Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 3003/13
Data wyroku: 2014-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: praca w szczególnych warunkach jako konieczna przesłanka do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury

Sygn. akt VI U 3003/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 30 września 2014 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołaniaW. J.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 5 września 2013 r., znak:(...)
w sprawie:W. J.
przeciwko:Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi wB.

o emeryturę
Izmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuW. J.prawo do emerytury od dnia(...)r.
IInie stwierdza odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt VIU 3003/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 września 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– po rozpoznaniu wnioskuW. J.z dnia 29 lipca 2013r. – odmówił wnioskodawcy przyznania emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Powołując się naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) oraz na§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983r. Nr 8, poz. 43 ze zm.) organ rentowy wskazał, iż odmawia przyznania emerytury, ponieważ nie został udowodniony przez wnioskodawcę wymagany 15 – letni okres pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto organ rentowy, uznając iż ubezpieczonyW. J.posiada wymagany do nabycia emerytury okres 27 lat 1 miesiąca i 4 dni, nadmienił że świadectwo wykonywania prac w warunkach szczególnych wystawione ubezpieczonemu przez(...) Spółkę z o.o.wŚ.nie spełnia wymogów formalnych, gdyż brak jest wymienionego charakteru pracy zgodnego z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania mu emerytury.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując, iż nie uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach okresów pracowniczego zatrudnienia wnioskodawcy, gdyż ubezpieczony nie przedłożył świadectw pracy w szczególnych warunkach. Za okres od 1 grudnia 1971r. do 31 lipca 1977r. przedłożył on zwykłe świadectwo pracy z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddziału Terenowego wB.z dnia 20 czerwca 1995r., z którego wynika że wykonywał pracę na stanowisku traktorzysty. Za okres od 1 sierpnia 1977r. do 30 kwietnia 1981r. ubezpieczony przedłożył zwykłe świadectwo pracy z dnia 3 lutego 1995r. ze Spółdzielni Kółek Rolniczych wD., z którego wynika że wykonywał on pracę na stanowisku kierowcy ciągnika. Za okres od 1 maja 1981r. do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony przedstawił świadectwo pracy zZakładu (...) Spółki z o.o.wŚ.z dnia 16 marca 1992r., z którego wynika że wykonywał on pracę zaliczaną do pierwszej kategorii zatrudnienia na stanowisku ślusarza, przy czym, nie podano charakteru pracy zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983r., a ponadto za powyższy okres zatrudnienia wystawiono również inne świadectwo pracy datowane na 30 listopada 2001r., w którym pracodawca podał, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd Okręgowy ustalił i rozważył, co następuje:
UbezpieczonyW. J.(urodzony (...)) w dniu 29 lipca 2013r. złożył wniosek o emeryturę. Ubezpieczony jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a w treści wniosku o emeryturę wniósł on o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
W okresie od 1 grudnia 1971r. do 31 lipca 1977r. (5 lat i 8 miesięcy)W. J.zatrudniony był w Państwowym Gospodarstwie RolnymJ.Przedsiębiorstwie Państwowym Zakładzie Rolnym (...), wykonując stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę kierowcy ciągnika (traktorzysty).
W okresie od 1 sierpnia 1977r. do 30 kwietnia 1981r. (3 lata i 9 miesięcy) ubezpieczony zatrudniony był w Spółdzielni Kółek Rolniczych wD.wykonując stale i w pełnym wymiarze czasu pracy najpierw pracę kierowcy ciągnika, a następnie jako operator spycharki.
W okresie od 29 kwietnia 1981r. do 31 lipca 1990r.W. J.zatrudniony był wZakładach (...)wŚ.na stanowisku operatora spycharki (stale i w pełnym wymiarze czasu pracy) w Wydziale Elektrociepłowni. Jego praca na tym stanowisku polegała na układaniu węgla na placu składowym w hałdy. Od dnia 1 sierpnia 1990r. w Zakładach tych ubezpieczony pracował jako maszynista maszyn transportowych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a jego praca polegała na obsłudze ładowarki kołowej, którą przemieszczał węgiel na placu składowym albo ładował węgiel do zasobników przekazujący węgiel do kotłowni elektrociepłowni. Była to ciężka praca załadunkowa materiałów pylistych. W miejscu pracy ubezpieczonego występowało duże zapylenie miałem i pyłem węglowym. Pracę tę ubezpieczony wykonywał do 30 czerwca 1991r., a następnie przeszedł do pracy na stanowisko ślusarza w Wydziale(...), gdzie zajmował się remontem sprzętu ciężkiego, przeładunkowego. W wyniku restrukturyzacjiSpółki Akcyjnej (...)(będącego następcą prawnymZakładów (...)wŚ.)W. J.przejęty został w trybieart. 231Kodeksu pracyprzez(...) Spółkę z o.o.z siedzibą wŚ.z dnia 30 września 1998r. W Spółce tej pracował na stanowisku ślusarza w warsztacie naprawy sprzętu ciężkiego do dnia 31 sierpnia 2001r., a w okresie od 1 sierpnia 2001r. do 30 listopada 2001r. jako robotnik torowy.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zebranych w aktach organu rentowego (emerytalnych i kapitału początkowego) oraz zebranych w aktach osobowych ubezpieczonego nadesłanych do akt niniejszej sprawy przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego wB.,Zakład (...) Spółkę z o.o.z siedzibą wŚ., jak również z zeznań świadkówK. G.iL. L.oraz przesłuchania ubezpieczonegoW. J.(protokół rozprawy k. 41 – 46; e – protokół rozprawy k. 56v.).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył tego, czy ubezpieczonyW. J.legitymował się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999r., to jest na dzień wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy emerytalnej. Spełnienie pozostałych przesłanek nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach nie było przez organ rentowy kwestionowane i zostało przez ubezpieczonego wykazane.
Zgodnie z treścią art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2013r., poz.1440 z późn.zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 – 34, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego (art. 184 ust. 2).
Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust.2 i 3 . Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych (ust.2 art.32).
Z kolei przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 7 lutego 1983r., które nadal zachowały swoją moc na warunkach określonych w art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS, mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 4 ust.1 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zgodnie zaś z § 2 cytowanego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a okresy te stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Niemniej jednak należy wskazać, iż w przypadku, gdy nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych,art. 472 i 473 k.p.c.umożliwiają ustalenie tych okoliczności w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z tymi przepisami w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, iż ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę w szczególnych warunkach:
- w okresie od 1 grudnia 1971r. do 31 lipca 1977r. (5 lat 8 miesięcy) w PGRJ.,Zakładzie Rolnym (...)jako kierowca ciągnika – wskazaną w stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. wykazie A dziale VIII (w transporcie i łączności) pozycji 3 czyli prace kierowców ciągników, kombajnów i pojazdów gąsienicowych,
- w okresie od 1 sierpnia 1977r. do 30 kwietnia 1981r. (3 lata i 9 miesięcy) w Spółdzielni Kółek Rolniczych wD.jako kierowca ciągnika, a następnie operator spychacza (pojazdu gąsienicowego) – czyli prace ustalone w wykazie A dziale VIII pod poz. 3,
- w okresie od 1 maja 1981r. do 31 lipca 1990r. (9 lat i 3 miesiące) wZakładach (...)wŚ.jako operator spychacza (pojazdu gąsienicowego) – prace wskazane w wykazie A dziale VIII pod poz. 3,
- w okresie od 1 sierpnia 1990r. do 30 czerwca 1991r. (11 miesięcy) wZakładach (...)wŚ.jako operator ładowarki – ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich,pylistych, toksycznych, żrących i parzących (wykaz A dział VIII poz. 1).
Łącznie powyższe okresy pracowniczego zatrudnienia ubezpieczonego w szczególnych warunkach wynosiły na dzień 1 stycznia 1989r. 19 lat i 7 miesięcy.
Zaskarżona decyzja podlegała zatem zmianie na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego i dlatego Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. I wyroku, przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia(...)., to jest od dnia spełnienia przez niego ostatniej przesłanki nabycia tego prawa – osiągnięcia wieku emerytalnego.
W pkt. II wyroku Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego wskazanej w art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej, gdyż ubezpieczony nie posiadał świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach od wszystkich wskazanych wyżej pracodawców, a ponadto takie świadectwo wystawione mu przezZakład (...) Spółkę z o.o.wŚ.dotknięte było mankamentami formalnymi (brak daty, brak charakteru pracy w szczególnych warunkach).
Na oryginale właściwy podpis.