Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 197/14
Data wyroku: 2014-07-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Ziołecka, Agnieszka Ciesielska, Ewa Taberska

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Małgorzata Ziołecka
Sędziowie SSO Ewa Taberska ( spr.)
SSR Agnieszka Ciesielska
Protokolant stażysta Iwona Moskal
Przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Bogusława Tupaja
po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r.
sprawyJ. S.
oskarżonego zart. 177 § 2 kk
z powodu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej
od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance
z dnia 30 lipca 2013 r. sygn. akt II K 48/13

1
Zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając wniesioną apelację za oczywiście bezzasadną,

2
Zasądza od oskarżycielki posiłkowejA. G. (1)na rzeczJ. S.kwotę 420 zł z tytułu zwrotu kosztów obrony za drugą instancję,

3
Zwalnia oskarżycielkę posiłkową od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz od uiszczenia opłaty za II instancję.

A. C.M. E.T.

UZASADNIENIE
J. S.został oskarżony o to, że:
w dniu 6 lipca 2011 roku wT.w woj.(...), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa z ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej (...)naskrzyżowaniu ulic (...), - nie zachowując nienależytej szczególnej ostrożności, zwiększając prędkość, wjeżdżając na linię podwójną ciągłą i przekraczając ją, podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania jadącego w tym samym kierunku rowerzysty –A. G. (2), który w tym samym momencie bez odpowiednio wczesnej i wyraźnej sygnalizacji rozpoczął manewr skrętu w lewo, wskutek czego doszło do jego potrącenia - czym spowodował nieumyślny wypadek, w którymA. G. (2)doznał obrażeń wielonarządowych ciała w postaci: licznych otarć naskórka, sińców i drobnych na powłokach głowy, kończynach górnych i dolnych, tułowiu, głównie w okolicy grzbietowej, mnogich złamań żeber prawych i lewych z przebiciem opłucnych i następową obustronną odmą płucną, pęknięcia łuku aorty z następowym krwawieniem do tkanek śródpiersia i mięśni przykręgosłupowych, niewielkich pęknięć torebek prawego płata wątroby, stłuczenia obu nerek i nadnerczy, stłuczenia jelit i głowy trzustki, mnogich obustronnych złamań kości miednicy, ze stłuczeniem pęcherza i nietypowym krwawieniem do pęcherza, oraz cech wstrząsu, które to obrażenia skutkowały jego śmiercią, tj. o przestępstwo zart. 177 § 2 k.k.
Wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy w Trzciance (sygn. akt II K 48/13):

-

uznając, że oskarżonyJ. S., zachowaniem swoim polegającym na tym, że w dniu 6 lipca 2011 roku wT.w woj.(...), kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej (...)zbliżając się doskrzyżowania ulic (...), podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania poprzedzającego go rowerzysty –A. G. (2), czym wyczerpał znamiona wykroczenia zart. 97k.w. w zw. zart. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym, na podstawieart. 5 § 1kpsw w zw. zart. 45 § 1k.w. umorzył postępowanie w sprawie,

Na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami procesu obciążył Skarb Państwa, w tym zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kwotę 588 złotych tytułem zwrotu kosztów ustanowienia obrońcy.

Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, który zarzucił rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że oskarżonyJ. S., zachowaniem swoim polegającym na tym, że w dniu 6 lipca 2011 r. wT.w woj.(...), kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej. (...)zbliżając się doskrzyżowania ulic (...), podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania poprzedzającego go rowerzystyA. G. (2), czym wyczerpał znamiona wykroczenia z art. 97 k.w. w zw. z art. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z 20.06.(...).prawo o ruchu drogowym– mimo, że nie pozwala na to zebrany w sprawie i ujawniony w sprawie materiał dowodowy.
Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uznanie oskarżonegoJ. S.winnym popełnienia czynu zarzucanego mu w konkluzji aktu oskarżenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w tym zakresie do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej nie zasługiwała na uwzględnienie i okazała się oczywiście bezzasadna.
Przed przystąpieniem do analizy zarzutów apelacji należy zauważyć, iż orzeczenie wydane w przedmiotowej sprawie jest oparte na całokształcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, który został poddany wnikliwej analizie bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Analiza ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy znajduje pełne odzwierciedlenie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu wyroku, które czyni zadość wymogomart. 424 § 1 i 2 k.p.k., co w pełni pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej.
Sąd Okręgowy chciałby również podkreślić, iż Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe, wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, tak co do samego przebiegu zdarzenia, jak i rozstrzygając kwestie sprawstwa i winy oskarżonego. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z należytą starannością i poszanowaniem proceduralnych zasad obowiązujących w polskim procesie karnym. Ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez Sąd Rejonowy co do zarzucanego oskarżonemu czynu została dokonana z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisachart. 5 § 2 k.p.k.i7 k.p.k.Co więcej, jest ona oceną wszechstronną i bezstronną, która w szczególności nie narusza granic swobodnej oceny dowodów i jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy nie stwierdził też błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu Sądu Rejonowego. W związku z powyższym kontrola apelacyjna uzasadnia twierdzenie, że zaskarżony wyrok został, tak jak tego wymaga norma zawarta wart. 410 k.p.k., prawidłowo i w pełni oparty na właściwie dokonanej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania.
Sąd Okręgowy stwierdza, że podniesiony przez skarżącego zarzut błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia okazał się niezasadny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, iż ustalenia faktyczne wyroku nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej, jest zgodna ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1974 r., sygn. akt II KR 114/74, opubl. w OSNKW 1975/2/28). Przekonanie sądu orzekającego o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych korzysta z ochrony przepisuart. 7 k.p.k., jeżeli ocena sądu jest poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, a jednocześnie stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego, jest wyczerpująca i logiczna (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1996 r., sygn. akt II KRN 199/95, opubl. w PiP 1996/10/10 oraz z dnia 16 grudnia 1974 r., sygn. akt Rw 618/74, opubl. w OSNKW 1975/3-4/47).
Jak wynika z treści aktu oskarżenia,J. S.został oskarżony o to, w dniu 6 lipca 2011 roku wT.w woj.(...), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa z ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej (...)naskrzyżowaniu ulic (...), - nie zachowując nienależytej szczególnej ostrożności, zwiększając prędkość, wjeżdżając na linię podwójną ciągłą i przekraczając ją, podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania jadącego w tym samym kierunku rowerzysty –A. G. (2), który w tym samym momencie bez odpowiednio wczesnej i wyraźnej sygnalizacji rozpoczął manewr skrętu w lewo, wskutek czego doszło do jego potrącenia - czym spowodował nieumyślny wypadek, w którymA. G. (2)doznał obrażeń wielonarządowych ciała w postaci: licznych otarć naskórka, sińców i drobnych na powłokach głowy, kończynach górnych i dolnych, tułowiu, głównie w okolicy grzbietowej, mnogich złamań żeber prawych i lewych z przebiciem opłucnych i następową obustronną odmą płucną, pęknięcia łuku aorty z następowym krwawieniem do tkanek śródpiersia i mięśni przykręgosłupowych, niewielkich pęknięć torebek prawego płata wątroby, stłuczenia obu nerek i nadnerczy, stłuczenia jelit i głowy trzustki, mnogich obustronnych złamań kości miednicy, ze stłuczeniem pęcherza i nietypowym krwawieniem do pęcherza, oraz cech wstrząsu, które to obrażenia skutkowały jego śmiercią, tj. o przestępstwo zart. 177 § 2 k.k.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąda quosłusznie uznał, iż analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczynione na tej podstawie przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne prowadziły do wniosku, iżJ. S.zachowaniem swoim polegającym na tym, że w dniu 6 lipca 2011 roku wT.w woj.(...), kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej (...)zbliżając się doskrzyżowania ulic (...), podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania poprzedzającego go rowerzysty –A. G. (2), wyczerpał znamiona wykroczenia zart. 97k.w., w zw. zart. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że słusznie Sąd I instancji uznał, iż przyczyną dla której czynu zarzucanego oskarżonemu nie można zakwalifikować jako przestępstwa zart. 177 § 2 k.k.jest brak związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym naruszeniem przez oskarżonego przepisówprawa o ruchu drogowyma zaistniałym w dniu 6 lipca 2011 r. zdarzeniem.
W każdej sprawie dotyczącej przestępstwa określonego wart. 177 k.k.sąd powinien zawsze rozważyć, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym naruszeniem przepisów a zaistniałą kolizją. Związek ten nie może być rozumiany li tylko jako czasowe lub miejscowe następstwo wydarzeń, ale jako powiązanie wypadku drogowego z poprzedzającym go naruszeniem przez oskarżonego przepisów o ruchu drogowym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1998 r. V KKN 303/97, OSNKW z. 11-12, poz. 50). Oczywiście to powiązanie musi znajdować pełne oparcie w całokształcie materiału dowodowego, nie może być hipotetyczne ani dorozumiane. Określony zaś w ustawie skutek winien być normalnym, typowym następstwem zachowania się oskarżonego (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2000 r., III KKN 123/98, LEX nr 51434).
Sąd Okręgowy zauważa, iż sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera pełną i wyczerpującą analizę zebranych dowodów i wniosków wynikających z dokonanych ocen, które upoważniały do przyjęcia tezy, iż pomiędzy zachowaniem oskarżonegoJ. S.wykonującego w miejscu zabronionym manewr wyprzedzania poprzedzającego go rowerzysty a zaistniałym wypadkiem drogowym nie zachodzi związek przyczynowy. Podzielić należy stanowisko Sądu Rejonowego, iż obrażenia doznane przez pokrzywdzonegoA. G. (2), w następstwie których nastąpił jego zgon, nie pozostają w zwykłym związku przyczynowym z zachowaniem oskarżonego, który wprowadził stan zagrożenia na drodze.
Należy podkreślić, że sam fakt, iż uczestnik ruchu naruszył obowiązującą regułę ostrożności, nie wystarcza do przypisania mu spowodowania wypadku, jeżeli nie zostało ustalone, że wypadek jest następstwem naruszenia tej właśnie reguły, a nie wyniknął z innej przyczyny.
Zdaniem Sądu Odwoławczego okoliczność naruszenia przezJ. S.zasad ruchu drogowego, tj. przepisuart. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowymjest bezsporna. Zgodnie z treścią cytowanego przepisu, zabrania się wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni na skrzyżowaniu, z wyjątkiem skrzyżowania o ruchu okrężnym lub na którym ruch jest kierowany.
W niniejszej sprawie ustalone zostało, że oskarżony rozpoczął manewr wyprzedzania poruszającego się przed nim rowerzystyA. G. (2)w rejonieskrzyżowania ulic (...)wT., czyli w miejscu gdzie tego rodzaju manewr był zabroniony. Jak wynika z bowiem z art. 24 ust. 7 pkt 3 cyt. ustawy, zabrania się wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni na skrzyżowaniu. Jakkolwiek oskarżony podjął manewr wyprzedzania w miejscu niedozwolonym, to jednak chciał zachować bezpieczną odległość od poruszającego się przed nim rowerzysty i w tym celu przejechał częściowo na przeciwległy pas ruchu, nie stosując się do znaku poziomego – podwójnej linii ciągłej. Słusznie zatem podkreślił Sąd I instancji, iż manewr wyprzedzania podjęty był z zachowaniem należytej staranności. W tej sytuacji można wysunąć stwierdzenie, że sam manewr wyprzedzania podjęty przez oskarżonego nie spowodował żadnego zagrożenia na drodze i mógłby zakończyć się powodzeniem, gdyby nie zachowanie pokrzywdzonego. Ponad wszelką wątpliwość ustalono bowiem, opierając się przede wszystkim na zeznaniach bezpośredniego świadka zdarzeniaI. M.(P.), że pokrzywdzony w żaden sposób nie zasygnalizował zamiaru skrętu w lewo, co więcej zdaniem świadka, manewr ten został wykonany nagle, bez uprzedzenia. Z powyższego wynika, iż pokrzywdzony nie tylko nie upewnił się, czy jego manewr nie spowoduje zagrożenia dla innych uczestników ruchu ale nawet przed skręceniem nie spojrzał w tył, aby upewnić się, czy taki manewr w ogóle może wykonać i czy jest dla niego samego bezpieczny.
W ocenie Sądu Okręgowego uznanie, że pomiędzy opisanym zachowaniemJ. S.a zaistniałym wypadkiem zachodzi związek przyczynowy byłoby wnioskiem zbyt daleko idącym. Związek przyczynowy nie może być rozumiany wyłącznie w znaczeniu logicznym, bowiem wówczas byłby pojęciem nadmiernie szerokim, a powinien mieć charakter bezpośredni. Bez wątpienia w okolicznościach niniejszej sprawyA. G. (2)miał czas i możliwość, aby przed skręceniem w lewo zasygnalizować odpowiednio wcześnie taki zamiar oraz upewnić się, czy niezależnie od zasygnalizowania, może takim manewr wykonać. Sąd I instancji w sposób przekonujący wyjaśnił, dlaczego nie zgadza się z wnioskami opinii biegłych sądowych, którzy wysnuli wniosek o równorzędnej przyczynie zaistnienia wypadku, co również podziela Sądad quem. Słusznie bowiem Sąd Rejonowy uznał, że oba stany zagrożenia nie powstały jednocześnie, a pokrzywdzony, gdyby dochował wszelkich reguł ostrożności i spojrzał w tył, czy może bezpiecznie skręcić w lewo, mógł uniknąć skutków zagrożenia spowodowanego przez oskarżonego.
W ocenie Sądu Odwoławczego zaistniałego w dniu 6 lipca 2011 r. w miejscowościT.zdarzenia, niestety bardzo tragicznego w skutkach, nie sposób uznać jako normalne, typowe następstwo zachowania się kierującego(...). Jakkolwiek oskarżony rozpoczął manewr wyprzedzania rowerzysty na skrzyżowaniu, czyli w miejscu, gdzie jest to zabronione, niemniej, zachował bezpieczny odstęp od pojazdu wyprzedzanego w trakcie wykonywania manewru wyprzedzania, nie miał jednak nawet możliwości dostrzeżenia, że rowerzysta sygnalizuje zamiar skrętu w lewo, ponieważ pokrzywdzony tego zaniechał, wykonując skręt w lewo dodatkowo bez upewnienia się, czy za nim nie znajduje się żaden pojazd. Zdaniem Sądu Odwoławczego, gdyby kierujący rowerem stosował się od zasad bezpieczeństwa i spojrzał w tył przed wykonaniem manewru w lewo, upewniłby się, że wykonanie tego manewru jest w danej chwili niemożliwe i wówczas oba pojazdy opuściłyby skrzyżowanie nie tylko bezkolizyjnie, ale bez jakichkolwiek wzajemnych utrudnień w ruchu.
Ostateczne Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądua quo, iż śmierćA. G. (2)nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zachowaniem na drodze oskarżonego, a tym samym nie można uznaćJ. S.za winnego popełnienia przestępstwa zart. 177 § 2 k.k.
Prawidłowe było rozstrzygniecie Sądu Rejonowego, iż zachowanieJ.skorupy wypełniało znamiona wykroczenia stypizowanego wart. 97k.w. Zgodne bowiem zart. 400 § 1 k.p.k., jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie, sąd, nie przekazując sprawy właściwemu sądowi, rozpoznaje ją w tym samym składzie, stosując w dalszym jej toku przepisykodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Odpowiedzialność za wykroczenie zart. 97k.w. ponosi uczestnik ruchu lub inna osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, a także właściciel lub posiadacz pojazdu, który wykracza przeciwko innym przepisomustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowymlub przepisom wydanym na jej podstawie. Podstawą odpowiedzialności za wykroczenie określone w dyspozycji wskazanego przepisu może być każde naruszenie przepisów o bezpieczeństwie lub porządku na drodze publicznej, jak naruszenie zakazów, naruszenie nakazów czy też inne czyny.
Powyższe uwagi przekładają się na niniejszą sprawę. Jak już wspomniano powyżej, w dniu 6 lipca 2011 r. oskarżonyJ. S.kierując samochodem ciężarowym markiR. (...)onr rej (...)zbliżając się doskrzyżowania ulic (...), podjął zabroniony w tym miejscu manewr wyprzedzania poprzedzającego go rowerzysty –A. G. (2). Swoim zachowaniem oskarżony naruszyłart. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym.
Ukaranie oskarżonegoJ. S.za popełnione wykroczenie zart. 97k.w. w zw. zart. 24 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowymokazało się niemożliwe z uwago na upływ terminu przedawnienia tego wykroczenia. Zgodnie bowiem zart. 5 § 1 pkt 4 k.p.w., nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie orzekania; a stosowanie doart. 45 § 1k.w., karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. Przedmiotowe zdarzenie miało miejsce w dniu 6 lipca 2011 r., akt oskarżenia wniesiono do Sądu Rejonowego w Trzciance w dniu 28 października 2011 r., zatem dwuletni okres przedawniania wykroczenia upłynął w dniu 6 lipca 2013 r.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i rozważania Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej za oczywiście bezzasadną. W tym miejscu wskazać należy, że apelacja jest oczywiście bezzasadna, jeżeli w sposób oczywisty brak jest wątpliwości, co do tego, że w sprawie nie wystąpiły uchybienia określone wart. 438 k.p.k.orazart. 439 k.p.k., a nadto nie zachodzi przesłanka zart. 440 k.p.k.Apelacja oczywiście bezzasadna jest taką apelacją, której bezpodstawność, niezasadność, nie budzi wątpliwości. Zasadność apelacji, bądź jej brak wiązać należy bowiem z oceną trafności uchybień, jakie w apelacji zostały wskazane.
Na podstawie§ 14 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.461 j.t.) Sąd Okręgowy zasądził od oskarżycielki posiłkowejA. G. (1)na rzeczJ. S.kwotę 420 złotych tytułem zwrotu kosztów obrony za druga instancję.
Na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 624 § 1 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. 1983, nr 49, poz. 223 z późn. zmianami) Sąd Okręgowy zwolnił oskarżycielkę posiłkową od zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze oraz od uiszczenia opłaty za II instancję.
A. C.M. E.T.