Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 250/14
Data wyroku: 2014-05-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Hejwowska, Małgorzata Rokicka-Radoniewicz, do SA Krzysztof Kusz
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 250/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 maja 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Małgorzata Rokicka - Radoniewicz (spr.)

Sędziowie:

SA Barbara Hejwowska
SO del. do SA Krzysztof Kusz

Protokolant: protokolant sądowy Katarzyna Sugier

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. w Lublinie
sprawyW. T.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII U 1752/13

oddala apelację.
III AUa 250/14

UZASADNIENIE
Organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 13 czerwca 2013 roku odmówił przyznaniaW. T.prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, ponieważ skarżący, który udowodnił okres 15 lat 3 miesiące i 12 dni pracy w szczególnych warunkach, do dnia 1 stycznia 1999 roku nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, bowiem wykazał 23 lata 3 miesiące i 22 dni.
Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Lublinie wniósłW. T., wskazując, że organ rentowy nie zaliczył mu do stażu ubezpieczeniowego pracy w gospodarstwie rolnym matki w okresie od dnia 9 marca 1969 roku do dnia 26 kwietnia 1972 roku.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014 roku zmienił zaskarżoną decyzję i ustaliłW. T.prawo do emerytury od dnia 1 maja 2013 roku. Sąd Okręgowy ustalił, żeW. T.,urodzony (...), w dniu 21 lutego 2013 roku złożył wniosek o emeryturę.
W toku postępowania organ rentowy ZUS ustalił, żeW. T.posiada 23 lata 2 miesiące i 1 dzień okresów składkowych oraz 1 miesiąc i 21 dni okresów nieskładkowych, a zatem łączny staż ubezpieczeniowy skarżącego wynosi 23 lata 3 miesiące i 22 dni i do 1 stycznia 1999 roku nie osiągnął wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a nie uwzględniono do stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym matki od 9 marca 1969 r. do 26 kwietnia 1972 r., gdyż mało prawdopodobne jest, aby praca w gospodarstwie rolnym o powierzchni 0,94 ha była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Bezspornym jest, że wnioskodawca 60 lat ukończył w dniu(...), ma ponad 23 lata pracy i ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Skarżący podniósł, że pracował w gospodarstwie rolnym matki od dnia 9 marca 1969 roku do dnia 26 kwietnia 1972 roku. Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1968 roku nie kontynuował nauki. Pierwszą pracę podjął w kwietniu 1972 roku jako kierowca wK.. Gospodarstwo rolne o powierzchni 0,94 ha położone było wD.. Wnioskodawca wskazał, że razem z nim mieszkali: matkaS. T., niepełnosprawny, sparaliżowany ojciecT. T.oraz o 3 lata młodsza siostraB. T.. Rodzice nigdzie poza gospodarstwem nie pracowali. W gospodarstwie były uprawiane kartofle, buraki, żyto, jęczmień i owies. Ponadto posiadali inwentarz w postaci 2 krów, 3 świń, drobiu i 2 owiec. Siostra uczyła się w szkole wD., a potem wyjechała do szkoły gastronomicznej, mieszkała w internacie wS.. Skarżący podniósł, że praktycznie tylko on z mamą pracowali w gospodarstwie. Ojciec chodził o kulach, nie był w stanie w żaden sposób pomagać. Wiosną praca polegała na zaoraniu, siewie, sadzeniu buraków, kartofli. W lecie wnioskodawca orał, grabił ściółkę w lesie dla bydła, kosił zboże kosą, zwoził wózkiem ręcznym. Jesienią pracował przy wykopkach, zaś zimą młócił cepem, młynkował, by zrobić śrutę w śrutowniku. Praca na roli wiosną i latem zajmowała około 10 godzin dziennie, jesienią i zimą praktycznie tyle samo. Wnioskodawca pracował przy obrządku od bardzo wczesnych godzin rannych, zaczynał ok. godziny 5 - 6 . Chodził także na tzw. odrobek, gospodarstwo nie było zmechanizowane.
Świadkowie potwierdzili, że w gospodarstwie rolnym pracowali tylko wnioskodawca i jego matka. W gospodarstwie wszystko robiło się ręcznie. Praca w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy wynosiła zimą ponad 6 godzin dziennie, wiosną i latem do zmierzchu.
Sąd Okręgowy orzekł, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawo do emerytury określonej w przepisachart.184 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153 poz. 1227 ze zm.), zgodnie z którym ubezpieczonemu mężczyźnie urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura, po osiągnięciu wieku 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury, to jest 15 lat oraz ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Dla oceny zasadności odwołania istotne znaczenie ma ustalenie, czy na dzień 1 stycznia 1999 roku (tj. dzień wejścia ustawy w życie)W. T.spełnił przesłanki wymagane do uzyskania emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy. Innymi słowy, prawo do emerytury przysługuje osobie, która na tę datę spełnia przesłanki stażu ubezpieczeniowego, tj. 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla mężczyzn oraz stażu 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zatem osiągnięcie wieku emerytalnego może nastąpić po tej dacie (wyrok SA w Łodzi z 9.01.2013 r., III AUa 781/12, LEX nr 1246769, wyrok SA w Gdańsku z 30.10.2012 r., III AUa 1132/12, LEX nr 1236152).
Organ rentowy nie kwestionował posiadania przezW. T.na dzień 1 stycznia 1999 roku 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Nie budzi to wątpliwości biorąc pod uwagę, że wykonywał on pracę na stanowisku kierowcy ciągnika (wykaz A, dział VIII, poz. 3 rozporządzenia) oraz kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony (wykaz A, dział VIII, nr 2). Powyższe okresy zostały również potwierdzone świadectwami wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Oczywiste jest również, że skarżący spełnił warunek osiągnięcia wieku emerytalnego oraz fakt, iż nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma kwestia ustalenia, czyW. T.pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, a zatem, czy możliwe jest uzupełnienie wymiaru jego stażu ubezpieczeniowego.
Sąd Okręgowy powołując się na przepis art. 10 ust. 1 ustawy, który umożliwia przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnienie również następujące okresów ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, przypadających przed dniem 1 lipca 1977 r. okresów prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia,
oraz przypadających przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu, orzekł, żeW. T.pracował w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 cyt. Ustawy. W związku z tym przyjął za zasadne uzupełnienie okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze 23 lat 3 miesięcy i 22 dni o pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze 3 lat 1 miesiąca i 20 dni co oznacza, żeW. T.na dzień 1 stycznia 1999 roku wykazał łączny okres składkowy i nieskładkowy (po uzupełnieniu) 26 lat 5 miesięcy i 12 dni (23 lata 3 miesiące i 22 dni + 3 lata 1 miesiąc i 20 dni).
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd Okręgowy uznał, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki nabycia emerytury, wskazane w art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i 4 ustawy w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia.
Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL., zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanieart.184 ust.1 i art.27w związku zart.10 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
2. naruszenie prawa procesowego przez przekroczenie wyrażonej wart.233 § 1 kpczasady swobodnej oceny dowodów;
3. sprzeczność ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału odwodowego przez uznanie, że wnioskodawca spełnił wszystkie warunki wymagane do przyznanie emerytury, w tym że udowodnił ponad 25 letni okres ubezpieczenia. Wnosił o zmianę wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd Apelacyjny nie stwierdza zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego ani sprzeczności w ustaleniach faktycznych.
Wbrew zarzutom apelacji Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i ocenił materiał dowodowy zgodnie z zasadami proceduralnymi, nie przekraczając granic zakreślonych wart.233 § 1 KPC. Zebrany materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że wnioskodawca od 9 marca 1969 roku do 26 kwietnia 1972 roku pracował stale w gospodarstwie rolnym rodziców wykonując wszystkie niezbędne prace w tym gospodarstwie. Niewielkie rozmiary gospodarstwa (0,94 ha) nie mają istotnego znaczenia dla ustalonego przez Sąd Okręgowy stanu faktycznego. W spornym okresie za gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji według§ 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnychuważano gospodarstwo, którego obszar przekraczał 0,2 ha, a następnie od 1972 roku 0,5ha.
Wywody apelacji sprowadzając się do podważenia oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy i stanowią polemikę z prawidłowymi ustaleniami tego Sądu. Sąd Okręgowy wyczerpująco w uzasadnieniu wypowiedział się, co do powodów, dla których obdarzył wiarygodnością dowody przedstawione przez wnioskodawcę i Sąd Apelacyjny nie znajduje podstaw do uznania, że przy tej ocenie została przekroczona granica swobodnej oceny dowodów i naruszony został przepisart.233 § 2 KPC. Przepis ten zawiera nakaz - nie doznający wyjątku, aby wyrażona ocena w aspekcie wiarygodności dokonana była na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału w sprawie oraz uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu (por. m. in. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1996 r., III CKN 8/96 - OSNC 1997, nr 3, poz. 30) Wyraz tej oceny Sądu Okręgowego znalazł się w motywach wyroku, a zatem uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogomart. 328 § 2 KPC.
Ustalenie przez Sąd Okręgowy, że wnioskodawca udowodnił okres uzupełniający – okres pracy w gospodarstwie rolnym wynoszący łącznie 3 lata, miesiąc i 20 dni powoduje, że zostały spełnione przesłanki wymagane do nabycia prawa do emerytury na podstawieart.184 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z art.27 tej ustawy. W myśl art.10 tej ustawy okres ten podlega doliczeniu do okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze niezbędnym do uzyskania prawa. Powołane przez Sąd Okręgowy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem to, że wnioskodawca, który osiągnął wiek emerytalny 60 lat i wystąpił o ustalenie emerytury na podstawie ustawy emerytalnej, legitymował się okresem składkowym w ilości 23 lata, 3 miesiące i 22 dni. Zgodnie z art. 27 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniało to zaliczenie wnioskodawcy dodatkowo okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu przez niego 16 roku życia jako okresów składkowych, w celu uzupełnienia w jej wypadku w niezbędnym zakresie do wymaganego łącznego minimum 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
Sąd Apelacyjny w całej rozciągłości podziela zarówno ustalenia faktyczne, jak i wnioskowania prawnicze zawarte w motywach zaskarżonego wyroku. W tej sytuacji nie zachodzi potrzeba ich powtarzania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1997 roku II UKN 61/97 – OSNAPiUS 1998/3/104, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 roku I PKN 339/98 – OSNAPiUS 1998/24/776). Podnieść należy dodatkowo, że skarżący argumentami przytoczonymi w apelacji w żaden sposób nie podważył zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji. Apelacja zawiera bowiem jedynie własną ocenę faktów odmienną od przyjętej przez Sąd Okręgowy i interpretację przepisów nie znajdującą potwierdzenia w utrwalonym orzecznictwie sądów, w tym orzecznictwie Sądu Najwyższego w analogicznych sprawach.
W tej sytuacji Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżony wyrok w pełni odpowiada przepisom prawa, dlatego apelacja nie może być uwzględniona.
Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na podstawieart.385 KPCorzekł, jak w sentencji.