Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 56/14
Data wyroku: 2014-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Sławomir Niedzielak, Andrzej Czapka, Nadzieja Surowiec
Słowa kluczowe: Swobodna Ocena Dowodów
Podstawa prawna: art. 437 § 1 k.p.k.

Sygn. akt II AKa 56/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 kwietnia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku w II Wydziale Karnym w składzie

Przewodniczący

SSA Nadzieja Surowiec

Sędziowie

SSA Andrzej Czapka
SSA Piotr Sławomir Niedzielak (spr.)

Protokolant

Agnieszka Rezanow-Stöcker

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Białymstoku – Anny Malczyk

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r.
sprawyM. L.
oskarżonego zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie
z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II K 168/13

I
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;

II
kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża oskarżyciela posiłkowego(...) Sp. z o.o.wW..

UZASADNIENIE
M. L.został oskarżony o to, że:
w okresie od 2009 r. do stycznia 2012 r. działając ze z góry powziętym zamiarem samowolnie rozporządził mieniem powierzonym mu przez(...) Sp. z o.o.w postaci szesnastu maszyn rolniczych:

1
opryskiwacza(...)o wartości 48.000 zł;

2
prasy kostkującej(...)o wartości 59.000 zł;

3
trzy agregaty uprawowe(...)o wartości odpowiednio 21.000 zł, 21.000 zł i 20.000 zł;

4
rozsiewacz nawozu(...)o wartości 21.000 zł;

5
dwa roztrząsacze obornika(...)o wartości odpowiednio 4.000 zł i 28.000 zł;

6
siewnik(...)o wartości 39.000 zł;

7
roztrząsacz obornika(...)o wartości 28.000 zł;

8
przetrząsarka(...)o wartości 15.000 zł;

9
siewnik(...)o wartości 63.000 zł;

10
opryskiwacz(...)o wartości 40.000 zł;

11
opryskiwacz(...)o wartości 51.000 zł;

12
brona talerzowa(...)o wartości 24.000 zł;

13
rozsiewacz nawozu(...)o wartości 10.000 zł;

o łącznej wartości 507.000,00 zł na szkodę(...) Sp. z o.o., tj. o przestępstwo zart. 284 § 2w zw. zart. 294 § 1 kk.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II K 168/13 Sąd Okręgowy w Olsztynie:

I
uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu; oraz orzekł, że

II
na podstawieart. 640 kpkw zw. zart. 632 pkt 1 kpkkoszty procesu ponosi oskarżyciel posiłkowy(...) spółka z o.o.wW..

Apelację od tego wyroku wniosła pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego (subsydiarnego)(...) Sp. z o.o.
Na podstawieart. 425 kpkiart. 444 kpkzaskarżyła wyrok w całości na niekorzyść oskarżonegoM. L..
Na podstawieart. 427 § 2 kpkzarzuciła wyrokowi:

1
naruszenie prawa materialnego a toart. 758 § 2 kodeksu cywilnegow związku zart. 98 kodeksu cywilnegopoprzez jego niezastosowanie i uznanie, że oskarżony mimo braku pełnomocnictwa miał prawo zawierać w imieniu pokrzywdzonej spółki umowy sprzedaży ruchomości;

2
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, a to:

a
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

- zgoda na sprzedaż maszyn oznaczała upoważnienie dlaM. L.do sprzedaży maszyn w imieniu spółki, a nie prawo do oferowania i poszukiwania nabywców za taką cenę,
- oskarżony poinformowałspółkę (...)o tym komu, kiedy i za ile sprzedał maszyny rolnicze, a zatem spółka mogła wystawić fakturę na rzecz nabywcy, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że nawet sam oskarżony nie wie komu sprzedał część maszyn, zaś o rzekomej sprzedaży na rzecz św.B.spółka dowiedziała się z akt postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie DS.(...), przy czym do dzisiaj nie wiadomo też, za jaką kwotę miał on kupić maszyny,
- pokrzywdzona spółka wystawiała faktury tylko na część maszyn, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że na wszystkie sprzedane przez spółkę maszyny zostały wystawione faktury zaś nie wystawiono faktur jedynie na maszyny, które są przedmiotem aktu oskarżenia;

b
art. 4 i 7 kpk, poprzez dowolną, jednostronną i sprzeczną z doświadczeniem życiowym ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną jedynie na korzyść oskarżonego, bez uwzględnienia okoliczności przemawiających na jego niekorzyść, polegającą na:

- uznaniu wyjaśnień oskarżonego za wiarygodne i logiczne, w sytuacji gdy są one nieprecyzyjne i ogólnikowe w odniesieniu do istotnych dla sprawy okoliczności oraz stoją w sprzeczności z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym zeznaniami świadkówJ. R.iE. Z., którym to zeznaniom Sąd odmówił wiarygodności w zakresie, w jakim były sprzeczne z wyjaśnieniami oskarżonego,
- częściową odmowę wiarygodności zeznaniom świadkaJ. R.wyłącznie z uwagi na to, że uszczegółowił zeznania złożone w postępowaniu przygotowawczym,
- ustalenie, że z pisma oskarżonego z dnia 26 marca 2012 r. wynika, że posiadał zgodę przedstawicieli(...) Sp. z o.o.na sprzedaż maszyn podczas gdy było to jedynie twierdzenie oskarżonego, a nadto w piśmie tym oskarżony oświadcza, że przyjął od nabywców zaliczki na swoją rzecz w imię przyszłej sprzedaży osobom, którym przekazał maszyny,
- pominięcie wynikającego z pisma oskarżyciela subsydiarnego z dnia 12 stycznia 2012 r. faktu, że spółka w tej dacie nie wiedziała o sprzedaży maszyn;

c
art. 2 ust. 2 kpkpoprzez zaniechanie ustalenia faktycznych dat, w których oskarżony dokonał sprzedaży maszyn na rzecz osób trzecich, w tym św.B., poprzez przesłuchanie na tę okoliczność tego świadka i św.P., mimo iż jest to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, i przyjęcie wyłącznie na podstawie wyjaśnień oskarżonego, że sprzedaż miała miejsce na jesieni 2011 r.,

d
art. 174 kpkw zw. zart. 391 § 1 kpka contrario iart. 392 § 1 kpk(zasady bezpośredniości) poprzez zaniechanie bezpośredniego przeprowadzenia dowodów, na których zostało oparte orzeczenie, tj. zeznań świadkaD. B.;

e
art. 170 § 1 pkt 2 kpkpoprzez błędne oddalenie wniosku o przesłuchanie świadkaP.z uwagi na błędne przyjęcie, że zeznania tego świadka nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Dodatkowo, na podstawieart. 452 § 2 kpk, wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma(...)doD. B.z dnia 14 listopada 2012r. wraz z dowodem nadania.
W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego (subsydiarnego) jako oczywiście bezzasadna nie zasługuje na uwzględnienie.
Żaden z zarzutów podniesionych w środku odwoławczym nie jest trafny, a ujawnione dowody, jak również w ich kontekście treść samej apelacji, w tym jej uzasadnienia jednoznacznie wskazuje, że zachowanieM. L.w związku z powierzonymi mu przez(...) Sp. z o.o.maszynami nie stanowi czynu zabronionego w rozumieniu prawa karnego, a jedynie co najwyżej ma przymiot nienależytego wykonania umowy, roszczeń z którego to tytułu należy dochodzić wyłącznie w procesie cywilnym.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że nie sposób podzielić twierdzenia apelującego dotyczącego obrazy przepisów postępowania, gdyż Sąd Okręgowy procedował z poszanowaniem wypływających z nich reguł i zasad.
Sąd Okręgowy nie obraził przepisów regulujących postępowanie dowodowe w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Podkreślić należy, że z protokołu rozprawy, o którego sprostowanie oskarżyciel nie wnosił i którego treści nie kwestionował również w środku odwoławczym, wynika jasno, że oskarżyciel domagał się przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadkówD. B.orazP.wyłącznie celem ustalenia wartości maszyn, nie zaś innych okoliczności sprawy. Dowody te były jednoznacznie nieprzydatne do stwierdzenia okoliczności objętej tezą dowodową, gdyż – w realiach niniejszego postępowania – obiektywne ustalenie rzeczywistej wartości maszyn wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego właściwej specjalności, której nie mogły zastąpić subiektywne oceny świadków, do których uzyskania zmierzał oskarżyciel. Sąd Okręgowy słusznie zatem oddalił wniosek oskarżyciela, z tym, że powinien to uczynić na podstawieart. 170 § 1 pkt 3 kpk, nie zaśart. 170 § 1 pkt 2 kpk. Należy zarazem podnieść, że prowadzenie postępowania w tym kierunku było bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy przeprowadzone dowody istotne dla rozstrzygnięcia w zakresie znamienia „przywłaszczenia” i strony podmiotowej zachowania oskarżonego nie dawały żadnych podstaw do przyjęcia, abyM. L.wyczerpał znamiona przestępstwa zart. 284 § 2 kk. W omawianym kontekście – z oczywistych przyczyn – zupełnie nietrafny jawi się również wysunięty przez skarżącego zarzut naruszenia przepisuart. 174 kpk. Nie inaczej jest z rzekomą obrazą przepisuart. 391 § 1 kpk, niezależnie od tego, iż – w świetle pismaD. B.i dołączonej do niego dokumentacji, z której wynikało, że świadek przeszedł bardzo poważny zabieg na mięśniu sercowym – Sąd Okręgowy miał pełną podstawę do uznania, że świadek nie stawił się z powodu niedających się usunąć przyczyn w rozumieniu w/w przepisu i odczytania zeznań świadka, które ten złożył w postępowaniu przygotowawczym.
Jednocześnie treść protokołów rozprawy głównej oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie przekonuje, że Sąd I instancji swoje ustalenia oparł na całokształcie wnikliwie i wszechstronnie ocenionych dowodów, nie pomijając żadnej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Rozważał tak okoliczności niekorzystne, jak i korzystne dla oskarżonego. Wskazał szczegółowo i przekonująco jakie fakty uznał za udowodnione, a jakie za nieudowodnione oraz na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Respektował przy tym zarówno zasady prawidłowego rozumowania, jak i wskazania wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Dlatego też stanowisko Sądu meriti jest w pełni swobodne w rozumieniuart. 7 kpkw zw.art. 4 kpki oparte o prawdziwe ustalenia faktyczne, a wobec tego znajduje pełną ochronę prawa procesowego.
Zarzuty skarżącego w przedmiotowym względzie mają zdecydowanie polemiczny, niejednokrotnie – z uwagi na wybiórcze podejście do ujawnionych okoliczności sprawy – dowolny charakter i nie mogły prowadzić do oczekiwanego przez skarżącego rezultatu. Taki przymiot mają wywody apelacji w szczególności na tle rzeczywistej treści zeznańJ. R.iE. Z., jak równieżD. B.oraz dowodu z pisma datowanego na dzień 26.03.2012 r., któreM. L.skierował do(...) Sp. z o.o.
Sąd Okręgowy dokonał właściwej oceny tych dowodów w kontekście pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyciągnął z wypływających z nich okoliczności trafne wnioski w zakresie ustaleń faktycznych i ich prawnej oceny.
Nie ma potrzeby przytaczania w tym zakresie argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdyż Sąd Apelacyjny ją co do zasady podziela. Wystarczy jedynie podkreślić, że zeznaniaJ. R.z postępowania przygotowawczego – w przeciwieństwie do jego wypowiedzi z rozprawy po ujawnieniu złożonych uprzednio zeznań – stanowią relację, w której świadek odtwarza spostrzeżenia z rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Wynika z nich jasno (k.45-46), żeJ. R.jako wiceprezes(...) Sp. z o.o.oraz w uzgodnieniu zD. S.wyraził w imieniu Spółki zgodę, abyM. L., po dwóch latach trwającej od 2009 r. współpracy ze Spółką, sprzedał ostatnie 15 z powierzonych mu maszyn za 20% wartości wynikającej z ich wyceny.M. L.sprzedał większość tych maszyn, jednakże nie rozliczył się od razu ze Spółką z całości ceny sprzedaży, gdyż wpłacił w ratach kwotę 39.000 zł, co spowodowało, iż został wezwany do siedziby Spółki wW., gdzie zadeklarował zwrot pozostałej kwoty również w ratach.D. S.nie przystała na to jednak, a co więcej zażądała – wbrew wcześniejszym ustaleniom – kwoty odpowiadającej nie 20 % wartości z wyceny, lecz już 40% tej wartości. Wówczas nie doszło pomiędzy stronami do porozumienia. OdpowiedziąM. L.na w/w stanowisko Spółki był list z dnia 26 marca 2012 r., w którym tłumaczy powody, dla których nie uzyskał od nabywców pełnej ceny sprzedaży. Następnie zaśD. B.wpłacił na konto Spółki 35.000 zł w związku z zakupem części maszyn.
Uzgodnienie pomiędzyM. L.aJ. R.jako przedstawicielem Spółki było zatem takie, żeM. L.może sprzedawać maszyny za określoną z góry cenę, bez potrzeby ponownego uzgadniania jej za każdym razem ze świadkiem. Natomiast stwierdzenie świadka, żeM. L.nie poinformował o ich sprzedaży pozostaje bez związku z kwestią zgody na ich sprzedaż a dotyczy wyłącznie następczego braku informacji o wykonaniu zlecenia i niewyegzekwowaniu w pełni ceny sprzedaży.
Trzeba tu również przypomnieć, że iE. Z., wbrew późniejszym twierdzeniom z rozprawy, zeznawała pierwotnie, które to zeznania z postępowania przygotowawczego jawią się jako wiarygodne, że zawarto umowę pośrednictwa w sprzedaży –M. L.był jedynie pośrednikiem i miał sprzedawać maszyny w imieniu pokrzywdzonej spółki oraz, że do pewnego momentu wywiązywał się z uzgodnień (k. 39-40).
Nie bez znaczenia jest też to, że stwierdzeniaD. B.(k. 47v), iż uregulował roszczenia względemL.nie sposób odczytywać w oderwaniu od całości jego wypowiedzi oraz faktu, że przelał za 8 maszyn kwotę 35.000 zł. bezpośrednio do(...) Sp. z o.o., zaśM. L.oddał im uprzednio kwotę 39.000 zł, a zostały jeszcze 4 maszyny, zaś wszystkich było 13 (lista maszyn niesprzedanych do dnia 12.12.2011 r., sygnowanaB. W.z(...) Sp. z o.o., k.103 oraz opis czynu zarzucanego) o wartości 100.000 zł. (20% z wartości wyceny około 500.000 zł).
Jednocześnie analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów rzeczywiście wskazuje, że maszyny mogły być za zgodą Spółki wydawane nabywcom przed uiszczeniem przez nich ceny, o czym świadczy między innymi podnoszony uprzednio przez prokuratora fakt niejednokrotnego uiszczania za nie należności w dacie późniejszej niż data wystawienia faktury.
Należy przy tym podkreślić, że w/w 4 maszynami (protokół oględzin k. 337v-337) Spółka się nie interesuje się pomimo toczącego się od roku postępowania.
W opisanych okolicznościach wysuwany przez skarżącego zarzut, żeM. L.nie miał zgody Spółki na sprzedaż maszyn i kolejne zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych z nim związane są jednoznacznie dowolne.
Brak jest jakichkolwiek podstaw zarówno w aspekcie przedmiotowym, jak i podmiotowym, aby przyjąć, że oskarżony istotnie popełnił zarzucane mu przestępstwo. Oskarżony nie rozporządził bowiem cudzą rzeczą ruchomą jak własną, z wykluczeniem osoby uprawnionej; nie kierował nim jednocześnie zamiar włączenia cudzej rzeczy ruchomej do swego majątku lub postępowania z nią jak z własną w inny sposób – zatrzymania rzeczy dla siebie albo dla innej osoby, bez żadnego ku temu tytułu i ekwiwalentu, co bezwzględnie warunkuje byt przestępstwa stypizowanego w przepisieart. 284 § 2 kk.
Przeciwnie, oskarżony został upoważniony do sprzedaży maszyn za 20 % wartości ich wyceny, w wykonaniu umowy sprzedał je i rozliczył się z uzyskanej za nie ceny, z tym że w pewnym jej zakresie z opóźnieniem.
Jasnym jest zatem, że w tym stanie rzeczy można rozważać jedynie nie w pełni właściwe wywiązanie się przezM. L.z zawartej z(...) Spółka z o.o.umowy, co ewentualnie może się stać przedmiotem jego odpowiedzialności cywilnoprawnej, nie zaś karnej.
Zarazem zupełnie nietrafiony jest zarzut obrazy przepisów prawa cywilnego, gdyż w niniejszym postępowaniu, z natury jego przedmiotu i stawianego oskarżonemu zarzutu, Sąd Okręgowy dokonując subsumpcji mógł obrazić jedynie prawo karne materialne, czego skarżący nie wykazał, gdyż wywody apelacji abstrahują od wyżej wspomnianych konstytutywnych przesłanek odpowiedzialności za przestępstwo zart. 284 § 2 kk.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu Apelacyjnego, całość zarzutów podniesionych przez skarżącego ma charakter czysto polemiczny i nieprzekonujący.
Reasumując, Sąd Apelacyjny nie stwierdzając uzasadnionych realiami sprawy podstaw do wnioskowanego uchylenia orzeczenia, utrzymał je w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.
O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawieart. 636 § 1 i 3 kpkw zw. zart. 640 kpk.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w wyroku.
P.