Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1723/13
Data wyroku: 2014-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Janiszewska, Piotr Niezgodzki, Iwona Wróblewska-Pokora
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: art. 691 kc

Sygn. akt IV Ca 1723/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Wróblewska-Pokora (spr.)
Sędziowie SO Beata Janiszewska
SO Piotr Niezgodzki
Protokolant Olga Wyszomierska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. wW.sprawy
z powództwaK. T. (1)
przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.
o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ wW.
z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt II C 320/13

1
oddala apelację;

2
zasądza od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wW.na rzeczK. T. (1)kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt IV Ca 1723/13

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy ustalił, że powódK. T. (1)wstąpił w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...)przyulicy (...)wW.w miejsce zmarłego w dniu 05 listopada 2011 r. najemcyJ. T.(pkt I) oraz zasądził od pozwanej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej– Oddział (...)wW.na rzecz powoda kwotę 337 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i rozważania:
Sąd Rejonowy ustalił, że najemcą przedmiotowego lokalu był na podstawieumowy najmu nr (...)z dnia 14 października 1996 r., zawartej na czas nieoznaczony z Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddział Terenowy nr(...)W., ojciec powoda –J. T.. Prawo najmu do przedmiotowego lokalu uzyskał w drodze nieodpłatnego przeniesienia przysługującego mu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego wW.przyul. (...)na rzeczH. Ł., której na podstawie przydziału osobnej kwatery stałej z dnia 08 listopada 1977 r. przysługiwało prawo najmulokalu mieszkalnego nr (...)położonego wW.przyul. (...).
Zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego powód od 2003 r. nie był nigdzie zameldowany, do osiągnięcia osiemnastego roku życia zamieszkiwał z matką i jej konkubentem w należącym do niego lokalu. Po osiągnięciu pełnoletniości w związku z konfliktami z konkubentem matki wyprowadził się. Od czerwca 2011 r. powód zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu z ojcem, który zaproponował synowi wspólne zamieszkanie po jego niezdanej maturze i rozstaniu syna z dziewczyną, z którą wcześniej mieszkał.J. T.planował wykupić mieszkanie i zameldować w nim powoda. Sąd Rejonowy ustalił, że przed śmiercią ojca w przedmiotowym lokalu koncentrowało się życie powoda, był on często widywany przez sąsiadów. Obecnie powód nie zamieszkuje w lokalu, jednak dysponuje kluczami do niego i bywa w nim. Mieszka w domku letnim na działce, na której znajduje się dom zamieszkiwany przez jego matkę.
Sąd Rejonowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dokumenty złożone do akt sprawy i zeznania świadkówJ. K.,A. T.,K. T. (2),W. T., które uznał za spójne, logiczne i konsekwentne, podobnie jak zeznania samego powoda.
Pismem z dnia 02 stycznia 2013 r. pozwana Wojskowa Agencja Mieszkaniowa odmówiła powodowi wstąpienia w stosunek najmu po ojcu wskazując, że w umowie najmu lokalu nie podano osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania z najemcą, w dokumentacji lokalowej brak jest oświadczeniaJ. T.o zamieszkiwaniu z synem, a opłaty były naliczane od jednej osoby. Pozwana podkreśliła nadto, że powód nie był zameldowany w przedmiotowym lokalu.
Sąd Rejonowy nie uwzględnił wniosku pozwanej o zwrócenie się do Wydziału Udostępniania(...)Departamentu Spraw Obywatelskich o nadesłanie informacji dotyczącej adresów zameldowaniaK. T. (1)w latach 2003–2013 wskazując, że zameldowanie stanowi jedynie realizację obowiązku administracyjno – prawnego, ale nie przesądza w żaden sposób o zamieszkiwaniu w lokalu. W ocenie Sądu Rejonowego nie był trafny także zarzut, dotyczący niewskazania w umowie najmu syna jako osoby uprawnionej do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, skoro umowa ta była zawierana w 1996 r., a wówczas jeszcze powód w lokalu nie zamieszkiwał.
Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej (dalej jako Ustawa) w jego obecnym brzmieniu (obowiązującym w dacie śmierci najemcy lokalu) i stwierdził, że Ustawa zezwala dyrektorowi oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na wynajęcie lokalu mieszkalnegotylko na czas oznaczonyi nie zawiera w ogóle regulacji dotyczących najmu tych lokali na czas nieoznaczony. Wskazał, że umowa najmu, z której powód w niniejszej sprawie wywodzi swoje roszczenie, zawarta została na czas nieoznaczony, a w dacie jej zawarcia, tj. w 1996 r., przepis art. 29 ust. 1 i 2 nie różnicował umów najmu, które mógł zawierać dyrektor oddziału terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Umowy najmu lokali mieszkalnych (będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej) zawarte na czas nieokreślony pozostają zatem poza zakresem regulacji Ustawy. W konsekwencji ustęp 3 art. 29 Ustawy, regulujący instytucję wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy, odnosić należy tylko do umów najmu na czas oznaczony. Natomiast instytucja ta, w odniesieniu do umowy najmu lokali mieszkalnych zawartych na czas nieoznaczony, pozostaje poza zakresem regulacji Ustawy.
Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 29 a Ustawy i wskazał, żew zakresie nieuregulowanym w Ustawiemają zastosowanie przepisykodeksu cywilnegoorazkodeksu postępowania cywilnego. Wskazał, że dotyczyć to będzie bez wątpienia umowy najmu zawartej na czas nieoznaczony przez Wojskową Agencję Mieszkaniową zJ. T.niebędącym żołnierzem zawodowym. Do wstąpienia w stosunek najmu po nim zastosowanie będzie miał zatemart. 691 k.c., a nie art. 29 ust. 3 Ustawy.
Sąd Rejonowy wskazał także, że w dacie zawierania umowy przez ojca powoda, żaden przepis Ustawy nie zawierał szczególnej regulacji, która dotyczyłaby następstwa prawnego w razie śmierci najemcy lokalu, który byłby wynajmowany na podstawie umowy na czas nieoznaczony. Przepis art. 29 Ustawy odsyłał – jeżeli przepisy Ustawy nie stanowiły inaczej – do przepisówustawy z dnia 02 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, która to ustawa w art. 8 zawierała – przeniesioną później doart. 691 k.c.– ogólną regulację następstwa prawnego po śmierci najemcy lokalu.
Sąd Rejonowy przyjął zatem, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzieart. 691 k.c.i uznał, że spełnione zostały przesłanki konieczne do wstąpienia przez powoda w stosunek najmu lokalu po zmarłym ojcu.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na mocyart. 98 § 1 k.p.c.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia złożyła pozwana Wojskowa Agencja Mieszkaniowa zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 691k.c.poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie i w konsekwencji błędne ustalenie, że powód wstąpił w stosunek najmu lokalu oraz naruszenie art. 29 ust. 3 Ustawy poprzez przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, że powód wstąpił w stosunek najmu na podstawieart. 691 k.c.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych.
Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne oraz argumentację i wywody prawne Sądu Rejonowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Trafnie Sąd Rejonowy uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzieart. 691 k.c., nie zaś art. 29 ust. 3 Ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym.
Zgodnie z treścią art. 29a Ustawy do osób innych niż żołnierze zawodowi, które zajmują lokale mieszkalne będące w zasobie mieszkaniowym i internatowym Agencji,w zakresie nieuregulowanym w ustawiemają zastosowanie przepisyustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilnyorazustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.).
W art. 29 ust. 1 Ustawy mowa jest o wynajmowaniu lokali osobom innym niż żołnierz zawodowy przez dyrektora oddziału regionalnegojedynie na czas oznaczony. Z ust. 3 powołanego przepisu wynika, że w przypadku śmierci osoby innej niż żołnierz zawodowy członkowie rodziny stale z nią zamieszkujący do chwili jej śmierci, mają prawo zajmowania lokalu mieszkalnego, a dyrektor oddziału regionalnego zawiera na ich wniosek umowę najmu do końca okresu obowiązywania tytułu prawnego, który przysługiwał osobie zmarłej.
Słusznie jednak wskazał Sąd Rejonowy, że umowa najmu lokalu z 1996 r. została zawarta przezJ. T.na czas nieokreślony, w związku z czym pozostaje poza zakresem uregulowania Ustawy i zgodnie z art. 29a Ustawy zastosowanie w niniejszej sprawie znajdą odpowiednie przepisykodeksu cywilnegoikodeksu postępowania cywilnego, a więc równieżart. 691 k.c.dotyczący wstąpienia w stosunek najmu. Powód był zatem uprawniony do wystąpienia z powództwem o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu.
Wbrew twierdzeniom apelacji, Sąd Rejonowy uwzględnił art. 29 ust. 3 Ustawy w brzmieniu obowiązującym w chwili śmierci najemcy, uznając, że odnosi się on jedynie umów zawartych na czas określony. Do przepisów obowiązujących w dacie zawarcia umowy najmu, tj. w 1996 r. Sąd Rejonowy odwoływał się natomiast wskazując, że nie obejmowały regulacji dotyczącej następstwa prawnego w razie śmierci następcy lokalu, a odsyłały jedynie doustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowychzawierającej unormowania w w/w kwestii.
Wskazać należy nadto, że ocena spełnienia przesłanek wstąpienia przez osobę bliską, zamieszkującą wspólnie z najemcą, w stosunek najmu po zmarłym najemcy, dokonywana jest według stanu istniejącego w dniu, kiedy to wstąpienie następowało – tj. w dacie śmierci najemcy. Sąd w niniejszej sprawie oceniał zatem, czy powód zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w dniu 05 listopada 2011 r. kiedy to zmarł jego ojciec. W związku z powyższym okoliczność podnoszona w apelacji, że w umowie zawartej z pozwaną najemcaJ. T.nie wskazał żadnych osób uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania z nim nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Umowa ta zawarta została bowiem w 1996 r., a powód do lokalu wprowadził się dopiero w czerwcu 2011 r., na kilka miesięcy przed śmiercią ojca.
Podzielić należy także stanowisko Sądu Rejonowego, że niezameldowanie powoda w lokalu nie przesądza o tym, czy zamieszkiwał w lokalu, czy też nie. Z zeznań świadków jednoznacznie wynika zaś, że powód w lokalu od czerwca 2011 r. mieszkał, był widywany przez sąsiadów i tam też znajdowało się jego centrum życiowe, co uzasadniało ustalenie, że spełnił przesłanki przewidziane wart. 691 k.c.i wstąpił w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po śmierci ojca.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na mocyart. 385 k.p.c.postanowił jak wpkt 1.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na mocyart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. z§ 10 pkt 1 i § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. 2013, poz. 461).