Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 1176/13
Data wyroku: 2014-03-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Daniluk, Włodzimierz Śpiewla, Arkadiusz Śmiech
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk

Sygn. akt XI Ka 1176/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 marca 2014 roku

Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Arkadiusz Śmiech (spr.)
Sędziowie: SO Elżbieta Daniluk
SO Włodzimierz Śpiewla
Protokolant: Małgorzata Dubiel
przy udziale Prokuratora Małgorzaty Duszyńskiej
po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 roku
sprawyP. J.iM. K.
oskarżonych zart. 155 k.k.i in.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Rykach
z dnia 20 sierpnia 2013 roku  sygn. akt VII K 81/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
z opisu czynu przypisanego oskarżonemuP. J.eliminuje stwierdzenie:,, oraz niecałkowicie wyłuszczył lewego migdałka podniebiennego”;

2
z opisu czynu przypisanego oskarżonemuM. K.eliminuje stwierdzenie: ,,oraz nie zapobiegł niecałkowitemu wyłuszczenie lewego migdałka podniebiennego”;

3
przyjmuje, iż oskarżeni nieumyślnie narazili pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia;

4
kwalifikację prawną czynów przypisanych uzupełnia oart. 160 § 3 k.k., zaś w podstawie wymiaru kar pozbawienia wolności w miejsceart. 160 § 2 k.k.przyjmujeart. 155 k.k.;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa za postępowanie odwoławcze po 280 (dwieście osiemdziesiąt) zł opłaty oraz po 20 (dwadzieścia) zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków.

XI Ka 1176/13

UZASADNIENIE
P. J.oskarżony został o to, że w dniu 5 kwietnia 2005 roku wD., woj.(...)pomimo ciążącego na nim obowiązku opieki wynikającego z tytułu wykonywania czynności lekarza Oddziału(...)Szpitala (...)wD.podczas przeprowadzania zabiegu operacyjnego wyłuszczenia migdałków podniebiennych uM. P.naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia w ten sposób, że nie zapewnił właściwej hemostazy (zatrzymania krwawienia) w polu operacyjnym oraz niecałkowicie wyłuszczył lewego migdałka podniebiennego, co w konsekwencji doprowadziło do śmierciM. P., tj. o czyn zart. 155 k.k.iart.160 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
M. K.oskarżony został o to, że w dniu 5 kwietnia 2005 roku wD.woj.(...)pomimo ciążącego na nim obowiązku opieki wynikającego z tytułu pełnienia funkcji ordynatora Oddziału(...)Szpitala (...)wD.i asystowania przy przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego wyłuszczenia migdałków podniebiennych uM. P.naraził go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia w ten sposób, że nie zapewnił właściwej hemostazy (zatrzymania krwawienia) w polu operacyjnym oraz nie zapobiegł niecałkowitemu wyłuszczeniu lewego migdałka podniebiennego, co w konsekwencji doprowadziło do śmierciM. P., tj. o czyn zart. 155 k.k.iart.160 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Puławach VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Rykach wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2013 rokuoskarżonegoP. J.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa wyczerpującego dyspozycjęart. 155 kkw zb. zart. 160 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów przyjmując z mocyart. 11 § 3 kkza podstawę wymiaru karyart. 160 § 2 kkwymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; na mocyart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej w stosunku do oskarżonegoP. J.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata; na podstawieart. 71 § 1 kkorzekł w stosunku do oskarżonegoP. J.50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki w oparciu oart. 33 § 3 kkna kwotę 20 (dwudziestu) złotych
ioskarżonegoM. K.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa wyczerpującego dyspozycjęart. 155 kkw zb. zart. 160 § 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów przyjmując z mocyart. 11 § 3 kkza podstawę wymiaru karyart. 160 § 2 kkwymierzył mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności; na mocyart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej w stosunku do oskarżonegoM. K.kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata; na podstawieart. 71 § 1 kkorzekł w stosunku do oskarżonegoM. K.50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki w oparciu oart. 33 § 3 kkna kwotę 20 (dwudziestu) złotych; zasądził od każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 1500 (tysiąc pięćset) złotych tytułem zwrotu wydatków postępowania, zwolnił natomiast od pozostałej kwoty wydatków przenosząc je na rachunek Skarbu Państwa.
Od wyroku tego apelacje złożyliobrońcy oskarżonych, którzy zaskarżyli rozstrzygnięcie w całości.
Obrońca oskarżonegoP. J.na zasadzieart. 427 § 2 k.p.k.,art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k.zarzucił wyrokowi:

1
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.:

a
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 201 k.p.k.,art. 167 k.p.k.w zw. zart. 366 § 1 k.p.k.poprzez odrzucenie przez Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego opinii biegłych sądowych, tj. specjalisty chirurga dr n. med.W. Ż.i anestezjologaA. N.jako opartych na zeznaniach oskarżonych w sytuacji, gdy z opinii tych nie wynika, czy i w jakim stopniu podstawę wniosków sformułowanych w opiniach stanowiły zeznania oskarżonych, oraz czy wnioski opinii byłyby tożsame, gdyby biegli nie oparli się na tych dowodach, co czyni te opinie niejasnymi, zaś Sąd zaniechał wyjaśnienia tych niejasności, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

b
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 366 § 1 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez błędną, sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania ocenę dowodów w postaci ustnych i pisemnych opinii biegłych z Akademii Medycznej wW.Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej-M. F.,P. F.orazP. K.polegającą na uznaniu, iż z dowodów tych wynika, że oskarżony przeprowadzając zabieg przed jego zakończeniem nie upewnił się czy krwawienie, które wystąpiło uM. P.w trakcie zabiegu zostało zatrzymane, tym samym nie zapewnił hemostazy poprzez brak kontroli wzrokowej pola operacyjnego, w sytuacji gdy prawidłowa analiza tych dowodów nie daje podstaw do formułowania takich twierdzeń;

c
art. 366 § 1 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez zaniechanie przez Sąd wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności:

- nieuzasadnionym pominięciu przez Sąd okoliczności, iż w placówce medycznej, w której przebywałM. P.nie było możliwości przeprowadzenia zabiegu podwiązania tętnicy szyjnej, która to okoliczność wpływa bezpośrednio na ocenę zachowania oskarżonego podczas zabiegu w świetle działań możliwych przez niego do podjęcia;
-bezzasadnym pominięciu przez Sąd faktu, iż decyzję o wykonaniu zabiegu podwiązania tętnicy szyjnej zewnętrznej może podjąć specjalista drugiego stopnia laryngologii a przeprowadzenie takiego zabiegu wymaga asysty osoby obeznanej z chirurgią naczyniową w sytuacji, gdy oskarżony w chwili wykonywania zabiegu wyłuszczenia migdałków uM. P.posiadał kwalifikacje specjalisty pierwszego stopnia w zakresie otolaryngologii, a zatem nie był uprawniony do wykonania operacji podwiązania tętnicy szyjnej;
d)art. 7 k.p.k.poprzez odmowę obdarzenia wiarą dowodu w postaci wyjaśnień oskarżonegoP. J.w sytuacji, gdy wyjaśnienia te są logiczne, niesprzeczne oraz znajdują potwierdzenie w innych dowodach zgromadzonych w postępowaniu;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający bezpośredni wpływ na jego treść polegający na:
- uznaniu, iż oskarżony przeprowadzając zabieg przed jego zakończeniem nie upewnił się czy krwawienie, które wystąpiło uM. P.w trakcie zabiegu zostało zatrzymane, tym samym nie zapewnił hemostazy poprzez brak kontroli wzrokowej pola operacyjnego, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu, w tym opinie pisemne i ustne Akademii Medycznej wW.Katedry Zakładu Medycyny Sądowej, nie daje podstaw do uznania, iż takie okoliczności w rzeczywistości zaistniały;
- uznaniu oskarżonego winnym tego, iż niecałkowicie wyłuszczył lewy migdałek podniebiennyM. P., co w konsekwencji doprowadziło do jego śmierci, w sytuacji gdy Sąd ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie w ogóle nie stwierdził takiej okoliczności;
-uznaniu, iż oskarżonyP. J.dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu w sytuacji, gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu nie daje podstaw do stwierdzenia, aby swoim zachowaniem naraziłM. P.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, co w konsekwencji spowodowało jego śmierć.
Obrońca oskarżonegoM. K.na zasadzieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt. 2 i pkt. 3 k.p.k.zarzucił wyrokowi:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się czynu opisanego w zaskarżonym wyroku, pomimo wynikających z zebranego materiału dowodowego poważnych, nie dających się usunąć wątpliwości w tym zakresie, a w szczególności, że oskarżony asystował przy przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego wyłuszczenia migdałków podniebiennych uM. P.oraz, że na oskarżonym z racji pełnienia przez niego funkcji ordynatora ciążył szczególny obowiązek opieki nad tym chorym a także, że nie zapewnił mimo takiej możliwości właściwej hemostazy czym naraziłM. P.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, a nadto, że nie zapobiegł niecałkowitemu wyłuszczeniu lewego migdałka podniebiennego co w konsekwencji doprowadziło do śmierciM. P.;

2
obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia a mianowicie-art. 4,7,5 § 2 oraz art. 92 k.p.k.,art. 366 § 1 k.p.k.i410 k.p.k., przez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, jednostronną i powierzchowną analizę dowodów polegającą na pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego przy eksponowaniu okoliczności niekorzystnych dla tego oskarżonego, na skutek czego orzeczenie o jego winie zostało oparte jedynie na części materiału dowodowego, bez należytego uzasadnienia takiego stanowiska, a przede wszystkim:

a
bezpodstawne nieuwzględnienie opinii biegłego sądowych: specjalisty chirurga dr n. med.W. Ż.i anestezjologaA. N.;

b
zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy a przede wszystkim nieuzasadnione przyjęcie, że w warunkach szpitala wD.było możliwym przeprowadzenie zabiegu podwiązania tętnicy szyjnej przez oskarżonego pomimo braku jakiegokolwiek dowodu na poparcie takiego stanowiska i nieuwzględnienie wniosku obrony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych w celu pełnego wyjaśnienia tej okoliczności, przy istnieniu prywatnej opinii biegłego sądowego, specjalisty chirurgii naczyniowej wykluczającej taką możliwość;

c
bezkrytyczne przyjęcie, iż oskarżony pełnił funkcję asysty przy przeprowadzaniu zabiegu mimo negatywnej w tym zakresie opinii biegłych, wyłącznie w oparciu o dokument, w którym oskarżony został wpisany jako asystent, bez wyjaśnienia czy wpisu dokonała osoba uprawniona.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacje okazały się być częściowo zasadne, choć nie w zakresie sformułowanych wniosków. Nieprawidłowości, jakich dopuścił się Sąd Rejonowy były bowiem tego rodzaju, że mogły być konwalidowane w postępowaniu odwoławczym, co skutkowało wydaniem orzeczenia reformatoryjnego. W oparciu o zgromadzony i bezbłędnie oceniony materiał dowodowy Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku. Z ustalonego stanu faktycznego wysnuł właściwe wnioski odnośnie sprawstwa oskarżonych co do zarzuconych im czynów, za wyjątkiem wnioskowania o umyślnej ich winie przy narażeniu pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Swoje rozstrzygnięcie w zakresie winy oskarżonych Sąd orzekający prawidłowo w głównej mierze oparł na dowodzie z opinii Zakładu Medycyny Sądowej(...). Z opinii tej w sposób oczywisty i jednoznaczny wynika, że błąd w sztuce lekarskiej oskarżonych polegał na nie zapewnieniu właściwej hemostazy (zatrzymania krwawienia) w polu operacyjnym oraz niecałkowitym wyłuszczeniu lewego migdałka podniebiennego u operowanego pacjenta. Nieprawidłowość przeprowadzających zabieg lekarzy, polegająca na nie zapewnieniu właściwej hemostazy naraziła pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, a następnie doprowadziła do śmierci operowanego. W tej kwestii, a więc najistotniejszego dla prawidłowego osądu sprawy wnioskowania, na czym polegały nieprawidłowości w postępowaniu przeprowadzających zabieg operacyjny oskarżonych i jakie były tego konsekwencje, niczego nie zmieniają pozostałe wywołane w sprawie opinie lekarskie. Dowody te opracowane przez lekarzy różnych specjalności – specjalisty radiologii i diagnostyki obrazowej, chirurga i anestezjologa, przy ocenie postępowania oskarżonych jako lekarzy przeprowadzających przedmiotowy zabieg operacyjny, skupiając się na aspektach teoretycznych, nie odnoszą się w sposób właściwy do tej najistotniejszej dla osądu sprawy kwestii, co w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku szczegółowo wyjaśnił Sąd pierwszej instancji. Wywody Sądu Rejonowego zawarte w uzasadnieniu wyroku, w omawianym zakresie, jako pozbawione błędów natury faktycznej i logicznej spotkały się z całkowitą aprobatą Sądu odwoławczego.
Przy ocenie prawnej zachowania oskarżonych, z bezbłędnie ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy niestety wysnuł dwa nieuprawnione wnioski. Po pierwsze, uznał, że oskarżeni w sposób umyślny narazili operowanego pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Nie zapewnienie właściwej hemostazy, niezależnie od tego na czym polegało zaniedbanie lekarzy, było efektem nie zachowania wymaganej staranności. W rozpoznawanym przypadku nie zachodzą żadne przesłanki do uznania, że zaniechanie oskarżonych co najmniej obejmowało godzenie się na wystąpienie skutku w postaci narażenia pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia. Oskarżeni nie rozpoznali, choć powinni i mogli, uszkodzenia lewej tętnicy twarzowej, jako przyczyny krwawienia i dlatego uznając, że krwawienie zostało prawidłowo zatrzymane zakończyli zabieg operacyjny.
Po drugie, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uznał, że niecałkowite wyłuszczenie lewego migdałka podniebiennego u operowanego pozostawało w związku przyczynowo-skutkowym z narażeniem pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Tymczasem okoliczność ta jest obojętna z punktu widzenia przyczyny warunkującej uznanie zachowania oskarżonych za czyn karalny. Operowanego pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia naraził krwotok, będący efektem uszkodzenia tętnicy twarzowej. Niecałkowite wyłuszczenie jednego z migdałków, choć samo w sobie stanowi błąd w sztuce lekarskiej, nie miało wpływu na wystąpienie krwawienia, a świadczy jedynie o staranności z jaką oskarżeni wykonywali zabieg.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Sąd odwoławczy dokonał korekty rozstrzygnięcia, zgodnie z kierunkiem zaskarżenia wyroku. I tak, z opisu czynów przypisanych oskarżonym wyeliminował stwierdzenia o niecałkowitym wyłuszczeniu lewego migdałka podniebiennego, jako okoliczności nie stanowiącej przyczyny wystąpienia znamienia czasownikowego czynów, według przyjętej ich kwalifikacji prawnej. Poprawił również kwalifikację prawną czynów poprzez jej uzupełnienie o przepisart. 160 § 3 k.k., uznając przy tym, że oskarżeni nieumyślnie narazili pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia.
W pozostałym zakresie kwalifikacja prawna przypisanych czynów nie budzi żadnych zastrzeżeń, w tym również odnośnie przypisania oskarżonym skutku w postaci nieumyślnego spowodowania śmierci pokrzywdzonego.
Zaskarżony wyrok jest również prawidłowy w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Wymiar i rodzaj orzeczonej kary świadczy o tym, że Sąd pierwszej instancji miał w polu widzenia wszystkie najistotniejsze okoliczności decydujące o karze, w tym także te łagodzące, we właściwych proporcjach je uwzględnił, czym sprostał wymaganiom dyrektyw sędziowskiego wymiaru kary przewidzianym wart. 53 kk. Przekonania tego nie może zmienić dokonana przez Sąd odwoławczy korekta wyroku i przyjęcie nieumyślnej formy winy narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Niezachowanie przez oskarżonych wymaganej staranności było tak rażące, że dolegliwość zaskarżonego rozstrzygnięcia o karze nie razi swoją surowością w rozumieniuart. 438kpt. 4k.p.k., a tylko wówczas byłaby podstawa do korekty tej części wyroku na korzyść oskarżonych.
Mając na uwadze zaprezentowaną motywację, nie dostrzegając innych uchybień, w tym tych z art.art. 439 i 440 k.p.k., które należałoby uwzględnić z urzędu, Sąd odwoławczy na podstawieart. 437 § 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych za drugą instancję uzasadniają przepisyart. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnychiart. 636 § 1 k.p.k.w zw. zart. 632 k.p.k.