Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1360/13
Data wyroku: 2014-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia-Anna Walczak-Sarnowska
Słowa kluczowe: Podleganie Ubezpieczeniom Społecznym
Podstawa prawna: art 6 , 8,12 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygnatura akt III U 1360/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 30-04-2014r.

Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Anna Walczak- Sarnowska
Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Lila Andrzejewska

przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 22-04-2014r.  w Koninie
sprawyM. J. (1)z udziałem płatnika składek ,(...)T. G.

przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.

o podleganie ubezpieczeniom

na skutek odwołaniaM. J. (1)

od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.

z dnia 28-10-2013r.  znak:(...)decyzja nr(...)
- (...)

I
Oddala odwołanie

II
Zasądza od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego .

Sygn. akt III U 1360/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w(...)Inspektorat wK.decyzją z dnia 28 października 2013 roku stwierdził, żeM. J. (1)jako pracownik u płatnika składek(...)T. G.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 1 października 2010 roku do dnia 18 listopada 2010 roku, od dnia 27 maja 2011 roku do dnia 30 czerwca 2011, od dnia 7 lutego 2012 roku do dnia 5 sierpnia 2012 roku.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał m.in., że w trakcie zatrudnienia na stanowisku głównej księgowejM. J. (1)nie potwierdzała na listach płac odbioru wynagrodzenia, nie podpisywała list obecności, dodatkowo podnosząc, że w toku postępowania wyjaśniającego płatnik składek nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt wykonywania pracy przezM. J.. Dodatkowo organ rentowy podkreślić, że w latach 2010 do 2012 w krótkim okresie czasu od zamówieniaM. J. (1)stawała się niezdolną do pracy z powodu choroby, a zatem istniały podejrzenie, że umowyo pracę miały charakter pozorny, co także znajduje potwierdzeniew sprzecznych zeznaniach do protokołu złożonych przez płatnikai ubezpieczoną oraz nieprawidłowościach w dokumentach znajdujących sięw aktach osobowych pracownika. Organ rentowy podkreślił dodatkowo, żew aktach sprawy znajduje się zaświadczenie o ukończeniu przezM. J. (1)instruktarzu ogólnego BHP z poprawioną datą odbycia szkolenia,a zeznania płatnika i ubezpieczonej odnoszące się do tej kwestii są sprzeczne, dokumenty dotyczące innych pracowników płatnika spełniają wszystkie wymogi określające prawidłowość. Organ rentowy wskazał nadto, że wątpliwości budzą zeznania płatnika i odwołującej odnoszące się do czasu jej pracy i zakresu obowiązków, ponadto wysokość wynagrodzeniaM. J. (1)odbiega od wynagrodzenia pozostałych pracowników,a w okresach przed jej zatrudnieniem, bądź korzystaniem przez nią ze zwolnienia lekarskiego odwołujący nie zatrudniał innej osoby na jej miejsce,a zatem stanowisko głównej księgowej tworzone było tylko na okresy zatrudnieniaM. J. (1), wcześniej obowiązki jej wykonywał sam płatnik. Także charakter firmy płatnika, która nie jest rozbudowana organizacyjne nie uzasadniał zatrudnienia głównego księgowego.
Mając na względzie powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że prawdziwym celem zawarcia z odwołującą umowy o pracę było zapewnienie jej świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanych z długotrwałym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim
Od powyższej decyzji odwołanie złożyłaM. J. (1)podnoszą, że decyzja ta jest nieprawidłowa oraz krzywdząca i wskazując, iż wykonywała pracę księgowej w siedzibie firmy płatnika ponosząc dodatkowo, iż wykonywała ją ręcznie i nie podpisywała listy obecności ponieważ pracodawca takiej nie prowadził. Dodatkowo odwołująca podniosła, że istniała potrzeba jej zatrudnienia, a jedynie przewlekła choroba stanowiła podstawę korzystania przez nią ze zwolnienia lekarskiego.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od odwołującego kosztów zastępstwa procesowego podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że umowy o pracę zawarte zostały z odwołującą jedynie w celu uzyskania uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu choroby.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

T. G.od 1989 roku prowadzi działalność gospodarcząPrzedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe (...)wK.. Przedmiot działalności stanowi wykonywanie wykopów i wierceń geologiczno – inżynierskich, malowania i szklenia, wykonywania instalacji wodno – kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatycznych, wykonywania pozostałych robót budowlanych wykończeniowych, tynkowania, wykonywania konstrukcji i pokryć dachowych, zakładania stolarki budowlanej, pozostałych specjalistycznych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych.T. G.zatrudnia od jednego do trzech pracowników na stanowisku montera instalacji sanitarnej, których miesięczne wynagrodzenie kształtuje się na poziomie wynagrodzenia minimalnego, w tym w latach 2010 – 2012 zatrudniał troje pracowników. Prowadzeniem spraw księgowychT. G.zajmował się samodzielnie. W latach 2010, 2011 roku firma odwołującego odnotowała straty.
W dniu 1 października 2010 rokuT. G.zawarłz odwołującąM. J. (1)umowę o pracę na czas określony – do dnia 18 listopada 2010 roku na stanowisko głównej księgowej za wynagrodzeniem 2.850 złotych brutto. Do obowiązków odwołującej miało należeć prowadzenie akt osobowych, prowadzenie księgowości firmy, prowadzenie książki przychodów i rozchodów, sporządzanie listy płac, sporządzanie deklaracji do ZUS i do Urzędu Skarbowego. Miejsce wykonywania pracy określono jako siedzibę firmy, tj.K.,ul. (...). Od dnia 16 listopada 2010 rokuM. J. (1)stała się niezdolna do pracy i przebywała na zwolnieniu lekarskim. Z tytułu niezdolności przez dwa dni, tj. do końca umowy pobierała wynagrodzenie za pracę, następnie – do dnia 16 maja 2011 roku odwołująca otrzymywała zasiłek chorobowy wypłacany przez organ rentowy z zakładowego funduszu ubezpieczenia chorobowego.
W dniu 27 maja 2011 roku prowadzący działalność gospodarczą(...)zawarł z odwołującą drugą umowę o pracę na stanowisko głównej księgowej za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 2.850 złotych brutto na czas określony – do dnia 30 czerwca 2011 roku i w tym też dniu odwołująca stała się niezdolna do pracy, co w konsekwencji doprowadziło do wypłacania jej w okresie od dnia 1 lipca 2011 roku do dnia 28 grudnia 2011 roku zasiłku chorobowego z funduszu ubezpieczenia chorobowego.
Trzecią umowę o pracę zT. G.odwołująca zawarław dniu 2 lipca 2012 roku na czas określony – do dnia 5 sierpnia 2012 przedmiot umowy pozostał tożsamy z pozostałymi dwiema umowami, zmianie uległo jedynie wynagrodzenie miesięczne, które wzrosło do kwoty 3.450 złotych brutto. Trzy dni przed ustaniem stosunku pracy odwołująca, w dniu 3 sierpnia 2012 roku stała się niezdolna do pracy i w okresie od dnia 6 sierpnia 2012 roku do dnia 14 stycznia 2013 roku pobierała zasiłek chorobowy wypłacany przez organ rentowy z funduszu ubezpieczenia chorobowego.
Odwołująca nie podpisywała listy obecności, nadto nie posiadała aktualnych zaświadczeń do pracy potwierdzających brak przeciwskazań do pracy na stanowisku głównego księgowego.
Zarówno przed zatrudnieniem odwołującej, jak i w okresach jej niezdolności do pracyT. G.nie zatrudniał żadnego pracownika na stanowisku głównego księgowego, zajmując się samodzielnie wszelkimi sprawami księgowymi.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: częściowo zeznań odwołującejM. J. (1)oraz częściowo zeznań świadków:T. G.iD. P., a także na podstawie dokumentów zebranych w toku przedmiotowego postępowania i dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego.
Zeznaniom odwołującej oraz świadka Sąd dał wiarę jedynie częściowo, tj. w zakresie faktu zawarci trzech umów o pracę oraz zakresu obowiązków odwołującej, albowiem zeznania w tej części korespondując ze sobą, nadto znajdują oparciu w rzeczowym materiale dowodowym zebranym w sprawie, nie podzielając jednocześnie zeznań – zarówno odwołującej, jak i świadkaG.– w zakresie realizacji stosunku pracy po zawarciu umowy, aż do chwili przejścia na zwolnienia lekarskie. Odwołująca nie przedłożyła bowiem żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, także w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed organem rentowym świadekT. G.nie wykazał, abyM. J. (1)wykonywała na jego rzecz powierzone jej obowiązki. Fakt ten natomiast – gdyby w istocie zaistniał – mógł zostać, w ocenie Sądu, bez trudu udowodniony, mając na względzie stanowisko, które rzekomo odwołująca znajdowała. Dodatkowo w sprawie nie została wykazana konieczność zatrudnienia odwołującej uT. G., co także wskazuje na nieprawdziwość twierdzeń strony odwołującej oraz płatnikaw zakresie faktycznej realizacji stosunku pracy. Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie, że zarówno przed zatrudnieniemM. J. (1), jak i po jej przejściu na zwolnienia lekarskieT. G.nikogo nie zatrudniał na stanowisku głównego księgowego. Także świadekD. P., pracującyuT. G.w roku 2012 (do sierpnia) nie potwierdził, aby odwołująca wykonywała obowiązki pracownicze. Sam bowiem fakt wystawienia zaświadczenia w kwietniu 2012 roku nie może stanowić okoliczności potwierdzającej realizację stosunku pracy, skoro w roku 2012 stosunek ten trwał w okresie od 2 lipca do 5 sierpnia. Wszystkie te okoliczności nie pozwalają podzielić zeznań odwołującej oraz zainteresowanegoi zawnioskowanego świadka we wskazanym zakresie.
Rzeczony materiał dowodowy nie budził wątpliwości Sądu, nadto nie był kwestionowany przez strony. W tym miejscu zaznaczyć jednak należy, że sam fakt istnienia umów o pracę, nie może świadczyć o skutecznym nawiązaniu stosunku pracy, o czym w dalszej części uzasadnienia.

Istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu było rozważanie, czy odwołującaM. J. (1)posiada tytuł prawny do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi jako pracownikT. G.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)T. G..

Zgodnie z treścią przepisówart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. Nr 1442 j.t.) pracownik objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym.
Zgodnie z art. 13 pkt 1 powołanej ustawy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych spoczywa na płatniku składek (art. 36 ust. 2 ustawy), którym jest pracodawca (art. 4 pkt 2 lit. a ustawy).
Na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy systemowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach przeprowadzanych kontroli może między innymi ustalać zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego oraz prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania obowiązany jest Zakład. Może więc badać fakt zawarcia umowy o pracę oraz jej ważność, celem stwierdzenia objęcia pracownika ubezpieczeniami społecznymi (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt III UK 200/04, publ. LEX nr 155677).
Natomiast na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych.
Osoba kwestionująca stanowisko organu rentowego zawarte w wydanej po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego decyzji zobowiązana jest nie tylko do podważania trafności poczynionych przez organ rentowy ustaleń, ale również – nie ograniczając się wyłącznie do polemiki z tymi ustaleniami – winna, zgodnie z treścią przepisuart. 6 k.c., wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materialne dowodowym, z których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych ze stanowiskiem zaprezentowanym w odwołaniu.
Tymczasem analiza całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i to zarówno osobowego, jak i rzeczowego prowadzi do wniosku, że odwołująca zadaniu temu nie sprostała.
Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie, że odwołującaM. J. (1), pomimo nawiązania pracy zT. G.stosunków pracy, nie przystąpiła do wykonywania obowiązków wynikających z umówo pracę.
Okoliczność ta zatem prowadzi do wniosku – jak trafnie uznał pozwany organ rentowy – że umowy o pracę pomiędzy odwołującą aT. G.zawarte zostały dla pozoru: wyłącznie w celu objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego.
Zgodnie bowiem z treścią przepisuart. 83 § 1 k.c.zdanie pierwsze oświadczenie woli złożone jest dla pozoru wtedy, gdy z góry powziętym zamiarem stron jest brak woli wywołania skutków prawnych, przy jednoczesnej chęci wprowadzenia innych w błąd co do rzekomego dokonania określonej czynności prawnej. Gdy pod pozorowaną czynnością prawną nie kryje się inna czynność prawna, mamy do czynienia z tzw. pozornością zwykłą.
W judykaturze przyjmuje się przy tym, że nie jest istotne, czy strony zawierające umowę o pracę miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do zapewnienia pracyi wynagrodzenia za nią – lecz, to, czy zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2006 roku, II UK 202/05, publ. LEX nr 1001204; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2001 roku, II UKN 244/00, publ. LEX nr 55418; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 roku, II UK 164/05, publ. LEX nr 192461).
W tym miejscu wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z treścią przepisuart. 22 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu i czasie przez pracodawcę wyznaczonym,a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Celem zatemi zamiarem stron umowy o pracę winna być faktyczna realizacja treści stosunku pracy w granicach zakreślonych umową, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy – realna potrzeba ekonomicznai umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika – ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego ze świadczenia pracy.
Według zaśart. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychza pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, czyli zatrudnioną przez pracodawcę. Przyjęcie, że dochodzi do powstania stosunku pracy, niezależnie od tego, czy pracownik do pracy przystąpi, obalone jest ustalenie, że pomimo zawarcia umowy nie nastąpiło zatrudnienie pracownika. Dlategow sytuacji, gdy po zawarciu umowy o pracę pracownik podejmie pracę i ją wykonuje, a pracodawca godzi się na to, nie można mówić o pozornościi przeciwnie – pozorność występuje w przypadku nie realizowanie przez pracownika czynności pracowniczych.
Transponując powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić trzeba – jak wskazano na wstępie – że pozwany organ rentowy słusznie zakwestionował ważność umów o pracę z dnia 1 października 2010 roku, z dnia 27 maja 2011, z dnia 2 lipca 2012 roku, jakie zawarli: odwołującazT.G..
Z osobowego materiału dowodowego wynika bowiem, że zatrudniona na stanowisku głównej księgowejM. J. (1)miała się zająć się prowadzeniem akt osobowych, prowadzeniem księgowości firmy, prowadzeniem książki przychodów i rozchodów, sporządzaniem listy płac, sporządzaniem deklaracji do ZUS i do Urzędu Skarbowego.
Jednocześnie z rzeczowego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby odwołująca w istocie przystąpił do wykonywania czynności pracowniczych. Poza bowiem gołosłownymi twierdzeniamiM. J. (1)nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że od chwili nawiązania stosunków pracy do czasu uzyskania zwolnień chorobowych wykonywała opisane powyżej czynności, które, w ocenie Sądu, bez trudu można było wykazać. Gdyby bowiem, w istocie odwołująca przystąpił do realizacji stosunku pracy, fakt ten bez trudu mogłaby wykazać rzeczowym materiałem dowodowym, czego – jak już wskazano – nie uczyniła.
Okoliczność ta zatem już czyni wniesione odwołanie nieuzasadnionym, dodatkowo jednak – jak prawidłowo wskazał, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy – na ważność umów wpływa także brak rzeczywistej potrzeby zatrudnienia odwołującejM. J. (1)przezT. G., który w roku 2010 i 2011 roku odnotował straty.
Dodatkowo z akt sprawy wynika, że zarówno przed zatrudnieniem odwołującej, jak i następnie po przejściu przez nią na zwolnienia lekarskie nie zatrudnił nikogo w charakterze głównego księgowego.
Nie sposób też nie wspomnieć, że wynagrodzenie odwołującej odbiegało w sposób znaczący od wynagrodzenia pozostałych pracowników zatrudnianych przezT. G..
Ponadto w dokumentach zgromadzonych w aktach organu rentowego brak jest listy obecności, którą odwołująca – w razie świadczenia pracy – winna podpisywać. Płatnik składek nie przedstawił także aktualnego zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwskazań odwołującej do pracy na stanowisku głównej księgowej.
Konkludując stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, wszelkie zaś wywody odwołującej zawartew uzasadnieniu odwołania uznać trzeba jedynie za polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji z dnia 28 października 2013 roku.

W związku z powyższy Sąd w oparciu o przepisart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanieM. J. (1)jako nieuzasadnione (punkt I wyroku).

Ponadto, na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.oraz§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionegoz urzędu(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd zasądził od odwołującej na rzecz pozwanego kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt II wyroku).

SSO Anna Walczak – Sarnowska