Sąd Okręgowy w Krakowie
IV Sekcja ds. postępowań szczególnych i wykroczeń
Sygnatura akt: IV Ka 90/14
Data wyroku: 2014-05-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Almert
Słowa kluczowe: Wykroczenie, Alkohol
Podstawa prawna: art. 437 § 2 kpk w zw. z art. 109 § 2 kpw

Sygn. akt IV 1 Ka 90/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział IV Karny - Odwoławczy, Sekcja ds. postępowań szczególnych i wykroczeń w składzie:
Przewodniczący: SSO Andrzej Almert
Protokolant:  sekretarz sądowy Karolina Gębala
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2014 roku sprawy

D. B.
obwinionego o wykroczenia z art. 87 § 1 kw i art. 92a kw
z powodu apelacji wniesionej przez obwinionego,
od wyroku Sądu Rejonowego w Wieliczce, Wydział II Karny z dnia 9 stycznia 2014 roku, sygn. akt II W 898/13
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu wWieliczce Wydział II Karny do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt IV 1 Ka 90/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Wieliczce w Wydziale II Karnym z dnia 9 stycznia 2014 rD. B.został uznany za winnego tego, że w dniu 5 września 2013 r. około godziny 13:25 w miejscowościP.na drodze publicznej kierował pojazdem markiV.onr rej. (...)będąc w stanie po użyciu alkoholu przy stwierdzonym stężeniu w I badaniu o godzinie 13:28-0,12 mg/l i w II badaniu o godzinie 13:44 - 0,05 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu oraz w tym samym miejscu i czasie przekroczył dopuszczalną prędkość obowiązującą w terenie zabudowanym o 38 km/h, jechał z prędkością 88 km/h,co stanowiło wykroczenie zart. 87 § 1kw iart. 92akw i za to na mocyart. 87 § 1kw w zw. zart. 9 § 1kw w zw. zart. 24 § 1 i 3kw wymierzono mu karę grzywny w wysokości 700 złotych. Równocześnie na mocyart. 87 § 3kw iart. 29 § 1, 2 i 4kw orzeczono wobec obwinionego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 (sześciu) miesięcy i zaliczono na poczet tego środka karnego okres zatrzymania prawa jazdy od 5 września 2013 roku do 9 stycznia 2014 roku. Zaś na zasadzieart. 118 § 1 i 3 kpwzasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 170 złotych tytułem kosztów sądowych.
Od wyroku tego osobistą apelacje złożył obwiniony, nie kwestionując faktu przekroczenia przez siebie prędkości, nie zgodził się z przypisaniem mu wykroczenia z art. 87 § 1 kw, podnosząc przy tym argumentację wskazującą na błędy w ustaleniach faktycznych Sądu Rejonowego.
Sąd Odwoławczy zważył co następuje:
Apelacja obwinionego musiała doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i ponownego rozpoznania sprawy. Albowiem ze względu na konstrukcję zarzutu i przyjęta przez Sąd I Instancji podstawę prawna wymiaru kary, a to art. 87 § 1 kw w zw. z art. 9 § 1 kw, niemożliwe było częściowe uniewinnienie obwinionego w postępowaniu odwoławczym – pomimo słuszności podnoszonej przez niego argumentacji.
W jednoznacznej ocenie Sądu Odwoławczego, uznanieD. B.winnym tego, że w dniu 5 września 2013 r. wP.kierował pojazdem mechanicznym na drodze publicznej po użyciu alkoholu było niesłuszne i wynikało z naruszenia przez przez Sąd Rejonowy prawa materialnego, a to art. 87 § 1 kw.
W pierwszej kolejności należało zaznaczyć, że do protokołu badania trzeźwości nie dołączono wydruku z urządzenia, którym dokonywano pomiaru (k. 2). Sąd Rejonowy, pomimo przesłuchania funkcjonariusza wykonującego badanie (k. 35) nie ustalił czy z ww. urządzenia można było uzyskać taki wydruk – a jeśli tak to dlaczego brak go w aktach sprawy. Niemniej jednak, skoro protokół został prawidłowo sporządzony i podpisany przez obwinionego oraz funkcjonariuszy Policji, należało uznać za dopuszczalne wykorzystanie go jako pełnowartościowego źródła dowodowego – w sytuacji gdy wskazane w nim wyniki badania sposób oczywisty powinny prowadzić do uniewinnienia obwinionego od omawianej części zarzutu.
Z farmakologicznego punktu widzenia działanie etanolu na ośrodkowy układ nerwowy jest podobne do środków ogólnie znieczulających. Badania prowadzone w zakresie działania alkoholu etylowego na ośrodkowy układ nerwowy wskazują, że już stężenie 0,3 - 0,5%o wymiernie zaburza funkcje ruchowe, zmysłowe i intelektualne człowieka. Niemniej jednak, do upośledzenia czynności organizmu po spożyciu alkoholu, konieczne jest jego rozdystrybuowanie w ustroju i przeniesienie wraz z krwią do układu nerwowego.
Z tego powodu zasadniczą metoda określania stopnia oddziaływania alkoholu na organizm, jest określenie jego stężenia we krwi. Pomiar zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu również jest dopuszczalną metodą określenia ww. stanu, niemniej pośrednio polega on właśnie ustaleniu zawartości alkoholu we krwi. I dlatego pomiar zawartości alkoholu za pomocą analizatorów powietrza wydychanego może dotyczyć wyłącznie analizy powietrza pochodzącego z pęcherzyków płucnych, gdyż tylko ten rodzaj powietrza ma stały i bezpośredni kontakt z krwią. Powietrze pochodzące z jamy ustnej i górnych części dróg oddechowych nie spełnia tego warunku. Podczas badania należy zatem wykluczyć wpływ tzw. alkoholu zalegającego, gdyż zmierzone stężenie alkoholu nie odpowiada rzeczywistej jego zawartości w pęcherzykach płucnych. Bezpośrednio bowiem po konsumpcji napoju alkoholowego jego resztka oraz pary, utrzymują się w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych do około 15 minut. Miarodajny wynik badania można uzyskać stosując podręczne analizatory powietrza wydychanego dwukrotnie w odstępie czasu wynoszącym 15 min. Różnica między dwoma pomiarami nie powinna być większa aniżeli 10% wartości drugiego pomiaru przy stężeniach powyżej 1,0%o, a przy stężeniach niższych od 1,0%o nie powinna przekraczać 0,1 %o. W okresie tym ewentualny alkohol zalegający ulega zanikowi. Opisany sposób wyklucza wpływ na wynik badania nie tylko alkoholu zalegającego, ale również niektórych preparatów aerozolowych i leków sporządzanych w postaci kropli, jak dowiodła praktyka, w kontroli trzeźwości możemy spotkać się z przypadkami użycia leku lub dezodorantu do ust w formie aerozolowej lub w postaci kropli sporządzonych na bazie etanolu bezpośrednio przed tą kontrolą (patrz: Józef Wójcikiewicz /red./ „Ekspertyza sądowa” Zakamycze 2002 ).
Tymczasem w opisanym wypadku w pierwszym badaniu wynik wynosił 0,12 mg/l, w drugim pomiar nie został wykonany z powodu błędu (nieprawidłowa technika dmuchania – k. 35), a w trzecim i czwartym badaniu wykonanym po 16 min. wyniki wyniosły 0,05 i 0,00 mg/l. Obwiniony podawał przy tym, że zażywał kropla żołądkowe.
Powyższe wyniki badań nakazywały przede wszystkim zadać uzasadnione pytanie o sprawność urządzenia, którym dokonywano pomiaru – skoro w badaniu trzecim i czwartym, dokonywanym w odstępie mniej niż 60 sekund, różnica wyniosła 0,05 mg/l. Nawet jednak uznawszy, że urządzenie działało prawidłowo, z wyników pomiaru jednoznacznie wynikało, że nieznaczne przekroczenie ustawowej granicy dopuszczalnej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, w pierwszym badaniu (0, 12 mg/l przy błędzie pomiarowym 0, 01 mg/l – k. 2 i 3 v.), było wynikiem wykrycia przez nie ww. alkoholu zalegającego – co było w pełni zgodne z twierdzeniami obwinionego, dotyczącymi przyjęcia preparatu leczniczego, na bazie etanolu (k. 6 v., k. 34).
W powyższej sytuacji zdziwienie Sądu Odwoławczego wzbudził fakt, że funkcjonariusze Policji, którzy wszakże powinni być odpowiednio przeszkoleni w użyciu urządzeń do pomiaru alkoholu w wydychanym powietrzu uznali, że obwiniony prowadził pojazd mechaniczny po drodze publicznej, po użyciu alkoholu - co skutkowało skierowaniem przeciwko niemu wniosku o ukaranie również w tym zakresie.
Jeszcze większe zdziwienie Sądu II Instancji wywołać musiało jednak uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w części dotyczącej przypisania obwinionemu czynu z art. 87 § 1 kw. Sąd Rejonowy wykazał bowiem całkowity brak wiedzy na temat specyfiki działania alkoholu na ustrój człowieka oraz zasad na jakich dokonuje się pomiaru jego stężenia. A wiedza ta jest konieczna do prawidłowego stosowania prawa, w zakresie jakim jego przepisy mówią o stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu. W konsekwencji Sąd Rejonowy błędnie uznał, że skoro w pierwszym badaniu zawartość alkoholu w powietrzu wydychanym przez obwinionego przekraczała o 0,01 mg/l wartość progową, to znajdował się w stanie po użyciu alkoholu i popełnił czyn zabroniony.
Sąd Rejonowy powinien uwzględnić fakt, że miarodajne wyniki badania alkoholu w wydychanym powietrzu można uzyskać tylko interpretując wyniki cząstkowe, z co najmniej dwóch prób, przeprowadzonych w odpowiednim odstępie czasu, o czym napisano wyżej. Jednokrotne, a do tego niewielkie, przekroczenie wartości dopuszczalnej tylko w pierwszym badaniu, wskazuje zaś na powierzchowną obecność alkoholu w obrębie jamy ustnej i gardła i nie może odzwierciedlać jego stężenia we krwi, które dopiero jest miarodajne przy określaniu stężenia alkoholu w ustroju.
Błędy Sądu Rejonowego w ocenie opisanych okoliczności, spowodowały nie tylko wadliwe rozstrzygnięcie o winie i niesłuszne wymierzenie obwinionemu kary, ale również skutkowały bezzasadnym zastosowaniem środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy – co jak wskazuje doświadczenie życiowe jest częstokroć bardziej dolegliwe, nawet od dotkliwej kary majątkowej. W wyniku powyższego, pomimo nieprawomocności wyroku Sadu Rejonowego, prawo jazdy obwinionego było faktycznie zatrzymane do kwietnia 2014 r.
Równocześnie z niewiadomych przyczyn, Sąd I Instancji ustalił, że drugie badanie obwinionego na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu, miało miejsce o godzinie 12:44 i dało wynik 0,5 mg/l (k. 38) oraz pominął fakt wykonania i wynik czwartego badania – gdy zgodnie z odnośnym protokołem (k. 2) drugie badanie miało miejsce o godzinie 13:44 i dało wynik 0,05mg/l, trzecie nie dało wyniku z powodu opisanego wyżej błędu, a czwarte badanie w tym samym czasie (13:44) dało rezultat 0,00 mg/l. O ile kwestia ustaleń co do drugiego badania może uchodzić za– również niedopuszczalną – omyłkę pisarska, to nieuwzględnienie w ustaleniach Sądu Rejonowego – a także w opisie czynu zawartym w sentencji wyroku – faktu przeprowadzenia czwartego badania i jego wyniku, jawi się jako poważne uchybienie i istotny błąd w ustaleniach faktycznych. Pominięcie ww. okoliczności sprawia, ze ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego były niepełne i całkowicie pomijały istotną dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności obwinionego kwestię. A przez to nie mogły być uznane za ustalenia odpowiadające prawdzie.
Sąd Rejonowy błędnie zastosował także przepisart. 9 § 1kw, uznając że prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholu oraz przekroczenie prędkości stanowi jeden czyn. Jak jednoznacznie wskazuje orzecznictwo, sprawca realizuje znamię przestępstwa opisanego wart. 178a § 1 kk– a odpowiednio wykroczenie zart. 87 § 1kw – gdy będąc w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu, włącza się do ruchu drogowego, względnie gdy pozostając w tym ruchu doprowadza się w trakcie prowadzenia pojazdu mechanicznego do ww. stanu. Natomiast o przekroczeniu dopuszczalnej administracyjnie prędkości mowa może być dopiero w momencie gdy pojazd faktycznie osiągnie prędkość wyższą, niż jest to na danym odcinku drogi dopuszczone. A zatem w przedmiotowym wypadku Sąd Rejonowy miał do czynienia z dwoma czynami i skoro (błędnie) uznał obwinionego za winnego obydwu – karę winien wymierzyć w oparciu o dyrektywęart. 9 § 2kw.
Jednakże, mając na uwadze fakt objecia jednym zarzutem dwóch różnych zachowań, zakwalifikowanych przez oskarżyciela jako wykroczenia z art. 87 § 1 kw (omówione wyżej) oraz art. 92a kw (przekroczenie dozwolonej prędkości)i wymierzenia obwinionemu kary za oba wykroczenia w oparciu o przepis surowszy, tj. art. 87 § 1 kw – niemożliwe było rozdzielenie ww. zachowań i orzeczenie reformatoryjne.
Dlatego na podstawieart. 437 § 2 kpkw zw. zart. 109 § 2 kpwSąd Odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu celem ponownego rozpoznania sprawy.
W jego trakcie Sąd Rejonowy jeszcze raz wnikliwie zbada okoliczności związane z rzekomym dokonaniem przez obwinionego czynu opisanego w art. 87 § 1 kw i mając na uwadze rozważania poczynione w tej mierze przez Sąd Odwoławczy, wyda sprawiedliwe orzeczenie – oparte na prawidłowych ustaleniach faktycznych i właściwej subsumcji norm prawa. Równocześnie, w zakresie czynu dotyczącego wykroczenia z art., 92a kw, co do którego apelujący nie kwestionował swego sprawstwa, Sąd Rejonowy ustali dokładnie jego okoliczności faktyczne, mając na uwadze argumentację apelacji, i mając na uwadze dyrektywy wymiaru kary, orzeknie zań karę współmierną do stopnia winy i społecznej szkodliwości tego zachowania.