Sąd Okręgowy w Radomiu
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 674/14
Data wyroku: 2014-11-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 220§1kk
Teza: Przez  wzgląd na treść art.304§1 kodeksu pracy, który rozszerza obowiązek pracodawcy do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy także na osoby fizyczne wykonujące pracę  na innej podstawie niż stosunek pracy, krąg podmiotów odpowiedzialnych za przestępstwo z art.220§ 1 kk należy rozumieć znacznie szerzej, niż wskazuje obrońca.

Sygn. V Ka 674/14

UZASADNIENIE
S. G.został oskarżony o to, że w dniu 11 stycznia 2012 r. wB., gm.(...), woj.(...)będąc jako właściciel(...)odpowiedzialny za bezpieczeństwoi higienę pracy nie dopełnił tych obowiązków w ten sposób, że dopuścił do pracy na antresoli hali hal sortowni owoców pracowników(...):B. O.,S. S.iP. W.pomimo niezabezpieczenia 5 sztuk otworów o wymiarach0,7 m x 1,5 m umieszczonych w stropie antresoli znajdującej się na wysokości 5,6 m od poziomu posadzki parteru budynku, narażając w ten sposóbB. O.,S. S.iP. W.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i nieumyślnie spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiuB. O.w postaci urazu wielonarządowego stanowiącego chorobę realnie zagrażającą życiu na skutek jego upadku przez niezabezpieczony otwór w antresoli na posadzkę,
to jest o czyn zart. 220 § 1 kkw zb. zart. 156 § 2 kkw zw. zart. 156 § 1 pkt 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2014 roku Sąd Rejonowy w Przysusze II Wydział KarnyS. G.w ramach zarzucanego mu czynu uznał za winnego tego, że w dniu 11 stycznia 2012 r. wB., gm.(...), woj.(...)będąc jako właściciel(...)odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy nie dopełnił tych obowiązków w ten sposób, że zaniechał sprawdzenia miejsca pracyi panujących tam warunków bezpieczeństwa i higieny pracy i dopuścił do pracy na antresoli hali sortowni owoców pracujących na zlecenia dla jegofirmy (...)B. O.iS. S.oraz pracownika tejżefirmy (...)pomimo niezabezpieczeni 5 sztuk otworów o wymiarach 0,7 m x 1,5 m umieszczonych w stropie antresoli znajdującej się na wysokości 5,6 m od poziomu posadzki parteru budynku, narażając w ten sposóbB. O.,S. S.iP. W.na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i nieumyślnie spowodował ciężki uszczerbek na zdrowiuB. O.w postaci urazu wielonarządowego stanowiącego chorobę realnie zagrażającą życiu na skutek jego upadku przez niezabezpieczony otwór w antresoli na posadzkę, to jestczynu zart. 220 § 1 kkw zb. zart. 156 § 2 kkw zw. zart. 156 § 1 pkt 2 kkw zw. zart. 11 § 2 kki za to na podstawieart.11§3 kkw zw zart. 156 § 1 pkt 2 kkwymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności; na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkorazart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres 3 lat próby; na podstawieart. 71 § 1 kkw zw. zart. 33 § 1 i 3 kkwymierzył oskarżonemu 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość jednej stawki na 20 złotych oraz zasądził odK. G.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 13990, 10 złotych kosztów sądowych.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zaskarżając go w całości na korzyść oskarżonego i orzeczeniu temu zarzucił:

I
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia,a mianowicie:

-art. 4 kpk,art. 7 kpk,art. 410 kpkiart. 424 kpkpolegającą na dowolnej i niepełnej ocenie materiału dowodowego z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłegoP. S., pomimo iż ekspertyza ta nie była wyczerpująca, logiczna i spójna oraz pozostawaław sprzeczności z opinią biegłegoJ. C., któryw głównej mierze obciążył obowiązkiem zabezpieczenia prawidłowych warunków BHP kierownika budowy oraz z pozostałym materiałem dowodowym; zaniechanie objęcia oceną okoliczności, że podstawowe zarzuty stawiane oskarżonemu związane były z faktem, iż główny wykonawca –firma (...)nie opracował Planu(...)iOchrony (...), który określiłby dla(...)strefy zagrożeń, sposoby wykonywania zleconych prac zachowując bezpieczeństwo pracowników , a także nie wyznaczył koordynatora ds. BHP choć miał taki obowiązek; zaniechanie oceny wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadkówB. O.,S. S.iP. W., z treści których wynika, że w dniu zdarzenia nie wykonywali pracy pod nadzorem pracodawcy w ramach stosunku pracy, które to ustalenia miały zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; zaniechanie objęcia oceną wyjaśnień oskarżonego wskazujących, że po wykonaniu przezfirmę (...)prac, otwory technologiczne były zabezpieczone, w konsekwencji nie rozważenie całokształtu okoliczności korzystnych dla oskarżonego,a wynikających z wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadkówB. O.,S. S.iP. W., opinii biegłegoJ. C., umowy z dnia 30 września 2011 roku, zawartej pomiędzyfirmą (...)i(...)– wskazujących na to, że główną przyczyną było zaniechanie zabezpieczenia otworów i oznaczenia strefy zagrożenia przez głównego wykonawcę; zaniechanie poczynienia ustaleń, czy poszkodowanyB. O.przez swoje zachowanie przyczynił się do zaistnienia wypadku;
-art. 201 kpkpoprzez uznanie za pełną i wewnętrznie spójną opinię biegłegoP. S.;

II
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony ponosi odpowiedzialność określoną wart. 220 § 1 kkza zapewnienie warunków wykonywanej pracy wobecS. S.iB. O., którzy nie byli pracownikami w rozumieniuart. 2 kodeksu pracy;

III
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, żeS. G.dopuścił się popełnienia przypisanego mu czynu, podczas gdy prawidłowa i całościowa ocena materiału dowodowego nie pozwala na powyższe ustalenia.

Wskazując na powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie
- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie, że czyn oskarżonegoS. G.wypełnia jedynie dyspozycjęart. 156 §2 kkw zw.zart. 156 § 1 pkt 2 kkw związku z nieumyślnym spowodowaniem uszczerbku na zdrowiuB. O.i wyeliminowaniez opisu i kwalifikacji prawnej czynu nie dopełnienia przez oskarżonego obowiązków BHP i narażeniaB. O.,S. S.iP. W.na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu zart. 220 § 1 kki w związku z tym znaczne złagodzenie odpowiedzialności karnej oskarżonego, ewentualnie
- warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec oskarżonegoS. G., ewentualnie
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy SądowiI instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniesiona apelacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym, dlatego uznając zaskarżone rozstrzygnięcie jako prawidłowe należało je utrzymać w mocy. Kontrola odwoławcza orzeczenia nie dała Sądowi żadnych podstaw do wzruszenia bądź też konwalidacji wyroku Sądu Rejonowegow Przysusze. W szczególności nie dostrzeżono naruszenia przepisuart. 410 kpk. Wszystkie okoliczności, na których nieuwzględnienie wskazują postawione zarzuty, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia Sąd wziął pod rozwagę, w szczególności to właśnie o zeznania świadkówB. O.,S. S.iP. W.Sąd ustalił stan faktyczny i w sposób nie budzący wątpliwości odniósł się do nich. Ocena zaś poszczególnych dowodów z uwagi na brak w niej błędów natury logicznej, czy też faktycznej nie daje podstaw do uznania jej za dowolną i przekraczającą swobodę Sądu w tym zakresie, bowiem odpowiada dyrektywom zawartym wart. 7 kpk. Sąd odwoławczy nie podzielił tym samym interpretacji prawnej obrońcy dotyczącej ustalenia podmiotów odpowiedzialnych za naruszenie prawnych obowiązków z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz istnienia odpowiedzialności karnejS. G..
Tytułem wstępu należy zaznaczyć, iż wypełnienie znamion przestępstwa określonego wart. 220 § 1 kknastępuje już w chwili jedynie narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Dla odpowiedzialności karnej na podstawie tegoż przepisu skutek narażenia jest więc obojętny – nie ma żadnego znaczenia.W przypadku kiedy owe skutki dla życia i zdrowia rzeczywiście wystąpią, wchodzi w grę kumulatywna kwalifikacja dotycząca spowodowania (z winy umyślnej bądź nieumyślnej) takiego skutku, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Obrońca oskarżonego oparł podniesione zarzuty między innymi na twierdzeniu, iżS. G., z uwagi iż nie był pracodawcąB. O.iS. S.w rozumieniuart. 2 kodeksu pracy, nie może ponosić odpowiedzialności karnej zart. 220 § 1 kk. Przez wzgląd na treśćart. 304 § 1 kodeksu pracy, który rozszerza obowiązek pracodawcy do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy także na osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, krąg podmiotów odpowiedzialnych za przestępstwo zart. 220 § 1 kknależy rozumieć znacznie szerzej, niż wskazuje obrońca. Przemawia za tym również fakt powszechnie coraz częstszego wykonywania przez pracowników pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, którzy na równi z pracownikami, do których mają zastosowanie wprost przepisykodeksu pracysą uprawnieni do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W związku z powyższym, mając na względzie, że samo już wykonywanie pracy na terenie budowy stwarza dla pracownika niebezpieczeństwo ulegnięcia wypadkowiz uwagi na wielość potencjalnych zagrożeń,S. G.zobowiązany był zapewnić osobom, którym zlecił wykonywanie pracy na tymże terenie budowy, stosowne szkolenie z zakresu BHP, wyposażyć w odpowiednie zabezpieczenia jeżeli uznając to za konieczne, po uprzednim sprawdzeniu miejsca pracy i warunków tam panujących, w celu oceny bezpieczeństwa wykonywanych zadań. Jak sam jednak przyznał – nie uczynił tego.
Zważyć nadto trzeba, że wbrew temu co twierdzi obrońca, Plan(...) i Ochrony (...)dla budowy sortowni owocówwB.został opracowany i to jeszcze przed protokolarnym przekazaniem przezfirmę (...)terenu i placu mowyfirmie (...). Zaniechań jakich dopuścił się oskarżony nie ekskulpuje także okoliczność, iż oskarżony nie został powiadomiony o zdjęciu zabezpieczeń, a tym samym nie posiadał wiedzy o istniejącym zagrożeniu. Wszakże jego obowiązkiem było dochować należytej staranności, aby wszelką istotną z punktu widzenia bezpieczeństwa pracowników wiedzę uzyskać i przedsięwziąć ewentualne kroki w celu uniknięcia lub minimalizacji mogących zaistnieć w miejscu pracy zagrożeń, do czego był zobligowany nie tylko treścią przepisówo charakterze powszechnie obowiązującym, ale także na mocy protokołu przekazania terenu i placu budowy z dnia 4 kwietnia 2011 roku.
Umknęło także obrońcy, iż oprócz pracowników zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia pracujących w dniu 11 stycznia 2012 roku na antresoli hali sortowni owoców wB., obecny był tam równieżP. W., który pracował tam jako pracownik w rozumieniuart.2 kodeksu pracy, a zatem zaniechania w zakresie wykonywania ciążących na oskarżonym obowiązków z zakresu BHP względem pracowników, których dopuścił się oskarżony dotyczyły także tego właśnie pracownika, co w sposób jeszcze bardziej oczywisty potwierdza zasadność penalizacji czynu oskarżonego na podstawieart. 220 § 1 kk.
Również zarzuty dotyczące dokonanej przez Sąd I instancji oceny wydanych przez biegłych opinii nie zasługiwały na uwzględnienie. Zupełnie dowolne jest więc twierdzenie, iż są ze sobą sprzeczne. Obrońca zdaje się nie dostrzegł, że chociaż biegłyJ. C.w wydanej przez siebie opinii wskazał na liczne zaniedbania ze strony kierownika budowy w zakresie realizacji i przestrzegania przepisów BHP, to jednoznacznie stwierdził, że oskarżony zaniechał wykonania ciążącego na nim obowiązku zapewnienia bezpiecznych warunków wykonania pracy. Stanowisko biegłegoP. S.następnie okoliczność tą potwierdziło wskazując jednak na wyłączną odpowiedzialność oskarżonego w tym zakresie. Sąd analizując następnie obie te opinie dokonał ich oceny, która zdaniem Sądu odwoławczego odpowiada wymogomart. 7 kpk, co zresztą jasno wynikaz poczynionych w tym przedmiocie rozważań.
Podkreślić na marginesie jeszcze należy, że w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe jest ustalanie, które podmioty oprócz oskarżonego obowiązane były do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy na terenie hali wB.. Także nie ma znaczenia, kto jeszcze tym obowiązkom uchybił, bowiem okoliczności te z punktu widzenia zakresu oskarżenia oraz odpowiedzialności przewidzianej wart. 220 § 1 kknie miały wpływu na istnienie po stronie oskarżonego ciążących na nim obowiązków, za których niedopełnienie przypisano mu odpowiedzialność za ten czyn. Nie istotne jest także, że prace, które wykonywali pracownicyfirmy (...)miały charakter porządkowy i wykończeniowy, ponieważ jak to już wskazano na wstępie samo miejsce wykonywania tych prac cechowało się istnieniem licznych zagrożeń. Zaniechanie przez Sąd I instancji ustaleń dotyczących przyczynienia się poszkodowanegoB. O.przez swoje zachowanie do zaistnienia wypadku z punktu widzenia odpowiedzialności za przypisany oskarżonemu czyn także nie ma znaczenia.
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart.437 § 1 kpkorzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach oparto na podstawieart. 627 kpkw zw. zart. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 § 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 o opłatach w sprawach karnych(t.j. Dz.U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 ze zm.) i§ 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokościi sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym(tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 663)