Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 123/14
Data wyroku: 2014-07-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Izabela Matusiak, Elżbieta Zalewska – Statuch, Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Podział Majątku Wspólnego
Podstawa prawna: art. 45 kro, art. 46 kro

Sygnatura akt Ca 123/14

POSTANOWIENIE
Dnia 02 lipca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Joanna Składowska
Sędziowie: SO Elżbieta Zalewska – Statuch
SR (del.) Izabela Matusiak
Protokolant: sekr. sąd. Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 02 lipca 2014 roku w Sieradzu na rozprawie
sprawy z wnioskuB. P.
z udziałemS. G. (1)
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu VIII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą wP.z dnia 17 października 2013 - sygn. akt VIII Ns 261/12
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie w pkt I-III w ten sposób, iż:

a
w pkt I i II wyeliminować ze składu majątku wspólnego oraz majątku przyznanego uczestnikowi postępowania składnik opisany w ppkt 4, tj. wierzytelność w kwocie 10.100 złotych,

b
podwyższyć zasądzoną w pkt III na rzecz uczestnika postępowania dopłatę z 149 761,04 złotych do kwoty 205 861,05 (dwieście pięć tysięcy osiemset sześćdziesiąt jeden i 05/100) złotych;

2
oddalić apelację w pozostałej części;

3
znieść wzajemnie pomiędzy wnioskodawcą i uczestnikiem koszty postępowania w postępowaniu apelacyjnym

4
nakazać pobrać od uczestnika postępowaniaS. G. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu 915,60 (dziewięćset piętnaście i 60/100) złotych tytułem zwrotu wydatków.

Sygn. akt Ca 123/14

UZASADNIENIE
We wniosku skierowanym do Sądu Rejonowego w WieluniuB. P.domagała się podziału majątku wspólnego jej i byłego mężaS. G. (1), obejmującego:

1
zabudowaną nieruchomość położoną wP.o powierzchni 0,69 ha, oznaczoną nrdziałki (...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...),

2
zabudowaną nieruchomość położoną wS. W.o powierzchni 0,09 ha, oznaczoną nrdziałki (...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...),

3
pojazdy

*

ciągnik siodłowy(...)nr rej. (...), rok produkcji 1997,

ciągnik siodłowy(...)nr rej. (...), rok produkcji 1993,

ciągnik siodłowy(...)nr rej. (...), rok produkcji 1985,

cemento - naczepa „beczka"nr rej. (...), rok produkcji 1983,

cemento - naczepa „beczka"nr rej. (...), rok produkcji 1984,

cysterna do paliwa, rok produkcji 1991,

samochódV. (...)nr rej. (...), rok produkcji 2001,

samochódF. (...), rok produkcji 1994,

samochódS. (...), rok produkcji 1987

w ten sposób, aby nieruchomość wP.przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni, a pozostałe składniki na własność uczestnika postępowania, z wyrównaniem udziałów poprzez dopłatę pieniężną.
Uczestnik postępowaniaS. G. (1)przyłączył się do wniosku co do zasady, kwestionując jednak wskazany skład majątku i zaproponowany sposób podziału oraz zgłaszając do rozliczenia nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny, spłacone długi oraz domagając się ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym w ten sposób, że udział wnioskodawczyni wynosiłby 25 %, a uczestnika 75 %.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2013r.Sąd Rejonowy:

I
ustalił, że w skład majątku wspólnegoB. P.iS. G. (1)wchodzą:

1
zabudowana nieruchomość położona wP.przyul. (...)składająca się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,69 ha, objęta księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.Kw Nr(...)o wartości 489.267,72 zł,

2
zabudowana nieruchomość położona wS. W.przyul. (...)składająca się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,09 ha, objęta księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.Kw Nr(...)o wartości 118.635,95 zł,

3
ruchomości w postaci:

a
samochodowy ciągnik siodłowy marki(...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1997 o wartości 18.600,00 zł,

b
naczepa specjalizowana do przewozu cementu luzem marki(...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1985 o wartości 15.100,00 zł,

c
naczepa specjalizowana do przewozu cementu luzem marki(...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1984 o wartości 14.600,00 zł,

d
samochodowy ciągnik siodłowymarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1993 o wartości 12.900 zł,

a
samochód ciężarowy do przewozu paliw płynnychmarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1991 o wartości 51.700,00 zł,

b
samochód osobowy markiV. (...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 2001 o wartości 10.800 zł,

g) samochód osobowy markiS. (...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1991 o wartości 5.100,00 zł,
h) samochód osobowy markiF. (...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1994 o wartości 1.000,00 zł,
4. wierzytelność w kwocie 10.100,00 zł z tytułu sprzedaży, w dniu 15 stycznia 2009 roku, samochodowego ciągnika siodłowegomarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1985;
II. dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawczyni i uczestnika postępowania w ten sposób, że składnik majątkowy wymieniony wpkt I 1) przyznał na wyłączną własnośćB. P., askładniki majątkowe wymienione w pkt I 2, 3 i 4) na wyłączną własnośćS. G. (1);

III
zasądził odB. P.na rzeczS. G. (1)tytułem dopłaty do wyrównania udziału w majątku wspólnym kwotę 149.761,04 zł, płatną jednorazowo w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi jej płatności;

IV
nakazał uczestnikowi postępowania aby opuścił wraz z wszystkimi rzeczami i osobami prawa jego reprezentującymi zabudowaną nieruchomość położoną wP.przyul. (...)składającą się z działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,69 ha, objętą księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu VII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wP.Kw Nr(...)i wydał ją wnioskodawczyni w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia;

V
oddalił wniosekS. G. (1)o ustalenie nierównych udziałów,

VI
nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sąd Rejonowy w Wieluniu tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania:

*

od wnioskodawczyni kwotę 9,40 zł,

od uczestnika postępowania kwotę 7.264,66 zł;

VII
zasądził odS. G. (1)na rzeczB. P.kwotę 500,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:
B. P.iS. G. (1)zawarli związek małżeński w dniu 22 sierpnia 1992r.
Po ślubie małżonkowie przenieśli się do rodzicówS. G. (1)wS. W., gdzie mieszkali przez około rok. W tym czasie wnioskodawczyni miała własny sklep z odzieżą, natomiast uczestnik postępowania pracował w firmie rodziców, którzy prowadzili działalność gospodarczą polegającą na handlu hurtowym i detalicznym materiałami budowlanym.
Potem małżonkowie przeprowadzili się doC., gdzie mieszkali w wynajmowanym mieszkaniu w bloku. Następnie wrócili doP.i tutaj także zamieszkali w wynajętym mieszkaniu.
W dniu (...) urodziła sięich pierwsza córkaM., a następnie w dniu(...) córkaK.. Po przyjściu na świat dzieci wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia sklepu. Od tej pory zajmowała się domem i wychowaniem córek.
W dniu 10 czerwca 1996r.S. G. (1)zawarł umowę sprzedaży warunkowej, za Nr(...), przed notariuszemM. W.w Kancelarii Notarialnej wC.odnośniedziałki nr (...)wS. W.za kwotę 3.000,00 zł.
W dniu 11 października 1996r.B.iS.małżonkowieG.zawarli umowę sprzedaży warunkowej, za(...), przed notariuszemM. W.w Kancelarii Notarialnej wC.odnośniedziałki nr (...)położonej wP.o powierzchni 0,69 ha. Następnie, na podstawie umowy przeniesienia własności z dnia 26 listopada 1996 roku, za Nr(...), zawartej przed notariuszemM. W.w Kancelarii Notarialnej wC.nabyli przedmiotową działkę do wspólności majątkowej małżeńskiej za kwotę 6.000,00 zł, z czego suma 3.000,00 zł pochodziła z wcześniejszej sprzedaży przez uczestnika postępowania nieruchomości stanowiącej jego majątek osobisty.
Małżonkowie zakupili działkę wP.przyul. (...), gdyż zamierzali budować tam dom. Budowę rozpoczęto w 1997r. Dom był stawiany systemem gospodarczym. Rodzice wnioskodawczyni wspierali także finansowo tę inwestycję - dali pieniądze na wiązanie, wykopy, materiały budowlane, później na wykonanie podłogi do salonu. Z kolei rodzice uczestnika postępowania wprawdzie pieniędzy nie przekazywali, ale przysyłali pracowników swojej firmy do pracy na budowie.
W dniu 01 sierpnia 1997r. uczestnik postępowania zaczął prowadzić działalność gospodarczą pod nazwąPrzedsiębiorstwo (...)G.z siedzibą wP.przyul. (...). Jako przedmiot działalności wskazano: transport drogowy towarów pojazdami uniwersalnymi, sprzedaż hurtowa materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego, sprzedaż hurtowa pojazdów samochodowych, sprzedaż hurtowa pojazdów chemicznych, sprzedaż hurtowa paliw stałych, ciekłych i gazowych oraz produktów pochodnych, sprzedaż hurtowa pozostałych maszyn i urządzeń dla przemysłu, handlu i nawigacji. Składnikami majątkowymi firmy uczestnika są środki transportu potrzebne do wykonywania tej działalności.
W 2001r. wnioskodawczyni podjęła pracę jako nauczyciel wychowania fizycznego w szkole wR..
W dniu 26 marca 2002r. małżonkowie zaciągnęli pożyczkę hipoteczną w(...) S.A.w kwocie 18.300 euro na wykończenie domu wP.. Zabezpieczeniem spłaty była hipoteka obciążająca przedmiotową nieruchomość.
Wkrótce rodzina wprowadziła się do nowego domu.
W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, przeciwko rodzicomS. G. (1)wszczęto postępowanie egzekucyjne i w jego ramach, w drodze licytacji, został sprzedany dom rodzinny uczestnika postępowania w(...)przyul. (...).
W dniu 10 października 2007r.B.iS. G. (2), na podstawie umowy sprzedaży za Nr Rep.(...)sporządzonej przed notariuszemE. R.w Kancelarii Notarialnej wC., zakupili od nabywcy licytacyjnegoI. J., do wspólności majątkowej małżeńskiej, zabudowaną nieruchomość położoną wS. W., stanowiącądziałkę nr (...)o obszarze 0,09 ha za cenę 135.000,00 zł. Kwota 27.000,00 zł, z tytułu zapłaty ceny, została przekazana małżonkom przez rodziców uczestnika, a w pozostałym zakresieB.iS. G. (2)zaciągnęli kredyt mieszkaniowy w(...)BANK S.A. Oddział wC.w kwocie 112.277,78 zł. Zabezpieczeniem spłaty była hipoteka obciążająca przedmiotową nieruchomość. Rodzice uczestnika nadal spłacają inne zobowiązania powstałe w ramach prowadzonej działalności, a ponadto zostali wpisani do rejestru dłużników, więc sami nie mogli wykupić tej nieruchomości, ani nie uzyskaliby na ten cel kredytu.
Od tej pory kredyt spłacaliH.iZ. G.i oni zamieszkiwali w tej nieruchomości. Do chwili obecnej, ani wnioskodawczyni, ani uczestnik postępowania nie ponieśli żadnych kosztów, czy to związanych z utrzymaniem nieruchomości wS. W., czy też spłatą zaciągniętego kredytu.
W dniu 02 listopada 2007r.S. G. (1)nabył samochód osobowy markiV. (...)onr rejestracyjnym (...), na zakup którego został udzielony kredyt przez(...) Bank S.A.w kwocie 33.789,47 zł. Poza tym małżonkowie posiadali także samochody osobowe marki:S. V.onr rejestracyjnym (...)iF. (...)onr rejestracyjnym (...), który pozostawał w użytkowaniuH. G.. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą uczestnik postępowania nabywał także kolejne pojazdy specjalistyczne, które stanowiły wyposażenie firmy.
W 2008r. uczestnik postępowania wyprowadził się z domu wP.i zamieszkał wŁ.. Potem przeniósł się doS. W., a następnie, wraz z obiema córkami, zamieszkał w domu wP., gdzie nadal też prowadził działalność gospodarczą.
Wnioskodawczyni, wyprowadzając się z domu wP.zabrała ze sobą kanapę, stół z 10 krzesłami i piekarnik. Z kolei uczestnik, przenosząc się doŁ., zabrał ze sobą lodówkę oraz inne rzeczy osobiste.
W dniu 15 stycznia 2009r.S. G. (1)w ramachprzedsiębiorstwa (...)sprzedał pojazd typu ciągnik siodłowy(...)za kwotę 1.925,00 zł, jednak nie rozliczył się z tych pieniędzy z wnioskodawczynią.
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009r., wydanym przez Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny, w sprawie o sygn. akt I 1 C 483/08, rozwiązano przez rozwód, z winyS. G. (1), związek małżeński zainteresowanych. Przedmiotowe orzeczenie uprawomocniło się w dniu 22 lipca 2009r.
Po rozwodzie, w ramachprzedsiębiorstwa (...), uczestnik postępowania sprzedał:

*

w dniu 01 września 2009r.(...)KG za kwotę 36.600,00 zł,

- w lutym 2010 roku ciągnik siodłowy(...)za kwotę 12.200,00 zł
i nie rozliczył się z uzyskanych środków z wnioskodawczynią. Natomiast, w dniu 06 września 2010 roku,S. G. (1)wyrejestrował samochód markiF. (...).
Po rozwodzie wnioskodawczyni sprzedała udział w nieruchomości wP.przyul. (...), stanowiący jej majątek osobisty za kwotę 220.000,00 zł i dokonała wpłaty na budowę lokalu wC.przyul. (...)we(...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...).
W chwili obecnej mieszkanie nadaje się już do użytku, jednak nadalB. P.nie podpisała aktu notarialnego ustanawiającego odrębną własność, z uwagi na koszty.
Aktualnie wnioskodawczyni mieszka wR. Ś.i tam pracuje jako pracownik biurowy w szkole języków obcych, z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 1.600,00 zł brutto. W przypadku konieczności spłaty uczestnika postępowania wnioskodawczyni zamierza sprzedać lokalC., a uzyskane środki, w kwocie około 250.000,00 zł, przeznaczyć na ten cel.
Z kolei uczestnik postępowania nadal dysponuje wszystkimi składnikami majątku wspólnego. W nieruchomości wP.przyul. (...)mieszka i prowadzi działalność gospodarczą. W domu znajduje się biuro firmy, a na placuS. G.stawia pojazdy, którymi wykonuje usługi transportowe. Z tytułu prowadzonej działalności uczestnik osiąga dochód w kwocie 4.000,00 zł miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki to kwota około 1.500,00 zł. Do maja 2013r. obie córki mieszkały z wnioskodawcą. Potem starsza córkaM.wyprowadziła się do babciH. P., więc w chwili obecnejS. G. (1)ma na utrzymaniu tylko młodszą córkęK.. Poza tym uczestnik postępowania posiada wierzytelność w kwocie 100.000,00 zł i może w każdej chwili odebrać te pieniądze oraz spłacić wnioskodawczynię w pół roku. Z kolei resztę ewentualnej spłaty, jest w stanie pokryć w ratach po 30.000 - 40.000,00 zł rocznie.
Aktualnie nieruchomość położona wP.przyul. (...), objęta jestksięgą wieczystą Kw Nr (...), a jej wartość została ustalona na kwotę 537.200,00 zł. Pożyczkę hipoteczną zaciągniętą przez oboje małżonków na wykończenie domu od dnia 22 lipca 2009 roku spłaca tylko uczestnik postępowania i jest to kwota 26.230,00 zł. Natomiast nadal do spłaty pozostała kwota 47.932,28 zł.
Z kolei nieruchomość położona wS. W.przyul. (...), objęta jestksięgą wieczystą Kw Nr (...), a jej wartość została ustalona na kwotę 217.300,00 zł. Kredyt zaciągnięty na zakup przedmiotowej nieruchomości po dniu 22 lipca 2009 roku nadal był spłacany przez rodziców uczestnika postępowania i jest to kwota 36.619,62 zł. Natomiast do spłaty pozostała suma 98.664,05 zł.
Uczestnik postępowaniaS. G. (1)spłacił w całości kredyt zaciągnięty na zakup samochodu osobowego markiV. (...)w kwocie 45.560,31 zł.
Z kolei wartość ruchomości w postaci pojazdów, wchodzących w skład majątku wspólnego, przedstawia się następująco:
a) samochodowy ciągnik siodłowy marki(...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1997 - 18.600,00 zł,

b
naczepa specjalizowana do przewozu cementu luzem marki(...)o nr I rejestracyjnym(...), rok produkcji 1985 - 15.100,00 zł,

c
naczepa specjalizowana do przewozu cementu luzem marki(...)o nrl rejestracyjnym(...), rok produkcji 1984 - 14.600,00 zł,

d
samochodowy ciągnik siodłowymarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1993 - 12.900,00 zł,

e
samochód ciężarowy do przewozu paliw płynnychmarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1991 - 51.700,00 zł,

f
samochód osobowy markiV. (...)onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 2001 - 10.800,00 zł,

g)samochód osobowy markiS. (...)onr rejestracyjnym (...), rokprodukcji 1991 - 5.100,00 zł.
h)samochód osobowy markiF. (...)onr rejestracyjnym (...), rokprodukcji 1994 - 1.000,00 zł.
Natomiast wartość pojazdu samochodowego ciągnika siodłowegomarki S.onr rejestracyjnym (...), rok produkcji 1985, sprzedanego przezS. G. (1)w dniu 15 stycznia 2009r. została ustalona na kwotę 10.100,00 zł.
Analizując przepisy prawa materialnego regulujące kwestie związane z podziałem majątku wspólnego małżonków (art. 43 i 45 - 46 k.r.o., przy odpowiednim zastosowaniuart. 1035-1046 oraz art. 213-218 k.c.), Sąd Rejonowy przypomniał, iż zasadą jest, że podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności oraz istniejące w chwili dokonywania podziału, a podlegają mu wyłącznie aktywa majątkowe. Rozliczeniu w postępowaniu działowym podlegają jedynie długi związane z majątkiem wspólnym i ciążące na obojgu małżonkach, które zostały spłacone przez jednego z nich z jego własnych środków po ustaniu wspólności, a przed podziałem. Wartość składników podlegających podziałowi ustala się według stanu na dzień ustania wspólności i według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy.
Przepisart. 43 k.r.o.ustanawia zasadę, że po ustaniu wspólności majątkowej oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku, który był nią objęty. Taka zasada odpowiada normalnemu układowi stosunków wzajemnych w małżeństwie. W sprawie o podział majątku wspólnego można jednak żądać ustalenia nierównych udziałów, a także - stosownie doart. 567 § 1 k.p.c.w zw. zart. 45 k.r.o.- zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty (art. 33 k.r.o.) i z majątku osobistego na majątek wspólny.
Zatem zadaniem Sądu, w niniejszym postępowaniu było:

*

ustalenie składu (na dzień uprawomocnienia się rozwodu czyli dzień 22 lipca 2009 roku) i wartości (według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy) majątku wspólnego zainteresowanych,

z urzędu ustalenie wartości nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków,

ustalenie, stosownie do złożonych przez zainteresowanych wniosków, nakładów z ich majątków osobistych na majątek wspólny,

zbadanie zasadności złożonego wniosku o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym,

- dokonanie rozstrzygnięcia o wzajemnych roszczeniach z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów majątku wspólnego, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na ten majątek nakładów i spłacenia obciążających go długów w okresie od ustania wspólności majątkowej do chwili podziału.
Mając powyższe na uwadze i kierując się wskazanymi zasadami, Sąd ustalił skład majątku wspólnego oraz wartość poszczególnych jego składników, a także dokonał pozostałych niezbędnych rozliczeń między zainteresowanymi, przyjmując, iż udziały każdego z nich w majątku wspólnym są równe, nie znajdując tym samym podstaw do odstąpienia od zasady, o której mowa wart. 43 k.r.o.
W zakresie nieruchomości położonej wS. W.Sąd nie znalazł podstaw prawnych, upoważniających do przyjęcia, iż nieruchomość ta nie wchodzi w skład majątku wspólnego, albo pozwalających na ustalenie jej wartości na kwotę 0,00 zł. Natomiast kwestie wzajemnych rozliczeń z tytułu np. nakładów dokonanych przezH.iZ.małżonkówG., nie mają znaczenia dla istoty rozstrzygnięcia w tej sprawie oraz żadnego znaczenia dla sposobu podziału i przyjętej wartości tego składnika majątku wspólnego. Roszczenia wynikające z tego tytułu nie podlegają bowiem, rozliczeniu w sprawie o podział majątku wspólnego.
Sąd zaliczył do majątku wspólnego wierzytelność pochodzącą ze sprzedaży w dniu 15 stycznia 2009 roku dokonanej bez zgody i rozliczenia się z wnioskodawczynią, pojazdu typu ciągnik siodłowy(...)za kwotę 1.925,00 zł. W tej sytuacji Sąd, uznając wierzytelność związaną ze sprzedażą tego pojazdu za składnik majątku wspólnego, oparł się przy ustaleniu jej wysokości na opinii biegłego, który określił wartość według stanu na dzień sprzedaży na kwotę 10.100,00 zł.
Z kolei, przystępując do dokonania podziału majątku wspólnego, Sąd kierując się treściąart. 567 § 3 k.p.c.poprzezart. 680-689 k.p.c, miał na uwadze odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności (art. 617-625 k.p.c), a w szczególnościart. 622 i 623 k.p.c.Ponadto Sąd rozważył także przepisykodeksu cywilnego, które w razie braku zgodnego wniosku co do sposobu podziału preferują, w pierwszej kolejności, podział fizyczny rzeczy, polegający na przyznaniu poszczególnych składników majątkowych każdemu z małżonków, stosownie do wielkości ich udziałów w majątku wspólnym (art. 211 k.c).
Określając sposób podział Sąd miał na uwadze skład majątku, wszystkie zgłoszone przez zainteresowanych propozycje jego podziału oraz sytuację majątkową i osobistą wnioskodawczyni oraz uczestnika postępowania, zwłaszcza w kontekście możliwości i terminu dokonania ewentualnych spłat. Wobec bowiem przedstawionego przez strony stanu ich dochodów i wydatków oraz propozycji terminów spłat, Sąd doszedł do wniosku, iż konieczne jest maksymalne zminimalizowanie tych spłat, wobec braku gwarancji dokonania ich w rozsądnym terminie przez uczestnika postępowania oraz przy uwzględnieniu stanowiskaB. P., która wskazała, iż sprzeda mieszkanie wC.i w ciągu dwóch tygodni spłaciS. G. (1).
Przedmiotem podziału objęte były dwie nieruchomości. Mając na uwadze okoliczności ich nabycia przez zainteresowanych, Sąd przyznał nieruchomość wS. W.uczestnikowi postępowania, gdyż jest to jego dom rodzinny i nadal mieszkają tam jego rodzice. Dzięki temuS. G. (1)będzie miał zapewnione miejsce zamieszkania, skoro musi opuścić dotychczas zajmowany dom wP.. Zresztą, po rozstaniu z żoną, mieszkał już przez jakiś czas wS. W.. Ponadto, wprawdzie siedziba przedsiębiorstwa uczestnika także mieści się przyul. (...), jednak specyfika firmy transportowej sprawia, iż w tym przypadkuS. G. (1)w domu urządził biuro, a na placu stawia pojazdy. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie będzie przeszkód, aby przenieść siedzibę przedsiębiorstwa w inne miejsce. Nie jest bowiem tak, iż na potrzeby prowadzonej działalności zostały już na trwałe zaadoptowane jakieś budynki, które np. specjalistycznie do tego przygotowano, a każda zmiana w tym zakresie pociągałaby za sobą znaczne koszty lub była w ogóle niemożliwa.
Poza tym, w skład majątku wspólnego wchodziło przedsiębiorstwo, które uczestnik założył, nadal prowadzi i jest to jego jedyne źródło dochodu, więc w pełni zasadne i racjonalne wydaje się pozostawienie goS. G. (1). W tej sytuacji oraz z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni przypadł najbardziej wartościowy składnik majątku, Sąd przyznał wszystkie pozostałe wymienione składniki majątku wspólnego, w tym także pojazdy nie wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej na rzecz uczestnika. ZresztąB. P., od początku deklarowała, że chce przejąć tylko nieruchomość wP., a mając na względzie jej wartość i licząc się z dopłatą do wyrównania udziału, dała Sądowi na ostatnim terminie rozprawy, realną gwarancję spłaty uczestnika w rozsądnym terminie.
W tej sytuacji zachodziła konieczność wyrównania udziałów poprzez przyznanie dopłaty. Co do zasady, mając na uwadze wartość majątku, który przypadł wnioskodawczyni, to ona powinna spłacić uczestnika postępowania.
Wartość całego majątku wyniosła 747.803,67 zł. Z tej kwoty, w pierwszej kolejności, Sąd odliczył nakład dokonany z majątku osobistegoS. G. (1)na majątek wspólny w kwocie 3.000,00 zł w postaci środków uzyskanych ze sprzedaży w 1996r. należącej do niego działki wS. W., które to pieniądze przekazał na zakup działki wP.. W tej sytuacji wartość majątku wspólnego przyjęta przez Sąd do rozliczenia została ustalona na kwotę 744.803,67 zł = (747.803,67 zł - 3.000,00 zł). Tak więc, przy równym podziale, każdy powinien uzyskać majątek o wartości 372.401,83 zł i (744.803,67 zł: 2).
W wyniku dokonanego podziału wnioskodawczyni przypadł majątek o wartości 489.267,72 zł, a uczestnikowi 258.535,95 zł = (118.635,95 zł + 18.600,00 zł + 15.100,00 zł + 14.600,00 zł + 12.900,00 zł + 51.700,00 zł + 10.100,00 zł + 10.800,00 zł + 5.100,00 zł + 1.000,00). Tym samym do wyrównania udziałów wnioskodawczyni powinna spłacić uczestnika kwotą 113.865,88 zł.
Sąd Rejonowy podkreślił również , iż między stronami są rozliczenia, które w tym miejscu muszą być uwzględnione, a mianowicie po dacie uprawomocnienia rozwoduS. G. (1)samodzielnie spłacił, wspólnie zaciągnięte, kredyty w(...) BANK S.A.na zakup samochodu markiV. (...)w kwocie 45.560,31 zł i w(...) S.A.na wykończenie domu wP.w kwocie 26.230,00 zł, czyli łącznie w sumie 71.790,31 zł, z czego był zobowiązany zapłacić połowę, więc drugą połowę musi mu zwrócić wnioskodawczyni czyli kwotę 35.895,16 zł.
Tak więc spłata na rzecz uczestnika postępowania stanowi kwotę 149.761,04 zł = 113.865,88 zł+ 35.895,16 zł. Jednocześnie, mając na uwadze możliwości zarobkowe i sytuację życiową wnioskodawczyni, w tym deklarowaną chęć sprzedaży mieszkania wC.i praktycznie, natychmiastowej, jednorazowej spłaty uczestnika postępowania Sąd ustalił spłatę powyższej kwoty w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia.
Mając na uwadze, żeS. G. (1)włada całym majątkiem wspólnym zainteresowanych, stosownie do treściart. 624 k.p.c., Sąd orzekł o wydaniu nieruchomości wP.na rzeczB. P., zakreślając termin 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia.
O kosztach orzeczono w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego wywiódł uczestnik postępowania, zaskarżając orzeczenie w części tj. w punkcie I .1, I.4, II, III, IV, VI i podnosząc następujące zarzuty:
1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na przyjęciu, że:

1
w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu sprzedaży w dniu 15 stycznia 2009r. samochodumarki S.z 1985r.numer rejestracyjny (...)o wartości 10.100 zł , mimo że na k. 325 jest faktura dotycząca sprzedaży tego samochodu na kwotę 1.925 zł,

2
wartość nieruchomości położonej wP.przyul. (...)wynosi 489. 267,72 zł, mimo że nieruchomość ta została nabyta w 1996r. za kwotę 6.000 zł, z czego kwota 3.000 zł stanowiła nakład z majątku osobistego uczestnika postępowania na majątek wspólny i została po 17 latach rozliczona nominalnie, a nie proporcjonalnie,

3
wartość nieruchomości położonej wS. W.przyul. (...)wynosi kwotę 118.635,95 zł, uwzględniając kwotę niespłaconego kredytu hipotecznego, a nie uwzględniając kwoty 27.000 zł zapłaconej przy nabywaniu tej nieruchomości za środki stanowiące własność rodziców uczestnika postępowania, co powinno obniżyć wartość tej nieruchomości do kwoty 91 635, 95 zł,

4
Dokonanie podziału majątku wspólnego w ten sposób, że nieruchomość położona wP.przyul. (...)została przyznana na wyłączną własność wnioskodawczyni, a nieruchomość wS. W.przyul. (...)uczestnikowi postępowania, mimo że wP.koncentruje się centrum życiowe uczestnika postępowania, tam mieszka i pracuje , pod jego opieką jest małoletnia córka stron, która również wP.uczęszcza do szkoły, a centrum życiowe wnioskodawczyni jest wR. Ś.,

5
Naruszenie prawa materialnego tj.art. 45 §1 k.r.o.przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie wartość nakładów z majątku osobistego uczestnika na majątek wspólny winna być odliczona nominalnie, a nie z uwzględnieniem , że wartość przedmiotu, na który został dokonany nakład jest w chwili podziału majątku wspólnego inna niż w chwili dokonywania nakładu, co pozostaje w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, że nakłady (wydatki) z majątku osobistego (odrębnego) na majątek wspólny należy rozliczać w ten sposób, iż trzeba ustalić stosunek ułamkowy (procentowy) ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia, i tę relację „ przenieść” na chwilę dokonywania podziału dorobku

6. Naruszenie przepisów postępowania .art. 316 §1 k.p.cw zw. zart. 13 § 2 k.p.c,, które miało wpływ na wynik w sprawie polegające na dokonaniu rozliczeń między małżonkami wartości nakładów według stanu z chwili ich poczynienia, ale nie według cen rynkowych z chwili orzekania w tym przedmiocie.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji , pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że wartość nieruchomości położonej wP.winna wynieść 380. 117,72 zł, przyznanie tego składnika uczestnikowi postępowania i zasądzenie spłaty na rzecz wnioskodawczyni w wysokości 190. 058,86 zł, a w razie przyznania tego składnika wnioskodawczyni, zasądzenie z tego tytułu na rzecz uczestnika postępowania spłaty w wysokości 299. 208, 86 zł, a także ustalenie, że wartość nieruchomości położonej wS. W.wynosi 91. 635,95 zł, przyznanie wszystkich składników majątku wspólnego i zasądzenie spłaty na rzecz wnioskodawczyni w terminie 6 lat, pominięcie w składzie majątku wspólnego wierzytelności z tytułu sprzedaży w dniu 15 stycznia 2009r. samochodumarki S., ewentualnie ustalenie, że uzyskana przez uczestnika postępowania kwota została zużyta na potrzeby rodziny, cofnięcie wnioskodawczyni zwolnienia od kosztów postępowania z uwagi na zmianę jej sytuacji majątkowej i obciążenie jej w połowie kosztami postępowania.
Wnioskodawczyni domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia od uczestnika postępowania na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie zgodzić należy się z apelującym, iż sprzecznym z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego jest ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzi wierzytelność z tytułu sprzedaży samochodumarki S.z 1985r.numer rejestracyjny (...)o wartości 10.100 zł.
W aktach sprawy znajduje się dokument w postaci faktury sprzedaży tego pojazdu na kwotę 1.925 zł w dniu 15 stycznia 2009 roku, a zatem przed ustaniem wspólności majątkowej. Naturalnym przy prowadzeniu działalności gospodarczej jest dokonywanie w razie potrzeby wymiany środków trwałych, sprzedaży towarów i usług, ponoszenie wydatków. Efektem tego są stałe zmiany w zakresie stanu środków na rachunku oraz stanu majątkowego przedsiębiorstwa. Z istoty ustroju wspólności majątkowej wynika, iż przy dokonywaniu podziału majątku wspólnego po jej ustaniu, nie dokonuje się rozliczeń wydatków z tego majątku i przychodów (jeżeli nie stanowią nakładów na majątki osobiste lub z majątków osobistych na majątek wspólny) zaistniałych w czasie trwania wspólności. Takim samym dochodem jak środki uzyskane ze sprzedaży składnika majątkowego jest pobranie np. wynagrodzenia za pracę, czy uzyskanie zysku z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli zatem określony przedmiot został zbyty przed ustaniem wspólności, a brak jest dowodów na okoliczność, że uzyskana ze sprzedaży suma pozostawała w dyspozycji małżonków lub małżonka w dacie ustania, to nie jest dopuszczalne uwzględnienie jego wartości przy podziale majątku, co uczynił Sąd Rejonowy.
Sprzedaż samochodumarki S.i uzyskanie ustalonej ceny nie stanowiły źródła powstania jakiejkolwiek wierzytelności po stronie małżonków.
W pełni podzielić należy także zarzuty skarżącego, iż rozliczenie nakładu z majątku osobistego uczestnika postępowania w postaci przekazania kwoty 3000 zł na zakup nieruchomości wP.przyul. (...)nastąpiło z naruszeniem przepisówart. 45 § 1 k.r.o.Przepis ten co prawda nie wskazuje właściwej metody, która ma w każdym wypadku zastosowanie, tym niemniej jego wykładnia w tym zakresie ukształtowała się w judykaturze. Tak więc według litery a uchwały z dnia 16 grudnia 1980 r. III CZP 46/80, OSNCP 1981, z. 11, poz. 206, w sytuacji, gdy małżonkowie w czasie trwania wspólności ustawowej wspólnie zbudowali dom na gruncie wchodzącym w skład majątku odrębnego jednego z nich, wartość nakładów określa się w ten sposób, że najpierw ustala się ułamkowy udział nakładów małżonków w wartości domu według cen rynkowych z czasu jego budowy, a następnie oblicza się ten sam ułamkowy udział w wartości domu według cen rynkowych z chwili podziału majątku wspólnego. Stosownie zaś do uchwały z dnia 12 kwietnia 1989 r., III CZP 31/89 (nieopublikowanej), przy rozliczaniu w postępowaniu działowym poczynionych nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny należy ustalić stosunek ułamkowy tych nakładów do wartości rynkowej nabytego lokalu z chwili jego nabycia, a następnie odnieść do wartości z daty podziału. Wskazać wreszcie należy na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1989 r., III CZP 31/89, LEX nr 146220, w której m. in. określono, iż przy rozliczaniu w postępowaniu działowym poczynionych nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny należy ustalić stosunek ułamkowy tych nakładów do wartości rynkowej nabytego lokalu z chwili jego nabycia, a następnie odnieść do wartości z daty podziału oraz uchwałę z dnia 5 października 1990r., III CZP 55/90, OSNC 1991/4/48, zgodnie z którą wartość nakładu z majątku odrębnego jednego z małżonków na ich majątek wspólny, polegającego na wpłacie dokonanej przez tego małżonka na wkład mieszkaniowy związany ze spółdzielczym prawem do lokalu, odpowiada w chwili podziału tego majątku takiej części wartości spółdzielczego prawa do lokalu, jaką część stanowiła ta wpłata w stosunku do całego wkładu mieszkaniowego wpłaconego przez małżonków, od zgromadzenia którego uzależniony był przydział mieszkania.
Różnice pomiędzy sytuacjami, których dotyczą powołane orzeczenia a sytuacją
z jaką mamy do czynienia w sprawie przedmiotowej, nie są tego rodzaju, żeby w każdej z tych sytuacji stosować odmienne zasady rozliczania nakładów.
Zatem błędem było pomniejszenie wartości majątku wspólnego o nominalną wartość nakładu – 3000 zł. Właściwe rozliczenie tego nakładu wymagało ustalenia wartości zakupionej działki wg cen z chwili orzekania, a wg stanu z chwili zakupu, a następnie podzielnie jej na połowę (kwota 3000 zł stanowiła w dacie zakupu połowę ceny – 6000 zł).
Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy uzupełnił odpowiednio postępowanie dowodowe i dopuścił na tę okoliczność dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości. Treść wydanej opinii, niekwestionowanej przez zainteresowanych pozwoliła na poczynienie ustalenia, iż wartość rynkowadziałki nr (...)położonej wP.przyul. (...)objętejksięgą wieczystą KW (...)według stanu na dzień zakupu, a poziomu cen z chwili obecnej wynosi 187.000 zł (opinia biegłegoM. M.– k.767 – 771), a zatem podlegającą rozliczeniu wartość nakładu wynosi 93.500 zł.
Nie sposób natomiast zgodzić się z zarzutem błędnego ustalenia wartości nieruchomości położonej wS. W.. Nieruchomość została nabyta do majątku wspólnego, a zatem jeżeli rodzice uczestnika postępowania przekazali na zakup kwotę 27.000 zł, to albo mamy do czynienia z darowizną na rzecz obojga małżonków, albo też świadczeniem o innejcausa, aniżelidonandi, a wówczas ewentualne roszczenia powstały po stronie osób trzecich, nie zaś uczestnika postępowania, więc nie podlegają rozliczeniu w przedmiotowym postępowaniu, a rodziceS. G. (1)winni wystąpić ze stosownym żądaniem w odrębnym procesie.
Niesłuszne są również zarzuty skarżącego w zakresie sposobu podziału.
Jeżeli przedmiotem współwłasności znoszonej w ramach postępowania o podział majątku wspólnego nie jest jedna rzecz, lecz kilka rzeczy o zbliżonych właściwościach, byłym małżonkom mogą być przyznane poszczególne rzeczy w całości, bez konieczności ich fizycznego dzielenia, tak by każdy z uprawnionych zyskał w naturze, co preferuje ustawodawca wart. 211 k.c., na swoją wyłączną własność rzeczy o zbliżonych właściwościach i wartości. Przeprowadzenie podziału w taki sposób znosi albo przynajmniej istotnie ogranicza potrzebę orzekania o spłatach pomiędzy współwłaścicielami, co do których zawsze istnieje ryzyko, że nie zostaną uregulowane dobrowolnie i w terminie, a ich egzekwowanie tak czy inaczej doprowadzi do sprzedaży rzeczy niegdyś wspólnej, tyle że za cenę możliwą do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym, pomniejszoną o jego koszty. Dokonując wyboru sposobu podziału Sąd winien szczegółowo wyważyć interesy obu stron.
W sprawie niniejszej od blisko pięciu latS. G. (1)dysponuje całością majątku wspólnego, natomiast wnioskodawczyni nie uzyskała zaspokojenia z tytułu podziału nawet w części. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, posiada ona majątek w postaci mieszkania, który pozwala na szybkie uiszczenie należnej uczestnikowi postępowania dopłaty. Proponowany przy przyznaniu nieruchomości wP.S. G. (1)termin uiszczenia dopłaty na rzeczB. P.– 6 lat w żadnym razie nie może być zaakceptowany, powodowałby bowiem rażące pokrzywdzenie wnioskodawczyni. Argument, iż w nieruchomości koncentruje się centrum życiowe uczestnika postępowania nie może być w tej sytuacji decydującym. Jak prawidłowo zauważył Sąd Rejonowy,S. G. (1)uzyskał w wyniku podziału inną nieruchomość i w szybkim terminie będzie dysponował kwotą uzyskaną z tytułu dopłaty, która pozwoli na przeniesienie tego centrum w inne miejsce. Nie sposób zapominać, żeP.stanowiło wcześniej również centrum życioweB. P., a musiała je opuścić w wyniku powstałego między małżonkami konfliktu. Nie ma również żadnych przeszkód, aby córka stronK.nadal zamieszkiwała w domu przyznanym matce i kontynuowała naukę.
Z ustalonego w zaskarżonym postanowieniu skład majątku wspólnego należało zatem wyeliminować składnik określony w ppkt 4, czyli wierzytelność w wysokości 10.100 zł, zachowując przyjęty sposób podziału pozostałych składników. Wartość całego majątku wynosi zatem 737.703,67 złotych, a po pomniejszeniu o wartość nakładu – 93.500 złotych – 644.203,67 złotych, czyli wartość udziału każdego z małżonków winna wynosić 322.101,83 zł. Wnioskodawczyni przyznano nieruchomość o wartości 489.267,72 zł, a więc różnica wynosi 167.165,89 zł. Kwotę tę należało powiększyć o połowę spłaconych po ustaniu wspólności majątkowej przez uczestnika postępowania wspólnych zobowiązań kredytowych małżonków – 71.790,31 złotych do dnia wydana orzeczenia w pierwszej instancji i 5.600 zł pomiędzy wydaniem postanowienia w pierwszej i drugiej instancji, czyli 35.895,16 + 2.800 zł (w tym wypadku ma zastosowanieart. 316 § k.p.c).
Należna na rzeczS. G. (1)dopłata winna zatem wynosić 205.861,05 zł.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na zasadzieart. 386 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.odpowiednio zmienił zaskarżone orzeczenie, oddalając apelację dalej idącą jako bezzasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., znosząc je między zainteresowanymi i obciążając uczestnika postępowania połową poniesionych wydatków (koszt opinii biegłych).