Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 882/14
Data wyroku: 2014-10-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia – Maria Dorywalska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 i 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygnatura akt III U 882/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 09-10-2014 r.
Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Maria Dorywalska
Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Jamrószka
po rozpoznaniu w dniu 09-10-2014 r.  w Koninie
sprawy (...)W. S.    
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)wP.
owcześniejszą emeryturę
na skutek odwołaniaW. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)wP.
z dnia 25-07-2014r. znak:(...)
O d d a l a o d w o ł a n i e
Sygn. akt III U 882/14

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.decyzją z dnia25.07.2014 r. znak :(...)odmówiłW. S.przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym wobec nie osiągnięcia – do dnia 1 stycznia 1999 roku – 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Organ rentowy uznał, że odwołujący legitymuje się okresem składkowym, nieskładkowym i uzupełniającym wynoszącym łącznie 25 lat, w tym żadnym okresem pracy w szczególnych warunkach. Powołano się na brak przedłożenia świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz wskazano, że tylko pracownikowi zatrudnionemu w ramach stosunku pracy przysługuje emerytura w obniżonym wieku po spełnieniu w/w warunków.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyłW. S.podnosząc, że organ rentowy do stażu pracy nie uznał mu okresu pracy w gospodarstwie rolnym oraz nie uznał szkodliwych warunków pracy w Rolniczej(...)wC.mimo, że pracował w nich ponad 18 lat i przez cały okres pracował na stanowisku traktorzysty – kombajnisty.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dał podstaw do uznania, że odwołujący spełnia warunki do otrzymania emerytury w obniżonym wieku oraz wskazując, że wbrew twierdzeniom odwołującego organ rentowy uwzględnił do stażu pracy okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

W. S.urodził się w dniu(...). Od dnia 21.08.1975 r. został zatrudniony w charakterze traktorzysty w Rolniczej(...)wC.. Z dniem 19.06.1976 r. uchwałą Walnego Zgromadzenia odwołujący został przyjęty na członka w/w Spółdzielni i wpisany do rejestru członków. Członkiem tym pozostał do dnia 7.10.1993 r. Wraz z przyjęciem na członka odwołujący wpłacił wkład pieniężny na pokrycie swojego udziału. Jako członek spółdzielni uczestniczył w obradach walnego zgromadzenia. Przez cały okres odwołujący wykonywał pracę traktorzysty zajmując się wykonywaniem prac polowych. Była to praca w kurzu, w trudnych warunkach atmosferycznych i w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Wnioskiem z dnia 23.10.2013 r.W. S.wystąpiło przyznanie prawa do emerytury wskazując, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, pobiera świadczenie rentowe i dołączył dokumenty dotyczące świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców oraz dokumenty z Archiwum(...)wC..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że odwołujący legitymuje się okresem składkowym, nieskładkowym oraz uzupełniającym związanym z pracą w gospodarstwie rolnym w łącznym wymiarze 25 lat, w tym żadnym okresem pracy w szczególnych warunkach lub charakterze.
Z uwagi na powyższe zaskarżoną decyzją z dnia 25.07.2014 r. organ rentowy odmówiłW. S.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, zgromadzonych w toku postępowania oraz w oparciu o zeznania odwołującegoW. S.. Zeznania odwołującego Sąd uznał za wiarygodne, gdyżW. S.nie zaprzeczał, że od pewnego momentu został członkiem Rolniczej(...)wC., jednocześnie twierdząc, że przez cały czas pracował jako traktorzysta.
Treść dokumentów w oparciu, o które Sąd ustalił stan faktyczny nie budziła wątpliwości.
W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu było rozważanie, czy odwołującemuW. S.przysługuje prawo do emerytury,a w szczególności ustalenie, czy legitymuje się on wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U.2013, poz. 1440) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Przepis art. 27 ustawy wymaga co najmniej 25 letniego okresu składkowego i nieskładkowego w przypadku mężczyzn.
Według art. 32 ust. 1 ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i 3, przy czym za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2 art. 32).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 tego przepisu (pracownikom) przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Tym dotychczasowym przepisem jest wspomniane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Zgodnie z § 4 rozporządzenia pracownik wykonujący prace na stanowisku wymienionym w wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, wynoszący 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Według § 2 wspomnianego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Stwierdza to zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Brzmienie ww. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że z prawa do emerytury w wieku niższym mogą skorzystać wyłącznie pracownicy (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z 25.01.2005 r., I UK 142/04, Lex nr 154234).
Bezspornym jest, że odwołującyW. S.wiek emerytalny osiągnął w dniu(...)r. Organ rentowy w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że odwołujący na dzień 1.01.1999 roku legitymuje się okresem składkowym, nieskładkowym oraz uzupełniającym wynoszącym łącznie 25 lat. Tym samym niezasadne są twierdzenia zawarte w odwołaniu, że organ rentowy nie uwzględnił mu okresów pracy świadczonej w gospodarstwie rolnym rodziców.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było uprawnienie odwołującego do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na warunki pracyw warunkach szczególnym lub szczególnym charakterze, gdyż w tym zakresie odwołujący twierdził, że wykonywał prace traktorzysty będąc zatrudnionym od 21.08.1975 r. do 7.10.1993 r. w Rolniczej(...)wC..
Bezspornym jest, że od dnia 21.08.1975 r. odwołujący wykonywał pracę traktorzysty. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, iż począwszy od dnia 19.06.1976 r. do 7.10.1993 r. odwołujący był członkiem Rolniczej(...)wC.. Fakt ten bez wątpliwości wynika choćby z dostępnej w aktach sprawy dokumentacji: deklaracji członkowskiej wraz z potwierdzeniem przyjęcia odwołującego w poczet członków, zaświadczenia o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielcy, które dodatkowo potwierdza, że był on wynagradzany według zasad obowiązujących spółdzielców. Okoliczności tej nie zaprzeczał również odwołujący. Z zaświadczenia z(...)wC.wynika, że odwołujący od dnia 21.08.1975 r. do 31.05.1976 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze pracownika – traktorzysty. Z kolei na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia z dnia 19.06.1976 r. odwołujący został przyjęty na poczet członka(...)wC.i pozostał nim do dnia 7.10.1993 r.
Tymczasem podkreślić trzeba, że zgodnie z ugruntowanym już w orzecznictwie stanowiskiem praca członka spółdzielni świadczona jest w ramach stosunku cywilnoprawnego, a zatem okresu świadczenia pracy w czasie posiadania statusu członka nie można zaliczyć do pracy w szczególnych warunkach wymaganego do uzyskania wcześniejszej emerytury. Członek spółdzielni nie jest bowiem pracownikiem, a tylko on ma prawo – zgodnie z przytoczonymi wyżej uregulowaniami – do takiego świadczenia (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18.01.2005 r. II UK 136/04 LEX nr 602703; 8.12.2009 r., I UK 186/09 Lex nr 852265; 25.04.2012 r., I UK 384/11, LEX nr 1212661).
W wyroku z dnia 8.12.2009 r. (I UK 186/09) Sąd Najwyższy stwierdził również, że przyjęcie pracownika w poczet członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej powoduje dorozumiane rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy za porozumieniem stron.
Prawa i obowiązki członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych są uregulowane w odmienny sposób od praw i obowiązków pracowniczych. Aktem regulującym wykonywanie pracy przez członków spółdzielni była w spornym okresieustawa z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach(Dz. U. z dnia 4 marca 1961 r.), która obowiązywała do 1 stycznia 1983 r. iustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze(j.t. Dz. U. 2003.188.1848 z zm.), która obowiązuje od 1 stycznia 1983 r.Art. 113 ustawy z dnia 17.02.1961 r.stanowił, że zdolny do pracy członek spółdzielni produkcyjnej ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w zakresie ustalonym przez statut lub uchwałę walnego zgromadzenia. Także obowiązujący od 1 stycznia 1983 r.art. 155 § 1 prawa spółdzielczegostanowi, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni.
Z przepisów tych wynika, że członkowie spółdzielni produkcyjnej mogą świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkostwa. Umowa o pracę lub umowy cywilnoprawne mogą zaś być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Tak więc członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę. Jakkolwiek prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka spółdzielni mogą być podobne lub identyczne jak wynikające z zatrudnienia pracowniczego, to w sensie formalnoprawnym występują tu zasadnicze różnice i to one mają znaczenie.
W rezultacie okres wykonywania pracy w charakterze członka nie może zostać zaliczony do stażu pracowniczego, od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury.
W tych okolicznościach jako niemające znaczenia dla nabycia przez odwołującego prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym jest okoliczność, iż odwołujący od dnia 21.08.1975 r. wykonywał pracę traktorzysty. Jakkolwiek z zaświadczenia z archiwum wynika, że pracował w tym charakterze do 31.05.1976 r. a z zaświadczenia o pracy i dochodach ubezpieczonego spółdzielczy, że od 1.06.1976 r. był wynagradzany w według zasad obowiązujących dla członków spółdzielni, natomiast z akt osobowych odwołującego, że w poczet członków został przyjęty z dniem 19.06.1976 r., to nawet przyjęcie wariantu dla odwołującego korzystniejszego tj. że pracę traktorzysty na podstawie umowy o pracę wykonywał od dnia 21.08.1975 r. do 18.06.1976 r. to i tak odwołujący nie legitymuje się 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, wymaganym do przyznania prawa do świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku, gdyż poza w/w okresem pracy odwołujący nie wykonywał na dzień 1.10.1999 r. innej pracy pozwalającej uznać ją za pracę w szczególnych warunkach lub charakterze.
W związku z powyższym, Sąd uznał, że pozwany organ rentowy słusznie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury wobec nieudowodnienia okresu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat w ramach stosunku pracy.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd na podstawieart. 47714§ 1 kpcorzekł jak w wyroku.
SSO Maria Dorywalska