Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 437/14
Data wyroku: 2014-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Adamski
Słowa kluczowe: Zwolnienie Od Kosztów Sądowych
Podstawa prawna: art. 117 k.p.c.

Sygn. akt II Cz 437/14

POSTANOWIENIE
Dnia 24 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy  II  Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Adamski
po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 roku w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuE. K.
przy udzialeM. K.
o podział majątku wspólnego
na skutek zażalenia uczestnika postępowania
na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 13 maja 2014 roku
sygn. akt II Ns 121/14
postanawia:

oddalić zażalenie.
II  Cz 437/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił wniosek uczestnika postępowania o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Sąd wskazał, że zgodnie z treściąart. 117 § 2kpcosoba fizyczna, niezwolniona od kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W myśl natomiastart. 117 § 5 kpcsąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny.
W niniejszej sprawie sąd I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki konieczne do uznania za potrzebny udziału fachowego pełnomocnika. Uczestnik nie jest osobą nieporadną, radzi sobie z podejmowaniem decyzji dotyczących swoich spraw majątkowych, ma wyższe wykształcenie prawnicze, przez wiele lat wykonywał pracę jako funkcjonariusz publiczny.
Podano na obecnym etapie postępowania rozpoznawana sprawa nie jest skomplikowana ani pod względem faktycznym, ani prawnym: wnioskodawczyni domaga się podziału majątku wspólnego podając trzy składniki tego majątku, co przy działaniu sądu w postępowaniu nieprocesowym w znacznej części z urzędu, nie pozbawia uczestnika dostępu do sądu, czy też ochrony jego praw.
Wreszcie sąd wskazał, że z oświadczenia majątkowego uczestnika postępowania oraz przedłożonych dokumentów wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów, a jedynie nieznaczną pomoc rodziny, z której pokrywa wydatki rzędu 600 złotych miesięcznie. Ponadto jednak uczestnik wpłaca co miesiąc na rachunek bankowy kwoty od 180 do 400 złotych tytułem zadłużenia wobec banku, co świadczy o tym, że posiada inne, nieujawnione w oświadczeniu, źródła dochodu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania domagając się jego zmiany i ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że mimo wykształcenia prawniczego nigdy nie był osobą czynnie działającą w sprawach o podział majątku wspólnego, nie zna niuansów tego postępowania. Wnioskodawcą w sprawie o podział majątku wspólnego jest tymczasem prawnik:
sędzia, a wcześniej wieloletni adwokat. Pomoc fachowego pełnomocnika jest mu zatem niezbędna w starciu z wieloletnim prawnikiem praktykiem. Podkreślił wreszcie żalący, że nie ma innych źródeł dochodu, poza wskazanymi w oświadczeniu o stanie majątkowym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Podstawy do ustanowienia pełnomocnika z urzędu zostały wskazane prawidłowo
przez sąd I instancji.
Instytucja ta jest swoistą formą kredytu udzielanego przez Skarb Państwa osobom
najbiedniejszym, po to by im w ten sposób pomóc w sądowym dochodzeniu
roszczeń. O zwolnienie od kosztów sądowych, a także ustanowienie pełnomocnika z
urzędu, może ubiegać się zatem jedynie osoba, która poczyniwszy oszczędności we
wszystkich swoich wydatkach, aż do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów
utrzymania siebie i rodziny, nie jest wstanie zebrać sumy niezbędnej na pokrycie
kosztów sądowych czy uiszczenie wynagrodzenia adwokata.
W ocenie sądu odwoławczego sytuacja taka nie zachodzi w przypadku uczestnika postępowaniaM. K.. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że uczestnik domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu i powołując się na swoją trudną sytuację majątkową uniemożliwiającą mu poniesienie kosztów opłacenia wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego, nie podjął nawet próby wykazania, że podjął starania w celu uzyskania takich środków samodzielnie. Faktu pozostawania bezrobotnym od października 2010 roku przez prawnika z doświadczeniem zawodowym nabytym przez szereg lat pracy nie sposób ocenić inaczej, jako świadczącego o małym zaangażowaniu uczestnika w samodzielną poprawę swej sytuacji majątkowej, choćby przez podejmowanie prac okresowych czy sezonowych, nie zaś ograniczania się wyłącznie do pomocy rodziny, w tym także na pokrycie kosztów związanych z użytkowaniem mało ekonomicznego auta jakim jestO. (...). Trudno zatem oczekiwać, że taką pomoc dla uczestnika świadczył będzie Skarb Państwa, ustanawiając dla niego pełnomocnika w sprawie, w której uczestnik zamierza regulować swoje sprawy majątkowe.
Po wtóre zaś - co w niniejszej sprawie jest przesądzające o rozstrzygnięciu -sąd odwoławczy w pełni podziela stanowisko i argumentację zaprezentowaną przez sąd I instancji co do konieczności udziału adwokata lub radcy prawnego w postępowaniu o podział majątku wspólnego w realiach niniejszej sprawy. Postępowanie dotyczy trzech składników majątku, których wartość - w przypadku braku wspólnego stanowiska stron - sąd zobligowany będzie ustalić z urzędu, posiłkując się opiniami biegłych. Dla zaprezentowania stanowiska w sprawie co do sposobu podziału majątku i ewentualnego zgłoszenia wniosków dowodowych osobie z wyższym wykształceniem pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym nie jest - w ocenie sądu odwoławczego - niezbędnie potrzebny. Przeciwnie swoje stanowisko osoba taka, umiejętnie sporządzająca dotychczasowe pisma procesowe, jak i samo zażalenie, może bez jakichkolwiek niekorzystnych konsekwencji procesowych zaprezentować samodzielnie.
Wobec powyższego - uznając że udział adwokata lub radcy prawnego jako pełnomocnika uczestnika postępowania nie jest konieczny w badanej sprawie - Sąd Okręgowy zażalenie uznał za bezzasadne i na podstawie przepisówart. 385 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpcje oddalił.