Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 588/14
Data wyroku: 2014-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Wolfke-Kobzar, Anna Guzińska, Ewa Głowacka
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 386§4 k.p.c.

Sygn. akt I ACa 588/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Anna Guzińska

Sędziowie:

SSA Beata Wolfke - Kobzar (spr.)
SSA Ewa Głowacka

Protokolant:

Małgorzata Kurek

po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. we Wrocławiu na rozprawie
sprawy ze skargiWspólnoty Mieszkaniowej "O.(...)" wN.
o wznowienie postępowania w sprawie I C 556/13
z powództwaZ. K.,A. M.,K. N.iK. W.
przeciwkoWspólnocie Mieszkaniowej "O.(...)" wN.
o uchylenie uchwał
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu
z dnia 13 lutego 2014 r. sygn. akt I C 699/13

1
prostuje zaskarżone orzeczenie przez oznaczenie go jako wyrok;

2
uchyla zaskarżony wyrok, znosząc postępowanie przed Sądem Okręgowym w całości, i przekazuje sprawę Sadowi Okręgowemuw Opolu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Wspólnota Mieszkaniowaul. (...)wN.wniosła skargę o wznowienie postępowania w sprawie I C 556/13, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z 7.10.2013 r., którym uwzględniono powództwoZ. K.,A. M.,K. N.iK. W.o uchylenie szeregu uchwał Wspólnoty podjętych 25.07.2013 r.
Skarżąca zarzuciła w skardze nieważność poprzedniego postępowania. Wskazała, że nie doręczono jej pozwu i nie zawiadomiono o terminie jedynej rozprawy, co pozbawiło ją możności obrony. Zdaniem skarżącej – pozwanejw sprawie I C 556/13, pierwotną przyczyną nieważności postępowania było kierowanie pism i zawiadomienia o rozprawie na adres Wspólnoty, z pominięciem jej właściwego Zarządcy –D. S., któremu w wykonaniu uchwałz 25.07.2013 r. powierzono zarządzanie nieruchomością na podstawie umowyz 1.08.2013 r., zawartej w imieniu Wspólnoty przez upoważnione osoby.
Skarżąca wskazała przy tym, że uchwałą nr(...)odwołano dotychczasowy Zarząd, zatem jego członkowie nie byli uprawnieni do reprezentacji Wspólnotyw sprawie I C 556/13 ani do udzielenia pełnomocnictwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę powodowie w sprawie I C 556/13 wnieśli o oddalenie skargi zarzucając, że zebranie, na którym podjęto skarżone w tej sprawie uchwały, zwołano z naruszeniemart. 30 i 31 ustawy o własności lokali(u.w.l.), co przesądzao prawidłowości skarżonego obecnie wyroku uchylającego te uchwały.
Dalej powodowie podnieśli, że wbrew przeświadczeniu skarżącej umowa zawarta z „nowym” Zarządcą 1.08.2013 r. nie jest umową o której traktujeart. 18 ust. 1 u.w.l. i nie jest także z nią tożsama uchwała nr(...).
Sąd Okręgowy ustalił:
Uchwałą nr(...)podjętą na zebraniu Wspólnoty Mieszkaniowej przy
  ul.(...)wN.właściciele lokali wybrali zarząd w rozumieniuart. 20 u.w.l. w składzieE. K.,P. S.,G. M.oraz postanowili,że skład zarządu będzie mógł być zmieniony uchwałą podjętą w trybie art. 23 u.w.l.
Na zebraniu 25.07.2013 r. członkowie Wspólnoty podjęli uchwałę nr(...), którą zmienili ustawowy sposób zarządu (przewidziany przepisem art. 20 u.w.l.) na sposób zarządu, o którym traktuje art. 18 u.w.l., tj. zarząd sprawowany przez licencjonowanego zarządcę. W uchwale(...)właściciele dokonali wyboru zarządcy w osobieD. S..
Następnie 5.09.2013 r. powodowieZ. K.,
A. M.,K. N.iK. W.wystąpili doSądu Okręgowego w Opolu z pozwem przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowejo uchylenie uchwał(...),(...),(...),(...),(...)i(...)z 25.07.2013 r.
O terminie rozprawy zawiadomiono powodów i pozwaną Wspólnotę.
Na rozprawie pozwaną Wspólnotę reprezentowałaA. Z., legitymująca się pełnomocnictwem udzielonym jej 4.07.2013 r. przez członków Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej –E. K.,P. S.iG. M..
Wyrokiem z 7.10.2013 r. Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie pozwu, uchylając wszystkie uchwały podjęte na zebraniu 25.07.2013 r.
Przy takich ustaleniach Sąd Okręgowy uznał skargę o wznowienie postępowania za nieuzasadnioną.
Wskazując na rozróżnienie zarządu wspólnoty mieszkaniowej w znaczeniu podmiotowym (art. 20 u.w.l.) i funkcjonalnym (art. 18 ust. 1 u.w.l.) oraz na brak wymogu zaprotokołowania przez notariusza uchwały o wyborze zarządu w znaczeniu podmiotowym, Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że pozwana Wspólnota nie była w poprzednim postępowaniu pozbawiona możności obrony.
Sąd wskazał, że uchwała nr(...)nie wprowadziła żadnych zmianw składzie zarządu Wspólnoty w znaczeniu podmiotowym, tj. jako organu uprawnionego do reprezentacji Wspólnoty w stosunkach zewnętrznych. Tym samym aktualny pozostał zarząd w składzie ustalonym uchwałą nr(...)z 18.03.2013 r., zaś powołany uchwałą z 25.07.2013 r. zarządca był uprawniony tylko do czynności stricte zarządczych.
W konsekwencji – jak stwierdza Sąd Okręgowy w sprawie I C 556/13 Wspólnotę prawidłowo reprezentował Zarząd w składzie ustanowionym uchwałą(...), co przesądza o braku podstawy do zmiany wydanego w tej sprawie prawomocnego wyroku.
Postanowieniem z 13.02.2014 r. Sąd Okręgowy skargę oddalił i zasądził od skarżącej (pozwanej w sprawie I C 556/13) Wspólnoty solidarnie na rzecz powodów 180 zł kosztów zastępstwa procesowego.
Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości(...)wN.zaskarżyła postanowienie zażaleniem, wnosząc o zmianę postanowienia oraz wznowienie postępowania w sprawie I C 556/13 i uchylenie wydanego w niej wyroku z 7.10.2013 r. lub oddalenie powództwa o uchylenie uchwał z 25.07.2013 r.Jako ewentualny Wspólnota zgłosiła wniosek o uchylenie zaskarżonego obecnie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Nadto Wspólnota wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołu Zebrania Wspólnoty z 18.03.2013 r., aktu notarialnego – umowy sprzedaży i oświadczeniao ustanowieniu hipoteki, Rep.(...)oraz aktu notarialnego – protokołuz 27.12.2012 r., Rep.(...)na okoliczność ich treści, w szczególności sposobu sprawowania zarządu nieruchomością. W uzasadnieniu zażalenia Wspólnota podniosła, że w pierwszej umowie ustanowienia odrębnej własności lokali, ze skutkiem dla reszty lokali, zarząd nieruchomością powierzono do 31.03.2013 r. w trybie art. 18 ust. 1 u.w.l.spółce (...). Następnie okres funkcjonowania tego zarządu przedłużono o trzy miesiące.
Jeśli tak, jak zarzuca Wspólnota, zmiana sposobu sprawowania zarządu wymagała notarialnie zaprotokołowanej uchwały, co nie nastąpiło 18.03.2013 r.i dlatego uchwała o wyborze zarządu ustawowego jest nieważna. W rezultacie członkowie wówczas wybranego zarządu nie byli uprawnieni do wystąpieniaz pozwem i reprezentowania Wspólnoty w sprawie I C 556/13, co przesądzao nieważności postępowania w tej sprawie.
Dodatkowo Wspólnota wskazała, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu działającemu w sprawie I C 556/13 nie dotyczyło tej sprawy.
Powodowie domagali się oddalenia zażalenia. Wnosząc o przeprowadzenie dowodu z protokołu zebrania Wspólnoty z 24.03.2014 r. na okoliczność organów uprawnionych do reprezentowania pozwanej wskazali, że uchwała(...)o powołaniu zarządcy w osobie D.S.została prawomocnie uchylona, natomiast 24.03.2014 r. podjęto uchwałę o odwołaniu zarządu ustawowego, powołanego uchwałą nr(...)z 18.03.2013 r. Zdaniem powodów, prawomocne uchylenie uchwały nr(...)skutkowało wygaśnięciem pełnomocnictwa udzielonego adwokatL.. Przede wszystkim jednak powodowie podkreślili, że skoro 18.03.2013 r. podjęto uchwałę o zmianę zarządu z powierzonego na ustawowyi uchwały w tym przedmiocie nie zostały zaskarżone, po 31.03.2013 r. zarząd ustawowy był obowiązującym we Wspólnocie.
Sąd Apelacyjny zważył:
Jeśli skarga o wznowienie postępowania jest spóźniona lub niedopuszczalna, albo nie oparto jej na ustawowej podstawie wznowienia, sąd odrzuca ją postanowieniem będącym orzeczeniem o charakterze formalnym (art. 410 § 1 kpc).
Oddalenie skargi albo uchylenie bądź zmiana skarżonego wyroku następują natomiast po rozpoznaniu sprawy na nowo w granicach wznowienia i właściwym orzeczeniem jest w takich wypadkach wyrok jako orzeczenie o charakterze merytorycznym.
Sąd Okręgowym tymczasem oddalił skargę postanowieniem, co jest błędem, lecz samo w sobie nie dyskwalifikuje orzeczenia i dlatego Sąd Apelacyjny tę omyłkę sprostował w trybieart. 350 § 1 i 3 kpc, zaś zażalenie pozwanej Wspólnoty potraktował jako apelację.
Dalej Sąd Apelacyjny zważył:
Zgodnie zart. 409 kpcskarga o wznowienie postępowania powinna czynić zadość warunkom pozwu i spełniać dalsze warunki właściwe temu środkowi zaskarżenia, natomiast w razie nieuzupełnienia braków w terminie skarga podlega zwrotowi (art. 130 § 2 kpc.).
Jednym z wymogów formalnych skargi jest zatem podpisanie jej przez stronę lub pełnomocnika, zaś w tym drugim wypadku − dołączenie pełnomocnictwa(art. 187 § 1w zw. zart. 126 § 1 pkt 4 i § 3 kpc), którego prawidłowość wymaga weryfikacji.
Uważna weryfikacja poprawności pełnomocnictwa udzielonego 19.11.2013 r. przezD. S.podpisującej skargę adwokatA. L.była w niniejszej sprawie konieczna tym bardziej, że przedmiotem sprawy I C 556/13, a także rozpoznawanej obecnie skargi – zwłaszcza z racji podniesionego w niej zarzutu – jest legalność konkurujących ze sobą zarządów Wspólnoty. Co więcej, uzasadniając skarżony aktualnie wyrok („postanowienie”), Sąd Okręgowyodmówił D.S.uprawnienia do reprezentacji Wspólnoty w stosunkach zewnętrznych, zatem rozpoznając skargę wniesioną przez pełnomocnika, którego umocował D.S., popadł w sprzeczność.
Sąd Apelacyjny dostrzega absurdalność sytuacji, w której badanie formalnej poprawności skargi o wznowienie postępowania wymaga wgłębienia się w kwestie merytoryczne.
Skoro jednak skuteczność wniesienia skargi warunkowała podjęcie dalszych czynności w sprawie – ocenę skargi na gruncieart. 410 § 1 kpc, następnie,w razie pozytywnej oceny, ponowne rozpoznanie sprawy I C 556/13 – było ononieodzowne, tyle że winno się ograniczyć do zagadnień fundamentalnych i nastąpićz uwzględnieniem prawomocności wyroku objętego skargą, mocy obowiązującej niezaskarżonych uchwał wspólnoty mieszkaniowej oraz konstytutywnegocharakteru orzeczeń uchylających uchwały. Jeśli więc dopiero skuteczne wniesienie skargi otwiera możliwość ponownego rozpoznania sprawy I C 556/13 (czyli gonie gwarantuje), i to tylko w granicach wyznaczonych podstawą wznowienia,nie mogą strony na obecnym etapie postępowania oczekiwać prześledzenia i oceny wszystkich czynności Wspólnoty (umów, uchwał) dotyczących zarządu.
Kontrolując skuteczność wniesienia skargi z 22.11.2013 r. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wobec uchylenia wszystkich uchwał podjętych na zebraniuWspólnoty (...).07.2013 r., w tym uchwały nr(...), co nastąpiło objętym skargą prawomocnym wyrokiem z 7.10.2013 r., w dacie wniesienia skargi, a także w dacie udzielenia pełnomocnictwa adwokatA. L.funkcjonował we Wspólnocie zarząd – w znaczeniu podmiotowym – w osobach:E. K.,P. S.,G. M., powołany niezaskarżoną uchwałą nr(...)z 18.03.2013 r. (k. 113 aktI C 699/13). Stwierdzono również, że umową z 1.08.2013 r. o zarządzanie, zawartą w imieniu Wspólnoty przez pełnomocników zarządcaD. S.został powołany jedynie do administrowania nieruchomością wspólną, bez prawa do reprezentacji w stosunkach zewnętrznych, w tym przed sądami (umowa nak. 78-79). Niezależnie więc od tego, czy umowa z D.S.obowiązywaław dacie wniesienia skargi i jaki jest jej los obecnie – o czym przy rozpoznaniu sprawy I C 556/13 (i skargi o wznowienie) Sąd nie miał potrzeby i nie był władny rozstrzygać, ponieważ orzekał tylko o żądaniu uchylenia konkretnych uchwał i nie jest jego zadaniem kompleksowe rozstrzygnięcie o konflikcie we Wspólnocie – za niewątpliwe należy uznać, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa i wniesienia skargio wznowienie D.S.nie był uprawniony do dokonania tych czynności.
Jeśli tak, skargi nie podpisała uprawniona osoba i przewodniczący winienbył podjąć w trybieart. 130 kpcczynności zmierzające do usunięcia tegobraku formalnego. Skoro tego zaniechał, postępowanie ze skargi jest dotknięte nieważnością, co przesądziło o uchyleniu zaskarżonego obecnie wyroku („postanowienia”), zniesieniu postępowania i przekazaniu sprawy ze skargi do ponownego rozpoznania, jak tego wymagaart. 386 § 2 kpc.
Co oczywiste, ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy wymaga podpisania skargi przez osobę (osoby) aktualnie uprawnioną do reprezentacji Wspólnoty, co obliguje do uruchomienia procedury zart. 130 kpc, przy uwzględnieniu ewentualnych czynności (uchwał, umów) podjętych przez Wspólnotę po wydaniu wyroku („postanowienia”) objętego rozpoznaną apelacją (np. powodowie powołują się w odpowiedzi na apelację na uchwałę nr(...)o odwołaniu zarządu –k. 175 – co do której nie wiadomo, czy została zaskarżona).
MR-K