Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 717/13
Data wyroku: 2014-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Wojtczuk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 717/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSR del. Elżbieta Wojtczuk

Protokolant

st. sekr. sądowy Dorota Malewicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014r. wS.
odwołaniaS. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 19 kwietnia 2013 r. Nr(...)
w sprawieS. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury

I
zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że ubezpieczonemuS. S.przysługuje prawo do emerytury od dnia11 marca 2013r.;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na rzeczS. S.kwotę 60 zł (sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt: IV U 717/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2013 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówiłS. S.prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. ma wymagany staż ubezpieczeniowy 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy przyjął za udowodnione przez ubezpieczonego na datę 01.01.1999 r. okresy nieskładkowe: 8 dni, okresy składkowe: 24 lata, 6 miesięcy i 21 dni tj. łącznie 24 lata, 6 miesięcy i 29 dni, w tym staż pracy w warunkach szczególnych 19 lat, 1 miesiąc i 21 dni. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tj. od 11.03.1969 r. do 31.05.1974 r., z uwagi na to że w tym czasie ubezpieczony uczęszczał do szkoły oddalonej o 42 km od gospodarstwa, konieczność codziennych dojazdów do szkoły, uczestnictwa w zajęciach oraz przygotowaniu do zajęć wyklucza przyjęcie, że ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie stale i w wymiarze znaczącym dla funkcjonowania tego gospodarstwa.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłS. S.wnosząc o jej zmianę i ustalenie jej prawa do emerytury od dnia 11 marca 2013 r. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ rentowy naruszył przepisart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło do odmowy przyznania mu prawa do emerytury, w sytuacji gdy spełniał przesłanki do uzyskania w/w świadczenia. Ponadto ubezpieczony zarzucił, iż organ rentowy niezasadnie uznał, iż na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony nie udowodnił 25 –letniego okresu składkowego i nieskładkowego, bowiem ubezpieczony w okresie od 11 marca 1969 r. do 31 maja 1974 r. stale i w wymiarze znaczącym dla funkcjonowania gospodarstwa pracował w gospodarstwie rolnym rodziców (odwołanie k.2-3).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.4-10).

Sąd ustalił, co następuje:

UbezpieczonyS. S.ur. (...), w dniu(...)r. ukończył 60-ty rok życia. W dniu 11 marca 2013 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 24 lat, 6 miesięcy i 29 dni, z czego okresy składkowe wynoszą 24 lata, 6 miesięcy i 21 dni, a okresy nieskładkowe 8 dni. Ponadto organ rentowy uznał ubezpieczonemu staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 19 lat, 1 miesiąca i 21 dni. Organ rentowy nie zaliczył do stażu pracy ubezpieczonego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tj. od 11.03.1969 r. do 31.05.1974 r. z uwagi na to, że praca w gospodarstwie i jednoczesne pobieranie nauki w szkole średniej oddalonej o 42 km od gospodarstwa rolnego wyklucza, iż ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców stale i w wymiarze znaczącym dla funkcjonowania tego gospodarstwa. Z uwagi na brak wymaganych ustawą 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych decyzją z 19 kwietnia 2013 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury (decyzja z 19.04.2013 r. k.23 akt emerytalnych).
Rodzice ubezpieczonegoA.iJ.małż.S.zamieszkali wH.w latach 1962-1971 r. byli posiadaczami, a w latach 1971-1979 r. właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,70 ha położonego na terenie wsiH.iR.(zaświadczenie ze(...)wŁ.k.5 akt emerytalnych).S. S.mieszkał razem z rodzicami od urodzenia do 27 stycznia 1977 r. (poświadczenie zameldowania karta nieponumerowana za k.5 akt emerytalnych).
S. S.od 1 września 1968 r. od 19 czerwca 1971 r. chodził do(...) Szkoły Zawodowej (...)wS.i ukończył ją uzyskując zawód ślusarz mechanik (świadectwo k.13). NastępnieS. S.rozpoczął naukę w(...)wS.o trzyletnim okresie nauczania na podbudowie(...) Szkoły Zawodowej, którą skończył 12 czerwca 1974 r. uzyskując świadectwo ukończenia technikum zawodowego (świadectwo k.14-15). Przez cały okres nauki ubezpieczony dojeżdżał do obu szkół zH.. Najpierw rowerem albo autobusem ubezpieczony dojeżdżał do miejscowościN., a następnie zN.doS.jechał pociągiem przez około 40-45 min w jedną stronę. Dojazd do szkoły zajmował ubezpieczonemu ok. 2 godzin w jedną stronę (okoliczności niesporne k. 10v). Po powrocie ze szkoły ok. godz. 16.00 każdego dnia ubezpieczony pomagał rodzicom w pracach w gospodarstwie rolnym. W ramach potrzeb ubezpieczony pomagał rodzicom w pracach w gospodarstwie rolnym np. pracując przy inwentarzu żywym i przy pracach polowych. Zimą ubezpieczony pomagał rodzicom przy obrządku, co zajmowało mu mniej niż cztery godziny w ciągu dnia, natomiast latem pracując w polu pracował cztery godziny i więcej (do 10) godzin dziennie (okoliczności niesporne, przyznane k. 10v).
W okresie wakacji szkolnych ubezpieczony nigdzie nie wyjeżdżał i przez cały okres wakacji pracował w gospodarstwie rodziców przy takich pracach jak sianokosy, żniwa, wykopki, orka, sianie, przy pracy przy inwentarzu żywym. Pracę w gospodarstwie rolnym ubezpieczony w okresie wakacyjnym wykonywał od rana do wieczora. Ubezpieczony miała brata, który był niepełnosprawny i nie pracował w gospodarstwie rodziców, oraz dwie młodsze siostry. Praca ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym miała istotne znaczenie dla jego funkcjonowania, tym bardziej, że dochody z tego gospodarstwa były jedynym źródłem utrzymania jego rodziców (zeznania świadków:T. S.k.19,A. N.k.19v,S. K.k. 19v, zeznania ubezpieczonego k. 20).
Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego pozostaje nadal w stosunku pracy w(...) Sp. z o.o.wS.(okoliczności niesporne, oświadczenia zawarte we wniosku o emeryturę -k.1v -2 akt emerytalnych ubezpieczonego).

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoS. S.jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Poza sporem pozostawało bowiem, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek z dniem(...)r. oraz spełniła przesłankę 15 –letniego stażu pracy w warunkach szczególnych, nie jest też członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również, traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r., okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
W przedmiotowej sprawie ubezpieczonemuS. S.brakuje do 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych 5 miesięcy i 1 dnia i co do zasady o taki okres może być uzupełniony okres ubezpieczenia o okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia a przed 1 stycznia 1983 r. Zgodnie z wytycznymi doktryny i orzecznictwa, aby można było zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia traktując je jako okresy składkowe ubezpieczony musi wykazać, iż pracował w gospodarstwie rolnym rodziców co najmniej 4 godziny dziennie. W przedmiotowej sprawie zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków:T. S.(k.19),A. N.(k.19v),S. K.(k. 19v), zeznań ubezpieczonego (k. 20) wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż ubezpieczony w okresie od 11 marca 1969 r. do 31 maja 1974 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze przekraczającym cztery godziny dziennie w okresie wakacji letnich od 1 lipca do 1 września każdego roku: 1969, 1970, 1971, 1972, 1973. Ubezpieczony w okresie wakacji letnich nigdzie nie wyjeżdżał, pracował w gospodarstwie rolnym całe dnie od rana do wieczora przy takich pracach polowych jak sianokosy, żniwa, pielenie, wykopki, oraz przy inwentarzu żywym rano i wieczorem. Sąd obdarzył wiarygodnością dowód z zeznań wymienionych świadków oraz dowód z zeznań ubezpieczonej. Wymienione dowody są spójne, logiczne i korespondują ze sobą. Sąd obdarzył również wiarygodnością dowód z zeznań świadkaZ. W.(k.18v-19), która również potwierdziła, iż ubezpieczony codziennie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Wymieniony świadek jednakże nie był wstanie wskazać w jakim wymiarze godzin dziennie ubezpieczony pracował w tym gospodarstwie. Mając na uwadze realia pracy w gospodarstwie rolnym w tamtym czasie, kiedy to wszystkie prace wykonywane były ręcznie, a rolnicy dysponowali jedynie sprzętem konnym do pracy w gospodarstwie angażowane były całe rodziny w tym dzieci, które pracowały jak dorośli przy wszystkich pracach polowych i przydomowych. Należy mieć również na uwadze, że ze względu na brak mechanizacji prace rolnicze były wykonywane znacznie dłużej niż obecnie, szczególnie w okresie letnim praca była od rana do wieczora. W ocenie Sądu zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do zaliczenia ubezpieczonej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze 10 miesięcy jako okresu pracy w okresie wakacji szkolnych w latach 1969-1973, czyli znacznie więcej niż to jest niezbędne dla udowodnienia przez ubezpieczonego przesłanki „ogólnego stażu ubezpieczenia” 25 lat. Ubezpieczonej brakuje bowiem jedynie okresu 5 miesięcy i 1 dni. Mając na uwadze okoliczność przyznaną przez ubezpieczonego, że w okresie zimowym na pracę w gospodarstwie rodziców poświęcał mniej niż 4 godziny dziennie, oraz mając na uwadze konieczność dojazdu ubezpieczonego do szkoły i długość dnia w okresie zimowym, wiosennym i jesiennym Sąd uznał, iż co prawda ubezpieczony pomagał rodzicom w pracach gospodarczych w miarę potrzeb, ale nie ma realnych możliwości, aby ubezpieczony poza okresem wakacji pracował w gospodarstwie co najmniej 4 godziny dziennie każdego dnia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie i dlatego na podstawieart.47714§2 kpczmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że ubezpieczonemuS. S.przysługuje prawo do emerytury od(...)r., tj. od osiągnięcia przez niego 60 roku życia.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 kpczasądzając na rzecz ubezpieczonego od organu rentowego kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.