Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 293/14
Data wyroku: 2014-05-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Skrzekut, Ewa Adamczyk, Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Postępowanie Wieczystoksięgowe (Przepisy Ogólne)
Podstawa prawna: art. 626^8^§2 kpc

Sygn. akt III Ca 293/14

POSTANOWIENIE
Dnia 28 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział III Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący – Sędzia SO Agnieszka Skrzekut
Sędzia SO Ewa Adamczyk
Sędzia SO Tomasz Białka (sprawozdawca)
po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 roku w Nowym Sączu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. D. (1),W. D.iI. D.
przy uczestnictwieB. D.iJ. D. (2)
o wpis własności
na skutek apelacji wnioskodawcyI. D.

od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu X Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Muszynie
z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt Dz.Kw 2847/13
postanawia
oddalić apelację.
sygn. akt III Ca 293/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Nowym SączuX Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą wM.oddalił wniosekJ. D. (1),W. D.iI. D.o dokonanie wksiędze wieczystej nr (...)wpisu własności na rzeczI. D.jako współwłaściciela nieruchomości w udziale wynoszącym 8/48 części, w miejsceJ. D. (1)iW. D.. Podstawę wpisu miała stanowić umowa sprzedaży zawarta w dniu 13 listopada 2013 r. przed notariuszemŁ. S.w Kancelarii Notarialnej weW.– Repertorium A(...).
W uzasadnieniu podał Sąd Rejonowy, że zgodnie z treścią wpisu w dzialeIIksięgi wieczystej nr (...)objęta nią nieruchomość stanowi współwłasnośćB. D.iJ. D. (2)w udziałach wynoszących odpowiednio 15/16 i 1/16 części. Co prawda wpis ten nastąpił po zawarciu w/w umowy sprzedaży, jednakże wniosek o jego dokonanie wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 13 listopada 2013 r., natomiast wniosek w przedmiotowej sprawie wpłynął w dniu 14 listopada 2013 r. Powołując się naart. 2626§ 1 k.p.c.wskazał Sąd I instancji, że o kolejności wniosku rozstrzyga chwila wpływu do właściwego sądu, stąd też jak zauważył w dniu zawarcia umowy sprzedaży wymienieni jako zbywcyJ. D. (1)iW. D.nie byli współwłaścicielami nieruchomości, która przysługiwałaB. D.iJ. D. (2). Zawarta umowa sprzedaży jako bezskuteczna nie może być podstawą wpisu w księdze wieczystej, wobec tego Sąd Rejonowy orzekł jak na wstępie.
Z powyższym orzeczeniem nie zgodził się wnioskodawcaI. D., który we wniesionej apelacji i w jej uzupełnieniu zaskarżył ją w całości zarzucając naruszenie:
-art. 3w zw. zart. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipoteceorazart. 7 k.c.poprzez niezastosowanie domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystejz rzeczywistym stanem prawnym, mimo iż apelujący w trakcie podpisywania umowy sprzedaży nabył udział w wysokości 8/48 części działając w oparciu o prawa ujawnione w księdze wieczystej; ponadto zarzucił niezastosowanie zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w sytuacji niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, oraz niestwierdzenie, iż wnioskodawcaI. D.działał w dobrej wierze, mimo domniemania ustawowego w tym zakresie.
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i błędne ustalenie, że apelujący nie nabył na podstawie zawartej umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości,
-art. 13 § 2w zw. zart. 219 k.p.c.poprzez niepołączenie niniejszej sprawy ze sprawą w przedmiocie wpisu wniosku przeciwnego złożonego przezB. D., mimo iż nie został on w chwili wpłynięcia wniosku apelującego jeszcze rozpoznany,
-art. 626(

    1)§ 2 k.p.c.poprzez niewezwanieI. D.w charakterze uczestnika do postępowania w zakresie wniosku o wpis złożonego przezB. D., mimo iż wynik rozpoznania jej wniosku ma wpływ na wniosek apelującego,
-art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez przyjęcie,iż wniosekB. D.posiadał moc wsteczną w stosunku do wnioskuI. D., mimo iż jej wniosek nie został wówczas jeszcze rozpoznany, a tylko dokonany na jego podstawie prawomocny wpis miałby moc wsteczną od chwili jego złożenia.
W oparciu o tak skonstruowane zarzuty apelujący wniósł o zmianę postanowienia i dokonanie wpisu zgodnie ze złożonym wnioskiem za jednoczesnym przyznaniem mu kosztów postępowania według norm przepisanych; ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, oraz pozostawienie mu rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego. Dodatkowo apelujący wniósł o dokonanie wpisu wzmianki o apelacjiwksiędze wieczystej nr (...)w trybieart. 62611§ 1 k.p.c.oraz dokonanie w tej księdze wieczystej wpisu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w niej z rzeczywistym stanem prawnym w trybieart. 62613§ 1 k.p.c.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Nie zachodzą uchybienia, które zgodnie zart. 378 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy bierze pod uwagę z urzędu, a których skutkiem byłaby nieważność postępowania.
Sąd Rejonowy wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy oraz dokonał na jego podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych. Sąd Okręgowy podziela te ustalenia faktyczne i przyjmuje za własne, zatem nie zachodzi potrzeba ich powtarzania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006r., sygn. akt I CSK 147/05, LEX nr 190753). Nadto na pełną aprobatę zasługuje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena prawna zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego mającej moc zasady prawnej z dnia16 grudnia 2009 r., (sygn. akt III CZP 80/90, Lex nr 531134), sąd rozpoznając wniosek o wpis w księdze wieczystej związany jest stanem rzeczy istniejącymw chwili złożenia wniosku i kolejnością jego wpływu. W uzasadnieniu uchwały zwrócono uwagę, że decydujące znaczenie dla określenia kognicji sądu wieczystoksięgowego maart. 6268k.p.c.Z§ 1tego artykułu wynika, że wpis do księgi wieczystej dokonywany jest jedynie w granicach wniosku. Kluczowe znaczenie ma jednak§ 2, stanowiący, iż rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treśći formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Zart. 6268§ 2 k.p.c.wynika, że skoro sąd prowadzący księgi wieczyste ocenia jako materiał dowodowy jedynie dokumenty, to tylko dokumenty mogą stanowić podstawę wpisów; innym materiałem dowodowym sąd nie dysponuje i nie może dysponować.  Wobec tego nie znajduje w postępowaniu wieczystoksięgowym zastosowania przepisart. 316 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd wydaje wyrok biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu składane są równocześnie z wnioskiem o wpis, a to oznacza,że w zasadzie podstawą orzekania sądu wieczystoksięgowego jest stan rzeczyz chwili złożenia wniosku. Sąd prowadzący księgę wieczystą nie jest powołany do przeprowadzania dowodów i rozstrzygania sporów. Do jego kognicji nie należy rozstrzyganie sporów z zakresu prawa własności i innych praw, jeżeli treść ujawniona w księdze wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem tej księgi. Z kognicją sądu wieczystoksięgowego wiąże się ściśle kwestia kolejności rozpoznawania wniosków o wpis w księdze wieczystej. W związku z tymart. 6268k.p.c.musi być analizowany łącznie zart. 6266§ 1 k.p.c., stanowiącym, że o kolejności wnioskuo wpis rozstrzyga chwila wpływu wniosku do właściwego sądu. Za chwilę wpływu wniosku uważa się godzinę i minutę, w której w danym dniu wniosek wpłynął do sądu. W myślart. 6266§ 2 k.p.c., wnioski, które wpłynęły w tej samej chwili, są uważane za złożone równocześnie. Jeżeli na podstawie złożonych dokumentów sąd stwierdza zmianę w prawie własności, stosujeart. 62613k.p.c., czyli z urzędu dokonuje ostrzeżenia.
Decydujące znaczenie przy rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej ma stan rzeczy istniejący w chwili wpływu wniosku do sądu, a kolejność złożenia wniosków o wpis w księdze jest dla sądu wiążąca. Przyjęcie innej chwili jako miarodajnej dla oceny stanu prawnego nieruchomości prowadziłoby do pozbawienia znaczeniaart. 6266§ 1 k.p.c.Wnioski o wpis do księgi wieczystej są rejestrowanew dzienniku ksiąg wieczystych, jest zatem oczywiste, że wpis powinien nastąpić bezzwłocznie, ze wskazaniem dnia, godziny i minuty wpływu wniosku (art. 6266§ 1 k.p.c.). Kierowanie się kolejnością złożenia wniosków o wpis do księgi wieczystej należy uznać za nakaz ustawowy. Wobec kategorycznego brzmieniaart. 6266§ 1 k.p.c.sąd nie może, w razie stwierdzenia, że złożone wnioski wzajemnie się wykluczają, dowolnie wybierać, który z nich nadaje się do wpisu, a który, w wyniku pozytywnego załatwienia poprzedniego, do księgi wpisany już nie zostanie. Sąd ma obowiązek dokonać wpisu wniosku wcześniejszego; jeżeli okaże się, że kolejny złożony wniosek nie może już zostać wpisany, sąd - stosownie doart. 6269k.p.c.- oddala wniosek o wpis.
W niniejszej sprawie wniosek o wpis prawa własności na rzeczI. D.został złożony w dniu 14 listopada 2013 r., zaś wniosekB. D.wpłynął dzień wcześniej tj. 13 listopada 2013 r. W tej sytuacji sąd wieczystoksięgowy obowiązany był rozpoznać w pierwszej kolejności wniosekB. D.jako wcześniej złożonym, a dopiero później wniosekI. D.. Nie możliwym jest jak zarzuca apelujący, aby wnioski zostały połączone do wspólnego rozstrzygnięcia. Kolejność ich wpływu jest dla sądu wyznacznikiem pierwszeństwa w zakresie ich załatwiania. Rozpoznając więc wniosek apelującego Sąd Rejonowy obowiązany był uwzględnić stan wpisów wynikający z uwzględnia wniosku o wpis prawa własności na rzeczB. D.iJ. D. (2). Innymi słowy, skoro według stanu wpisów w księdze wieczystej na dzień rozpoznania wniosku apelującegoo wpis prawa własności, zbywający na jego rzecz to prawoJ. D. (1)iW. D.nie byli już wpisani w dziale II księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości, to wniosek ten należało oddalić z uwagi na przeszkodę do jego dokonania. Zgodnie bowiem zart. 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U.2013.707) wpis może nastąpić, gdy osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona.
Odnosząc się do zarzutu apelacji w którym wskazane jest naruszenieart. 6261§ 2 k.p.c.poprzez niewezwanie apelującego do udziału w sprawie z wnioskuB. D.w charakterze uczestnika wskazać należy, że krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego określa wyczerpującoart. 6261§ 2 k.p.c., który jest przepisem szczególnym doart. 510 k.p.c.(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2004 r., sygn. akt I CZ 48/04, LEX nr 132562). Zgodniez nim uczestnikami postępowania oprócz wnioskodawcy są tylko te osoby, których prawa zostały wykreślone lub obciążone bądź na rzecz których wpis ma nastąpić. Ta swoista cecha tego postępowania wynika przede wszystkim z jego celu, jakim jest zapewnienie szybkości aktualizacji wpisów.  Apelujący wnioskodawca nie mieści się w żadnej z tych kategorii osób, a zatem nie istniała potrzeba wzywania go do udziału w sprawie.
Całkowicie niezasadne są wnioski o dokonanie wpisów ostrzeżeń do księgi wieczystej, jak również zarzuty w przedmiocie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Uzgodnienie treści księgi wieczystej może nastąpić w osobnym postępowaniu wszczętym na skutek powództwa wniesionego w tym zakresie. Powołane przez apelującego przepisy odnoszące się do obowiązku wpisania wzmianki i ostrzeżenia nie są adresowane do sądu rozpoznającego apelację w zakresie odmowy dokonania wpisu, lecz do sądu wieczystoksięgowego.
Z tych względów Sąd Okręgowy, na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., oddalił apelację jako bezzasadną.