Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 545/14
Data wyroku: 2014-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Szwagierczak, Urszula Kocyłowska, Ewa Madera
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 3a ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
Teza: art. 3a ust. 3 ustawy z20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze zm.) ustala li tylko dzień ustania istniejącego ubezpieczenia z mocy ustawy i nie rozstrzyga o dacie objęcia na wniosek ubezpieczeniem społecznym rolników.

Sygn. akt

III AUa 545/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia27 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Urszula Kocyłowska

Sędziowie:

SSA Ewa Madera
SSA Mirosław Szwagierczak (spr.)

Protokolant

st.sekr.sądowy Elżbieta Stachowicz

po rozpoznaniu w dniu27 listopada 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. W. (1)iK. W. (1)
przeciwkoPrezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyrokuSądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia6 maja 2014 r.sygn. aktIV U 408/14

I

uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 18 lutego 2014 r. w zakresie dotyczącymK. W. (1)i sprawę w tej części przekazuje do rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu,

II

dalej idącą apelację oddala.

Sygn. akt III AUa 545/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 lutego 2014r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego– Oddział (...)wR.stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników wnioskodawcówK. W. (1)iJ. W. (1)od dnia 15 października 2013r., gdyż z tym dniem nastąpiło zmniejszenie gospodarstwa rolnego wnioskodawców do powierzchni poniżej 1 ha przeliczeniowego.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli wnioskodawcyK.iJ. W. (1).
W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego- Oddział (...)wR.wniósł o jego oddalenie, powołując się na okoliczności i przepisy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r. zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził ustalenie ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy dla wnioskodawcówJ. W. (1)iK. W. (1)od 19 lutego 2014 r.
Rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach:
Decyzją z dnia 16 maja 2013r. KRUS stwierdził podleganie przez wnioskodawców ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 04 września 2008r. z mocy ustawy wobec posiadania przez nich gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,14 ha przeliczeniowego.
Na skutek działu spadku dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w Łańcucie z dnia 15 października 2013r. sygn. akt I Ns 484/13 powierzchnia posiadanego przez wnioskodawców gospodarstwa rolnego uległa zmniejszeniu do 0,66 ha przeliczeniowego.
O powyższym fakcie organ rentowy został poinformowany w dniu 06 lutego 2014r. i w tej dacie wnioskodawcyK. W. (1)iJ. W. (1)złożyli także wnioski o objecie ich ubezpieczeniem społecznym rolników na wniosek oświadczając, że praca w gospodarstwie rolnym stanowi dla nich stałe źródło utrzymania a równocześnie nie podlegają innym ubezpieczeniom i nie pobierają świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
W dniu 18 lutego 2014r. organ rentowy wydał wobec wnioskodawców trzy decyzje tj. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 15 października 2013r., o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek od dnia 6 lutego 2014r. i o nadpłacie składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 930 zł
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach organu rentowego, których wiarygodność i rzetelność nie była przez strony kwestionowana w toku postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, że zgodnie z treściąart.6 ust.2, art. 7 ust. 1 i art.16 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników( tekst jednolity: Dz. U. 2013/1403 ), ubezpieczeniu rolniczemu podlega z mocy ustawy rolnik i małżonek rolnika, którego gospodarstwo obejmuje obszar powyżej 1 ha przeliczeniowego.
Zgodnie z treściąart. 3a ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówubezpieczenie ustaje od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, z tym zastrzeżeniem, że gdy wraz z ustaniem okoliczności uzasadniających podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy następują okoliczności uzasadniające objęcie ubezpieczeniem na wniosek, ubezpieczenie istniejące z mocy ustawy ustaje z od dnia następującego po dniu, w którym ubezpieczonemu doręczono decyzję stwierdzającą ustanie ubezpieczenia z mocy ustawy.
W stosunku do wnioskodawcówK.iJ. W. (1)ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy lecz równocześnie wnioskodawcy nadal pracowali w gospodarstwie rolnym, praca ta stanowiła ich źródło utrzymania, nie posiadali innego tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym i chcieli podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników wyrażając swą wolę przez złożenie stosownego oświadczenia - jeszcze w 2006r. w przypadkuK. W.i w 2013r. w przypadkuJ. W.oraz opłacając składki na ubezpieczenie rolnicze w kolejnych kwartałach. W takiej sytuacji zasadnym jest stwierdzenie, iż istniały po dniu 15 października 2013r. okoliczności uzasadniające podleganie przezK. W. (1)iJ. W. (1)ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek. Powyższe oznacza spełnienie dyspozycji z przepisuart. 3a ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W konsekwencji - zauważa Sąd Okręgowy - wynikającym wprost z powołanego przepisu jest twierdzenie, że ubezpieczenie wnioskodawców z mocy ustawy mogło ustać dopiero po wydaniu decyzji stwierdzającej ustanie tego ubezpieczenia i z dniem, w którym taką decyzję doręczono wnioskodawcom tj. z dniem 19 lutego 2014r. a więc ze skutkiem ex nunc. Wyłączenie wnioskodawców z ubezpieczenia rolniczego z mocą wsteczną od 15 października 2013r. nie ma oparcia w przepisach prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 18.02.2014r. dotyczącą ustania ubezpieczenia z mocy ustawy zgodnie z treściąart. 47714§2 kpc, tak by odpowiadała ona okolicznościom faktycznym i powołanym przepisom.
Apelację od powyższego wyroku złożył organ rentowy zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.art. 3a ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez przyjęcie, że ubezpieczenie na wniosek następuje automatycznie z chwilą spełnienia przesłanek bez konieczności składania jakichkolwiek oświadczeń / wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). I w oparciu oart. 368 § 1 pkt 5 kpcwniósł o zmianę zaskarżonego wyroku lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Wnioskodawca nie odniósł się do apelacji.
Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wR.poinformowała tut. Sąd o tym, że; w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie z odwołaniaK.iJ. W. (1)od decyzji Prezesa KRUS nr(...)z dnia 18 lutego 2014 r., Kasa Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wR.:
1. decyzją z dnia 28 lipca 2014 r. nr(...)organ rentowy stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do PaniK. W. (1)w okresie od 1 lipca 2013 r. do 14 października 2013 r.;
2. decyzją z dnia 28 lipca 2014 r. nr(...)rentowy uchylił decyzję z dnia 18 lutego 2014 r. nr(...)w części dotyczącej podlegania przez PaniąK. W. (1)dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników (tj. w okresie objętym pkt I ppkt 1 i pkt II ppkt 1 tej decyzji);
3. przyczyna wydania w/w decyzji były złożone przez PaniąW.oświadczenia, odpowiedni;
- w dniu 8 lipca 2014 r. w Urzędzie(...)wL.(o tym, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego),
- w dniu 10 lipca 2014 r. wP.Terenowej KRUS wL.(o tym, że we wniosku o przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna złożyła oświadczenie, iż od dnia 1 lipca 2013 r. do chwili obecnej nie pracuje w gospodarstwie rolnym), oraz
- w dniu 21 lipca 2014 r. w Palcówce terenowej KRUS wL.(o tym, iż od 1 lipca 2013 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego).
4. zarówno od decyzji z dnia 28 lipca 2014 r. nr(...)jak i decyzji z dnia 28 lipca 2014 r. nr(...)PaniK. W. (3)nie złożyła odwołania do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wobec czego stały się one prawomocne.
W związku z ujawnieniem nowej okoliczności dotyczącej faktu zaprzestania od dnia 1 lipca 2013 r. prowadzenia działalności rolniczej przez PaniąW.uznać należy – zdaniem KRUS – że decyzja z dnia 18 lutego 2014 r. nr(...), stwierdzająca wyłączenie PaniK. W. (1)z ubezpieczenia społecznego rolników od dnia 15 października 2013 r. (w ciągłości – wobec faktu prawomocnego stwierdzenia ustania tego ubezpieczenia w okresie od 1 lipca 2013 r. do 14 października 2013 r. oraz faktu uchylenia decyzji z dnia 18 lutego 2014 r. nr(...)), jest w konsekwencji decyzją prawidłową, chociaż z innych przyczyn, niż podane w jej uzasadnieniu.
KRUSOddział (...)wR.podtrzymał wyrażone w apelacji z dnia 3 czerwca 2014 r. stanowisko, dotyczące daty wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy PanaJ. W. (1).

Rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i rozważył co następuje:

W świetle niekwestyjnych okoliczności faktycznych sprawy należy stwierdzić, że:

      - po pierwsze;
przywołane oświadczenia (z 8 lipca 2014r., z 10 lipca 2014 r. i z 21 lipca 2014 r.) złożone przez PaniąK. W. (1)oraz decyzje z 28 lipca 2014 r. (nr(...)i nr(...)), kształtują na nowo status ubezpieczonej oraz pozostają w sprzeczności z tym wynikającym z decyzji z 18 lutego 2014 r. (nr(...)). Przy czym te nowe decyzje nie uwzględniają w całości lub w części odwołania PaniK. W. (1)złożonego w dniu 20 lutego 2014 r. – nie zachodzą więc tu przesłanki, o których mowa wart. 477(

    13)kpc.
Sprzeczności w żądaniach ubezpieczonej, jak również zasadniczo różne stanowiska organu rentowego, wymagają szczegółowego wyjaśnienia oraz weryfikacji – zwłaszcza odnośnie ustalenia daty wyłączenia ubezpieczonej z ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy. To zaś powoduje konieczność ponowienia postępowania w całości i przekazania, w tym celu sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania (zgodnie zart. 1, art. 7 oraz art. 16 i art. 3a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1403).
I dlatego orzeczono jak w pkt I sentencji (art. 47714akpc).
- po drugie;jeżeli wraz z ustaniem okoliczności uzasadniających podleganie przez PanaJ. W. (1)ubezpieczeniu z mocy ustawy nastąpiły okoliczności uzasadniające objęciem go ubezpieczeniem na wniosek (czego Kasa niekwestionuje) ubezpieczenie odwołującego z mocy ustawy ustało od dnia następującego po dniu, w którym doręczono decyzję stwierdzającą ustanie ubezpieczenia z mocy ustawy, czyli od dnia 19 lutego 2014 r.
Do zastosowania, w tym wypadku, normyart. 3a ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wbrew stanowisku Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, nie jest konieczne złożenie wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem. Konieczne jest natomiast zaistnienie „okoliczności” uzasadniających objęcie PanaJ. W. (1)ubezpieczeniem na wniosek – KRUS nie zaprzecza, iż takie okoliczności istniały po 15 października 2013 r.
Inaczej mówiąc; art. 3a ust. 3 o u.s.r. ustala li tylko dzień ustania istniejącego ubezpieczenia z mocy ustawy – co też było przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Rozstrzyganie o dacie objęcia wnioskodawcy dobrowolnym ubezpieczaniem jest poza przedmiotem sporu (decyzja z 18 lutego 2014 r. – nr(...)nie była kontrolowana przez Sąd I instancji) w tej sprawie.
Stąd orzeczenie jak w pkt II sentencji (art. 385 kpc).
Reasumując orzeczono jak w sentencji.