Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V Pa 214/13
Data wyroku: 2014-04-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Grabiszewska, Mariola Mastalerz, Agnieszka Leżańska
Słowa kluczowe: Przywrócenie Do Pracy
Podstawa prawna: art.45§1 kp i art. 47 kp w zw. z art. 91c ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela

Sygn. VPa 214/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 kwietnia 2014 roku
Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim,
Wydział V w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariola Mastalerz
Sędziowie: SSO Agnieszka Leżańska
SSR del. Beata Grabiszewska (spr.)
Protokolant: stażysta Bożena Sobczyk
po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim
na rozprawie

sprawy z powództwaB. Ś.
przeciwkoZespołowi Szkół (...)wŻ.
o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne
na skutek apelacji pozwanegoZespołu Szkół (...)wŻ.
od wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku IV Wydziału Pracy z dnia 22 października 2013r. sygn. IV P 101/13
zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1 (pierwszym) i 2 (drugim) i oddala powództwo.
Sygn. akt V Pa 214/13

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 3 czerwca 2013 roku skierowanym przeciwkoZespołowi Szkół (...)wŻ.powódkaB. Ś.wnosiła o:
- uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego w dniu 29 maja 2013 roku;
- zobowiązanie pozwanego do dalszego zatrudniania powódki do czasu prawomocnego zakończenia sprawy;
- wydanie wyroku zaocznego w sytuacji opisanej wart. 339 kpc.
Na rozprawie w dniu 8 października 2013 roku pełnomocnik powódki sprecyzował żądanie w ten sposób, że domagał się przywrócenia powódki do pracy z dniem 1 września 2013 roku oraz zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za miesiąc wrzesień i październik 2013 roku w kwocie 8083,40 zł.
Wyrokiem z dnia 22 października 2013 rokuSąd RejonowywR.przywrócił powódkęB. Ś.z dniem 1 września 2013 roku do pracy w pozwanymZespole Szkół (...)wŻ.na poprzednich warunkach pracy i płacy oraz zasądził od pozwanego na jej rzecz kwotę 8.083,40 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za okres od 1 września 2013 roku do 31 października 2013 roku, płatną pod warunkiem podjęcia pracy w pozwanym Zespole.
Podstawę wyroku stanowiły następujące ustalenia faktycznei rozważania prawne Sądu Rejonowego:
PowódkaB. Ś.była zatrudniona na stanowisku nauczycielaw pozwanymZespole Szkół (...)wŻ.
- od dnia 1 września 1995 roku do dnia 31 sierpnia 2010 roku w pełnym wymiarze czasu pracy,
- od dnia 1 września 2010 roku do dnia 31 sierpnia 2011 rokuw wymiarze 13/18,
- od dnia 1 września 2011 roku do dnia 31 sierpnia 2012 roku w wymiarze 9/18,
- od dnia 1 września 2012 roku do dnia 31 sierpnia 2013 roku w pełnym wymiarze czasu pracy.
Aktem nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela z dnia 28 sierpnia 2006 roku powódka uzyskała stopień nauczyciela dyplomowanegoz uprawnieniami do nauczania matematyki, fizyki, wychowania fizycznegoi przysposobienia obronnego.
W 2012 roku rozpoczął się proces likwidacji pozwanegoZespołu Szkół (...)wŻ.. W roku szkolnym 2013/2014 prowadzona jest tylko jedna klasa III i jest to ostatnia klasa likwidowanego zespołu szkół.W projekcie planu organizacyjnego roku szkolnego 2013/2014 dla powódki przewidziane zostały 3 godziny wychowania fizycznego, których objęcia powódka odmówiła. Nauczanie przedmiotów ogólnych, których powódka uczyła wcześniej zakończyło się na poziomie klasy II.
Pismem z dnia 23 maja 2013 roku dyrektor pozwanego zespołu zawiadomiłZwiązek (...) OddziałwR.o zamiarze wypowiedzenia powódce stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela tj. zmian organizacyjnych w szkole powodujących zmniejszenie liczby oddziałów przy jednoczesnym braku możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć, a nawet w warunkach ograniczenia zatrudnienia do 1/2 etatu oraz braku możliwości uzupełnienia obowiązkowego wymiaru godzin w innej placówce oświatowej.
Następnie w piśmie z dnia 24 maja 2013 rokuZarząd Oddziału (...)wR.zawiadomił dyrektora pozwanego zespołu o tym, że powódka pełni funkcję społecznego inspektora pracy i w związku z tym nie zgadza się na planowane wypowiedzenie stosunku pracy. W dniu 29 maja 2013 roku dyrektor pozwanego zespołu doręczyła powódce wypowiedzenie stosunku pracy z powodu częściowej likwidacji szkoły na podstawieart. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela. Powódka od 2009 rokuw pozwanym zespole szkół pełni funkcję społecznego inspektora pracy. Wynagrodzenie powódki za miesiące: wrzesień i października 2013 roku wyniosło kwotę 8.083,40 złotych.
Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w pozwanym zespole doszło do zmian organizacyjnych z powodu zmniejszenia się liczby oddziałów, które sprawiły, iż w roku szkolnym 2013/2014 zabrakło godzin dydaktycznych z przedmiotów nauczanych przez powódkę w roku szkolnym 2012/2013.W konsekwencji zrodziła się konieczność rozwiązania stosunku pracyz powódką na podstawieart. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.
Powódka od 2009 roku pełniła w pozwanym zespole szkół funkcję społecznego inspektora pracy. Dalej Sąd powołał się na treść przepisuart. 13.1. Ustawy o społecznej inspekcji pracy z dnia 24 czerwca 1983r.(Dz.U. Nr 35, poz. 163), z którego wynika, iż zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem pełniącym funkcję społecznego inspektora pracy w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. W takim wypadku rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody statutowo właściwego organu zakładowej organizacji związkowej.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał żądanie powódkiw zakresie przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy za uzasadnione, znajdujące oparcie w przepisachart. 45 § 1 kpiart. 47 kpw zw. zart. 91c ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku– Karta Nauczyciela.
Powyższy wyrok w całości zaskarżyła strona pozwana zarzucając:naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jago wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w szczególnościart. 411kpw związku zart. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 roku o społecznej inspekcji pracypoprzez przyjęcie, że wypowiedzenie dokonane powódce w warunkach ogłoszonej likwidacji zakładu naruszało przepisart. 13 ust. 1 ustawy o społecznej inspekcji pracyi że do stanu faktycznego sprawy nie miał zastosowania przepisart. 411kp.
Wskazując na powyższy zarzut strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania orazo zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów postępowania apelacyjnego.
W odpowiedzi na apelacjępełnomocnik powódki wnosił o jej oddalenie.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

zważył, co następuje :
Apelacja pozwanego jest uzasadnionai skutkuje zmianą zaskarżonego orzeczenia.
Zgodnie z treściąart. 20 ust. 1. ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(t. jedn. - Dz. U. z 2014r., poz. 191) dyrektor szkoły w razie:
1) całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy;
2) częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub, na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2.
Powyższy przepis uprawnia dyrektora szkoły do rozwiązania stosunku pracy w razie całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze jego zatrudnianie - niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy. Cytowany przepis zezwala na rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem mianowanym, jak również zatrudnionym na podstawie umowy o pracę z uwagi na tożsame przyczyny (ust. 1). W ust. 3-7 ustanawia jednakowy tryb rozwiązania stosunku pracy, a sytuację obu tych grup nauczycieli różnicuje jedynie wysokość odprawy (ust. 2).
Wzajemne relacje regulacji zawartej w art. 20 Karty Nauczyciela, dotyczącej rozwiązania stosunku pracy i przepisów kodeksowych regulujących tę kwestię były przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, w których początkowo prezentowane były rozbieżne stanowiska.
Po zmianie treści art. 20 Karty Nauczyciela wprowadzonej ustawą z dnia 14 czerwca 1996 roku Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że regulacja sposobów i trybu rozwiązania stosunku pracy mianowanego nauczyciela jest w Karcie Nauczyciela wyczerpująca i zupełna (por. wyroki: z dnia 16 kwietnia 2003 r., I PK 91/02, Prawo Pracy 2003 nr 12, s. 35, z dnia 25 stycznia 2001 r., I PKN 215/00, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 482, z dnia 11 kwietnia 2001 r., I PKN 343/00, OSNP 2003 nr 2, poz. 34)
W wyroku z dnia 21 października 2013 r. wydanym w sprawie II PK 2/13 (opubl.: LEX nr 1399910) Sąd Najwyższy stanął jednoznacznie na stanowisku, że artykuł 20 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela jest szczególnymi odrębnym od kodeksowego unormowaniem stosowanym wobec wszystkich nauczycieli (niezależnie od podstawy nawiązania stosunku pracy), pozwalającym na dostosowanie stanu zatrudnienia do aktualnego rozmiaru zadań szkoły przez dopuszczenie możliwości rozwiązania stosunków pracyz nauczycielami w zamian za rekompensatę za utratę pracy, czy to w postaci odprawy, czy przeniesienia w stan nieczynny z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Przepis art. 20 Karty Nauczyciela zawiera regulacje wyczerpujące i zupełne dotyczące przyczyn oraz trybu rozwiązywania stosunków pracy z nauczycielami, w tym mianowanymi. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia całość uregulowań zawartych w powołanym przepisie. Przypomnieć należy, że okoliczności w nim wskazane wymuszają rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn wymienionych w ust. 1 w określonym terminie, tylko raz w roku. Co do zasady rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn określonych w ust. 1 następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu (ust. 3). Także wprowadzenie w ust. 5a obowiązku konsultacji z organizacją związkową rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust.1 pkt 2 Karty Nauczyciela wskazuje, że regulacja dotycząca ustania stosunku pracy nauczyciela mianowanego zawarta w Karcie Nauczyciela jest wyczerpująca (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2013 r., II PK 22/13).
W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy odnosił się także do zakazów wypowiadania stosunków pracy w kontekście regulacji zawartych w art. 20 Karty Nauczyciela. W wyroku z dnia 21 lutego 2012 roku (I PKN 963/00, Prok.i Pr.-wkł. 2002/11/41) dopuścił możliwość przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny z przyczyn określonych w art. 20 Karty Nauczyciela z pominięciem zastosowania przepisuart. 177 kp. Wyrok ten dotyczył kwestii związanej z ochroną trwałości stosunku pracy kobiet w ciąży. Orzeczenie wprawdzie nie odnosiło się do rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem, jednakże nie można pominąć faktu, iż konsekwencją przeniesienia w stan nieczynny jest ustanie stosunku pracy. Sąd Najwyższy wyłączył spod ochrony przewidzianej wart. 177 kpnauczycielkę w ciąży.
Z kolei w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 roku (I PZP 4/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 89) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w przypadku istnienia podstaw do rozwiązania stosunku pracy z mianowanym nauczycielemz przyczyn wskazanych wart. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r.- Karta Nauczyciela nie stosuje sięart. 41 Kodeksu pracy. W uzasadnieniu uchwały wskazał, że regulacja sposobów i trybu rozwiązania lub zamiany stosunku pracy mianowanego nauczyciela jest w Karcie Nauczyciela wyczerpująca i zupełna, a przepisart. 41 kpnie znajduje w ogóle zastosowania do nauczycieli mianowanych, w tym w szczególności do rozwiązania stosunku pracy z mianowanym nauczycielem z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Podkreślił przy tym, że Karta Nauczyciela jedynie wyjątkowo i w sposób wyraźny (pozytywny) odsyła do stosowania niektórych konkretnie wskazanych przepisówKodeksu pracy. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2013 roku, wydanym w sprawie II PK 66/13 (opubl.: LEX nr 1412615).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2013 roku (II PK 22/13) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że „obiektywny brak możliwości dalszego zatrudnienia nauczycieli w pełnym wymiarze zajęć w kolejnym roku szkolnym wymusza i uzasadnia korzystanie przez dyrektorów szkół z kompetencji przewidzianych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, tj. rozwiązywania stosunków pracy lub przenoszenia nauczycieli za ich zgodą w stan nieczynny, bez względu na zakazy wypowiadania stosunków pracy, które nie obowiązują w okolicznościach wyczerpująco uregulowanych w art. 20 lub 22 Karty Nauczyciela” (por. także uzasadnienie wyroku z dnia 4 grudnia 2013 roku, II PK 66/13).
Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, iż powódka była nauczycielem dyplomowanym. Z pozwanym łączyła ją umowa o pracę. Równocześnie została mianowana na stanowisko nauczyciela aktem mianowania z dnia 26 czerwca 1996 roku. Pełniła także funkcję społecznego inspektora pracy. Pozwany pracodawca wypowiedział powódce stosunek pracy z powodu częściowej likwidacji szkoły na podstawieart. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela. Zachował tryb konsultacji, określony w ust. 5a i przed dokonaniem wypowiedzenia zawiadomił organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia powódce stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, a organizacja związkowa nie wyraziła na to zgody.
Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, że w 2012 roku rozpoczął się proces likwidacji szkół wchodzących w skład pozwanegoZespołu Szkół (...)wŻ.. Likwidacja ostatniej ze szkół ma nastąpić z dniem 31 sierpnia 2014 roku.
Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu I instancji, że zaistniał obiektywny brak możliwości dalszego zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć w kolejnym roku szkolnym, co uzasadniało skorzystanie przez dyrektora pozwanego zespołu z kompetencji przewidzianych w art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela. Sąd Rejonowy ocenił przy tym, iż pomimo zaistnienia okoliczności uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z powódką na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, powództwo jest uzasadnione, ponieważ powódka, jako społeczny inspektor pracy, podlega ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy.
Regulacja dotycząca ochrony społecznego inspektora pracy przed rozwiązaniem stosunku pracy zawarta jest wart. 13 ust 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1983 r. o społecznej inspekcji pracy(Dz.U. z 1983r., Nr 35, poz. 163 ze zm.) który stanowi, że zakład pracy nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem pełniącym funkcję społecznego inspektora pracy w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. W takim wypadku rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody statutowo właściwego organu zakładowej organizacji związkowej. Przepisust. 1nie naruszaart. 40 Kodeksu pracy(ust. 2). Zakład pracy nie może także wypowiedzieć pracownikowi pełniącemu funkcję społecznego inspektora pracy warunków pracy i płacy na jego niekorzyść w okresie ustalonym wust. 1, chyba że wypowiedzenie stało się konieczne z przyczyn, o których mowa wart. 43 Kodeksu pracy. Wskazane przepisyust. 1 - 3stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy pracownik jest zatrudniony na podstawie mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
Sąd Okręgowy nie podziela jednak stanowiska Sądu I instancji, że powódka podlega ochronie na podstawie przepisów ustawy o społecznej inspekcji pracy. Na akceptację zasługuje bowiem stanowisko Sądu Najwyższego, że przepis art. 20 Karty Nauczyciela zawiera regulacje wyczerpujące i zupełne, dotyczące przyczyn oraz trybu rozwiązywania stosunków pracy z nauczycielami, w tym mianowanymi, a także stanowisko, żebrak możliwości dalszego zatrudnienia nauczycieli w pełnym wymiarze zajęćw kolejnym roku szkolnym uzasadnia rozwiązywanie stosunków pracy, bez względu na zakazy wypowiadania stosunków pracy, które nie obowiązują w okolicznościach wyczerpująco uregulowanych w art. 20 lub 22 Karty Nauczyciela.
Dlatego też, w ocenie Sądu Okręgowego, powódka nie podlega ochronie na podstawie przepisu art. 13 ustawy o społecznej inspekcji pracy. Przyjęcie przeciwnego poglądu skutkowałoby tym, że nawet po zakończeniu procesu likwidacji pozwanego, nie można byłoby rozwiązać z powódką stosunku pracy, gdyż nadal jeszcze przez okres jednego roku po wygaśnięciu mandatu społecznego inspektora pracy, podlegałaby ochronie. Przy tym nie istniałby już podmiot uprawniony do rozwiązania z nią stosunku pracy.
Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego apelacja strony pozwanej jest uzasadniona i skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku, choć z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Sąd Okręgowy nie podziela bowiem zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez nie zastosowanie przepisuart. 411kp.W przedmiotowej sprawie, z uwagi na kompleksowe i zupełne uregulowanie rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem, zawarte w art. 20 Karty Nauczyciela (o czym mowa we wcześniejszych rozważaniach), przepis ten nie ma w ogóle zastosowania.
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawieart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok.