Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 170/14
Data wyroku: 2014-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Skowron, Edyta Gajgał, Andrzej Wieja
Słowa kluczowe: Środki Zaskarżenia, Bezwzględny Powód Odwoławczy
Podstawa prawna: art. 4391 pkt 9 kpk

Sygn. akt VI Ka 170/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Edyta Gajgał (spr.)
Sędziowie   SO Andrzej Wieja
SO Tomasz Skowron
Protokolant Anna Potaczek
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r.
sprawyM. S.
oskarżonego zart. 212 § 1 kk
z powodu apelacji, wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Kamiennej Górze
z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII K 83/13

I
uchyla zaskarżony wyrok wobecM. S.w zaskarżonej części to jest, co do czynu zart. 212 § 1 kkzarzuconego mu wpkt IIczęści wstępnej i na podstawieart. 17 § 1 pkt 9 kpkpostępowanie karne o ten czyn w stosunku do oskarżonego umarza,

II
kosztami procesu obciąża oskarżyciela prywatnegoZ. B..

Sygn. akt VI Ka 170/14

UZASADNIENIE
M. S.został oskarżony przez oskarżyciela prywatnegoZ. B.o to, że:

I
w dniu 1 września 2011r. wK., woj.(...), w prywatnym akcie oskarżenia, złożonym w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze, pomówiłZ. B.o popełnienie przestępstwa zart. 212 § 1 kkw zw. zart. 12 kk, mającego polegać na tym, żeZ. B., w okresie od 16 lipca 2011r. do 1 września 2011r. w miejscowościJ., pomawiałM. S.o dokonanie kradzieży pieniędzy z zakładu pracy położonego w miejscowościJ.(...), stanowiących własnośćZ. B., przez co naraziłM. S.na utratę zaufania niezbędnego dla sprawowania funkcji sołtysa wsi oraz radnegoGminy W., co mogło poniżyćZ. B.w opinii publicznej,

to jest o czyn zart. 212 § 1 kk

II
w dniu 15 listopada 2011r. wK., woj.(...), w piśmie skierowanym do Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze pomówiłZ. B.o to, żeZ. B.miał się dopuścić przywłaszczenia samochodowej nawigacji satelitarnej o wartości 400 złotych na szkodęM. S., co mogło poniżyćZ. B.w opinii publicznej,

to jest o czyn zart. 212 § 1 kk

III
w dniu 12 czerwca 2012r. wK., woj.(...), w zażaleniu złożonym w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Kamiennej Górze pod sygn. akt II W 117/12, a kierowanym do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, pomówiłZ. B.o to, „że ten wraz z ze swoim pełnomocnikiem ustanowionym w sprawie o sygn. akt II W 117/12 nieujawnionego i nieustalonego dnia zgłosił się do pełnomocnikaM. S.o nieustalonych danych osobowych w nieustalonym miejscu w celu zawarcia rzekomej ugody o polubownym zakończeniu sprawy w sprawie rzekomego przywłaszczenia przezZ. B.urządzenia nawigacyjnego(...), którego w istocie nikt i nigdy nie przywłaszczył sobie, co nie tylko nie polega na prawdzie, ale miało ukazaćZ. B.jako sprawcę wykroczenia, który miał podjąć takie działanie, aby uniknąć odpowiedzialności karnej”, które to twierdzenia mogły poniżyćZ. B.w opinii publicznej,

to jest o czyn zart. 212 § 1 kk
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Kamiennej Górze wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014r. w sprawie VIII K 83/13:

1
na podstawieart. 17 § 1 pkt 6 kpkw zw. zart. 101 § 2 kkumorzył postępowanie w przedmiocie czynu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku,

2
M. S.uniewinnił od popełniania czynu opisanego w punkcie III części wstępnej wyroku,

3
M. S.uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 212 § 1 kk, i za to, na podstawieart. 212 § 1 kk, wymierzył mu karę 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych,

4
na podstawieart. 628 kpkiart. 631 kpkorazart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychzasądził odM. S.na rzeczZ. B.kwotę 100 złotych z tytułem 1/3 poniesionych przezZ. B.kosztów procesu i wymierzył mu opłatę w kwocie 100 złotych,

5
na podstawieart. 632 pkt 1 kpkw pozostałym zakresie kosztami procesu obciążyłZ. B..

Wyrok ten zaskarżył w części dotyczącej rozstrzygnięcia z pkt 3 – skazania za czyn zart. 212§1 kk– oskarżonyM. S.podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. W apelacji nie został sformułowany wniosek, jednak jej lektura nie pozostawia wątpliwości, że skarżący domaga się uniewinnienia od popełnienia przypisanego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja o tyle okazała się uzasadniona, że zaskarżony wyrok wymagał uchylenia, a postępowanie w sprawie należało umorzyć z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej wart. 439 § 1 pkt 9 kpk. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych wart.17§1 pkt 5, 6 i 8-11 kpk. W tej sprawie postępowanie z oskarżenia prywatnego było prowadzone mimo wystąpienia negatywnej przesłanki procesowej zart.17 § 1 pkt 9kpk, a więc mimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela.
Wprawdzie w prywatnym akcie oskarżenia wniesionym przezZ. B.zarzucił on oskarżonemuM. S.popełnienie czynów zakwalifikowanych zart. 212§1 kk, a więc takich, które podlegają rozpoznaniu w trybie przepisówrozdziału 52 kodeksu postępowania karnego, to jednak treść zarzutu postawionego oskarżonemu wpkt IIskargi prywatnej, będącego przedmiotem rozpoznania przez sąd odwoławczy w związku z apelacją oskarżonego, nie pozostawia wątpliwości, że obejmuje on swoim zakresem zachowanie ścigane z oskarżenia publicznego, a mianowicie wyczerpujące znamiona czynu zabronionego zart.234kk. Jak wynika z opisu czynu,Z. B.poczuł się pomówiony tym, coM. S.zarzucił mu w piśmie opatrzonym datą 14 listopada 2011r., które wpłynęło do Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze w dniu 15 listopada 2011r., to jest zgłoszeniem faktu przywłaszczenia należącej do niego rzeczy – nawigacji satelitarnej o wartości 400zł – którego to przywłaszczenia, według zgłaszającego, miał dokonaćZ. B.. W piśmie skierowanym do prokuraturyM. S.przedstawił okoliczności, w jakich miało dojść do przywłaszczenia jego rzeczy, wskazał sprawcę oraz zawarł w nim wniosek o zajęcie się jego sprawą, o podjęcie stosownych czynności. Pismo zostało potraktowane jako zawiadomienie o przestępstwie, a przyjęcie przez Policję w wyniku podjętych czynności innej – mniejszej - wartości przywłaszczonej rzeczy spowodowało, że do Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze został skierowany wniosek o ukaranieZ. B.w sprawie o wykroczenie.
Stosownie doart. 234 kk, odpowiada za fałszywe oskarżenie innej osoby o popełnienie czynu zabronionego ten, kto przed organem powołanym do ścigania lub orzekania w sprawach o przestępstwo, w tym i przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne, fałszywie oskarża inną osobę o popełnienie tych czynów zabronionych lub przewinienia dyscyplinarnego. W dyspozycji tego przepisu mieści się fałszywe oskarżenie kogoś przed organem ścigania o wykroczenie. Tego rodzaju zachowanie jest oczywiście również pomówieniem, wyczerpującym znamiona zart.212§1kk, co oznacza, że oba te przestępstwa pozostają w zbiegu.Z. B.uznał, że został niesłusznie - fałszywie - oskarżony o popełnienie wykroczenia i w związku z tym skierował do sądu prywatny akt oskarżenia w sprawie o zniesławienie.
Rzecz jednak w tym, że w takim przypadku zbieg przestępstwa zart.212kkz przestępstwem zart.234 kkma charakter pozorny. Tak w judykaturze, jak i w piśmiennictwie, stwierdza się, że pomiędzy zakresami znamion obu tych przestępstw zachodzi stosunek wykluczania oparty o zasadę lex consumens derogat legi consumptae, będącą jedną z reguł wyłączania wielości ocen, przy czym przepisem pochłoniętym jest tuart.212§1kk. Jak się przyjmuje, fałszywe oskarżenie jest swoistą kwalifikowaną postacią zniesławienia, szczególnym jego przypadkiem, wyłączającym ogólną normę odpowiedzialności zart.212kk(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2013 r. w sprawie III KK 161/13, LEX 1385874, jak również A. Zoll (red.): Kodeks karny. Część szczególna, Komentarz, Tom II, Warszawa 2008, s. 799; J. Wojciechowski w: Kodeks karny. Część szczególna, Komentarz do artykułów 117-221 pod redakcją A. Wąska, Tom I, Warszawa 2010, s. 1321; B. Kunicka-Michalska w: Kodeks karny. Część szczególna, Komentarz do artykułów 222-316 pod redakcją A. Wąska, Tom II, Warszawa 2010, s. 242).
W realiach tej sprawy oznacza to, że oskarżyciel prywatnyZ. B.nie mógł skutecznie oskarżyćM. S.w trybie prywatnoskargowym o przestępstwo zakwalifikowane przez niego zart. 212 § 1 kk, a w istocie wyczerpujące znamiona przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, to jest zart. 234 kk. Zwrócić należy uwagę w tym miejscu, że opis czynu i zaproponowana przez oskarżyciela prywatnego jego kwalifikacja prawna nie były wiążące dla sądu pierwszej instancji. Powinnością sądu było ocenić co stanowi przedmiot postępowania i po stwierdzeniu, że nie zostało ono wszczęte na skutek skargi uprawnionego oskarżyciela umorzyć je wobec wystąpienia ujemnej przesłanki procesowej zart. 17 §1 pkt 9 kpk. Niedostrzeżenie tej przeszkody procesowej przez Sąd Rejonowy spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części (pkt 3 i 4 części rozstrzygającej) przez Sąd Okręgowy w trybieart. 439 § 1 pkt 9 kpki umorzenia postępowania na podstawieart.17§1 pkt 9 kpko czyn zarzucony w pkt II części wstępnej.
Na podstawieart.436 kpkrozpoznanie środka odwoławczego ograniczono do uchybienia podlegającego uwzględnieniu z urzędu, ponieważ rozpoznanie w tym zakresie było wystraczające do wydania orzeczenia. Zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi w apelacji przez oskarżonego stały się w takiej sytuacji bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania.
Konsekwencją umorzenia postępowania w sprawie jest obciążenie kosztami procesu oskarżyciela prywatnegoZ. B.(art.632 pkt 1 kpk).