Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 261/14
Data wyroku: 2014-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Kupcewicz, Włodzimierz Wojtasiński, Włodzimierz Hilla-sprawozdawca
Słowa kluczowe: Łapownictwo
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt.IV Ka 261/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Włodzimierz Hilla - sprawozdawca
Sędziowie SSO Piotr Kupcewicz
SSO Włodzimierz Wojtasiński
Protokolant sekr. sądowy Hanna Płaska
przy udziale Jerzego KoźmińskiegoProkuratora Prokuratury Okręgowejw Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 roku
sprawyP. K.iJ. Z.
oskarżonych zart. 229§3 k.k.,
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 9 grudnia 2013 roku sygn. akt XI K 134/12
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemuw Bydgoszczydo ponownego rozpoznania.
IV Ka 261/14

UZASADNIENIE
P. K.został oskarżony o to, że:
I.w dniu 7 lutego 2001 r. w nieustalonym miejscu, jako kierowca współce z o.o. (...)z siedzibą wB., działając wspólnie i w porozumieniu zP. M., prezesem spółki, udzielił korzyści majątkowej w kwocie 50 nieustalonemu funkcjonariuszowi Policji w zamian za naruszenie przez niego przepisów prawa polegającego na odstąpieniu od zatrzymania dowodu rejestracyjnego nieustalonej dotychczas autocysterny pozostającej w użytkowaniuspółki (...),
tj. o czyn zart. 229 § 3 k.k.;
II.w okresie od 20 marca 2003 r. do 1 kwietnia 2003 r. w nieustalonym miejscu, jako kierowca współce (...)z siedzibą wB., działając wspólnie i w porozumieniu zP. M., prezesem spółki, udzielił korzyści majątkowej w kwocie 50 zł nieustalonemu funkcjonariuszowi Policji w zamian za naruszenie przez niego przepisów prawa polegającego na odstąpieniu od wykonywania prawnych czynności służbowych wynikających ze stwierdzonego w trakcie kontroli drogowej braku legalizacji tachografu nieustalonej w chwili obecnej autocysteny pozostającej w użytkowaniuspółki (...),
tj. o czyn zart. 229 § 3 k.k.;
III.w dniu 30 grudnia 2003 r. w nieustalonym miejscu, jako kierowca współce (...)z siedzibą wB., działając wspólnie i w porozumieniu zP. M., prezesem spółki, udzielił korzyści majątkowej w kwocie 100 zł nieustalonemu funkcjonariuszowi Policji w zamian za naruszenie przez niego przepisów prawa polegającego na odstąpieniu od czynności służbowych wynikających z przeprowadzonej kontroli drogowej nieustalonej dotychczas autocysterny pozostającej w użytkowaniuspółki (...),
tj. o czyn zart. 229 § 3 k.k.
J. Z.został oskarżony o to, że:
IV.w dniu 25 kwietnia 2001 r. w nieustalonym dotychczas miejscu, jako kierowca współce z o.o. (...)wB., działając wspólnie i z porozumieniu zP. M., prezesem spółki(...), udzielił korzyści majątkowej w kwocie 100 zł nieustalonemu dotychczas funkcjonariuszowi Policji, w zamian za naruszenie przez niego przepisów prawa, polegającego na odstąpieniu od wykonania czynności służbowych wynikających z przeprowadzonej kontroli drogowej użytkowanej w spółce autocesterny marki(...)onr. rej. (...),
tj. o czyn zart. 229 § 3 k.k.
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy wyrokiem z 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt XI K 134/12) uniewinnił oskarżonych od zarzucanych im czynów, rozstrzygając także odnośnie kosztów sądowych w sprawie.
Powyższy wyrok został zaskarżony w trybie apelacji przez prokuratora, który, powołując się na podstawę odwoławczą przewidzianą wart. 438 pkt 2 k.p.k., wyrokowi temu zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art.art.: 4, 7, 366§ 1 i 410 oraz 424 § 1 pkt 1 k.p.k., polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów oraz nie wyjaśnieniu i nie uwzględnieniu wszystkich okoliczności, które przemawiały na niekorzyść oskarżonych, o niezastosowaniu wszystkich niezbędnych środków zmierzających do wykrycia prawdy materialnej oraz zdeprecjonowanie wyjaśnień oskarżonegoP. K.w zakresie przyznania się do winy, poprzez uznanie, że podawane przez niego dane dotyczące zdarzeń opisanych w zarzutach były na tak znacznym poziomie ogólności, że nie pozwalały na przypisanie mu sprawstwa w sensie prawa karnego, bez przeprowadzenia możliwych i koniecznych dowodów w postaci przesłuchania w charakterze świadków:M. M.,K. M.,M. K.orazM. W., a także przeprowadzenia w sposób prawidłowy dowodu z akt sprawy IV K 914/07, gdzie znajdują się także dowody związane z czynami zarzuconymi oskarżonym, w sytuacji, gdy oparcie wyroku na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, w tym wynikających z przeprowadzenia niezbędnych dowodów w postaci przesłuchania w charakterze świadka ww. osób oraz uzyskania odpisu wyroku skazującego dotyczącegoP. M.(współsprawcy czynów zarzucanych oskarżonym) pozwoliłoby na prawidłowe wyrokowanie w tej sprawie i dokonanie obiektywnej, prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co mogłoby doprowadzić do skazania oskarżonych za zarzucane im przestępstwa.
Nadto uzasadnienie zaskarżonego wyroku, mimo oparcia się przed Sąd w opisie stanu faktycznego na dowodzie w postaci kserokopii uzasadnienia wyroku w sprawie IV K 914/07 pozbawione jest ustosunkowania się przez Sąd do tegoż dowodu i wskazania, w jakim zakresie Sąd uczynił ustalenia w oparciu o powyższy dowód, ewentualnie, w jakim zakresie podzielił ustalenia poczynione w sprawie IV K 914/07.
W konkluzji apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył co następuje
         :
Powyższa apelacja zasługiwała na uwzględnienie w stopniu i w zakresie, jaki implikował konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W pierwszym rzędzie sąd odwoławczy pragnie skonstatować, że nie podziela stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, które – jak wynika z lektury tegoż dokumentu procesowego – miałoby główniedeterminowaćtreść owego orzeczenia, a sprowadzać się do twierdzenia, że„poziom ogólności opisu zdarzeń”, stanowiących podstawę zarzucanych oskarżonym czynów, miałby sam przez się uniemożliwiać przypisanie określonym oskarżonym tak opisanych, zarzucanych im czynów.
Abstrahując w tej chwili od stanu materii dowodowej sprawy, należy w pełni zaaprobować pogląd wyrażony w apelacji oskarżyciela publicznego, a mianowicie, że taki oto opis czynów, który (przy założeniu, że miałby swe oparcie w treści zgromadzonych dowodów) z powodzeniem by na to pozwalał. Innymi słowy, Sąd Okręgowy orzekający w tym składzie, nie uważa, iżby w niniejszej sprawie opis tychże czynów nie spełniał tych wymogów ustawy, jakie w tym względzie statuowane są treścią przepisuart. 413 § 1 i 2 k.p.k.
Natomiast, sąd pierwszej instancji zwerbalizował nadto swe dalsze zastrzeżenia, które również miałyby przemawiać za rozstrzygnięciem uniewinniającym, a związane ze stanem dowodów, jakie zgromadzono w sprawie, jak też rezultatami dokonanej ich analizy i oceny. Jednakże i w tym względzie stanowisko to nie zasługuje na aprobatę. Prokurator jak najbardziej trafnie podnosi bowiem przede wszystkim to, że zaskarżone orzeczenie zapadło w sytuacji, gdynie są wykorzystanewszystkie, dostępne sądowi orzekającemu środki dowodowe. A mianowicie, sądmeritinie sięgnął do tych podstawowych, osobowych źródeł dowodowych, jakie występują przecież w sprawie, która prowadzona była przeciwko funkcjonariuszom Policji –M. M.iK. M. (1)osygn. akt IV K 914/07(k. 821 i nast.), jak też przede wszystkim ze sprawy jaka toczyła się i została zakończona prawomocnym wyrokiem skazującym (wedle apelującego prokuratora, a której to deklaracji nie ma powodu kwestionować - s. 7 apelacji) w Sądzie Okręgowym w Białymstoku przeciwkoP. M.o sygn. aktIII K 106/11(na rozprawie sąd orzekający dysponował wiedzą, że postępowanie takie przez owym sądem zawisło i się toczy – k. 895).
Przeprowadzenie przez sąda quodowodu wyłącznie z wyroku zapadłego w sprawie IV K 914/07 jest o tyle chybione, że samo owo orzeczenie w sposób oczywisty dowodu nie stanowi. Natomiast niewątpliwie niepodobna jest zaaprobować taki oto stan rzeczy, że obecnie w niniejszej sprawie nie zostali przesłuchani w charakterze świadków, zarówno policjanci –M. M.iK. M., jak równieżM.K.iM. W., zeznający w charakterze świadka w sprawie przeciwkoP. M., a które to dowody winny stanowić, pośród wszelkich dalszych dowodów zebranych w sprawie, nader istotną podstawę czynionych ustaleń faktycznych.
Sięgając do dowodów mających – wedle apelującego - znajdować się w aktach rzeczonych spraw (oczywista, niezbędne jest zweryfikowanie tych twierdzeń i postulatów dowodowych treścią owych akt), nie sposób będzie zignorować także wszelkie dalsze, mające znajdować się tamże dowody, które przywołuje prokurator w swej apelacji i do treści których się odwołuje, a mianowiciekserokopii notatnikówsłużbowych oskarżonych funkcjonariuszy Policji,informacji pochodzącej z KMPwP.dot. funkcjonariuszy przeprowadzających kontrole drogowe w czasie i w miejscach wskazywanych przez oskarżonegoP. K.(domaganie się sięgania do treści zeznań tego ostatniego zawartych w tamt. aktach jest oczywista nieporozumieniem), czy ewentualnych dalszych dowodów z akt sprawyIII K 106/11Sądu Okręgowego w Białymstoku.
Potrzeba taka i określone oczekiwania z tym związane są tym bardziej uzasadnione, że – wedle prokuratora – stan dowodów zgromadzonych w tych aktach nie tylko, że miał pozwolić temu Sądowi na wydanie względemP. M.wyroku skazującego, to jeszcze na dokonanie ustalenia (nawiasem mówiąc, także proceduralnie niedopuszczalnego, wobec sytuacji procesowej, w jakiej aktualnie pozostają oskarżeniP. K.iJ. Z.), że ów czynu tego dopuścił się właśnie„za pośrednictwem P.K.iJ. Z.) !
Odnosząc się do oceny tych dowodów, którymi dotychczas dysponował sąd orzekający, doprawdy trudno zaaprobować tę argumentację, zgodnie z którą Sąd ów w taki oto prosty, pozbawiony jakowejś pogłębionej refleksji, sposób, w oderwaniu od realiów doświadczenia życiowego, a także logicznego rozumowania i wnioskowania,zdeprecjonował wymowę i wartość dowodowąwyjaśnień oskarżonegoP. K., który – co warte szczególnego odnotowania – na przestrzeni całego postępowania, poczynając od pierwszego, aż do ostatniego przesłuchaniakonsekwentnie przyznawał siędo zarzucanych mu czynów (takich właśnie, jak opisano je w akcie oskarżenia), w tożsamy sposób opisując wszelkie związane z nimi okoliczności. Równocześnie, aktualnie – jak się zdaje – trudno doszukać się jakowychś racjonalnie brzmiących argumentów, które wskazywałyby na kierowanie się przezeń jakimś interesem faktycznym, bądź prawnym do składania tego rodzaju oświadczeń procesowych, a w konsekwencji do podważenia ich wiarygodności co do samej zasady.
Przy czym, specjalnego podkreślenia wymaga i to, co zdaje się umknęło sądowi pierwszej instancji, że o ile argumentacja, zarówno Sądu Rejonowego, jak i Sądu Okręgowego zawarta w orzeczeniach zapadłych względem funkcjonariuszy Policji –M. M.iK. M., prowadząca do rozstrzygnięcia uniewinniającego wymienionych od zarzutów, jakie stawiano tym funkcjonariuszom, to przecież ta sama argumentacja bynajmniejnie musijeszcze być wystarczająca do uznania, że niejako „wiąże” ona Sąd Rejonowy w orzekaniu w odniesieniu zarzutów stawianym P.K.iJ. Z.i „musi” implikować rozstrzygnięcie tożsame.
Abstrahując już od faktu obowiązywania tej regulacji ustawowej, jaka przewidziana jest treścią przepisuart. 8 § 1 k.p.k.,wedle której „sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu”, to właśnie także treść tych dowodów, których przeprowadzenie jawi się jako niezbędne, będzie dopiero pozwalała na dokonanie wnikliwej i dogłębnej analizy i oceny wszystkich, tak zgromadzonych, jak i możliwych i koniecznych do przeprowadzenia dowodów,w ich całokształciei wzajemnym względem siebie powiązaniu. Dopiero w ten sposób możliwe będzie, po pierwsze ustalenie, czy w istocie wymienieni wyżej funkcjonariusze Policji byli, względnie mogli być jedynymi, którzy przeprowadzali kontrole w czasie i w miejscach opisywanych przez oskarżonegoP. K., a jeśli nie, to czy wyklucza to ewentualność dokonywania owych kontroli przez innych funkcjonariuszy, a w konsekwencji, czy stan owych dowodów, w zestawieniu przede wszystkim z treścią oświadczeń procesowych oskarżonegoP. K., acz także treścią zeznań dalszych świadków, a w szczególności –A. S.,E. S.,P. K. (3), jak również wszystkich dalszych dowodów (także tych z dokumentów), jakie zostaną przeprowadzone w sprawie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a mających istotne znaczenie w sprawie, będzie pozwalała, przede wszystkim na weryfikację konsekwentnych wyjaśnień oskarżonegoP. K., a w konsekwencji na ustalenie ewentualnej odpowiedzialności karnoprawnej obydwóch oskarżonych w zakresie czynów zarzucanych im aktem oskarżenia.
Należy przy tym być pomnym tego, że dowody w odniesieniu do czynu zarzucanego oskarżonemuJ. Z.winny podlegaćtożsamym rygorom, regułom i zasadom,jak w stosunku do osoby współoskarżonego. Tożsame są bowiem ich okoliczności i tożsame „modus operandi”co do wszelkich tych zachowań poszczególnych osób (mowa także o wspomnianych pracownicach firmy), a które to okoliczności, co do samej zasady – jak się zdaje – w chwili obecnej nie mogą podlegać skutecznemu kwestionowaniu.
Niezależnie od wszelkich, wskazywanych wyżej okoliczności, nie będzie od rzeczy odnotować i to, że treść zapisów zawartych w protokole rozprawy zdaje się wskazywać, że sposób przesłuchania poszczególnych uczestników postępowania znacząco odbiegał od tych wymogów procesowych, jakie statuowane są choćby treścią przepisówart. 370 § 1 k.p.k., a przede wszystkimart. 391 § 1 k.p.k.(por. k. 870-871, 893). Jest oczywiste, że uwzględniając okres, w jakim miały miejsce krytyczne wydarzenia, świadkowie z powodzeniem mogą nie pamiętać różnych ich szczegółów, jednakże niechybnie nie jest tak, że przesłuchiwani obecnie nie pamiętają oni niczego spośród zaistniałych wówczas faktów i okoliczności. Tymczasem dopiero deklaracja co do „niepamięci pewnych okoliczności” (art. 391 § 1) uprawnia do skorzystania z tejże regulacji procesowej. Tymczasem przesłuchania świadków w niniejszej sprawie sprowadziły się tylko i wyłącznie do odczytania uprzednio składanych przez nich zeznań i następnego lakonicznego odniesienia się doń. Natomiast w przypadku śwd.E. S.protokół nie zwiera nawet jakiejkolwiek adnotacji co do tego, czy świadek ten złożyła jakiekolwiek, a jeśli tak to jakiej treści spontaniczne zeznania, a w konsekwencji zupełnie niepodobna zorientować się, jaki był powód skorzystania z regulacji przewidzianej treścią cyt. przepisu ustawy (vide k. 893). Taka praktyka w sposób oczywisty godzi w jedną z podstawowych zasad procesowych, na jakich zasadzają się regulacje procedury karnej, a mianowiciezasadę bezpośredniości.
Sąd pierwszej instancji, zatem ponownie przeprowadzi postępowanie dowodowe, mając na uwadze te wskazania sądu odwoławczego, o jakich była mowa powyżej, a po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego, podda go swej wnikliwej i pogłębionej analizie i ocenie, z zachowaniem tych reguł i zasad oceny dowodów, jakie przewidziane są treścią przepisuart. 7 k.p.k., natomiast w przypadku zaistnienia takowej potrzeby, sporządzi uzasadnienie zapadłego orzeczenia, chowając w polu widzenia wszelkie te wskazania i okoliczności, o jakich była mowa powyżej, jak i te, które przywołał apelujący w swoim środku odwoławczym.