Sąd Okręgowy w Kielcach
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 302/14
Data wyroku: 2014-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Babilon-Domagała
Teza: wyrok zmieniony , złagodzony

Sygn. akt IX Ka 302/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Kielcach IX Wydział Karny-Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Aleksandra Babilon-Domagała

Protokolant: st.sekr.sądowy Dorota Ziółkowska

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Marii Charnickiej
po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 roku
sprawyG. B.
oskarżonego o przestępstwo zart. 178 a § 4 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Starachowicach
z dnia 15 stycznia 2014 roku sygn. akt II K 1248/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :

1
uchyla rozstrzygnięcia zawarte w pkt II i III wyroku, a związanez warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności;

2
orzeczoną oskarżonemuG. B.w pkt I wyroku karę pozbawienia wolności łagodzi do 6 (sześciu) miesięcy;

3
zasądza od oskarżonegoG. B.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem opłaty za obie instancje;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od oskarżonegoG. B.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem wydatków należnych za postępowanie odwoławcze.

Sygn. akt IX Ka 302/14

UZASADNIENIE
G. B.został oskarżony o to, że w dniu 19 listopada 2013 roku wS., województwo(...), będąc wcześniej prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w Starachowicach z dnia 6 grudnia 2011 roku, sygn. akt II K 117/11, za prowadzenie pojazdu mechanicznego znajdując się w stanie nietrzeźwości, w ruchu lądowym prowadził pojazd mechaniczny markiŻ.o numerze rejestracyjnym(...), znajdując się w stanie nietrzeźwości, wyrażającym się stężeniem alkoholu 0,91 mg/dm3w wydychanym powietrzu
tj. o przestępstwo zart. 178a § 4 k.k.
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2014 roku, sygn. akt II K 1248/13 Sąd Rejonowy w Starachowicach orzekł, co następuje:

I
oskarżonegoG. B.uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, stanowiącego przestępstwo zart. 178a § 4 k.k., i za ten czyn na podstawieart. 178a § 4 k.k.wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 69 § 1 i § 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoG. B.w punkcie I sentencji wyroku kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata;

III
na podstawieart. 71 § 1 k.k.iart. 33 § 1 i § 3 k.k.orzekł wobec oskarżonegoG. B.karę grzywny w wysokości 150 (stu pięćdziesięciu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 (dwudziestu) złotych;

IV
na podstawieart. 42 § 2 k.k.w zw. zart. 43 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonegoG. B.tytułem środka karnego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat;

V
na podstawieart. 63 § 2 k.k.zaliczyłG. B.na poczet zakazu orzeczonego w punkcie IV wyroku okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 19 listopada 2013 do dnia wydania wyroku;

VI
na podstawieart. 49 § 2 k.k.orzekł wobecG. B.tytułem środka karnego świadczenie pieniężne w kwocie 300 (trzysta) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej;

VII
zasądził odG. B.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 570 (pięćset siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów sądowych, w tym kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem opłaty.

Apelację od wymienionego wyroku wniósł Prokurator Rejonowy w Starachowicach, zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego.
Oskarżyciel publiczny zarzucił przedmiotowemu orzeczeniu:
1. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wyroku, dotyczący wystąpienia w niniejszej sprawie pozytywnej prognozy kryminologicznej odnoszącej się do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej wobec oskarżonegoG. B.kary pozbawienia wolności, podczas gdy w rzeczywistości, z uwagi na postawę sprawcy, jego dotychczasowy sposób życia, a szczególności uprzednią karalność za przestępstwo podobne do przypisanego w skarżonym wyroku, brak jest pozytywnej prognozy kryminologicznej dotyczącej tego, że będzie to wystarczające dla osiągnięcia wobecG. B.celów kary, a w szczególności zapobiegnie to jego powrotowi do przestępstwa;
2. rażącą niewspółmierność środka karnego wymierzonegoG. B.za przypisane przestępstwo z powodu orzeczenia środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w zbyt niskim rozmiarze, w sytuacji gdy wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu wynikający ze znacznego stanu nietrzeźwości oskarżonego, uprzednią karalność oraz nagminność tego rodzaju przestępstw w okręgu działania tutejszego Sądu sprzeciwiają się przyjęciu, że tak orzeczony środek karny jest adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynu, osiągnie swe cele zapobiegawcze oraz spełni potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Prokurator Rejonowy w Starachowicach wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:
- uchylenie punktu II, dotyczącego warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec oskarżonegoG. B.;
- zmianę punktu IV wyroku poprzez orzeczenie środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 5 lat.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja Prokuratora Rejonowego okazała się częściowo zasadna, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze.
Ustalenia dotyczące przebiegu zdarzenia i sprawstwa oskarżonego nie budziły żadnych wątpliwości Sądu Okręgowego i nie były kwestionowane przez strony postępowania.
Na wstępie, Sąd Okręgowy wskazuje, iż wnioski apelacji zostały sformułowane w sposób wadliwy. Sąd I instancji orzekł wobec oskarżonegoG. B.karę grzywny na podstawieart. 71 § 1 k.k., obok kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. W przypadku wymierzenia wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym, o co wnosi oskarżyciel publiczny, brak jest możliwości utrzymania w mocy punktu III orzeczenia Sądu I instancji dotyczącego kary grzywny wymierzonej na podstawie wymienionego przepisu. Wobec powyższego, apelacja powinna zawierać w swej treści również wniosek o uchylenie punktu III zaskarżonego wyroku, skoro jest on nierozerwalnie związany z orzeczeniem dotyczącym zastosowania środka probacyjnego.
Sąd Okręgowy, co do zasady, podzielił zarzut Prokuratora dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych a polegającego na nieuprawnionym ustaleniu, że wobec oskarżonego zachodzi pozytywna prognoza kryminologiczna i szczególnie uzasadnione okoliczności zart. 69 § 4 k.k., co skutkowało niezasadnym orzeczeniem wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Wobec sprawców przestępstw zart. 178a § 4 k.k.ustawa karna przewiduje szczególne, dużo bardziej restrykcyjne regulacje dotyczące orzekania kar o charakterze wolnościowym oraz dotyczące możliwości orzeczenia warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności.Art. 69 § 4 k.k.stanowi, że zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec sprawcy przestępstwa zart. 178a § 4 k.k.może nastąpić tylko i wyłącznie wobec zaistnienia szczególnie uzasadnionych okoliczności. W ocenie Sądu Okręgowego, Sądmeritiniezasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie, w stosunku do oskarżonegoG. B.zaistniała przesłanka, o jakiej mowa wart. 69 § 4 k.k.Ustalenie, iż oskarżony jest jedynym żywicielem rodziny nie może zostać uznane za szczególnie uzasadnioną okoliczność, warunkującą możliwość orzeczenia wobecG. B.kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Szczególnie uzasadnione okoliczności, wskazane wart. 69 § 4 k.k.to zdarzenia nagłe, nieprzewidywalne, o charakterze niespotykanym i całkowicie wyjątkowym. Niezasadne jest przyjęcie, że za taką powinna być uznana ciężka sytuacja finansowa rodziny sprawcy, w szczególności, jeżeli istniała ona w chwili dokonania przez niego czynu zabronionego, bowiem nie jest to zdarzenie nagłe ani o charakterze wyjątkowym, szczególnym, skoro w społeczeństwie wiele jest rodzin o podobnej sytuacji materialnej. Sąd Okręgowy podkreśla, iż w niniejszej sprawie, w dacie popełnienia czynu zabronionego przez oskarżonego, istniała już trudna sytuacja życiowa jego rodziny, a oskarżony mimo to, wiedząc o możliwych konsekwencjach swojego zachowania, zdecydował się na ponowne dokonanie przestępstwa, tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości. W czasie popełnienia czynu zabronionego oskarżony za nic miał ciężką sytuację materialną swojej rodziny, nie myślał o tym, że jeżeli zostanie zatrzymany i zostanie mu wymierzona kara o charakterze izolacyjnym, to jego najbliżsi pozostaną bez środków do życia. Mało tego, zamiast przeznaczyć środki finansowe na pomoc bliskim osobom i ich utrzymanie, wolał przeznaczyć je na alkohol. Taka postawaG. B.jednoznacznie świadczy o tym, że jego zachowań nie determinuje troska o los rodziny, jak to próbował przeforsować w swoich wyjaśnieniach. Ponadto, brak jest uzasadnienia dla przerzucania odpowiedzialności za sytuację najbliższych oskarżonego na organy wymiaru sprawiedliwości. Skoro oskarżony zachował się w sposób tak naganny, jak pokazuje niniejsza sprawa, to powinien ponieść wszelkie konsekwencje swojego zachowania, choćby były one dolegliwe także i dla bliskich mu osób.
Z uwagi na przytoczone wyżej okoliczności, Sąd Okręgowy ustalił, że Sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia i mających wpływ na jego treść, ponieważ niezasadnie zastosował wobec oskarżonego dobrodziejstwo warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, błędnie ustalając, że w przedmiotowej sprawie zaistniały szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa wart. 69 § 4 k.k.
Powyższe ustalenia skutkowały zmianą zaskarżonego wyroku w ten sposób, że Sąd Okręgowy złagodził wymierzoną oskarżonemuG. B.karę pozbawienia wolności do wysokości 6 miesięcy, nie stosując w stosunku do oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia jej wykonania. W ocenie Sądu Okręgowego, wymierzona przez Sąd I instancji kara 1 roku pozbawienia wolności była karą zbyt surową, przekraczającą stopień zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, którego popełnienia dopuścił sięG. B.. Karą adekwatną, zdaniem Sądu odwoławczego, będzie kara w wysokości 6 miesięcy pozbawienia wolności, która spełni cele w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Mimo złagodzenia jej wymiaru, kara ta będzie jednak dla oskarżonegoG. B.wystarczająco dolegliwa, skoro jej wykonanie nie zostało warunkowo zawieszone na okres próby. Pobyt w zakładzie karnym, choćby krótki, uświadomiG. B.naganność jego postępowania i zapobiegnie jego ponownemu powrotowi na drogę przestępstwa.
Konsekwencją powyższej zmiany orzeczenia Sądu I instancji była konieczność uchylenia rozstrzygnięć zawartych w punkcie II i III zaskarżonego wyroku, mimo braku stosownego wniosku w apelacji oskarżyciela publicznego, dotyczącego punktu III. Wymienione rozstrzygnięcia dotyczyły odpowiednio warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności i wymierzenia kary grzywny na podstawieart. 71 § 1 k.k., były więc one ściśle związane z zastosowaniem wobec oskarżonegoG. B.instytucji probacji. Uchyleniepunktu II, dotyczącego warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, musiało skutkować uchyleniem takżepunktu III, bowiem orzeczenie o wymierzeniu grzywny na podstawieart. 71 § 1 k.k.nie mogło się ostać, skoro odpadła podstawa stosowania tegoż przepisu, tj. wymierzenie wobec oskarżonegoG. B.kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
W ocenie Sądu odwoławczego niezasadnym był zarzut podniesiony w apelacji Prokuratora, dotyczący rażącej łagodności środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Sądmeritiw sposób zasadny określił czas jego trwania na 3 lata. Zakaz ten, orzeczony we wskazanym wymiarze, zdaniem Sądu Okręgowego, na wystarczająco długi czas wyeliminuje oskarżonegoG. B.z uczestnictwa w ruchu lądowym i tym samym usunie zagrożenie jakie swoim zachowaniem stwarzał oskarżony. Orzeczenie czasu trwania wymienionego zakazu na 5 lat, zgodnie z wnioskiem oskarżyciela publicznego zawartym w apelacji, byłoby rażąco surowe i stanowiłoby dla oskarżonego zbytnią dolegliwość, przekraczając limitujący stopień winy oraz stopień społecznej szkodliwości, wbrew temu co wskazywał Prokurator. Nagminność popełniania tego typu przestępstw w okręgu Sądu nie może przesądzać o stosowaniu nadmiernej represji w stosunku do jednostki, skoro głównym celem kary jest prewencja indywidualna, a nie generalna, co należy stanowczo podkreślić.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 § 1 i § 2 k.p.k.iart. 456 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok w wyżej opisanym zakresie, utrzymując go w mocy w pozostałej części.
Na podstawieart. 10 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 ze zm.) Sąd Okręgowy zasądził od oskarżonegoG. B.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 120 złotych tytułem opłaty od orzeczonej wobec niego kary 6 miesięcy pozbawienia wolności.
O wydatkach, poniesionych przez Skarb Państwa w toku postępowania odwoławczego, Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 627 k.p.k., zasądzając kwotę 20 złotych odG. B.na rzecz Skarbu Państwa, bowiem ich uiszczenie przez oskarżonego nie będzie dla niego zbyt uciążliwe.
SSO Aleksandra Babilon- Domagała