Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 1590/13
Data wyroku: 2014-05-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Nowakowska
Słowa kluczowe: Wysokość Emerytury, Świadczenia Emerytalno-Rentowe
Podstawa prawna: art. 111 ustawy z dnia 14.12.1980 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt V U 1590/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Nowakowska
Protokolant Alina Kędzia
po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2014 r. w Kaliszu
odwołaniaJ. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 28 sierpnia 2013 r. Nr(...)
w sprawieJ. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o wysokość świadczenia
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 28 sierpnia 2013 r. znak(...)w ten sposób, że ustala, iżJ. W.przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury ma prawo do uwzględnienia dodatkowo:
- za rok 1983 - kwoty 30.091 zł
- za rok 1988 – kwoty 30.000 zł
- za rok 1989 – kwoty 226.500 zł
- za rok 1990 - kwoty 855.000 zł

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28.08.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wO.przeliczyłJ. W.podstawę wymiaru emerytury, doliczając pewne składniki, ale nadal nie przyjął do jej wyliczenia, „14-tej pensji wypłaconej w 1990 r. i nagród za zbiór złomu w roku 1990 i 1991, z braku podstaw prawnych, oraz nagrody dyrektora w 1990 r., dopłaty w roku 1983 i rekompensat w latach 1988 i 1989 z braku opisu czego dotyczyły.
Odwołanie od tej decyzji wniósł do SąduJ. W., domagając się przeliczenia podstawy wymiaru emerytury, z uwzględnieniem pominiętych składników i na dowód, że były od nich opłacone składki na ubezpieczenia społeczne wskazał świadka.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd ustalił i zważył co następuje:
Poza sporem jest, żeJ. W.,urodzony w dniu (...), pobiera emeryturę od 19.08.2006 r. Emerytura wyliczona została pierwotnie z uwzględnieniem do podstawy wymiaru podstawy wymiaru renty (120,11%) i kwoty bazowej renty 666,96 zł. (dowód – decyzja k. 213 akt rentowych). Decyzją z dnia 11.12.2012 r. świadczenie to wyliczono na podstawie dostarczonych kart zarobkowych z uwzględnieniem nowej kwoty bazowej i zarobków z 20 najkorzystniejszych lat ze wskaźnikiem 97,38% (dowód – decyzja z 11.12.2012 r. k. 257 akt rentowych).
Decyzją z dnia 28.08.2013 r., uwzględniając dalsze dowody co do wysokości zarobków, ZUS przeliczyłJ. W.emeryturę z uwzględnieniem nowego, wyższego wskaźnika podstawy wymiaru składek, a wynoszącego 98,91%. Do wyliczenia tego wskaźnika z 20 najkorzystniejszych lat uwzględniono składniki wyszczególnione w piśmie z dnia 15.10.2013 r., ale nadal pominięto część. Są to:

-

14-ta pensja wypłacona w formie obligacji w 1990 r.,

nagrody za zbiór złomu w roku 1990 i 1991,

nagrody dyrektora w 1990 r.,

dopłata w 1983 r.,

rekompensaty w 1988r i 1989 r.

J. W.domagał się uwzględnienia w/w pominiętych składników.
W oparciu o zeznania świadkaT. K., która wzakładzie (...)zajmowała się obliczaniem wynagrodzeń i wystawianiem druków Rp-7 o zarobkach jako specjalista do spraw emerytalno-rentowych, Sąd ustalił, że rzeczywiście wszystkie składniki objęte sporem pochodziły z osobowego funduszu płac i odprowadzono do nich składkę do ZUS.
Dopłata w karcie wypłat za rok 1983 w kolumnie 11 dotyczy dopłaty za nadgodziny. Stanowi łącznie kwotę 30.091 zł. Umieszczenie tego wynagrodzenia w odrębnej kolumnie wynikało ze sposobu wyliczania wynagrodzenia za godziny nadliczbowe z dopłatą 50% lub 100% (dowód – zeznania świadkaT. K.od 27 minuty nagrania). Rekompensaty za rok 1988 wypłacone były w pięciu miesiącach po 6000 zł (łącznie 30.000 zł). Ujęte są w karcie płac z wynagrodzenia zastępczego za czas pracy odwołującego się za granicą. Rekompensaty w 1989 r. pochodzą z własnej karty płac odwołującego się, który powrócił do pracy w(...)od sierpnia 1989 r. Są to następujące kwoty: za sierpień 17.600 zł, wrzesień 37.600 zł, za październik 88.700 zł i za listopad oraz grudzień po 41.300 zł. W sumie rekompensaty w 1989 r. stanowią łącznie 266.500 zł (dowód – zeznania świadkaT. K.od 40 minuty nagrania).
W 1990 r. odwołujący się otrzymał dwukrotnie nagrody za zbiór złomu. Raz w kwocie 5.000 zł, a raz 50.000 zł Nagrody te pochodziły z osobowego funduszu płac. Były co pewien czas wypłacone kierowcom, operatorom za odwożenie złomu na wagony. Czynności te wykonywał w miarę potrzeb nieregularnie, nie otrzymywał z tego tytułu stałego dodatku, tylko co pewien czas wynagrodzenie w formie nagrody (dowód – zeznania świadkaT. K.od 13 minuty nagrania).
Ponadto w 1990 r. odwołujący się otrzymał 150.000 zł jako nagrodę dyrektora, która także pochodziła z osobowego funduszu płac i odprowadzano od niej składkę do ZUS. Tego typu nagrody pochodziły z tzw. funduszu 05 wyodrębnionego z osobowego funduszu płac do dyspozycji dyrektora zakładu (dowód – zeznania świadkaT. K.od 16 minuty nagrania).
Składkę odprowadzono również od tzw. „14-tki – wypłaconej w 1990 r. w formie obligacji skarbu państwa. W przypadku odwołującego się było to w listopadzie 400.000 zł i w grudniu 200.000 zł przyznane jako zaliczki na nagrodę z zysku za rok 1990 dokonane zostały w formie obligacji Skarbu Państwa. Na żądanie ZUS od tych kwot zakład odprowadził składki ubezpieczeniowe (dowód – zeznania świadkaT. K.od 57 minuty nagrania).
Sąd zważy co następuje:
Zgodnie z art. 111 ust.1 ustawy z 17.12.1989 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. Nr 162 poz.1118) wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od postawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub emerytalno-rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego m.in. z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru składek za lata 1983,1988,1989 i 1990 oraz 1991.
Podstawowym środkiem dowodowym, na okoliczność wysokości dochodów stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jest zaświadczenie zakładu pracy, wydane na odpowiednim druku, a dopiero w braku możliwości uzyskania takowego dopuszczalne jest posługiwanie się innymi dokumentami, jak wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej, angaże, karty wypłat itp. dokumentacja płacowa.
Uwzględnieniu mogą podlegać przy tym tylko takie składniki, co do których istnieje pewność w jakich kwotach były wypłacane.
Co do lat objętych sporem, odwołujący się bezsprzecznie był zatrudniony wzakładzie (...), skąd uzyskał Rp-7 za lata 1984-1987 tj. lata poprzedzające uzyskanie świadczenia rentowego.
W czasie składania wniosku o emeryturę zakład już nie istniał, stąd brak jest danych w postaci zaświadczenia zakładu pracy. Zachowały się natomiast i karty wypłat i karty zasiłkowe.
W zakresie ustalenia podstawy wymiaru składek w1983 r.obowiązywało rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z 13.12.1976 r. w sprawie dostosowania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym i ubezpieczeniu rodzinnym do zasad określających składniki funduszu płac(Dz. U. 40 poz. 239 ze zm.) oraz m.in. Uchwała nr 158 Rady Ministrów z 07.12.1976 r. w sprawie składników funduszu płac. (M.P.43 poz.212). Stosownie do tych przepisów podstawę wymiaru składek stanowiły wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze zaliczone do osobowego funduszu płac bez żadnych włączeń.
Kwota30.091 zł wypłacona w 1983 r.jakodopłata z tytułu pracy w nadgodzinachbezdyskusyjnie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru składek za ten rok.
W kolejnym okresie od 01.01.1984 r. do 31.12.1989 r. co do ustalenia podstawy wymiaru składek obowiązywały m.in.rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z 27.12.1983 r.w sprawie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników uspołecznionych zakładów pracy (do 31.12.1986r0,rozporządzenia Rady Ministrów z 09.11.1987r w sprawie zgłaszania pracowników do ubezpieczenia społecznego oraz składek na to ubezpieczeniei uchwała nr 33 Rady Ministrów z 25.03.1983 r. w sprawie klasyfikacji wynagrodzeń w j.g.u.
Przepisy te zawierały generalną zasadę, iż podstawę wymiaru składek stanowiły wypłaty pieniężne w złotych oraz wartość świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty zaliczone w myśl przepisów o klasyfikacji wynagrodzeń do osobowego funduszu płac.
Z tego przedziału czasowego doliczeniu podlegały rekompensaty wypłacone pracownikom obok wynagrodzenia lub obok zasiłków z ubezpieczenia społecznego bez względu na objęcie ich lub nie składką na ubezpieczenie społeczne. Były to rekompensaty z tytułu podwyżki cen m.in. artykułów żywnościowych, opału, energii. Od 1.01.1979 r. całość rekompensat włączono do wynagrodzenia zasadniczego i w całości objęto składką.
Jak wynika z kart wynagrodzeń w niniejszym przypadku doliczeniu podlegają wypłacone ztytułu rekompensat za rok 1988 kwota 30.000 zł oraz za rok 1989 kwota 226.500 zł.
W okresie od 01.01.1990 r. do 30.06.1997 r. obowiązywałorozporządzenie Rady Ministrów z 29.01.1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego(t.j. z 1993 r. nr 68poz.330ze zm.).
Zgodnie z § 7 tego rozporządzenia podstawę wymiaru składek stanowił dochód w gotówce i w naturze osiągnięty z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy z wyjątkiem 23 przypadków szczegółowo wskazanych.
W latach 1990-1991 wśród wyjątków nie wymienia się składnika, który odpowiadałby pozycji określonej w karcie płac odwołującego się jako złom, dlatego nie ma w ocenie Sądu podstaw do odmowy zaliczenia do podstawy wymiaru składek odwołującego się kwot wypłaconych z takim określeniem.
Wbrew sugestii organu rentowego nie można tego składnika traktować analogicznie jak wymienione w poz. 25 premia i nagrody za oszczędne zużycie paliwa płynnego i za oszczędne wykorzystywanie ogumienia, gdyż po pierwsze składnik ten został wyłączony z podstawy wymiaru składek dopiero od 01.07.1997 r., a po drugie w przypadku odwołującego się dodatek za złom miał inny charakter. Nie wynikał z oszczędności w gospodarowaniu powierzonym mieniem, tylko wiązał się z wykonywaniem dodatkowej czynności odwożenia złomu w określone miejsce. Nie otrzymywał z tego tytułu stałego dodatku, tylko co pewien czas wynagrodzenia w formie nagrody. W 1990 r. otrzymał ją dwukrotnie: w styczniu 5.000 zł i we wrześniu 50.000 zł (bez sprecyzowania za jaki okres), a w 1991 r. otrzymał w kwietniu z określeniem za zbiórkę złomu – za II półrocze 1990 r. 50.000 zł. Jak zapewniła świadekT. K.od składnika tego odprowadzona została składka na ubezpieczenie społeczne.
W tej sytuacji, skoro kwoty określone jako za zbiórkę złomu lub za złom, zostały przez pracodawcę objęte oskładkowaniem i taki składnik wynagrodzenia nie jest wprost wymieniony wśród składników wyłączonych z podstawy wymiaru składek w przytoczonych wyżej przepisach, to nie ma przeszkód by uwzględnić go w ustaleniu podstawy wymiaru.
W ocenie Sądu doliczenie wszystkich w/w kwot powinno nastąpić w odniesieniu do roku 1990. Generalną zasadą jest bowiem, że przy ustalaniu łącznej kwoty rocznego przychodu składniki wynagrodzenia dolicza się do roku, za który je wypłacono, albo do roku w którym nastąpiła wypłata, jeżeli nie można ustalić okresu za jaki one przysługują. W niniejszym przypadku kwoty 5.000 zł i 50.000 zł wypłacone w 1990 r. były bez określenia za jaki okres je przyznano, a kwota 50.000 zł wypłacona w 1991 r. była ze wskazaniem, iż dotyczy II półrocza roku poprzedniego. Do roku 1990 powinna być więc z tytułu złomu dodana kwota łączna 105.000 zł.
Odnośnie podstawy wymiaru składek za rok 1990 nie ma też przeszkód by uwzględnić kwotę określoną jako 14-tka, a zrealizowaną w formie obligacji Skarbu Państwa. Odwołujący się otrzymał w formie obligacji 400.000 zł w listopadzie i 200.000 zł w grudniu 1990r (łącznie 600.000 zł).
Wspomniane rozporządzenie Rady Ministrów z 29.02.1990 r. wśród wyjątków nie wymienia premii i nagród z zysku bez względu na to czy wypłacono je w 1990 r. czy 1991r (inaczej niż w opracowaniu wydanym przez ZUS w 2003 r. pt. Składniki przychodu pracowników podlegające wliczeniu do podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych oraz kapitału początkowego gdzie na str. 70 wspomina się, iż podstawę wymiaru składek stanowiły tzw. 14-tki wypłacone po 01.01.1991 r. w tym również za rok 1990.)
Spór na temat zasadności objęcia składką na ubezpieczenie społeczne nagród i premii z zysku wypłaconych pracownikom w formie obligacji za rok 1990 został rozstrzygnięty w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.03.1995 r. w sprawie IIUZP 40/49 (OSNP 1995/20/251). Stwierdzono tam, że papiery wartościowe zakupione od Skarbu Państwa i przekazane pracownikom jako cześć wynagrodzenia w postaci przysługującej im nagrody z zysku w formie wierzytelności wobec Skarbu Państwa stanowią prawa majątkowe pochodzące ze stosunku pracy i są wynagrodzeniem za pracę stanowiącym dochód w rozumieniu § 7 ust.1 rozporządzenia w sprawie składek. Uchwała ta została wydana w odpowiedzi na zagadnienie prawne dotyczące nagród z zysku za rok 1990 wypłaconych pracownikom w formie akcji lub obligacji zrealizowanych w grudniu 1990 r. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy podał, że wypłata określonych części w formie papierów wartościowych mogła nastąpić jedynie za zgodą pracownika co wiązało się z tym, że wola pracowników było by przyszłe świadczenia emerytalno-rentowe były możliwie najwyższe.
Podzielając pogląd wyrażony w tej uchwale doliczyć więc należy odwołującemu się do podstawy wymiaru składek za rok 1990 także kwotę 600.000 zł przyznana w formie obligacji Skarbu Państwa.
Co do roku 1990 nie ma też podstaw do pominięcia kwoty 150.000 zł wypłaconej jako nagrody dyrektora, gdyż nie była to nagroda wymieniona wśród wyjątków w § 7 w/w rozporządzenia w sprawie składek i jak wynika z zeznań świadkaK.również od tej nagrody odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne.
Wynagrodzenie odwołującego się, brane pod uwagę przy wyborze najkorzystniejszych 20 lat, powinno zatem być uwzględnione z dodaniem powyższych składników do już ustalonych kwot za poszczególne lata.
Spowoduje to uwzględnienie dodatkowo kwot:
za rok 1983 – 30.091 zł
za rok 1988 – 30.000 zł
za rok 1989 – 226.000 zł
za rok 1990 – 855.000 zł
Jest oczywiste, że dodanie tych kwot spowoduje automatycznie podwyższenie wskaźnika podstawy wymiaru emerytury, gdyż każde z w/w lat jest już brane pod uwagę przy wyborze najkorzystniejszych lat.
Prawo odwołującego się do przeliczenia emerytury w powyższy sposób należy uwzględnić od uprawomocnienia się wyroku, gdyż dopiero postępowanie dowodowe przeprowadzone przed sądem pozwoliło na uwzględnienia zarobków w powiększonych kwotach. Na etapie postępowania przed organem rentowym nie było możliwe prowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o zeznania świadków. Wyliczenia organu rentowego opierać się mogą na danych o zarobkach nie budzących żadnych wątpliwości.
Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie zart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono jak w wyroku.