Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 26/14
Data wyroku: 2014-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Regina Kurek, Władysław Pawlak
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 444 § 2, 445 § 1 k.c.

Sygn. akt I ACa 26/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 marca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Władysław Pawlak

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Regina Kurek

Protokolant:

st.sekr.sądowy Urszula Kłosińska

po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaI. R.
przeciwko(...) SAwW.
o zapłatę
na skutek apelacji obu stron
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 22 października 2013 r. sygn. akt I C 32/13

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I, III, IV i V poprzez nadanie mu brzemienia:

„I. zasądza od(...) S.A.wW.na rzecz powódkiI. R.tytułem zadośćuczynienia kwotę 20400 zł (dwadzieścia tysięcy czterysta złotych) wraz z ustawowymi  odsetkami od dnia 1 lutego 2013 r. oraz odszkodowanie w kwocie 1469 zł (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt dziewięć złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lutego 2013 r. do dnia zapłaty,
III. oddala powództwo w pozostałej części,
IV. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 6408 zł tytułem części kosztów procesu,
V. odstępuje od ściągnięcia z zasądzonego powódce roszczenia brakującej części kosztów sądowych”;
2. w pozostałym zakresie apelację powódki, a w całości apelację strony pozwanej oddala;
3. odstępuje od obciążania powódki kosztami należnym stronie pozwanej w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt : I ACa 26/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 października 2013r Sąd Okręgowy w Kielcach , w częściowym uwzględnieniu roszczeńI. R., skierowanych przeciwko(...) SAwW., zasądził od strony pozwanej na jej rzecz :
- kwotę 9600 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę , oraz sumę 1469 złotych odszkodowania ,obydwie wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lutego 2013r do dni a zapłaty [ pkt I ] ,
- kwotę po 40 złotych miesięcznie płatną do piątego dnia każdego następującego po sobie miesiąca z tytułu renty uzupełniającej , począwszy od dnia 1 listopada 2013r , [pkt II] ,
- w pozostałym zakresie powództwo oddalił , [ pkt III],
-obciążył powódkę częścią kosztów procesu należnych stronie pozwanej i z tego tytułu zasądził od niej na rzecz(...) SAkwotę 6 495 złotych[ pkt IV],
- pobrał z zasądzonego na rzecz powódki roszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 1 658 zł tytułem części wydatków związanych z postępowaniem[ pkt V] ,
- częścią kosztów sądowych , odpowiadającej uwzględnionej części roszczeń w kwotach 571 zł z tytułu opłaty od pozwu oraz 88 zł z tytułu wydatków na opinie biegłych obciążył stronę pozwaną [pkt VI],a ponadto- obstąpił od obciążaniaI. R.dalszą częścią opłaty od pozwu [ pkt VII sentencji wyroku.]
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
W dniu 26 grudnia 2006r w miejscowościB.w gminieN.doszło do wypadku komunikacyjnego w którym obrażeń ciała doznała pieszaI. R.poruszająca się prawym skrajem jezdni , co uniemożliwiła jej właściwe obserwowanie jadących w tym samym kierunku pojazdów.
Sprawca zdarzenia, kierujący samochodem markiF. (...),M. K.został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Busku Zdroju z dnia 20 marca 2007r , w sprawie o sygnaturze II K 31/07 , za przestępstwo zart.177 §1 , art. 178 §1 kkoraz zart. 244 kkw zw zart. 11 §2 kk. Sąd karny orzekł m. in. nawiązkę na rzecz pokrzywdzonej w wypadku, w kwocie 2 000 złotych , którąI. R.otrzymała od sprawcy.
M. K.był w dacie zdarzenia drogowego związany ze stroną pozwaną ważnie zawartą umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
W następstwie wypadku powódka , naówczas trzynastoletnia, doznała obrażeń ciała w postaci ogólnych potłuczeń , wstrząśnienia mózgu, oraz złamania lewego podudzia. Została przewieziona do(...) Szpitala (...)wK., gdzie koń czynę unieruchomiono opatrunkiem gipsowym. Po trzech dniach pobytu wypisano ją do domu ale już w następnym dniu ponownie przyjęto , gdy okazało się , że złamanie wymaga chirurgicznego zespolenia.I. R.opuściła szpital w dniu 15 stycznia 2007r z zaleceniem dalszego leczenia i rehabilitacji w warunkach ambulatoryjnych. W okresie pomiędzy 31 stycznia 2007 r i 16 stycznia 2008r odbyła dwanaście takich wizyt w(...)wB.. Po usunięciu najpierw zespolenia kości, a następnie opatrunku gipsowego okazało się , że kończyna nie wymaga dalszego leczenia. W chwili obecnej ortopedyczne konsekwencje wypadku zostały w całości usunięte, a rokowania co stanu zdrowiaI. R.są dobre. Nie wymaga ona dalszego leczenia ani podejmowania zabiegów rehabilitacyjnych.
Bezpośrednio po wypisaniu ze szpitala powódka musiała być unieruchomiona przez dwa miesiące i korzystała w tym czasie z opieki osób trzecich w wymiarze około 1, 5 godziny dziennie. Opiekę te sprawowała matka . Po upływie tego czasu powódka zaczęła się poruszać przy pomocy kul.
Na skutek wypadku ujawniły się u poszkodowanej problemy natury psychicznej. Była drażliwa , odczuwała lęki. Od 22 lutego do 17 grudnia 2007r leczyła się w(...)dla Dzieci wK., a w okresie od 4 do 11 grudnia była hospitalizowana wWojewódzkim (...)wK.- na oddziale psychiatrii dziecięcej. Ponowny jej pobyt w tej placówce miał miejsce pomiędzy 7 a 31 stycznia 2008r.Wówczas stwierdzono u powódki dysharmonię rozwojową , połączoną z trudnościami szkolnymi, reakcje przygnębienne oraz zaburzenia emocjonalne okresu adolescencji.
Obecny stan psychicznyI. R.wskazuje na możliwość występowania stanów lękowych chociaż o ograniczonym nasileniu , które nie mają istotnego wpływu na funkcjonowanie w codziennym życiu. Wymagają one jednak kontynuacji leczenia farmakologicznego , którego koszt miesięczny zamyka się w kwotach 20 – 30 złotych oraz odbycia wizyty u lekarza psychiatry średnio raz 1- 2 miesiące.
W roku 2012r u powódki stwierdzono zaburzenia gastryczne. Stwierdzono u niej guz jelita cienkiego i torbiele na lewym jajniku. Spowodowały one hospitalizacje powódki w szpitalach wP.,B.orazK.. Stwierdzone schorzenia , mając inne podłoże , pozostawały bez związku z następstwami wypadku z 2006r.
Jak ustalił ponadto Sąd I instancji powódka po wypadku kontynuowała - w formie indywidualnego nauczania - naukę w gimnazjum wN., aż do zakończenia I klasy. Szkołę ukończyła w terminie , a następnie kontynuowała naukę w Technikum Hotelarskim wB.. Zdała maturę natomiast nie zaliczyła egzaminu zawodowego. Jedna z przyczyn były długie absencje związane z pobytami w szpitalach w roku 2012.
Powódka po ukończeniu szkoły średniej nie podjęła zatrudnienia , pozostaje na utrzymaniu rodziców , planując wyjazd zarobkowy do Belgii , gdzie przebywa już jej brat.
W ramach postępowania likwidacyjnego prowadzonego przed ubezpieczycielem , wobec którego przed wytoczeniem powództwa powódka zgłosiła roszczenia ,(...) SAuznał, że kwotą właściwie rekompensującą doznaną w wyniku wypadku krzywdę jest suma 22 000 złotych , którą w ramach wypłaty świadczenia pomniejszyło o kwotę otrzymanej od sprawcy nawiązki [ 2 000 złotych ] oraz o rozmiar przyczynienia pokrzywdzonej do wypadku , w skali 20 %.Na podstawie dwóch decyzji z 20 listopada 2007r oraz 25 marca 2008r strona pozwana świadczyła powódce z tego tytułu najpierw 7 803, 24 zł a następnie 9 827, 14 zł.
Ponadto z tytułu odszkodowania , stanowiącego wyrównanie kosztów zakupu lekarstw związanych z leczeniem następstw wypadku , wypłacił powódce łącznie kwotę 308, 44 złotego , a z tytułu kosztów opieki nad nią , w okresie kiedy tego wymagała, 1200 złotych.
W rozważaniach prawnych Sąd I instancji stanął na stanowisku , że co do zasady roszczeniaI. R.są usprawiedliwione.
Po przeprowadzeniu analizy ustalonych w postępowaniu okoliczności faktycznych z punktu widzenia rozmiaru cierpień psychicznych pozostających w związku z następstwami obrażeń ciała doznanych w wypadku oraz jego konsekwencji , które ujawniły się w sferze psychiki powódki , a także ich trwałości , ze szczególnym uwzględnieniem przejścia zabiegu chirurgicznego zespolenia złamanych fragmentów kości podudzia , dwumiesięcznego całkowitego unieruchomienia oraz potrzeby leczenia psychiatrycznego połączonego z dwukrotną hospitalizacją , które nadal wymaga leczenia, uznał , że sumą właściwie rekompensującą doznany uszczerbek niemajątkowy jest kwota 35 000 złotych.
Podzielając zapatrywanie ubezpieczyciela co do tego , że okoliczności przebiegu zdarzenia , a w szczególności sposób w jaki , nieprawidłowo , poruszała się po drodze powódka, uzasadniają przyjecie 20 procentowego jej przyczynienia do zaistnienia wypadku . Przyczynienie to zostało przez Sąd I instancji uwzględnione jako podstawa do ograniczenia przyznanej jej z tytułu zadośćuczynienia dodatkowej sumy świadczenia.
Ograniczeniem dla niego , w ocenie Sądu , były także : świadczenie z tytułu nawiązki, które niespornie otrzymała od sprawcy wypadku w wykonaniu wyroku karnego , a także kwoty , które z tego tytułu uzyskała ona uprzednio od strony pozwanej w ramach postępowania wewnątrz ubezpieczeniowego.
Sąd Okręgowy uznając ,iż istnieje ku temu podstawa, dokonał przy tym ich waloryzacji za pomocą wskaźnika wzrostu cen towarów i usług ostatecznie przyjmując , że sumy ówcześnie wypłacane odpowiadają obecnie wartościom , odpowiednio 10 547 zł i 12 088 zł.
Dokonując , opartych na tych założeniach, pomniejszeń świadczenia z tytułu zadośćuczynienia uznał , że należna jest powódce dodatkowa kwota 9600 złotych . Sumę tę przyznał z odsetkami od dnia 1 lutego 2013r , uznając , że ubezpieczyciel pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia z upływem siódmego dnia od daty doręczenia pozwu.
W zakresie żądania przyznania odszkodowania Sąd I instancji ocenił je jako usprawiedliwione w zakresie w jakim powódka udowodniła poniesione przez siebie koszty na zakup lekarstw oraz dojazdów do poradni i szpitali w okresie leczenia.
Uwzględniwszy , kwoty z tego tytułu już przez ubezpieczyciela wypłacone oraz ograniczając rozmiar przyznanego świadczenia o skalę przyjętego przez siebie przyczynienia uznał , że z tego tytułu należy sięI. R.dodatkowa kwota 1 469 złotych [ 173 złote z tytułu kosztów , pozostała jego część jako koszty dojazdów na leczenie oraz związane z wizytami członków rodziny u powódki w szpitalach] , przy czym w motywach wyroku został szczegółowo wskazany sposób wyliczenia poszczególnych składowych tak ustalonej sumy. Kwoty należnego powódce odszkodowania , jego zdaniem nie może powiększać koszt opieki nad powódką w okresie , kiedy z uwagi na unieruchomienie tego wymagała , albowiem kwota , która byłaby jej z tego tytułu należna została już wypłacona w ramach postępowania likwidacyjnego.
Za uzasadnione uznał również Sąd żądanie przyznania na rzeczI. R.renty z tytułu zwiększonych potrzeb . Świadczenie z tego tytułu określił na 40 złotych miesięcznie , począwszy od miesiąca następnego od daty wyrokowania.
Ocenił , że rozmiar tych zwiększonych potrzeb wiąże się jedynie z koniecznością ponoszenia kosztów dojazdu na wizyty w(...)oraz zakupu leków psychiatrycznych. Biorąc pod rozwagę fakty ustalone w sprawie uznał , że skala tych kosztów ujętych łącznie nie przekracza 50 złotych miesięcznie. Zatem biorca pod uwagę przyczynienie powódki do zaistnienia wypadu uznał żądanie powódki w tym zakresie za zasadne w wymiarze 40 złotych miesięcznie.
Sąd oddalił żądanie ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkody , które w zdrowiu powódki , pozostając w związku przyczynowym z następstwami wypadku , mogą się ujawnić w przyszłości.
Wskazał że prognozy zdrowotne dlaI. R., po okresie leczenia są dobre i brak jest dostatecznych podstaw do przewidywania , iż tego rodzaju szkody rzeczywiście mogą się w przyszłości ujawnić .
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 100 kpc.W oparciu o nią Sąd rozliczył koszty pomiędzy stronami , uwzględniając proporcje [ 5 % : 95 %] , w jakich powódka dowiodła swoich roszczeń , a ubezpieczyciel obronił się skutecznie przed nimi. Ta sama zasada posłużyła do rozłożenia pomiędzy stronami ciężaru pokrycia wydatków związanych z opiniami biegłych.
Ponadto Sąd na podstawie art. 113 ust. 4 u.k.s.c. odstąpił od obciążania powódki częścią opłaty sądowej od nie uwzględnionej części zgłoszonych przez nią roszczeń.
Apelacje od tego wyroku złożyły obydwie strony.
(...) SAzaskarżył rozstrzygniecie Sądu Okręgowego jedynie w części w jakiej zostało przyznaneI. R.świadczenie z tytułu renty [ pkt II sentencji wyroku], domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa w tym zakresie oraz obciążenia przeciwniczki procesowej kosztami postępowania apelacyjnego.
Środek odwoławczy został oparty na zarzucie naruszenia prawa materialnego , a toart. 444§2 kcw następstwie nieprawidłowego zastosowania tej normy.
(...)postawionego zarzutu strona pozwana upatrywała w przyznaniu przez Sąd I instancji świadczenia rentowego mimo , iż zdaniem apelanta, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do wyrażenia oceny , iż aktualny stan zdrowia powódki ma jakikolwiek związek z konsekwencjami wypadku z 2006r. Apelujący odwołał się przy tym do wniosków opinii biegłego z zakresu psychiatriiZ. K.i interpretując wnioski jego opracowania uznawał , że stwierdzone prze eksperta u powódki napady lęku wynikają jedynie z przechodzenia przez poszkodowaną okresu dojrzewania. Brak ich związku z konsekwencjami wypadku wyklucza zatem zasadność roszczenia o przyznanie świadczenia rentowego w jakimkolwiek zakresie.

I. R.objęła złożoną przez siebie apelacja pkt III, IV i V, sentencji wyroku i domagała się w pierwszej kolejności uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania . Jako wniosek ewentualny sformułowała żądanie jego zmiany poprzez uwzględnienie roszczeń zgłoszonych w pozwie w całości , przy czym aprobowała przyjęte przez Sąd I instancji określenie początkowego terminu naliczenia odsetek od sum zadośćuczynienia , odszkodowania [ 1 lutego 2013r] oraz początkowego terminu zapłaty świadczenia rentowego [ 1 listopada 2013r]. Wnosiła również o obciążenie ubezpieczyciela sprawcy wypadku kosztami postępowania za obydwie instancje.
Środek odwoławczy oparła na następujących zarzutach :
- naruszenia [prawa procesowego a to :
a/ art. 207 §6 i §7 wobec nie dokonania zwrotu pisma procesowego pozwanej z dnia 19 lutego 2013r , które zawierając zarzut przyczynienia się powódki do wypadku oraz twierdzenia dotyczące sum wypłaconych przez ubezpieczyciela w postępowaniu likwidacyjnym , złożone bez zgody Sądu. Zdaniem apelującej twierdzenia te i zad rzut , nie zgłoszone w odpowiedzi na pozew uległy prekluzji , a mimo to były brane pod uwagę przez Sąd w ramach postępowania rozpoznawczego oraz przy wyrokowaniu , co decyduje o wadliwości samego rozstrzygnięcia objętego kontrolą instancyjną,
b/art. 217 §1 i 2 kpcw zw zart. 227 kpcorazart. 224 §1 kpc, w następstwie nie przeprowadzenia dowodów z zeznań wskazanych przez powódkę świadków , a nadto poprzez nie wydanie , w odniesieniu do tych wniosków dowodowych, decyzji procesowych przed zamknięciem rozprawy.
c/art. 233 §1 kpc, którego realizacji powódka upatrywała w sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiał dowodowego mającej polegać na wyrażeniu oceny , iż apelująca przyczyniła się do zaistnienia wypadku i wynikającej z niego szkody w wymiarze 20 % mimo , iż wyłączenie winnym był kierowcaF. (...)M. K., co potwierdza relacja powódki , która wskazywała , że w chwili zdarzenia nie poruszała się , a stała pod domem babci.
d/art. 233 §1 kpcw następstwie przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów jako konsekwencji wyprowadzenia nieprawidłowych ocen z wniosków opinii biegłego psychiatry dotyczącej przyszłych następstw wypadku w stanie psychicznymI. R., oraz wadliwego ustalenia wysokości kwot jakie powódce zostały wypłacone przez ubezpieczyciela z tytułu zadośćuczynienia ,
d/ art. 232, art. 206 §6 w zw z ary 32 ust. 1 i 45 ust. 1 Ustawy Zasadniczej , wobec nie mającego podstawy , wobec stanowiska procesowego strony pozwanej , dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowychR. B., co stanowiło naruszenie równowagi w zakresie praw procesowych stron,
e/art. 328 §2 kpc, wobec sporządzenia motywów orzeczenia w sposób niespójny , które zawierają wzajemnie wykluczające się twierdzenia i oceny , a także nie obejmując wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku , uniemozliwiajac tym samym przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia.
- naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnie lub zastosowanie:
a/art. 445 §1 kcw konsekwencji uznania , że suma 35000 złotych w sposób prawidłowy realizuje funkcje kompensacyjną zadośćuczynienia, w sytuacji faktycznejI. R.dla której następstwa wypadku w sferze psychiki były szczególnie ciężkie , wykazując cechy trwałości, odnosząc się do młodej kobiety,
b/art. 358[1]§1 , 3 i 4 kcjako następstwa dokonania przez Sąd z urzędu , mimo braku do tego dostatecznych podstaw waloryzacji świadczeń wypłaconych powódce przez ubezpieczyciela z tytułu wyrównania uszczerbku niemajątkowego,
c/art. 361§1 kciart. 362 kcjako konsekwencji wadliwego przyjęcia , że powódka przyczyniła się do wypadku mimo , że jego powstanie może obciążać jedynie kierowcęM. K..
Odpowiadając na apelacjęI. R.strona pozwana wniosła o jej oddalenie , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw.

Rozpoznając apelacje Sąd Apelacyjny rozważył :
Oceniając w pierwszej kolejności środek odwoławczy ubezpieczyciela należy stwierdzić , że zarzut na jakim został on oparty nie może by uznany za uzasadniony.
Jak wynika z jego motywów, zarzut naruszenia zaskarżonym orzeczeniem normyart. 444§kcmiał wynikać z faktu uznania żądania przyznania powódce świadczenia rentowego z tytułu zwiększonych potrzeb , za uzasadnione w części mimo ,że w ocenie strony pozwanej , tego rodzaju podstaw brak w tym w szczególności nie są nimi wnioski jakie zawarł w swojej opinii biegły psychiatraZ. K. (2)/ k. 106- 108 akt / .
Z konkluzji opracowania eksperckiego , która wadliwie , zdaniem apelującego , została odczytana przez Sąd, co doprowadziło do nietrafnego rozstrzygnięcia w negowanym przez(...) SAzakresie wynika , że obecnie stwierdzone uI. R.objawy o podłożu psychicznym , w postaci powtarzających się napadowych stanów lęku , pozostają bez związku z następstwami wypadku komunikacyjnego , którego była ofiarą. Są one konsekwencją etapu rozwojowego powódki , pozostającej , w dacie wydawania opinii , w fazie dojrzewania.
Prawidłowa interpretacja wniosków opinii biegłego psychiatry winna doprowadzić , w ocenie apelującego pozwanego, zatem do oddalenia żądania przyznania renty w całości.
(...) SAnie jest uzasadnione.
Brak podstaw do podzielenia stanowiska ubezpieczyciela , co do tego , że podejmując kontrolowane orzeczenie Sąd Okręgowy naruszył normęart. 444 §2 kcNietrafna jest bowiem interpretacja wniosków opinii biegłegoZ. K.na której ubezpieczyciel opierał stawiany zarzut.
Analiza treści opinii biegłego psychiatry , której żadna ze stron nie kwestionowała, prowadzi do konstatacji , że zaburzenia stwierdzone uI. R.mają swoje źródło w następstwach wypadku , przy czym ich obraz , który w miarę osiągania dojrzałości , istniejąc wcześniej, zmienił się na typowe dla osób dorosłych zaburzenia lękowe , miał uprzednio charakter zaburzeń emocjonalnych . Biegły wyraźnie wskazuje , że w dokumentacji medycznej brak jest wskazań aby miały one inną podstawę aniżeli przeżycia związane ze zdarzeniem z 26 grudnia 2006r /por. k. 108 akt/
Obecnie zaburzenia te mają ograniczone nasilenie , tym nie mniej wymagają okresowego leczenia poprzez wizyty wPZPo częstotliwości nie większej niż jedna w odstępach 1-2 miesięcy i wspomagania farmakologicznego , którego koszt odpowiada zakupowi leków za kwotę 20 - 30 złotych.
Dlatego też , wbrew odmiennej ocenie apelującego, trafne jest uznanie , przez Sąd I instancji , że zwiększone potrzeby powódki związane z leczeniem psychiatrycznym zamykają się rozmiarze 50 złotych w skali miesiąca, wliczając do niego także koszt dojazdów z miejsca zamieszkania do najbliżej(...)wB.w wymiarze 20 złotych. Tym samym , przy uwzględnieniu stopnia przyczynienia się poszkodowanej do uszczerbków spowodowanych następstwami wypadku trafnym było określenie świadczenia rentowego w wymiarze 40 złotych miesięcznie.
Dlatego środek odwoławczy(...) SA, który oparty był tylko na omówionym zarzucie , a swoim zakresem obejmował jedynie rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego odnoszące się do przyznania powódce renty uzupełniającej , Sąd II instancji , jako niezasadny , oddalił na podstawieart. 385 kpc.

Apelacja powódki jest częściowo usprawiedliwiona , prowadząc do zreformowania orzeczenia Sądu Okręgowego w sposób wskazany w punkcie 1 sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego.
Nie może być uznany za trafny żaden z zarzutów procesowych sformułowanych w środku odwoławczym.
Wbrew jej stanowisku powódki Sąd I instancji miał podstawę aby uwzględniać zarzut ubezpieczyciela dotyczący przyczynienia się powódki do zaistnienia wypadku jak również brać pod uwagę , w ramach materiału dowodowego, dokumenty zgromadzone w aktach szkodowych albowiem dowód z nich nie był objęty prekluzją.
Prezentując odmienną ocenę strona apelująca pomija własne stanowisko formułowane na wstępnym etapie postępowania. Nie bierze pod uwagę tego , że ani w motywach pozwu jak kolejnym piśmie procesowym z daty 5 lutego 2013r / k. 66y akt/ nie wskazywała na to by przed wytoczeniem powództwa występowała do ubezpieczyciela sprawcy wypadku o spełnienie świadczeń mających wyrównać jej uszczerbki wynikające z jego następstw. To zaniechanie spowodowało , iż strona przeciwna nie była obowiązana już w odpowiedzi na pozew odwoływać się do ustaleń z postępowania wewnątrz ubezpieczeniowego , powoływać dowód z akt szkodowych czy też, już wówczas , stawia zarzut przyczynienia się powódki do postania zdarzenia drogowego. Uczyniła to dopiero w kolejnym piśmie procesowym z daty wpływu 19 lutego 2013r , / k. 67 akt/ kiedy upewniła się , iż jednak postępowanie likwidacyjne było prowadzone , w ramach którego zagadnienie przyczynienia także okazało się aktualnym.
W takich okolicznościach nie sposób mówić o spóźnieniu zgłoszenia tego wniosku dowodowego i zarzutu przyczynienia albowiem nie zgłoszenie ich w odpowiedzi było spowodowane sposobem działania powódki i nie może wobec tego uznane za zawinione w rozumieniuart. 207 §6 kpc. W konsekwencji samo pismo z daty wpływu 19 lutego 2013r nie mogło zostać objęte rygorem zwrotu , a wniosek dowody i zarzut podlegać skutkom prekluzji o jakiej mowa w§6tego artykułu.
Należy uznać , że trafnie podnosi powódka w apelacji nieprawidłowość proceduralną Sądu I instancji , który przed zamkniecie rozprawy nie wypowiedział się , w formie decyzji procesowej o wnioskach dowodowych zgłoszonych przez nią, a dotyczącą przesłuchania wskazanych przez nią świadków . Tym nie mniej wada ta , w ocenie Sądu II instancji nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Oto bowiem mimo nie przeprowadzenia tych dowodów , zważywszy na okoliczności faktyczne , których potwierdzeniu miały one służyć, zostały uwzględnione przez Sąd Okręgowy w ramach oceny roszczeń zgłoszonych w pozwie. Wszystkie one zmierzały bowiem do weryfikacji skali cierpień psychicznych powódki związanych z uszkodzeniami ciała , kosztów jakie poniosła w związku z leczeniem urazów powypadkowych oraz konieczną nad nią opieką w okresie dwumiesięcznego unieruchomienia. Okoliczności te Sąd Okręgowy zaliczył w poczet podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i dokonał ich weryfikacji za pomocą opinii biegłych oraz na podstawie dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie.
Nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sądart. 233 §1 kpc.
(...)tego zarzutu upatruje powódka po pierwsze w tym , że Sąd I instancji przyjął , iż swoim zachowaniem przyczyniła się do wypadku i jego konsekwencji w jej zdrowiu w 20 % oraz w tym , że wadliwie dokonał oceny dowodów z opinii biegłych w zakresie następstw uszkodzeń ciała i w sferze psychiki powódki.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Sądu Najwyższego ukształtowanego na tale wykładni tej normy skuteczne postawienie tego zarzutu wymaga od strony , która go powywołuje aby wykazała , odnosząc to do zindywidualizowanych dowodów , że ocena ta nie jest oceną swobodną wobec dokonania jej w sposób sprzeczny bądź to z regułami doświadczenia życiowego lub zasadami logicznego rozumowania. Nie jest przy tym wystarczające by przedstawiła własną wersję zdarzeń , jej zdaniem prawdziwą , a przy tym odmienną od tej którą przyjął Sąd.
Z taka sytuacją mamy do czynienia w przypadku argumentacji omawianego zarzutu, którą dla jego uzasadnienia posłużyła sięI. R.. Oto bowiem przeciwstawia ona własną ocenę opinii biegłych z zakresu ortopedii i psychiatrii oraz pomija w zupełności wnioski opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków samochodowych / k. 98- 100, 106- 108 oraz 148 akt/. Tymczasem wnioski ekspertów , których apelująca nie negowała w toku postępowania rozpoznawczego przed Sądem Okręgowym , są jednoznaczne tak co do tego , że jej zachowanie na drodze w chwili zdarzenia nie było prawidłowe , gdyż idąc złą strona drogi i nie mogąc tym samym obserwować należycie jadących w tym samym kierunku pojazdów , przyczyniła się do zaistnienia zdarzenia , co do tego ,że z punktu widzenia ortopedii złamanie prawnego podudzia jest u niej prawidłowo wyleczone , bez negatywnych następstw dla możliwości chodzenia jak i w tym zakresie , że stany lękowe występują u niej obecnie w niewielkim nasileniu nie ograniczając poszkodowanej w czynnościach życia codziennego.
Tego rodzaju motywacja stawianego zarzutu naruszenia przepisuart. 233 §1 kpcmusi z podanych wyżej przyczyn , zostać uznana za niewystarczającą dla oceny jego trafności.
Zarzut ten jest chybiony także o ile na jego podstawie budowane jest twierdzenie o sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału , w części odnoszącej się do kwot jakie powódka miała otrzymać od ubezpieczyciela , w ramach prowadzonego przezeń postępowania likwidacyjnego , z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Sumy jakie ubezpieczyciel uznał za należne i rekompensujące doznany uszczerbek niemajątkowy wynikają wprost z treści decyzji o przyznaniu świadczeń , znajdujących się w katach szkodowych. Sumy te zostały przekazane przelewem na rzecz profesjonalnego podmiotu , który reprezentowałI. R.w tym postępowaniu. Zatem , w żaden sposób nie dowodzone twierdzenie , że były to sumy niższe niż wynikające z tych decyzji pozostaje jedynie gołosłowna konstatacją apelującej.
Nietrafnie zarzuca tajże powódka naruszenie przez Są niższej instancji przepisuart. 232 kpcjako konsekwencji dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii ustnej biegłegoR. B..
W sytuacji postawienia zarzutu przyczynienia się poszkodowanej do zaistnienia zdarzenia wywołującego uszczerbek jego weryfikacja niezbędna dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego, a toart. 362 kcuprawniała Sąd do sięgnięcia po opinię z tej dziedziny , tym bardziej , że ten sam biegły opiniował już w sprawie karanej przeciwko sprawcy wypadku, wypowiadając tożsamą w treści ocenę zachowania powódki , którą jedynie powtórzył przed Sądem I instancji.
Nie można również uzna za trafny zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 328 §2 kpc. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa Sądu Najwyższego służącego wykładni tego przepisu zasadne postawienie tego zarzutu może mieć miejsce jedynie wówczas , gdy wewnętrzna konstrukcja motywów orzeczenia Sądu niższej instancji jest tak wadliwa , że uniemożliwia instancyjną kontrolę tak uzasadnionego rozstrzygnięcia.
Tego rodzaju zasadniczych wad pisemne motywy wyroku z dnia 22 października 2013r nie zawierają co każe zarzut ten uznać za nietrafny.
Bezzasadność zarzutów procesowych ma tę konsekwencję , że okoliczności , które Sąd I instancji uczynił podstawą faktyczną wydanego orzeczenia , jako kompletne i niesprzeczne z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, Sąd II instancji przyjmuje za własne.
Przechodząc do omówienia i oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego na wstępie wskazać trzeba , iż niezasadnie powódka uważa za naruszoną normęart. 361 §1 oraz 362 kc.
Z przyczyn wskazanych w poprzedniej części uzasadnienia za usprawiedliwiona należy uzna ocenę prawną Sądu Okręgowego uznającą , iżI. R.poprzez swoje nieprawidłowe zachowanie na drodze przyczyniła się do wypadku i szkód nim wywołanych. Skala tego przyczynienia także została niewadliwie określona na 20 %

Trafnie natomiast apelująca powołuje zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji normart. 358[ 1]§1, 3 i 4 kcoraz445 §1 kc.
Określając rozmiar ilościowy należnego powódce świadczenia z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę Sąd dokonał waloryzacji kwot wypłaconych powódce z tego tytułu w listopadzie 2007 i marcu 2008r , w oparciu o wzrost cen towarów i usług. Zabieg ten nie był uzasadniony albowiem nie sposób mówić o tym , że okoliczności ustalone w sprawie stanowiły o podstawie realizacji przesłanek normatywnych wskazanych wkodeksie cywilnymdo jej przeprowadzania przez Sąd. Fakt , że od daty wypłaty części świadczeń przez ubezpieczyciela poszkodowanej do daty wyrokowania w ramach którego uznane zostało za usprawiedliwione roszczenie o zapłatę jego uzupełnienia jest okolicznością faktyczną , którą Sąd winien brać pod uwagę jako element kształtowania jego wysokości w ramach oceny sędziowskiej o jakiej mowa w normieart. 445 §1 kc, tym nie mniej ta podstawa normatywna przyznania zadośćuczynienia za uszczerbek niemajątkowy nie uprawnia do waloryzacji świadczeń już uprzednio uzyskanych przez pokrzywdzonego.
Okoliczności ustalone w sprawie , a odnoszące się do rozmiaru cierpień psychicznychI. R.spowodowanych następstwami wypadku w stanie jej zdrowia , ich długotrwałości w tym w szczególności fakt dwukrotnej hospitalizacji w związku ze złamaniem podudzia , koniecznością przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego zespolenia kości , późniejsze dwumiesięczne unieruchomienie dziecka naówczas trzynastoletniego , wielomiesięczne leczenie i rehabilitacja , późniejsze trudności w poruszaniu się z koniecznością używania kul , niemożność odbywania normalnej nauki , a także ujawnienie się negatywnych następstw w sferze psychikiI. R., połączone także z dwukrotnym , chociaż krótkotrwałym pobytem w warunkach szpitala psychiatrycznego , pozwalają na ocenę , że uznanie przez Sąd Okręgowy , iż sumą należycie rekompensującą doznaną krzywdę jest kwota 35 000 złotych nie było prawidłowe i wielkość ta jest istotnie zaniżona.
Taka konstatacja pozwala - w ramach zarzutu apelacyjnego - naruszenia normyart. 445 §1 kc- Sądowi Apelacyjnemu na jej podwyższenie.
Biorąc pod rozwagę wskazane wyżej okoliczności ale z drugiej strony także te fakty , które wskazują ,że powódka ukończyła w normalnym trybie i bez opóźnień szkolę średnią [ nie zaliczenie końcowego egzaminu zawodowego pozostaje bez związku z następstwami wypadku] , złamanie nie pozostawiło żadnych następstw i jest prawidłowo wyleczone , a utrzymujące się epizody lękowe mają nieznaczne nasilenie nie ograniczając podejmowania normalnych czynności życiowych przez pokrzywdzoną , Sąd II instancji uznał , że należną jej sumą zadośćuczynienia jest kwota 50 000 złotych. Wielkość ta podlega pomniejszeniu o skale przyczynienia powódki do wypadku [ 20 %]
Na poczet należnego powódce świadczenia należy zaliczyć również kwotę uzyskanej przez nią nawiązki , albowiem cel jej przyznania jest tożsamy z celem świadczenia z tytułu zadośćuczynienia , a także tę sumę , którą dla wyrównania doznanej przez nią krzywdy przyznała jej strona pozwana , przy uwzględnieniu przyczynienia [ 22000zł - 20 % tej kwoty ].
W ostatecznym wyniku uzasadnionym jest przyznanie na rzecz powódki dodatkowej sumy zadośćuczynienia w wysokości 20 400 złotych.
Uznanie , że roszczenie to jest należne powódce w wyższej wysokości niż określił to Sąd I instancji w zakażonym wyroku spowodowało konieczność zmiany treści rozstrzygnięcia o kosztach procesu albowiem tym samym zmieniła się proporcja pomiędzy zakresem w jakimI. R.wykazała swoje roszczenia i w jakim strona przeciwna skutecznie się przed nimi obroniła. Przyjmując że wynosi ona nie 5 % : 95 % , jak określił to Sąd niższej instancji ale 11% : 89 %. Przy przyjęciu zatem tego założenia należna stronie pozwanej od apelującej suma kosztów zamyka się w kwocie 6408 złotych.
Ma rację apelująca także podważając trafność rozstrzygnięcia w zakresie pkt V sentencji.
Jakkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w motywach apelacji orzeczenie to , obciążające ją częścią wydatków związanych z postępowaniem , którą to sumę Sąd Okręgowy nakazał ściągnąć z zasądzonego jej roszczenia na rzecz Skarbu Państwa , nie może być uznane za trafne. Sąd bowiem nie uwzględnił bowiem ani charakteru dochodzonych roszczeń ani okoliczności ich powstania , tego , że poszkodowana mogła być subiektywnie przekonana o zasadności swoich roszczeń , nawet w tak znacznych rozmiarach w jakich je oznaczyła w pozwie.
Co więcej Sąd nakładając na apelującą to obciążenie nie był do końca konsekwentny skoro w kolejnym punkcie wyroku / nie zaskarżonym przez żadną ze stron / zdecydował o nie obciążaniu powódki pozostałą częścią opłaty sądowej.
Te przyczyny zdecydowały o zmianie orzeczenia także w tej części , poprzez nie obciążanieI. R.brakującą częścią kosztów sądowych w postaci wydatków na pokrycie wynagrodzeń biegłych.
Z podanych wyżej powodów Sąd Apelacyjny, w częściowym uwzględnieniu środka odwoławczego powódki zmienił je w zakresie określonym przez pkt 1 wyroku, na podstawieart. 386 §1 kpc, a pozostałej części apelację oddalił w oparciu oart. 385 kpc.
Wskazane wyżej okoliczności dotyczące charakteru sprawy, a także aktualna sytuacja osobistaI. R.,która nie pracuje i nie dysponuje własnym majątkiem zdecydowały o tym , że na podstawieart. 102 kpcw zw zart. 108 §1 i 391 §1 kpc, Sąd Apelacyjny nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego , które były należne jej przeciwnikowi procesowemu.