Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 1700/14
Data wyroku: 2014-10-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jan Kremer
Słowa kluczowe: Zwolnienie Od Kosztów Sądowych
Podstawa prawna: art. 103 u o k.s.

Sygn. akt I ACz 1700/14

POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2014 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilnyw składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Jan Kremer
po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 roku w Krakowiena posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.
o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
na skutek zażalenia strony powodowej na punkt 2 postanowienia SąduOkręgowego wK.z dnia 31 lipca 2014 roku, sygn. akt IX GC 609/14
postanawia:
oddalić zażalenie.
Sygn. akt I ACz 1700/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wpunkcie 1 ustalił wartość przedmiotu sporu na kwotę 302.767 zł, w punkcie2 oddalił wniosek strony powodowej(...)spółki z ograniczonąodpowiedzialnością wT.o zwolnienie od kosztów sądowych
W uzasadnieniu odnoszącym się do odmowy zwolnienia od kosztówsądowych Sąd Okręgowy, wskazał, że strona powodowa w pierwszympółroczu 2014 r. osiągnęła przychód w kwocie 270.533 zł. Nadwyżka kosztównad przychodami w tym okresie wyniosła 181.373 zł, lecz w istocie 44.005 zł,ze względu na koszt w postaci amortyzacji w kwocie 137.368 zł. Samaokoliczność poniesienia przez stronę powodową straty z działalnościgospodarczej nie wystarczy do zwolnienia od kosztów sądowych. ZdaniemSądu Okręgowego należna opłata sądowa od pozwu w kwocie 15.139 zł niejest nadmierna, gdyż stanowi zaledwie 1/3 miesięcznych przychodów stronypowodowej. Sąd Okręgowy podkreślił, że przepis art. 103 u.k.s.c. niewskazuje na żadne należności i wydatki, które wyprzedzałyby obowiązekuiszczania kosztów sądowych. Nadto wskazał, że koszt w postaci amortyzacji137.368 zł nie był rzeczywistym wydatkiem, lecz przewidzianym przepisamipodatkowymi prawem podatnika do pomniejszenia dochodu o określonąprzepisami część wartości środków trwałych mającą stanowić ekwiwalentzmniejszenia ich wartości na skutek zużycia eksploatacyjnego. Dlatego teżnawet wykazana nadwyżka kosztów nad przychodem za I półrocze 2014 r.nie usprawiedliwia zwolnienia od kosztów sądowych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła strona powodowa,zaskarżając je w części tj. co do punktu 2.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 103 ustawy zdnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych poprzezjego niewłaściwe zastosowanie a w konsekwencji błędne oddalenie wniosku ozwolnienie od kosztów sądowych.
W konkluzji strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonegopostanowienia i uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w
całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego,ewentualnie uchylenie wydanego postanowienia w zaskarżonej części iprzekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że przedłożone w sprawiedokumenty świadczą o tym, że jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwalana pokrycie jakichkolwiek kosztów sądowych. Wskazała że potrzebawytoczenia powództwa powstała nagle, na skutek wszczęcia postępowaniaegzekucyjnego na wniosek strony pozwanej, co uniemożliwiało zebranieśrodków pieniężnych na dokonanie opłaty sądowej od pozwu. Podała, że naskutek zajęcia wierzytelności przez Komornika Sądowego, nie osiąga obecnietakich przychodów, jak przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych wsprawach cywilnych (Dz. U. nr 167, poz. 1398 ze zm.). osoba prawna możeuzyskać zwolnienie od kosztów sądowych o ile wykaże, że nie posiadadostatecznych środków na ich poniesienie. A zatem na wnioskodawcy ciążyobowiązek wykazania, iż z uwagi na sytuację majątkową nie jest w stanieponieść kosztów sądowych. Brak środków na pokrycie kosztów sądowychoznacza wykazanie braku efektywnych aktywów mogących ulec spieniężeniuw celu spełnienia obowiązku fiskalnego względem Skarbu Państwa wpostępowaniu sądowym. Ze sformułowania tego przepisu wynika bowiem, żejeżeli w dyspozycji osoby prawnej nie pozostawały w ostatnim czasie przedzłożeniem wniosku o zwolnienie od kosztów kwoty wystarczające na pokryciewymaganej opłaty, to wniosek o zwolnienie od kosztów należy uznać zauzasadniony, chyba że osoba prawna celowo wyzbyła się majątku, względniewykazała się innego rodzaju rażącą niegospodarnością i niefrasobliwością,która w świetle zasad współżycia społecznego czyniłaby niezasadnymfinansowanie ze środków Skarbu Państwa procesu zainicjowanego przez takąosobę prawną.
Sąd Apelacyjny podziela poczynione przez Sąd I instancji ustalenia, żesytuacja majątkowa strony powodowej pozwala na uiszczenie poniesieniekosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do
opłaty sądowej od pozwu w kwocie 15.139 zł.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia od niemożnościwygospodarowania środków pieniężnych z przeznaczeniem na opłatę odapelacji z powodu toczonego postępowania egzekucyjnego i dokonanych wjego toku zajęć, wskazać należy, że załączone do zażalenia dokumentypotwierdzające, że wobec strony powodowej jest prowadzone postępowanieegzekucyjne i w jego toku dokonano zajęć wierzytelności, nie są tożsame zfaktem, że pozwana spółka nie posiada żadnych środków, które mogła byprzeznaczyć na uiszczenie należnej opłaty.
Pomimo dokonanego zajęcia wierzytelności, strona powodowa niezaprzestała regulowania swoich zobowiązań, co wynika z dołączonegowyciągu z rachunku bankowego oraz rachunku zysków i strat. Nie mazatem żadnych powodów, aby opłaty sądowe będące należnościami SkarbuPaństwa miały być regulowane w ostatniej kolejności. Brak środków wrozumieniu art. 103 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych wsprawach cywilnych (Dz.U. 10.90.594 j.t.) nie oznacza braku tylko takichśrodków, których przeznaczenie na jakikolwiek cel jest zbędne (tzn. wolnych).Obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie może być bowiem traktowanyjako mający charakter drugorzędny, zaspokajany dopiero wówczas, gdystrona posiada zbędne, nie przeznaczone na inne cele. Strona pozwanawinna była tak gospodarować posiadanymi środkami finansowymi, abyzabezpieczyć odpowiednią kwoty na prowadzenie postępowań sądowych,które ze swej natury są odpłatne. Podkreślić należy, że strona powodowa jużwcześniej powinna się liczyć z kosztami z tym związanymi i odpowiednio dotego procesu przygotować - również pod względem finansowym(postanowienie Sądu Najwyższego z 31 marca 1987 r. I CZ 26/87,postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80;postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84).W realiach niniejszej sprawy strona powodowa o potrzebie wytoczenianiniejszego procesu wiedziała co najmniej od dnia 5 maja 2014 r. tj. dniawydania tytułu wykonawczego, którego wykonalności domaga siępozbawienia w niniejszym procesie, w tym bowiem dniu nadano klauzulęwykonalności wyrokowi Sądu Apelacyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn.
akt I ACa 217/14 oddalającego apelację(...) sp. z o.o.od wyrokuSądu I instancji utrzymującego w mocy nakaz zapłaty z dnia 4 czerwca 2012r., a ostatecznie w dniu 20 maja 2014 r., kiedy to wystosowała do stronypozwanej cztery noty obciążeniowe. Od tego czasu miała świadomośćkonieczności zabezpieczenia środków finansowych we własnym majątkuprzeznaczeniem na należności sądowej. Tymczasem strona powodowa,pomimo dokonanego zajęcia wierzytelności miała możliwość dysponowaniaśrodkami zgromadzonymi na rachunku, gdyż w okresie kilkunastu dni przedwniesieniem pozwu, pozbywała się posiadanych w na rachunkachbankowych kwot, w szczególności dniu 16 czerwca 2014 r., posiadała narachunku kwotę ponad 47.000 zł, lecz wykonała trzy przelewy z rachunkuna kwoty 12.000 zł, 10.000 zł i 8.500 zł, (k. 115 akt) oraz na mniejszekwoty, tak, że w dniu 23 czerwca 2014 r. a więc cztery dni przed wniesieniempozwu, dysponowała na rachunku zaledwie kwotą ok. 700 zł (k. 113 akt). Tood strony powodowej zależało, na co przeznaczy zgromadzone środkifinansowe, dlatego też w chwili obecnej nie może uchylać się od obowiązkupokrycia kosztów sądowych.
Ponadto należy podkreślić, iż nie ma waloru wiarygodności twierdzeniestrony powodowej zawarte we wniosku o zwolnienie od kosztów stronapowodowa, że choć zgodnie z bilansem na dzień 31 grudnia 2013 r. środkipieniężne w kasie i na rachunkach wyniosły ok. 154.000 zł, lecz rzeczywistystan gotówki w kasie był niższy o 103.351 zł, która to kwota widnieje wdołączonym raporcie kasowym, jednak została ona pobrana przezM.R.i nie została zwrócona. Jak wynika bowiem z dołączonego na tęokoliczność dowodu w postaci raportu kasowego za okres od 1 maja 2014 r.do dnia 31 maja 2014 r. początkowy stan kasy w dacie otwarcia raportuwyniósł 139.127,79 zł, natomiast stan końcowy wynikający z odjęcia dostanu początkowego (139.127,79 zł) wszystkich rozchodów (łącznie 552 zł) irównoczesnym brakiem przychodów kasowych wyniósł 139.575,29 zł (k. 134akt). Wobec powyższego spółka nie miałaby najmniejszych problemów zzabezpieczeniem sumy nie przekraczającej 15.500 zł.
Dlatego też, uznając zażalenie za pozbawione podstaw, Sąd Apelacyjnyoddalił je na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.