Sąd Rejonowy w Ostrołęce
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 247/14
Data wyroku: 2014-12-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Mikos-Bednarz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art.292kc

Sygnatura akt I Ns 247/14

POSTANOWIENIE
Dnia 16 grudnia 2014 r.
Sąd Rejonowy w Ostrołęce I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Małgorzata Mikos-Bednarz
Protokolant: sekr. sądowy Artur Matejkowski
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. wO.
sprawy z wnioskuM. S.
z udziałemM. K.
o zasiedzenie
postanawia:

1
wniosek oddala;

2
stwierdza, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania każdy w swoim zakresie;

3
nakazuje pobrać od wnioskodawcyM. S.na rzecz Skarbu Państwa – Kasa Sądu Rejonowego wO.kwotę 205,00 zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo pokrytych ze Skarbu Państwa.

SSR Małgorzata Mikos-Bednarz
I Ns 247/14

UZASADNIENIE
WnioskodawcaM. S.wnioskiem złożonym dnia 28.03.2014r. wniósł o stwierdzenie ,że nabył przez zasiedzenie z dniem 6.12.2004r. własność niezabudowanej nieruchomości położonej we wsiZ.o powierzchni około 500 m2stanowiącej pas gruntu o szerokości 3 metrów , położony wdziałce nr (...)wzdłuż jej granicy zachodniej od granicydziałki (...)( oznaczonej na załączonej mapie kolorem pomarańczowym ) do drogi gruntowej oznaczonej jakodziałka (...)dla której w Sądzie Rejonowym wO.prowadzona jestKW (...).
W uzasadnieniu wniosku profesjonalny pełnomocnik wskazał , że dnia 5.12.1974r.ojciec wnioskodawcy zawarł z uczestnikiem postępowania i jego matkąR. K.pisemną umowę nieformalną mocą której wnioskodawcaM. K.wydzielił zdziałki (...)opisany we wniosku pas gruntu o szerokości 3 metrów i przekazałJ. S.( ojcu wnioskodawcy ) na drogę dojazdową w zamian za podobnej powierzchni pas gruntu dany wK.. Z tym dniem ojciec wnioskodawcy objął w posiadanie pas gruntu i użytkował jako drogę dojazdowa zdziałki (...)do drogi gruntowej nr.(...)i do przegonu bydła . W uzasadnieniu wskazano , że taki stan trwał nieprzerwanie i w sposób niezakłócony do dnia 7.09.1990r. kiedy toJ.iS. S. (1)przekazali gospodarstwo synowi – wnioskodawcyM. S.. Wraz z gospodarstwem wnioskodawca przejął posiadanie pasa gruntu i użytkuje jako drogę do chwili obecnej w sposób samoistny i niezakłócony . Z uwagi na to , że przedmiotowy pas gruntu w
niektórych fragmentach był podmokły wnioskodawca jak i poprzednio jego ojciec nawozili żwir aby zachować przejezdność drogi.
Jako uczestnik postępowania wskazany został obecny właściciel działki nr.(...)M. K..
Uczestnik postępowaniaM. K.w odpowiedzi na wniosek wnosił o oddalenie wniosku o zasiedzenie , podnosząc , że wnioskodawca nigdy nie była samoistnym posiadaczem części nieruchomości o której zasiedzenie wnosi.
W ocenie uczestnika postępowania umowa z(...). , na którą powołuje się wnioskodawca , uczyniła tylko wnioskodawcę umownym posiadaczem zależnym , które nie daje podstaw do stwierdzenia zasiedzenia , bowiem umowny stan korzystania z części nieruchomości trwa nieustannie do dnia dzisiejszego. Zdaniem uczestnika postępowania ,również reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, umowa z(...)jest umową użyczenia .
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
WnioskodawcaM. S.( synJ.iS.) umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia 7.09.1990r.stał się właścicielem działki położonej w miejscowościZ.o nr. geodezyjnym(...)o pow.(...)ha . Rodzice wnioskodawcyS. S. (1)iJ. S.na przedmiotową działkę dnia 25.06.1974r. otrzymali Akt Własności Ziemi ,w którym ujawnione było prawo dożywocia na rzeczR. K.iB. K.. Na działkę nr.(...)prowadzona jest w Sądzie Rejonowym wO.KW (...)z wpisem prawa własności na rzecz wnioskodawcyM. S..
( dowody ; wypis z rejestru gruntów , wyrys z mapy ewidencyjnej odpis z KW – koperta k. 6 wyjaśnienia wnioskodawcy k. 69-70 ) .
Uczestnik postępowaniaM. S.( synS.iR.) jest właścicielem sąsiedniej działki położonej w miejscowościZ.o nr. ewidencyjnym(...)o pow.(...)ha , na mocy spadkobrania po ojcuS. K. (1)stwierdzonego postanowieniem z dnia 13.02.1978r.
Na działkę(...)prowadzona jest w Sądzie Rejonowym wO.KW (...)z wpisem prawa własności na rzecz uczestnika postępowaniaM. K..
( dowody ; wypis z rejestru gruntów , wyrys z mapy ewidencyjnej– koperta k. 6 i odpis z KW k. 12 , wyjaśnienia uczestnika k. 70-71 ) .
Wcześniej działki nr.(...)stanowiły jeden areał i były przedmiotem własności braciK.,B. K.– dziadka wnioskodawcy iS. K. (1)– ojca uczestnika postępowania .
WnioskodawcaM. S.i uczestnik postępowaniaM. K.są kuzynami , dziadek wnioskodawcy i ojciec uczestnika postępowania byli rodzonymi braćmi. OjciecM. K.i ojciecS. S. (1)– matki wnioskodawcy zamieszkiwali wspólnie na jednym wówczas gospodarstwie .
W latach 60-70 braciaK.dokonali podziału dużej prawie(...)działki(...)na dwie niemalże równe części . Na odrębnych działkach powstały budynki mieszkalne i gospodarcze . Budynki mieszkalne i gospodarcze wnioskodawcyM. S.są usytuowane w głębidziałki (...)i z uwagi na potrzebę bliższego dostępu do drogi publicznej nr.działki (...)i dalej do drogi o numerzedziałki (...)za życia ojca wnioskodawcy przejeżdżano i przeganiano bydło w pobliżu zabudowań posadowionych na działce(...)stanowiących obecnie własność uczestnika postępowaniaM. K..Z uwagi na to ,że stanowiło to pewne utrudnienie i zanieczyszczanie podwórka, matka uczestnika postępowaniaR. K.w dniu(...)zawarła z ojcem wnioskodawcy –J. S.umowę mocą której , wydzieliła drogę po granicy zeS. K. (2)( obecny właścicielE. K.) o szerokości 3 metrów . W umowie pisemnej zawarto taką informacje ,że wydzielenie drogi nastąpi nieodpłatnie , bowiem jakJ. S.dzielił się ze swoim teściemK. B.toK.B.te trzy metry „ nadał wK.„( należy rozumieć , że „ nadał” ojcuM. K.).
Pomimo tego , że w umowie sporządzonej przed sołtysemS.Z.H. C., jako stronę wpisano uczestnika postępowaniaM. K.( który wówczas miał lat(...)) toM. K.nie był stroną tej umowy , na umowie nie ma jego podpisu .
Ojciec wnioskodawcy na wydzielonym pasie drogowym w 1974r. dokonał podniesienia terenu i zasypania rozlewiska o szerokości około 5 metrów.
Działka nr.(...)stanowiąca własność uczestnika postępowania od stronydziałki (...)stanowi grunty orne , w dalszej części w stronę działki wnioskodawcy nr.(...)stanowi łąkę . Na pasie o szerokości około 3 metrów po granicy z działką świadkaE. K.wnioskodawca a wcześniej jego ojciec od 1974r. przeganiał w sezonie krowy , przejeżdżał sprzętem rolniczym
( obecnie traktorem ) . Przejazd drogowy był wydzielony prowizorycznym ogrodzeniem , na części łąkowej drutem na kołkach , aby przeganiane przez wnioskodawcę krowy nie mieszały się z krowami uczestnika wypasanymi na łące i nie wchodziły na działkę . Na części ornej rosło kilka drzew ,a pomiędzy nimi był rozciągnięty sznurek , który był zdejmowany przez uczestnika postepowania w zależności od potrzeb. Rozgrodzenie nie miało charakteru trwałego , było rozgradzane przez strony gdy , uczestnik chciał wypasać krowy lub przeorać pole . Taki stan rzeczy , bezkonfliktowe przejeżdżanie i przeganianie bydła przez wnioskodawcę po pasie przygranicznym trwało do wiosny 2014r.
Obecnie uczestnik postępowania ściął drzewa rosnące na części ornej , zdjął prowizoryczne wygrodzenie drogi , przeorał do granicy część orną.
(dowody ; umowa pisemna z dnia 5.12.1974r. – koperta k. 6 , zeznania świadków :S. S. (1),W. B.,Z. C.k.30-31 , orazE. K.,S. K. (3),T. K.,Z.K.iZ. O.k. 43-44 , oględziny wraz z załącznikiem w postaci dokumentacji zdjęciowej k, 62-63 i 65) .
Sąd zważył co następuje :
Z brzmieniaart. 172 KC, który był podstawą żądania wniosku , wynika że do nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości konieczne jestłączne spełnienie dwóch przesłanek tj.samoistnego posiadania oraz upływu czasu dwudziestu lub trzydziestu lat . Natomiast dobra wiara posiadacza nie jest samodzielną przesłanką nabycia nieruchomości tą drogą. Ma tylko takie znaczenie , że skraca termin zasiedzenia z trzydziestu do dwudziestu lat.
W ocenie sądu orzekającego wnioskodawcaM. S.nie spełnił jednej z istotnych przesłanek , a mianowicie nie sposób przypisać wnioskodawcy , że był posiadaczem samoistnym części nieruchomości o nr. geodezyjnym(...)o przebiegu zaznaczonym na kolor pomarańczowy na wyrysie z mapy ewidencyjnej załączonej do wniosku , a mającej stanowić pas drogowy . Poza sporem jest , że wnioskodawcaM. S.a wcześniej jego ojciecJ. S., od 1974r. do początku 2014r. a więc przez 40 lat, swobodnie i bezkonfliktowo przejeżdżał i przeganiał bydło po pasie przygranicznym o całej szerokości działki nr.(...)stanowiącej własność uczestnika postępowania .
Ale taki sposób korzystania z części działki uczestnika postępowania nie stanowi szczególnej formy posiadania ,a mianowicie posiadania samoistnego.
A tylko taki rodzaj posiadania może prowadzić do zasiedzenia nieruchomości lub jej dającej się wydzielić części .
Zdaniem wnioskodawcy umowa pisemna z dnia 5.12.1974r. wyznacza początek biegu terminu zasiedzenia bowiem jej mocą uczestnik postępowania i jego nie żyjąca obecnie matkaR. K.wydzielili wnioskodawcy pas gruntu o szerokości 3 metrów i przekazali ojcu wnioskodawcy na drogę dojazdową w zamian za podobnej powierzchni pas gruntu przekazany wK.przezB. K.. W ocenie sądu z tak sformułowanej
„ dobrowolnej umowy” wynika tylko tyle , że matka uczestnika postępowaniaR. K.( sam uczestnik postępowania pomimo powołania jego nazwiska w umowie nie był jej stroną ) wydzieliła drogę dlaJ. S.bez odpłatności . Nie sposób powielić za pełnomocnikiem wnioskodawcy , że przedmiotowa umowa stanowiła nieformalną umowę przenoszącą własność/ posiadanie na rzecz ojca wnioskodawcy zwłaszcza , że sam pełnomocnik wnioskodawcy stroni od jednoznacznego sprecyzowania czy przedmiotowa nieformalna umowa przenosiła własność / posiadanie w formie darowizny czy zamiany .
Sam wnioskodawcaM. S.słuchany w charakterze strony nie próbuje nawet twierdzić , że czuje się samoistnym posiadaczem owego pasa drogowego . Wnioskodawca sam przyznaje ,że w „zamian za to ,żeby krowy nie były przeganiane przez podwórko dali pas po granicy” , a z wnioskiem o zasiedzenie wystąpił dlatego , że sąsiad zakazał mu przeganiać krowy i przejeżdżać .
Potwierdzenie , że wydzielenie przygranicznego pasa do przejazdu i przegonu bydła nastąpiło tylko z uwagi na wcześniejsze powiązania rodzinne , aby uniknąć dotychczasowego przeganiana bydła przez środek posesji uczestnika postępowania w pobliżu jego budynków mieszkalnych , znajdziemy także w wyjaśnieniach uczestnika postępowania i zeznaniach świadków rodzin stron postępowaniaS. S. (1)iZ. O.orazS. K. (3),T. K.iZ. K.a także świadka niespokrewnionegoE. K..
Ustalenie charakteru posiadania ( czy jest ono samoistne czy zależne ) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do konkretnego przypadku .Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo ogrodzenie działki gruntu , jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób , dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym , czynienie innego rodzaju nakładów , pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych ( tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12.02.2014r. IV CSK 271/13 ) .
Z powyższego wynika , iż samo długotrwałe korzystanie przez wnioskodawcę i uprzednio przez jego ojca z pasa gruntu w celu przejazdu i przegonu bydła aby skrócić trasę do drogi publicznej, nie stanowi o samoistności posiadania. Zwłaszcza, że jak wynika zeznań wskazanych powyżej świadków oraz stanowiska samych stron korzystanie z przegonu i przejazdu wynikało raczej z łączących obecnych właścicieli i ich poprzedników prawnych więzi rodzinnych.
W zachowaniu zasiadującego czyli wnioskodawcy a także jego ojca brak jest przejawów fizycznego rzeczywistego władztwa nad częścią nieruchomości uczestnika postępowania . To , że ojciec wnioskodawcy dla zachowania przejezdności drogi wyrównał jej fragment czy zasypał bajorko to robił to dla własnej wygody a nie dlatego , że czuł się jak właściciel części działki.
Sam wnioskodawca przyznał ,że aby ściąć gałęzie drzew które rosły na drodze to zwracał się doM. K.o zgodę . Co świadczy o tym ,że nie czuł się samoistnym posiadaczem pasa drogowego o zasiedzenie którego wnosi. Władztwo wnioskodawcy nad przedmiotowym pasem gruntu sprowadzało się tylko to przejazdu do drogi publicznej i przegonu bydła dla własnej wygody.
Dla przyjęcia samoistności posiadania nieruchomości , a tym bardziej jej niewydzielonej części, konieczne jest wykonywanie czynności faktycznych wskazujących na samodzielny , rzeczywisty i niezależny od woli właściciela stan władania nieruchomością .
W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć , że wnioskodawca korzystał z przygranicznego pasa gruntu z wyłączeniem osoby właściciela.(...)ingerował w stan wygrodzenia pasa drogowego , kiedy chciał wypasał na pasie drogowym własne bydło , dokonywał zaorania i siewów aż do linii granicznej z działką sąsiednią stanowiąca własność świadkaE. K..
To uczestnik postępowaniaM. K.a nie wnioskodawcaM. S.stawiał w latach 80 - tych rozgrodzeniedziałki (...)z działką sąsiednią nr.(...)stanowiąca własność świadkaE. K..
Z zeznań świadkaE. K.wynika , że rozgrodzenie sąsiednich nieruchomości jest wspólne, świadka i uczestnika postępowania .Wnioskodawca przy wykonywaniu ogrodzenia nie uczestniczył , nie ingerował w jego przebieg i nie sprzeciwiał się .
Podyktowane więziami rodzinnymi wcześniejsze ustalenia jeszcze bez udziału stron niniejszego postępowania i akceptowanie przez obecnego właścicieladziałki (...)faktu przejazdu i sezonowego przegonu bydła na pastwiska wnioskodawcy położone dalej , nawet przez lat 40 nie może prowadzić do
„ zaskoczenia „ właściciela tej działki zasiedzeniem przez korzystającego w celu przejazdu i przegonu bydła , w wyniku którego nastąpić by miała utrata prawa własności .
W tym miejscu zasadnym jest powołanie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5.09.2008r. ( I CSK 54/08 ) zgodnie z którym , realizacja funkcji zasiedzenia nie może uzasadniać „ zaskakiwania „ podmiotów przeciwko którym biegnie termin zasiedzenia .W wypadku , gdy według osoby władającej gruntem jest ona posiadaczem w zakresie zbliżonym do użytkowania
(„ bezterminowe prawo użyczenia” ) i korzysta z gruntu w sposób odpowiadający temu prawu , właściciel nieruchomości nie musi podejmować żadnych działań zmierzających do zachowania swego prawa . Upływ terminu zasiedzenia nie może bowiem spowodować utraty przysługującego mu prawa własności .
W niniejszej sprawie uprawnienie , które uzyskał ojciec wnioskodawcy w wyniku umowy z 1974r. to właśnie bezterminowe i dodatkowo bezpłatne prawo użyczenia.
W tym zakresie należy podzielić stanowisko pełnomocnika uczestnika postępowania , że zakres posiadania przez wnioskodawcę pasa drogowego miał charakter posiadania zależnego , bezterminowego i bezinteresownego użyczenia. Nawet obecnie uczestnik postępowania oraz jego żona -świadekT. K.zeznali , iż nie mają nic przeciwko temu aby wnioskodawca w dotychczasowym zakresie korzystał z udogodnienia , przejeżdżał i przeganiał bydło tak jak dotychczas, aby tylko przeganianie odbywało się pod nadzorem.
Oceniając zakres w jakim wnioskodawca korzysta z pasa gruntu ( aby mieć krótszy o około kilometra odcinek do przejazdu i przegonu bydła na inną swoją działkę rolną ) stwierdzić należy, iż temu celowi służą inne instytucja prawa cywilnego takie jak , ustanowienie służebności drogi koniecznej czy też zasiedzenie służebności drogi koniecznej . Ale w realiach niniejszej sprawy nie możemy nawet mówić o zasiedzeniu służebności drogi koniecznej bowiem zgodnie zart. 292 KCsłużebność może być nabyta przez zasiedzenie, ale tylko wtedy gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia , urządzenia wykonanego przez podmiot na rzecz którego biegnie zasiedzenie.
O posiadaniu samoistnym nie świadczy sama tylko długotrwałość posiadania , która nie jest kryterium odróżniającym posiadanie samoistne od zależnego. Posiadanie prowadzące do zasiedzenia musi mieć charakter władania rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie. A w niniejszej sprawie nie kwestionowanym jest tylko to , że od 40 lat wnioskodawca ( a uprzednio jego ojciec ) przejeżdżali i przeganiali bydło przez przygraniczny pas gruntu . Ale odbywało się to na zasadzie bezterminowego użyczenia , przyzwolenia uregulowanego jeszcze przez poprzednich właścicieli , wynikającego ze stosunków rodzinnych .
Z uwagi na brak przesłanki samoistności posiadania -określonej wart. 172 KC- a warunkującej zmianę własnościową w następstwie zasiedzenia do wnioskuM. S.należało odnieść się negatywnie.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawieart. 520 §1 KPCprzyjmując zasadę , że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie .
SSR Małgorzata Mikos – Bednarz