Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 182/14
Data wyroku: 2014-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: del) Monika Niezabitowska-Nowakowska, Paweł Rysiński, Barbara Lubańska-Mazurkiewicz
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art.284§2 kk w zw. z art.294 kk w zw. z art.12 kk

Sygn.akt. II Aka 182/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lipca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Rysiński

Sędziowie:   SA Barbara Lubańska - Mazurkiewicz
SO (del) Monika Niezabitowska-Nowakowska /spr/
Protokolant: sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska
przy udziale Prokuratora Jerzego Mierzewskiego i oskarżyciela posiłkowego(...) S.A.wR.
po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r.
sprawy
E. M. (1)
oskarżonej o czyny zart. 284 § 2 kk, w zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 65 § 1 kki in.kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa- Praga w Warszawie
z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. V K 70/13
1. wyrok w zaskarżonej części utrzymuje w mocy,
2. zasądza odE. M. (1)na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 30 zł za drugą instancję oraz obciąża oskarżoną pozostałymi kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE
E. M. (1)została oskarżona o to, że:

I
W okresie od 13.10.2006 r. do 30.09.2011 r. wO.,woj.(...), działając w krótkich odstępach czasu ze z góry powziętym zamiarem przywłaszczenia pieniędzy, będąc zatrudniona wBiurze (...) S.A.Oddział z siedzibąwW.mieszczącym się wO.przyul. (...), na stanowisku referenta ds. zarządzania należnościami, do obowiązków której należała obsługa handlowa klientów tzw. wielkiego odbioru,z wyłączeniem uprawnienia do przyjmowania wpłat gotówkowychod klientów, przywłaszczyła na szkodę(...) S.A.z siedzibąwR.wpłaty gotówkowe pobierane z tytułu opłat za energię elektryczną o łącznej wartości nie mniejszej niż 1395845,61 zł,co stanowi mienie znacznej wartości od niżej wymienionych klientów:

-

Gospodarstwo (...)– na kwotę nie mniej niż 148850,00 zł.

(...)– na kwotę 213965,37 zł.

Firma Handlowo-Produkcyjno-Usługowa (...)M. T.– na kwotę 481308,42 zł.

Gospodarstwo (...)– na kwotę nie mniej niż 29046,61 zł.

J. P.Gospodarstwo (...)– na kwotę 83021,74 zł.

(...)− na kwotę 12607,43 zł.

PPHU (...)sp. j. − na kwotę 10000,- zł.

(...)– na kwotę 22999, 57 zł.

Zakład (...),P.sp. j. − na kwotę 20463,32 zł.

(...)I. R.,K. W.sp. j. − na kwotę 151877,60zł.

Zakład (...)sp. j.A. G.,S. K.– na kwotę 24944,96 zł.

PPHU (...) S.C.− na kwotę 10941,28 zł.

(...)A.B.,A. M.,A. M.– na kwotę 7060,64 zł.

PPHU i (...)„S.W.(...).S.iW. H.– na kwotę 109035, 73 zł.

Wytwórnia (...)– na kwotę 12190, 99 zł.

Gospodarstwo (...)– na kwotę 14563,42 zł.

UM.Zajazd i Restauracja (...)sp. j. − na kwotę 18108,37 zł.

S. S.(...)– na kwotę 8000 zł.

P. (...)W. S.– na kwotę 11188, 34 zł.

Gospodarstwo (...)– na kwotę 4371,33 zł.

Gospodarstwo (...)– na kwotę 697,95 zł.

F. C.– na kwotę 639,07 zł.

Przy czym z popełnienia przestępstwa uczyniła sobie stałe źródło dochodutj. o czyn zart. 284 § 2 kkw zb. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 65 § 1 kk

II
w okresie nie później niż od 31.10.2007 r. do 04.11.2011 r.wO., woj.(...), działając w krótkich odstępach czasu ze z góry powziętym zamiarem osiągnięcia korzyści majątkoweji wyrządzenia szkody innej osobie, będąc zatrudniona wBiurze (...) S.A.Oddział z siedzibą wW.mieszczącym się wO.przyulicy (...),na stanowisku referenta ds. zarządzania należnościami, mając dostęp do wewnętrznego systemu informatycznego spółki, lecz wykorzystując bez upoważnienia login i hasłoE. K. (1), wpływała na automatyczne gromadzenie i przetwarzanie danych informatycznych, dokonując zmian wartości około 393 faktur wystawionych dla klientów wielkiego odbioru z tytułu pobierania energii elektrycznej, usuwając jednocześnie pierwotnie wystawiony dokument i w jego miejsce wprowadzał nowy sfałszowany w ten sposób zapis danych, czym spowodowała niedobór należnych kwot w zapisach systemu informatycznego na łączną kwotę ok 2068563,05 zł.

tj. o czyn zart. 287 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kk.
Sąd Okręgowy Warszawa Praga w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt VK 70/13:

I
oskarżonąE. M. (1)uznał za winną popełnienia obu zarzucanych jej czynów z tym, że ustalił, iż przywłaszczyła onana szkodę(...)Obrót S.S. kwotę nie mniejszą niż 1395882,14 złi przyjął, iż czyn ten wyczerpał dyspozycjęart. 284 § 2 kkw zw.zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 65 § 1 kki za toza czyn opisany w pkt I aktu oskarżenia na mocyart. 284 § 2 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkw zw. zart. 65 § 1 kkskazał ją, zaś na mocyart. 294 § 1 kkw zw. zart. 33 § 1, 2 i 3 kkwymierzył jej karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 60 (sześćdziesięciu) zł, zaś na mocyart. 46 § 1 kkorzekł środek karny w postaci naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz(...) S.A.wR.kwoty(...)(jednego miliona trzystu dziewięćdziesięciu pięciu tysięcy ośmiuset osiemdziesięciu dwóch) zł 14 gr., oraz za czyn opisany w pkt II aktu oskarżenia na mocyart. 287 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 12 kkskazał ją, zaś na mocyart. 294 § 1 kkw zw. zart. 33 § 1,2 i 3 kkwymierzył jej karę1 (jednego) roku pozbawienia wolności i 300 (trzystu) stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) zł.

II
na mocyart. 85 kkw zw. zart. 86 § 1 i 2 kkwymierzył oskarżonejE. M. (1)karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolnościi 400 (czterystu) stawek dziennych grzywny przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 (pięćdziesięciu) zł.

III
na mocyart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart.70 § 1 pkt. 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonejE. M. (1)kary łącznej 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby5 (pięciu) lat tytułem próby.

IV
na mocyart. 44 § 2 kkorzekł przepadek przez zniszczenie dowodów rzeczowych opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod pozycjami od 3 do 9 na karcie 850 akt sprawy, na mocyart. 230§ 2 kpknakazał zwrócić pokrzywdzonemu(...) S.A.wR.dowody rzeczowe w postaci dysków twardych opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod pozycjami 1 i 2 na k 850 akt sprawy oraz zwrócić urzędowim.st.W.oryginały wniosków o wydanie dowodu osobistego znajdujące się na k 464 akt sprawy, zaś dowody rzeczowe opisanew wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod pozycjami 1 do 132 na kartach 997 do 999 oraz dowody rzeczowe opisane w wykazie dowodów rzeczowych nr(...)pod pozycjami 1 do 205 na kartach 1000 do 1002 nakazał pozostawić w aktach sprawy.

V
zwolnił oskarżoną z opłat i pozostałych kosztów procesu i przejął je na rachunek Skarbu Państwa.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonej, zaskarżając wyrokw części dotyczącej wymiaru środka karnego w postaci naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz(...) S.A.wR.kwoty 1395882,14 zł orzeczonego w pkt I wyroku.
Zaskarżonemu wyrokowi obrońca oskarżonej zarzucił obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na jego treść, a mianowicieart. 4, 5§ 2, 7 i 410 kpkwyrażającą się w uznaniu za wiarygodne zestawień dołączonych do aktu oskarżenia i pozostałych dowodów przeprowadzonych w sprawie,w zakresie ustalenia wysokości wyrządzonej szkody dokładnie w wysokości wskazanej w akcie oskarżenia, podczas gdy przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało szereg wymienionych w uzasadnieniu apelacji wątpliwości i nieścisłości w pracy całego zespołu, nie tylko samejE. M. (1).
Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokuwe wskazanej wyżej części i orzeczenie środka karnego w postaci naprawienia szkody poprzez zapłacenie na rzecz(...) S.A.wR.kwoty 600000 zł.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna, podniesiony w niej zarzut nietrafny, a tym samym wniosek o zmianę wyroku nie mógł być uwzględniony.
Na wstępie stwierdzić należy, że obrońca zaskarżył wyrok w części dotyczącej wymiaru środka karnego ale de facto kwestionuje ustalenia faktyczne Sądu w zakresie wysokości wyrządzonej przez oskarżoną szkody.
Generalnie skarżący wskazuje na wątpliwości co do kwestii czy cały niedobór kasowy na kwotę 1395882,14 gr został spowodowany działaniami oskarżonej. Skarżący zarzuca wyrokowi obrazę przepisów postępowania, wskazując konkretne przepisy, niemniej jednak z uzasadnienia apelacji nie wynika jasno czy skarżący kwestionuje ocenę dowodów co do ich wiarygodności, czy też podważa prawidłowość ustaleń faktycznych wobec niedających się usunąć wątpliwości. Zarzut apelacji łączy bowiem naruszenieart. 7 i 5 § 2 kpkw zakresie tych samych okoliczności i faktów wskazanychw uzasadnieniu apelacji.
Analiza treści uzasadnienia środka zaskarżenia prowadzi do wniosku,że obrona przede wszystkim wskazuje na wątpliwości co do faktu, że oskarżona była jedyną osobą w firmie, która doprowadziła do powstania szkody i te wątpliwości należałoby rozstrzygnąć na jej korzyść, przyjmując jako wysokość szkody kwotę wskazaną przez oskarżoną. Powyższe skarżący wywodzi z faktu, iż u pokrzywdzonego nie było zasady ochrony dostępu do haseł do komputera, pracownicy znali nawzajem swoje hasła i mogli dokonywać korekt faktur klientów na niekorzyść firmy. Nadto niektórzy pracownicy również pobierali opłaty od klientów choć nie byli do tego uprawnieni.
Rację ma skarżący, że u pokrzywdzonego nie było zasady ochrony dostępu do haseł do systemu bilingowego spółki. Okoliczność ta, jak również fakt, iż pracownicy znali nawzajem swoje hasła dostępu nie uszła uwadze Sądu Okręgowego. Sąd w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku zanalizował szczegółowo zeznaniaE. K. (1), która współpracowała zE. M. (1), jak również świadkówP.iT.. Z powyższych zeznań jednoznacznie wynika, że oskarżona znała hasła dostępu świadkówP.,T.iK.i w sposób nieprawidłowy dokonywała wpisów w systemie, gdyż usuwała „rekordy” czyli historie operacji na koncie danego klienta. Z zeznań powyższych, jak również z zeznań świadków sprawujących funkcje kierownicze oraz dokonujących kontroli księgowej nie wynika natomiast aby inni pracownicy posługiwali się hasłami dostępu kolegów i dokonywali korekt faktur czy też innych zmian w systemie. Z samego natomiast faktu, iż znali te hasła nie można wywodzić, że korzystali z nich w celu popełnienia przestępstw, co w sposób nieuprawniony sugeruje skarżący w uzasadnieniu apelacji.
Skarżący podnosi, że nie można oskarżonej przypisać dyspozycji z hasłem innym np.K.wskazując na zeznania świadka AJ.. Z zeznań tego świadka wynika, że aby pracownik mógł wejść na konto innego pracownika, niezbędne jest nadanie mu uprawnień przez administratora. Jeżeli pracownik, który ma rozszerzone uprawnienia wchodzi na konto innej osoby,to nie jest to widoczne w systemie (k 2007).
Odnosząc się do tego argumentu stwierdzić należy, że jest to procedura kiedy pracownik ze swojego konta, w ramach rozszerzonych uprawnień wchodzi na konto innej osoby. Oskarżona natomiast logowała się na komputerzeE. K.korzystając z jej loginu i hasła.
Uwadze skarżącego umknęły dane z twardych dysków komputerów zabezpieczonych z pokoju, w którym pracowała oskarżonaE. M. (1)i świadekE. K. (1). Z danych tych wynika, co wskazał Sąd I instancji, iż na dysku oskarżonej znajdowały się druki wpłat, którymi posługiwała się w celu przywłaszczenia pieniędzy (k 422, 421).
ŚwiadekK. Ś.Dyrektor Oddziału w(...) S.A.potwierdził (k 116), że system bilingowy w firmie umożliwiał ustalenie, który z użytkowników usuwał faktury. Z danych systemu wynika, że korekt takich dokonywano z konta użytkownikaK.iM.. Na dysku komputera służbowego, którego używałaE. K. (1)ujawniono katalog użytkownikaM., który zawierał ślady dokonanych operacjiw systemie oraz już nieużywane oficjalnie druki wpłat, a także prywatne pismo oskarżonej (k 428 − 433). Nadto,K. Ś.podał, że oskarżona w rozmowie z nim jako z przełożonym przyznała się do przywłaszczenia pieniędzy, wykluczała udział osób trzecich, twierdziła, że znała i wykorzystywała jedynie loginy koleżanek i ich hasła do systemu bilingowego (k 116). Powyższe, jak słusznie wywiódł Sąd I instancji, dowodzi, iż oskarżona korzystała z komputeraE. K. (1), wykorzystując jej hasło dostępu.
Nadto świadekP.widziała, jak oskarżona kasowała tzw. rekordy, czyli informacje z wewnętrznego wyciągu kto, gdzie i jaką kwotę wpłacił (k 186). Świadek twierdziła, że takie działanie było nieprawidłowei wielokrotnie przypominała oskarżonej, że powinny być zachowane wszystkie rekordy. Jednocześnie świadek widziała, żeE. K. (1)ma inny system pracy, nie kasuje rekordów (k 187). Również świadekT.przyznała, że oskarżona rozksięgowując swoich klientów, wykasowywała danez przelewu i pomimo uwag koleżanek, iż nie jest to właściwy system pracy, nie zmieniła go (k 198). Świadek potwierdziła również, żeE. K. (1), która uczyła się od nich, miała inny system pracy, nie kasowała danych,a w razie pomyłki robiła poprawki w tabelkach.
E. K. (1)przyznała, że razem z oskarżoną znały swoje loginy i hasła. Przyznała również, w rozmowie zA. Z. (1), w ramach składanych wyjaśnień w zakładzie pracy, że często, gdy wychodziła z pokoju,w którym siedziała razem z oskarżoną pozostawiała włączony komputer (zeznaniaA. Z.k 342).
Z tych względów zarzut skarżącego, iż nie można oskarżonej przypisać ponad wszelką wątpliwość, dyspozycji z hasłem np.K., jest niezasadny.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż Sąd w sposób dowolny uznał, iżE. M. (1)namawiała klientów, by zostawiali jej pieniądze. Okoliczność powyższa wynika wprost z zeznań osób, które pozostawiałyE. M. (1)pieniądze i otrzymywały od niej pokwitowanie,w szczególności świadkowieA. B.iM. M.zeznały, że oskarżona zaproponowała im aby dokonały wpłaty gotówkowej u niej, żeby nie staćw kolejce do kasy (k 467, 743).
Wysokość szkody wyrządzonej przezE. M. (1)Sąd ustalił na podstawie dokumentów w postaci zestawień wpłat i druków stanowiących dowód wpłaty. Analiza powyższych dokumentów dokonana przez Sąd orzekający w powiązaniu z zeznaniami świadków − klientów dokonujących wpłat bezpośrednio u oskarżonej pozwoliła na ustalenie, iżE. M. (1)przywłaszczyła mienie, którego wartość wyniosła nie mniej niż 1395882,14 zł. Dla przyjęcia powyższego nie ma znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż niektórzy świadkowie podawali, że wpłacali pieniądze w gotówce równieżE. K. (1). ŚwiadekK.nie zaprzeczyła tej okoliczności, zeznała jednakże, że pieniądze od klientów wpłacała do kasy. Porównanie wpłat kasowych potwierdziło brak wpłat od klientów, którzy mieli potwierdzenia wpłaty wystawione przez oskarżoną i na tej podstawie została ustalona wysokość szkody.
Odnośnie zarzutu skarżącego, iż nie wszystkie przypadki korekty faktur obciążająE. M., gdyż było wiele korekt związanych z błędnym odczytem licznika, pomyłką w nazwie etc. to stwierdzić należy, że Sąd nie ustalił,iż wszystkie korekty faktur jakie były dokonane w firmie zostały dokonane przez oskarżoną w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Sąd przypisał oskarżonej dokonanie zmian wartości 393 faktur wystawionych dla klientów wielkiego odbioru, przy czym weryfikacja tych faktur została dokonana poprzez porównanie wartości skasowanych systemowo dokumentów z wartością dokumentów zarejestrowanych w systemie bilingowym oraz z dokonanymi przez klientów wpłatami na podstawie oryginalnych wyciągów bankowych.
Nietrafny jest zarzut sprzeczności pomiędzy zarzutami stawianymi oskarżonej, a ustaleniami dokonanymi przez Sąd i przyjętymi w uzasadnieniu wyroku.
Odnosząc się do podanych w uzasadnieniu apelacji przez skarżącego przykładowych różnic wskazać należy, że kwoty wskazane przez skarżącego wymienione w uzasadnieniu Sądu I instancji na k 20 – 25, wynikają,co wyraźnie wskazał Sąd orzekający, z potwierdzeń wpłat gotówkowych dostarczonych przez osoby wpłacające. Nie jest to kompletna dokumentacja, gdyż klienci, co jest oczywiste mając na uwadze znaczny upływ czasu, posiadali tylko część pokwitowań.
Ustaleń co do wysokości przywłaszczonych od konkretnych klientów kwot Sąd dokonał na podstawie oryginalnych faktur wystawianych klientom w powiązaniu z wyciągami bankowymi.
Nietrafny jest argument, iż oskarżona nie mogła wyrządzić tak dużej szkody jak przyjął to Sąd orzekający, gdyż świadkowie nie wskazali,że oskarżona zaczęła nagle żyć na dużo wyższym poziomie. Ocena stanu zamożności oskarżonej przez osoby, które kontaktowały się z nią przede wszystkim w pracy w żaden sposób nie może przesądzać o rozmiarze wyrządzonej przez oskarżoną szkody.
Wbrew zarzutowi apelującego, brak jest podstaw do skutecznego sformułowania naruszeniaart. 5 § 2 kpk. Sąd Okręgowy na podstawie materiału dowodowego wykazał winę oskarżonej w zakresie wyrządzenia szkodyw wysokości ustalonej w zaskarżonym orzeczeniu. Przedstawiona przez Sądw uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analiza dowodów i wynikających z nich okoliczności prowadzących do ustalenia, że to właśnie oskarżonaE. M. (1)przywłaszczyła kwotę w wysokości co najmniej 1395882,14 zł, jest logiczna, zgodna z zasadami rozumowania i wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, pozostaje więc pod ochronąart. 7 kpk. W niniejszej sprawie nie zaistniały nie dające się usunąć wątpliwości, które Sąd rozstrzygnąłby na niekorzyść oskarżonej Wskazać należy, żeart. 5 § 2 kpkdotyczy wątpliwości Sądu, a nie wątpliwości stron procesowych czy ich przedstawicieli ustawowych co do ustaleń faktycznych.
Wbrew argumentom zawartym w apelacji kontrola odwoławcza potwierdziła, że Sąd meriti rozważył wszelkie okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonej (art. 4 kpk), co też zostało wyczerpująco i logicznie z uwzględnieniem wiedzy i doświadczenia życiowego przedstawione w pisemnych motywach uzasadnienia. Sąd Okręgowy w sposób wyczerpujący wskazał, którym dowodom dał wiarę, w jakim zakresie i dlaczego, a także z jakich powodów nie uznał za wiarygodne dowodów przeciwnych.Z należytą wnikliwością Sąd I instancji dokonał analizy zarówno zebranychw sprawie dokumentów, jak i wyjaśnień oskarżonej oraz zeznań świadków przesłuchanych w sprawie. Ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie uchybia zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazaniom wiedzyi doświadczenia życiowego. Sąd orzekający nie naruszył zasad wynikającychz przepisówart. 7 kpki410 kpk.
Z tych względów, Sąd Apelacyjny, uznając, że wszystkie wywiedzionew apelacji zarzuty są bezzasadne utrzymał w mocy zaskarżony wyrok obciążając oskarżoną kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze.