Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1050/13
Data wyroku: 2014-07-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Ciesielska, Ewa Piątkowska-Bidas, Sławomir Buras
Słowa kluczowe: Stwierdzenie Nabycia Spadku
Podstawa prawna: art. 947 k.c., art. 941 k.c., art. 950 k.c.

Sygn. akt II Ca 1050/13

POSTANOWIENIE
Dnia 2 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący:SSO Elżbieta Ciesielska (spr.)
Sędziowie:SSO Ewa Piątkowska-Bidas
SSO Sławomir Buras
Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy
z wnioskuZ. J.
z udziałemA. J. (1)iA. J. (2)
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji uczestnikaA. J. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju
z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I Ns 492/12
postanawia:oddalić apelację, przyznać z sum Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Busku – Zdroju na rzecz adwokataE. G.kwotę 332,10 (trzysta trzydzieści dwa 10/100) złotych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym; nakazać pobrać odA. J. (1)rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów sądowych.
II Ca 1050/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 21 maja 2013r. Sąd Rejonowy w Busku- Zdroju stwierdził , że spadek poS. J.zmarłym 11 lutego 2012r. wB.i ostatnio stale tam zamieszkałym na podstawie testamentów z dnia 29 sierpnia 2009r. i z dnia 11 maja 2011r. otwartych i ogłoszonych w Sądzie Rejonowym w Busku- Zdroju w dniu 4 październik 2012r. w sprawie I Ns 492/12 nabyła żonaZ. J.w całości. Nadto w punkcie drugim przyznał z sum Skarbu Państwa pełnomocnikowi uczestnikaA. J. (1), ustanowionemu z urzędu – adwokatowiK. K.wynagrodzenie w kwocie 442,80 złotych , zaś w punkcie trzecim odstąpił od obciążenia wnioskodawczyni i uczestników kosztami sądowymi.
Rozstrzygnięcie swoje Sąd Rejonowy oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:
S. J.stały mieszkaniecB.zmarł 11 lutego 2012r. Jako spadkobierców ustawowych pozostawił żonęZ. J.oraz dwóch synówA. J. (2)iA. J. (1). Żaden ze spadkobierców ustawowych spadku nie odrzucił ani nie zrzekł się dziedziczenia. W 2009r.S. J.przeszedł dwie operacje. Najpierw z powodu raka oskrzeli usunięto mu prawe płuco, a następnie we wrześniu usunięto guza mózgu okolicy skroniowo-potylicznej lewej. Leczony był też chemioterapią i radioterapią. Następnie w 2012r. leczony był w szpitalu wB.z powodu niedokrwienia kończyn dolnych.S. J.pozostawił dwa testamenty; własnoręczny sporządzony w dniu 29 sierpnia 2009r. przed operacją głowy, oraz notarialny sporządzony w dniu 11 maja 2011r. W obydwu testamentach spadkodawca jako jedynego spadkobiercę powołał swoją żonę z tym , iż w testamencie notarialnym zamieścił dodatkowo oświadczenie o wydziedziczeniu synaA. J. (1), podając przyczyny swojej decyzji. W czasie sporządzania testamentu notarialnego zachowanie spadkodawcy nie budziło żadnych wątpliwości notariusza, co do jego poczytalności. ZdolnośćS. J.do testowania , w dacie sporządzania obydwu testamentów została także potwierdzona w toku postępowania przez biegłego opracowującego na zlecenie Sądu stosowną opinię. Za nieuzasadniony w świetle materiału dowodowego, a w szczególności twierdzeń uczestnikaA. J. (1), iżS. J.był nerwowy , Sąd uznał wniosekA. J. (1)o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry. Obydwa testamenty spełniają wymogi formalne, nie ma w nich postanowień, których nie da się ze sobą pogodzić , a testator nie odwołał pierwszego z testamentów. W świetle tych ustaleń faktycznych dokonanych na podstawie zaoferowanego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Rejonowy przywołując przepisyart. 947 i 941 k.c.stwierdził , iż spadkodawca skutecznie rozporządził swoim spadkiem w sporządzonych testamentach, i na ich podstawie stwierdził, że spadek poS. J.nabyła jego żonaZ. J.w całości. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd I instancji wskazał przepisart. 520 par. 3 k.p.c., zaś jako podstawę przyznania wynagrodzenia dla pełnomocnikaA. J. (1)
ustanowionego z urzędu przepispar. 9 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
WnioskodawczyniZ. J.i uczestnikA. J. (2)nie zakwestionowali orzeczenia Sądu I instancji.
Apelację od postanowienia wywiódł uczestnik zaskarżając je w całości i podnosząc , iż testament notarialny złożony do Sądu został sfałszowany, podrobiony jako autentyczny, bowiem w ocenie skarżącego akt notarialny bez testamentu, z którego notariusz go sporządził jest nieważny. Nadto apelujący podniósł , iż w 2010r. ojciec będąc bardzo słabym sporządził testament, podpisał go własnoręcznie i pokazał go najbliższej rodzinie. Według tego testamentu matka apelującego miała otrzymać ½ część nieruchomości , a synowie po ¼ części. Apelujący wskazał także , iż w testamencie tym był dopisek , że po śmierci ojca to on ma się „opiekować matką z uwagi , że w domu rodzinnym posiada warsztat”. Testament ten według twierdzeń skarżącego widziała cała najbliższa rodzina tj. żona i synowie, a ojciec przekazał go swojej żonieZ. J.. Następnie po zakończonej hospitalizacji związanej z usunięciem jednego płuca , po powrocie do domuS. J.według twierdzeńA. J. (1)zawartych w apelacji miał przekazać ten dokument do notariusza, który to notariusz po opatrzeniu tegoż testamentu pieczęciami, sporządził na jego podstawie akt notarialny wpisując go do repertorium i wydając cztery jednobrzmiące akty notarialne. Według skarżącego akt ten miał zawierać zapis :„żonaS. J.Z. J.otrzymuje ½ część nieruchomości ,A. J. (1)¼ nieruchomości wraz z warsztatem elektrycznym ,A. J. (2)¼ nieruchomości” . Ostatni zapis miał brzmieć, że „o ile rodzina by nie mogła po jego śmierci (S. J.) dojść do porozumienia należy całość sprzedać i podzielić wg prawidłowości zapisu”. Ten akt notarialny według twierdzeń skarżącego znany był jego matce, bratu oraz jemu.
W świetle powyższych zarzutów w piśmie stanowiącym uzupełnienie braków apelacjiA. J. (1)domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Z apelacją tą nie zgodziła się wnioskodawczyni , wnosząc o jej oddalenie. Natomiast uczestnikA. J. (2)nie ustosunkował się w ogóle do jej twierdzeń.
SĄD OKRĘGOWY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE:
Apelacja jest niezasadna i jako taka nie została uwzględniona. Zarzuty apelacji sprowadzają się w istocie do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sad Rejonowy w zakresie testamentu pozostawionego przezS. J..
Tymczasem w ocenie Sądu Okręgowego, ustalenia poczynione przez Sąd I instancji, w świetle materiału dowodowego zaoferowanego przez wnioskodawczynię i uczestników , w tym apelującegoA. J. (1), uzupełnionego na etapie postępowania apelacyjnego o opinię biegłego z zakresu psychiatrii na okoliczność zdolnościS. J.w dniach 29 sierpnia 2009r. i 11 maja 2011r.do świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli nie budzą wątpliwości co do swojej prawidłowości. Zostały bowiem poczynione z poszanowaniem zasad wynikających zart. 233 k.p.c.i prawidłowo wyjaśnione w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem okoliczności opisane w apelacji dotyczące pozostawienia przezS. J.jakiegoś jeszcze innego testamentu, podniesione po raz pierwszy przez apelującego już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, mimo iż jak wynika z treści apelacji miały być znane skarżącemu od momentu sporządzenia tego testamentu, nie zostały poparte żadnymi dowodami, a w szczególności poprzez złożenie opisanego w apelacji „testamentu”. Dokument taki nie został złożony przezA. J. (1), pomimo nałożenia na niego takiego obowiązku przez Sąd Okręgowy ( dowód postanowienie k.139v i oświadczenieA. J. (1)k. 176 ) . Nie został także wskazany notariusz , który miał sporządzać opisany w apelacji akt notarialny zawierający ostatnią wolęS. J.. Te okoliczności , oraz opis sporządzania tego testamentu, w formie nie przewidzianej w przepisachkodeksu cywilnegooraz przepisach ustawy o notariacie, w pełni uzasadniają w ocenie Sądu II instancji stwierdzenie o nieprawdziwości tych twierdzeń apelującego, będących jedynie wyrazem dążenia do podważenia za wszelką cenę niekorzystnego dla siebie orzeczenie Sądu I instancji. Za nieuzasadniony , oparty jedynie na błędnym wyobrażeniu apelującego o prawidłowym przebiegu czynności notarialnej w postaci sporządzenia testamentu notarialnego , należało także ocenić drugi z zarzutów apelacji tj. nieważność testamentu notarialnego uznanego za podstawę dziedziczenia poS. J.tj. testamentu sporządzonego w dniu 11 maja 2011r. przed notariuszemL. P.. Wbrew bowiem wyobrażeniom skarżącego, testament sporządzony w formie notarialnej przewidzianej wart. 950k.c. nie polega na przepisaniu ostatniej woli testatora sporządzonej w bliżej nieokreślony sposób w formie pisemnej , ale na spisaniu przez notariusza oświadczenia ustanego złożonego przed nim przez spadkodawcę o czym stanowią przepisyustawy z dnia 14 lutego 1991r. –prawo o notariaciea w szczególności przepisyart. 3par. 1 i art. 79-95(tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 369 ze zm. ) . Jak wynika z zeznań notariuszaL. P.przesłuchanej w sprawę w charakterze świadka, czynność kwestionowana przez skarżącego przeprowadzona została w sposób przewidziany przez obowiązujące w tym zakresie przepisy, a w szczególności powołane powyżej przepisy ustawy o notariacie . Zdolność zaśS. J.do świadomego podjęcia decyzji i swobodnego wyrażenia woli w formie tegoż testamentu obejmującego oprócz oświadczenia zawartego w testamencie własnoręcznymS. J.sporządzonym w dniu 29 sierpnia 2009r., także oświadczenie o wydziedziczeniu apelującego , potwierdzona została nie tylko przez tegoż świadka, ale także przez biegłego z zakresu chirurgii ogólnej i onkologicznejW. S.w opinii opracowanej na etapie postępowania I –o instancyjnego, ale także przez biegłego psychiatręP. C.wypowiadającego się na tę okoliczność w opinii opracowanej na zlecenie Sądu Okręgowego w toku postępowania apelacyjnego.
Reasumując powyższe wywody Sąd Okręgowy stwierdził bezzasadność zarzutów podniesionych w apelacji i w konsekwencji działając na podstawieart. 385 k.c.apelację oddalił.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy oparł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych orazart. 520 par. 2i 3 k.p.c.bowiem interesy uczestników przedmiotowego postępowania był sprzeczne, a apelujący postępował niesumiennie. Na koszty te złożyły się koszty opinii biegłego wyłożone tymczasowo z sum Skarbu Państwa w kwocie 150 złotych. Nadto na podstawiepar. 19 i 20 oraz par. 2 ust. 3w zw. zpar. 9 pkt.2 i par 13 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduSąd Okręgowy przyznał z sum Skarbu Państwa na rzecz adwokataE. G.kwotę 332, 10zł. tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowiA. J. (1)na etapie postępowania apelacyjnego .
/ SSO. S. Buras/ / SSO. E. Ciesielska/ /SSO. E. Piątkowska-Bidas/