Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 922/13
Data wyroku: 2014-04-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Służebność Przesyłu
Podstawa prawna: art. 305 ^1^ k.c.

Sygn. akt III Ca 922/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z wnioskuZ. D.z udziałem(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wL.OddziałŁ.-Miasto ustanowił na nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)położoną wR.gminieZ.dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu prowadziksięgę wieczystą nr (...)stanowiącej własnośćZ. D., na rzecz(...) Spółki AkcyjnejwL., służebność przesyłu polegającą na znoszeniu istnienia na tejże nieruchomości infrastruktury elektroenergetycznej należącej do(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wL.w postaci słupa i linii energetycznej 110kV służących do przesyłu energii elektrycznej i prowadzenia za pomocą tych urządzeń dystrybucji energii elektrycznej, jak również na prawie do korzystania przez(...) Spółkę AkcyjnąwL.z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych (w tym wprowadzania nowych obwodów), o których mowa w pkt 1, wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren tejże nieruchomości odpowiednim sprzętem przez pracowników(...) Spółki AkcyjnejwL.oraz przez wszelkie podmioty i osoby, którymi(...) Spółka AkcyjnawL.posługuje się w związku z prowadzoną działalnością – o obszarze 0,1327 ha, której dokładny przebieg ilustruje mapa biegłego mgrB. Z., zaewidencjonowana w Starostwie Powiatowym wZ.w dniu 2 listopada 2011 roku pod nr 092-(...)– za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 5.396 zł. Sąd ustalił, że mapa szczegółowo opisana w pkt 1 stanowi integralną część postanowienia oraz orzekł o kosztach postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniu, że nadziałce wnioskodawczyni nr (...)w narożniku od frontu posadowiony jest słup energetyczny oraz przewody linii energetycznej, właścicielem wskazanych urządzeń jest uczestnik.
Sąd Rejonowy zważył, że podstawę wniosku stanowi przepisart. 3051k.c.Uczestnik podniósł, że przysługuje mu prawo posiadania i korzystania ze wskazanych urządzeń przesyłowych na mocy decyzji administracyjnej nr 346 z dnia 30 września 1981 roku oraz decyzji Naczelnika Gminy wZ.z dnia 12 października 1982 roku wydanej w trybie art. 35 pkt 1 ustawy 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Uczestnik złożył kserokopie przedmiotowych decyzji, jednakże mimo podjętych przez Sąd starań nie udało się odnaleźć oryginałów tych decyzji. Sąd uznał, że wskazane kserokopie nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie. Ponadto wskazane kserokopie są nieczytelne i nie wynika z nich jednoznacznie, że dotyczą one nieruchomości wnioskodawczyni. Z kserokopii załącznika numer 1 do decyzji Naczelnika Gminy wZ.wynika jedynie, że właścicielem jednej z nieruchomości, przez którą miała przebiegać linia energetyczne była osoba o tym samym nazwisku, co do zbywcy nieruchomości oraz, że dotyczyła ona m.in.działki nr (...). Nie wskazano natomiast, czy działka ta ulokowana jest w miejscowościR., gminieZ., a zatem czy jest tożsama z działką będącą własnością wnioskodawczyni.
Z uwagi na powyższe, brak było w ocenie Sądu Rejonowego podstaw do skonstruowania domniemania faktycznego, iż złożona do akt kserokopia decyzji dotyczyła przedmiotowej działki. Sąd nie podzielił zapatrywania uczestnika podnoszącego zarzut zasiedzenia służebności z uwagi na brak upływu terminu koniecznego do nabycia prawa w tym trybie.
Sąd zauważył również, że w przypadku państwowych osób prawnych, a takimi byłoPaństwowe Przedsiębiorstwo (...)–Zakład (...), bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem 1 lutego 1989 roku, a więc z datą wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o zmianieustawy Kodeks cywilny(Dz.U. nr 3 poz. 11), bowiem z tą datą w myśl zgodnego stanowisko doktryny i orzecznictwa, państwowe osoby prawne uzyskały prawo do nabywania praw i obowiązków bezpośrednio na swoją rzecz i w swoim imieniu, a zatem do swego majątku. Stosownie do przepisuart. 176 § 1 k.c.istnieje możliwość doliczania czasu posiadania przez poprzednika. Uczestnik jednak nie wykazał, iż jest następcą prawnym jakichkolwiek podmiotów, które w okresie wcześniejszym użytkowały przedmiotową linię. Sąd uznał, że nawet gdyby doliczyć posiadanie poprzedników prawnych to i tak nie upłynąłby okres konieczny do zasiedzenia służebności w niniejszej sprawie. Uczestnik nawet nie wskazał, od kiedy należy liczyć termin zasiedzenia, zaś ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywał na nim.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w odwołaniu doart. 520 § 2 k.p.c.

Od wskazanego postanowienia apelację złożył uczestnik, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie:

1
art. 231 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie,

2
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez pominięcie w ocenie stanu faktycznego załączonych kserokopii decyzji administracyjnych,

3
art. 234 k.p.c.wobec nieuwzględniania domniemań prawnych wynikających zart. 7 k.c.,art. 340 i art. 341 k.c.,

4
art. 3052§ 2 k.c.poprzez ustanowienie służebności przesyłu w sytuacji wykazania przez uczestnika legalności korzystania z gruntów wnioskodawcy,

5
art. 7 k.c.,art. 340 i 341 k.c.z uwagi na ich niezastosowanie.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o ustanowienie służebności i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zważył:

Apelacja jest niezasadna.
Nietrafnym okazał się zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.Przepis ten wyznacza ramy dla sądu w zakresie oceny wiarygodności i mocy dowodów, która winna być dokonana na podstawie wszechstronnego rozważania całego zebranego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zebrane dowody i na ich podstawie dokonał trafnych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy w pełni podziela i uznaje za własne. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego zatem nie naruszają reguł swobodnej oceny dowodów.
Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zgromadzone w sprawie dokumenty w postaci kserokopii decyzji administracyjnej nr 346 z dnia 30 września 1981 roku oraz decyzji Naczelnika Gminy wZ.z dnia 12 października 1982 roku. Po pierwsze słusznie Sąd I instancji uznał, że decyzje te są w kserokopii i w niniejszej sprawie nie posiadają waloru dowodowego. Kwestia wykazania w sprawie uprawnienia uczestnika do urządzeń przesyłowych, z punktu widzenia przedmiotu sprawy, ma kluczowe znaczenie i nie może opierać się na kserokopiach decyzji, przy braku innych dowodów wspierających fakt wydania takich decyzji. Wprawdzieart. 308 § 1 k.p.c.dopuszcza dowód z fotokopii, jednakże przepis ten nie może służyć obchodzeniu wymogu dowiedzenia, że określona decyzja, która ma mieć walor dokumentu urzędowego, o jakim mowa wart. 245 k.p.c., została wydana. Nie można także pominąć, że wnioskodawczyni w sprawie od początku kwestionowała omawiane decyzje, a złożona kserokopia nie została potwierdzona zgodnie z wymogamiart. 129 k.p.c.. Po wtóre, jak trafnie zauważył Sąd Rejonowy, z załącznika do decyzji Naczelnika GminyZ.z dnia 12 października 1982 roku nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości, aby decyzja ta odnosiła się do przedmiotowej nieruchomości. Brak bowiem tożsamości miejscowości przedmiotowej nieruchomości i miejscowości wymienionej w decyzji oraz nazwiska właścicieli. Wszystkie te okoliczności słusznie doprowadziły Sąd Rejonowy do wniosku, iż omawianym kserokopiom nie można nadać waloru dowodowego w zakresie przysługiwania zakładowi energetycznemu prawa do posadowienia urządzeń i linii przesyłowej.
Niezasadny jest także zarzut apelacji naruszeniaart. 231 k.p.c.Sąd I instancji trafnie tego przepisu nie stosował. W sprawie brak było podstaw do wyprowadzenia domniemań faktycznych z innych ustalonych faktów. Nie można podzielić argumentacji skarżącego, że omawiane kserokopie decyzji mogły stanowić podstawę domniemań faktycznych. Powołane wątpliwości dowodowe, co do przedstawionych kserokopii, wykluczają czynienie ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o te kserokopie. Ponadto apelujący nie wykazał w sprawie innych faktów, pozwalających na wyprowadzenie domniemania, że posadowienie linii przesyłowej odbyło się zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Sam fakt, że do wybudowania linii przesyłowej i urządzeń przesyłowych doszło, nie może przesądzać o legalności takiego działania.
Pozostałe zarzuty apelacji koncentrują się wokół kwestii nieuwzględnionego przez Sąd Rejonowy zarzutu zasiedzenia służebności przez uczestnika.
Dla stwierdzenia zasiedzenia konieczne było w sprawie wykazanie przez uczestnika posiadania samoistnego urządzeń przesyłowych przez wymagany przez prawo okres (art. 172 k.c.w zw. zart. 292 k.c.).
W tym zakresie zauważyć należy, że uczestnik nie wykazał, że jego posiadanie, jak i posiadanie poprzednich posiadaczy urządzeń było posiadaniem w dobrej wierze. Posiadanie to nie znajdowało bowiem oparcia w decyzji administracyjnej, posiadającej umocowanie w obowiązujących i przywołanych przez Sąd Rejonowy przepisach, pozwalających na władanie przedmiotową nieruchomością. Ani uczestnik, ani poprzedni posiadacze urządzeń nie mieli zatem usprawiedliwionych okolicznościami przekonania, że przysługuje im prawo do nieruchomości w zakresie posadowienia i korzystania z linii energetycznej. W takiej sytuacji posiadanie uczestnika i poprzedników prawnych ocenić należy, jako posiadanie w złej wierze.
Trafnie ocenił Sąd Rejonowy, że uczestnik nie sprostał także obowiązkowi dowodowemu w części dotyczącej wykazania, że ma on status następcy prawnego w stosunku do poprzednich posiadaczy i można mówić o ciągłości posiadania. Z takiego dowodu nie zwalnia uczestnikaart. 340 k.c., na który powołuje się w apelacji skarżący. Przepis ten stanowi o domniemaniu ciągłości posiadania oraz wskazuje, że niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Przepis ten dotyczy jednak danego posiadacza i jego posiadania, a nie służy on do ustalenia ciągłości posiadania pomiędzy kolejnymi posiadaczami.
Skarżący nie może także powoływać się na domniemanie dobrej wiary zart. 7 k.c.oraz domniemanie posiadania zgodnego z prawem, o jakim mowa wart. 341 k.c.Jest bowiem oczywistym, że zakład energetyczny, który instalował urządzenia przesyłowe na nieruchomościach, w tym nieruchomości wnioskodawczyni wiedział, że czyni to na nieruchomości, która nie stanowi jego własności. Brak także podstaw w sprawie do uznania, że posadowienie linii energetycznej odbyło się na podstawie prawidłowo wydanych decyzji administracyjnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Na marginesie zauważyć należy, że nawet jeżeli by przyjąć, że uczestnik wykazał swoje i posiadanie swoich poprzedników prawnych to i tak zarzut zasiedzenia nie mógłby zostać uwzględniony z uwagi na brak upływu wymaganego prawem terminu – 30 lat posiadania samoistnego. Posiadanie uczestnika można bowiem rozpatrywać wyłącznie jako posiadanie w złej wierze. Uczestnik, który podniósł zarzut zasiedzenia, nie wskazał okoliczności faktycznych, nie wskazał precyzyjnie daty początkowej ani końcowej zasiedzenia. Nawet jeżeli by przyjąć datę początkową posiadania linii energetycznej na 1984 r ( data wydania decyzji administracyjnej), to do zasiedzenia służebności doszłoby w 2014 roku, chociaż nadal nie jest znany miesiąc, z którym miałby upłynąć 30-letni termin. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustanowienie służebności w dniu 27 sierpnia 2009 roku. W tym dniu zamanifestowała swoją wolę ukształtowania między stronami stosunku prawnego, dotyczącego zasad korzystania z jej gruntu. Wniesienie wniosku uznać więc należy za czynność przerywającą zasiedzenie służebności gruntowej.
Słusznie więc Sąd Rejonowy na podstawieart. 3052§ 2 k.c.ustanowił służebność przesyłu na nieruchomości wnioskodawczyni za wynagrodzeniem.
Jak wyżej przedstawiono, zarzuty apelacji okazały się chybione. Jednocześnie nie ujawniono okoliczności, które w postępowaniu odwoławczym podlegają uwzględnieniu z urzędu. W tym stanie rzeczy apelacja, jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w odwołaniu doart. 520 § 2 k.p.c.Na kwotę przyznaną z tego tytułu na rzecz wnioskodawczyni złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie§ 7 pkt 3w związku z§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 490).