Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 88/14
Data wyroku: 2014-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janina Kościelniak
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32  ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 88/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Janina Kościelniak

Protokolant:

Kamila Niemczyk

po rozpoznaniu w dniu30 kwietnia 2014 r. w Gliwicach
sprawyH. B.(B.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaH. B.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia19 grudnia 2013  r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Janina Kościelniak
Sygn. akt. VIII U 88/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19.12.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury w niższym wieku w oparciu oart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), ponieważ nie udowodnił on, iż posiada 15 -letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, a jedynie 12 lat, 4 miesiące i 3 dni takiej pracy. Organ rentowy wyjaśnił, że nie zaliczył odwołującemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od 1.12.1977 r. do 11.10.1987 r., a także okresu od 1.01.1988 r. do 4.04.1988 r., oraz od 1.05.1989 r. do 30.10.1989 r. z uwagi na fakt, że w w/w okresach, pełnił funkcję członka Spółdzielni Produkcyjnej wP., a tym samym nie był on zatrudniony na podstawie umowy o pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Od w/w decyzji odwołanie wniósł ubezpieczony. Skarżący zakwestionował fakt niezaliczenia do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia od 1.12.1977 r. do 11.10.1987 r., od 1.01.1988 r. do 4.04.1988 r., od 1.05.1989 r. do 30.10.1989 r. Zdaniem odwołującego w w/w okresach pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przez 8 godzin każdego dnia w godzinach od 7:00 do 15:00 jako spawacz, o czym świadczy świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 27.05.1998 r. oraz wiedza, którą w tym zakresie dysponują świadkowieA. N.iH. D.. Ubezpieczony dodał nadto, że w wymienionych okresach zatrudnienia był traktowany jak pracownik, z wszystkimi tego konsekwencjami, tj. podlegał przełożonemu, podpisywał listę obecności, korzystał z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, był ubezpieczony, a także pobierał regularnie comiesięczne wynagrodzenie, którego wysokość nie była uzależniona od zysków spółdzielni.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczonyurodzony w dniu (...), w dniu 4.11.2013 r. złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony 60 lat ukończył(...)
Skarżący, na dzień 1 stycznia 1999 r., legitymuje się okresem składkowymi nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat.
Ubezpieczony nie jest członkiem OFE.
W okresie od 4.05.1976 r. do 30.11.1977 r. ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę, na stanowisku ślusarz-spawacz wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wP..
Z kolei w okresie od 1.12.1977 r. do 30.10.1989 r. ubezpieczony wykonywał czynności spawacza, jako członekRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wP..
Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o : akta organu rentowego, akta osobowe ubezpieczonego, zeznania ubezpieczonego.
Sąd uznał zebrany w sprawie materiał za spójny i kompletny i w związku z tym mogący stanowić podstawę prawdziwych ustaleń w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
W myśl 184 ust 2 ustawy – w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2012r. – emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługiwała pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
Z dniem 1.01.2013 r. treść art. 184 ust. 2 ustawy, uległa zmianie – na mocy art. 1 pkt 20 ustawy z dnia 11 maja 2012r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 637). Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 184 ust 2 ustawy, od 1 stycznia 2013r. rozwiązanie stosunku pracy nie jest już przesłanką konieczną do nabycia emerytury na podstawie tego przepisu.
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 w/w ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 - letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast jak stanowi § 1, ust. 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, wymienione w § 4-15 rozporządzenia orazw wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielczew porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległychi nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane pracew szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B.
Z kolei pojęcie pracownika określone jest wart. 2 k.p.w myśl, którego: pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. DalejKodeks Pracywart. 22 § 1stanowi, iż: przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostawało ustalenie, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych, w tym czy legitymuje się wymaganym okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i czy dopuszczalne jest zaliczenie do takiej pracy okresu wykonywania pracy na stanowisku spawacza wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wP.w od 1.12.1977 r. do 11.10.1987 r., a także okresu od 1.01.1988 r. do 4.04.1988 r., oraz od 1.05.1989 r. do 30.10.1989 r.
Analiza wymienionych wyżej przepisów w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że przewidziane w art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do emerytury w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 ustawy przysługuje wyłącznie pracownikom i to tylko tym, którzy wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Wyniki zgromadzonego w sprawie materiału prowadzą do wniosku, że wbrew stanowisku ubezpieczonego pracę na rzeczRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wP.w okresach spornych, skarżący świadczył na podstawie cywilnoprawnego stosunku członkowstwa ze spółdzielnią, a nie na podstawie umowy o pracę.
Prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób od obowiązków pracowniczych. Aktem szczególnym regulującym także wykonywanie przez nich pracy jestustawa z dnia 16 września 1982r. Prawo spółdzielcze(tekst jednolity: Dz. U. z 2003r., Nr 188 poz. 1848 ze zm.).
W art. 155 § 1 tej ustawy w rozdziale dotyczącym rolniczych spółdzielni produkcyjnych stwierdza, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z art. 156 § 1 oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Natomiast zatrudnienie osób nie będących członkami spółdzielni jest regulowane w art. 157 ustawy. Przepis ten stanowi, że spółdzielnia poza członkami i domownikami może zatrudniać stosownie do swoich potrzeb również inne osoby na podstawie umowy o pracę lub na podstawie innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy. Tak więc z przepisów tych wynika, że członkowie spółdzielni produkcyjnej i ich domownicy mogą świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkowstwa. Umowa o pracę lub umowy cywilnoprawne mogą zaś być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu podstawą świadczenia pracy w takiej spółdzielni przez jej członka nie może być stosunek pracy. Stanowisko to jest także utrwalone w judykaturze (vide - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2009r. I UK 186/09OSNP 2011/13-14/189, lex nr 852265 oraz z dnia 21 października 2009r. I UK 115/09LEX nr 558571, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 2010r., sygn. akt III AUa 1028/10).
W wyroku z dnia 8 grudnia 2009 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż „przyjęcie pracownika w poczet członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej powoduje dorozumiane rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy za porozumieniem stron.
Członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może pozostawać z tą spółdzielnią w pracowniczym stosunku zatrudnienia.
Okres wykonywania pracy w charakterze członka spółdzielni nie może zostać zaliczony do okresu, od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.)”.
Mając na względzie treść zacytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego należy podnieść, że prawo i obowiązek pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej wynika wprost ze stosunku członkostwa, co oznacza, że ustawodawca wPrawie spółdzielczymnie wyróżnia odrębnego od stosunku członkostwa stosunku pracy. W odróżnieniu od przepisów o spółdzielniach pracy, wprawie spółdzielczymw rozdziale o rolniczych spółdzielniach produkcyjnych ani razu nie mówi się o stosunku pracy. Brak między członkiem a spółdzielnią produkcyjną stosunku pracy oznacza, że nie mają zastosowania do stosunków między tymi podmiotami przepisy powszechnego prawa pracy, poza pewnymi normami ochronnymi. Stosunek członkostwa w(...)jest zatem stosunkiem cywilnoprawnym. To zróżnicowanie nie pozwala na zastosowanie do członka(...)tych przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych, które pomimo dążenia ustawodawcy do pewnej unifikacji uprawnień ubezpieczonych odnoszą się tylko do pracowników.
Mając na względzie treść powołanych przepisów i stanowisko orzecznictwa Sąd uznał, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał zatrudnienie wRolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...)wP.w ramach łączącego go z nią stosunku członkowstwa.
Według oceny Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone w tej konkretnej sprawie wykazało w sposób jednoznaczny, że ubezpieczony odwołujący nie udowodnił 15 - letniego okresu pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.
Sąd oddalił zgłoszony w odwołaniu od decyzji wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków w osobachA. N.iH. D.. Okoliczność sporna w niniejszej sprawie dotyczyła bowiem kwestii prawnej, tj. dopuszczalności zakwalifikowania spornego okresu zatrudnienia ubezpieczonego jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych a nie okoliczności faktycznych, których organ rentowy nie kwestionował.
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, że ubezpieczony nie spełnia łącznie wszystkich warunków niezbędnych do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikających z treściart. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r., Nr 153, poz. 1227 ze zmianami), a tym samym odwołanie ubezpieczonego jest nieuzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, na mocyart. 47714§ 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
SSO Janina Kościelniak

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

G.,(...)
(...)