Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2012/13
Data wyroku: 2014-04-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Hadryś, Tomasz Tatarczyk, Lucyna Morys – Magiera
Słowa kluczowe: Uzgodnienie Treści Księgi Wieczystej Z Rzeczywistym Stanem Prawnym
Podstawa prawna: art.10 ustawy z 6.07.1982 r.

Sygn. akt III Ca 2012/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Tatarczyk (spr.)
Sędzia    SO Krystyna Hadryś
Sędzia    SO Lucyna Morys – Magiera
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaD. A.
przeciwkoK. O.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I C 814/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Lucyna Morys-Magiera SSO Tomasz Tatarczyk SSO Krystyna Hadryś
Sygn. akt III Ca 2012/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 25 września 2013r. Sąd Rejonowy nakazał uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym przez dokonanie w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)wpisu służebności drogi przebiegającej podziałce (...)na szlaku jak w protokole ugody z 7 czerwca 1965r. w zakresie w jakim ugoda ta dotyczyła szlaku na parceli nr 163/89, który to protokół uczynił integralną częścią wyroku, na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości –działki nr (...)objętejksięgą wieczystą nr (...)oraz przez dokonanie w dziale Iksięgi wieczystej nr (...)wpisu tejże służebności jako prawa związanego z własnością nieruchomości, zasądził od pozwanej na rzecz powódki 797 złotych tytułem kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie oparł Sąd o następujące ustalenia faktyczne. W dniu 7 czerwca 1965r.M. W.- właściciel nieruchomości położonej wK., obejmującejdziałkę nr (...), dla której prowadzonoksięgę wieczystą nr (...)iE. G.- właścicielka nieruchomości położonej wK., stanowiącejdziałkę nr (...), dla której prowadzonoksięgę wieczystą nr (...)zawarły przed Sądem Powiatowym wR., w sprawie o sygn. akt I Ns 922/64, ugodę, na mocy którejM. W.ustanowiła na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki nr (...), objętejksięgą wieczystą KW nr (...), służebność drogi koniecznej nadziałce nr (...), wchodzącej w skład nieruchomości objętejksięgą wieczystą KW nr (...)w ten sposób, że droga miała przebiegać na szlaku o oznaczonej szerokości, a to od strony drogi publicznej na szerokości 2,37 metrów, w miejscu gdzie stoi domM. W.na szerokości 2,55 m, a w końcowej części od strony południowej na szerokości 2,88 m. W dniu 5 sierpnia 1969r. w dziale IIIksięgi wieczystej nr (...)dokonano wpisu obciążenia w postaci prawa drogi na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości objętejksięga wieczystą nr (...)o treści określonej w ugodzie sądowej. W 1974 rokudziałka nr (...)została podzielona nadziałki nr (...). Jednocześniedziałkę nr (...)odłączono doksięgi wieczystej nr (...)nie ujawniając w tej księdze służebności drogi koniecznej. Obecnie dla nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...), Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...), a właścicielem tej nieruchomości jest powódka. Dla nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...), Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...).Działka nr (...)została podzielona nadziałki (...). Dla nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...)prowadzona jest aktualnie przez Sąd Rejonowy w Gliwicachksięga wieczysta nr (...). Właścicielem tej nieruchomości jest pozwana. W dniu 13 października 2006r. pozwana wytoczyła przeciwko właścicielowi nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...)powództwo o ustalenie wygaśnięcia służebności drogi koniecznej określonej ugodą z 7 czerwca 1965r. Wyrokiem z 17 stycznia 2007r. Sąd Rejonowy w Gliwicach, w sprawie o sygn. I C 1217/06, ustalił, że służebność drogi koniecznej przysługująca właścicielowidziałki nr (...)zapisanej wksiędze wieczystej nr (...), obciążająca nieruchomość pozwanej,działki nr (...)wygasła na skutek niewykonywania przez 10 lat. W dniu 30 kwietnia 2010r. wykreślono z działu IIIksięgi wieczystej nr (...)wpis służebności drogowej. Wniosek powódki o ujawnienie wksiędze wieczystej nr (...)służebności drogi przysługującej właścicielowidziałki nr (...)został prawomocnie oddalony. Odrzuceniu uległa skarga powódki o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 17 stycznia 2007r. ustalającym wygaśnięcie służebności. Oddalone zostały dwa powództwa pozwanej wytoczone przeciwko poprzednikom prawnym powódki o zniesienie służebności drogi koniecznej. Sąd przywołał regulacjęart. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Wyjaśnił, że usunięcie niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może polegać na wpisaniu nowego prawa, bądź na sprostowaniu treści istniejącego prawa. Przyczyną wystąpienia niezgodności, jak wskazał, może być dokonanie wpisu prawa nieistniejącego lub bez podstawy prawnej, przy czym przez wpis rozumie się także wykreślenie. Zatem niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym spowodować może wykreślenie dokonane bez podstawy prawnej. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na niezgodność pomiędzy treściąksiąg wieczystych KW nr (...)i KW nr(...)a rzeczywistym stanem prawnym, gdyż brak jest wpisu dotyczącego służebności drogi. Wedługart. 290 § 1 i 2 k.c.w razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział, z kolei w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział. Zatem po podzialedziałki nr (...)służebność drogi koniecznej ustanowiona przez poprzednika prawnego pozwanej ugodą z 7 czerwca 1965 roku pozostała w mocy zarówno na rzeczdziałki nr (...), jak i(...). Nieruchomość należąca obecnie do powódki (działka nr (...)) nadal ma przymiot nieruchomości władnącej, a nieruchomość pozwanej (działka nr (...)) powstała po podzialedziałki nr (...)jest obciążona służebnością drogi koniecznej. Podstawę dla dokonania w dniu 30 kwietnia 2010r. wpisu w postaci wykreślenia służebności stanowił prawomocny wyrok z 17 stycznia 2007r. ustalający, że służebność drogi koniecznej wygasła na skutek niewykonywania przez 10 lat. Orzeczenie to nie dotyczyłodziałki nr (...). Nie zapadło inne orzeczenie stwierdzające wygaśnięcie służebności przysługującej właścicielowidziałki nr (...)ani orzeczenie znoszące tę służebność. Wykreślenie prawa służebności w części dotyczącejdziałki nr (...)zostało przeto dokonane bez podstawy prawnej. W konsekwencji doszło do powstania niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym treściksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej dla nieruchomości obciążonej orazksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej dla nieruchomości władnącej. O kosztach postępowania orzekł Sąd po myśliart. 98 § 1 k.p.c.
W apelacji pozwana zarzuciła naruszenie prawa materialnego –art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy ujawniony w księgach wieczystych stan prawny nieruchomości jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym, naruszenie prawa procesowego –art. 233 k.p.c.poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy i sprzeczny z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego, a to przez pominięcie okoliczności wynikającej z umowy darowizny z 22 września 2009r., pomimo uznania wiarygodności tego dowodu, w konsekwencji przyjęcie, że istniały podstawy do uzgodnienia treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym,art. 328 k.p.c.przez brak wyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia okoliczności wynikających z umowy darowizny,art. 109 § 2 k.p.c.poprzez przyznanie kosztów zastępstwa prawnego w podwójnej stawce minimalnej. W oparciu o te zarzuty skarżąca domagała się zmiany wyroku przez oddalenie powództwa, zasądzenia od powódki kosztów postępowania.
Powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Ustalenia, jakich w sprawie dokonał Sąd Rejonowy w odniesieniu do stanu prawnego nieruchomości stron nie mogą budzić wątpliwości.
Jednoznacznie wynika z tych ustaleń, że nieruchomość stanowiąca obecnie własność pozwanej została obciążona w ugodzie z 7 czerwca 1965r. służebnością drogi na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, która należy obecnie do powódki.
Podziałowi po ustanowieniu służebności uległy zarówno nieruchomość obciążona, jak i nieruchomość władnąca. Stosownie jednak doart. 290 § 1 i 2 k.c., w razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonych przez podział, a w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział.
Nie zachodziły podstawy do przyjęcia, że zmianie uległ stan prawny w zakresie obciążenia powstałej z podziału nieruchomości pozwanej na rzecz powódki jako właścicielki części nieruchomości powstałej z podziału nieruchomości władnącej.
Wyrokiem z 17 stycznia 2007r. Sąd Rejonowy w Gliwicach ustalił, że wskutek niewykonywania przez lat 10 wygasła służebność drogi koniecznej przysługująca właścicielowidziałki nr (...)obciążająca nieruchomość pozwanej.
Nie dotyczy ten wyrok powstałej z podziału nieruchomości władnącejdziałki (...)należącej do powódki.
Wykreślenie w oparciu o ten wyrok z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości pozwanej w całości wpisu służebności drogi, a więc również w zakresie, w jakim wpis dotyczył powstałej z podziałudziałki (...)spowodowało, jak słusznie stwierdził Sąd Rejonowy, niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Wykreśleniu uległa służebność, która utrzymała się w mocy na rzeczdziałki (...)utworzonej przez podział nieruchomości władnącej, a podstawę tego wpisu - wykreślenia stanowił wyrok stwierdzający wygaśnięcie służebności ale tylko w stosunku dodziałki (...).
Nie zapadło orzeczenie, które świadczyłoby o zmianie stanu obciążenia nieruchomości pozwanej na rzecz nieruchomości powódki.
Zasadnie zastosował zatem Sąd Rejonowyart. 10 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipoteceuzgadniając treść ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości stron przez nakazanie dokonania odpowiednich wpisów wdziale trzecim i pierwszymtych ksiąg.
Zmiany stanu faktycznego w terenie, wbrew twierdzeniom skarżącej, same przez się nie uniemożliwiają usunięcie niezgodności.
Przywołanie w sentencji zaskarżonego wyroku protokołu zawierającego ugodę, którą służebność została ustanowiona w zestawieniu z numerami działek służyć miało wskazaniu, że ugoda dotyczy działek oznaczonych aktualnie innymi numerami, które powstały z podziału określonych w ugodzie nieruchomości władnącej i obciążonej.
Ochrony przewidzianej w art. 10 ustawy z 6 lipca 1982r. nie mógł pozbawić powódki brak zgłoszenia przez nią wniosku o wpis służebności w księdze wieczystej prowadzonej dla działki powstałej z podziału nieruchomości władnącej w sytuacji, gdy jak wynika z treści powołanego w apelacji aktu notarialnego, powódka posiadała wiedzę o istniejącym obciążeniu.
Nie naruszył Sąd Rejonowyart. 109 § 2 k.p.c.ustalając wyższe niż w stawce minimalnej koszty poniesione przez powódkę z tytułu profesjonalnego zastępstwa prawnego. Wyjaśnił ten Sąd motywy swojego rozstrzygnięcia, które nie budzą wątpliwości.
Z przytoczonych względów orzec należało jak w sentencji wyroku na podstawieart. 385 k.p.c., o kosztach postępowania odwoławczego – po myśliart. 98 § 1 i 3 k.p.c., pozwana będąc stroną przegrywającą obowiązana jest zwrócić powódce, na jej żądanie, koszty obejmujące wynagrodzenie adwokata.

SSO Lucyna Morys-Magiera SSO Tomasz Tatarczyk SSO Krystyna Hadryś