Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 155/14
Data wyroku: 2014-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Ignaczak, Stanisław Tomasik, Tadeusz Węglarek
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Życiu, Postępowanie Odwoławcze, Przestępstwo Przeciwko Wolności, Przestępstwo Przeciwko Zdrowiu
Podstawa prawna: art. 191§2 kk, art. 160§1 kk

Sygn. aktIV Ka 155/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 czerwca 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSA Stanisław Tomasik (spr.)
Sędziowie SO Tadeusz Węglarek
SO Tomasz Ignaczak
ProtokolantDagmara Szczepanik
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Izabeli Stachowiak
po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2014 roku
sprawyŁ. Z. (1)
oskarżonego zart.191§2 kk,art.160§1 kk
L. G.
oskarżonego zart.191§2 kk
z powodu apelacji wniesionych przez oskarżonegoL. G.i obrońcę oskarżonegoŁ. Z. (1)
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 27 grudnia 2013 roku     sygn. akt VII K 469/13
na podstawieart. 437§2 kpkiart. 438 pkt 2 kpkuchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychŁ. Z. (1)iL. G.i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim.
Sygn. akt IV Ka 155/14

UZASADNIENIE
I.Ł. Z. (1)został oskarżony o to, że
1.w dniu 03 lipca 2012 r. ok. godz. 15:30 w miejscowości(...)gm.W., pow.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zL. G.stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominającymi swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazowego i wywołując przeświadczenie do gotowości ich natychmiastowego użycia, zażądali odZ. Ś.zwrotu wierzytelności w kwocie 6000.00 zł, ewentualnie przekazania pod zastaw należącego do niego pojazdu m-ki(...)lub kilograma złota, zmuszając w efekcie pokrzywdzonego do podpisania umowy „kupna-sprzedaży" na rzeczŁ. Z. (1)stanowiącego własność pokrzywdzonego samochodu osobowego m-ki(...)kombi onr rej. (...)o wartości 13.000.00 zł za kwotę 6.000.00 zł, a także podpisania „oświadczenia", z treści którego wynikało , że w przypadku uiszczenia przezZ. Ś.na rzeczŁ. Z. (1)do dnia 18.07.2012 r. kwoty 6.000.00 zł pobranej przez niego jako zaliczka na wykonania mebli, a także tytułem zadośćuczynienia za poniesione straty,Ł. Z. (1)zobowiązuje się zwrócić mu „ zastawiony" samochód, po czym odjechali pojazdem m-ki „S. (...)'”należącym do pokrzywdzonegoZ. Ś., który zobowiązali się zwrócić po spełnieniu wskazanych wyżej warunków,
tj. o przestępstwo zart.191 § 2 kk
2.W dniu 03 lipca 2012 r. na drodze gminnej pomiędzy miejscowościamiP.P., aG.gm.W., pow.(...), naraziłŁ. S.na bezpośrednie niebezpieczeństwo odniesienia ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w postaci innego ciężkiego kalectwa określonego wart. 156 § 1 pkt 2 kkw ten sposób, że wykonując powolny manewr wymijania stojącego na drodze samochodu markiF. (...)onr rej. (...), w którym na miejscu kierowcy znajdował sięŁ. S., będąc w odległości ok. 1-1,5m od wymijanego pojazdu m-kiA. (...)onr rej. (...)wycelował w stronę pokrzywdzonego lufę trzymanego w prawej dłoni pistoletu pneumatycznego(...)kal.(...)mm, po czym oddal strzał w jego kierunku jednakże z uwagi na postawęŁ. S., który odruchowo pochylił się do przodu wystrzelony pocisk trafił i rozbił lewą boczną tylną szybę pojazdu
tj. o czyn zart.  160 § 1 kk;
II.L. G.został oskarżony o to, żew dniu 03 lipca 2012 r. ok. godz. 15:30w miejscowości(...), gm.W., pow.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zŁ. Z. (1), stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominającymi swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazowego i wywołując przeświadczenie o gotowości ich natychmiastowego użycia, zażądali odZ. Ś.zwrotu wierzytelności w kwocie 6.000.00 zł, ewentualnie przekazania w zastaw należącego do niego pojazdu m-ki(...)lub kilograma złota, zmuszając w efekcie pokrzywdzonego do podpisania umowy „kupna-sprzedaży" na rzeczŁ. Z. (1)stanowiącego własność pokrzywdzonego samochodu osobowego m-ki(...)kombi onr rej. (...)o wartości 13.000,00 zł za kwotę 6.00,00 ł, a także podpisania „oświadczenia", z treści której wynikało że w przypadku uiszczenia przezZ. Ś.na rzeczŁ. Z. (1)do dnia 18>07.2012 r. kwoty 6.00,00 zł pobranej przez niego jako zaliczka na wykonanie mebli, a także tytułem zadość uczynienia za poniesione straty ,Ł. Z. (1)zobowiązuje się zwrócić mu „zastawiony" samochód po czym odjechali pojazdem m-ki(...)należącym do pokrzywdzonegoZ. Ś., który zobowiązali się zwrócić po spełnieniu wskazanych wyżej warunków
Tj. o przestępstwo zart. 191 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2013 sygn. akt VII K 469/13 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim:

1
oskarżonychŁ. Z. (1)iL. G.uznał za winnych popełnienia zarzucanych im czynów, oznaczonych każdorazowo numerem 1 w akcie oskarżenia w stosunku do każdego z nich, z tą zmianą w jego opisie, że w miejsce: „stwarzając stan bezpośredniego zagrożenia", przyjał: „stosując groźbę bezprawną pozbawienia zdrowia i życia w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności" oraz w miejsce wartości samochodu(...)„13 000" złotych przyjmuje wartość „około 13 000 złotych", czym wyczerpali dyspozycjęart. 191§2 kk, za to na podstawieart. 192§2i wymierzył im kary pozbawienia wolności w rozmiarze po 10 (dziesięć) miesięcy pozbawienia wolności;

2
oskarżonegoŁ. Z. (1)uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie numer 2 w akcie oskarżenia i za to na podstawieart. 160§2 kkwymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

3
na podstawieart. 85 kkiart. 86§ikkwymierzone wobec oskarżonegoŁ. Z. (1)w pkt 1 i 2 wyroku kary pozbawienia wolności połączył i wymierzył mu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

4
na podstawieart. 69§1 i 2 kkiart. 71§1 pkt 1 kkwymierzone wobec oskarżonych kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata wobec każdego z nich;

5
na podstawieart. 71§1 kkwymierzył każdemu z oskarżonych karę grzywny w rozmiarze po 120 (sto dwadzieścia) stawek dziennych przyjmując, iż wartość jednej stawki dziennej wynosi 15 (piętnaście) złotych;

6
na podstawieart. 44§1 kknakazał przepadek na rzecz Skarbu Państwa i nakazuje pozostawienie w aktach sprawy dowodów rzeczowych opisanych szczegółowo w wykazie dowodów rzeczowych nr I-65/13 na k.217-218 pod poz. 1-3;

7
na podstawieart. 44§2 kkorzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa i nakazuje zniszczenie dowodów rzeczowych opisanych szczegółowo w wykazie dowodów rzeczowych nr I-65/13 na k. 217-218 akt pod poz. 4-10;

8
na podstawieart. 63§1 kkna poczet orzeczonych kar grzywien zaliczył oskarżonym okres ich zatrzymania w sprawie w dniach od 05.07.2012r. do 07.07.2012r. przyjmując, iż jeden dzień zatrzymania jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny;

9. zasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 1531, 60 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści jeden sześćdziesiąt groszy) złotych tytułem zwrotu wydatków poniesionych w sprawie oraz kwoty po 360 ( trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty.
Powyższy wyrok zaskarżyli w całości na korzyść obrońca oskarżonegoŁ. Z. (1)oraz oskarżonyL. G..
Apelacja obrońcy oskarżonegoŁ. Z. (1)wywiedziona z treściart. 438 pkt 1, 2 i 3 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzuciła
1/rażące naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanieart. 160 par.l k.k.i przyjęcie, że zachowanie oskarżonego polegające na oddaniu strzału z urządzenia pneumatycznego ( zabawki ) w kierunku pokrzywdzonegoŁ. S.daje podstawę do uznania go za winnego popełnienia przestępstwa polegającego na narażeniu człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
2/ rażące naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanieart. 191 par.2 k.k.i przyjęcie, że zachowanie oskarżonegoŁ. Z. (1)opisane w zarzucie aktu oskarżenia z modyfikacją poczynioną przez Sąd w sentencji wyroku wyczerpywało ustawowe znamię groźby bezprawnej o której mowa jest w tymże artykule w sytuacji, kiedy samo posiadanie przedmiotów w postaci kajdanek, miotacza gazu czy urządzenia pneumatycznego nie może jeszcze stanowić groźby bezprawnej pozbawienia życia i zdrowia w rozumieniuart. 191 par.l k.k.
3/ rażące naruszenie przepisu prawa procesowego tj.art. 5 par.2 k.p.k.iart. 7 k.p.k.
mające wpływ na treść wyroku polegająca na bezpodstawnym i nieuprawnionym uznaniu, że oskarżonyŁ. Z.oddał strzał z broni pneumatycznej, czym wyczerpał dyspozycjęart. 160 par.l k.k.w sytuacji, kiedy kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego na podstawie kompleksowej analizy materiału dowodowego zaistniały w sprawie nie dające się usunąć wątpliwości co do faktu oddania strzału, ewentualnie czy oddając strzał z urządzenia pneumatycznego miał świadomość wysokiego prawdopodobieństwa nastąpienia skutku o którym mowa wart. 160 par.l k.k., które należało rozstrzygnąć - zgodnie z zasadą zart. 5 par.2 k.p.k.- na korzyść oskarżonego, czego jednak Sąd Rejonowy nie uczynił.
4/ błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wyroku polegający na bezpodstawnym i nieuprawnionym uznaniu, że to oskarżonyŁ. Z. (1)działając wspólnie i w porozumieniu ZL. G.w dniu 03 lipca 2012 roku w miejscowościP.stosując groźbę bezprawną pozbawienia zdrowia i życia, w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, poprzez demonstrowanie posiadanych w kaburach przypiętych do pasa przedmiotów przypominających swoim wyglądem broń palną oraz metalowych kajdanek i ręcznego miotacza gazu i wywołując przeświadczenie o gotowości ich natychmiastowego użycia zażądali odZ. Ś.zwrotu wierzytelności w kwocie 6.000 złotych w sytuacji, kiedy baj oskarżeni podczas spotkania z pokrzywdzonym zwrócili się o zwrot długu, a samo posiadanie w/wymienionych przedmiotów nie może być kwalifikowane jako bezprawna groźba pozbawienia życia i zdrowia z rozumieniuart. 191 par.l k.k.
W konkluzji skarżący wnosił  o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonegoŁ. Z. (1)od zarzucanych mu czynów.
Apelacja oskarżonegoL. G.wywiedziona z treściart. 438 pkt 2 i 3 kpkzaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1/obrazę przepisów postępowania poprzez ograniczenie prawa do obrony -art.85 KPKw zw. zart. 6 KPK, gdyż zachodzi tu sprzeczność interesów polegająca na tym, iż obrońca reprezentując oskarżonegoŁ. Z. (1)w sposób oczywisty naruszył interes oskarżonegoL. G., którego również w tej sprawie reprezentował;
2/błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że oskarżonyL. G.demonstrował posiadane w kaburach przypięte do pasa przedmioty, przypominające swoim wyglądem broń palną oraz metalowe kajdanki i ręczny miotacz gazowy w przeświadczeniu ich natychmiastowego użycia;
3/ obrazę przepisów prawa materialnego poprzez jednostronną ocenę materiału dowodowego na niekorzyść oskarżonegoL. G.poprzez oparcie orzeczenia wyłącznie na dowodach niekorzystnych bez należytego uzasadnienia.
W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 3 czerwca 2014r:
OskarżonyL. G.popierał własną skargę apelacyjną i wnioski w niej zawarte. Dodał: „podtrzymuję to, że była ustna umowa pomiędzy mną aŁ. Z. (1)i ja na to zdarzenie opisane w przypisanym mi czynie pojechałem, jako pracownik ochrony. Mówiłem o tym na przesłuchaniu w postępowaniu przygotowawczym, później nasz wspólny obrońca adwokatZ. J.powiedział, że nie jest to nic ważnego dla sprawy i nie ma sensu w ogóle na tą okoliczność przesłuchiwać świadków. Tak jak pisałem w apelacji nasz obrońca nie kazał mi się odzywać. Nasz obrońca mówił, żeŁ. Z. (1)ma większy zarzut, ja byłem pracownikiem ochrony i mówił że w tej sprawie nic mi się nie stanie. Wszystkie działania, jakie podejmowałem w czasie tego zdarzenia, to wynikały z zachowańŁ. Z. (1). Ja go miałem tylko chronić, obawiał się szwagrów panaŚ.i samego panaŚ., bo z tego co opowiadał że panŚ.jest postawnym mężczyzną. Ja często jeżdżę na ochronę w czasie odbierania wierzytelności i często zdarzają się takie sytuacje, że osoba która ma z drugą do porozmawiania nie mogą się porozumieć, często kończy się to bijatyką i agresywnym zachowaniem stron. Nie pracuję już, jako strażnik straży marszałkowskiej, miałem wypadek i musiałem się zwolnić. Prowadzę prywatną firmę ochrony zarejestrowaną wD.a czynności ochrony wykonuję na terenieW.. W przypadku utrzymania się wyroku skazującego ja stracę uprawnienia do wykonywania ochrony. Tą skargę apelacyjną napisała mi osoba, która jest prawnikiem Ja w trakcie tego zdarzenia nie posiadałem żadnej broni. Wiem żeŁ. Z. (1)miał w samochodzie urządzenie pneumatyczne, które było uszkodzone i wiem że rusznikarz naul. (...), powiedział że nie da się go naprawić. Ja nie posiadałem broni, nie umiem się obsługiwać broni pneumatycznej, prostuję, ja umiem obsługiwać urządzenia pneumatyczne, ale ich nie noszę. W trakcie tego zdarzenia miałem przy pasie kajdanki oraz kaburę z gazem - to wszystko.”
Prokuratorwnosił o nieuwzględnienie skarg apelacyjnych złożonych przez oskarżonegoL. G.oraz obrońcę oskarżonegoŁ. Z. (1)i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje obrońcy oskarżonegoŁ. Z. (1)i oskarżonegoL. G.są zasadne w takim stopniu, że na skutek ich wniesienia powstały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Tryb.
Na przedpolu rozważań prawnych podnieść należy, że to głównie apelacja oskarżonegoL. G.i argumenty w niej zawarte spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W związku z tym, że czyny obu oskarżonych są ze sobą ściśle powiązane Sąd Odwoławczy uchylił zaskarżony wyrok w całości.
Podzielając częściowo argumentację zawartą w skardze apelacyjnej oskarżonegoL. G.co do naruszenia prawa procesowego, Sąd Odwoławczy odniesie się do przyczyn, które wiodą do przekonania, iż zaskarżony wyrok wP.należy uchylić i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego, merytorycznego rozpoznania.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przebiegu dotychczasowego postępowania rozpoznawczego, a także okoliczności ujawnione przez oskarżonegoL. G.na etapie postępowania odwoławczego i dane wynikające z depozycji świadków przesłuchanych w toku postępowania odwoławczego prowadzą bowiem do wniosku, że orzeczenie w przedmiotowej sprawie zapadło przedwcześnie. W świetle bowiem podniesionych w skardze apelacyjnej zarzutów, i dowodów przeprowadzonych przez Sąd Odwoławczy, Sąd I instancji w trakcie rozpoznania sprawy dopuścił się tego rodzaju obrazy przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia merytorycznego. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy ograniczy się jedynie do wskazania uchybień, które spowodowały uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przechodząc do rozważań szczegółowych podnieść przede wszystkim należy, iż na gruncie przedmiotowej sprawy zaistniała względna przyczyna odwoławcza wyrażona wart. 438 pkt 2 k.p.k.., a polegająca na tym, iż Sąd Rejonowy naruszył prawo procesowe w wyniku dokonania niepełnej oceny zebranych dowodów. Jednocześnie zaś konkluzje Sądu meriti nie stanowią wyniku rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających przede wszystkim na korzyść, oskarżonegoL. G.(art. 4 k.p.k.),
Chodzi tu przede wszystkim o to, że jak twierdzi oskarżonyL. G.w wyniku działań swojego obrońcy nie podał istotnej okoliczności dotyczącej jego linii obrony. Obrońca podjął się bowiem obrony dwóch oskarżonych, których interesy są sprzeczne. Dopiero więc w postępowaniu odwoławczym oskarżony wykazywał, że na umówione spotkanie pojechał jedynie jako ochroniarz. Miał on bowiem ustną umowę z współoskarżonymŁ. Z. (1)o ochronę. Wszystkie działania jakie podejmował wynikały z zachowańŁ. Z. (1). Jego zadaniem była ochronaŁ. Z. (1)przed pokrzywdzonym i jego szwagrami. Częściowo wersję o służbowych stosunkach i ustnej umowie oskarżonych potwierdzają zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania odwoławczegoM. F.,P. G.iJ. Z.. Zatem ustalenie Sądu I instancji co do współsprawstwa w świetle wyżej przedstawionych dowodów jawi się jako przedwczesne. Niewątpliwie treśćart. 191 § 2 k.k.wskazuje, że przedmiotowe przestępstwo można popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. Zatem Sąd winien w sposób jednoznaczny wykazać, że celem działania oskarżonego było wymuszenie zwrotu wierzytelności, a nie ochrona oskarżonegoŁ. Z. (1). Sąd Odwoławczy podzielił tu pogląd prezentowany przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 października 2006r., że: „ustalenia dotyczące zamiaru nie mogą opierać się wyłącznie na fragmentarycznych faktach wiążących się ze stroną wykonawczą, lecz powinny być wnioskiem koniecznym, wynikającym z analizy całokształtu przedmiotowych i podmiotowych okoliczności zajścia, a w szczególności ze stosunku sprawcy do pokrzywdzonego, jego właściwości osobistych i dotychczasowego trybu życia, pobudek oraz motywów działania i wszelkich innych przesłanek wskazujących na to, że sprawca, chciał wymusić zwrot wierzytelności. Ustalenia o podmiotowej stronie czynu nie odnoszą się do czynu i sprawcy in abstracto, lecz chodzi o konkretny czyn i konkretnego sprawcę, działającego w ściśle określonej sytuacji i przy indywidualnie ustalonych okolicznościach. Nie trzeba przy tym szerzej wywodzić, że zamiaru nie można nigdy domniemywać ani domyślać się. Zamiar, w tego rodzaju zachowaniu, musi być ustalony w sposób pewny, wykluczający jakąkolwiek wątpliwość”.Zatem w realiach przedmiotowej sprawy należy ustalić, czy oskarżonyL. G.miał zamiar bezpośredni współdziałania zŁ. Z. (1)w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności. Ewentualnie rozważyć czy był to zamiar przemyślany czy też nagły, powstały w toku zdarzenia. Sąd meriti w zależności od poczynionych ustaleń winien rozważyć również ewentualną kwestię pomocnictwa do czynu zart. 191 § 2 k.k.
W związku z tym przedmiotowe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżony wyrok zapadł z obrazą przepisów prawa procesowego, która mogła mieć istotne znaczenie dla treści merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Przede wszystkim niepełna ocena materiału dowodowego tworzy jakość, która powoduje, że zaskarżony wyrok należało w opisanym wyżej zakresie uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Tryb.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji winien przede wszystkim ustalić zamiar i cel z jakim działał oskarżonyL. G.. Całość zaś zebranego materiału dowodowego Sąd I instancji winien poddać wnikliwej analizie celem prawidłowego stworzenia podstawy do ustalenia prawdy materialnej i powzięcia prawidłowego rozstrzygnięcia, mając na uwadze wskazania Sądu Okręgowego. Sąd meriti oceniając materiał dowodowy winien rozważyć zarzuty podniesione w skargach apelacyjnych obrońcy oskarżonegoŁ. Z. (1)orazL. G., których ocena jest aktualnie przedwczesna.
Mając na względzie powyższe okoliczności, nie przesądzając rozstrzygnięcia, Sąd Okręgowy orzekł jak sentencji wyroku.