Sąd Okręgowy w Zamościu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 540/14
Data wyroku: 2014-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zdzisław Łukasiewicz, Grażyna Gorzko, Urszula Zwolak
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Wolności
Podstawa prawna: art.190§1 kk

Sygn. akt II Ka 540/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny w składzie :
Przewodniczący: SSO Zdzisław Łukasiewicz
Sędziowie: SO Urszula Zwolak (spr.)
SO Grażyna Gorzko
Protokolant: st.sekr.sąd. Krystyna Duras
przy udziale Prokuratora Prok. Okręg. Krzysztofa Borka
po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 roku
sprawyH. Ż.
oskarżonej zart. 190§1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Rejonowego w Hrubieszowie
z dnia 2 kwietnia 2014 r.     sygn. akt II K 1039/11
uchyla zaskarżony wyrok i sprawęH. Ż.przekazuje Sądowi Rejonowemu w Hrubieszowie do ponownego rozpoznania.
/-/ Na oryginale właściwe podpisy.
Sygn. akt II Ka 540/14

UZASADNIENIE
Uzasadnienie faktyczne:
Prokurator Rejonowy w Hrubieszowie oskarżyłH. Ż.o to, że:
I. w dniu 5 sierpnia 2011 roku wH.woj.(...)groziłaS.iD. A.zabójstwem przy czym groźba ta wzbudziła w zagrożonych uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k.
II. w dniu 7 sierpnia 2011 roku wH.woj.(...)telefonicznie groziłaK. S.zabójstwem przy czym groźba ta wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona
tj. o czyn zart. 190 § 1 k.k..
Sąd Rejonowy w Hrubieszowie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 roku wydanym w sprawie IIK 1039/11, uznał oskarżonąH. Ż.za winną dokonania zarzucanych jej czynów wyczerpujących wpkt I i IIdyspozycjeart. 190 § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.za czyny zpunktu I i IIustalając, że czyny stanowią ciąg przestępstw orzekł wobec oskarżonejH. Ż.karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 pkt 1 k.k.orzeczoną wobec oskarżonej karę pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 lat tytułem próby;
zasądził od Skarb Państwa na rzecz adw.P. W.kwotę 2391,12 zł tytułem nieopłaconych kosztów obrony udzielonej z urzędu;
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił oskarżoną z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej.
Na podstawieart. 425 i art. 444 k.p.k.zaskarżył wyrok w całości, zaś na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 1 k.p.k.wyrokowi zarzucił:
1). naruszenie prawa materialnego –art. 190 k.k.przez uznanie, że wypowiedzi oskarżonej wypełniały znamiona tego przepisu ustawy karnej, gdy przeczą temu dowody;
2). naruszenie prawa procesowego –art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k.przez wskazanie wadliwej podstawy prawnej wyroku w zakresie orzeczonej kary/orzeczona kara pozbawienia wolności, uzasadnienie dotyczy innej kary niż orzeczona, nie było przy tym zatrzymania oskarżonej, o czym pisze Sąd w uzasadnieniu.
Podnosząc te zarzuty skarżący wnosił o:
1). zmianę wyroku przez uniewinnienie oskarżonej od dokonania zarzucanego jej czynu lub
2). uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Uzasadnienie prawne:
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna w zakresie wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, również częściowo trafny jest zarzut 2 podnoszący naruszenie prawa procesowego w zakresieart. 424 § 1 k.p.k.. Wobec konieczności uchylenia wyroku, zarzut sformułowany w pkt 1). apelacji staje się przedwczesny, zaś winien być przyczynkiem do szerszej analizy przez ponownie orzekający Sąd Rejonowy co do zaistnienia znamion występku zart. 190 § 1 k.k..
Trafność zarzutu ujętego w pkt 2 apelacji jest niemal oczywista, chociaż w treści tego zarzutu skarżący nie wskazał wszystkich uchybień zaistniałych w uzasadnieniu wyroku, przede wszystkim nie podniósł tych błędów, które są poważniejsze, niż to, które stało się kanwą zarzutu. Gdyby uchybienia uzasadnienia wyroku sprowadzały się jedynie do zarzutu podniesionego w punkcie 2 apelacji, to Sąd Okręgowy miałby możliwość korekty odwoławczej samego uzasadnienia we wskazanej części, bowiem:
Nie zawsze istnienie sprzeczności pomiędzy treścią wyroku a uzasadnieniem powoduje niemożność skontrolowania wyroku i wywołuje konieczność jego uchylenia. Potrzeba taka może nie zachodzić, gdy zebrany materiał dowodowy pozwala w sposób jednoznaczny na rozstrzygnięcie, które ze sprzecznych stanowisk sądu pierwszej instancji, wyrażonych w wyroku i jego uzasadnieniu, zasługuje na uwzględnienie.(wyrok SA w Lublinie z dnia 31 lipca 2013 r., II AKa 129/13, opubl. LEX nr 1350398).
W myśl przytoczonego powyżej judykatu, nie wszystkie uchybienia pisemnego uzasadnienia wyroku, które jest wszak sporządzane po jego wydaniu i ze swej procesowej funkcji ma charakter sprawozdawczy, powodować muszą konieczność uchylania zaskarżonego orzeczenia. Apelacja wniesiona w niniejszej sprawie w swej treści zbyt płytko wyeksponowała zaistniałe uchybienia. W niniejszej sprawie rozległość uchybień i braki w zakresie dowodowym doprowadziły do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Analiza treści uzasadnienia wyroku wskazuje, że sposób jego sporządzenia nie uwzględnia wymagań jakie nakłada na Sąd przepisart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.w zakresie dokonania ustaleń faktycznych, ponieważ ustalenia faktyczne, jakich wymagaart. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k., to jednoznaczne wskazanie konkretnych zachowań w tym przypadku oskarżonej, korespondujących z opisem czynów jej przypisanych, poprzez które zrealizowane zostały przedmiotowo - podmiotowe znamiona przypisanych jej przestępstw. Sąd Okręgowy w tym zakresie podziela poniższe stanowisko:
"Ustalenia faktyczne", o których mowa wart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k., to jednoznaczne wskazanie konkretnych zachowań oskarżonego, korespondujących z opisem czynu przypisanego, poprzez które zrealizowane zostały przedmiotowe i podmiotowe znamiona przypisanego mu w wyroku przestępstwa. Tylko takie, kategoryczne, oparte na całokształcie materiału dowodowego ustalenia mogą stanowić podstawę wyroku skazującego.(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2012 r., II AKa 99/12, opubl. LEX nr 1213860).
Tymczasem treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku przedstawia w formie sprawozdawczej to, co zdarzyło się w związku z czynami oskarżonej, a mianowicie przedstawia fakty związane z zawiadomieniem organów ścigania o fakcie popełnienia opisywanych czynów. Ustalenia faktyczne nie powinny zawierać streszczenia zawiadomień o przestępstwie składanych przez pokrzywdzonych i ich relacji na temat zachowań oskarżonej, lecz:
Ustalenia faktyczne winny precyzyjnie przedstawiać nie tylko stronę przedmiotową czynu, a więc znamiona czasownikowe określające czynność sprawczą i przedmiot czynności wykonawczej, ale także znamiona strony podmiotowej odnoszące się do (...) zamiarów, motywów, postaw i innych kategorii podmiotowych, charakteryzujących stany i procesy psychiczne uczestników zdarzeń będących przedmiotem procesu.(wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2007 r., VKK 226/06, opubl. Prok. i Pr.- wkł. 2007/12/19).
Kolejnym uchybieniem uzasadnienia jest zawarcie w jego treści, w części poświęconej (zapewne) ocenie prawnej przypisanych czynów, sformułowania: „wina jak i stopień społecznej szkodliwości nie są znaczne” (k. 265 – pierwszy wers od góry). Sformułowanie: „jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne” jest sformułowaniem kodeksowym (art. 66 § 1 k.k.) i zarezerwowane jest dla przesłanek prowadzących do warunkowego umorzenia postępowania. Błędem jest poprzedzanie tym sformułowaniem orzeczenia o wymierzeniu oskarżonej kary pozbawienia wolności, i to w przypadku, gdy kara ta, jest rodzajowo najsurowsza z alternatywnie przewidzianych za występek zart. 190 § 1 k.k.. Dla uzasadnienia wymiaru kary należy posługiwać się inną paletą określeń w zakresie stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, niż sformułowaniem kodeksowo zarezerwowanym dla podstaw warunkowego umorzenia postępowania karnego.
Ta suma uchybień zawartych w uzasadnieniu wyroku oraz podniesione w apelacji obrońcy stały się jedną z podstaw do podzielenia wniosku apelacyjnego i uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, jeżeli zajdzie konieczność sporządzenia pisemnych motywów wyroku, Sąd Rejonowy winien mieć na uwadze to, że:
Praktyka sądowa wykształciła modelowe zasady sporządzania uzasadnień wyroków sądu I instancji. Przestrzeganie tych reguł umożliwia prezentację wszystkich niezbędnych elementów uzasadnienia w kolejności, wynikającej z zasad procedowania oraz tworzącej pewien ciąg logiczny. Przyjmuje się następującą kolejność owych elementów uzasadnienia:
- opis stanu faktycznego ustalonego na podstawie zebranych dowodów,
- wskazanie dowodów spośród ujawnionych w toku rozprawy głównej, które zostały przyjęte za podstawę ustaleń faktycznych,
- wskazanie czy oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanych przestępstw i jakie złożył wyjaśnienia,
- przyjmuje się, że ustosunkowanie się sądu do wyjaśnień oskarżonego poprzez stwierdzenie, czy sąd dał im wiarę, lub odrzucił, rozpoczyna część uzasadnienia poświęconą analizie materiału dowodowego,
- analiza materiału dowodowego w postaci zeznań świadków, opinii biegłych, ekspertyz, czy innych dowodów i wnioski z tej analizy,
- wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku,
- przytoczenie okoliczności, które sąd miał na względzie przy wymiarze kary.
(wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2012 r., II AKa 12/12, opubl. KZS 2012/4/33).
Ponadto przeprowadzone w sprawie dowody, szczególnie zeznania świadków opisujące zachowania oskarżonej i sposób jej funkcjonowania w społeczeństwie, wskazują na konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów, którzy winni ocenić poczytalność oskarżonej, a ta jest podstawą ponoszenia odpowiedzialności karnej. Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności stanowiące podstawę do powzięcia uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonej (np. k. 239, 247).
Powyżej wymienione uchybienia i błędy uzasadnienia oraz braki postępowania dowodowego stały się podstawą uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy:
- dopuści dowód z opinii biegłych psychiatrów w celu zbadania zdrowia psychicznego i poczytalności oskarżonej;
- jeżeli postawa procesowa oskarżonej na to pozwoli (stawi się w Sądzie i zechce złożyć wyjaśnienia), wysłucha wyjaśnień oskarżonej, a jeżeli zajdzie konieczność przeprowadzi konfrontacje pomiędzy świadkami a oskarżoną;
- przeprowadzi wszelkie dowody niezbędne dla wszechstronnego rozpoznania sprawy;
- ustalenia stanu faktycznego oprze na całościowej i wszechstronnej ocenie zgromadzonych dowodów (art. 410 k.p.k.);
- ewentualne uzasadnienie sporządzi stosując się do powyżej przedstawionego schematu i zgodnie z treściąart. 424 k.p.k..
/-/ Na oryginale właściwe podpisy.