jako podmiotowe, konstytucyjne prawo jednostki.
Sąd Apelacyjny Lublinie powołał również orzeczenie Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2006 roku, w sprawie I PK 116/05, w którym wskazano, iż po wznowieniu postępowania na podstawieart. 4011k.p.c., sąd stwierdzając, iż orzeczenie zostało wydane na podstawie obowiązującego aktu prawnego, ma jednocześnie przesłankę do innego rozstrzygnięcia sprawy, uznając, że choć akt ten obowiązywał, to jednak nie powinien był zostać w sprawie zastosowany.
Wyrokiem z 13 listopada 2012 roku, w Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw w związku zart. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 roku w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zatem obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, jako warunek realizacji nabytego prawa do emerytury, nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie od 8 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku. W stosunku do tych osób przepis art. 28 cytowanej ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim przewiduje stosowanie art. 103a ustawy emeryturach i rentach z FUS utracił moc z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku w Dzienniku Ustaw, czyli z dniem 22 listopada 2012 roku.
Wnosząca odwołanieE. L.należy do kręgu osób objętych powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, ponieważ prawo do emerytury nabyła z dniem 1 grudnia 20010 roku a więc w okresie, kiedy realizacja prawa do tego świadczenia nie wymagała rozwiązania stosunku pracy. Z tego względu jej odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację organu rentowego jako bezzasadną.

SSA Marek Borkiewicz

SSA Jolanta Cierpiał

SSA Ewa Cyran (spr.)