Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1128/14
Data wyroku: 2014-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Kałużny
Słowa kluczowe: Przejście Na Emeryturę Lub Rentę
Podstawa prawna: art.103a ustawy z dnia 17.12.1998 r, o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 r. poz.1440 ze zm.)
Teza: Przy uwzględnieniu funkcjonalnej wykładni art.103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz.1440 ze zm.) podstawa do zawieszenia wypłaty świadczenia istnieje wyłącznie w sytuacji kontynuacji przez ubezpieczonego zatrudnienia po ustaleniu prawa do emerytury decyzją organu rentowego wykonującą wyrok sądu przyznający prawo do emerytury.

Sygn. akt V U 1128/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2014 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR del. Tomasz Kałużny
Protokolant:  Anna Filipowicz
po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawyS. C.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o wypłatę świadczenia
na skutek odwołaniaS. C.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 28 maja 2014 roku i 5 czerwca 2014 roku
Nr(...)

I
zmienia zaskarżone decyzje i przyznajeS. C.prawo do wypłaty emerytury o dnia 5 czerwca 2013 roku.

II
Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.na rzeczS. C.kwotę60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt V U 1128/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 maja 2014r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.(dalej: ZUS), wykonując prawomocny wyrok Sądu Okręgowego V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wB.z dnia 8 maja 2014r., przyznałS. C.emeryturę od dnia 5 czerwca 2013r., tj. od daty określonej w wyroku sądu (k. 79 akt ZUS). Następnie organ rentowy, decyzją z dnia 5 czerwca 2014r., znak(...), po rozpatrzeniu wniosku ubezpieczonego z dnia 23 maja 2014r., ustalił wysokość emerytury i podjął jej wypłatę od 1 maja 2014r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę (k. 84 akt ZUS).
Odwołania od decyzji jak wyżej wniósł ubezpieczonyS. C., wnosząc o ich zmianę poprzez podjęcie wypłaty emerytury poczynając od dnia 5 czerwca 2013r., tj. od daty określonej w wyroku sądu, oraz wypłatę zaległych świadczeń za okres od 5 czerwca 2013r. do 30 kwietnia 2014r. Nadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych (k. 2-6 i k. 9-13 akt sprawy).
W odpowiedzi na wniesione odwołania organ rentowy wnosił o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Organ rentowy nie kwestionował, iżS. C.przysługuje prawo do emerytury od dnia 5 czerwca 2013r. W oparciu jednak oart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.) organ rentowy wskazał, iż prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego, zaś wznowienie wypłaty zawieszonego świadczenia następuje od miesiąca ustania przyczyny owego zawieszenia. Zdaniem organu rentowego przedstawienie przez ubezpieczonego świadectwa pracy potwierdzającego ustanie stosunku pracy w dniu 23 maja 2014r. pozwoliło na podjęcie wypłaty emerytury poczynając od dnia 1 maja 2014r., tj. od miesiąca ustania przyczyny zawieszenia świadczenia (k. 16).
Sąd ustalił i zw ażył, co następuje:
Pierwotną decyzją z dnia 27 maja 2013r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówiłS. C.prawa do wcześniejszej emerytury, z uwagi na nieudowodnienie wymaganych co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych (decyzja k. 47 akt ZUS). Na skutek odwołaniaS. C.od wskazanej decyzji Sąd Okręgowy w(...)wyrokiem z dnia 4 lutego 2014r. w sprawie o sygn. akt:(...)zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 5 czerwca 2013r. (k. 70 akt ZUS). Wykonując wyrok sądu, zaskarżoną decyzją z dnia 28 maja 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.przyznałS. C.emeryturę od dnia 5 czerwca 2013 r., zaznaczając przy tym, iż wypłata emerytury podlega zawieszeniu z uwagi na kontynuację zatrudnienia. W dniu 23 maja 2014r. ubezpieczony złożył do organu rentowego oryginał świadectwa pracy potwierdzającego ustanie z dniem 22 maja 2014r. zatrudnienia u pracodawcy(...)Spółka Jawna wB.(k. 82 akt ZUS). Wobec złożenia przedmiotowego świadectwa pracy organ rentowy kolejną zaskarżoną decyzją z dnia 5 czerwca 2014r. ustalił wysokość i podjął wypłatę emerytury od dnia 1 maja 2014r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę (k. 84 akt ZUS).
Spór w niniejszym postępowaniu sprowadził się do weryfikacji prawidłowości ustalenia daty wypłaty przyznanego ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego, odpowiednio zgodnie z decyzją organu rentowego od dnia 1 maja 2014r., tj. od miesiąca, w którym ubezpieczony rozwiązał stosunek pracy, bądź zgodnie z żądaniem ubezpieczonego od dnia 5 czerwca 2013 r., tj. od dnia, z którym przyznano mu prawo do emerytury.
Zgodnie zart. 103a powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(dalej: ustawy emerytalnej) prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Wykładnia powołanego przepisu znalazła odzwierciedlenie w utrwalonych poglądach judykatury potwierdzających, że zawieszenie prawa do emerytury w przypadku pozostawania w stosunku pracy jest funkcjonalnie uzasadnione, bowiem zgodnie z interpretowanymi przepisami pracownikowi, który nabył prawo do emerytury, przysługuje jedno świadczenie - albo emerytura z ubezpieczenia społecznego albo wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2003 r., II UK 146/03, OSNP 2004 nr 16, poz. 289; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2004 r., II UK 274/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 376; uchwał Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2004 r., II UZP 2/04, OSNP 2004 nr 17, poz. 303, oraz uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2004 r., II UZP 9/04, OSNP 2005 nr 3, poz. 41). Zawieszenie więc prawa do emerytury w związku z kontynuacją zatrudnienia wynika wprost z literalnego brzemienia art.103a ustawy emerytalnej, bowiem przepis ten łączy konsekwencje w postaci zawieszenia prawa do świadczenia i wstrzymania jego wypłaty z kontynuowaniem zatrudnienia po ustalonym w decyzji organu rentowego dniu nabycia prawa do świadczenia. W odniesieniu do wywodów w zakresie literalnego brzemienia powołanego przepisu należy jednak w pełni podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie I UK 229/06 (OSNP 2008/5-6/80, M.P.Pr. 2007/5/26), iż gramatyczna wykładnia literalnego brzmienia przepisu przewidującego zawieszenie prawa do emerytury w związku z kontynuacją zatrudnienia okazuje się wątpliwa w sytuacji, gdy prawo ubezpieczonego do emerytury zostaje ustalone wyrokiem sądu i odpowiednio następczo decyzją ustalającej prawo do emerytury w wykonaniu prawomocnego wyroku. W takiej sytuacji, jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, interpretacja omawianego uregulowania wymaga zastosowania wykładni funkcjonalnej. Zasadniczym celem art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej (obecnie art. 103a) było bowiem tworzenie nowych miejsc pracy i w związku z tym ograniczenie prawa do uzyskania świadczeń emerytalnych w sytuacji uzyskiwania przychodów ze stosunku pracy poprzez stworzenie ubezpieczonym, którzy nabyli prawo do emerytury, możliwości wyboru między pobieraniem świadczenia emerytalnego i wynagrodzenia za pracę. Sąd Najwyższy wskazał przy tym, iż oczywiste jest, że do chwili ustalenia w decyzji organu rentowego prawa do emerytury wnioskodawca jest pozbawiony możliwości dokonania wyboru pomiędzy statusem emeryta a statusem pracowniczym, bo statusu emeryta w ogóle nie posiada. Stosownie bowiem do art. 4 pkt 1 ustawy emerytalnej za emeryta uważa się nie osobę, która nabyła prawo do świadczenia po spełnieniu przewidzianych przez przepisy warunków, lecz osobę mającą ustalone prawo do emerytury. Dopóki więc prawo to w decyzji organu rentowego nie zostanie ustalone, dopóty ubezpieczony nie posiada statusu emeryta. Sąd Najwyższy słusznie podkreślił, iż trudno wymagać od ubezpieczonego, aby rozwiązał stosunek pracy z pracodawcą zatrudniającym go w momencie składania wniosku o ustalenie prawa do emerytury i - w przypadku wydania przez organ rentowy decyzji odmownej - oczekiwał na rozstrzygnięcie przez sąd kwestii swojego uprawnienia do tego świadczenia, tracąc źródło dochodu ze stanowiącej podstawę jego utrzymania pracy zarobkowej, a następnie - po ustaleniu prawa do emerytury wyrokiem sądu - występował z opartym o przepisart. 417 § 1 k.c.roszczeniem o naprawienie ewentualnej szkody wyrządzonej niezgodną z prawem ("bezprawną") decyzją organu rentowego. W nawiązaniu do wywodów jak wyżej w pełni należy podzielić konkluzję Sądu Najwyższego, iż przepis art. 103a ustawy emerytalnej należy interpretować w ten sposób, że w razie ustalenia prawa do emerytury orzeczeniem organu odwoławczego, zawieszenie jej wypłaty w przypadku kontynuowania przez emeryta zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy nie może nastąpić przed dniem ustalenia nabycia prawa do emerytury w decyzji organu rentowego. W takiej sytuacji organ rentowy zobligowany jest do dokonania rozliczenia przychodów ubezpieczonego za okres wsteczny przez ich porównanie z określonymi w przepisach limitami, celem ustalenia, czy przychody te uzasadniały zawieszenie wypłaty świadczenia lub jego zmniejszenie na zasadach określonych w art. 104-106 ustawy.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania należało stwierdzić, że w okolicznościach ustalenia prawa do emerytury ubezpieczonego decyzją organu rentowego z dnia 28 maja 2014r. w wykonaniu wyroku sądu przyznającego prawo do emeytury od dnia 5 czerwca 2013r. nie było podstaw do zawieszenia prawa do świadczenia za okres przed dniem 28 maja 2014r. Słusznie bowiem wskazuje odwołujący, iż na podstawie powołanych przepisów, przy uwzględnieniu funkcjonalnej wykładni przedmiotowych regulacji, podstawa do zawieszenia wypłaty świadczenia istniałaby wyłącznie w sytuacji kontynuacji przez ubezpieczonego zatrudnienia po ustaleniu prawa do emerytury decyzją organu rentowego wykonującą wyrok sądu przyznający prawo do emerytury, czyli odpowiednio kontynuacji przez ubezpieczonego zatrudnienia po dniu 28 maja 2014r. W toku postępowania bezspornie ustalono, iż ubezpieczony przedłożył organowi rentowemu dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą w dniu 23 maja 2014r. Tak więc przed wydaniem decyzji organu rentowego w dniu 28 maja 2014r. wyjaśnione zostały wszelkie okoliczności związane z zaprzestaniem zatrudnienia ubezpieczonego u dotychczasowego pracodawcy i stąd ubezpieczonemu przysługiwało prawa do wypłaty przyznanego świadczenia zgodnie z wyrokiem przyznającym prawo do emerytury od dnia 5 czerwca 2013r.
Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy powołanych przepisów, w związku zart.47714§ 2 k.p.c.orzeczono jak w pkt. I sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego strony powodowej rozstrzygnięto jak w pkt. II sentencji zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawieart. 98 k.p.c.iart. 99 k.p.c., przy uwzględnieniu ustalenia wysokości tych kosztów w oparciu§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. z 2013 r. poz. 461).