Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 176/14
Data wyroku: 2014-07-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Dorota Twardowska, Aleksandra Ratkowska, Arkadiusz Kuta
Słowa kluczowe: Skarb Państwa
Podstawa prawna: art. 11 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami

Sygn. akt I Ca 176/14

POSTANOWIENIE
Dnia 11 lipca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym :

Przewodniczący : SSO Aleksandra Ratkowska
Sędziowie : SO Dorota Twardowska
SO Arkadiusz Kuta ( spr. )
po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 roku w Elblągu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku Skarbu Państwa –M. S. P.
o wpis organu reprezentującego Skarb Państwa wksiędze wieczystej numer (...)
na skutek apelacji Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaE.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu
z dnia 14 maja 2014 roku ,(...)
postanawia : oddalić apelację .

UZASADNIENIE
Skarb Państwa –M. S. P.wniósł o wpisanie w dziale IIksięgi wieczystej numer (...)Skarbu Państwa – Prezydenta MiastaE.jako właściciela nieruchomości .
Wniosek uwzględniono w dniu 31 marca 2014 roku . Referendarz sądowy wpisał w dziale II księgi , w miejsceM. S. P., Skarb Państwa – Prezydenta MiastaE..
Prezydent MiastaE.złożył skargę wnosząc o „ uchylenie wpisu celem przywrócenia poprzedniego wpisu ” , a zatem w rzeczywistości o uchylenie wpisu w całości i oddalenie wniosku .
Postanowieniem z dnia 14 maja 2014 roku Sąd Rejonowy w Elblągu utrzymał w mocy zaskarżony wpis . W uzasadnieniu wskazano , że nieruchomość wchodzi w skład zasobu mienia Skarbu Państwa , a problem dotyczy ustalenia właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa . Zasadą jest , że Skarb Państwa reprezentuje starosta , co wynika zart. 11 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wszystkie czynności związane z gospodarowaniem nieruchomościami należą do jego umocowania ustawowego . Wyjątki przewidziano w art. 57 , 58 i 60 ustawy . W szczególności art. 58 w związku z art. 52 ustawy przewiduje , że starosta wskazuje nieruchomości , które mogą być przeznaczone na wyposażenie państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej , co odnosi się także do sytuacji wnoszenia nieruchomości Skarbu Państwa jako aportu do spółki przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa . Uczestnicy postępowania są zgodni w kwestii utraty przez Prezydenta MiastaE.uprawnienia do reprezentowania Skarbu Państwa na rzeczM. S. P., a spór sprowadza się do oceny czy stan ten trwa nadal . W ocenie Sądu pierwszej instancji Prezydent MiastaE.utracił jedynie czasowo uprawnienia do gospodarowania przedmiotową nieruchomością . Wskazanie nieruchomości na podstawie art. 58 w związku z art. 52 ustawy nastąpiło w celu dokonania konkretnej czynności prawnej – przeniesienia własności nieruchomości naSpółkę (...). Skoro czynność ta nie została skutecznie dokonana to wygasły uprawnienia Skarbu Państwa do dysponowania nieruchomością , a prawo to przysługuje ponownie Prezydentowi MiastaE..Ustawa o gospodarce nieruchomościaminie daje Ministrowi Skarbu Państwa uprawnień do gospodarowania zasobem nieruchomości Skarbu Państwa w rozumieniu art. 11 i 23 ustawy , a jedynie do rozporządzania nim w drodze czynności prawnych .
Apelację od tego postanowienia wniósł Skarb Państwa – Prezydent MiastaE.żądając jego zmiany , uchylenia w całości zaskarżonego wpisu i oddalenia wniosku . Zarzucono naruszenieart. 11 , 23w związku zart. 58 i art. 52 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez błędne uznanie , że Prezydent MiastaE.realizując wniosekM. S. P.o wskazanie nieruchomości jako aportu doSpółki (...)utracił jedynie czasowo uprawnienie do gospodarowania tą nieruchomością pomimo jej przekazania dla Ministra Skarbu . Wskazywano , że z treści zawiadomienia o wpisie Prezydenta MiastaE.w miejsceM. S. P.wynika , że zmiana została wprowadzona na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu z 10 września 2009 roku w sprawie I C(...)orazart. 23w związku zart. 11 i art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami.A.stoi na stanowisku , że będące zasadą gospodarowanie zasobem nieruchomości Skarbu Państwa przez starostę podlega ograniczeniu w sytuacjach zastrzeżonych w ustawie . Katalog uprawnień starosty z art. 23 ustawy podlega wyłączeniu z art. 58 – nieruchomości mogą być wnoszone jako wkład do spółki przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa . Taka sytuacja miała miejsce odnośnie nieruchomości objętejksięgą wieczystą numer (...). Została ona wskazana do rozdysponowania zgodnie z art. 58 ustawy . Została zatem przekazana dlaM. S. P., który przekazał ją do dalszego obrotu . W świetle art. 52 rola starosty kończy się w chwili wskazania nieruchomości ponieważ pomiotami przenoszącymi własność lub oddającymi ja w użytkowanie wieczyste są minister właściwy do spraw Skarbu Państwa . SkoroM. S. P.objął nieruchomość , a następnie korzystając ze swoich uprawnień właścicielskich wniósł ja jako aport do spółki stając się jej udziałowcem to stał się jedynym podmiotem reprezentującym Skarb Państwa . W ustawie brak jest regulacji dotyczących przeniesienia zwrotnego nieruchomości przezM. S. P.. Nie może to wynikać z art. 11 i 23 ustawy gdyż określają one generalne zasady dotyczące gospodarowania nieruchomości . Nie może tego zmieniać fakt , że Minister Skarbu w sprawie I C(...)podjął działania mające na celu przeniesienia na jego rzecz nieruchomości .M. S. P.nadal zachował uprawnienia właścicielskie , co jest związane z istotą prawa własności . Wyrok wskazuje jednoznacznie Skarb Państwa –M. S. P.jako podmiot na rzecz którego powinna zostać przeniesiona własność nieruchomości . Stąd oczywistym błędem jest powoływanie tego orzeczenia jako podstawy wpisu Prezydenta MiastaE.jako organu reprezentującego Skarb Państwa .
Skarb Państwa –M. S. P.wniósł o odrzucenie apelacji jako niedopuszczalnej skoro wywiódł ja Skarb Państwa , czyli ta sama osoba prawna, która jest wnioskodawcą w niniejszej sprawie , ewentualnie oddalenie apelacji jako niezasadnej .
Sąd Okręgowy ustalił i zważył , co następuje :
Apelacja Skarbu Państwa - Prezydenta MiastaE.okazała się bezzasadna i podlegała oddaleniu .
Wstępnie wyjaśnić należy , że nie było podstaw do odrzucenia apelacji .M. S. P.twierdził , że konieczność jej odrzucenia wynika z zaskarżenia postanowienia Sądu pierwszej instancji uwzględniającego wniosek Skarbu Państwa ( ściśle – utrzymującego w mocy wpis dokonany na wniosek Skarbu Państwa ) przez Skarb Państwa . Po pierwsze wskazać można , że już we wnioskuM. S. P.wskazywał Prezydenta MiastaE., oczekując jego wpisania jako organ reprezentujący Skarb Państwa . Nie widział wówczas przeszkód dla występowania w sprawie obu statio fisci , które , jak ujawnił przebieg postępowania , prezentują sprzeczne stanowiska . Nie ma podstaw do odmowy nadania biegu apelacji w sprawie wieczystoksięgowej , której przedmiotem jest ujawnienie w księdze wieczystej zamiany organów reprezentujących Skarb Państwa , pozbawionych własnej zdolności sądowej , a prezentujących odmienne stanowiska . Skarb Państwa , pozostając jedynym uczestnikiem postępowania , jest reprezentowany przez obie stationes , a rzeczą sądu jest rozstrzygnięcie konfliktu powstałego na tle reprezentacji Skarbu Państwa ( za Sądem Najwyższym z uzasadnienia uchwały z dnia 23 września 2010 roku w sprawie III CZP 62/10 publikowanej w OSNC 2011/2/15 , której argumentację Sąd odwoławczy podziela ) . W postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznaniu podlegają wnioski o dokonanie w księdze wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym wpisu , w ramach rubryki 2.2 , szczegółowych danych identyfikujących organ reprezentujący Skarb Państwa ( patrz § 35 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w dnia 21listopada 2013 roku w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych / … / Dziennik Ustaw pozycja 1411 ) . Zagadnienia te naturalnie należą do kognicji sądu wieczystoksięgowego .
W rozstrzyganej sprawie powstają także dalsze kwestie , które wymagają omówienia w pierwszej kolejności . Pierwsza ma znaczenie formalne i porządkujące dalsze wywody . W podstawie wpisu wadliwie powołano przepisyustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami( obecnie tekst jednolity z 2014 roku Dziennik Ustaw pozycja 518 ) , powielając błędne określenie tych przepisów we wniosku ( patrz rozwiniecie uzasadnienia wniosku(...)z 10 lutego 2014 roku w piśmieM. S. P.datowanym na 4 lutego 2014 roku ) . Stosowanie właściwych norm prawa materialnego należy do sądu stąd Sąd odwoławczy przyjmuje , że podstawą wpisu był norma art. 23 ust. 1 w związku zart. 11 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, a Sądowi pierwszej instancji pozostawia się sprostowanie podstawy wpisu .
Wyjaśnić trzeba dalej , że w podstawie wpisów w dziale IIksięgi wieczystej numer (...)rzeczywiście wymieniono wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z 10 września 2009 roku w sprawie I C(...), ale w związku z dokonywaniem wpisu z 23 stycznia 2013 roku obejmującego wykreślenie jako właścicielaSpółki (...)i wpisaniem w to miejsceM. S. P.. Jako podstawa ujawnienia praw Skarbu Państwa wyrok ten wymienia się także w zawiadomieniu o zaskarżonym wpisie . Do określenia właściwego organu reprezentującego Skarb Państwa odnosi się natomiast wymieniona wyżej normaart. 23 ust. 1w związku zart. 11 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami.
W ten sposób ujawnia się kolejna kwestia – dopuszczalności przyjmowania jako samoistnej podstawy wpisu normy prawa materialnego . Jest to możliwe gdy nabycie określonego uprawnienia następuje ex lege i nie jest do jego powstania potrzebne poświadczenie w osobnym trybie . W konsekwencji wiodący dla apelanta zarzut , że ustawa nie przewiduje zwrotnego przeniesienia uprawnienia do reprezentacji Skarbu Państwa , nie wyklucza uwzględnienia wniosku o wpis opartego bezpośrednio na normieustawy o gospodarce nieruchomościami.
W apelacji zawarto zresztą tezy naruszające spójność wywodu skarżącego . Wniosek sprowadzał się przecież do zmiany wpisu organu reprezentującego Skarb Państwa wksiędze wieczystej numer (...). Wydaje się , że apelant nie zawsze dostrzega znaczenie tego założenia . Według skarżącego w ustawie brak jest regulacji dotyczących przeniesienia zwrotnego nieruchomości przezM. S. P.. Zdaje się zatem po pierwsze , że w mniemaniu skarżącego w stosunkach pomiędzy organami Skarbu Państwa możliwe jest przenoszenie praw do nieruchomości . Tymczasem wniosek nie dotyczy zmian własnościowych , a tylko w ramach reprezentacji Skarbu Państwa . Nawiązaniem do tego wątku jest także twierdzenia skarżącego , że po „ zwrotnym przeniesieniu własności na skutek wyroku zapadłego w sprawie I C(...)uprawnienia właścicielskie nie wygasają , co jest związane z istotą prawa własności ” . Nie widzi się , że kluczowym zagadnieniem nie jest spór o własność , ponieważ stan prawny nieruchomości jest niewątpliwy i wynika z działu II księgi wieczystej . Skarb Państwa , nie mając organów , działa przez statio fisci i jego określenie stanowi przedmiot postepowania . Dokonywane na podstawie art. 58 w związku z art. 52 wskazanie nieruchomości , które mogą być wnoszone jako wkład niepieniężny do spółki nie stanowi czynności , której przydaje się znaczenie odebrania staroście ( tutaj Prezydentowi MiastaE.) roli w jakiej stawia go normaart. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kompetencja Ministra , któremu wskazano nieruchomość , ogranicza się do rozporządzenia prawem własności Skarbu Państwa . Dopiero dokonanie tej czynności rozporządzającej powoduje odjęcie staroście jego kompetencji . Stąd także zniweczenie skutków prawnych wniesienia nieruchomości jako aportu do spółki kapitałowej uzasadnia wpisanie starosty jako organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami co do zasady i w pełnym zakresie – wyznaczonym normą art. 23 ust. 1 ustawy . Okazuje się zatem , że we wskazaniu nieruchomości ministrowi nie można upatrywać czynności równej przeniesieniu praw do rzeczy ani uprawnień do reprezentacji Skarbu Państwa , wyjąwszy przypadające w ten sposób ministrowi kompetencje do dokonania czynności , które ustawa nazywa „ wyposażeniem państwowej osoby prawnej ” ( lub wniesienie jako aport do spółki ) . W konsekwencji nie ma zatem podstaw aby po wygaśnięciu skutków prawnych rozporządzenia nieruchomością oczekiwać czynności prawnych odwołujących „ wskazanie nieruchomości ” . Wystarcza stwierdzenie , że nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa , nie jest objęta wyjątkami o których mowa wart. 11 ust. 1in principio , a zatem z mocy prawa pozostaje w zarządzie starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej ( tutaj Prezydenta MiastaE.) .
W tym stanie rzeczy , na mocyart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., apelacje oddalono .