Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Ga 1/14
Data wyroku: 2014-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Prawo Upadłościowe I Naprawcze
Podstawa prawna: art. 373 pun

Sygn. akt

VIII Ga 1/14

POSTANOWIENIE

Dnia 4 czerwca 2014r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie:

Przewodniczący
Sędzia
Sędzia

SSO Barbara Jamiołkowska
SR del. Tomasz Mrugowski
SO Elżbieta Kala (spr.)

Protokolant

Karolina Glazik

po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014r. w Bydgoszczy

na rozprawie

sprawy z wniosku

(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością(...)z siedzibą wS., Bułgaria

przy udzialeA. W.,J. K.,W. K.iC. W.

o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej

na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 31 października 2013r. sygn. akt XV Gzd 47/12
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od wnioskodawcy na rzecz każdego z uczestników kwotę po 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za instancję odwoławczą.

Sygn. akt VIII Ga 1/14

UZASADNIENIE
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością(...)wniósł o orzeczenie wobecC. W.,W. K.,J. K.orazA. W., zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie określonym wart. 373 ust.1 Prawa upadłościowego i naprawczegona okres do 10 lat.
W uzasadnieniu wnioskodawca podawał, iż uczestnicy zarządzają stowarzyszeniem podfirmą Klub Sportowy (...)z siedzibą wB., z którym wnioskodawca zawarł w dniu 15 września 2010 roku umowę o świadczenie usług trenerskich. Wnioskodawca wykonał swoje zobowiązanie, a stowarzyszenie nie zapłaciło całości wynagrodzenia. Wnioskodawca wezwał stowarzyszenie do zapłaty, lecz bezskutecznie, w związku z czym wnioskodawca wystąpił na drogę sądową. Zdaniem wnioskodawcy stowarzyszenie stało się niewypłacalne, gdyż zaprzestało spłacania wymagalnych długów, nie tylko wobec wnioskodawcy, lecz także wobec innych wierzycieli, a pomimo powstania niewypłacalności uczestnicy postępowania nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości.
W odpowiedziach na wniosek uczestnicy domagali się oddalenia wniosku i jednocześnie skierowania sprawy na posiedzenie niejawne. Na mocyart. 376 ust. 1 p.u.n.w zw. zart. 514 § 2 k.p.c.wnieśli także o oddalenie wniosku z uwagi na brak uprawnienia wnioskodawcy do wystąpienia z takim wnioskiem. Uczestnicy wskazywali, iż roszczenia wnioskodawcy wobec stowarzyszenia, które reprezentują są sporne, a postępowania wytoczone przez wnioskodawcę przeciwko stowarzyszeniu są w toku, a co za tym idzie wnioskodawca nie jest „wierzycielem" w rozumieniuart. 376 ust 1 p.u.n .Uczestnicy twierdzili także, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, bowiem brak było ku temu podstaw, wskazując jednocześnie, iż zadłużenie Klubu jest jedynie przejściowe i stojąc na stanowisku, iż faktycznym powodem złożenia przez wnioskodawcę wniosku o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej jest konflikt pomiędzy nim a Stowarzyszeniem.
Postanowieniem z dnia 31 października 2013 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy oddalił wnioski o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej oraz zasądził od wnioskodawcy na rzecz każdego z uczestników kwoty po 677 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w pierwszej instancji i w postępowaniu zażaleniowym oraz kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Dokonując analizy okoliczności faktycznych ustalonych w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy zważył, iż zgodnie zart.373 ust.1 p.u.n.sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu m.in. wobec osoby, która ze swej winy, będąc do tego zobowiązana z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości wniosku o ogłoszenie upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości jest natomiast niewypłacalność dłużnika, o której mowa wart. 11 p.u.n.Sąd powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zwrócił uwagę, iż o niewypłacalności dłużnika w rozumieniuart. 11 ust. 1 p.u.n.można mówić dopiero wówczas, gdy dłużnik z braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań. W tym świetle Sąd I instancji zważył, że nie sposób było podzielić stanowiska wnioskodawcy jakoby stowarzyszenie w sposób trwały zaprzestało wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych i w związku z tym nastąpił stan niewypłacalności stowarzyszenia. W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie nie można bowiem nie uwzględnić specyfiki działalności stowarzyszenia oraz źródeł finansowania tejże działalności, którymi są głównie dotacje związane z promocją miasta oraz dofinansowania uzyskiwane od indywidualnych sponsorów. Stowarzyszenie - będąc klubem sportowym - nie uzyskuje miesięcznych dochodów na realizację swojej działalności. Wpłaty na rzecz stowarzyszenia dokonywane są w określonych transzach, a ich wysokość - co jest wpisane w specyfikę działalności - uzależniona jest od wyników sportowych, osiąganych przez drużynę. Sąd zważył także, że stan niewypłacalności nie zachodzi, gdy dłużnik kwestionuje należności(M. Mrówczyński, Postępowanie nieprocesowe w sprawach zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, Warszawa 2012).Uczestnicy postępowania kwestionowali istnienie wierzytelności przysługujących wnioskodawcy, a apelacji wniesionej od wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Toruniu w sprawie V GC 1020/12 nie oddalono jako oczywiście bezzasadnej (wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 07.10.2013r., sygn. akt VI Ga 117/13). Fakt niezwłocznego częściowego uregulowania należności po uprawomocnieniu się wyżej wskazanego wyroku (poza częścią należności zabezpieczoną już przez komornika) wskazywał, że stowarzyszenie nie działa w celu pokrzywdzenia wierzycieli i reguluje swoje bezsporne zobowiązania. Na marginesie Sąd dodał, iż w jego ocenie – ilość wierzycieli została sztucznie pomnożona poprzez cesję wierzytelności dokonaną przez wnioskodawcę. Sąd zważył, iż zadłużenie względem wierzycieliKlubu Sportowego (...)ma jedynie charakter przejściowy i wiąże się wyłącznie ze specyfiką działalności stowarzyszenia - należności uznane przez stowarzyszenie są w miarę wpływu funduszy regulowane, powstające zaległości nie pogłębiają się, są chwilowe i – jak wskazuje praktyka - wpisane w tego rodzaju działalność gospodarczą, można bowiem dostrzec, iż podmioty współpracujące z Klubem mimo upływu terminów zapłaty należności, nie występują na drogę sądową, terminy płatności są przesuwane, a wierzyciele otrzymują zapłatę wraz z wpływem kolejnej transzy. Taka praktyka gospodarcza utrwaliła się podczas wielu lat działalności Klubu. Co do kwestii istnienia wierzytelności i uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem zart. 373 ust.1 p.u.n.Sąd zważył, iż na moment orzekania w niniejszej sprawie wierzytelność wnioskodawcy była stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, a ponadto, czego uczestnicy nie zakwestionowali, wnioskodawca nabył zwrotnie jedną z wcześniej scedowanych przez siebie, a obecnie prawomocnie zasądzonych, wierzytelności. Zatem na dzień wydawania postanowienia w niniejszej sprawie wnioskodawcy przysługiwała legitymacja procesowa czynna. W ocenie Sądu brak było jednak w sprawie podstaw do orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do członków zarządu - bowiem nie ma potrzeby podejmowania działań zmierzających do wyeliminowania uczestników z obrotu gospodarczego jako nierzetelnych i nieuczciwych przedsiębiorców. Natomiast całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz przebieg postępowania wskazywał, iż to wnioskodawca działał w sposób nierzetelny, kierując się niskimi pobudkami, chęcią pognębienia reprezentantów swojego dłużnika w odwecie za kwestionowanie jego wierzytelności i spór co do jakości świadczonych przez niego usług.
O kosztach postępowania w postaci kosztów zastępstwa procesowego Sąd Rejonowy orzekł na podstawie§ 11 ust. 1 pkt 3w zw. z § 2 ust. 2 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), obciążając nimi wnioskodawcę z uwagi na regulacjęart. 520 § 3 k.p.c.w zw. zart. 376 ust. Izd. trzeciePrawa upadłościowego i naprawczego. Orzekając o kosztach zastępstwa Sąd zasądził je na rzecz każdego z uczestników w wysokości pięciokrotnej stawki minimalnej, mając na uwadze stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika procesowego uczestników. Ponadto Sąd orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, obciążając nimi wnioskodawcę w wysokości wynikającej z przepisu§ 13 ust. 1 pkt 1cytowanego wyżej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, mając na uwadze, iż uczestnicy wygrali sprawę w całości.
Wnioskodawca w apelacji od powyższego rozstrzygnięcia zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania tj.art. 233 §1 k.p.c.w zw. zart. 13 §2 k.p.c.oraz w zw. zart. 376 ust. 1 zd. 3 ustawy prawo upadłościowe i naprawczeprzez nieprawidłową ocenę dowodów, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dowolne przyjęcie określonych faktów za prawdziwe, co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że:
- wnioskodawca składając wniosek działał nierzetelnie kierując się chęcią pognębienia reprezentantów swojego dłużnika w odwecie za kwestionowanie jego wierzytelności i spór co do jakości świadczonych przez niego usług
- ilość wierzycieli została sztucznie pomnożona poprzez cesję wierzytelności dokonaną przez wnioskodawcę
- zadłużenie stowarzyszenia ma jedynie charakter przejściowy i wiąże się tylko i wyłącznie ze specyfiką jego działalności
- zapłata przez stowarzyszenie części spornej wierzytelności dokonana niezwłocznie po jej stwierdzeniu w drodze prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu wskazuje, że stowarzyszenie nie działa w celu pokrzywdzenia wierzycieli i reguluje swoje bezsporne zobowiązania
2. naruszenie prawa materialnego w postaciart. 11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawczepoprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że:
- niewypłacalność dłużnika w rozumieniuart.11 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawczeistnieje dopiero wtedy, kiedy dłużnik z powodu braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań tj. zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań musi mieć charakter trwały
- niewypłacalność dłużnika w rozumieniuart. 11 ust.1 ustawy prawo upadłościowe i naprawczenie istnieje, kiedy dłużnik kwestionuje istnienie swojej wierzytelności.
W konsekwencji powyższych zarzutów wnioskodawca wniósł o:
- zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie wobec uczestników postępowania zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie określonym wart. 373 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczegona okres dziesięciu lat
- zasądzenie kosztów za obie instancje
W odpowiedzi na apelację uczestnicy wnieśli o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie na ich rzecz od wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja wnioskodawcy nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego poczynione w uzasadnieniu postanowienia a dokonaną ocenę materiału dowodowego uznaje za prawidłową.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dn. z dnia 22 sierpnia 2007 r. III CSK 45/07, OSP 2009/3/34 485060, Sąd nie jest związany wnioskiem, o którym mowa wart. 373 Prawa upadłościowego i naprawczego.
Brzmienie tego przepisu wskazuje, że sąd może orzec na okres oznaczony w ustawie zakaz prowadzenia działalności gospodarczej oraz zakaz sprawowania określonych funkcji, przy czym, przy zastosowaniu reguł wykładni językowej, zapis artykułu 373 należy rozumieć jako zakreślenie sądowi możliwych granic, w których ma prawo orzec o zakazie, a nie nałożenie takiego obowiązku, nawet w wypadku, gdy sąd stwierdzi istnienie przesłanek do orzeczenia zakazu.
Dodatkowo, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 stycznia 2010 r.( II CSK 364/09 LEX nr 574527), przesłanką decydującą o orzeczeniu zakazu o którym mowa wart. 373p.u.n nie musi być jedynie fakt niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ale także stopień winy oraz skutki podejmowanych działań (art. 373 ust. 2 p.u.n.), które mają wpływ nie tylko na zakres pozbawienia praw, lecz mogą również oddziaływać na decyzję sądu o oddaleniu wniosku w konkretnej sytuacji, orzeczenie zakazu ma bowiem charakter fakultatywny.
Sąd Rejonowy oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy doszedł do przekonania, iż w przypadku stowarzyszenia ”Klub Sportowy (...)”, którego członkami zarządu są uczestnicy, nie doszło do trwałego zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań. Sąd Rejonowy w swojej ocenie oparł się przy tym na orzecznictwie Sądu Najwyższego, który niejednokrotnie wyraził pogląd, że o niewypłacalności dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.n można mówić dopiero wówczas, gdy dłużnik z braku środków, przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań. Sąd Rejonowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie można podzielić stanowiska, że stowarzyszenie w sposób trwały zaprzestało wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia Sądu Rejonowego w tym zakresie.
Sąd Okręgowy podziela tym samym stanowisko Sądu Rejonowego, poparte orzecznictwem Sądu Najwyższego, że o niewypłacalności dłużnika, uzasadniającej złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie może być mowy w sytuacji, kiedy mamy do czynienia z przejściowym zaniechaniem regulowania swoich należności, i do tego wywołanym jak w niniejszej sprawie, specyfiką działalności przedsiębiorcy. Zdaniem Sadu Okręgowego, okoliczności podawane przez uczestników, dotyczące zasad działania stowarzyszenia i jego rozliczania się z wierzycielami, jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, nie mogły być obojętne przy rozpatrywaniu wniosku.
Przesłuchana w sprawie świadekM. R.potwierdziła zaś zeznania uczestników dotyczące zarówno sposobu finansowania stowarzyszenia, jak też tego, że żaden inny z wierzycieli nie żądał od stowarzyszenia zapłaty, w szczególności nie złożył pozwu do sądu, jak też, że wobec stowarzyszenia nie toczyło się żadne postępowanie egzekucyjne. Potwierdziła, że zobowiązania stowarzyszenia to głównie długoterminowe pożyczki od darczyńców i sponsorów. Świadek analizując okazane jej sprawozdanie finansowe stowarzyszenia wyjaśniła, że część wykazanych tam zobowiązań z tytułu pożyczek była wymagalna dopiero w 2014 r. , a uczestnicy w piśmie z dn. 2.09.2013 r. wyjaśnili, że kwota 520.612,27 zł. to pożyczki udzielone stowarzyszeniu przez uczestnikaW. K.. (k-398-399). UczestnikC. W.zeznał, że z pozostałymi wierzycielami stowarzyszenie jest w stałym kontakcie, umawia się co do terminów zapłaty, że informuje firmy co do których ma płatności o zbliżających się transzach lub ich przesunięciach, że wierzyciele mają świadomość w jaki sposób finansowane jest stowarzyszenie, że stowarzyszenie cały czas prowadzi negocjacje z wierzycielami tak aby wszystkie zobowiązania zostały spłacone (k-360-361).
Wnioskodawca nie wykazał aby te okoliczności nie miały miejsca. Zarzucił w apelacji, iż uczestnicy nie potwierdzili żadnymi dowodami, aby wierzyciele odraczali terminy płatności, ale uczestnicy potwierdzili to swoimi zeznaniami, a wnioskodawca nie wykazał aby w tej części ich zeznania nie były wiarygodne i aby było inaczej. Sam wnioskodawca zeznał, iż wie o ugodach stowarzyszenia z wierzycielami, co do spłaty ich wierzytelności. (k-477). W apelacji także nie powołał się na fakt aby którykolwiek z wierzycieli z powodu niezrealizowania ugody przez stowarzyszenie skierował sprawę do sądu. Nie podważył też, aby nieprawdziwe były twierdzenia uczestników dotyczące ich negocjacji z wierzycielami odnośnie spłaty zobowiązań.
W ocenie Sądu Okręgowego, wbrew stanowisku wnioskodawcy, nie bez znaczenia jest okoliczność dotycząca zasad działania i finansowania stowarzyszenia. Co prawda jest ono wpisane do rejestru przedsiębiorców i prowadzi działalność gospodarczą, jednakże specyfika tej działalności i pozyskiwania środków finansowych nie może być okolicznością obojętną przy rozpatrywaniu wniosku w trybieart. 373 p.u.n.Uczestnicy bowiem jako osoby zarządzające stowarzyszeniem jakim jest klub sportowy, działają w określonych warunkach i warunki te determinują sposób tego zarządzania. Powyższe zaś okoliczności, świadczą zdaniem Sądu Okręgowego o tym, że nie możemy mówić w tym przypadku o trwałym zaprzestaniu spłacania przezKlub Sportowy (...)wymagalnych zobowiązań pieniężnych, skoro w stosunku do każdego z nich, stowarzyszenie jest w stałym kontakcie ze swoimi wierzycielami i na bieżąco negocjuje ich spłatę w miarę pozyskiwanych środków, a wierzyciele na to przystają. Nie można też przy ocenie zasadności wniosku nie uwzględnić faktu, że jedynie wnioskodawca wystąpił ze swoim roszczeniem na drogę postępowania sądowego, a zarówno w chwili wniesienia wniosku, jak też przez większą część trwania postępowania w niniejszej sprawie, spór sądowy między wnioskodawcą a stowarzyszeniem był w toku, ze względu na kwestionowanie należności wnioskodawcy przez klub sportowy.
Trudno zatem, w ocenie Sądu Okręgowego, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznać iż uczestnicy działają na szkodę wierzycieli i nie dają gwarancji prawidłowego zarządzania stowarzyszeniem, jakim jest klub sportowy. Należy zaś pamiętać, iż orzeczenie, o którym mowa wart. 373 p.u.n.jest wprawdzie sankcją cywilną o charakterze prewencyjnym, jednak w istocie jest zbliżone do sankcji karnej przewidzianej wart. 41 k.k., gdyż, w odróżnieniu od rozwiązań typowych dla prawa cywilnego, stanowi dolegliwość o charakterze głównie osobistym. Sąd powinien zatem mieć na uwadze, czy osoby pełniące funkcje w organach przedsiębiorcy dają gwarancję należytego pełnienia tej funkcji, jak również stopień winy i skutki podejmowanych przez nich działań, w szczególności zaś rozmiar pokrzywdzenia wierzycieli.
Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 kpcoddalił apelację wnioskodawcy i orzekł o kosztach postępowania odwoławczego, zasądzając na rzecz każdego z uczestników od wnioskodawcy kwoty po 60 zł. na podstawie§ 11 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm.).