Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 175/14
Data wyroku: 2014-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Makaruk

Sygn. akt I Ns 175/14

POSTANOWIENIE

Dnia 24 września 2014 r.
Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący – SSR Tomasz Makaruk
Protokolant – Danuta Sawicka
po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym w dniu 24 września 2014r. w Zambrowie
sprawy z wnioskuE. K.iR. R.
z udziałem(...). weW.,(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.

o uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku i stwierdzenie nabycia spadku.

p o s t a n a w i a :

1
Zatwierdzić uchylenie się przez wnioskodawczynieE. K.iR. R.w dniu 24 września 2014 r. od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. Z.zmarłym dnia 7.11.2012 r.;

2
ustalić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 175/14

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 18 lutego 2014 r.E. K.iR. R.domagały się zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcuS. Z.– zmarłym w dniu 7 listopada 2012 roku i przyjęcia przez Sąd ich oświadczeń o odrzuceniu spadku. W uzasadnieniu wskazały, że przyczyną niezłożenia przedmiotowego oświadczenia w wymaganym prawem terminie było pozostawanie w błędzie, co do rzeczywistego stanu spadku. Podniosły nadto, iż starały się uzyskać informacje o ewentualnych długach ojca, ale zostały wprowadzone w błąd przez drugą żonę ojca, z którą miał on tylko ślub kościelny. O fakcie istnienia zadłużenia dowiedziały się dopiero z pisma(...)(...)z dnia 20 stycznia 2014 r.
Na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 14 kwietnia 2014 r., z uwagi na wyłączenie na podstawieart. 49 k.p.c.sędziów Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej, została przekazana Sądowi Rejonowemu w Zambrowie sprawa z wniosku(...) Sp. z o.o.wS.z udziałemE. K.iR. R.o stwierdzenie nabycia spadku poS. Z.. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. Sąd na podstawieart. 510 § 2 k.p.c.postanowił wezwać do udziału w charakterze uczestnika postępowania(...)weW.oraz połączyć niniejszą sprawę ze sprawę o stwierdzenie nabycia spadku poS. Z.do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

  Uczestnik(...). weW.wniósł o nieuwzględnienie wnioskuE. K.iR. R.o uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku po zmarłymS. Z.. W uzasadnieniu wniosku uczestnik wskazał, że nabycie praw do spadku nie jest uzależnione od utrzymywania kontaktów rodzinnych, a fakt, że wnioskodawczynie nie odrzuciły spadku w ustawowym terminie czyni je spadkobiercami ustawowymi zmarłego.
(...) Sp. z o.o.wS.również wniósł o oddalenie wnioskuE. K.iR. R.. W uzasadnieniu pisma wskazano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisuart. 1019 k.c.Zdaniem uczestnika wnioskodawczynie posiadały wiedzę na temat rzeczywistego stanu majątku spadkodawcy. Uczestnik zwrócił uwagę na tożsamość miejsca zamieszkania wnioskodawczyniE. K.i zmarłego spadkodawcy, co dało wnioskodawczyni podstawy do zorientowania się w sytuacji finansowej ojca. Zdaniem uczestnika wnioskodawczynie nie podjęły również jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie, co składa się na masę spadkową pozostawioną przez ojca. W związku z tym niezachowanie terminu do złożenia oświadczenia spadkowego nie było wynikiem błędu w rozumieniuart. 1019 k.c., ale braku zachowania należytej staranności.
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
S. Z.zmarł 11 listopada 2012 r. wO., przed śmiercią ostatnio stale zamieszkiwał wN.(...). Ze spadkobierców ustawowych pozostawił po sobie dwie córki z małżeństwazK. Z. (1):R. R.ur. (...)orazE. K.ur. (...)K. Z. (1)zmarła w(...)r.
W 1994 rokuS. Z.zawarł ślub kościelny zZ. K.i po ślubie wyprowadził się do należącego do niej domu wN.(...). Dom, w którym wcześniej mieszkałS. Z., obciążony prawem dożywocia na rzeczK. Z. (2)(brata spadkodawcy) został przekazanyE. K..
Po zawarciu ślubu zZ. K.S. Z.zaprzestał całkowicie utrzymywania kontaktów z córkami, które również zamieszkiwały w tej samej miejscowości:R. R.pod numerem(...)aE. K.pod numerem(...). W dacie zawarcia przez spadkodawcę drugiego ślubu, jego córki były pełnoletnie i obydwie miały już swoje rodziny. Nie mniej jednak nigdy nie pogodziły się z jego decyzją o zawarciu ponownego ślubu i nie akceptowałyZ. K., która była wdową z czwórką dzieci – najmłodszy jej syn chodził do podstawówki.S. Z.skupił się całkowicie na pomocyZ. K.w wychowaniu jej dzieci i nie odwiedzał ani swoich córek ani wnuków. Nie bywał u nich na żadnych uroczystościach ani też nie zapraszał ich do siebie. Sporadyczne spotkania na ulicy ograniczały się do „dzień dobry” i „do widzenia”. Wszyscy mieszkańcyN.wiedzieli, gdzie mieszkaS. Z.. Listonosz, który cały czas od dnia wprowadzenia sięS. Z.doZ. K., aż do chwili obecnej obsługuje doręczanie korespondencji w tej miejscowości, był kolegą z dawnej pracyS. Z., wiedział gdzie on mieszka i wszelką korespondencję, w tym od komorników, nosił też pod adresN.(...). Korespondencja od komorników nigdy nie była awizowana. Przeważnie odbierał ją osobiścieS. Z., sporadycznie (3 razy) odebrała jąZ. K., a razS. F.– sąsiadkaZ. K.. Jeden z komorników – Komornik przy Sądzie Rejonowym w WołominieM. M.wszelką korespondencję doS. Z.od razu kierował na adresN.(...).
Żaden z komorników, którzy prowadzili postepowania egzekucyjne przeciwkoS. Z.nie przyjeżdżał doN..S. Z., gdy stawił się na wezwanie komornikaD. W.i składał wyjaśnienia w trybieart. 801 kpc(akta Km 160/12) także oświadczył, iż zamieszkuje pod adresemN.(...).
Około miesiąca po śmierciS. Z., jego córki,R. R.iE. K.zwróciły się z zapytaniem doZ. K.o ewentualne długi ojca. Uzyskały odpowiedź, iż żadnych długów nie miał.
Pod koniec stycznia 2014 r.R. R.iE. K.otrzymały korespondencję z(...)(...), z której dowiedziały się o istnieniu długu ojca wobec tego Banku.
Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. wnioskodawczynie poparły swój wniosek o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. Z.i oświadczyły, że spadek po swoim ojcuS. Z., do którego zostały powołane na podstawie ustawy odrzucają.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o: zeznania świadkówZ. K.(k.73),J. S.(k.73), pisma (k.32, 43-58), akta komornicze nadesłane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ostrowi MazowieckiejD. W..
W ocenie Sądu wniosekE. K.iR. R.zasługuje na uwzględnienie.
W myślart. 1019 § 1 i 2 k.c.jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: 1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem; 2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie jest błędem istotnym - w rozumieniuart. 1019 § 2 k.c.w związku zart. 84 § 1 i 2 k.c.- nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 337/09, Lex nr 677786; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04, OSNC 2006/5/94). W rezultacie należy przyjąć, że błędem istotnym spadkobiercy (art. 1019 § 2 k.c.w zw. zart. 84 § 2 k.c.) jest brak wiedzy o stanie spadku (długach spadkowych), mimo powziętych przez tego spadkobiercę odpowiednich, możliwych działań zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku. Weryfikacja aktywności spadkobiercy w ustaleniu stanu spadku należy do Sądu. Jednocześnie wskazać również należy, iż przytoczone wyżej poglądy orzecznictwa zostały doprecyzowane w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2012 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt II CSK 172/12 (LEX nr 1299156), w którym Sąd ten podkreślił, że stwierdzenie, iż spadkobierca nie dołożył należytej staranności powinno być każdorazowo poprzedzone oceną okoliczności konkretnej sprawy i ustaleniem, jakich aktów staranności można było od danego spadkobiercy wymagać. Odnosi się to do sprecyzowanych czynności, które faktycznie i prawnie spadkobierca mógłby podjąć, zmierzając do uzyskania koniecznej wiedzy o spadku. W razie niepodjęcia przez spadkobiercę żadnych czynności, wskazane jest określenie, jakich działań, w okolicznościach danej sprawy, prowadzących do pozyskania tej wiedzy można było od niego wymagać, ponieważ doprowadziłyby do uniknięcia błędu.
Jak wynika z wiarygodnych, w ocenie Sądu, zeznań świadkówZ. K.iJ. S.,E. K.iR. R.od lat nie utrzymywały ze swoim ojcem kontaktów.S. Z.nie był obecny na komunii u swoich wnuków, nie spotykał się również z wnioskodawczyniami na rodzinnych uroczystościach. Ich kontakty ograniczały się do przypadkowych spotkań na ulicy. W tym miejscu należy wskazać, iż w orzecznictwie zauważa się, że wieloletni brak bliższych kontaktów między krewnymi sprawia, że nie można postawić spadkobiercy zarzutu braku wiedzy o stanie spadku będącego wynikiem braku z jego strony należytej staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r. I CSK 85/11; LEX nr 1147725).
Nie mniej jednak podkreślić należy, iż wnioskodawczynie po śmierci ojca podjęły realne i wymagane, w ocenie Sądu, działania zmierzające do ustalenia składu spadku po nim. Około miesiąca po śmierciS. Z.udały się wspólnie doZ. K., którą pytały czy ich ojciec posiadał jakieś długi, czemu jednakZ. K.stanowczo zaprzeczyła.S. Z.nigdy nie rozmawiał z córkami na temat swojej sytuacji majątkowej, nie pożyczał również od nich pieniędzy. O istnieniu długów wnioskodawczynie dowiedziały się dopiero z pisma(...)weW.z 20.01.2014 r..
Wskazać także należy, iż nie znalazło żadnego potwierdzenia stanowisko uczestnika(...) Sp. z o.o.wS., jakobyE. K.mieszkała wspólnie z ojcem pod adresemN.(...)i w związku z tym miała wielokrotnie możliwość zorientowania się w jego sytuacji majątkowej i istnieniu problemów finansowych ojca. W tym miejscu należy zaznaczyć, że co prawda część korespondencji była kierowana na adres zameldowania spadkobiercyN.(...), jednak była odbierana w miejscu faktycznego zamieszkaniaS. Z., czyli wN.(...). Kierowana do spadkodawcy korespondencja komornicza była w przeważającej większości przypadków odbierana osobiście przez niego. Trzy razy korespondencję odebrałaZ. K., a raz jej sąsiadkaS. P., jak zgodnie potwierdziły w swoich zeznaniachZ. K.iJ. S.listonosz przynoszący korespondencję, od wielu lat znał spadkodawcę, w związku z czym, przesyłki były doręczane mu w miejscu jego faktycznego przebywania. Wbrew stanowisku uczestnika, stwierdzić także należy, iż żaden z komorników nie przyjeżdżał doN.– w żadnej ze spraw komorniczych nie ma protokołu z wizyty w miejscu zamieszkania dłużnika.
Z tych przyczyn należało uznać, że wnioskodawczynieR. R.iE. K.skutecznie uchyliły się od skutków niezłożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku (art. 1019 § 2 k.c.), a wraz z uchyleniem się złożyły oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. Z.(art. 1019 § 1 pkt. 2 k.c.).
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 1 kpc.