Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
IX Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: IX GC 3070/12
Data wyroku: 2014-01-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie Majątkowe
Teza: Skorzystanie z pojazdu zastępczego nie musi oznaczać, że poszkodowany w ramach odszkodowania musi korzystać z najdroższych ofert na rynku, czy też wręcz usługi o charakterze zabytkowym, która zaspokajałby oprócz zwykłych potrzeb przemieszczania się, także szczególne upodobania korzystającego.

Sygn. akt: IX GC 3070/12

UZASADNIENIE
Powód(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.wniósł o zasądzenie odTowarzystwa (...) Spółki AkcyjnejwW.kwoty 4 584,93 zł odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, które nabył od poszkodowanego. Szkoda stanowiła koszt wynajmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 22 lutego 2011 r. uszkodzony został pojazdN.onr rej. (...), wskutek kolizji, za której zaistnienie odpowiedzialność podnosił kierowca ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej u pozwanego (niesporne). Pojazd został przyjęty do warsztatu w dniu 23 marca 2012 r. (tzw. arkusz naprawy pojazdu najemcy – k. 24). Ocena techniczna pojazdu z udziałem ubezpieczyciela miała miejsce już w dniu 28 lutego 2012 r. (k. 62), zaś zlecenie naprawy miało miejsce w dniu 7 marca 2012 r. (k. 63). Warsztat w dniu 27 marca 2012 r. sporządził kalkulację naprawy, którą przesłał do pozwanego, który dokonał jej weryfikacji w tym samym dniu (kalkulacja naprawy – k. 64 – 66). Czas trwania naprawy powypadkowej razem ze schnięciem lakieru powinien wynieść 12,4 roboczogodzin (opinia biegłegoS. Ż.– k. 106 – 112, 140 - 141). W dniu 23 marca 2012 r pomiędzy poszkodowanym jako najemcą a powodem jako wynajmującym zawarta została umowa najmu pojazdu zastępczego, której przedmiotem był samochódS. (...). Równocześnie poszkodowany przelał wierzytelność o odszkodowanie z tego tytułu wobec ubezpieczyciela na powoda (pełnomocnictwo – k. 9, upoważnienie – k. 22, umowa najmu – k. 25 – 28, cennik – k. 30, protokół – k. 33, umowa cesji – k. 34).
Najem trwał do 31 marca 2011 r. i powód z tego tytułu wystawił fakturę VAT za 7 dni najmu w kwocie 1484,62 zł (faktura – k. 35).
Pozwany wypłacił z tej kwoty  516,75 zł (decyzja o przyznaniu odszkodowania – k. 61).
Przeciętny zakres cenowy wynajmu za jedną dobę samochodu w klasie aut małych zawierał się w 2012 r. wT.w przedziale cen 70 – 170 zł netto (opinia biegłegoS. Ż.– k. 106 – 112, 140 – 141).
Powołany wyżej stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o wskazane dokumenty, które w powołanym zakresie nie budziły wątpliwości co do wiarygodności. Zgodzić się należy, iż to nie pozwany sporządzał kalkulację naprawy ale tylko ją weryfikował, co wynika z dokumentu z k. 64. Kalkulacja była sporządzona przez warsztat wykonujący naprawę, a zatem wszelkie zaniechania w tym zakresie obciążać powinny warsztat.
Sąd podziela opinię biegłegoS. Ż., w zakresie jakim dotyczy ona wiadomości specjalnych. Jest ona logiczna, spójna, w sposób przekonywujący uzasadniona. Sąd nie podziela przy tym tez biegłego, które związane były z tzw. czasem pomocniczym. Są to określone zdarzenia wynikające z tzw. arkusza naprawy, a które nie zostały wykazane przez powoda. Niewątpliwie ich ocena zaistnienia nie wymaga wiadomości specjalnych, ale tylko wykazania przez stronę, która z ich zaistnienia wywodzi pozytywne skutki prawne.
Co do stawek czynszu biegły podał dane innych firm występujących na rynku.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo było zasadne co do kwoty 528,75 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 18 maja 2012 r. do dnia zapłaty. W pozostałej części podlegało ono oddaleniu.
Roszczenie powoda ma swoją podstawę w normieart. 822 § 1 k.c.w zw. zart. 509 § 2 k.c.Powód nabył wierzytelność ze wszystkimi prawami od poszkodowanego. Zgodnie z powołanym przepisem przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Roszczenie powoda znajduje nadto podstawę w normie określonej wart. 34 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(Dz. U. z 2003 r. Nr. 124 poz. 1152 ze zm.).
Nie budziło wątpliwości, iż odpowiedzialność za uszkodzenie pojazdu ponosił podmiot ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. Koszt wynajęcia zaś samochodu zastępczego na okres naprawy uszkodzonego pojazdu stanowi szkodę, która może nieraz pozostawać ze zdarzeniem w adekwatnym związku przyczynowym w rozumieniuart. 361 k.c.Niewątpliwie mamy tutaj do czynienia ze szkodą majątkową polegającą na pozbawieniu możliwości korzystania z rzeczy, tym bardziej, iż dane poszkodowanego wskazują na prowadzenie przez niego działalności leczniczej. Między powodem a poszkodowanym zawarta została umowa najmu, opisana wart. 659 § 1 k.c.Poszkodowany godził się na zastosowaną stawkę najmu, która miała wynikać z cennika.
Zwrócić należy jednak uwagę, iż przyjęty czas najmu pojazdu zastępczego nie był uzasadniony koniecznym czasem naprawy powyżej 5 dni. Podnieść bowiem należy, iż z adekwatnego związku przyczynowego między zdarzeniem a szkodą (art. 361 § 1 i 2 k.c.) winno wynikać, iż czas wynajmu, a co za tym idzie związany z tym koszt jako szkoda, nie może przekroczyć czasu koniecznej naprawy. Przekroczenie tego czasu czyni ów koszt niezwiązany ze szkodą i nie podlega refundacji w ramach odszkodowania. Z drugiej zaś strony należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnego wypadku. Przyjąć również należy zasadę działania poszkodowanego w ramach minimalizacji następstw szkody. Miernik staranności działania poszkodowanego powinien być taki sam, niezależnie czy szkoda jest pokrywana przez ubezpieczyciela, czy też nie ma takiej sytuacji. Podnieść należy, iż ubezpieczyciel nie może ponosić konsekwencji niewłaściwej organizacji naprawy pojazdu czy wydłużonego czasu jej trwania. I tak, co do zasady sprawca szkody (jego ubezpieczyciel) ponosi odpowiedzialność za przestój pojazdu związany z naprawą, nie zaś z powodu innych okoliczności, które z naprawą nie mają związku. Zerwany zostałby wówczas związek przyczynowy między zdarzeniem a szkodą.
W niniejszej sprawie pojazd uległ niewielkim uszkodzeniom, których naprawa nie powinna przekroczyć dwóch dni. Skoro pojazd został wstawiony do warsztatu w dniu 23 marca 2012 r., to przy zachowaniu staranności warsztatu tego samego dnia powinny być załatwione formalności związane z ustaleniem kosztów naprawy, ubezpieczyciel bowiem tego samego dnia zweryfikował kosztorys, kiedy mu go przedstawiono. Naprawa powinna się rozpocząć najpóźniej 26 marca 2012 r. (poniedziałek) i skończyć 27 marca 2012 r. Sąd nie uwzględnił czasu oczekiwania na części, który miał wynika z tzw. arkusza naprawy. Jeśli naprawa była zlecona już w dniu 7 marca 2012 r. , a poprzedzona była oceną techniczną, to przed wstawieniem pojazdu do warsztatu w dniu 23 marca 2012 r. warsztat winien już dysponować częściami, powinien je zamówić wcześniej. Ponadto i tak nie zostało wykazane czy faktycznie zamówienie i dostarczenie części nastąpiło w określonych dniach. Powód nie przedstawił żadnych dokumentów w tym zakresie, zaś jest to typowa forma potwierdzenia zamówienia i dostarczenia części zamiennych.
Czynsz najmu netto za 5 dni pojazduS. (...)zgodnie z cennikiem wynosił 1300 zł netto (brutto 1599 zł). W przeliczeniu na 1 dobę stawka dzienna wynosiła tu 260 zł netto. Była ona ewidentnie zawyżona w stosunku do cen rynkowych. Należy zwrócić uwagę, iż nie każdy koszt związany ze szkodą musi być pokryty przez sprawcę, czy też jego ubezpieczyciela. Koszt ten musi być kosztem realnym, adekwatnym do zdarzenia wywołującego szkodę. Należy przy tym uwzględnić także realia konkretnego przypadku. Jakiś koszt w przypadku jednego poszkodowanego nie będzie kosztem uzasadnionym u innego. Zawsze należy rozważyć, czy dany koszt był kosztem koniecznym i czy istniała możliwość skorzystania z tańszych ofert, bez znaczącego zmniejszenia użyteczności danego świadczenia. Zgodnie z aprobowaną przez sąd uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003 r., III ZCP 32/03, OSNC 2004/4/51 odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku.
Wybór podmiotu, który świadczy najem pojazdów, nie jest w żaden sposób ograniczony. Podkreślić jednak należy, iż jeśli poszkodowany zdecyduje się na skorzystanie z wynajmu pojazdu u pomiotu, który stosuje stawki znacznie odbiegające od stawek rynkowych, to takie działanie nie mieści się w ramach minimalizacji następstw szkody. Należy przy tym rozważyć działanie racjonalne, tj. w sytuacji, gdy należałoby samemu ponieść pewne koszty. Typowym działaniem jest wówczas porównanie ofert występujących na rynku, co obecnie nie jest uciążliwe, ani w żaden sposób czasochłonne. Nie jest bowiem działaniem mieszczącym się w granicach minimalizacji następstw szkody (który to obowiązek wynika m. in. zart. 16 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych) bezkrytyczne przyjęcie stawki proponowanej przez wynajmującego, a z materiału sprawy nie wynika, iż poszkodowany podjął jakiekolwiek działania w celu ustalenia czy istnieje możliwość wynajęcia pojazdu za stawkę niższą. Nie jest też typową sytuacją motywacyjną u najemcy, który nie ponosi żadnych kosztów najmu, gdyż przelewa wierzytelność o odszkodowanie wobec ubezpieczyciela na wynajmującego. Ważność umowy na tym nie cierpi, ale nie można jednak takiego działania zaaprobować, jeśli chodzi o jego wpływ na obowiązek pokrycia szkody przez sprawcę szkody, czy też jego ubezpieczyciela. Nie można zgodzić się z poglądem, iż odszkodowanie winno odpowiadać zawsze pełnemu świadczeniu z tak zawartej umowy. Przyjęcie, iż każdy koszt, niezależnie od jego wysokości powinien być pokryty przez sprawcę szkody (jego ubezpieczyciela), bo poszkodowany nie musi poszukiwać oferty najtańszej nie można zaakceptować na gruncie odszkodowania odpowiedzialności cywilnej. Skutki społeczne byłyby bowiem tu nie do zaakceptowania.
Przy przesłankach odpowiedzialności odszkodowawczej i zasadzie działania poszkodowanego w celu minimalizacji szkody nie można uznać za część odszkodowania zwyżki stawki czynszu z uwagi na to, że powód nabywa wierzytelność od poszkodowanego i bierze na siebie ciężar jej dochodzenia (trudno uznać, iż jest to najem kredytowy, ponieważ najemcy nie jest udzielany jakikolwiek „kredyt”, nie odracza mu się płatności). Jest to element, który leży poza zdarzeniem wywołującym szkodę, a co za tym idzie nie może być brany pod uwagę z uwagi na zastosowanieart. 361 § 1 i 2 k.c.Nie można obciążać sprawcy szkody (jego ubezpieczyciela) skutkami formy finansowania najmu. Ewentualny koszt z tego tytułu to koszt stron umowy najmu, nie zaś element odszkodowania.
Powód także nie wykazał w świetle potrzeb poszkodowanego, iż najem oferowany tylko przez niego po znacznie wyższych stawkach, aniżeli innych – niższych występujących na rynku, byłby dla niego konieczny. Wskazać należy, iż skorzystanie z pojazdu na czas naprawy (pojazdu zastępczego) nie musi oznaczać, że poszkodowany w ramach odszkodowania musi korzystać z najdroższych ofert na rynku, czy też wręcz z usługi o charakterze zbytkownym, która zaspokajałaby oprócz zwykłych potrzeb przemieszczania się, także szczególne upodobania korzystającego. Inny charakter ma oferta najmu pojazdów skierowana do klientów hoteli, podróżnych, aniżeli do osób, którzy wynajmują pojazd z uwagi na uszkodzenie ich własnego pojazdu (pojazd zastępczy). Firmy te z reguły nie są nastawione na posiadaczy pojazdów, którzy poszukują pojazdów w czasie niezawinionego przestoju ich własnych pojazdów z uwagi na konieczność ich naprawy. Ewentualne opcje dodatkowe, które nie muszą mieć w warunkach rynkowych przełożenia na czynsz najmu, razem z ewentualnym podstawieniem pojazdu, limitem kilometrów, muszą być uwarunkowane szczególnymi potrzebami poszkodowanego, których powód nie wykazał.
Biorąc pod uwagę powyższe wywody stawka ta była ewidentnie zawyżona. Przekraczała ona kilkukrotnie stawkę najniższą występującą na rynku, zaś o 90 zł stawkę najwyższą – 170 zł Uwzględniając tą ostatnią stawkę jeszcze za rynkową uznać należy ją za maksymalny koszt jaki powinien ponieść poszkodowany, działający w ramach minimalizacji następstw szkody. Iloczyn tej kwoty i czasu najmu to kwota 1045,50 zł (5 x 170 zł + VAT), od której odjąć należy zapłaconą przez pozwanego kwotę 516,75 zł. Do zasądzenia podlega więc kwota 528,75 zł na podstawieart. 822 § 1 k.c.,361 § 1 k.c.w zw. zart. 509 § 1 k.c.O odsetkach sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.według wysokości ustawowej. Termin początkowy ich naliczania oznaczony został na podstawieart. 817 § 1 k.c.– tj. po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody z tego tytułu.
W pozostałym zakresie roszczenie nie odpowiadało normieart. 361 § 1 k.c.
O kosztach sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., rozdzielając je stosunkowo pomiędzy stronami przy przyjęciu, że powód wygrał proces w 54,63%, pozwany zaś w 45,37 %. Po wyciągnięciu proporcji kosztów poniesionych przez każdą ze stron ich różnica należna pozwanemu od powoda wyniosła 219,30 zł.
Na podstawie art. 84 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych sąd nakazał zwrócić pozwanemu niewykorzystaną część zaliczki na wydatki.

ZARZĄDZENIE
(...)