Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1829/13
Data wyroku: 2014-05-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Glazar
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 928 § 1 k.c. w zw. z art. 929 k.p.c.

Sygnatura akt I C 1829/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
27 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Beata Glazar
Protokolant:Magdalena Szlachtowicz
po rozpoznaniu 27 maja 2014 r. w Jeleniej Górze
sprawy z powództwaM. B.
przeciwkoR. B. (1)
o uznanie za niegodnego dziedziczenia

I
powództwo oddala,

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3617 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu w tym kwotę 3600 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

III
umarza postępowanie wywołane wnioskiem pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych.

Sygn.akt I C 1829/13

UZASADNIENIE
PowódM. B.w pozwie z 27 czerwca 2013 r. domagał się uznania pozwanejR.B. (1)niegodnej dziedziczenia po zmarłym(...)W. B.–ojcu powoda, a mężu pozwanej .
W uzasadnieniu wskazał , że zmarły jego ojciec pozostawił testament sporządzony 17.08.2010 w formie aktu notarialnego przed NotariuszemR. D., w którym powołał do całości spadku swoją żonęR.B. (1). Pozwana zaś podstępem nakłoniła spadkodawcę do sporządzenia tej treści testamentu.W. B.był nałogowym alkoholikiem i pozwana wykorzystała jego chorobę alkoholową , wręcz pogłębiała jego nałóg. Nabywała alkohol w dużych ilościach i podawała go spadkodawcy. W ten sposób uzależniła go od siebie . Wykorzystując tę sytuację pozwana, w zamian za alkohol, zmuszałaW. B.do podejmowania dyktowanych przez nią zachowań , w tym przede wszystkim do sporządzenia testamentu, na podstawie którego nabyła w całości spadek.
Dodatkowo podnosił, że spadkodawca po sporządzeniu testamentu , trafiał do szpitala w stanie zatrucia alkoholowego, a pozwana nie udzielała mu żadnej pomocy, a wręcz spowodowała , że przerywał on leczenie . To spowodowało , że spadkodawca zmarł. Nadto pozwana dopuściła się sfałszowania podpisów spadkodawcy na innym dokumencie za co została prawomocnie skazana przez Sąd Rejonowy wL.w sprawie(...).
PozwanaR. B. (1)reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w odpowiedzi na pozew z 6 marca 2014 r. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Podnosiła, że synowie zmarłego na wszelkie możliwe sposoby próbowali podważyć testament. Nie zdołali jednak tego uczynić , gdyż Sąd Rejonowy wL.na mocy postanowienia z 9 stycznia 2014 r. w sprawie VI Ns(...)stwierdził, że spadek po zmarłymW. B.w całości na podstawie testamentu nabyła pozwana. Sąd nie uznał , że testament jest nieważny , czy też aby pozwana podstępem miała namówićW. B.do sporządzenia testamentu. Wskazała, że to właśnie za jej namową , a nie synów, spadkodawca zgodził się na leczenie choroby alkoholowej. To ona opiekowała się nim, pomagając mu leczyć się z choroby alkoholowej i wspierała go w tych działaniach. Synowiespadkodawcy w żaden sposób nie interesowali się losem ojca. Kiedy stan zdrowia spadkodawcy pogorszył się stale się nim opiekowała . Zatrudniła fizjoterapeutę i pielęgniarkę. Trafił do szpitala 28 stycznia 2011 r. gdzie zmarł(...)Zaprzeczyła, aby spadkodawca zmarł na skutek zatrucia alkoholowego. Jak wskazała, ani w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego, ani z karty zgonu nie wynikało, aby przyczyną śmierci spadkodawcy było zatrucie alkoholowe.
Przyznała, że faktycznie podpisała się na zeznaniu podatkowymR. B. (2), ale nie wyrządziła mu tym żadnej szkody. Wiedział on o treści tych dokumentów , sam zanosił je do urzędów , a treść tych dokumentów była zgodna ze stanem faktycznym.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z 18 listopada 2011 r.R. B. (1)wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym(...).W. B.na podstawie testamentu notarialnego , sporządzonego 17.08.2010 r. przed NotariuszemR. D..
dowód : wniosek o stwierdzenie nabycia spadku k.91-92.
W odpowiedzi na wniosek z 21 marca 2011 r.M. B.iJ. B.wnieśli o stwierdzenie nieważności wskazanego wyżej testamentu oraz o uznanie , żeR. B. (1)jest niegodna dziedziczenia po mężuW. B.. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnicy podnieśli te same okoliczności tj. alkoholizm ojca, który wykorzystała podstępem jego żonaR. B. (1)i uzyskała dla siebie korzystny testament . Wskazywali ,że pozwana pogłębiała jego uzależnienie alkoholowe , gdyż kupowała w dużych ilościach alkohol dla spadkodawcy. Nie wspierała go w leczeniu, kiedy trafiał do szpitala z rozpoznaniem zatrucia alkoholowego.
dowód: odpowiedź na wniosek k. 93-98.
Na rozprawie 22 marca 2011 r. przed Sądem Rejonowym wL.M. B.reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wskazał, że składa zastrzeżenia co do ważności testamentu i podtrzymuje okoliczności podniesione w odpowiedzi na wniosek. Przewodniczący rozpoznający sprawę oświadczył, że zgłoszony w odpowiedzi na wniosek zarzut dotyczący uznania wnioskodawczyni (obecnie pozwanej )za niegodną dziedziczenia nie może być rozpoznany w trybie postępowania nieprocesowego w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. W odpowiedzi pełnomocnik uczestników wskazał, że zostanie wniesione powództwo o uznanie wnioskodawczyni za niegodną dziedziczenia.
dowód : protokół rozprawy z 22 marca 2011 r. k100-104.
Postanowieniem z 9 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w(...)wL.w sprawie VI Ns(...)stwierdził, że spadek po zmarłym(...)W. B.na podstawie testamentu notarialnego z 17.08.2010 r. nabyła żonaR. B. (1)w całości.
Dowód : postanowienie wraz z uzasadnieniem k. 105-120.
Sąd zważył :
Powód wywodził swoje roszczenie z treści art. 928 §1kcc , który stanowi, że spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:
1)dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
2)podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
3)umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.
Zgodnie natomiast z treściąart. 929 kcuznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes. Z żądaniem takim może wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się o przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat trzech od otwarcia spadku.
Niewątpliwym jest, że powód mógł wystąpić z żądaniem uznania pozwanej za niegodną dziedziczenia po zmarłym spadkodawcy, gdyż jako pominięty w testamencie spadkobierca ustawowy ,miał w tym interes prawny.
Powód wskazywał , że pozwana podstępem nakłoniła spadkodawcę do korzystnego dla niej rozporządzenia mieniem na wypadek śmierci, wykorzystując chorobę alkoholową spadkodawcy, kupując mu alkohol , co całkowicie uzależniło jego ojca od pozwanej . Takie same zarzuty powód podnosił w odpowiedzi na wniosek z 21.03.2011 r. w sprawie , która toczyła się w Sądzie Rejonowym wL.. A zatem o przyczynie niegodności dziedziczenia powód wiedział już w dacie 21.03.2011 r.,tj. po śmieci spadkodawcy , a z pozwem o uznanie pozwanej za niegodną dziedziczenia wystąpił dopiero 25.09.2013 r., a więc po upływie dwóch i pół roku od dowiedzenia się o przyczynie warunkującej uznanie pozwanej za niegodną dziedziczenia.
Przepisart.929kcwprowadza ścisłe ograniczenia czasowe możności wystąpienia z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego dziedziczenia stanowiąc, że osoba mająca w tym interes prawny, może wystąpić z takim roszczeniem tylko w ciągu roku od dnia dowiedzenia się o przyczynie niegodności i to nie później niż w ciągu trzech lat od otwarcia spadku. Trzy lata jednak od śmierci spadkodawcy nie oznaczają, że z tym roszczeniem można wystąpić do trzech lat od śmierci spadkodawcy. Skoro ustawodawca przewidział roczny termin od dowiedzenia się o przyczynie niegodności dziedziczenia , to powód z takim żądaniem powinien wystąpić do 21.03.2012 r. Podobne stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 22.10.1996 r. II CKN 5/96.
Terminy zart. 929 k.c.mają charakter terminów zawitych z zakresu prawa materialnego, stąd też do ich biegu nie można stosować, nawet w drodze ostrożnej analogii, przepisów o terminach przedawnienia (wyr. SN z dnia 30 stycznia 1998 r., I CKN 448/97, Lex nr 56817; inaczej M. Pazdan (w:) K. Pietrzykowski,Komentarz, t. II, s. 1033-1034). Należy też aprobować pogląd, że z uwagi na umieszczenie w nauce prawa powyższych terminów w grupie terminów służących do ukształtowania prawa nie jest dopuszczalne nieuwzględnienie upływu tych terminów poprzez wykorzystanieart. 5 k.c.(wyr. SA w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2007 r., V ACa 269/07, Biul. SAKa 2008, nr 1, s. 24). Natomiast upływ terminu zawitego przy rozpoznaniu sprawy Sąd bierze pod uwagę z urzędu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 kpcw zw. z
Na podstawieart. 355 kpcumorzono postępowanie wywołane wnioskiem pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych , gdyż wniosek ten został przez pozwaną cofnięty.(pkt III wyroku.).
Sad oddalił wnioski dowodowe stron , gdyż zbędne było prowadzenie dowodów na okoliczność, czy zachowanie się pozwanej wyczerpuje ( lub nie wyczerpuje) przyczynę niegodności dziedziczenia wskazaną wart. 928 § 1 k.c, skoro upłynął już zawity termin roczny do wystąpienia z takim powództwem.