Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1029/14
Data wyroku: 2014-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Klesyk, Sławomir Buras, Cezary Klepacz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie, Uwłaszczenie
Podstawa prawna: art.1 ust.1 ustawy z dnia 16.10.1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych

Sygn. akt II Ca 1029/14

POSTANOWIENIE
Dnia 3 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Klesyk
Sędziowie: SSO Cezary Klepacz
SSO Sławomir Buras (spr.)
Protokolant: st. prot. sąd. Beata Wodecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2014 r. sprawy
z wnioskuA. L.
z udziałemW. L.,B. M.,H. W.,M. Ś.,E. N.,B. U.
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej przez posiadacza samoistnego
na skutek apelacji uczestniczkiH. W.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Starachowicach
z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt I Ns 870/12
postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie I (pierwszym) w części dotyczącej rozstrzygnięcia o działce nr(...)o powierzchni 0,2356 ha położonej wW.oraz w punkcie II (drugim) w całości i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Rejonowemu w Starachowicach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt II Ca 1029/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 roku, sygn. akt I Ns 870/12, Sąd Rejonowy w Starachowicach stwierdził, żeZ. L.stała się z mocy prawa z dniem 4 listopada 1971 roku właścicielką nieruchomości rolnej położonej w miejscowościW.składającej się z działek gruntu o nr ewidencyjnych(...)o pow. 0,1558 ha i(...)o pow. 0,1983 ha przedstawionych na wyrysie z rejestru gruntów sporządzonym przez Starostwo Powiatowe wS.według stanu na dzień 25 września 2012 roku za nr(...)oraz działki gruntu o nr ewidencyjnym(...)o pow. 0,2356 ha przedstawionej na wyrysie z rejestru gruntów sporządzonym przez Starostwo Powiatowe wS.według stanu na dzień 10 kwietnia 2013 roku za nr(...)– bez obowiązku spłat i dopłat (pkt I) oraz stwierdził, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt II). (k.129-130)
Sąd Rejonowy ustalił, żeZ. L.była w dniu 4 listopada 1971 roku samoistną posiadaczką trzech działek o nr ewidencyjnych(...)położonych w miejscowościW.. Działki nr(...)nabyła w drodze czynności prawnej, zaś działka nr(...)wchodziła w skład spadku po jej ojcuJ. K..(...)te były wykorzystywane rolniczo, należności publicznoprawne dotyczące tych gruntów opłacałaZ. L..
Po dokonaniu powyższych ustaleń Sąd Rejonowy powołał się na treśćart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. z 1971 roku Nr 27 poz. 250 ze zm.). Sąd wskazał, że stan faktyczny był w sprawie bezsporny, a ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż działki nr(...)położone wW.znajdowały się na dzień 4 listopada 1971 roku w samoistnym posiadaniuZ. L.. W związku z powyższym, Sąd I instancji stwierdził nabycie własności tych działek we wskazanej dacie w oparciu o w/w podstawę prawną przezZ. L.. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania Sąd wydał w myślart. 520 §1 k.p.c.(k. 157-159)
Apelację od powyższego postanowienia w części obejmującej położoną wW.nieruchomość oznaczoną jako działka nr(...)wywiodła uczestniczkaH. W., zarzucając Sądowi Rejonowemu błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że działka ta znajdowała się w dniu 4 listopada 1971 roku w faktycznym władaniuZ. L.. Uczestniczka podnosiła bowiem, że w tej dacie samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości byłaZ. W..H. W.wnosiła przy tym o dopuszczenie jej orazB. U.,E. N.iM. Ś.do udziału w sprawie w charakterze uczestników oraz o przeprowadzenie zawnioskowanych przez nią na poparcie przedstawionych twierdzeń dowodów. Apelująca podnosiła, że o postępowaniu w niniejszej sprawie dowiedziała się już po wydaniu postanowienia przez Sąd I instancji. Wyjaśniła, że – nie wiedząc o tej sprawie - sama zainicjowała postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr(...)i położonej wW., które toczy się w Sądzie Rejonowym w Starachowicach pod sygn. akt I Ns 242/14.H. W.podnosiła, że w wyniku nieformalnych rozporządzeń gruntami sporna działka znajdowała się co najmniej od początku lat 60-tych XX wieku we władaniuW.iZ.małżonkówW.(Z. W.była siostrąJ. K.).W. W. (3)zmarł jednak w dniu 25 lipca 1964 roku, a działka nr(...)pozostała wówczas w wyłącznym posiadaniuZ. W., która użytkowała ją rolniczo, uprawiając na niej warzywa – wykonywała przy tym wszelkie niezbędne prace polowe. Wskazując na powyższe,H. W.wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, żeZ. W.stała się z dniem 4 listopada 1971 roku z mocy prawa właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr(...)i położonej wW.bez obowiązku spłat, ewentualnie – o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. (k. 132-133v.)
W odpowiedzi na apelację wnioskodawcaA. L.wnosił o jej oddalenie. (k. 174-176)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna.
W ocenie Sądu Okręgowego, w niniejszej sprawie zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia co do nieruchomości oznaczonej jako działka nr(...)położonej wW.. Przede wszystkim, nie ulega wątpliwości, żeH. W.przysługuje status uczestnika niniejszego postępowania i mogła ona wstąpić do sprawy także na etapie postępowania apelacyjnego w myślart. 510 §1 k.p.c.W dniu 19 marca 2014 rokuH. W.złożyła bowiem wniosek o stwierdzenie, że jej matkaZ. W.stała się dniem 4 listopada 1971 roku z mocy prawa właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka nr(...)położonej wW.i sprawa ta toczyła się w Sądzie Rejonowym w Starachowicach pod sygn. akt I Ns 242/14. Jednakże postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 roku Sąd Rejonowy w Starachowicach odrzucił wniosek na podstawieart. 199 §1 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.z uwagi na zawisłość przedmiotu sprawy, wyjaśniając, że kwestia własności nieruchomości objętej wnioskiem jest rozstrzygana przez ten Sąd właśnie w sprawie o sygn. akt I Ns 870/12.
Natomiast przedstawione w apelacji twierdzeniaH. W., w których zakwestionowała ona ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie stanu posiadania spornej działki na dzień 4 listopada 1971 roku wymagają dopuszczenia w celu ich weryfikacji zawnioskowanych przez nią dowodów. Z przebiegu postępowania przed Sądem pierwszej instancji i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika zaś, że dotychczas postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w bardzo ograniczonym zakresie, co oznacza, iż musi ono zostać powtórzone w całości.
Podczas ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy powinien zatem dopuścić wskazane przez uczestniczkę zgodnie z dyspozycjąart. 232 zd. 1 k.p.c.dowody w postaci zeznań jej samej oraz uczestników dotychczas również nie biorących udziału w postępowaniu, tj.B. U.,E. N.iM. Ś.oraz zeznań świadkaA. S.na okoliczność ustalenia tego, kto w dacie 4 listopada 1971 roku był samoistnym posiadaczem działki nr(...)oraz w jaki sposób była ona wówczas wykorzystywana, ewentualnie w razie potrzeby – dowodów z dokumentów powoływanych przezH. W., a w szczególności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poZ. W.wydanego przez Sąd Rejonowy w Starachowicach w dniu 25 czerwca 2013 roku, sygn. akt I Ns 373/13 oraz protokołów rozpraw w sprawie o sygn. akt I Ns 242/14. Sąd winien także rozważyć celowość ponownego przesłuchania w trybieart. 232 zd. 2 k.p.c.wnioskodawcyA. L., zwłaszcza w świetle twierdzeń przedstawionych przez niego w odpowiedzi na apelację, w których odnosi się on do stanowiska zajętego przezH. W.. Dopiero po dokonaniu niezbędnych ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w określony wyżej sposób, które to dowody Sąd Rejonowy oceni zgodnie ze wskazaniamiart. 233 §1 k.p.c., możliwym będzie wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności roszczenia wnioskodawcy i uczestników w świetle przesłanek zart. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. z 1971 roku Nr 27 poz. 250 ze zm.).
Niezależnie od powyższego należy dodać, że za częściowym uchyleniem zaskarżonego postanowienia przemawia także konieczność zapewnienia stronom dotychczas nie biorącym w nim udziału możliwości ewentualnej merytorycznej kontroli orzeczenia przez sąd wyższej instancji. Ujawnieni dopiero na etapie postępowania apelacyjnego uczestnicy muszą mieć bowiem realny wpływ na jego przebieg oraz możliwość zaskarżenia postanowienia w przypadku stwierdzenia, że rozstrzygnięcie narusza ich prawa, co odpowiada ogólnej zasadzie prawa do sądu przewidzianej wart. 45 Konstytucji RPoraz rozwijającym ją regułom kontroli orzeczeń i postępowania sądowego zart. 78 i art. 176 Konstytucji RP(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 roku, III CKN 948/00).
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 §4 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c., uchylił zaskarżone postanowienie w pkt I w części dotyczącej rozstrzygnięcia o działce nr(...)o pow. 0,2356 ha położonej wW.oraz wpkt IIw całości i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Starachowicach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego w myślart. 108 §2 k.p.c.