Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Ga 47/14
Data wyroku: 2014-03-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Frankowska, Marta Zalewska, Anna Walus-Rząsa
Słowa kluczowe: Dzieło
Podstawa prawna: 627 kc

Sygn. akt VI Ga 47/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 marca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Barbara Frankowska
Sędziowie: SO Anna Walus- Rząsa ( spr.)
del. SR Marta Zalewska
Protokolant: st. sekr. sądowy Magdalena Kamuda
po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2014 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa:(...) sp. z o.o.wW.
przeciwko :J. L.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego w zakresie pkt I, IV i V wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie V Wydziału Gospodarczego z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt V GC 1019/13

I
oddala apelację,

II
zasądza od pozwanegoJ. L.na rzecz powoda(...) sp. z o.o.wW.kwotę 300 zł ( trzysta złotych ) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt VI Ga 47/14

UZASADNIENIE
Powód(...) Spółka z o.o.wW.wniósł o zasądzenie od pozwanegoJ. L.zamieszkałego wM., prowadzącego działalność gospodarczą, kwoty 36.346,00 zł z odsetkami i kosztami postępowania.
W uzasadnieniu pozwu powód podał, że pozwany w związku z robotami budowlano – montażowymi na obiekcie hali produkcyjnej(...)J.zamówił u powoda dostawę i montaż urządzeń w zakresie sterowania wentylacją oraz sterowania pneumatyką. W wykonaniu umowy powód dostarczył urządzenia oraz wykonał ich montaż zgodnie z zamówieniem, co znalazło odzwierciedlenie w protokołach rzeczowo-finansowych, podpisanych przez przedstawicieli powoda i pozwanego oraz opatrzonych pieczęciami firmowymi i imiennymi. Pomimo braku zastrzeżeń i upływu terminu płatności określonego w fakturach vat, pozwany nie uiścił kwoty dochodzonej pozwem. Wpłacona kwota 50.000 zł została uiszczona przez pozwanego tytułem zaliczki na poczet należności z faktury vat nr(...).
W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany uznał żądanie pozwu co do należności głównej w kwocie 36.346,00 zł, zaskarżył nakaz w części dotyczącej odsetek ustawowych oraz kosztów sądowych i wniósł o oddalenie powództwa w tej części. Ponadto wniósł na podstawieart. 101 kpc, o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu. Pozwany zarzucił, że nie pozostawał w opóźnieniu z zapłatą należności głównej zaś powód nie wykonał zamówienia w terminie. Dopiero w dniu 5.06.2013r. zakończył wszystkie proce i przedłożył dokumentację powykonawczą. Zarzucił, że odbiór robót w dniu 7.03.2013r. był jedynie odbiorem częściowym, niekompletnym z uwagi na niedostarczenie dokumentacji powykonawczej. Wskazał, że powód nie wyzywał go do zapłaty należności głównej po wykonaniu wszystkich prac. Zarzucił, że powód nie może naliczać odsetek ustawowych od kwoty 22.816,50 zł od dnia 22.11.2012r. skoro w dniu 8.01.2013r. dokonał wpłaty zaliczki i kwota ta powinna zostać zaliczona na poczet należności z pierwszej faktury, gdyż na ten czas brak było innej faktury. Zgodnie z ustaleniami stron powód miał możliwość wystawienia faktury vat dopiero po zakończeniu prac, co nastąpiło w dniu 5.06.2013r. Tym samym faktura została wystawiona przed zakończeniem prac, a więc wbrew umowie.
W odpowiedzi na sprzeciw powód cofnął pozew co do kwoty 36.246,00 zł, podtrzymując żądanie pozwu w pozostałej części. Powód wskazał, że pozwany odebrał wykonane przez niego prace, co potwierdzają protokoły rzeczowo finansowe zaawansowania robót oraz protokół odbioru z dnia 7.03.2013r. - obejmujące wszystkie prace wynikające z zamówienia, podpisane przez inspektora nadzoru inwestorskiego, będącego osobą upoważnioną do odbioru prac. Wskazał, że skoro pozwany w tytule przelewu zaliczki wskazał, że jest to zaliczka na wykonanie nowych prac na obiekcieJ., to tylko takie znaczenie należy jej przypisywać.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 27.09.2012 r. pozwanyJ. L.zlecił powodowi(...) Sp. z o.o.wW., jako podwykonawcy, wykonanie prac polegających na dostawie i montażu urządzeń w zakresie sterowania wentylacją i sterowania pneumatyką w obiekcie hali produkcyjnejE.J.. Inwestorem przedmiotowych robót był(...) sp. z o. o.wJ.. Zakres prac został szczegółowo określony w zamówieniu i obejmował:
-w zakresie wentylacji 100%: siłownik elektryczny 230 V, centrala wentylacyjna z podziałem na 4 strefy wentylacji, centralka pogodowa z czujką deszczu i wiatru, okablowanie i podłączenie wentylacji 230 V (kabel i akcesoria montażowe),
- w zakresie sygnalizacji położenia skrzydła klapy oddymiającej: kontakt pozycyjny do klap, tablica synoptyczna sygnalizacja strefowa dla 4 stref sygnalizacji, okablowanie i podłączenie kontaktów pozycyjnych wraz z tablicą synoptyczną.
Z kolei w dniu 4.01.2013 r. pozwany zlecił powodowi wykonanie nowych prac w obiekcieJ., określając w zamówieniu następujący zakres prac: sterowanie z poziomu posadzki, skrzynka CO2w systemie tylko otwieranie 2x300g, skrzynka CO2, w systemie tylko otwieranie 1x300g, okablowanie i podłączenie modułów elektrycznych 24 V, rurka miedziana, dostawa i montaż instalacji pneumatycznej.
Powód przyjął do realizacji złożone przez pozwanego zamówienia, określając w potwierdzeniu zamówienia wartość prac 50.000 zł i 28.000 zł. Pozwany zobowiązał się do dokonywania płatności w terminie 30 dni od daty wystawienia faktury.
W dniu 8.01.2013 r. pozwany uiścił zaliczkę na poczet wynagrodzenia za wykonanie instalacji przewietrzania i oddymiania.
Powód wykonał prace objęte zamówieniami. W dniach 22.10.2012 r. oraz 28.01.2013 r. zostały sporządzone protokoły rzeczowo – finansowe zaawansowania robót budowlanych, w których określono zakres wykonanych prac. Protokół z dnia 22.10.2012 r. został podpisany przez pozwanego oraz jego pracownika – kierownika robót elektrycznych mgr inż.W. Z.oraz protokół z dnia 28.01.2013 r., podpisany przez tegoż pracownika. Pozwany odebrał wykonane prace bez zastrzeżeń.
Po wykonaniu prac powód wystawił faktury:
- nr(...)z dnia 22.10.2012 r. na kwotę 22.816,50 zł, z terminem płatności do dnia 21.11.2012 r.,
- nr(...)z dnia 28.01.2013 r. na kwotę 63.529,50 zł, z terminem płatności do dnia 27.02.2013r. Faktury podpisał pracownik pozwanego –kierownik robót elektrycznych.
W dniu 7.03.2013 r. sporządzono protokół odbioru robót podpisany przez pracowników pozwanego oraz Inspektora Nadzoru Inwestorskiego, stwierdzający przeprowadzenie prób otwarcia wszystkich klap dymowych oraz sprawdzenie poprawności działania centrali wentylacyjnej i centrali pogodowej, w którym wskazano, że system działa poprawnie i nie zgłoszono żadnych uwag.
Drobne usterki wykonanych przez powoda stwierdzone następnie w czasie użytkowania nie wpłynęły na prawidłowość działania całego systemu. Finalnie inwestor zaakceptował wykonane prace i przyjął je w takim stanie, w jakim zostały wykonane i oddane w dniu 7.03.2013 r.
Pismem z dnia 7.03.2013 r. powód wyraził zgodę na wnioskowaną przez pozwanego prolongatę terminu płatności należności z faktury nr(...)z dnia 27.02.2013 r. o 30 dni – do dnia 29.03.2013 r.
Pozwany odesłał powodowifakturę VAT nr (...), wskazując jednocześnie w piśmie z dnia 6.05.2013 r., że została wystawiona bezpodstawnie za roboty nieodebrane przez inwestora. Pozwany stwierdził, że brak protokołu odbioru wykonanych robót instalacji przewietrzania i oddymiania na hali(...)wJ.potwierdzonego przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego stwierdzającego zgodność wykonania robót z projektem wykonawczym i zaleceniami inwestora uniemożliwia zapłatę należności objętej fakturą.
W dniu 5.06.2013 r. powód przedłożył dokumentację powykonawczą.
Powód wzywał pozwanego do zapłaty części dochodzonej pozwem należności.
W dniu 17.07.2013 r. pozwany uiścił kwotę 36.346,00 zł, tytułem należności głównej dochodzonej pozwem. Powyższych ustaleń Sąd Rejonowy dokonał na podstawie zeznań świadków, zeznań stron oraz dowodów z dokumentów przedłożonych przez strony sporu.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 26.11.2013r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda ustawowe odsetki od kwot:
- 22.816,50 zł od dnia 22.11.2012r., do dnia 17.07.2013r.,
- 13.529,50 zł od dnia 30.03.2013r. do dnia 17.07.2013r.
Sąd Rejonowy umorzył postępowanie co do kwoty 36.346,00 zł oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Zasądził również od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu w całości.
Sąd Rejonowy uznał, że strony łączyła umowa o dzieło (art. 627 kc).
Dzieło, stanowiące przedmiot umów łączących strony, zostało wykonane i odebrane, co potwierdza protokół odbioru z dnia 7.03.2013 r., podpisany przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego z ramienia inwestora, a także zeznania świadków. Jak wynika z pism stanowiących podstawę ustalenia stanu faktycznego, sam pozwany wzywał powoda do dokonania odbioru końcowego prac protokołem podpisanym przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego, a więc w jego ocenie – był on osobą upoważnioną do odbioru prac.
Postępowanie dowodowe wykazało, że odbiór prac wykonanych przez powoda nastąpiłde factow drodze sporządzenia protokołu podpisanego przez inwestora, dlatego też zarzut pozwanego, jakoby nie doszło do odbioru dzieła, jest niezasadny w świetle powyższych okoliczności. Oddanie dzieła następuje także wówczas, gdy przyjmujący zamówienie stawia dzieło do dyspozycji zamawiającego i zamawiający może je odebrać, choć tego nie czyni. Nieodebranie dzieła przez zamawiającego mimo braku ku temu przeszkód jest naruszeniem obowiązku zamawiającego (art. 643 k.c.) (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7.10.2010 r., IV CSK 173/10). Do oddania dzieła może dojść np., poprzez wystawienie faktur VAT, co świadczy o tym, iż dzieło - w ocenie przyjmującego zamówienie - zostało wykonane. Oddanie nie jest jednak jednoznaczne z odbiorem przez zamawiającego, a o odbiorze - w przypadku braku protokołu odbioru - mogą świadczyć określone czynności faktyczne, jak np. zapłata części wynagrodzenia, dysponowanie dziełem, zlecenie poprawek dzieła innemu podmiotowi (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22.01.2013r., V Aca 1019/12).
Brak dokumentacji w momencie oddania dzieła nie wpływał na wymagalność wynagrodzenia. Wykonane prace nie wymagały formalnego ich odbioru. Już samo zgłoszenie robót do odbioru, aktualizuje obowiązek przystąpienia przez inwestora do czynności odbiorowych. Inwestor od dokonania tej czynności może się uchylić, ale tylko poprzez wskazanie obiektywnie istniejących i osadzonych w treści umowy bądź przepisach prawa przyczyn, czyniących to zgłoszenie nieskutecznym. W sytuacji faktycznego przyjęcia robót przez zamawiającego, nie może on zwalczać żądania zapłaty wynagrodzenia z tej tylko przyczyny, że nie został sporządzony - nawet przewidziany w umowie - formalny protokół ich odbioru. Okolicznością, której znaczenia dla określenia aktualizacji obowiązku zapłaty wynagrodzenia nie sposób przecenić, jest w takiej sytuacji fakt przejęcia przez inwestora obiektu wraz ze wszystkimi wykonanymi robotami, zwłaszcza w sytuacji rozpoczęcia w nim prowadzenia normalnej działalności gospodarczej. Z tym zdarzeniem wiązać należy skutek odbioru, w rozumieniuart. 647 k.c.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało, iż wykonane dzieło posiadało wady istotne, a tylko takie sprawiają, że oddanie dzieła nie powoduje wymagalności wynagrodzenia (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 18.01.2012 r., II CSK 213/11). W niniejszej sprawie dzieło stanowiące przedmiot umowy zostało oddane, inwestor przyjął je w takim stanie, w jakim zostało wydane przez powoda w dniu 7.03.2013 r. Pozwany nie zakwestionował jakości wykonanego dzieła, nie skorzystał też ze szczególnych uprawnień określonych wart. 637 kc, ani też nie zgłosił żądań z tytułu nienależytego wykonania umowy (art. 471 kc).
Wobec wykonania przez wykonawcę (podwykonawcę) prac zgodnie z umową oraz zgłoszenia robót do odbioru, zmaterializował się po stronie pozwanego obowiązek ich odebrania i zapłaty wynagrodzenia. W niniejszej sprawie doszło do rzeczywistego odbioru dzieła, o czym nadto świadczy zapłata przez pozwanego wynagrodzenia.
Brak zapłaty wynagrodzenia powoda w terminie ustalonym umową spowodował, że pozwany popadł w opóźnienie, co upoważniło powoda do naliczania odsetek ustawowych (art. 481 kc). Jak wynika z pisma z dnia 7.03.2013r., strony dokonały prolongaty terminu płatności wynagrodzenia, objętego fakturą nr(...), ustalając termin wymagalności na dzień 29.03.2013 r. Roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia w kwocie 13.529,50 zł objętego przedmiotową fakturą, stało się więc wymagalne w dniu 29.03.2013 r., a powód może żądać odsetek od dnia następnego. Pozwany nie zakwestionował terminu płatności określonego w fakturze nr(...).
Zarzut pozwanego, iż wpłacona przez niego zaliczka w kwocie 50.000 zł winna być zaliczona przez powoda w pierwszej kolejności na poczet należności zfaktury VAT nr (...)jest niezasadny w świetleart. 451 kc.Pozwany bowiem oznaczył w tytule przelewu z dnia 8.01.2013 r., że wpłacona kwota stanowi zaliczkę na wykonanie instalacji przewietrzania i oddymianiaJ., a więc takie znaczenie należy przypisać uiszczonej kwocie.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany i zaskarżył wyrok w pkt I, IV i V.
Pozwany zarzucił:

1
naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego a to:

a
art. 642 kcalbowiem wbrew argumentom Sądu I instancji nie doszło do formalnego oddania dzieła jak również do odbioru wykonanych prac przez powoda albowiem:

- powoływany przez Sąd protokół z 7.03.2013r., jest to jedynie protokół odbioru częściowego jak wskazuje sam nagłówek tj. „przekazanie, odbioru elementów/ robót budowy” co powoduje, iż brak było podstaw do zapłaty wynagrodzenia na rzecz powoda,
- strona powodowa nie informowała pozwanego o przewidywanych czynnościach związanych z odebraniem robót , przekazaniem dzieła, a sam protokół z dnia 7.03.2013r. został sporządzony bez wiedzy pozwanego, przez osoby nie posiadające stosownego upoważnienia do odbioru robót,
- prace wykonywane przez stronę powodową zostały zakończone formalnie dopiero w dniu 5.06.2013r., kiedy ostatecznie usunięto wady sygnalizowane przez pozwanego jak również inwestora, dostarczono dokumentację powykonawczą co wynika z niekwestionowanej przez powoda korespondencji meilowej,
- uzgodnienia stron zawarte w korespondencji meilowej np. z 8.01.2013r. przewidywały, iż wynagrodzenie na rzecz powoda zostanie wpłacone przed odbiorem końcowym oddania do użytku hali co nastąpiło dopiero w czerwcu 2013r.
b)art. 637 § 1 kcalbowiem dzieło wykonane przez stronę powodową na dzień wystawienia faktury nie było ukończone jak również posiadało wady istotne o czym strona powodowa była informowana w mailach przesyłanych do niej, a strona powodowa nie wykazała, iż wady na które powoływał się pozwany nie były istotne,
-art. 451 § 3 kcalbowiem wbrew argumentom Sądu I instancji wpłacona przez pozwanego zaliczka w kwocie 50.000 zł powinna zostać w całości zaliczona na poczetfaktury VAT (...)gdyż w chwili wpłaty zaliczki brak było innej podstawy do zapłaty należności na rzecz powoda a sam opis przelewu nie przeczy temu, iż należność powinna zostać zapłacona na poczet w/w faktury vat z uwagi na to, iż zamówienie z dnia 27.09.2012r., obejmuje również wykonanie instalacji przewietrzania i oddymianiaJ.,
2. naruszenie przepisów prawa procesowego , a to:
a)art. 233 §1 kpcpoprzez zastosowanie przez Sąd Rejonowy błędnej, sprzecznej z zasadami logicznego rozumowania oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:
- przyjęcia, iż dzieło posiadało wady nieistotne kiedy to przeczą temu okoliczności wynikające z korespondencji mailowej stron, z pisemnych wezwań do strony powodowej jak też przeczą temu zeznania świadkaB. S.tzn. dzieło zostało zrobione w sposób niezgodny z projektem ,
- stwierdzenie, iż pozwany nie kwestionował jakości wykonanego dzieła kiedy to wskazana okoliczność wynika z dołączonej korespondencji mailowej,
b)art. 101 kpcalbowiem Sąd I instancji nie zasądził na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w sytuacji kiedy pozwany nie dał podstaw do wytoczenia powództwa i niezwłocznie po otrzymaniu nakazu zapłaty uznał powództwo i uiścił należność główną, a we wcześniejszym okresie czasu nie był wzywany przez powoda do zapłaty należności zfaktury VAT nr (...), a ponadto Sąd nie zarządził zwrotu niewykorzystanej zaliczki wpłaconej przez pozwanego na poczet stawiennictwa świadków.
3. sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegający na przyjęciu, iż wykonane dzieło zostało zgłoszone do odbioru kiedy to brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ukończenie dzieła i wzywającego pozwanego do jego odebrania, w tym brak jest jakiegokolwiek dowodu, iż przed 7.03.2013r. pozwany był informowany o zamiarze sporządzenia protokołu odbioru robót.
Mając na uwadze powyższe zarzuty pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom apelacji doszło do oddania dzieła w niniejszej sprawie, co spowodowało wymagalność roszczenia o zapłatę wynagrodzenia.
Zauważyć należy, że pomiędzy stronami nie została zawarta pisemna umowa zaś potwierdzenia zamówienia nie wykluczały odbioru częściowego.
Protokół z dnia 7.03.2013r. był protokołem sporządzonym z udziałem inspektora nadzoru z ramienia inwestora. Potwierdził on w tym protokole wykonanie dzieła – co przyznał również w swoich zeznaniach. Zeznał też, że inwestor przyjął ten system tak jak został on zrobiony na dzień 7.03.2013r. Również pracownicy pozwanegoZ. S. (1)iP. K. (1)przyznali, że w dniu 7.03.2013r. dzieło było wykonane, a system działał. ZarównoZ. S. (1)jak iP. K. (1)w firmie pozwanego zajmują się robotami elektrycznymi.P. K.jest zatrudniony na stanowisku elektromontera i kosztorysanta aZ. S.na stanowisku kierownika robót elektrycznych – nie można więc przyjąć, iż nie znali się na robotach, które wykonywał powód. Stąd też stwierdzenie przez nich, że system działał było wiarygodne.
W toku sporu pozwany nie wykazał aby wykonane dzieło posiadało wady istotne, inwestor przyjął je w takim stanie, w jakim zostało wydane przez powoda w dniu 7.03.2013r. Pozwany nie zakwestionował jakości wykonanego dzieła, nie skorzystał też ze szczególnych uprawnień określonych wart. 637 kc, ani też nie zgłosił żądań z tytułu nienależytego wykonania umowy (art. 471 kc).
Sam pozwany w zeznaniach przyznał, że nie było innego protokołu pomiędzy nim a inwestorem, a inwestor przyjął instalację tak jak wykonała tofirma (...).
Zasadnie więc przyjął Sąd Rejonowy, że wobec wykonania przez wykonawcę ( podwykonawcę) prac zgodnie z umową oraz zgłoszenia robót do odbioru, zmaterializował się po stronie pozwanego obowiązek ich odebrania i zapłaty wynagrodzenia. W niniejszej sprawie doszło do rzeczywistego odbioru dzieła, o czym nadto świadczy zapłata przez pozwanego wynagrodzenia.
Brak zapłaty wynagrodzenia w terminie ustalonym umową spowodował, że pozwany popadł w opóźnienie, co upoważniło powoda do naliczania odsetek ustawowych stosownie doart. 481 kc .Jak wynika z pisma powoda strony dokonały prolongaty terminu płatności wynagrodzenia objętego fakturą nr(...), ustalając termin wymagalności na dzień 29.03.2013r. Stąd też roszczenie powoda o zapłatę wynagrodzenia w kwocie 13.529,50 zł objętego przedmiotową fakturą, stało się wymagalne w dniu 29.03.2013r., a zatem powód może żądać odsetek od dnia następnego – co prawidłowo przyjął Sąd Rejonowy w pkt I wyroku.
Pozwany oznaczył w tytule przelewu z dnia 8.01.2013r., że wpłacona zaliczka stanowi zaliczkę na wykonanie instalacji przewietrzania i oddymianiaJ.. Należy przyjąć, że została ona wpłacona jako zaliczka dotycząca zamówienia z 4.01.2013r. Wcześniejsze zamówienie zostało przyjęte 27.09.2012r. i rozliczone fakturą z 22.10.2012r., a więc zaliczka nie mogła dotyczyć tego zamówienia. Zauważyć należy, że zaliczkę wpłaca się z reguły na roboty, które będą wykonane w przyszłości. Zatem zaliczka nie mogła zostać rozliczona na fakturę wcześniejszą.
W niniejszej sprawie zapłata roszczenia głównego objętego sporem nastąpiła w toku sporu – co w ocenie Sądu Okręgowego rodzi obowiązek zapłaty kosztów postępowania przez pozwanego.
W tym stanie rzeczy apelację jako bezzasadną Sąd Okręgowy oddalił na podstawieart. 385 kpc.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98w związku zart. 108 § 1 kpc.