Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 214/14
Data wyroku: 2014-07-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aleksandra Janas, Leszek Dąbek, Marcin Rak
Słowa kluczowe: Nieważność Postępowania
Podstawa prawna: art. 379 pkt 5 kpc

Sygn. akt III Ca 214/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:   SO Aleksandra Janas
SR del. Marcin Rak
Protokolant    Iwona Reterska
po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. w Gliwicach na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.
przeciwko Skarbowi Państwa – Prezydentowi MiastaP.
o ustalenie
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I C 995/12
uchyla zaskarżony wyrok i znosząc postępowanie w zakresie czynności dokonanych na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013r. przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSR del. Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Aleksandra Janas
Sygn. akt III Ca 214/14

UZASADNIENIE
Powódka(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.wniosła pozew przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa – Prezydentowi MiastaP., domagając się ostatecznie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości tj.działki nr (...)stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej wP.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)poprzez ustalenie, że opłata ta od roku 2011r. winna wynieść 33.810 zł.
PozwanySkarb Państwa – Prezydent MiastaP.na rozprawie w dniu 18 09 2012r. (k. 42) domagał się odrzucenia pozwu ewentualnie jego oddalenia i zasądzenia na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów postępowania odwoławczego (stwierdził, że wnosi jak GminaP.w złożonym przez nią piśmie procesowym z dnia 2 07 2012r. k. 28).
Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górachw wyroku z dnia 25 06 2013r. ustalił wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zgodnie z żądaniem pozwu oraz zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przytoczył regulacjeart. 72 ust. 3 pkt 5 77, 79, 80, 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 08 1997r. o gospodarce nieruchomościamiw brzmieniu obowiązującym przed 9 10 2011r., stwierdzając, że została zachowana procedura aktualizacji opłaty rocznej określona w tych przepisach. Sąd wskazał, że dla określenia wartości nieruchomości, której dotyczy postępowanie, oparł się na opinii biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości, który ustalił tę wartość na kwotę 1.127.000 zł. O kosztach orzekł na podstawie
art. 102 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżył pozwanySkarb Państwa – Prezydent MiastaP., który wnosił o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz od powódki zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Zarzucił, że przy ferowaniu orzeczenia naruszono regulacje prawne:
-art. 133 § 3 k.p.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w sprawie, w której stroną jest Skarb Państwa doręczenia dokonuje się pełnomocnikowi substytucyjnemu z pominięciem Skarbu Państwa, podczas gdy w ocenie pozwanego przepisart. 133 § 3 zd. 2 k.p.c.nakazuje bezwzględnie, by doręczeń dokonywać wyłącznie Skarbowi Państwa,
-art. 206 § 1 i 2 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie prowadzące w efekcie do zaniechania doręczenia sprzeciwu pozwanemu Skarbowi Państwa oraz wyznaczenie i przeprowadzenie rozprawy bez zawiadomienia o tym fakcie pozwanego Skarbu Państwa,
-art. 214 § 1 k.p.c.poprzez jego błędną interpretację oraz niewłaściwe zastosowanie prowadzące w efekcie do przyjęcia, iż nie było przesłanek do odroczenia rozprawy z dnia 25 06 2013r. oraz że Skarb Państwa – Prezydent MiastaP.został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy,
-art. 215 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu odroczenia rozprawy z dnia 18 09 2012r. mimo iż w sprawie okazało się, że pozwany Skarb Państwa nie został powiadomiony o terminie rozprawy oraz nie został mu doręczony odpis sprzeciwu użytkownika wieczystego (powoda),
co w konsekwencji w ocenie pozwanego doprowadziło do naruszenia dyspozycjiart. 379 pkt 5 k.p.c.powodując nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie Skarbu Państwa możności obrony swoich praw,
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie, iż wyjaśnienia biegłej złożone na rozprawie w dniu 25 06 2013r. dają podstawę do przyjęcia, że przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości nie znajdują zastosowania przepisy§ 26 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 09 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego,
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie, iż wyjaśnienia biegłej złożone na rozprawie w dniu 25 06 2013r. dają podstawę do przyjęcia, iż przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości nie znajduje zastosowaniaart. 153 ust. 1 ustawy z dnia 21 08 1997r. o gospodarce nieruchomościami,
-art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 21 08 1997r. o gospodarce nieruchomościamipoprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wartość rynkowa nieruchomości to kwota, która nie uwzględnia zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu (trend czasowy).
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Przy rozpoznaniu sprawy umknęło uwadze Sądu pierwszej instancji,
iż prawodawca wart. 133 § 3 zd. 2 k.p.c.w sposób szczególny uregulował sposób doręczania pism Skarbowi Państwa, stanowiąc, że „doręczenia dokonuje się zawsze w sposób określony w§ 2”, tj. bezpośrednio organowi reprezentującemustatio fisciSkarbu Państwa (z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika).
Wymogu tego między innymi nie dochowano przy wyznaczeniu posiedzenia rozprawy wyznaczonego na dzień 25 06 2013r. o którym w sposób wadliwy zawiadomiono pełnomocnika GminyP.M. L., zamiast prawidłowo reprezentującego Skarb Państwa Prezydenta MiastaP.(zarządzenie z dnia 16 05 2013r. k. 117 i dowód doręczenia k. 129).
Pomimo wadliwego zawiadomienia pozwanego i nieobecności jego pełnomocnika na posiedzeniu tym przeprowadzono czynności dowodowe (wysłuchano biegłego oraz przeprowadzono dowód z akt postępowania administracyjnego), a następnie po zamknięciu rozprawy wydano zaskarżony wyrok.
Doprowadziło to w konsekwencji do powstania sytuacji procesowej,
w której istotne dla ostatecznego wyniku sprawy czynności procesowe zostały dokonane pod nieobecność osób uprawnionych do działania w sprawie w imieniu pozwanego Skarbu Państwa bez ich wcześniejszego formalnego powiadomienia
o rozprawie.
Uniemożliwiło to skarżącemu podjęcie obrony przed negatywnymi skutkami czynności sądowych (np. zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu w trybieart. 162 k.p.c., zgłoszenia nowych wniosków dowodowych itd.).
W wyniku tego pozwany zostałfaktycznie pozbawiony możliwości obrony swych praw(por. wyrok SN z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74, OSNC 1975, nr 5, poz. 84) i tym samym zgodnie z przywołaną regulacjąart. 379 pkt 5 k.p.c.w sprawie zachodzi nieważność postępowania.
Stosownie do regulacjiart. 378 § 2 k.p.c.Sąd odwoławczy zobowiązany jest ją uwzględnić z urzędu, co obligowało go do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zniesienia postępowania w zakresie czynności dokonanych na rozprawie w dniu 25 06 2013r. (ocena zasadności pozostałych zarzutów apelacji stała się przez to bezprzedmiotowa).
Reasumując w sprawie zachodzi przewidziana wart. 379 pkt. 5 k.p.c.przyczyna nieważności i dlatego apelację skarżącego jako uzasadnioną uwzględniono, orzekając jak w sentencji na mocyart. 386 § 2 k.p.c.w związku zart. 378 § 2 k.p.c.
Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy przeprowadzi kwerendę akt sprawy i sanuje występujące w sprawie nieprawidłowości w doręczaniu pism pozwanemu (ponownie je prawidłowo doręczy), a następnie wyznaczy posiedzenie rozprawy i zadba o to, żeby strony procesu - w tym pozwany - zostały o nim zawiadomione w prawidłowy sposób i powtórzy czynności dowodowe przeprowadzone na posiedzeniu rozprawy w dniu 25 06 2013r.
SSR (del.) Marcin Rak SSO Leszek Dąbek SSO Aleksandra Janas