Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1928/13
Data wyroku: 2014-05-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Prusinowski, Alicja Sołowińska, Bohdan Bieniek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn.akt III AUa 1928/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 maja 2014r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Piotr Prusinowski (spr.)
Sędziowie: SA Bohdan Bieniek
SA Alicja Sołowińska
Protokolant:  Agnieszka Charkiewicz
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 r. wB.
sprawy z odwołaniaB. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2013 r. sygn. akt IV U 1180/13

oddala apelację.

Sygn akt III AUa 1928/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 marca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówił wnioskodawcyB. K.prawa do emerytury na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.) w związku z§ 3 i 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm.) wskazując, iż w postępowaniu przed ZUS wnioskodawca nie wykazał wymaganego 25 lat stażu ogólnego oraz 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż nie uwzględniono wszystkich lat pracy wnioskodawcy w tym pracy w gospodarstwie rolnym oraz w Spółdzielni Produkcyjnej wK..
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd Okręgowy w Olsztynie zmienił decyzję i przyznał wnioskodawcy od dnia 16 stycznia 2013 r. prawo do emerytury.Sąd ten wskazał, że organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do ogólnego stażu pracy 18 lat, 11 m-cy i 15 dni. Sporny był zatem okres pracy w gospodarstwie rolnym od 2 maja 1968 r. do 22 stycznia 1974 r. i od 26 grudnia 1975 r. do 11 lipca 1977 r. Ustalając zakres sporny Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że organ rentowy uznał wnioskodawcy staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 6 lat 7 m-cy i 13 dni, w tym okresy: od 10 stycznia 1974 r. do 28 października 1974 r. w PGRK., od 1 września 1983 r. do 31 marca 1985 r. w(...)D.oraz od 3 listopada 1988 r. do 31 stycznia 1993 r. w PGRR.. Ubezpieczony twierdził tez, że do stażu pracy w warunkach szczególnych należy doliczyć okres od 19 lipca 1977 r. do 18 sierpnia 1983 r.
Uwzględniając przedmiot sprawy Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał, że wnioskodawca w okresach od 19 lipca 1977 r. do 18 sierpnia 1983 r. oraz od 3 czerwca 1985 r. do 31 października 1988 r. był zatrudniony jako pracownik w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wK.i wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracę traktorzysty. Twierdzenie w tym zakresie oparł na zeznaniach świadków i wypowiedziach wnioskodawcy. Odnośnie do stażu ogólnego, zwrócił uwagę, że z zaświadczenia Starosty(...)wynika, iżW. K.(ojciec wnioskodawcy) od 1960 r. posiadał grunty rolne o powierzchni 19,21 ha położone na terenie obrębuR., gminaC.. Aktem własności ziemi nr(...)z dnia 31 grudnia 1974 r. właścicielem tych gruntów stała sięM. K. (1), która w 1982 r. przekazała je na rzeczM. K. (2)(brata wnioskodawcy). Starostwo Powiatowe wO.udzieliło informacji, iż w rejestrze ewidencji gruntów wsiD., GminaC.założonym w roku 1976 jednostce rejestrowej nr(...)jako właściciel gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,32 ha wpisane jest małżeństwoK.E.iA.(teściowa wnioskodawcy) na podstawie aktu własności ziemi nr(...)(...)z dnia 21 listopada 1975 r. i gospodarstwo to było przez nich prowadzone do 1992 r. Na gospodarstwie rolnym rodziców wnioskodawcy pracowali także brat wnioskodawcyM. K. (2)oraz siostry wnioskodawcyC. K.iH. Ż.. Wnioskodawca był najstarszym z rodzeństwa i większość prac w tym gospodarstwie była wykonywana przez niego i brata, szczególnie po śmierci ojca, który zmarł w 1969 r. Gospodarstwo to było gospodarstwem tradycyjnym obrabianym przy pomocy koni. Poza uprawą ziemi hodowano krowy, trzodę chlewną. Wnioskodawca po szkole podstawowej nie kontynuował dalszej nauki i zajmował się tylko pracą w gospodarstwie rolnym aż do pójścia do wojska 21 lutego 1973 r. gdzie przebywał do 15 grudnia 1973 r. Po powrocie z wojska wnioskodawca w 1974 r. odbywał karę pozbawienia wolności, następnie na Święta Bożego Narodzenia w 1974 r. zawarł związek małżeński i po ślubie przeprowadził się do teściowejA. K., gdzie wraz z żoną uprawiał gospodarstwo rolne do 11 lipca 1977 r. kiedy to zaczął pracować zarobkowo w Spółdzielni Produkcyjnej wK.. Sąd pierwszej instancji w zakresie tych ustaleń oparł się na zeznaniach świadków oraz dostępnych dokumentach. Uznał je za wiarygodne.
W rezultacie zdaniem Sądu Okręgowego wnioskodawca wykazał, że legitymuje się ogólnym stażem przekraczającym na dzień 1 stycznia 1999 r. 25 lar składkowych i nieskładkowych. Wykazał również, że przepracował na podstawie umowy o pracę co najmniej 15 lat. W tym zakresie argumentował, przedłożone do sprawy świadectwa pracy jednoznacznie wskazują, że wnioskodawca pracował jako pracownik a nie członek(...).
Uwzględniając ustalony stan faktyczny Sąd pierwszej instancji odwołał się do treści przepisu art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2009 r. nr 153 poz. 1227) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. (Dz.U. nr 8 poz. 43 z 1983 r.). Podkreślił, że między stronami nie było sporu co do faktu ukończenia przez wnioskodawcę 60 lat i nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego. Na etapie postępowania przed ZUS organ rentowy uznał wnioskodawcy staż ogólny wynoszący 18 lat, 11 miesięcy i 15 dni oraz 6 lat, 7 m-cy i 13 dni okresu pracy w warunkach szczególnych. W toku postępowania przed Sądem wnioskodawca udowodnił okres pracy w gospodarstwie rolnym od 2 maja 1968 r. do 22 stycznia 1974 r. oraz od 26 grudnia 1975 r. do 11 lipca 1977 r. a więc okres wynoszący ponad 7 lat co daje wnioskodawcy staż ogólny przekraczający 25 lat oraz staż pracy w warunkach szczególnych nie uznany dotychczas przez ZUS od 19 lipca 1977 r. do 18 sierpnia 1983 r. i od 3 czerwca 1985 r. do 31 października 1988 r. co daje ponad 9 lat pracy w warunkach szczególnych. Oznacza to, że ubezpieczony posiada łącznie z okresem uznanym przez ZUS 15 lat pracy w tych warunkach.
Apelacje wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Zaskarżył wyrok w całości, jednak zarzuty ograniczył wyłącznie do części dotyczącej uznania, że wnioskodawca od 19 lipca 1977 r. do 18 sierpnia 1983 r. oraz od 3 czerwca 1985 r. do 31 października 1988 r. zatrudniony był na podstawie umowy o pracę w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wK.i wykonywał tam pracę w szczególnych warunkach. W tym zakresie zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie przepisu art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2009 r. nr 153 poz. 1227) oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. (Dz.U. nr 8 poz. 43 z 1983 r.) przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyznanie prawa do emerytury w stanie faktycznym, w którym ubezpieczony nie legitymował się 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach. Dodatkowo wskazał na uchybienie przepisowiart. 233 § 1 k.p.c., przez błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania wyroku, polegający na przyjęciu, że praca wykonywana przez odwołującego się w(...)wK.była pracą świadczoną w ramach stosunku pracy. Wskazując na zgłoszone zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja nie ma podstaw.
Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia Sądu Okręgowego co do opisanego przezeń stanu faktycznego, jak również podziela ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sąd ten dokonał również trafnej interpretacji przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Powyższe czyni zbytecznym ponowne przytaczanie ustaleń oraz szczegółowych rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku
Uwzględniając staranność przeprowadzonego postępowania dowodowego, z zadowoleniem należy odnotować, że dyskurs miedzy stronami ograniczył się do jednej kwestii. Wywody zawarte w apelacji nie pozostawiają wątpliwości, że organ rentowy nie kwestionuje już przesłanki ogólnego stażu pracy (zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym), jak również wykonywania przez ubezpieczonego w(...)wK.pracy traktorzysty. Oznacza to, że sporny pozostała wyłącznie podstawa prawna świadczenia pracy.
Nawiązując do środka zaskarżenia, zachodzi konieczność podkreślenia, że między Sądem pierwszej instancji a organem rentowym nie doszło do rozbieżności w rozumieniu przepisu art. 184 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (jak również § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.). Co więcej, również Sąd drugiej instancji jest zdania, że osoba będąca członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i w ramach tej więzi wykonująca pracę traktorzysty nie pracuje w szczególnych warunkach, a w konsekwencji nie może uzyskać prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie przepisu art. 184 ust 1 ustawy emerytalnej. Zapatrywanie to, szeroko opisane i uzasadnione w apelacji, było tematem licznych orzeczeń, w tym Sądu Najwyższego. Z uwagi na oczywistość i jednolitość konkluzji nie ma potrzeby aby je przybliżać. Z punktu widzenia zgłoszonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzutów, wypada zasygnalizować, że dysonans między apelującym a stanowiskiem Sądu pierwszej instancji koreluje wyłącznie ze sferą faktów. Znaczy to tyle, że stwierdzenie uchybienia przepisowiart. 233 § 1 k.p.c.skutkuje naruszeniem przepisów prawa materialnego. W sytuacji, gdy apelacja nie wykaże naruszenia prawa procesowego, zajdzie konieczność uznania, że prawo materialne nie zostało błędnie zastosowane.
Zarzut opierający się na przepisieart. 233 § 1 k.p.c.jest on nierozerwalnie związany z zasadą swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r., II UK 154/09, LEX nr 583803 wskazał, że Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Nie można przy tym pominąć, że skuteczne zarzucenie naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, iż Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów (wyrok SN z dnia 6 listopada 1998 r., III CKN 4/98, Lex Polonica nr 2111041). W przedmiotowej sprawie taka ułomność wnioskowania nie zachodzi. Sąd pierwszej instancji rzeczowo wskazał dlaczego uznał, że wnioskodawca w(...)wK.był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Miał ku temu podstawy, gdyż zapatrywanie to potwierdza autentyczne świadectwo pracy, jak również świadkowie przesłuchani w sprawie. Organ rentowy nie dysponował równie miarodajnymi dowodowymi, a mówiąc bez osłonek, oparł swoje stanowisko na przekonaniu, a nie materiale dowodowym. Należy przy tym zaznaczyć, że przepisart. 114 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach(Dz. U. Nr 12, poz. 61 z późn. zm) iart. 157 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze, (t. jedn. z 2013 r.Dz. U., Nr 1443) – obowiązujące w spornym okresie – przewidywały, że rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zatrudniać czasowo lub na stałe osoby nie będące członkami ani domownikami członków. Analiza świadectw pracy wnioskodawcy (k. 16), jak również zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (k. 27 i 29 plik III akt ZUS) nie pozostawiają wątpliwości, że wnioskodawca w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wK.był zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Po dokonaniu tego zestawienia staje się jasne, że apelacja nie zawiera argumentów mogących podważyć ustalenie Sądu pierwszej instancji. Fundamentem wnioskowania w sferze faktycznej są miarodajne dowody. Jeżeli organ rentowy nimi nie dysponuje, a ubezpieczony przekona sąd ubezpieczeń społecznych, że wykonywał prace na podstawie umowy o pracę, to apelacja nie może doprowadzić do zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołania.
Suma tych rozważań jest stwierdzenie, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa procesowego, a w konsekwencji prawidłowo zastosował prawo materialne. Dlatego zgodnie z przepisemart. 385 k.p.c.orzeczono jak w sentencji.