Sąd Okręgowy w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1617/13
Data wyroku: 2014-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Żelazowski
Słowa kluczowe: Nieważność Czynności Prawnej
Podstawa prawna: art 58,

Sygn. akt I C 1617/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
zaoczny w stosunku do pozwanychV. K.,G. I.,M. K. (1),M. K. (2),P. K.
Dnia 16 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący : SSO Andrzej Żelazowski
Protokolant: prot. sąd. Dominika Lasek
po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. w Krakowie
sprawy z powództwaE. R.
przeciwkoV. K.,G. W.,G. I.,M. K. (1),E. W.,M. K. (2),Wydawnictwu (...) Sp. z o.o.wK.,P. K.
o ustalenie

I
oddala powództwo;

II
odstępuje od obciążania powódki kosztami procesu;

III
przyznaje adwokatowiA. Ż.od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowemu w Krakowie kwotę 8.856,00 zł (słownie złotych: osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.

Sygn. akt IC 1617/13

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 16.10.2014 r.
PowódkaE. R., w ostatecznie określonym pismem z dnia 25.06.2013 r. (k. 32) żądaniu pozwu, skierowanego przeciwko pozwanym:W. K.,E. W.,G. W.i notariuszowiG. I., domagała się ustalenia nieważności umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 21.05.2009 r. przed notariuszemG. I.,(...)pomiędzyW. K., działającą także imieniem małoletnich dzieciM. K. (2)iP. K.,G. W.iE. W.wspólnikami spółki podfirmą Wydawnictwo (...) Sp. z o.o.wK., a takżeM. K. (1). Powódka domagała się nadto wydania przez pozwanychG. W.iE. W.lokalu mieszkalnego, położonego wK.przyul. (...).
Na uzasadnienie powódka wskazała, że przysługuje jej tytuł prawny do powołanego lokalu, w lokalu tym zamieszkiwała, zaś na mocy powołanej umowy, którą dokonano rozwiązania stosunku najmu lokalu łączącego pozwaną(...) Sp. z o.o.wK.i na podstawie której, bez jej zgody i udziału, doszło do ustalenia warunków, na jakich nastąpić ma opróżnienie lokalu i następnie doszło do opróżnienia lokalu przezW. K.i reprezentujące ją osoby (jej dzieciM. K. (2),P. K.iM. K. (1)) i przejęcia jego posiadania przez Wydawnictwo, została pozbawiona prawa do lokalu i możliwości korzystania z niego.
Na rozprawie dniu 16.10.2014 r. powódka wskazała, że interes prawny w ustaleniu nieważności umowy wywodzi z treściart. 80 §2 ustawy z dnia 14.02.1991 r. Prawo o notariacie(t. jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 164), stosownie do którego przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne bowiem notariusz winien był zawiadomić powódkę o zawarciu spornej umowy skoro dotyczyła ona sfery istotnych jej praw.
Do okoliczności niespornych w niniejszej sprawie należy:
W dniu 21.05.2009 r. doszło do zawarcia w formie aktu notarialnego przed notariuszemG. I.,(...)pomiędzyW. K.działającą także imieniem małoletnich dzieciM. K. (2)iP. K.,G. W.iE. W.wspólnikami spółki podfirmą Wydawnictwo (...) Sp. z o.o.wK., a takżeM. K. (1)umowy, na podstawie której dokonano rozwiązania stosunku najmu łączącego pozwaną(...) Sp. z o.o.wK.i na podstawie której doszło do ustalenia warunków, na jakich nastąpić ma opróżnienie lokalu mieszkalnego, położonego wK.przyul. (...)przezW. K.i reprezentujące ją osoby (jej dzieciM. K. (2),P. K.iM. K. (1)) i wydanie lokalu przez te osoby Wydawnictwu.
Przed Sądem Okręgowym w Krakowie, pod sygn. akt IC 863/10, toczyło się postępowanie z powództwaE. R.przeciwkoWydawnictwu (...) Sp. z o.o.wK.,E. W.iG. W.o zapłatę. Wyrokiem z dnia 21.05.2013 r. powództwo zostało w całości oddalone. Apelacja powódki od powołanego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 03.12.2013 r., sygn. akt IACa 1178/13 i IACz 1748/13. Powołane orzeczenia zapadły w następującym, niekwestionowanym przez strony w niniejszym postępowaniu, stanie faktycznym:
Decyzją(...)DzielnicowegoK.,W. S. M., z dnia 10.08.1990 r., o zezwoleniu na dokonanie zamiany i przydziale lokalu mieszkalnegolokal mieszkalny nr (...)w budynku przyul. (...)wK.przydzielony został synowi powódkiM. K. (3)i jego małżonceV. K.. Do zamieszkania w lokalu uprawniona była również powódka. Powódka zajmowała faktycznie znajdujący się w tym lokalu pokój o pow. 27,70 m2oraz komórkę o pow. ok. 2 m2, a pozostałą część lokalu zajmowali jej syn (zmarły w dniu 15.12.2008 r.) oraz synowa i ich dzieciM. K. (2),P. K.iM. K. (1).
PozwaneWydawnictwo (...) Sp. z o.o.z siedzibą wK.jest od dnia 29.08.2008 r. właścicielem nieruchomości położonej przyul. (...)iul. (...)(narożnik) wK., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym znajduje się spornylokal nr (...).
PozwaniE. W.iG. W.są udziałowcami Spółki w udziałach wynoszących po 50%.
Pismem z dnia 19.11.2008 r. pozwane Wydawnictwo dokonało skutecznie wypowiedzenia stosunku najmu lokalu, następnie, na podstawie spornej umowy z dnia 21.05.2009 r., doszło do opróżnienia lokalu, w części przez nich zajmowanej, przezW. K.i jej dzieci.
Pokój zajmowany przez powódkę już od co najmniej 2001 r. nie nadawał się do użytkowania, albowiem jego stan ze względu na zawilgocenie i występowanie grzyba, zagrażał zdrowiu i bezpieczeństwu lokatorów. W pokoju tym od nie były wykonywane jakiekolwiek prace remontowe, które poprawiłyby stan pomieszczenia.
Powódka od dłuższego już czasu poprzedzającego śmierć syna i opuszczenie lokalu przez synową, ze względu na zły stan techniczny lokalu, nie zamieszkiwała na stałe w lokalu, przebywała w nim jedynie incydentalnie. W pomieszczeniach zajmowanych przez powódkę wlokalu nr (...)przyul. (...)wK.znajdowały się stanowiące jej własność meble, ubrania i inne rzeczy osobiste. Noce powódka spędzała w mieszkaniu przyul. (...)wK., a ponadto pomieszkiwała grzecznościowo u znajomych (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21.05.2013 r., sygn. akt IC 863/10).
Poza sporem pozostawało pomiędzy stronami także, iż przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie toczyło się, pod sygn. akt IC 501/09/S, postępowanie z powództwaWydawnictwa (...) Sp. z o.o.przeciwkoE. R.o eksmisję. Prawomocnym wyrokiem z dnia 20.01.2010 r. Sąd nakazał powódce aby opróżniła z rzeczy i opuściła zajmowane przez nią pomieszczenia znajdujące się wlokalu mieszkalnym nr (...)w budynku mieszkalnym przyul. (...)wK.oraz wydała jeWydawnictwu (...)wobec stwierdzenia, że powódce nie przysługuje tytuł do lokalu bowiem nie jest lokatorem w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Sąd orzekł nadto, iż powódce przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego i nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia pozwanej przez Gminę MiejskąK.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Jak nadto wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniu w sprawie sygn. akt IC 863/10 w dniu 22.09.2011 r., wobec nieprzyjęcia przez powódkę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, doszło do wykonania wyroku nakazującego opróżnienie lokalu (vide: uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21.05.2013 r., sygn. akt IC 863/10).
Sąd zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w procesie z powództwa osoby trzeciej o ustalenie nieważności czynności prawnej pozwanymi winny być wszystkie strony tej czynności, z uwagi na występujące po ich stronie współuczestnictwo konieczne, wynikające z istoty stosunku prawnego.
Z tych przyczyn Sąd, na zasadzieart. 195 §1 i 2 k.p.c., wezwał do udziału w sprawie pozostałe, nie biorące w niej udziału strony umowy.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (którego treść nie była pomiędzy stronami sporna) powódce nie przysługiwał tytuł prawny do spornego lokalu - powódka nie posiadała statusu jego lokatora w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21.06.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(t. jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 150), a jej prawo do lokalu było prawem pochodnym w stosunku do prawaW. K., tj. prawem, które powstaje i gaśnie wraz z prawemW. K.. Sąd w niniejszej sprawie, stosownie doart. 365 k.p.c., związany w tym zakresie jest treścią zapadłego w tej kwestii prawomocnego wyroku wydanego w sprawie sygn. akt IC 501/09/S.
Oznacza to, że nie można uznać aby sporna umowa w zakresie, w jakim dotyczy rozwiązania stosunku najmu lokalu wywierała skutek w zakresie praw i obowiązków powódki skoro nie była ona osobą uprawnioną do rozporządzania lokalem i nie przysługiwał jej tytuł prawny do lokalu, a jej prawo do zamieszkiwania w nim stanowiło jedynie prawo pochodne do prawa przysługującegoW. K.. Ponadto sporna umowa odnosi się do lokalu w części, w jakiej lokal ten zajmowały osoby nią objęte. Okoliczności te przesądzają o bezzasadności żądania powódki w zakresie, w jakim powódka domaga się ustalenia nieważności umowy ze względu na brak interesu prawnego w zgłoszeniu takiego żądania stosownie doart. 189 k.p.c., a jedynie interes faktyczny wynikający z okoliczności, iż powódka, jakkolwiek incydentalnie, to jednak korzystała z lokalu i znajdowały się w nim należące do niej rzeczy. Ewentualne roszczenia z tym związane, wynikające z faktu rozporządzenia prawem do lokalu bez uwzględniania okoliczności, iż powódka także jest osobą uprawnioną do korzystania z niego, mogłyby zostać przez powódkę skutecznie zgłoszone jedynie przeciwkoW. K..
Wskazać nadto należy, że powództwo o ustalenie nieważności umowy, w części w jakiej skierowane zostało przeciwko notariuszowi, jest całkowicie bezzasadne, gdyż nie był on stroną umowy. Na marginesie wskazać należy, że niezasadny jest zarzut powódki uchybienia przez notariusza dyspozycjiart. 80 §2 ustawy z dnia 14.02.1991 r. Prawo o notariacie(t. jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 164), stosownie do którego przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób. Uchybienie to powódka wywodzi wskazując, iż nie doszło do zawiadomienia jej przez notariusza o zawarciu spornej umowy. Obowiązek wynikający z powołanego przepisu nie sięga tak daleko, aby notariusz obowiązany był zawiadamiać osoby trzecie o fakcie dokonania czynności, sprowadza się on natomiast do obowiązku zachowania bezstronności, udzielania stronom niezbędnych w tym zakresie pouczeń (art. 80 §3), ostatecznie zaś notariusz, w razie stwierdzenia, że określona czynność może z pozostawać w sprzeczności z prawem winien odmówić jej dokonania (art. 81). Uchybienie obowiązkom wynikającym z powołanego przepisu skutkować może ewentualną odpowiedzialnością odszkodowawczą notariusza.
Okoliczność, iż powódka nie dysponuje jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu i ostatecznie utraciła władztwo nad lokalem w wyniku wykonania wyroku zapadłego w sprawie sygn. akt IC 501/09/S przesądza o całkowitej bezzasadności żądania powódki wydania lokalu.
Ponieważ powództwo podlegało oddaleniu już tylko z powołanych przyczyn, zbędne było przeprowadzanie postępowania dowodowego co do pozostałych wywodzonych przez strony okoliczności (art. 217 §3 k.p.c.).
Mając na względzie wykazaną przez powódkę jej trudną sytuację życiową, materialną i zdrowotną Sąd, stosownie doart. 102 k.p.c., odstąpił od obciążania powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.
O nieuiszczonych kosztach pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu orzekł Sąd na zasadzie§2 ust. 1-3 i §6 pkt 7 i §19-20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t. jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
O nieuiszczonych kosztach sądowych, od których uiszczenia powódka była zwolniona, orzekł Sąd na zasadzieart. 113 ust. l ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t. jednol. Dz. U. z 2014 r., poz. 1025).