Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1112/13
Data wyroku: 2014-04-03 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Ewa Naze, Mirosław Godlewski
Słowa kluczowe: Wznowienie Postępowania
Podstawa prawna: art. 386 § 3 kpc

Sygn. akt: III AUa 1112/13

POSTANOWIENIE
Dnia 3 kwietnia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ewa Naze
Sędziowie: SSA Mirosław Godlewski
SSA Iwona Szybka (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Aleksandra Słota

po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. w Łodzi
na rozprawie
sprawyM. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
o ustalenie kapitału początkowego i wysokość emerytury,
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt: VI U 495/12;
postanawia

uchylić zaskarżony wyrok w punkcie drugim i w tym zakresie umorzyć postępowanie.

Sygn. akt III AUa 1112/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 marca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.ustaliłM. S.kapitał początkowy.
M. S.złożyła w dniu 5 kwietnia 2012r. odwołanie od tej decyzji i wniosła o ponowne przeliczenie kapitału początkowego. Zakwestionowała przyjęcie w okresie od 21.08.1972r. do 31.05.1979r., od 1.06.1979r. do 10.04.1981r. i od 10.04.1981r. do 13.12.1981r. wynagrodzeń minimalnych, gdy ze świadectw pracy wynika, że pobierała wyższe wynagrodzenie.
ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2013r. Sąd Okręgowy w Płocku w punkcie 1. zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 16 marca 2012r. w ten sposób, że ustalił ponownie kapitał początkowyM. S.przyjmując do obliczenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz wyliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat kalendarzowych tj. z lat 1970-1979, 1981, 1990-1998 i ustalił wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego na 63,03%. W punkcie 2 wyroku Sąd Okręgowy zmienił decyzję organu rentowego z dnia 22 marca 2012r. w ten sposób, że obliczyłM. S.od dnia 1 grudnia 2011r. wysokość emerytury zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyjmując: kwotę składki zaewidencjonowanej na koncie z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 68 551,84zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 303 325,07zł i średnie dalsze trwanie życia w wymiarze 228,30 miesięcy.
Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach i rozważaniach:
W dniu 30 grudnia 2011r.M. S.złożyła w organie rentowym wniosek o emeryturę. W okresie od 21 sierpnia 1972r. do 31 maja 1979r. ubezpieczona była zatrudniona wZespole (...)wG.. Była wynagradzana według stawki godzinowej i miała prawo do dodatku stażowego w wysokości 5% po przepracowaniu 5 lat. Opierając się na opinii biegłego z zakresu księgowości Sąd Okręgowy ustalił, żeM. S.za rok 1972 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 9 520 zł, za rok 1973 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 27 300,40 zł, za rok 1974 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 30 368 zł, za rok 1975 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 30 394 zł, za rok 1976 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 30 628 zł, za rok 1977 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 31 133,70 zł, za rok 1978 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 31 913,70 zł, a za rok 1979 osiągnęła wynagrodzenie w wysokości 13 295,10 zł. Dalej Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie od 1 czerwca 1979r. do 10 kwietnia 1981r.M. S.pracowała w Spółdzielni(...)wŁ.z siedzibą wS.. W trakcie tego zatrudnienia w okresie od 1.06.1979r. do 31.12.1980r. osiągnęła co najmniej wynagrodzenie minimalne, a od stycznia do kwietnia 1981r. osiągnęła wynagrodzenie: styczeń 4 830 zł, luty 4 830 zł, marzec 4830 zł, kwiecień 1 732 zł, łącznie 16 222 zł. Wysokość otrzymanego wynagrodzenia Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego. W okresie od 10 kwietnia 1981r. do 13 grudnia 1981r.M. S.pracowała w(...)Indywidualnych(...)wP., gdzie otrzymała wynagrodzenie: kwiecień 5 950 zł, od maja do listopada łącznie 59 500 zł, grudzień 3 565. Opierając się na opinii biegłego Sąd Okręgowy ustalił, że łącznie w trakcie tego zatrudnienia ubezpieczona otrzymała wynagrodzenie w kwocie 69 015 zł. Sąd Okręgowy ustalił także, że decyzją z dnia 22 marca 2012r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę, której wysokość obliczył na podstawie art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Opierając się na opinii biegłego Sąd Okręgowy ustalił, że najkorzystniejsze jest wyliczenie kapitału początkowego z 20 lat wybranych z całego okresu ubezpieczenia, tj. 1970-1979, 1981, 1990-1998. Wyliczony z tych lat wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi bowiem 63,03%, a wartość kapitału na dzień 1 stycznia 1999r. stanowi kwotę 110 270,49 zł. Odnośnie emerytury, to Sąd Okręgowy wskazał, że najkorzystniejsze jest jej obliczenie na podstawie art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy przyjęciu składki zaewidencjonowanej na koncie w wysokości 68 551,84 zł, kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 303 325,07 zł i średniego dalszego trwania życia w wymiarze 228,30 miesięcy. Tak wyliczona emerytura, co wynika z opinii biegłego księgowego, wynosi od 1 marca 2012r. 1 833,96 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za zasadne. Przywołał treść art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 173 tej ustawy. Wskazał, że wartość kapitału początkowego ustala się na dzień 1 stycznia 1999 roku, a kapitał ustala się na zasadach określonych w art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu I instancji, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że podstawie dokumentów osobowo0płacowych istnieje możliwość wyliczenia wysokości faktycznie osiąganego przez odwołującą się wynagrodzenia za cały okres pracy wZespole (...)wG., za okres od 1.01.1981r. do kwietnia 1981r., kiedy pracowała w(...), za cały okres zatrudnienia w(...)Indywidualnych(...). Uwzględniając dokonane przez biegłą wyliczenia możliwym okazało się ustalenie wysokości kapitału początkowego i emerytury na poziomie wyższym niż ustalił to organ rentowy w zaskarżonych decyzjach.

Apelację od punktu 2 powyższego wyroku wniósł organ rentowy. Postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania –art. 321 par. 1 kpcprzez wyrokowanie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem odwołującej się, sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że odwołująca wniosła odwołanie od decyzji zaliczkowej emerytalnej z dnia 22 marca 2012r., pomimo braku odwołania oraz ustalenia w wyroku kwoty zaewidencjonowanych składek w wysokości 68 551,84 zł, pomimo trwania postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie wysokości zaewidencjonowanych składek. Apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 2 i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 2 i odrzucenie odwołania.
W uzasadnieniu podniósł, że ubezpieczona nie złożyła odwołania od decyzji z dnia 22 marca 2012r. o przyznaniu jej zaliczkowo emerytury. W odwołaniu z dnia 5 kwietnia 2012r. ubezpieczona w sposób jednoznaczny określiła, że odwołuje się od decyzji z dnia 16 marca 2012r., podała znak sprawy i wskazała, że jest to decyzja ZUS o ustaleniu kapitału początkowego. Nie było przy tym przeszkód do złożenia odwołania także od decyzji z dnia 22 marca 2012r., ponieważ decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o możliwości odwołania się. Termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 22 marca 2012r. upłynął 22 kwietnia 2012r. „Informację o niezadowoleniu odwołującej z decyzji emerytalnej”, ZUS otrzymał w dniu 6 września 2012r., kiedy to wpłynęło do organu rentowego pismo z dnia 31 lipca 2012r. Nawet gdyby uznać pismo to jako odwołanie, to zostało wniesione ono po terminie określonym wart. 477.9 par. 3 kpc. W ocenie apelującego, odwołanie od decyzji z dnia 22 marca 2012r. nie zostało jednak złożone. Z ostrożności procesowej ZUS podniósł, że decyzja z 22 marca 2012r. jest decyzją zaliczkową, ponieważ nie można było ustalić wysokość zaewidencjonowanej składki i trwało postępowanie wyjaśniające z płatnikami składek. W decyzji tej ZUS przyjął przybliżoną kwotę składek.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja organu rentowego okazała się zasadna. Trafnie skarżący podniósł, że ubezpieczonaM. S.nie wniosła odwołania od decyzji z dnia 22 marca 2012r., a Sąd Okręgowy w punkcie 2 wyroku, wyrokował o decyzji, która nie została zaskarżona odwołaniem. Zgodnie z treściąart. 4779.§ 1 kpcodwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Z kolei zgodnie z treściąart. 47710.§ 1 kpcodwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów i wniosków oraz podpis ubezpieczonego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2000 r. II UKN 132/00,PPiPS 2001/6/68). Wszczynające postępowanie sądowe odwołanie od decyzji organu rentowego pełni rolę pozwu. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, Legalis). Odwołanie jest pismem procesowym i w związku z tym powinno odpowiadać warunkom formalnym pisma procesowego określonym wart. 126 i n. Jednocześnie jako pismo procesowe kwalifikowane musi spełniać wymogi wynikające zart. 47710§ 1, wiążące się głównie z tym, że jest to jednocześnie środek zaskarżenia decyzji organu rentowego. Wymagania te powinno spełniać także odwołanie wniesione do protokołu sporządzonego przez organ rentowy lub sąd. Z uwagi na to, żekodeks postępowania cywilnegonie zawiera katalogu zarzutów przyjąć należy, że może je stanowić każda podniesiona przez ubezpieczonego wadliwość decyzji. Wniosek zaś może dotyczyć zmiany decyzji w całości lub w części. Utrwalone jest stanowisko Sądu Najwyższego, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych odwołanie wszczyna postępowanie przed sądem, a przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 4779i art. 47714k.p.c.) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 2012r., II UK 275/11, LEX nr 1215286, wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2007r., I UK 307/06, LEX nr 898845). Jak wynika z akt sprawy oraz ustaleń Sądu Okręgowego, organ rentowy wydał w stosunku doM. S.dwie decyzje. A mianowicie decyzję z dnia 16 marca 2012r. ustalającą kapitał początkowy oraz decyzję z dnia 22 marca 2012r. przyznającą emeryturę i przyznającą zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od dnia 1 grudnia 2011r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Obie decyzje zostały doręczoneM. S.tego samego dnia, którą to okoliczność potwierdził pełnomocnik ubezpieczonej w piśmie procesowym z dnia 17 grudnia 2013r. Obie decyzje zawierały pouczenie o terminie i sposobie odwołania się. Po otrzymaniu obu decyzjiM. S.w dniu 6 kwietnia 2012r. ( data wpływu do organu rentowego odwołania datowanego na 5 kwietnia 2012r.) złożyła odwołanie tylko od decyzji z dnia 16 marca 2012r., czyli od decyzji ustalającej kapitał początkowy. Intencja strony co do zaskarżenia tylko tej decyzji nie budzi, zdaniem Sądu Apelacyjnego, żadnych wątpliwości. W odwołaniu bowiem skarżąca wyraźnie napisała, którą decyzję skarży, podała jej datę, przedmiot, znak, wskazała zarzuty jakie stawia tej decyzji i sprecyzowała wnioski, czyli podała jakiej zmiany decyzji oczekuje. Także na rozprawie w dniu 1 czerwca 2012r. profesjonalny pełnomocnik ubezpieczonej oświadczył, że popiera odwołanie, a wszystkie kolejne protokoły rozpraw jako przedmiot sprawy zawierają zapis „ o wysokość kapitału początkowego”. Jak wynika z akt sprawy w piśmie procesowym z dnia 31 lipca 2012r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że „intencją odwołującej było zakwestionowanie odwołaniem z dnia 5 kwietnia 2012r., także decyzji w sprawie otrzymania emerytury”. Po otrzymaniu tego pisma organ rentowy podniósł (pismo z dnia 18.09.2012r. k. 57 akt sprawy), że ubezpieczona nie wniosła odwołania od decyzji z dnia 22 marca 2012r. Dokonując analizy powyższego stanu sprawy, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w tych okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że pismo wnioskodawczyni z dnia 5 kwietnia 2012r. jest odwołaniem od decyzji z dnia 22 marca 2012r. Brak bowiem w tym piśmie nie tylko zarzutów i wniosków dotyczących tej decyzji, ale brak jakiejkolwiek wzmianki, czy też odniesienia się do decyzji z dnia 22 marca 2012r. przyznającej emeryturę i ustalającej zaliczkowo jej wysokość. Trafnie zatem organ rentowy zarzuca w apelacji, że Sąd Okręgowy objął wyrokiem decyzję, od której strona nie wniosła odwołania. Słusznie więc apelujący domaga się uchylenia punktu 2 wyroku i umorzenia postępowania w tej części. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 3 kpcuznając zasadność zarzutów apelacji uchylił zaskarżony wyrok w punkcie 2 i w tym zakresie umorzył postępowanie.
Dla wyjaśnienia Sąd Apelacyjny wskazuje, że wysokość kapitału początkowego ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonej. Na skutek odwołania od decyzji z dnia 16 marca 2012r., prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 13 maja 2013r., wysokość wskaźnika podstawy wymiaru kapitału początkowego uległa podwyższeniu z 61,32% do 63,03%. Podwyższeniu uległa więc podstawa wymiaru kapitału, skoro jest ona iloczynem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru i kwoty bazowej. Podwyższeniu uległ także sam kapitał, skoro jest on zależny od podstawy wymiaru, co jednoznacznie wynika z decyzji z dnia 16 marca 2012r. oraz następnej z dnia 3 lipca 2012r. Jednocześnie z opinii biegłego wynika, że zastosowanie nowego wskaźnika, tj. 63,03% powoduje podwyższenie kapitału początkowego z pierwotnej kwoty 108 932,89 zł. do kwoty 110 270,49 zł. Taką też kwotę, a nie dotychczasową108 932,89 zł., organ rentowy zastosuje do obliczenia wysokości emerytury ubezpieczonej. Odwołanie ubezpieczonej od decyzji z dnia 16 marca 2012r. i zmiana przez Sąd Okręgowy wysokości kapitału początkowego ( jego podwyższenie), wywołało ten skutek, że organ rentowy ponownie ustali wysokość emerytury wnioskodawczyni uwzględniając prawomocne rozstrzygnięcie Sądu zwarte w punkcie 1 wyroku. Od tej decyzji wnioskodawczyni będzie przysługiwało odwołanie na zasadach ogólnych.