Sąd Okręgowy w Poznaniu
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 90/14
Data wyroku: 2014-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Woźniak, Halina Krzywińska, Marek Karbowski, Tomasz Borowczak, Mariola Skierś
Słowa kluczowe: Usiłowanie, Poplecznictwo
Podstawa prawna: art. 13§1 k.k. w zw. z art. 148§1 kk oraz art. 239§1 kk
Teza: - rozgraniczenie usiłowania udolnego (art. 13§1 k.k.) i nieudolnego (art. 13§2 k.k.)
- brak możliwości przy ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnienia opisu czynu o znamię typu czynu zabronionego i jego skutki w zw. z treścią art. 443 k.p.k.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2014r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu w Wydziale III Karnym w składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Borowczak (spr.)
Sędziowie: SSO Mariola Skierś
Ławnicy: Halina Krzywińska, Marek Karbowski, Stanisław Woźniak
Protokolant: st. prot. sąd. Marcin Kotlicki
w obecności Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Łukasza Biela
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 8 i 10 lipca oraz 5 września 2014r.
sprawy:
a)J. M.,urodzonego w dniu (...)wS., synaW.iJ.z d.Ś.

oskarżonego o to, że:

I.

w dniu 25 maja 2011r. wO.działając z zamiarem bezpośrednim, pozbawił życiaB. K. (1)w ten sposób, iż najpierw użył siły fizycznej wobec niej, trzymając ciało pokrzywdzonej popchnął je w stronę schodów, tak że głową pokrzywdzona uderzyła o fragment schodów, po czym udusił ją rękoma, w konsekwencji zamknięcie otworów oddechowych spowodowało śmierćB. K. (1), a urazy czaszkowo potyliczne przyczyniły się do zgonu, następnie zatarł ślady zbrodni poprzez spalenie zwłok przy użyciu paliwa oraz drewna, rozsypał proch w rzece i zniszczył pojemnik, w którym spalił zwłoki
tj. o przestępstwo zart.148§1 k.k.
b)D. M. (1),urodzonej w dniu (...)wW., córkiJ.iJ.z d.W.

oskarżonej o to, że:

II.

w okresie od 25 maja 2011 roku do 19 kwietnia 2012 roku wO.utrudniała postępowanie karne dotyczące poszukiwania zaginionejB. K. (1)prowadzone przez funkcjonariuszy Policji, następnie w sprawie V Ds. 8/12 Prokuratury Okręgowej w Poznaniu dot. pozbawienia wolnościB. K. (1)w ten sposób, że zacierała ślady zbrodni popełnionej przezJ. M.poprzez umycie podłogi, na której znajdowały się ślady krwiB. K. (1), naczyń, które używała pokrzywdzona w dniu śmierci
tj. o przestępstwo zart.239§1 k.k.

1
OskarżonegoJ. M.uznaje za winnego tego, że w dniu 25 maja 2011r. wO., po tym jak w wyniku kłótni i szarpaniny z nimB. K. (1)upadła i uderzyła głową o metalowe schody doznając obrażeń czaszkowo – mózgowych, działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia dusił ją, jednakże celu swego pozbawienia życiaB. K. (1)nie osiągnął z uwagi na to, że do jej zgonu doszło na skutek doznanych obrażeń głowy, a następnie zatarł ślady zbrodni poprzez spalenie zwłok pokrzywdzonej, rozsypał proch w rzece i zniszczył pojemnik, w którym spalił zwłoki tj. przestępstwa zart.13§1 k.k.w zw. zart.148§1 k.k.i za to na podstawieart.14§1 k.k.w zw. zart.148§1 k.k.wymierza mu karę 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności.

2
Na podstawieart.63§1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zalicza oskarżonemuJ. M.okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 19 kwietnia 2012 roku i nadal.

3
OskarżonąD. M. (1)uniewinnia od popełnienia zarzucanego jej czynu.

4
Na podstawie§2, §14 ust.2 pkt.5, §16, §19 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduzasądza od Skarbu Państwa na rzecz:

a
adw.M. S. (1)kwotę 3.570 złotych + VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuJ. M.

b
adw.P. B. (1)kwotę 3.570 złotych + VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonejD. M. (1)z urzędu

5
Na podstawieart.632 pkt. 2 k.p.k.kosztami postępowania w części dotyczącej uniewinnieniaD. M. (1)obciąża Skarb Państwa.

6
Na podstawieart.624§1 k.p.k.zwalnia oskarżonegoJ. M.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

SSO Tomasz Borowczak SSO Mariola Skierś
Halina Krzywińska Marek Karbowski Stanisław Woźniak

UZASADNIENIE
PokrzywdzonaB. K. (1)oraz oskarżonyJ. M.byli przyrodnim rodzeństwem (po wspólnej matce).B. K. (1)zamieszkiwała samotnie w swoim mieszkaniu wP.przyul. (...). W tym czasieJ. M.wraz ze swoją małżonkąD. M. (1)zamieszkiwał w ich domu w miejscowości(...). Rodzeństwo odwiedzało się wzajemnie, nie pozostawało wówczas w żadnym konflikcie.B. K. (1)często żaliła się bratu na swą samotność, jednocześnie podczas wizyt w miejscu zamieszkania swego brata i bratowej była tam uroczyście wręcz podejmowana, wobec czego doskonale się tam czuła. W 2009r.B. K. (1)uzgodniła z małżonkamiM., że sprzeda swoje mieszkanie wP.i przeprowadzi się do nich do ich miejsca zamieszkania wO..
W dniu 3 listopada 2009r.B. K. (1)sprzedała należący do niej lokal mieszkalny położony przyul. (...)wP.za kwotę 93.500 złotych, z czego tytułem zadatku otrzymała już wcześniej kwotę 10.000 zł (umowa zawarta notarialnie przed notariuszemM. K. (1)– wypis aktu notarialnego k.414).
Kwotę 55.000 złotych pochodzącą ze sprzedaży swego mieszkaniaB. K. (1)przekazała swemu bratuJ. M.z prośbą o założenie dla niej lokaty bankowej. W tym samym dniu tj. 3 listopada 2009r.J. M.wręczone mu środki finansowe zdeponował w(...) S.A.Oddziale wW.zakładając na swoje nazwisko na lokatę oszczędnościową (okres tej umowy został określony na 4 miesiące).
Nadto oskarżeni ustalili zB. K. (1), że ta przekaże im część pieniędzy pochodzących ze sprzedaży mieszkania z przeznaczeniem na remont domu mający na celu przystosowanie pokoju dlaB. K. (1)(poprzez wybudowanie osobnego wejścia) oraz budowę dodatkowej, przeznaczonej dlaB. K. (1)łazienki. Na te cele pokrzywdzona przekazałaJ. M.kwotę 15.000 złotych. Jednocześnie ustalili oni, że kwestia uprawnieniaB. K. (1)do zamieszkiwania w domu oskarżonych zostanie uregulowana w drodze umowy dożywocia.
Po zbyciu swego mieszkania pokrzywdzonaB. K. (1)realizując wcześniejsze ustalenia z małżonkamiM.wprowadziła się do ich domu. Wspólne zamieszkiwanie nie odbywało się jednak bez konfliktów – w szczególnościB. K. (1)nie była już traktowana jak gość, wbrew wcześniejszym ustaleniom otrzymywała od brata i bratowej posiłki jedynie w soboty oraz niedziele.
OskarżonyJ. M.zaczął też rozdysponowywać środki finansowe powierzone mu przezB. K. (1), a ulokowane w(...) S.A.w ramach depozytu. Mimo, że umowa lokaty terminowej była zawarta na 4 miesiące,J. M.zlikwidował ją przed terminem - w dniu 12 stycznia 2010r., przy czym tego samego dnia część pieniędzy ze zlikwidowanej lokaty w kwocie 30.406,03 zł oskarżony zdeponował ponownie w tym samym banku - zakładając kolejną lokatę (również na okres 4 miesięcy). Już po tygodniu jednak tj. 19 stycznia 2010r. znowu zlikwidował tę lokatę, przy czym znowu w tym samym dniu ulokował kwotę 10.427,27 zł na kolejnej czteromiesięcznej lokacie (zatrzymując różnicę). Również i ta ostatnia lokata została jednak zlikwidowana przez oskarżonego przed terminem tj. już 15 marca 2010r., kiedy toJ. M.wypłacił wszystkie zdeponowane środki w wysokości 10.481,05 zł.
W ocenieB. K. (1)wypłacanych ze wspomnianych lokat środków finansowychJ. M.nie przeznaczał na uzgodnione z nią prace. Wprawdzie część tych pieniędzy została spożytkowana na umeblowanie pokoju zajmowanego przez pokrzywdzoną i remont tego pomieszczenia, jednakże nie zostało – wbrew wcześniejszym ustaleniom - wybudowane osobne wejście do tego niego. Pozostałe środki finansowe małżonkowieM.przeznaczyli na remont domu m. in. na remont dachu, a także na inne potrzeby (pozostawali oni wówczas zadłużeni). w konsekwencjiB. K. (1)uważała, że pieniądze powierzone oskarżonym nie są wykorzystywane zgodnie z jej wolą i na tym też tle pomiędzy nią a małżonkamiM.narastał konflikt. Pokrzywdzona domagała się wykonania uzgodnionych z nią prac bądź też zwrotu pieniędzy. Nadto dopominała się formalnego uregulowania kwestii swego zamieszkiwania w domu oskarżonych - ustanowienia dla niej dożywocia w nieruchomości zajmowanej przez nich. Wobec faktu, żeJ. M.zbywał ją, nie chciał przystać na wymienione warunki,B. K. (1)w dniu 2 marca 2010r. zwróciła się o pomoc prawną do adwokatE. H.udzielając jej stosownego pełnomocnictwa (k.424). Jeszcze tego samego dnia pełnomocnik pokrzywdzonej sporządziła i wysłała do małżonkówM.wezwanie na spotkanie w jej kancelarii adwokackiej. Spotkanie to miało na celu wyjaśnienie, gdzie znajdują się pieniądzeB. K. (1)przekazane oskarżonym (w piśmie zostały wskazane: kwota 60.000 zdeponowana na lokacie przez oskarżonego i kwota 20.000 zł, które to środki miały być przeznaczone na budowę przybudówki dlaB. K. (1)- k.425). Pismo to zostało odebrane przezD. M. (1)w dniu 8 marca 2010r. (k.426). Skutkiem tej korespondencji było spotkanie, które miało miejsce 13 marca 2010r. w kancelarii adwokackiej pełnomocnika pokrzywdzonej, a w którym oprócz adw.E. H.brali udział równieżB. K. (1)i małżonkowieM.. W związku z nieodpowiednim zachowaniemD. M. (1)podczas spotkania adw.E. H.wyprosiła ją z kancelarii (D. M. (1)cały czas mówiła do męża, żeby nic nie podpisywał, a wyproszona opuszczając gabinet wykrzyknęła jeszcze do niego, że ma podpisać, że wziął jedynie 60.000 zł).J. M.w dniu 13 marca 2010r. sporządził pisemne oświadczenie (k.428, przy czym nakreślił na nim błędną datę 13 kwietnia 2010r.), że ze sprzedaży mieszkaniaB. K. (1)otrzymał kwotę 60.000 zł, którą wpłacił na konta w(...)wW.i które wydał na remont domu. NadtoJ. M.zB. K. (1)uzgodnili wówczas, że wspólnie udadzą się do notariusza, gdzie zostanie ustanowiona na rzecz pokrzywdzonej dożywotnia i bezpłatna służebność mieszkania w domu w(...).
W dniu 17 marca 2010r.B. K. (1)cofnęła pełnomocnictwo udzielone adw.E. H.(k.430).J. M.iB. K. (1)stawili się następnie u notariuszaK. W.wW., jednakże nie doszło wówczas do ustanowienia służebności z uwagi na fakt odmowy zapłaty kosztów notarialnych przezJ. M.. W tej sytuacjiB. K. (1)poinformowała adw.E. H., że nie doszło do podpisania aktu notarialnego, a nadto że oskarżeni kupili sobie nowy samochód, a ona nie otrzymuje jedzenia i sama się musi utrzymywać, a w konsekwencji że jest zdecydowana odebrać pieniądze od brata i wyprowadzić się od niego.
Pełnomocnik pokrzywdzonej w zaistniałej sytuacji pismem z dnia 28 marca 2011r. (k.432, odebranym przezJ. M.w dniu 5 kwietnia 2011r. – k.433) wezwała małżonkówM.do zawarcia w terminie 30 dni od otrzymania pisma stosownej umowy zB. K. (1).
Opisywana sytuacja, w szczególności fakt reprezentacjiB. K. (1)przez fachowego pełnomocnika oraz pisma doręczane oskarżonym skutkowały bardzo znacznym ochłodzeniem relacji pomiędzy małżonkamiM.a pokrzywdzonąB. K. (1). Relacje pomiędzy nimi stały się bardzo napięte, odB. K. (1)wymagano przekazywania comiesięcznie pieniędzy na utrzymanie, aJ. M.przestał wozić pokrzywdzoną autem (co czynił wcześniej). W tym czasieB. K. (1)zaczęła wyjeżdżać na dłuższy czas do swych znajomych wP.(rodzinyZ.), których wcześniej odwiedzała, ale nie pozostawała na dłużej. Podczas tych odwiedzin pokrzywdzonaB. K. (1)relacjonowała im o swoich problemach w miejscu zamieszkania, przekazała też wówczasW. Z.dokumenty związane ze sprzedażą nieruchomości wP.(zgromadzone w aktach na k.414) mówiąc, że ta ma je schować na wypadek, gdyby jej się coś stało.
B. K. (1)cały czas naciskała swego brata – oskarżonegoJ. M., by ten w końcu udał się z nią do notariusza i tam zawarł z nią stosowną umowę regulującą formalnie kwestię jej uprawnienia do zamieszkiwania w domu oskarżonych.J. M.opierał się, zbywał pokrzywdzoną, niemniej w końcu ustalił z nią, że w dniu 25 maja 2011r. wspólnie udadzą się do notariusza celem ustanowienia służebności. W dniu poprzedzającym tę planowaną wizytę (tj. w dniu 24 maja 2011r.)B. K. (1)w rozmowie telefonicznej z członkami rodzinyZ.poinformowała ich, żeJ. M.„załatwia sobie wolne” i ma ją zawieźć doP.do notariusza.
Rankiem 25 maja 2011r. pokrzywdzonaB. K. (1)oczekiwała naJ. M.w domu aż ten zwolni się z pracy i przyjedzie po nią, aby wspólnie mogli udać się do notariusza i zawrzeć stosowną umowę regulującą kwestię uprawnienia zamieszkiwania pokrzywdzonej na terenie nieruchomości małżonkówM.. Oskarżony krótko po przyjeździe do swej pracy wO.powrócił do domu. W czasie, gdy jechał w kierunku miejsca zamieszkania, o godz. 8:22 zadzwoniła do niegoB. K. (1)(rozmowa pomiędzy nimi trwała kilkanaście sekund, pokrzywdzona korzystała z telefonu o nr(...), oskarżony korzystał z telefonu o nr(...)).
Po przyjeździe do miejsca zamieszkaniaJ. M.zastał oczekującą go siostręB. K. (1). Mimo wcześniejszych uzgodnień oskarżony oświadczył jednak pokrzywdzonej, że sama ma jechać do notariusza i wszystko załatwić, on zaś nigdzie z nią nie pojedzie i musi wracać do pracy. PostawaJ. M.zdenerwowałaB. K. (1)i doszło pomiędzy nimi do kłótni. Pokrzywdzona wskazała wówczas oskarżonemu, że nie zostawi tak tej sprawy, skorzysta z pomocy swego pełnomocnika adw.E. H.celem odzyskania pieniędzy oraz że w wyniku tego zabierze domJ. M.. PomiędzyJ. M.iB. K. (1)doszło wówczas do przepychanki i szarpaniny,B. K. (1)chwyciłaJ. M.w okolicach ramion, ten zaś wówczas odepchnął ją, a ta z racji trzymania oskarżonego upadając do tyłu pociągnęła go na siebie. Upadając pokrzywdzonaB. K. (1)uderzyła głową w metalowe schody, doznając śmiertelnych w skutkach obrażeń czaszkowo – mózgowych. Leżąc na pokrzywdzonejJ. M.zaczął wstawać, chwycił też wówczasB. K. (1), ta jednak wysunęła się z jego rąk i jeszcze raz uderzyła głową w metalowe schody. Ciało pokrzywdzonej na skutek doznanych obrażeń czaszkowo – mózgowych wpadło wówczas w drgawki, a zdenerwowany oskarżonyJ. M.zaczął wtedy dusićB. K. (1). Doszło wówczas do zgonu pokrzywdzonej, przy czym przyczyną jego były doznane na skutek upadku i uderzenia głową w metalowe schody obrażenia czaszkowo – mózgowe. Duszenie pokrzywdzonej przez oskarżonego nie zdążyło osiągnąć skutku, do którego zmierzałJ. M.podejmując to działanie w tym sensie, że nie ono było przyczyną zgonu pokrzywdzonej. OskarżonyJ. M.nie wiedział jednak tego, miał jedynie świadomość, że dusił pokrzywdzoną, a ta obecnie nie żyje. Następnie oskarżony wpadł w panikę. Odciągnął ciałoB. K. (1)od schodów i zaczął upewniać się, czy ta na pewno nie żyje. Sprawdził jej tętno, używając oprawionego w szklaną ramkę zdjęcia podsuwał je pod nos oraz usta pokrzywdzonej i obserwował w ten sposób, czy pokrzywdzona oddycha.
NastępnieJ. M.usiadł na schodach, zapalił papierosa i zaczął rozmyślać nad zaistniałą sytuacją. Zdając sobie sprawę, że musi ponieść odpowiedzialność karną („pomyślałem, że zamkną mnie – k.282) zaczął obmyślać, w jaki sposób zatrzeć ślady swego czynu i pozbyć się zwłok pokrzywdzonejB. K. (1). W pierwszej kolejności postanowił przemieścić ciało pokrzywdzonej do garażu. W tym celu wpierw przestawił samochód służbowy -M. (...)w taki sposób, by zasłonić wejście do domu, a następnie przyniósł folię, podłożył ją pod ciało zmarłej siostry i przeciągnął je do garażu. W tym czasie nie była tam jeszcze wylana betonowa posadzka. W garażu ciałoB. K. (1)zostało przykryte przez oskarżonego drewnianymi drzwiami i deskami, które znajdowały się w garażu.
Pamiętając swą poranna rozmowę telefoniczną zB. K. (1), celem usunięcia śladów tej rozmowy oskarżony zaczął manipulować przy aparacie telefonicznym pokrzywdzonej. Przypadkowo wybrał wówczas numer 59*0 (miało to miejsce o godz. 10.07), a nie potrafiąc poradzić sobie z telefonem pokrzywdzonej wyłączył go. Oskarżony podjął również czynności celem posprzątania śladów krwiB. K. (1)w domu – w tym celu mokrą szmatą wytarł zakrwawioną podłogę.
W czasie, gdyJ. M.przebywał w miejscu swego zamieszkania wO., dzwonił do niego z pracy kierownikR. D..
Po ukryciu ciała zmarłejB. K. (1)w garażu oraz posprzątaniu mieszkania w sposób, który według jego oceny był wystarczający do zamaskowania śladów zdarzenia,J. M.powrócił do pracy.
W godzinach popołudniowych do miejsca zamieszkania powróciła z pracy oskarżonaD. M. (1). Po wejściu do domu dostrzegała ona, że coś musiało się tam wydarzyć - jej zdziwienie wywołała pomazana podłoga (jakby ktoś niedokładnie, szybko ją wycierał), nieumyte kubki po herbacie, którą piła zazwyczajB. K. (1)(ta bowiem zawsze miała w zwyczaju myć używane przez siebie naczynia), ogólny nieład i nieporządek.
D. M. (1)podjęła następnie próbę połączenia telefonicznego zB. K. (1), lecz nie uzyskała nawet sygnału połączenia. Skontaktowała się wówczas telefonicznie ze swoją siostrzenicąŻ. G.i poprosiła, by ta zadzwoniła doB. K. (1).Ż. G.również nie mogła się jednak skontaktować zB. K. (1), o czym poinformowałaD. M. (1).
NastępnieD. M. (1)umyła kubki po herbacie, zaś po powrocieJ. M.z pracy zaczęła wypytywać go o to, co się stało zB. K. (1), gdyż zastana sytuacja wydała jej się nietypowa.J. M.odpowiedział jej wówczas, że nic się nie stało, że pewnieB. K. (1)wyjechała, co już wcześniej kilkakrotnie zdarzało się.
D. M. (1)nie dawała jednak spokojuJ. M.i aż do wieczora nękała go pytaniami tak, że ten - nie mogąc już tego wytrzymać - poszedł spać na piętro domu. Po pewnym czasie jednak, nie mogąc zasnąć, zszedł na dół doD. M. (1), która jeszcze nie spała i ponownie dopytywany powiedział jej w końcu, że rano pokłócił się zB. K. (1), która wykrzykiwała, że „załatwi go”, że zaczął się z siostrą szarpać i w wyniku tej szarpaniny ta uderzyła głową w schody i zaczęła jej lecieć krew. NadtoJ. M.oświadczył wówczas swej żonie, że pokrzywdzona jeszcze żyła, ale straciła przytomność, a on ją dodusił. Powiedział też, że wyniósł ciało z domu i zmył ślady krwi.
Gdy oskarżonaD. M. (1)zasnęła oskarżonyJ. M.kontynuował czynności celem zatarcia śladów swej zbrodni - w piecu centralnego ogrzewania spalił szmatę, którą używał do wycierania śladów krwi z podłogi, a także torebkęB. K. (1)wraz z dokumentami i telefonem komórkowym oraz jej torbę podróżną. Udał się też do garażu, gdzie leżały zwłokiB. K. (1), wziął stamtąd worki, w które następnie zapakował drewno. Z piwnicy domu i garażu wziął także paliwo i umieścił je wraz z drewnem w bagażniku samochoduF. (...)nr rej. (...). Następnie samochodem tym udał się nad rzekęN.w okoliceB.(teren znany był mu z okresu dzieciństwa), gdzie ukrył przywiezione paliwo oraz drewno.
Następnego dnia tj. 26 maja 2011r. do małżonkówM.mieli przybyć goście z okazji Dnia Matki.D. M. (1)bezpośrednio po powrocie z pracy posprzątała kuchnię i salon domu, w tym umyła mopem pozostałości po plamie na podłodze w okolicach schodów, co do której - po rozmowie z dnia poprzedniego zJ. M.- wiedziała, że jest to pozostałość po krwiB. K. (1).
Gościom przybyłym w tym dniu, a dopytującym oB. K. (1), małżonkowieM.przekazywali informację, że ta wyjechała. Po odjeździe gości oraz po tym, jakD. M. (1)położyła się spać, oskarżonyJ. M.udał się do garażu, w którym był zaparkowany samochódF. (...), po złożeniu jego tylnych siedzieć oraz przykryciu podłogi bagażnika folią umieścił w nim ciało pokrzywdzonejB. K. (1), zapakował też do bagażnika stalową beczkę (w której wykonał kilka dziur celem uzyskania lepszej wentylacji) i pojechał nad rzekęN.na miejsce, gdzie poprzedniej nocy ukrył paliwo i drewno.
Po dotarciu na miejsce oskarżonyJ. M.wypakował beczkę z samochodu, nałożył do niej drewna, włożył do beczki ciałoB. K. (1)(głową w dół, nogi pokrzywdzonej częściowo wystawały z beczki), a następnie rozpalił w beczce ogień. Paliwo płynne oskarżony dodawał systematycznie dolewając je przy pomocy mniejszego pojemnika. Proces spalenia ciała pokrzywdzonej przebiegał długo - od około północy do godz. 6.00 rano. Po spaleniu zwłok oskarżony ochłodził beczkę wodą przyniesioną z rzeki, a znajdujące się w beczce pozostałości wyrzucił do rzeki. Następnie powrócił do miejsca swego zamieszkania.
W ciągu kilku następnych dniJ. M.pociął beczkę wykorzystaną do spalenia zwłokB. K. (1)i po kawałku podrzucał ją do punktu skupu złomu. Nadto spalił odzież, w której był ubrany podczas zajścia z pokrzywdzoną w dniu 25 maja 2011r., a także podczas palenia jej zwłok.
W późniejszym czasie oskarżonaD. M. (1)wielokrotnie zadawała pytanie swemu małżonkowi, czy ten udusił pokrzywdzoną, a on potwierdzał jej to. Oskarżony nigdy nie ujawnił swej żonie tego, że spalił zwłokiB. K. (1).
W kontaktach z członkami rodziny małżonkowieM.zapewniali wszystkich, żeB. K. (1)wyjechała. Po pewnym czasie zostało jednak ujawnione, że nikt z rodziny i znajomych nie miał z nią kontaktu, nie pojawiła się ona też na pogrzebie swej zmarłej przyjaciółki.
W końcu w dniu 24 czerwca 2011r. oskarżonyJ. M.udał się na posterunek policji wB.i tam przed funkcjonariuszem policjiP. B. (2)zgłosił zaginięcie swej siostryB. K. (1). Oskarżony uczynił to dopiero po tym, jak jego siostraW. L.kategorycznie oświadczyła mu, że jeśli on sam nadal nie będzie zgłaszał zaginięciaB. K. (1), wówczas ona sama to uczyni.
Zgłaszając zaginięcieB. K. (1)oskarżonyJ. M.kłamał co do wielu faktów – w szczególności jako dzień zaginięciaB. K. (1)wskazał funkcjonariuszowi policji 24 maja 2011r., a jako datę ostatniego swego z nią kontaktu dzień 23 maja 2011r.. W związku z pytaniami przyjmującego zgłoszenie funkcjonariusza Policji oskarżony zapewniał też, że wielokrotnie po zaginięciu podejmował próby telefonicznego kontaktu z pokrzywdzoną, co również nie było jednak zgodne z rzeczywistością, gdyż od dnia śmierciB. K. (1)(tj. 25 maja 2011r.) oskarżony nie podejmował takich prób w ogóle. Wielokrotnie natomiast podejmował jej później – już po dokonaniu zgłoszenia zaginięcia. Wiedząc doskonale, że próby te będą bezskuteczne (wiedział, żeB. K. (1)nie żyje, a nadto spalił przecież wcześniej telefon pokrzywdzonej) podejmował je jednak a to celem uwiarygodnienia swej osoby wobec prowadzących czynności poszukiwawcze funkcjonariuszy policji.
W chwili śmierciB. K. (1)w domu znajdującym się w miejscowości(...)zamieszkiwali jedynie oskarżeniD. M. (1)iJ. M.oraz pokrzywdzonaB. K. (1).
OskarżonyJ. M.urodził się w dniu (...)wS.jako synW.iJ.. Oskarżony jest żonaty, posiada czworo dorosłych dzieci. Przed zatrzymaniem w niniejszej sprawie (tj. przed 19 kwietnia 2012r.)J. M.pracował zawodowo w przedsiębiorstwie budowlanym uzyskując dochód w wysokości około 3.000 zł. Oskarżony nie był dotąd karany za przestępstwa, nie przebywał w izbie wytrzeźwień, w miejscu zamieszkania posiada pozytywną opinię. Po zatrzymaniu w niniejszej sprawie, co miało miejsce 19 kwietnia 2011r.,J. M.został tymczasowo aresztowany, a ten środek zapobiegawczy jest stosowany wobec niego do dnia dzisiejszego. W areszcie śledczym wP., w którym pozostaje osadzonyJ. M.wobec przełożonych prezentuje postawę regulaminową, a w gronie wspólosadzonych funkcjonuje bezkonfliktowo. Nie deklaruje przynależności do podkultury przestępczej, nie był nigdy karany dyscyplinarnie, a jeden raz został nagrodzony regulaminowo. W toku postępowaniaJ. M.został poddany jednorazowemu badaniu przez biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa. W wyniku badania nie stwierdzono u oskarżonego choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego ani innego zakłócenia czynności psychicznych. Oskarżonyin tempore criminismiał w pełni zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postępowaniem.
OskarżonaD. M. (1)urodziła się w dniu (...)wW.jako córkaJ.iJ.. Oskarżona jest mężatką, posiada troje dorosłych dzieci. Od maja 2014r. nie pracuje zawodowo i pozostaje zarejestrowana jako bezrobotna pobierając z tego tytułu zasiłek w kwocie 790 złotych.D. M. (1)nie była karana za przestępstwa, nie przebywała w izbie wytrzeźwień. W toku śledztwaD. M. (1)również została poddana jednorazowemu badaniu przez biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa. W wyniku badania nie stwierdzono uD. M. (1)choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego, stwierdzono natomiast zespół zależności od alkoholu i zaburzenia adaptacyjne o obrazie depresyjnym. Oskarżonain tempore criminismiała w pełni zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postępowaniem.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie następujących dowodów:

- częściowo wyjaśnień oskarżonych:J. M.(k.1865—1866 w zw. z k.280-283, 295-302, 552-554, 1001-1005, 1188-1190, 1248-1249),D. M. (1)(k.1866 w zw. z k.269-272, 1190);
- zeznań świadków:D. J.(k.1867 w zw. z k.98, 1249-1250),W. L.(k.1867 w zw. z k.104-108, 1245-1248),P. B. (2)(k.1867 w zw. z k.k. 118-119, 1248),R. D.(k.1867 w zw. z k.k. 222-225, 1250-1251),M. M. (2)(k.1867 w zw. z k.k. 236-238, 1251-1252),I. K.(k.1867 w zw. z k.394-395, 41 akt II Ko 1410-13 Sądu Rejonowego w Pile),H. K.(k.1867 w zw. z k.396-397, 1253),Z. Z. (1)(k.1867 w zw. z k.398-399, 1264-1266),J. Z.(k.1867 w zw. z k.404-406, 1263-1264),W. Z.(k.1867 w zw. z k.407-410, 1261-1263, 1266-1267),A. G.(k.1867 w zw. z k.401-403, 626-627, 1257-1259),E. H.(k.1867 w zw. z k. 422-423, 1398-1399),Ż. G.(k.1867 w zw. z k.533-535, 1260-1261),P. G. (1)(k.1867 w zw. z k.620, 1200-1201),R. K.(k.1867 w zw. z k.621-623, 1202),K. K. (1)(k.1867 w zw. z k.628-629, 1257),Z. N.(k.1867 w zw. z k.702-703, 1259-1260),W. W. (3)(k.1867 w zw. z k.700-701, 1260),A. D. (1)(k.1867 w zw. z k.719-722, 1202-1203),K. C.(k.1867 w zw. z k.774-775, 1394-1398),J. W. (1)(k.1867 w zw. z k.1545-1547, 1549),Ł. O.(k.1867 w zw. z k.1547-1549),J. W. (2)(k.1867 w zw. z k.1491),B. W.(k.1867 w zw. z k.1491-1492), częściowoT. M.(k.1867 w zw. z k.1205-1207), częściowoK. M.(k.1867 w zw. z k.1207-1210), częściowoH. M.(k.1867 w zw. z k.1489-1491),J. G. (1)(k.1867 w zw. z k.1203-1205),H. S.(k.1867 w zw. z k.110-111),W. P.(k.1867 w zw. z k.184-185 w zw. z k.1584),P.K.(k.1867 w zw. z k.184-185),D. R.(k.1867 w zw. z k.186-187),E. T.(k.1867 w zw. z k.352-353),B. L. (1)(k.1867 w zw. z k.354-355),K. S. (1)(k.1867 w zw. z k.356-357),B. C.(k.1867 w zw. z k. 239-241),A. S.(k.1867 w zw. z k.361-362),M. K. (2)(k.1867 w zw. z k.363-364),M. K. (3)(k.1867 w zw. z k.365-366),E. G.(k.1867 w zw. z k.549-550),A.dziła (k.1867 w zw. z k.188 w zw. z k.1584),K. S. (2)(k.1867 w zw. z k.349 w zw. z k.1584),W. W. (3)(k.1867 w zw. z k.231-232 w zw. z 1584),P. J.(k.1867 w zw. z k.233-235 w zw. z k.1584),B. L. (2)(k.1867 w zw. z k.367 w zw. z 1584),
- opinii biegłych: z zakresu medycyny sądowejJ. K.(k.1896-1899 w zw. z k.1192 oraz opinia pisemna k.490-491), z zakresu antropologii sądowej (k.1899 w zw. z k. 612-613, 1198-1200), z  zakresu osmologii i identyfikacji ludzi na podstawie śladów zapachowych (k.1899 w zw. z k.1484-1488), biegłych psychiatrów (k.1899 w zw. z k.509-512, 504-507, 1193-1194, 1394), biegłej psycholog (k.1899 w zw. z k. 514-517, 461-464, 1193-1196), z zakresu badań kryminalistycznych (k.1899 w zw. z k. 125-127, 195-196, 198-199, 201-202, 204-205, 207-208, 210-213, 371-373, 375-378, 380-385, 387-388, 439-445, 447-449, 724-726, 728-730, 732-734, 736-739, 741-744, 746-753, 755-758, 760-762, 764-768, 771-773),
- dokumentów w postaci: zawiadomienia z dnia 24 czerwca 2011r. o zaginięciuB. K. (1)(k.1-4), protokołu oględzin samochoduF. (...)nr rej. (...)(k.88-91), protokołu oględzin domu (k.93-96), protokołu oględzin przybornika do paznokci (k.121-122), protokołu przeszukania posesji oskarżonych (k.130-131, 138-144, 159-161, 162-163, 164-165, 166-169), notatek służbowych z użycia psa służbowego do wyszukiwania zapachu zwłok z wody i lądu (k.132-137), protokołu oględzin samochoduM. (...)nr rej. (...)(k.146-147), protokołu przeszukania posesji oskarżonych (k.214-215, 244-250, 259-261, 310-313), kserokopii faktur (k.226-230), protokołu przeszukania osobyJ. M.(k.255-257), protokołów zatrzymania (k.264, 265), protokołów eksperymentu procesowego (k.273-275, 285-293, 419-420), protokołu oględzin nakładki na mop (k.276), protokołu przeszukania samochoduF. (...)nr rej. (...)(k.315-316), dokumentacji z(...) S.A.(k.326-346), aktów notarialnych (k.414), zawiadomienia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Pile (k.414), pisma ZUS (k.414), PIT - 36B. K. (1)(k.414), dowodu wpłaty (k.414), kserokopii pełnomocnictwaB. K. (2)dla adw.E. H.(k.424), kserokopii korespondencji kierowanej doJ. M.iD. M. (1)przez adw.E. H.jako pełnomocnikaB. K. (1)(k.425, 429, 432), kserokopii potwierdzeń odbioru korespondencji (k.426-427, 433), oświadczeniaJ. M.co do otrzymania środków finansowych odB. K. (1)(k.428), zaświadczenia wystawionego przez notariusza (k.431), analizy kryminalnej dotyczącej połączeń telefonicznych (k.471-489), protokołu oględzin miejsca nadN.wskazanego przezJ. M.(k.541-544), protokołu oględzin skupu złomu (k.545-548), informacji z izby wytrzeźwień (k.557, 566), wywiadu środowiskowego (k.561-564), wydruku zupełnego księgi wieczystej nieruchomości oskarżonych (k.569-591), dokumentacji bankowej (k.640-693), protokołu oględzin zapisu z eksperymentu procesowego (k.713-718), atestów psów służbowych policji do wyszukiwania zapachu zwłok ludzkich (k.976-980), informacji pracodawcyJ. M.o ilościach paliwa pobranego przez oskarżonego (k.1361-1392), kart karnych oskarżonych (k.1832-1833), opinii administracji Aresztu Śledczego wP.o osadzonymJ. M.(k.1851-1852), stenogramu rozmowy (k.1869), dokumentacji zawartej w teczkach opisanych jako materiał poglądowy w tomach I. oraz II. na k.1-44 i zarejestrowanych w ramach kontroli rozmów oskarżonych (które to rozmowy zostały odtworzone na rozprawie).
OskarżonyJ. M.na rozprawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie przyznał się do zarzucanego mu przestępstwa wskazując jedynie, że nie zabił swej siostry, a w szczególności nie dusił jej. Odmówił złożenia wyjaśnień, odmówił również odpowiedzi na pytania Sądu oraz prokuratora (zadeklarował jedynie udzielenie odpowiedzi na pytania obrońców oraz swej żony – oskarżonejD. M. (1)).J. M.odmówił nadto ustosunkowania się do odczytywanych mu wcześniejszych jego wyjaśnień, a jedynie w odniesieniu do wyjaśnień złożonych przez siebie na etapie śledztwa w dniu 20 kwietnia 2012r. (kiedy to przesłuchanie było prowadzone przez Prokuratora Łukasza Biela) oświadczył, że nie podtrzymuje ich, bo zostały one wymuszone przez policję, która pobiła go.
WcześniejJ. M.kilkukrotnie składał wyjaśnienia - zarówno w toku śledztwa, jak również na rozprawie przed sądem przy pierwszym rozpoznaniu sprawy.
I tak – wyjaśniając po raz pierwszy w dniu 20 kwietnia 2012r. (k.280-283), a więc dzień po zatrzymaniu w charakterze podejrzanego (vide: protokół zatrzymania k.265),J. M.częściowo przyznał się do zarzucanego mu czynu wskazując, że nie udusił pokrzywdzonejB. K. (1). Opisał kulisy konfliktu pomiędzy nim a jego siostrąB. K. (1), a dotyczącego powierzenia mu środków finansowych ze sprzedaży mieszkania przez pokrzywdzoną, udział adw.H.-H.w próbie rozwiązania tegoż konfliktu, a także ostateczne uzgodnienie z pokrzywdzoną, iż zostanie notarialnie spisana umowa dotycząca użytkowania części nieruchomości przezB. K. (1), do czego jednak ostatecznie nie doszło z uwagi na zaistniały „wypadek”. Określeniem „wypadek”J. M.kilkukrotnie posługiwał się odnosząc się do zdarzenia zaistniałego w miejscu swego zamieszkania, do którego doszło w dniu, w którym wraz zB. K. (1)miał udać się do notariusza. Oskarżony wskazał, iż przyjechał wówczas rano do domu, a w wyniku jego odmowy udania się wraz zB. K. (1)do notariusza doszło do awantury słownej pomiędzy nimi (B. K. (1)miała się odgrażać, że zniszczy jego rodzinę), która przeistoczyła się w szarpaninę. Oskarżony wskazał mianowicie, że groźby pokrzywdzonej względem niego wyprowadziły go z równowagi, a dodatkowo chwycony został przezB. K. (1)za odzież, wobec czego odepchnął ją, wskutek czego przewrócili się razem w taki sposób, że on upadł na pokrzywdzoną, ta zaś wskutek tego upadku głową uderzyła we fragment schodów. Dodał też, że wówczas „odruchowo” uderzył ją jeszcze raz. Wskazał, że nie wie, czy pokrzywdzona wówczas żyła jeszcze czy już nie, dostrzegł natomiast krew lecącą z tyłu jej głowy. Oskarżony wyjaśnił, że wpadł wówczas w panikę, zaczął sprawdzać czyB. K. (1)żyje (sprawdzał tętno, przykładał jej „szybkę” do ust celem sprawdzenia oddechu), a po stwierdzeniu, że ciało jej zdrętwiało, podjął decyzję o pozbyciu się zwłok. Oskarżony szczegółowo opisał dalsze czynności – przeniesienie zwłok do garażu (w którym później policja zerwała posadzkę), owinięcie ich folią, przykrycie ciała drzwiami (które były w garażu podczas czynności policji) oraz deskami, wytarcie pozostałości krwi z podłogi, powrót do pracy. Wskazał też, że po powrocie do domu był wypytywany przez żonę, która dostrzegła ślady mycia na podłodze, co się stało, ale zbył ją twierdzeniem, żeB. K. (1)wyjechała.J. M.wskazał też wówczas, że w godzinach wieczornych spalił szmatę służącą mu do wycierania podłogi z krwi, a także torebkę z dokumentami, telefonem komórkowym (wcześniej próbując wykasować ostatnie połączenia, co skutkowało wybraniem nieznanego numeru i dzwonieniem) i torbę podróżnąB. K. (1). Oskarżony relacjonował, że już tej samej nocy rozpoczął przygotowania do spalenia ciała pokrzywdzonej wiozącF. (...)nad rzekę paliwo oraz drewno, a dokończył to następnej nocy, kiedy to przewiózł dalsze paliwo, beczkę oraz ciało pokrzywdzonejB. K. (1). Następnie w beczce tej spalił zwłoki pokrzywdzonej, a pozostałości wyrzucił do rzeki. Beczkę, w której spalił zwłoki, pociął w następnych dniach i wyrzucił na składowisku złomu wB..J. M.wyjaśnił też wówczas, że nie powiedział swej żonie co się stało, zaznaczył jednocześnie, że „być może była taka sytuacja”, że powiedział jej że udusiłB. K. (1), a następnie ją wywiózł.
Podczas tego samego przesłuchania Prokurator przedstawiłJ. M.zmieniony zarzut popełnienia przestępstwa, po którym oskarżony zaprzeczył jakoby uderzył pokrzywdzoną, a podkreślał, że tylko przewrócił się na pokrzywdzoną, upadł na nią, a następnie podniósł ją, ale ona wypadła mu z rąk i dlatego powtórnie uderzyła się w głowę. PrzesłuchującyJ. M.Prokurator zaniechał zwrócenia mu uwagi na rozbieżność twierdzeń co do faktu uderzeniaB. K. (1)po jej upadku na schody i nie zażądał ustosunkowania się do tej rozbieżności.
Kolejne chronologicznie wyjaśnieniaJ. M.składał jeszcze tego samego dnia tzn. w dniu 20 kwietnia 2012r. podczas przeprowadzonego eksperymentu procesowego w miejscu swego zamieszkania (protokół k.285-293, nagranie zostało odtworzone na rozprawie w dniu 8 lipca 2014r. - k.1866). Wyjaśnienia wówczas złożone przez oskarżonego były zgodne co do treści z pierwotnymi wyjaśnieniami. Charakteryzowały się one bardzo znaczną szczegółowością, spontanicznością wypowiedzi, zaś poszczególne wypowiedzi oskarżonego znajdowały potwierdzenie częściowo w innych dowodach, które – co warte podkreślenia - zostały ujawnione dopiero po omawianej czynności. W odniesieniu do samego zdarzenia upadku pokrzywdzonej na metalowe schody oskarżony kolejny raz opisywał to zdarzenie jak nieszczęśliwy wypadek „(…) popchnąłem ją, czy ona się potknęła, ja po prostu nie pamiętam; i żeśmy się rypli i ona się uderzyła (…)”, wskazując, że po upadku i uderzeniu w schodyB. K. (1)miała drgawki i zaprzeczając, by miał po upadku uderzyć pokrzywdzoną. Podkreślić też należy, iż możliwość obserwacji zachowaniaJ. M.podczas składania przez niego wyjaśnień w toku przeprowadzonego eksperymentu była bardzo cenna dla ustalenia, iż miał on wówczas pełną swobodę wypowiedzi, a jakiekolwiek twierdzenia czy choćby sugestie obrony, by miał on być wówczas do czegokolwiek przymuszany, muszą być ocenione jako skrajnie naiwne w sytuacji, gdy oskarżony nie kwestionował autentyczności nagrania odtworzonego na rozprawie.
Kolejne wyjaśnieniaJ. M.złożył na posiedzeniu w przedmiocie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania - w dniu 22 kwietnia 2012r.. Formalnie przyznając się do popełnienia zarzucanego mu przestępstwa oskarżony podtrzymał swe wcześniejsze wyjaśnienia oświadczając jednocześnie, że żałuje tego co zrobił i odpokutuje. Podtrzymał swe twierdzenie, iż beczkę, w której spalił zwłoki wyrzucił na skupie złomu, natomiast w odniesieniu do drzwi, którymi m.in. przykrył zwłokiB. K. (1)wskazał tym razem, iż spalił je w piecu centralnego ogrzewania (nikt nie zwróciłJ. M.uwagi na sprzeczność tego twierdzenia z wcześniejszym, iż drzwi te były w garażu podczas czynności policyjnych). Odnosząc się do samego zdarzenia upadku pokrzywdzonej na metalowe schody oskarżony ponownie opisywał je w sposób wskazujący na zaistnienie nieszczęśliwego wypadku („chwyciła mnie za ramiona, i zaczęła się drzeć (…) kiedy się przepychaliśmy i wtedy razem się przewróciliśmy; ja przewróciłem się na siostrę, siostra przewróciła się do tyłu gdyż ja ją pchałem i uderzyła się w schodek; siostra pociągnęła mnie za sobą i ja upadłem na nią; kiedy się podniosłem złapałem ją za ramiona i ona mi się wyślizgnęła i jeszcze raz uderzyła głową w schody (…)”. ” Oskarżony zaprzeczając, by miał w jakikolwiek sposób doduszać swą siostrę nie wykluczył jednocześnie tego, w trakcie rozmowy z żoną mógł jej powiedzieć, że pokrzywdzoną udusił.
Kolejne chronologicznie wyjaśnieniaJ. M.składał w dniu 22 czerwca 2012r. podczas przeprowadzonego eksperymentu procesowego w miejscu wskazanego przez niego spalenia zwłok pokrzywdzonejB. K. (1)(nagranie z eksperymentu zostało odtworzone na rozprawie w dniu 8 lipca 2014r. - k.1866). Wyjaśnienia wówczas złożone przez oskarżonego były zgodne co do treści z wcześniejszymi wyjaśnieniami, a oskarżony w sposób niezmiernie szczegółowy, z detalami opisał wówczas działania podejmowane przez siebie celem pozbycia się zwłok pokrzywdzonej. Możliwość zapoznania się przez Sąd ze wskazanym dowodem gwarantowało obserwowanie reakcji oskarżonego podczas opisywania podejmowanych czynności. Z całą pewnością wyjaśnienia wówczas składane należy ocenić jako rzeczowe, a jednocześnie bardzo emocjonalne, świadczące o przeżywaniu przezJ. M.niejako na nowo inkryminowanego zdarzenia.
Wyjaśniając po raz ostatni w postępowaniu przygotowawczym – w dniu 3 sierpnia 2012r.J. M.nie przyznał się do stawianych mu wówczas zarzutów (k.552-554) i odmówił składania wyjaśnień dotyczących zarzutu zabójstwaB. K. (1).
Po skierowaniu aktu oskarżenia, przy pierwszym rozpoznaniu sprawy na rozprawie w dniu 5 marca 2013r.J. M.nie przyznał się do zarzucanego mu czynu i odmówił złożenia wyjaśnień. W odniesieniu do odczytanych mu pierwszych wyjaśnień z etapu śledztwa wskazał, iż kobieta która go przesłuchiwała, powiedziała, że „zamknie żonę i dzieciaki” a po zwróceniu uwagi, że przesłuchującym był prokurator Łukasz Biela oskarżony wskazywał, że groziła mu policjantka o imieniuK., która sugerowała mu co ma mówić, choć szczegóły opowiedział sam. Zaprzeczył, by miał spalić ciało swej siostry, zaprzeczył też, by był „tego dnia” w domu przed zakończeniem pracy. Zaprzeczył też, by „tego dnia” doszło do sprzeczki z siostrą.J. M.wyjaśnił, że „wymyślił sobie”, że koło schodów było dużo krwi, gdyż oglądał wiele kryminałów. Wskazał, iż z uwagi na to, że policja powiedziała mu, że pies wyczuł na drzwiach krew wskazał, iż drzwiami tymi przykrył ciało siostry.
Na rozprawie w dniu 28 maja 2013r. oskarżony nie przyznał się do stawianego mu zarzutu i wskazywał, iż wcześniejsze wyjaśnienia zostały na nim wymuszone przez policjantów, którzy używali wobec niego przemocy fizycznej. Na rozprawie 11 czerwca 2013r. komentując zeznania funkcjonariusza policjiP. B. (2)oskarżony wskazywał, iż zgłaszając zaginięcie swej siostry nie pamiętał, czy dzwonił do niej czy nie, gdyż rzadko do niej dzwonił.
OskarżonaD. M. (1)na rozprawie przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie przyznała się do zarzucanego jej przestępstwa. Odmówiła złożenia wyjaśnień, odmówiła również odpowiedzi na pytania kogokolwiek poza swoim obrońca. Po odczytaniu jej protokołu jej przesłuchania z etapu śledztwa z dnia 19 kwietnia 2012r. (k.269-272) oskarżona nie podtrzymała tych wyjaśnień, odmówiła jednak odpowiedzi na pytanie dlaczego, jak też odmówiła odpowiedzi na jakiekolwiek pytania dotyczące tegoż protokołu. Podtrzymała jednak odczytane jej wyjaśnienia pochodzące z rozprawy z dnia 28 maja 2013r., w których wskazała, że nie podtrzymuje wyjaśnień złożonych w śledztwie, gdyż wyjaśnienia te nie były spontaniczne, a podczas przesłuchania czuła się bardzo źle i była zmęczona. Nie zaprzeczając dwukrotnemu umyciu podłogi - w dniach 25 i 26 maja 2011r.D. M. (1)wskazała, iż nie wiedziała wówczas co się stało zB. K. (1), a umycie wynikało z chęci posprzątania mieszkania w związku z planowanym przybyciem gości.
Na etapie śledztwaD. M. (1)była przesłuchiwana przez Prokuratora w dniu swego zatrzymania – 19 kwietnia 2012r. i wówczas przyznała się do zarzucanego jej przestępstwa poplecznictwa. Oskarżona złożyła też wyjaśnienia szczegółowo opisując przebieg zdarzeń w dniu bezpośrednio poprzedzającym Dzień Matki w 2011r. (nie pamiętała, czy było to 24 czy 25 maja), w szczególności relacjonując to, co usłyszała na temat zdarzenia będącego przedmiotem osądu w niniejszej sprawie od swego małżonka -J. M.. Wskazała mianowicie, że po powrocie z pracy zastała niezmyte kubki po herbacie (co ją zdziwiło, gdyżB. K. (1)miała zwyczaj mycia naczyń, które używała) oraz pomazaną podłogę koło schodów. Według relacjiD. M. (1)podjęła wówczas próbę kontaktu telefonicznego zB. K. (1), ale bezskuteczną. Wyjaśniła też, że po powrocieJ. M.z pracy zaczęła dopytywać go, co się stało zB. K. (1), gdyż sytuacja wyglądała nietypowo, aż w końcu wieczorem, po wielokrotnym nagabywaniuJ. M.w końcu powiedział jej, że„rano pokłócił się zB., zaczęli się szarpać, najpierw kłócić, ona wykrzykiwała, że załatwiJ.i jego rodzinę, w wyniku tej szarpaniny pchnąłB., a ona uderzyła głową w schody i zaczęła lecieć jej krew. Powiedział, że jeszcze żyła, ale straciła przytomność, on ją dodusił. Nie powiedział w jaki sposób, czy ręką, czy czymś innym. Powiedział, że ciało posprzątał, wyniósł ciało z domu i zmył ślady krwi. Nie powiedział co zrobił z ciałemB.”.D. M. (1)wyjaśniła nadto, że w późniejszym okresie gdy rozmawiała z mężem na temat tego co się stało, ten mówił jej, że udusiłB. K. (1)i nie chciał nic więcej powiedzieć, zbywał ją mówiąc, że nie chciałaby wiedzieć. Oskarżona wskazała też, że w dniu 26 maja 2011r. po powrocie z pracy w godzinach popołudniowych zmyła wodą i płynem podłogę – również ten fragment, który zmywała dzień wcześniej z zastanej rozmazanej plamy, przyznała też, że po wieczornej rozmowie z mężem dnia poprzedzającego domyśliła się, że ta plama to była krewB. K. (1).D. M. (1)opisała też konflikt finansowy istniejący pomiędzy jej mężem aB. K. (1)a dotyczący środków finansowych pochodzących ze sprzedaży mieszkaniaB. K. (1).
Zdaniem Sądu zarówno wyjaśnienia oskarżonegoJ. M., jak iD. M. (1)jedynie częściowo zasługiwały na uznanie ich za wiarygodne, albowiem częściowo były one nielogiczne, niestabilne wewnętrznie oraz sprzeczne z innymi – uznanymi przez Sąd za wiarygodne – dowodami.
Odnosząc się w pierwszej kolejności dowyjaśnień oskarżonejD. M. (1)wskazać należy na wstępie, że cechowała je niestabilność – oskarżona na etapie postępowania jurysdykcyjnego nie podtrzymała swych wyjaśnień złożonych na etapie śledztwa, w których przyznała fakt umycia połogi w dniu 26 maja 2011r. również w miejscu, gdzie dzień wcześniej zmywała widoczne ślady krwi i to ze świadomością - wynikającą z wcześniejszej rozmowy zJ. M.- tego, iż ślady owe to pozostałości krwiB. K. (1), jak też w których to wyjaśnieniach obciążyła swojego małżonkaJ. M.ujawniając relację, którą ten zdał jej co do przebiegu zajścia z pokrzywdzoną – w szczególności wskazując, że po upadkuB. K. (1)i uderzeniu głową w schodyJ. M.„dodusił ją”.
W ocenie Sądu jedynie wyjaśnieniaD. M. (1)złożone na etapie śledztwa zasługiwały na wiarę. W szczególności nielogiczne, a w konsekwencji nieprzekonujące dla Sądu, były późniejsze próby wytłumaczenia przezD. M. (1)przyczyn odwołania wyjaśnień złożonych w toku postępowania przygotowawczego. Należy zresztą w tym miejscu podkreślić, że oskarżona de facto nigdy nie wyjaśniła przyczyn odwołania tychże wyjaśnień złożonych w śledztwie, a stwierdziła jedynie, że wyjaśnienia te „nie były spontaniczne”, składając je odpowiadała na pytania przesłuchującego, a podczas przesłuchania czuła się bardzo źle i była zmęczona. Formułując wszystkie te twierdzeniaD. M. (1)nigdy w żaden sposób nie zakwestionowała jednak treści swych zaprotokołowanych wypowiedzi (poza samym niepodtrzymaniem odczytanych wyjaśnień). Oskarżona nie wskazywała, że wyjaśnienia te miały być na niej w jakiś sposób wymuszane, sugerowane czy też że zapisy protokołu przesłuchania przez prokuratora nie odzwierciedlają jej słów oraz przebiegu czynności. W konsekwencji Sąd uznał, że nawet jeśliD. M. (1)była zmęczona w czasie przesłuchania przez Prokuratora (co biorąc pod uwagę późnowieczorne godziny czynności wydaje się być zrozumiałe), jak też w związku z zatrzymaniem jej samopoczucie nie było najlepsze (co również jest całkowicie zrozumiałe, ale dotyczy przecież wszystkich osób zatrzymywanych w związku ze stawianymi zarzutami popełnienia przestępstw) to jednak w żaden sposób nie uprawnia to do formułowania twierdzeń czy choćby sugestii, jakoby wyjaśnieniaD. M. (1)przed Prokuratorem miałyby zostać złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi czy uzyskane wbrew zakazom określonym wart.171§5 k.p.k.. W szczególności treść protokołu jej przesłuchania nie wskazuje, by oskarżona sygnalizowała przesłuchującemu, iż jej samopoczucie jest tego rodzaju, że nie może/nie chce składać ona wyjaśnień, a jej wyjaśnienia były bardzo obszerne i szczegółowe.
Realizując wytyczne Sądu II Instancji zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r., a dotyczące oceny wyjaśnień oskarżonejD. M. (1)(str. 16 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego) Sąd Okręgowy pragnie zauważyć, iż wyjaśnieniaD. M. (1)jako obciążająceJ. M.odpowiedzialnością za przestępstwo w praktyce zwykło określać się mianem pomówień (tak też będą określane w dalszej części uzasadnienia, pomimo zastrzeżeń terminologicznych zgłaszanych w orzecznictwie z uwagi na nietrafność tego terminu ze względu na analogię z jedną z form przestępczego zniesławienia – vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1988r., sygn. IV KR 175/87, OSNKW 1988/7-8/57, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 października 1998r., sygn. II AKa 187/98, KZS 1998/11/37). Mogą one oczywiście być samodzielnym dowodem winy innej osoby (odosobnione poglądy sugerujące, iż obciążające inną osobę wyjaśnienia współoskarżonego stanowią jedynie „informację o faktach wymagających potwierdzenia lub wyłączenia za pomocą innych środków przewidzianych w ustawie procesowej”, spotkały się z krytycznym przyjęciem doktryny – por. np. J. Gurgul, „Wartość dowodowa pomówienia współoskarżonego”, „Prokuratura i Prawo” 1996 z. 6 poz. 31), judykatura konsekwentnie jednak wskazuje na szczególny charakter tego rodzaju dowodu, wymagającego wyjątkowo skrupulatnej, wnikliwej i ostrożnej oceny (tak m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 1970r., sygn. IV KR 249/69, OSNKW 1970/4-5/46, w wyroku z dnia 15 lutego 1985r., sygn. IV KR 25/85, OSNKW 1985/11-12/103, w wyroku z dnia 24 stycznia 1986r., sygn. IV KR 355/85, OSNPG 1987/3/37 oraz w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2003r., sygn. III KK 261/2002, Lex Polonica nr 368249), formułując zarazem cały szereg warunków, które winny zostać spełnione dla uznania pomówienia współdziałającego za pełnowartościowy i wiarygodny dowód. Warunki te zostały szczegółowo wskazane w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu (str.16 uzasadnienia, wobec czego zbyteczne jest w tym miejscu ich powtarzanie)
Oceniając przez pryzmat tych wymogów wiarygodność wyjaśnień oskarżonejD. M. (1)z etapu śledztwa Sąd doszedł do przekonania, że zasługują one na wiarę. W szczególności dotyczy to ustalenia, iżJ. M.dusił pokrzywdzonąB. K. (1)bezpośrednio po tym, jak ta leżała bezbronna z urazem głowy doznanym na skutek uderzenia w metalowe schody (inną kwestią jest natomiast jest to, czy oskarżony ją udusił – o czym będzie jeszcze mowa, w szczególności przy ocenie opinii biegłego lekarza z zakresu medycyny sądowejJ. K.).
Zwrócić należy uwagę, że część informacji podawanych w ocenianych wyjaśnieniachD. M. (1)została przyznana w wyjaśnieniach pomawianegoJ. M.– w szczególności fakt jego kłótni zB. K. (1), wspólny upadek na schody i uderzenie w nie przezB. K. (1)głową, a następnie zgon pokrzywdzonej. Faktem jest, żeJ. M.nigdy nie potwierdził w swych wyjaśnieniach, że dusił pokrzywdzoną, niemniej pytany o to nie zaprzeczył kategorycznie, by taką informację miał przekazać swej małżonce (nie wykluczył tego). Pojawia się zatem pytanie bez logicznej zdaniem Sądu odpowiedzi, po cóż miałby wprowadzać w błąd swą małżonkę i podawać jej nieprawdziwe informacje w tym tylko zakresie i to w sytuacji, gdy przyznał się jej do pozostałych okoliczności wskazanych wyżej.
Po zapoznaniu się z treścią kontrolowanych rozmów zarejestrowanych w toku zastosowanego w sprawie podsłuchu telefonicznego oraz tzw. podsłuchu pokojowego Sąd Okręgowy doszedł również do przekonania, iż wyjaśnieniaD. M. (1)złożone na etapie śledztwa w zakresie duszenia pokrzywdzonej przezJ. M.znajdowały też potwierdzenie w innych dowodach – właśnie w owych rozmowach, w szczególności w zarejestrowanej rozmowie pomiędzy oskarżonymi mającej miejsce w dniu 21 marca 2012r.. Z treści tej rozmowy, w szczególności ztonuodpowiedziJ. M.na pytanieD. M. (1)„ty ją udusiłeś?” w ocenie Sądu Okręgowego należy wnioskować, iżJ. M.odpowiada właściwie pytaniem „to dobrze zrobiłem?” - szukając u swej małżonki potwierdzenia słuszności swego czynu, a przez to potwierdzając, że dusił onB. K. (1). Treść tej rozmowy bezsprzecznie natomiast w ocenie Sądu potwierdza, żeJ. M.przekazał swej małżonce informację o duszeniu pokrzywdzonejB. K. (1)– jeśli bowiem tak by nie było, to niewytłumaczalnym byłoby, dlaczegoD. M. (1)w ogóle zadałaJ. M.takie pytanie.
Podkreślić też należy, iż wyjaśnieniaD. M. (1)złożone przed prokuratorem zostały złożone bezpośrednio po jej zatrzymaniu – tego samego dnia (19 kwietnia 2012r.), przy czym ich treść dowodzi w ocenie Sądu, że winny być one uznane za spontaniczne – w przeciwieństwie do niezmiernie lakonicznych wyjaśnieńD. M. (1)złożonych na etapie postępowania jurysdykcyjnego, kiedy to oskarżona (podobnie zresztą jak jej małżonek) zmieniła swą dotychczasową postawę procesową i odwołała wcześniejsze swe wyjaśniania.
Niewątpliwe nie można też zdaniem Sądu racjonalnie twierdzić, jakoby wyjaśnieniaD. M. (1)obciążająceJ. M.miały pochodzić od osoby w jakimkolwiek stopniu zainteresowanej obciążaniem pomówionego. Wręcz przeciwnie - między małżonkamiM.widoczna dla Sądu na sali rozpraw (ale też wynikająca z lektury ich korespondencji) była więź wskazująca na bliski związek emocjonalny i pozwalająca na sformułowanie twierdzenia, żeD. M. (1)gotowa jest wiele uczynić, by uchronić swego męża przed odpowiedzialnością karną.
Nie można też twierdzić, iż pomówienieD. M. (1)miało pochodzić od przestępcy obeznanego z mechanizmami procesu karnego – oskarżonaD. M. (1)nigdy wcześniej nie była karana za przestępstwa.
WyjaśnieniaD. M. (1)obciążająceJ. M.spełniają także kolejne kryterium ich wiarygodności tzn.D. M. (1)obciążając swego małżonka nie chroniła przecież samej siebie przed odpowiedzialnością (nikt nigdy nie podejrzewał jej nawet o pozbawienia życiaB. K. (1)), a w odniesieniu do zarzucanego jej przestępstwa poplecznictwa przyznawała się wówczas szczegółowo opisując swe działania podejmowane dla zmycia śladów krwiB. K. (1).
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że wyjaśnieniaD. M. (1)pomawiająceJ. M.nie spełniają jedynie jednego warunku wypracowanego w orzecznictwie co do oceny wiarygodności dowodu z pomówienia, a mianowicie z racji odwołania tych wyjaśnień przed Sądem są one obarczone wewnętrzną niekonsekwencją. Samo to stwierdzenie nie uprawnia jednak zdaniem Sądu Okręgowego do zdyskredytowania wyjaśnieńD. M. (1)złożonych na etapie śledztwa, skoro – jak już była o tym mowa wyżej – oskarżona praktycznie w żaden sposób nie wytłumaczyła przyczyn odwołania tychże wyjaśnień. W konsekwencji sama ta okoliczność nie może stanowić samoistnej podstawy do kompleksowej negacji wyjaśnieńD. M. (1)złożonych na etapie śledztwa, w sytuacji gdy pozostałe przesłanki wskazywane w orzecznictwie co do oceny wiarygodności dowodu z pomówienia zostały spełnione, a jednocześnie wyjaśnieniaD. M. (1)w części dotyczącej duszeniaB. K. (1)przezJ. M.znajdowały w ocenie Sądu wsparcie we wskazanej wyżej zarejestrowanej (w ramach tzw. podsłuchu pokojowego) rozmowie, zaś w pozostałej swej części (w szczególności faktu kłótni pokrzywdzonej zJ. M., ich upadku na schody, konfliktu finansowego pomiędzy nimi) - w szeregu innych dowodach, w szczególności w części wyjaśnieńJ. M., zeznaniach świadków oraz dokumentacji.
W odniesieniu dowyjaśnień oskarżonegoJ. M.jedynie częściowo zasługiwały one w ocenie Sądu na przymiot wiarygodności, albowiem cechowała je niestabilność wewnętrzna, brak konsekwencji, sprzeczność z zasadami logicznego rozumowania oraz z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie – w szczególności uznaną za wiarygodną częścią wyjaśnieńD. M. (1), zeznaniami świadków oraz zgromadzoną dokumentacją.
Ocenę wyjaśnień oskarżonegoJ. M.dotyczących zgłoszenia przez niego w dniu 24 czerwca 2011r. o zaginięciu osobyB. K. (1)(formularz k.1-4), które to zgłoszenie przyjmował funkcjonariusz policji świadekP. B. (2)należy rozpocząć od stwierdzenia, że oskarżony w swych wyjaśnieniach próbował zbagatelizować okoliczność ustalonego w drodze analizy bilingów telefonicznych braku z jego strony próby nawiązania kontaktu telefonicznego z rzekomo zaginionąB. K. (1). WyjaśnieniaJ. M., jakoby pytany o to wskazywał przyjmującemu zgłoszenie, że nie pamięta, czy dzwonił do siostry po jej zaginięciu, pozostawały w rażącej sprzeczności z zeznaniami funkcjonariusza policji świadkaP. B. (2), który jednoznacznie wskazał, iżJ. M.zapewniał go, że podejmował wielokrotnie próby połączenia zB. K. (1), lecz ta nie odbierała telefonu. Oczywistym w świetle zasad logiki jest w ocenie Sądu to, że osobę zgłaszającą pyta się na okoliczność ostatniego kontaktu zgłaszającego z zaginioną.J. M.zgłaszając zaginięcieB. K. (1)kłamał nie tylko odnośnie rzekomych wielokrotnych prób nawiązania kontaktu zB. K. (1)po jej zaginięciu (znamienne zresztą, że już po dokonaniu zgłoszenia zaginięcia, kiedy to przyjmujący zgłoszenie funkcjonariusz pytał go o to,J. M.następnie wielokrotnie podejmował próby połączenia telefonicznego zB. K. (1)), ale kłamał również odnośnie czasu ostatniego swego kontaktu zB. K. (1). Nieprawdziwe było bowiem jego twierdzenie, jakoby ostatni kontakt z siostrą miał on w dniu 23 maja 2011r., skoro kontakt telefoniczny (jak wykazała analiza bilingów telefonicznych) zB. K. (1)miał on w dniu 25 maja 2011r.. Jeśli przy wskazywanych kłamliwych twierdzeniachJ. M.uwzględni się również okoliczność, iż zgłoszenia zaginięcia osobyB. K. (1)J. M.dokonał dopiero w dniu 24 czerwca 2011r., a na dodatek uczynił to na jednoznaczne żądanie świadkaW. L.to oczywistym dla Sądu jest, żeJ. M.w swych kontaktach z organami ścigania od samego początku był nieszczery i prowadził swoistą grę celem zatarcia śladów swych związków z pozbawieniem życiaB. K. (1).
WyjaśnieniaJ. M.raziły swoją niekonsekwencją wewnętrzną – przy czym dotyczy to nie tylko faktu odwołania na etapie postępowania jurysdykcyjnego wyjaśnień złożonych na etapie śledztwa, ale również w pewnym zakresie wyjaśnień złożonych na etapie śledztwa, czego jednak nie zauważył niestety przesłuchujący oskarżonego prokurator i nie zwrócił uwagi oskarżonego żądając wytłumaczenia sprzeczności. To ostatnie stwierdzenie dotyczy sprzecznych twierdzeńJ. M.co do tego, czy po upadkuB. K. (1)na schody oskarżony uderzył ją, czy też podnosił ją a ona wypadła mu z rąk i uderzyła się w głowę. Prokurator przesłuchujący oskarżonego, z niezrozumiałych dla Sądu przyczyn, zaniechał żądania od oskarżonego ustosunkowania się do owej sprzeczności, w obecnym zaś postępowaniu przed Sądem brak już było takiej możliwości, gdyż oskarżony skorzystał z uprawnienia do odmowy udzielania odpowiedzi na pytania. W konsekwencji w ocenie Sądu brak było wystarczających dowodów dla sformułowania twierdzenia, że po uderzeniu przezB. K. (1)głową w schody oskarżonyJ. M.uderzył ją.
W odniesieniu do wady niekonsekwencji wyjaśnieńJ. M.polegającej na odwołaniu na rozprawie wyjaśnień złożonych na etapie śledztwa Sąd uznał, iż próby wytłumaczenia przez oskarżonego takiego nowego stanowiska procesowego raziły swą naiwnością, były nieprzekonujące w świetle innych dowodów, a w konsekwencji musiały zostać uznaje jedynie za próbę uwolnienia się od odpowiedzialności karnej.
I tak – skrajnie naiwne były twierdzeniaJ. M., iż jego wyjaśnienia z dnia 20 kwietnia 2012r. były wymuszone przez policję, która go pobiła. W szczególności podkreślenia wymaga, żeJ. M.w tym dniu był przesłuchiwany przez prokuratora, a nie przez funkcjonariuszy policji, a nadto prokurator nie zauważył i nie odnotował bynajmniej żadnych śladów pobicia oskarżonego. Twierdzeń oskarżonego o rzekomym pobiciu przez funkcjonariuszy policji nie potwierdzono w innych postępowaniu (w sprawie Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald o sygn. akt 3 Ds. 65/12), nadto odtwarzając zapis eksperymentu procesowego z dnia 20 kwietnia 2012r. nie można bynajmniej zauważyć, by oskarżony nosił wówczas jakieś ślady pobicia (a przecież według twierdzeńJ. M.funkcjonariusze policji „wsadzali mu palce między oczy” i został kilka razy uderzony w twarz). Zresztą ani podczas składania pierwszych wyjaśnień, ani podczas przeprowadzanego w tym samym dniu eksperymentu procesowego, ani nawet na posiedzeniu Sądu w przedmiocie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania oskarżony nie wspominał ani słowem o używaniu wobec niego przemocy celem wymuszenia wyjaśnień. Wersja taka została stworzona dopiero w toku postępowania jurysdykcyjnego, przy czym nawet wówczasJ. M.popadał w niekonsekwencję co do tego, kto miałby go instruować w składaniu kłamliwych wyjaśnień (raz oskarżony wskazuje na „prokuratora z policjantem”, którzy zabrali go na przesłuchanie i kazali mu się przyznać (k.1188), innym razem zaś wskazuje, że „ta kobieta - policjantka, paniK.” kazała mu się przyznać. Podkreślić też należy, iż na posiedzeniu Sądu w przedmiocie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowaniaJ. M.nie tylko podtrzymywał wcześniejsze wyjaśnienia, ale złożył bardzo obszerne wyjaśnienia zbieżne z wcześniejszymi, szczegółowo opisując nie tylko przebieg inkryminowanego zdarzenia, ale również okoliczności konfliktu finansowego zB. K. (1). Nigdy natomiast nie wspomniał, iż miałby zostać przymuszony do złożenia wyjaśnień, a ważyły się przecież wówczas losy jego najbliższej przyszłości – uwzględnienie bądź nie wniosku o zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania.
Sprzeczne z dowodem, z którym Sąd miał możliwość zapoznania się na rozprawie tzn. z zapisem nagrania z eksperymentów procesowych były też sugestie oskarżonego, jakoby wskazywał on miejsce położenia zwłokB. K. (1)takie, jakie mu wskazano. Zapis nagrania dowodzi jednocześnie, że oskarżony miał zachowaną pełną swobodę wypowiedzi i to on swoimi wyjaśnieniami wręcz kierował przeprowadzaniem omawianej czynności. Zapoznając się z nagraniem Sąd miała możliwość zapoznania się nie tylko z treścią składanych podczas eksperymentu wyjaśnień, ale również możliwość zaobserwowania reakcji oskarżonego, jego emocji, które świadczyły w ocenie Sądu, żeJ. M.relacjonując przebieg zdarzeń co do zasady odtwarza je z pamięci, a nie kreuje wykorzystując swoją wyobraźnię czy wiedzę z filmów kryminalnych, które wcześniej miałby oglądać.
Mając to wszystko na uwadze w ocenie Sądu jedynie wyjaśnieniaJ. M.złożone na etapie śledztwa mogły być uznane za wiarygodne (choć i tak nie w całości), zaś wyjaśnieniaJ. M.złożone na etapie postępowania sądowego musiały zostać uznane za przejaw linii obrony zmierzającej do uniknięcia odpowiedzialności karnej.
W odniesieniu do wyjaśnień oskarżonegoM.złożonych w toku śledztwa zdaniem Sądu również jedynie częściowo zasługiwały one na wiarę, także one bowiem nie pozostawały do końca konsekwentne, sprzeczne były też z innymi dowodami.
I tak - negacji wymagały wyjaśnieniaJ. M.dotyczące tego, na co przeznaczał on środki finansowe otrzymane odB. K. (1). Nielogicznym bowiem były wyjaśnienia oskarżonego jakoby pieniądze złożone na lokacie na jego nazwisko (co potwierdza dokumentacja bankowa) przekazywał on swej siostrze zgodnie z jej wolą – gdyby rzeczywiście tak było, to nie miałby miejsca konflikt finansowy pomiędzy nim aB. K. (1). Tymczasem z zeznań świadków – w szczególności adwokatE. H.. ale także członków rodzinyZ., a także dokumentów przedłożonych przez świadkaE. H.jednoznacznie wynika, że pokrzywdzona dochodziła swoich roszczeń względemJ. M.związanych z przekazaniem mu kwoty 80.000 zł, aJ. M.w kancelarii pełnomocnikaB. K. (1)podpisał oświadczenie, że pieniądze otrzymane od pokrzywdzonej, a pochodzące ze sprzedaży mieszkania w kwocie 60.000 zł przeznaczył na remont domu, przy czym nie zostały wykonane prace remontowe, których domagała sięB. K. (1)(budowa przybudówki i osobnej łazienki).
Zakwestionowania również, zdaniem Sądu, wymagały wyjaśnienia oskarżonego dotyczące rzekomych przyczyn jego powrotu do miejsca zamieszkania rankiem 25 maja 2011r.. Oskarżony wskazał mianowicie jako przyczynę powrotu to, że zapomniał sztucznej szczęki, niemniej składając wyjaśnienia po raz pierwszy jednoznacznie określił, że przyczyną tego była rozmowa telefoniczna zB. K. (1), a taką okoliczność (rozmowy z pokrzywdzoną o godz. 8:22) potwierdzają bilingi telefonów komórkowych oskarżonego i pokrzywdzonej, jak również logowania na masztach BTS (pozwalające na ustalenie, że podczas tej rozmowy oskarżony jechał w kierunku swego domu). Nadto sam oskarżony wyjaśniając przed Sądem na posiedzeniu w przedmiocie wniosku o zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania wskazywał, iż był umówiony „na telefon” zB. K. (1), kiedy ma „przyjechać do tego notariusza” (k.301). Okoliczności te, połączone z treścią zeznań członków rodzinyZ.w części dotyczącej rozmowy zB. K. (1)w dniu 24 maja 2011r. prowadziły do uznania, że rzeczywistym powodem powrotu przez oskarżonego z pracy do miejsca zamieszkania rankiem w dniu 25 maja 2011r. było to, żeB. K. (1)oczekiwała go wówczas w związku z planowaną wizytą u notariusza.
Za niewiarygodne Sąd uznał wyjaśnienia oskarżonego, w których wskazywał on na funkcjonariusza PolicjiK. C.jako osobę wywierająca wpływ na treść jego wyjaśnienia złożonych w toku śledztwa („pani, która mnie przesłuchiwała powiedziała, że zamknie mi żonę i dzieci, a żona z nałogami w więzieniu się wykończy” - k. 1002); „ta pani policjantka siedziała na posiedzeniu przed sądem naprzeciwko mnie i kiwała głową czy dobrze mówię czy źle” - k.1003). W szczególności twierdzenia oskarżonego w tym zakresie pozostawały w rażącej sprzeczności nie tylko z zeznaniamiK. C., ale również z dowodami z dokumentów w postaci protokołu przesłuchaniaJ. M.przez Prokuratora Łukasza Biela oraz protokołem posiedzenia Sądu w przedmiocie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania. Niemożliwym jest, by przed Sądem jakakolwiek osoba obecna na posiedzeniu sugerowała przesłuchiwanemu podejrzanemu treść składanych wyjaśnień. Nadto sugestiaJ. M., aby wyjaśnienia te zostały mu zasugerowane przez kogokolwiek uznać należy za sprzeczne z logiką w sytuacji, gdy zważy się jak bardzo obszerne, wyczerpujące oraz szczegółowe były te wyjaśnienia.
Należy też podkreślić, iżJ. M.składając na pierwszym etapie śledztwa wyjaśnienia podawał okoliczności, które nie mogły być wówczas jeszcze znane organom ścigania, tak więc absurdalnie brzmią twierdzenia, jakoby konkretne okoliczności miałyby mu być w jakikolwiek sposób sugerowane. TymczasemJ. M.składając wówczas wyjaśnienia podawał również takie okoliczności, o których wiedzieć mogła tylko i wyłącznie osoba mająca związek z pozbawieniem życiaB. K. (1)(co wcale nie oznacza jednak jeszcze, że osoba która dokonała jej zabójstwa). Przecież to po złożeniu wyjaśnień, w którychJ. M.podał dokładnie miejsce upadku pokrzywdzonej po uderzeniu głową w schody dokonano oględziny tego miejsca i zdemontowano fragmenty paneli podłogowych ujawniając ślady krwi w miejscu wskazywanym przez oskarżonego. Nadto przypomnieć należy, iż właśnie w pomieszczeniu garażowym wskazanym przez oskarżonego trzy psy wyszkolone do poszukiwania zapachu zwłok ludzkich zaznaczyły miejsce, gdzie ujawniły ten zapach i to na drzwiach drewnianych, a oskarżony wskazywał przecież w swych wyjaśnieniach, że ciałoB. K. (1)po jego przeniesieniu do garażu przykrył m.in. drzwiami. Dodatkowo analiza bilingów połączeń telefonicznych wykazała, że o godz. 10:07 nastąpiła próba połączenia z telefonuB. K. (1)na nr 50*9, co również znajduje odzwierciedlenie w wyjaśnieniachJ. M.wskazującego, iż podjął działania celem usunięcia z telefonu komórkowego ostatnich połączeń, co mu się nie udało, ale przy okazji „dusił jakieś przyciski”.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż twierdzenia oskarżonegoJ. M., jakoby w swych pierwotnych wyjaśnieniach „wymyślił” on sobie przebieg zdarzenia (w związku z oglądanymi filmami kryminalnymi) jawią się jako absurdalne i skrajnie wręcz naiwne. Oskarżony, gdyby nie miał jakiegokolwiek związku z pozbawieniem życiaB. K. (1)i gdyby rzeczywiście nie wiedział, gdzie się ona znajduje, nie mógłby zrelacjonować wersji zdarzenia, która to wersja w swych fragmentach znajdowała potwierdzenie w rzeczowym materiale dowodowym.
Sąd odmówił też wiary tym twierdzeniom oskarżonegoJ. M., w których odwoływał on fragment swych wyjaśnień dotyczący pozbycia się zwłokB. K. (1)i wskazywał, że wymyślił, że spalił zwłoki „bo tak było najprościej”. Jak wskazywano już wcześniej obserwacja zachowaniaJ. M.zarejestrowanego na nagraniu z eksperymentu procesowego - choćby jego odruchy wywoływane wspomnieniami zapachu spalanych zwłok pokrzywdzonej, szczegółowość, spontaniczność ówczesnej relacji oskarżonego przemawiały za uznaniem, iż wersja zdarzeń wówczas przez niego podawana jest zgodna z rzeczywistością. Dodatkowo wzmacniało wiarygodność tych twierdzeń oskarżonego ustalenie co do pobranej przez niego większej niż zwykle ilości paliwa w czasie związanym z inkryminowanym zdarzeniem (k.1361-1392).
Zakwestionowanie wiarygodności wyjaśnień oskarżonego w powyższych fragmentach nie uprawniało jednak w ocenie Sądu do formułowania kategorycznej oceny, iż upadekB. K. (1)na metalowe schody i uderzenie na skutek tegoż w nie głową nie był wyłącznie nieszczęśliwym wypadkiem. Wątek szarpaniny i wspólnego upadku na schody podnoszony był przezJ. M.w każdym z jego wyjaśnień składanych na etapie postępowania przygotowawczego, w których opisywał on przebieg zdarzenia, nadto wyjaśnienia te znajdowały wsparcie w wyjaśnieniachD. M. (1)z etapu śledztwa, która również wskazywała na kłótnię oskarżonego zB. K. (1), wzajemną ich szarpaninę oraz upadek na schody. Żaden jednak dowód nie pozwalał w ocenie Sądu na sformułowanie kategorycznego twierdzenia, iż do owego upadku na schody i uderzenia w nie głową przez pokrzywdzoną miałoby dojść na skutek celowego, ukierunkowanego popchnięcia jej na schody przezJ. M.. W konsekwencji w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można zdaniem Sądu wykluczyć tego, iż upadek ten i uderzenie głową w schody był tylko wynikiem nieszczęśliwego zbiegu okoliczności, nieszczęśliwym wypadkiem.
Negacji natomiast wymagała zdaniem Sądu ta część wyjaśnieńJ. M., w której zaprzeczał on samemu duszeniu pokrzywdzonejB. K. (1)po tym, jak ta - na skutek doznanych obrażeń głowy - leżała pod ciałem oskarżonego, który na nią upadł. Wyjaśnienia oskarżonegoJ. M.w tym zakresie były sprzeczne z tą częścią wyjaśnień oskarżonejD. M. (1), która – z przyczyn o których była mowa wyżej – została uznana za wiarygodną, co w połączeniu z zarejestrowaną w ramach tzw. podsłuchu pokojowego rozmową pomiędzy małżonkamiM.nakazywało zdaniem Sądu zdyskredytować wyjaśnieniaJ. M.w tym zakresie.
Oczywistym jest również dla Sądu, że biorąc pod uwagę sekwencję zdarzeń tj. kłótnię pomiędzyB. K. (1)a oskarżonym, groźby słowne kierowane pod jego adresem, następnie szarpaninę pomiędzy nimi i wspólny upadek na schody, duszenie przez oskarżonegoJ. M.jego siostry, która na skutek doznanych obrażeń czaszkowo – mózgowych wpadła w drgawki, niezależnie od sposobu tego duszenia (materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie tego) było nacechowane chęcią pozbawienia życia pokrzywdzonej.
Samo to stwierdzenie jednak nie uprawniało do sformułowania tezy, iż to właśnie duszenie pokrzywdzonej przezJ. M.było przyczyną zgonuB. K. (1). Oczywistym jest, że brak ciała pokrzywdzonej, do czego walnie przyczynił się oskarżonyJ. M.paląc je i wyrzucając pozostałości do rzeki, bardzo utrudnił, a wręcz uniemożliwił kategoryczne ustalenie przyczyny śmierciB. K. (1). Z racji braku badań sekcyjnych opinia biegłego lekarza z zakresu medycyny sądowej musiała być opinia teoretyczną. Uwzględniając te okoliczności Sąd musiał sięgnąć po regułę określoną wart.5§2 k.p.k.i w konsekwencji – kierując się opinią biegłego – uznać, że nie można w niniejszej sprawie wykluczyć tego, iż przyczyną zgonuB. K. (1)były tylko doznane obrażenia czaszkowo – mózgowe (będące wynikiem upadku na schody, który to upadek był wynikiem tylko nieszczęśliwego wypadku, o czym była już mowa). BiegłyJ. K.wskazał mianowicie w swej opinii, że opis drgawek zaobserwowany przezJ. M.i zrelacjonowany w jego wyjaśnieniach świadczy o tym, że zgon pokrzywdzonej miał charakter nagły – mógł nastąpić już w ciągu kilkunastu sekund od doznania obrażeń. Jednocześnie jednak – jak wskazał biegły – drgawki owe świadczyły o tym, że w tym czasie pokrzywdzona jeszcze żyła, przy czym nie można wykluczyć, iż rozpoczęcie duszenia jej w tym momencie nie miało już znaczenia dla procesu zgonu, gdyż przyczyną śmierci były tylko doznane obrażenia czaszkowo – mózgowe.
Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż niemożliwym jest w świetle dostępnego materiału dowodowego zanegowane wyjaśnieńJ. M.zaprzeczającemu dokonaniu zabójstwaB. K. (1). Możliwym natomiast było ustalenie, iżJ. M.dusił pokrzywdzonąB. K. (1)w czasie gdy ta jeszcze żyła (pozostawała w stanie agonalnym w związku z doznanymi obrażeniami głowy), przy czym niemożliwym było wykluczenie tego, iż duszenie to nie przyniosło oczekiwanego przez oskarżonego efektu zabiciaB. K. (1), albowiem ta zmarła na skutek doznanych obrażeń czaszkowo – mózgowych.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zeznańświadkówD. J.orazH. S.(funkcjonariuszy policji uczestniczących w czynnościach związanych z zabezpieczeniem śladów biologicznych na posesji oskarżonych oraz w samochodzieF. (...)). Zeznania te znajdowały potwierdzenie w protokołach czynności, w których brali udział świadkowie, były logiczne i rzeczowe.
Za wiarygodne Sąd uznał również zeznaniaświadkaP. B. (2)– funkcjonariusza policji przyjmującego w dniu 24 czerwca 2011r. odJ. M.zawiadomienie o zaginięciu jego siostry – pokrzywdzonejB. K. (1). Zeznania te cechowała logiczność, rzeczowość oraz pełna korelacja z dokumentem w postaci zawiadomienia o zaginięciu osoby (k.1-4). Zeznania świadkaB.przydatne były dla szczegółowego ustalenia treści owego zawiadomienia złożonego przezJ. M., w szczególności tego, iżJ. M.okłamywał wówczas funkcjonariusza policji zapewniając, jakoby od czasu rzekomego zaginięcia do chwili zgłoszenia wielokrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu telefonicznego zB. K. (1), jak też zaprzeczając istnieniu jakiegokolwiek konfliktu pomiędzy nim a pokrzywdzoną, zaś jako datę ostatniego kontaktu zB. K. (1)wskazywał 23 maja 2011r..
Sąd dał wiarę zeznaniomświadkówJ. W. (1)orazŁ. O.– funkcjonariuszy policji, którzy przy pomocy socjalnie wyszkolonych psów dokonywali przeszukań m.in. posesji oskarżonych w celu ewentualnego odnalezienia zapachu zwłok ludzkich. Zeznania te cechowała rzeczowość, logiczność, brak wewnętrznych sprzeczności, korelowały one również wzajemnie ze sobą, znajdowały też potwierdzenie w treściach notatek z użycia psów (k.36-39, 74-78, 132-137, 217-219) oraz protokołami przeszukań, a także opinią biegłegoT. S.. ŚwiadkowieW.iO.szczegółowo opisali zachowanie trzech psów, które to psy wszystkie zgodnie wskazały to samo miejsce w pomieszczeniu garażowym (a konkretnie drzwi tam znajdujące się), jako miejsce gdzie pozostał zapach zwłok ludzkich. Przypomnieć należy, iż wskazanie to korelowało z pierwotnymi wyjaśnieniami oskarżonegoJ. M.wskazującego na drogę przemieszczania zwłokB. K. (1).
Za wiarygodne Sąd uznał zeznaniaświadkaW. L.- siostry oskarżonegoJ. M.. Cechowała je konsekwencja i logiczność, a także wyważenie wypowiedzi i to mimo, że sprawa dotyczy osób najbliższych świadka (rodzeństwa). Zeznania świadka były przydatne dla ustalania okoliczności związanych z relacjami finansowymi pomiędzy małżeństwemJ.iD. M. (1)aB. K. (1), także relacji panujących w domu zamieszkiwanym przez oskarżonych i pokrzywdzoną. Zeznania świadka znajdowały potwierdzenie w innych dowodach – w szczególności zeznaniach członków rodzinyZ., świadkaE. H.i zgromadzonych dokumentach (w szczególności przedłożonych przez pełnomocnikaB. K. (1)). ZeznaniaW. L.pozwoliły też na ustalenie istotnych informacji dotyczących rozmowy zB. K. (1)bezpośrednio przed jej zgonem (a dotyczących wyjazdu wraz z oskarżonymJ. M.doP.„do prawnika”). Nadto pozwoliły one na ustalenie, iż to na skutek nalegań świadka oskarżonyJ. M.zgłosił o zaginięciuB. K. (1).
Nie kwestionując wiarygodności zeznańświadkówI.iH.małżonkówK.wskazać należy, iż w niewielkim stopniu przydatne były one dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Świadkowie ci, pozostający w przyjacielskich relacjach z pokrzywdzonąB. K. (1), przez bardzo długi okres nie mieli z nią kontaktu, a odnowienie tego kontaktu w marcu 2011r. nie skutkował powzięciem przez świadków szerszych informacji na temat sytuacji osobistejB. K. (1). Świadkowie mogli jedynie po sposobie zachowania pokrzywdzonej pytanej o jej aktualną sytuację mieszkaniową wnioskować, iżB. K. (1)nie była z niej zadowolona (unikała tematu, była wówczas smutna), co pośrednio pozwala wnioskować o relacjach panujących pomiędzy oskarżonymi a pokrzywdzoną.
Cenne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie relacji panujących pomiędzy pokrzywdzonąB. K. (1)a oskarżonymi okazały się zeznaniaświadkówZ. Z. (1),J. Z.iW. Z.. Zeznania te cechowała logiczność, rzeczowość i wzajemna korelacja. Z racji częstego kontaktu zB. K. (1), również w okresie bezpośrednio poprzedzającym jej śmierć, świadkowieZ.dysponowali rozległą wiedzą związaną ze stosunkami panującymi pomiędzy pokrzywdzoną a oskarżonymi, przy czym podstawowym źródłem ich wiedzy byłaB. K. (1), ale także osobiste ich spostrzeżenia. Zeznania wskazanych świadków znajdowały również potwierdzenie w innych zgromadzonych dowodach - w szczególności zeznaniach świadkaW. L., czy też przedłożonych dokumentach, któreW. Z.wręczyła na przechowanie pokrzywdzona (dokumentacja zgromadzona na k.414).
Zeznania świadkówZ.w części dotyczących relacji finansowych pomiędzyB. K. (1)i oskarżonymi w pełni korelowały z zeznańświadkaE. H.– pełnomocnikaB. K. (1). Zeznania tegoż świadka oraz dokumentacja przez niego udostępniona dały pełny obraz relacji finansowych pomiędzy pokrzywdzoną a oskarżonymi, a także sposobu dochodzenia roszczeń przezB. K. (1).
Nie kwestionując wiarygodności zeznańświadkaR. D.– bezpośredniego przełożonego oskarżonegoJ. M.wskazać należy, iż w niewielkim zakresie były one przydatne w sprawie – a mianowicie dla ustalenia ewentualnych zwolnień oskarżonego z pracy oraz dokonywania przez niego zakupów na rzecz pracodawcy. Podobnie Sąd ocenił zeznaniaświadkaM. M. (2)- okazały się one cenne w zakresie możliwości ustalenia rozkładu czasu pracy oskarżonegoJ. M., możliwości opuszczania przez niego miejsca pracy oraz pobierania paliwa.
W znikomym stopniu przydatne dla ustaleń okazały się zeznaniaświadkówA. G.,Z. N.iW. W. (3), którzy współpracując z oskarżonym zaobserwowali reakcje oskarżonegoJ. M.na zwrócenie mu uwagi (oskarżony wówczas stwierdził, że „rok już minął, to może zabić drugą osobę”). Wszyscy wskazywani świadkowie potraktowali tę wypowiedźJ. M.jako „głupi żart”, a jednocześnie, po pewnym czasie, każdy z nich połączył treść tej niefortunnej wypowiedzi z ze śmiercią siostry oskarżonego.
Brak było podstaw do zakwestionowania zeznańświadkaŻ. G.– siostrzenicy oskarżonejD. M. (1), pozostającej w bliskich relacjach z oskarżonymi. Były one częściowo przydatne dla ustaleń w zakresie atmosfery panującej w miejscu zamieszkania pokrzywdzonej i oskarżonych oraz relacji łączących ich – również o charakterze finansowym (choć wiedza świadka w tym zakresie była dość ogólnikowa).
Pomocne dla weryfikacji wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoJ. M.w zakresie spalenia zwłok pokrzywdzonejB. K. (1)były zeznaniaświadkaP. G. (2), który z racji posiadanej wiedzy i doświadczenia brał w czynnościach postępowania przygotowawczego w sprawie. Zeznania świadka były logiczne i wewnętrznie spójne, świadek nie wykluczył, by w warunkach podawanych przez oskarżonego możliwe było spalenie zwłok człowieka. Oceniając zeznania świadkaG.Sąd uwzględnił również, że w tym zakresie są one zgodne co do wniosków z opinią biegłej z zakresu antropologii sądowejD. M. (2), Podobnie Sąd ocenił zeznaniaświadkówR. K.orazK. K. (1), które również były pomocne przy ocenie wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoJ. M.w części związanej z pozbywaniem się zwłok pokrzywdzonej.
Sąd nie znalazł również podstaw od odmowy wiarygodności zeznaniomświadkaA. D. (1), która z racji wykonywanego zawodu i wykształcenia (psycholog zatrudniony w strukturach policji) oceniła z psychologicznego punktu widzenia na potrzeby prowadzonego postępowania przygotowawczego wyjaśnienia złożone przezJ. M.podczas eksperymentu procesowego, z którego nagraniem zapoznał się świadek. ZeznaniaA. D. (1)były przydatne dla oceny wiarygodności twierdzeńJ. M..
Sąd w pełni dał wiarę zeznaniomświadkaK. C.– funkcjonariusza policji prowadzącego czynności w sprawie, albowiem zeznania te były bardzo szczegółowe, rzeczowe, znajdowały pełne potwierdzenie w dokumentacji z przeprowadzanych czynności. Zeznania świadka były konsekwentne i nie zawierały wewnętrznych sprzeczności. W szczególności zeznania świadka pozwalały na zanegowanie twierdzeń, jakoby udostępniała ona alkohol oskarżonejD. M. (1)i to po to, aby uzyskać od niej informacje odnośnie losówB. K. (1). Świadek stanowczo zaprzeczył takiemu twierdzeniu, tłumaczył jednocześnie, dlaczego takie zachowanie nie uszłoby uwadze innych funkcjonariuszy policji, a nadto zauważyć należy, iż zarzut, jakobyK. C.podawała alkoholD. M. (1)pojawił się dopiero na późniejszym etapie postępowania, co musiało zostać ocenione przez Sąd jako wyraz przyjętej przezD. M. (1)linii obrony. Przypomnieć też należy, że wyjaśniając na rozprawie 5 marca 2013r. (k.1005)J. M.zaprzeczył, by cokolwiek wiedział na temat spożywania alkoholu przezD. M. (1)z policjantami, a przecież gdyby coś takiego miało miejsce to wówczasJ. M.z pewnością by to ujawnił. Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania zeznańK. C.zaprzeczającej, by wpływała ona w bezprawny sposób na treść wyjaśnień któregokolwiek z oskarżonych – w szczególności, by sugerował treść wyjaśnieńJ. M.. Sąd miał dostęp nie tylko do protokołów przesłuchańJ. M.na etapie śledztwa, ale również mógł zapoznać się z nagraniem z eksperymentu procesowego, podczas któregoJ. M.wyjaśniał na temat swej roli w zdarzeniu, w którym poniosła śmierćB. K. (1). Za wysoce nieudolne uznać należało usiłowanieJ. M.przekonania Sądu, że odczytywane mu wyjaśnienia złożone na etapie śledztwa były wymuszone przez przesłuchujących go funkcjonariuszy policji w sytuacji, gdy - jak wynikało z treści protokołu -J. M.był przesłuchiwany przez prokuratora.
W niewielkim stopniu przydatne w sprawie okazały się zeznaniaświadkówJ. W. (2)orazB. W.– znajomych oskarżonych, którzy nie posiadali informacji istotnych dla zarzutów stawianychJ.iD. M. (1)w niniejszym postępowaniu. Zeznania świadkaJ. W. (2)pozwalały jednak na weryfikacje wiarygodności zeznań synów oskarżonychT.iK. M..
ŚwiadkowieT. M.iK. M.pierwotnie odmówili złożenia zeznań, a dopiero na rozprawie złożyli je. Analizując ich treść oraz zachowanie świadków podczas składania zeznań, a także odnosząc te zeznania do innych dowodów zgromadzonych w sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż jedynie częściowo zasługują one na wiarę. W szczególności negacji wymagały twierdzeniaT. M.odnośnie okresów zamieszkiwania wO.przezK. M.– w tym zakresie zeznaniaT. M.postawały w sprzeczności z zeznaniamiK. M., a także wyjaśnieniamiJ. M.i zeznaniamiJ. W. (2). W szczególność te ostatnie dowody pozwalały na kategoryczne ustalenie, że w czasie inkryminowanego zdarzenia oprócz oskarżonych i pokrzywdzonejB. K. (1)w domu w(...)nikt więcej nie mieszkał. Nadto treść zeznań złożonych przez synów oskarżonych dopiero na etapie postępowania jurysdykcyjnego świadczyła w ocenie Sądu o tym, iż była to próba uwiarygodnienia linii obrony oskarżonych zaprezentowanej na etapie rozprawy. Twierdzenia te miały w szczególności uwiarygodnić wyjaśnienia oskarżonych dotyczące niedopuszczalnego wpływania na ich treść (rzekome częstowanieD. M. (1)alkoholem przez funkcjonariuszy policji). Nie mogły one jednak zostać uznane za wiarygodne wobec treści pierwotnych wyjaśnieńJ. M.oraz zeznań świadkaW., a także ustaleń policji poczynionych w trybieart.213 k.p.k.(k.559).
Podobnie jedynie częściowo za wiarygodne Sad uznał zeznaniaświadkaJ. G. (1)- brata oskarżonejD. M. (1), który w postępowaniu przygotowawczym odmówił złożenia zeznań, zaś przed sądem złożył je. Również te zeznania w zakresie dotyczącym rzekomego wpływania przez funkcjonariuszy policji na treść wyjaśnieńD. M. (1)nie zasługiwały w ocenie Sądu na wiarę, albowiem za nielogiczne i niespójne wewnętrznie uznać należało próby wytłumaczenia przez świadka przyczyn skorzystania z uprawnienia do odmowy złożenia zeznań. Z jednej stronyJ. G. (1)wskazywał bowiem, iż odmówił złożenia zeznań, gdyż „nie miał nic do powiedzenia”, ale jednocześnie oświadczył, że zD. M. (1)rozmawiał zaraz po jej zwolnieniu i już wówczas rzekomo uzyskał informacje co do sposobu potraktowania jej.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zeznańświadkaH. M.(córki oskarżonych) w części, w których wskazywała ona na istniejący pomiędzy jej rodzicami aB. K. (1)konflikt finansowy – w tym zakresie zeznania te znajdowały potwierdzenie m.in. w zeznaniach świadkówZ.,E. H.oraz zgromadzonej dokumentacji. Warto w tym miejscu podkreślić, że według twierdzeń świadka rodzice jej w rozmowach telefonicznych na bieżąco informowali ją o wyjazdach i powrotachB. K. (1), a bynajmniej po dniu 25 maja 2011r. oskarżeni nie byli przecież w żaden sposób zainteresowani odnalezieniem rzekomo zaginionej pokrzywdzonej, a nawet i zniechęcali inne osoby do ustalenia ewentualnego miejsca jej pobytu. Podkreślić należy w tym miejscu, że zeznaniaH. M.znajdowały swe źródło w relacjach samych oskarżonych. Wewnętrznie sprzeczne pozostawały natomiast twierdzenia świadka co do tego, jakobyD. M. (1)miałaby być częstowana alkoholem przez funkcjonariuszy policji – z jednej strony świadek wskazywała bowiem, że dowiedziała się o tym rzekomo dopiero po zatrzymaniu oskarżonejD. M. (1), a z drugiej strony rodzice jakoby na bieżąco informowali ją o przebiegu postępowania w prowadzonych rozmowach – w tej sytuacji nielogicznym było, aby oskarżeni nie poinformowali swej córki wcześniej niż dopiero wówczas, gdy przyjęli nową postawę procesową w sprawie.
W niewielkim stopniu przydatne okazały się uznane przez Sąd za wiarygodne zeznaniaświadkaE. G.– prowadzącego skup złomu wB.. Potwierdziły one możliwość pozbycia się na skupie złomu części beczki użytej przez oskarżonego do spalenia zwłokB. K. (1)w sposób powodujący, że stało się to bez wiedzy prowadzącego skup, a tym samym zeznania te pozwoliły na weryfikację złożonych w tym zakresie wyjaśnieńJ. M.(złożonych na etapie śledztwa).
Sąd dał wiarę w pełni zeznaniomświadkówA. S.,M. K. (2)iM. K. (3), które to zeznania były spójne, logiczne, wzajemnie się uzupełniające, znajdowały też potwierdzenie w zeznaniach członków rodzinyZ.iK.. Zeznania te pozwoliły na ustalenie, iż skłócona zJ. M.pokrzywdzonaB. K. (1)wielokrotnie wyjeżdżała do swej przyjaciółkiA. K.doP.i u niej pomieszkiwała. Warto tez podkreślić, iż wskazywani świadkowie pod koniec maja 2011r. podejmowali próby nawiązania kontaktu telefonicznego zB. K. (1)celem zawiadomienia jej o pogrzebieA. K., a próby te zakończyły się niepowodzeniem (co budziło zdziwienie świadków). Ustalenie to korelowało z ustaloną datą zgonu pokrzywdzonejB. K. (1).
Nie kwestionując wiarygodności zeznań świadkówP.K.,D. R.,E. T.,B. L. (3)iK. S. (1)wskazać należy, iż w niewielkim stopniu były one przydatne w sprawie, potwierdziła bowiem jedynie okoliczności związane z zamieszkiwaniem przez pokrzywdzonąB. K. (1)wspólnie z oskarżonymi oraz fakt przekazywania im pieniędzy przez pokrzywdzoną.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowaniaopinii biegłego z zakresu medycyny sądowejJ. K.(k.490-491, 1192 oraz k.1896-1899), której przedmiotem było określenie w szczególności przyczyn i mechanizmu zgonu pokrzywdzonejB. K. (1). Przypomnieć należy w tym miejscu, iż opinia tegoż biegłego musiała mieć charakter teoretyczny, albowiem biegły nie dysponował badaniami sekcyjnymi – było to skutkiem ustalonych działań oskarżonegoJ. M., który spalił zwłoki pokrzywdzonejB. K. (1). W konsekwencji opinia biegłegoJ. K.opierała się na interpretacji osobowego materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonychJ. M.iD. M. (1), zapisu z przebiegu wizji lokalnej z udziałemJ. M.oraz zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej (vide: zapis opinii k.490). W szczególności przesłuchując biegłegoJ. K.na rozprawie w dniu 5 września 2014r. Sąd Okręgowy dążył do wyjaśnienia okoliczności wskazywanych w treści uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. BiegłyK.w szczególności wyjaśnił w swej wypowiedzi zachodzącą sprzeczność pomiędzy wyjaśnieniamiD. M. (1)(wskazującej nauduszenieB. K. (1)przezJ. M.) a opisem objawów zaistniałych uB. K. (1)po uderzeniu głową w metalowe schody a opisanych w wyjaśnieniach przezJ. M.. Odnosząc się do tej kwestii biegłyJ. K.wskazał mianowicie, iż w swej pisemnej opinii nie rozważał on wersji zdarzeń powstałej w przypadku „nałożenia się” dwóch wariantów zdarzenia tj. upadek pokrzywdzonej i uderzenie głową wschody, drgawki jej ciała i następujące w tym momencie duszenie przezJ. M.. Przesłuchanie biegłego doprowadziło Sąd do wniosku, iż skoro ciałoB. K. (1)na skutek doznanych obrażeń czaszkowo - mózgowych wpadło w drgawki (opisywane w wyjaśnieniachJ. M.) to wówczas pokrzywdzona jeszcze żyła. Jednocześnie biegły wyjaśnił, iż opis drgawek zaobserwowanych przezJ. M.u pokrzywdzonej tuż po upadku i uderzeniu w schody wskazuje na to, że zgonB. K. (1)miał charakter nagły, a biegły nie wykluczył, że zgon ten mógł nastąpić już w kilkanaście sekund po rozpoczęciu drgawek. Jednocześnie biegły wskazał, że jeśli w takiej sytuacji duszenie pokrzywdzonej przezJ. M.miałoby nastąpić po rozpoczęciu się drgawek, to nie można wykluczyć tego, że sam zgon pokrzywdzonejB. K. (1)nastąpił jedynie na skutek doznanych obrażeń czaszkowo – mózgowych, zaś w takim przypadku duszenie jej przezJ. M.nie miało na to wpływu (nie doszło w takiej sytuacji do tzw. „konkurencji przyczyn śmierci”). Biegły nie wykluczył zatem tego, iż w takiej sytuacji duszenie pokrzywdzonej nie mogło już osiągnąć skutku śmiertelnego, bowiemB. K. (1)znajdowała się już w tak zaawansowanym stanie agonalnym, że duszenie niejako „nie zdążyło” osiągnąć celu. Oczywiście rolą biegłego nie jest ocena wiarygodności osobowego materiału dowodowego, a w niniejszej sprawie z racji teoretycznego charakteru opinii biegłegoJ. K.opinia ta nie mogła być nawet pomocna dla Sądu w weryfikacji wiarygodności wyjaśnieńJ. M.orazD. M. (1), niemniej opinia ta była pomocna w ustaleniu możliwych wariantów zdarzeń, a także - przy zachowaniu zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego – pomocna w ocenie, która z możliwych wersji zdarzeń w świetle tychże wyjaśnień jest najbardziej korzystna dla oskarżonego. W szczególności w tym miejscu należy podnieść, iż opinia biegłegoK.była przydatna dla wykluczenia takiej wersji zdarzeń, w której oskarżonyJ. M.rozpoczynał duszenie zmarłej już pokrzywdzonejB. K. (1). Biegły w sposób kategoryczny wskazał bowiem, iż drgawki ciała pokrzywdzonej świadczyły niewątpliwie o tym, iż w tym momencie żyła ona jeszcze, albowiem ciało człowieka po zgonie nie podlega drgawkom.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowaniaopinii biegłej antropolog sądowejD. M. (2), która to opinia cechowała się logicznością, była pełna, wyczerpująca i nie zawierała sprzeczności. Wypowiedzi biegłej były rzeczowe i precyzyjne, niemniej opinia ta w znikomym stopniu była przydatna dla poczynienia ustaleń w sprawie. Biegła antropolog uczestniczyła w oględzinach terenu wskazanego przez oskarżonegoJ. M.na etapie śledztwa, gdzie według wyjaśnień oskarżonego miało dojść do spalenia zwłok pokrzywdzonej i następnie wyrzucenia pozostałości do rzekiN.. Z uwagi na fakt, że nie ujawniono w toku tych czynności żadnych śladów szczątków ludzkich opinia biegłejL.–M.była przydatna w sprawie o tyle, że na jej podstawie można było wnioskować, iż wersja zdarzeń wskazywana przezJ. M.dotycząca procesu pozbycia się przez niego ciałaB. K. (1)nie była niemożliwa, zaś biorąc pod uwagę m.in. czas, który upłynął od inkryminowanego zdarzenia do czasu oględzin terenu oraz ukształtowanie tego terenu okoliczność, iż nie ujawniono wówczas żadnych śladów szczątków ludzkich była w pełni zrozumiała.
W ocenie Sądu brak było również podstaw do kwestionowaniaopinii biegłego z zakresu osmologii i identyfikacji ludzi na podstawie śladów zapachowych -T. S.(k.1484-1488). W opinii tego biegłego nie sposób zdaniem Sądu dostrzec niespójności, jego wypowiedzi tworzyły logiczną całość. Wnioski biegłegoS.znajdowały również odzwierciedlenie w zeznaniach świadkówJ. W. (1)iŁ. O.– funkcjonariuszy Policji, przewodników psów służbowych. W szczególności podkreślenia wymaga ta część opinii biegłego, kiedy to odnosząc się do faktu wskazania w dniu 8 marca 2012r. przez aż trzy psy szkolone do wyszukiwania zapachu zwłok ludzkich tego samego miejsca tj. drzwi w pomieszczeniu garażowym oznaczonym nr „(...)” (vide: k.132-137) wskazał, iż prawdopodobieństwo pomyłki takiego wskazania przez aż trzy psy jest bardzo mało prawdopodobne.
Sąd uznał za w pełni przydatne w sprawieopinie biegłych lekarzy psychiatrówK. B.iW. C.oraz biegłej psychologK. J., a dotyczące stanu zdrowia psychicznego oskarżonychD. M. (1)orazJ. M.. W ocenie Sądu opinie wspomnianych biegłych były jasne, rzeczowe i wyczerpujące, wolne od wewnętrznych sprzeczności, uwzględniały całokształt materiału dowodowego dostępnego w sprawie na danym etapie postępowania, a nadto sporządzone zostały w oparciu o osobiste spostrzeżenia biegłych poczynione w toku badania oskarżonych. Zarówno wiedza, jak i doświadczenie zawodowe powołanych biegłych psychiatrów i psychologa nie budziły w ocenie Sądu żadnych wątpliwości. Zdaniem Sądu strony nie potrafiły skutecznie zakwestionować kompetencji biegłych i trafności wniosków sformułowanych w opinii. Opinie biegłych pozwoliły na kategoryczne ustalenie stanu poczytalności oskarżonych in tempore criminis. Wnioski opinii biegłych były logiczne i przekonywujące, nie zawierały żadnych luk.
Spośródopinii z przeprowadzonych badań kryminalistycznych z zakresu badań biologicznychna podkreślenie zasługiwały:

⚫

opinia z dnia 20 marca 2012r. (k.198-199) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin budynku gospodarczego – garażu oznaczonego literą(...)na posesji oskarżonych (na drzwiach oraz dwóch płytach) nie można wykluczyć obecności krwi,

opinia z dnia 20 marca 2012r. (k.210-213) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin budynku mieszkalnego należącego do oskarżonych (w tym w szczególności na metalowych schodach) nie można wykluczyć obecności krwi,

opinia z dnia 29 maja 2012r. (k.371-373) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin budynku mieszkalnego, po przeprowadzeniu badań genetycznych ustalono obecność DNA pochodzenia żeńskiego,

opinia z dnia 31 maja 2012r. (k.387-388) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin drzwi, po przeprowadzeniu badań genetycznych ustalono obecność DNA pochodzenia żeńskiego, zaś profil DNA był zgodny z profilem DNA pochodzenia żeńskiego oznaczonego w ramach opinii dotyczących próbek pobranych z powierzchni nożyczek oraz pilniczka do paznokciB. K. (1)(opinia k.380-385),

opinia z dnia 26 października 2012r. (k.736-739) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin mopa nie można wykluczyć obecności krwi,

opinia z dnia 26 października 2012r. (k.741-744) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin podłogi po jej demontażu nie można wykluczyć obecności krwi,

opinia z dnia 5 listopada 2012r. (k.746-753) pozwalająca na ustalenie, iż w licznych śladach ujawnionych podczas oględzin mieszkania oskarżonych nie można wykluczyć obecności krwi,

opinia z dnia 7 listopada 2012r. (k.755-758) pozwalająca na ustalenie, iż w śladach ujawnionych podczas oględzin podłogi z okolic metalowych schodów po demontażu paneli podłogowych, po przeprowadzeniu badań genetycznych ustalono obecność mieszaniny DNA, w której nie można wykluczyć obecności DNA osoby pochodzenia żeńskiego, której profil oznaczono w ramach opinii dotyczących próbek pobranych z powierzchni nożyczek oraz pilniczka do paznokciB. K. (1)(opinia k.380-385).

Wnioski wyżej wymienionych opinii były logiczne, opinie te były rzeczowe, pełne, nie zawierały luk ani sprzeczności, zostały sporządzone przez wykwalifikowany podmiot w zakresie jego kompetencji. Opinie te były przydatne m.in. dla weryfikacji innych dowodów – w tym wyjaśnień złożonych przezJ. M.na etapie śledztwa.
Za w pełni przydatne Sąd uznał zgromadzone w sprawie i wymienione wyżejdowody z dokumentów. Ich autentyczności oraz prawdziwości treści w nich zawartych nie kwestionowała w szczególności żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
Nieprzydatne dla poczynienia ustaleń faktycznych istotnych w sprawie okazały się zeznania świadków:W. P.,K. S. (2),A. D. (2),W. W. (3),P. J.,B. L. (2)iB. C..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

odnośnie czynu zarzuconego oskarżonemuJ. M.

W ocenie Sądu w świetle zgromadzonego i omówionego wyżej materiału dowodowego nie można było w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż oskarżonyJ. M.dokonał zabójstwaB. K. (1)w sposób opisany w zarzucie aktu oskarżenia, materiał ten pozwalał natomiast na ustalenie w sposób kategoryczny, iż oskarżony dopuścił się usiłowania zabójstwaB. K. (1)(art.13§1 k.k.w zw. zart.148§1 k.k.), zaś po tym, jak pokrzywdzona zmarła (na skutek obrażeń głowy odniesionych wskutek nieszczęśliwego upadku)J. M.wpierw ukrył zwłoki pokrzywdzonej, a następnie ciało jej spalił i prochy wyrzucił.
Zachowanie realizujące znamiona czynu zabronionego określonego wart.148§1 k.k.polega – od strony przedmiotowej – na sprowadzeniu śmierci człowieka, przez każde zachowanie stanowiące podstawę do obiektywnego przypisania tego skutku.Art.148§1 k.k.wymaga nadto do realizacji znamion stypizowanego w nim czynu zabronionego - od strony podmiotowej – umyślności w postaci zamiaru bezpośredniego albo w postaci zamiaru ewentualnego. Sprawca może podejmować zachowanie skierowane przeciwko drugiemu człowiekowi w celu jego zabicia, w celu osiągnięcia innego skutku (także karnoprawnie obojętnego) ze świadomością konieczności pozbawienia życia drugiego człowieka jako środka do realizacji swojego celu lub jako następstwa ubocznego (zamiar bezpośredni) albo też przewidywaniem możliwości spowodowania śmierci człowieka zamiast osiągnięcia celu zamierzonego lub obok realizacji celu zamierzonego i godzenie się na taki skutek swojego zachowania (zamiar ewentualny) (vide: Komentarz do art. 148 kodeksu karnego (Dz.U.97.88.553), [w:] A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Tom II. Komentarz do art.117-277 k.k., Zakamycze, 2006, wyd. II.).
Zgodnie zart.13§1 k.k.usiłowanie zachodzi, gdy sprawca w zamiarze popełnienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, jednak samo dokonanie nie następuje. Na gruncie niniejszej sprawy zasadnym jest również przypomnienie, iż zgodnie zart.13§2 k.k.usiłowanie zachodzi także wtedy, gdy sprawca nie uświadamia sobie, że dokonanie jest niemożliwe ze względu na brak przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego lub ze względu na użycie środka nie nadającego się do popełnienia czynu zabronionego.
Zarówno w literaturze (vide: Andrzej Zoll, komentarz do kodeksu Karnego, Zakamycze 2004r. teza 37 komentarza do art.13 k.k.; Andrzej Wąsek, komentarz do Kodeksu karnego, Gdańsk 1999, teza 47 komentarza do art.13 k.k.), jak i orzecznictwie (vide: wyrok z 29 listopada 1976r., I KR 196/76, OSNKW 1977, z. 6, poz. 61 z glosą aprobującą W. Woltera, NP 1977, z. 12, s. 1706; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 listopada 2001r., II AKa 241/2001, Prok. i Pr. 2002, z. 12, poz. 26) zgodnie przyjmuje się, iż o usiłowaniu nieudolnym (art.13§2 k.k.) można mówić jedynie wówczas, gdy jest ono nieudolne już w momencie przystępowania do realizacji zamiaru (ocena ex ante). Nie można natomiast mówić o usiłowaniu nieudolnym wówczas, gdy w momencie wszczęcia działania sprawcy dokonanie przestępstwa było obiektywnie możliwe (choćby nawet szansa realizacji zamiaru sprawcy była niewielka), a dopiero później - w wyniku włączenia się innych okoliczności - realizacja zamiaru sprawcy okazała się niemożliwa ze względu na brak przedmiotu nadającego się do dokonania przestępstwa lub ze względu na to, że okazało się, że sprawca użył środka nie nadającego się do wywołania zamierzonego skutku. W takim bowiem wypadku usiłowanie jest udolne, a jedynie z przyczyn obiektywnych sprawcy nie udało się zrealizować swojego zamiaru.
Przenosząc te uwagi ogólne na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że oskarżonyJ. M.swoim zachowaniem podjętym wobec pokrzywdzonejB. K. (1)niewątpliwie zmierzał bezpośrednio do pozbawienia jej życia, a do takiej konkluzji prowadzi ocena zachowania oskarżonego podjętego bezpośrednio po tym, gdy pokrzywdzona leżała na podłodze po uderzeniu głową w metalowe schody. W tym miejscu należy wskazać, iż materiał dowodowy nie pozwalał w ocenie Sądu na kategoryczne wykluczenie tego, iż sam upadek pokrzywdzonejB. K. (1)na metalowe schody był wynikiem jedynie nieszczęśliwego zbiegu okoliczności. W szczególności na podstawie dostępnego materiału dowodowego, w szczególności tej części wyjaśnień oskarżonych złożonych na etapie śledztwa, którą Sąd uznał za wiarygodną, nie sposób było kategorycznie wnioskować, iż upadek na te schody miałby zostać celowo spowodowany przez oskarżonegoJ. M., który tak ukierunkowałby upadające ciało pokrzywdzonej, by ta głową swą uderzyła w metalowe schody. W konsekwencji Sąd ustalił, iż do upadku pokrzywdzonej i uderzenia jej głową w metalowe schody doszło na skutek szarpaniny pomiędzyJ. M.aB. K. (1), która oczywiście była poprzedzona kłótnią pomiędzy nimi.
Jednocześnie zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia oskarżonejD. M. (1)w części, w której została uznana przez Sąd za wiarygodną (z przyczyn, o których była mowa wyżej) pozwalał na ustalenie, iż po upadku pokrzywdzonej i uderzeniu głową w metalowe schody oraz doznaniu na skutek tegoż obrażeń czaszkowo – mózgowych oskarżonyJ. M.zaczął dusić pokrzywdzoną. Oceniając zgodnie z zasadami logicznego rozumowania ciąg zdarzeń tj. awantura słowna pomiędzyJ. M.aB. K. (1)– szarpanina pomiędzy nimi – upadekB. K. (1)na metalowe schody i doznanie przez nią obrażeń na skutek uderzenia głową – drgawki pokrzywdzonej wywołane doznanymi obrażeniami czaszkowo mózgowymi, Sąd doszedł do przekonania, iż oskarżonyJ. M.rozpoczął duszenie pokrzywdzonej bezpośrednio po jej upadku, w ferworze „walki” z nią, a więc w czasie, gdy pokrzywdzona miała właśnie owe drgawki, które jednocześnie - zgodnie z opinią biegłego lekarzaJ. K.- były oznaką tego, iżB. K. (1)jeszcze wówczas żyła. Skoro tak to w tym momencie (rozpoczęcia duszenia pokrzywdzonej) dokonanie zabójstwaB. K. (1)było możliwe (pokrzywdzona jeszcze żyła, a więc istniał jeszcze wówczas tzw. „przedmiot czynności wykonawczej”). Niemniej Sąd musiał w niniejszej sprawie uznać, że do dokonania zabójstwaB. K. (1)przezJ. M.nie doszło, albowiem materiał dowodowy nie pozwalał na kategoryczne wykluczenie najkorzystniejszej dla oskarżonegoJ. M.wersji, iż do zgonu pokrzywdzonej, który był zgonem o charakterze nagłym, doszło już w kilkanaście sekund po doznanych obrażeniach czaszkowo – mózgowych i w konsekwencji tegoż duszenieB. K. (1)przez oskarżonego nie było w takiej sytuacji przyczyną zgonu (vide: opinia biegłegoJ. K.). W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, iż niemożliwym w realiach dowodowych niniejszej sprawy jest kategoryczne, jednoznaczne ustalenie, iżJ. M.dokonał zabójstwaB. K. (1), nie sposób bowiem jednoznacznie ustalić, iż duszenie pokrzywdzonej przez oskarżonego miało wpływ na proces zgonuB. K. (1)(by miała miejsce tzw. „konkurencja przyczyn śmierci”, o której mówił na rozprawie biegłyJ. K.).
Jednocześnie jednak skoro w czasie, gdy oskarżonyJ. M.zaczynał dusić pokrzywdzonąB. K. (1)ta jeszcze żyła (czego przejawem były drgawki), wobec czego nie można w niniejszej sprawie mówić o usiłowaniu nieudolnym (art.13§2 k.k.), a zasadnym jest twierdzenie, iż w czasierozpoczęciadziałaniaJ. M.polegającego na duszeniu leżącej, rannej pokrzywdzonej dokonanie zbrodni zabójstwa było możliwe, jednakże nie doszło do niego, albowiem do zgonu pokrzywdzonej doszło na skutek doznanych przez nią obrażeń czaszkowo – mózgowych (będących wynikiem niezawinionego przez oskarżonego upadku pokrzywdzonej i uderzenia głową w metalowe schody). W konsekwencji było to usiłowanie udolne (art.13§1 k.k.), a nie nieudolne (art.13§2 k.k.) pozbawienia życiaB. K. (1).
Wnioskując o zamiarze bezpośrednimJ. M.pozbawienia życiaB. K. (1)podkreślić należy, iż oskarżony duszenie pokrzywdzonej rozpoczął w czasie, gdy ta leżała na podłodze ranna – z obrażeniami czaszkowo – mózgowymi, a jej ciało wpadło już wówczas w drgawki będące konsekwencją tychże obrażeń. PokrzywdzonaB. K. (1)nie była więc w stanie wówczas podejmować jakichkolwiek działań obronnych przed oskarżonym. Oczywistym zdaniem Sądu jest w świetle zasad logicznego rozumowania, że duszenie człowieka znajdującego się w takim stanie (agonalnym) świadczy dobitnie o bezpośrednim, a nie tylko ewentualnym zamiarze pozbawienia go życia. Mimo więc, że materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, iż sam upadek pokrzywdzonej na metalowe schody został celowo spowodowany przez oskarżonegoJ. M., to jednak podjęcie bezpośrednio po tym upadku działań polegających na duszeniu pokrzywdzonejB. K. (1), a więc wykorzystanie zaistniałej sytuacji, gdy pokrzywdzona pozostawała całkowicie bezbronna, świadczy kategorycznie o chęciJ. M.pozbawienia życia pokrzywdzonej (o zamiarze bezpośrednim). Warto też przypomnieć, że oskarżonyJ. M.był na tyle zdeterminowany w osiągnięciu tegoż celu, że upewniał się i to wielokrotnie i przy pomocy różnych metod, czy pokrzywdzona na pewno nie żyje. Dopiero wówczas przy pomocy folii i po zasłonięciu wejścia do domu samochodem przeniósł zwłoki do garażu, w którym również sprawdzał czy z całą pewnościąB. K. (1)nie daje oznak życia. Następnie zaś tego samego jeszcze dnia - w nocy oraz następnej nocy zrealizował plan pozbycia się zwłokB. K. (1).
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd przypisał oskarżonemuJ. M.popełnienie zbrodni kwalifikowanej zart.13§1 k.k.w zw. zart.148§1 k.k.(pkt.1. części rozstrzygającej wyroku).
Rozważając przez pryzmat dyrektyw zart.53§1 i §2 k.k.orazart.115§2 k.k.kwestię wymiaru karyoskarżonemuJ. M.za przypisaną mu zbrodnię usiłowania zabójstwaB. K. (1)Sąd wziął pod uwagę w szczególności okoliczności i sposób działania oskarżonego, rozwój psychiczny i osobowość oskarżonego, sposób jego życia przed popełnieniem przestępstwa oraz zachowanie już po jego popełnieniu, mając jednocześnie na względzie, by kara spełniała swe cele w zakresie prewencji indywidualnej i ogólnej.
Jako okolicznościobciążająceSąd potraktował:

⚫

fakt, że oskarżony przypisanej mu zbrodni usiłowania zabójstwa dopuścił się działając w zamiarze bezpośrednim, co wskazuje na zdecydowanie wyższy stopień jego zawinienia, niż w przypadku czynu zdziałanego w zamiarze ewentualnym,

okoliczność, iż swego czynu oskarżony dopuścił się względem swej siostry, od której jak zresztą sam wyjaśniał doświadczył wiele dobrego,

zachowanieJ. M.bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa – oskarżony ukrył, a następnie spalił zwłoki pokrzywdzonej zacierając w ten sposób ślady popełnionej przez siebie zbrodni usiłowania zabójstwa; ten sposób potraktowania ciała pokrzywdzonej (zbeszczeszczenie jej zwłok) musiał w ocenie Sądu w poważny sposób negatywnie dla oskarżonego wpłynąć na wymiar kary.

Okolicznościamiłagodzącymibyły zaś:

⚫

dotychczasowa niekaralność oskarżonego,

brak pobytów w izbie wytrzeźwień

prowadzenie przez oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa ustabilizowanego trybu życia (pozytywny wywiad środowiskowy),

fakt, iż zamierzonego zabójstwaB. K. (1)oskarżony ostatecznie nie dokonał, jego zachowanie bowiem zatrzymało się w tym zakresie na etapie usiłowania; oczywiście nastąpiło to z przyczyn niezależnych od oskarżonego (do zgonu pokrzywdzonej doszło w wyniku doznanych obrażeń czaszkowo – mózgowych będących wynikiem upadku na metalowe schody, który to sam upadek był wynikiem nieszczęśliwego wypadku), niemniej zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa (vide np. OSNKW 1976/405/64) ten „swoisty deficyt” powinien być uwzględniony przy wymiarze sprawcy kary i dlatego kara wymierzona za usiłowanie popełnienia przestępstwa powinna być w zasadzie niższa niż za dokonanie przestępstwa.

Przy orzekaniu kary Sąd wziął pod uwagę każdą z dyrektyw opisanych wart.53 k.k., a mianowicie dyrektywy społecznej szkodliwości czynu i stopnia winy, a także dyrektywy prewencji generalnej (kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa) i prewencji indywidualnej pojmowanej jako cele zapobiegawcze i wychowawcze kary w stosunku do oskarżonego.
Popełnione przez oskarżonego przestępstwo zagrożone jest karą od 8 do 15 lat pozbawienia wolności, 25 lat pozbawienia wolności albo karą dożywotniego pozbawienia wolności.
Mając na uwadze bilans występujących w sprawie okoliczności łagodzących oraz obciążających Sąd uznał, że kara 15 lat pozbawienia wolności jest karą na tyle surową, by spełnić swoje cele, a jednocześnie karą sprawiedliwą i adekwatną do stopnia winy oraz społecznej szkodliwości czynuJ. M.. Wymierzenie kary niższej nie byłoby w ocenie Sądu wystarczające z punktu widzenia realizacji wszystkich celów kary wobec oskarżonego jako sprawcy zbrodni o wielkim ładunku społecznej szkodliwości. Za wymierzeniem kary 15 lat pozbawienia wolności przemawiał też wzgląd na społeczne oddziaływanie kary, mający budować w powszechnym odczuciu przekonanie, że sprawcy najcięższych przestępstw są sprawiedliwie karani. Jednocześnie wymierzenie kary pozbawienia wolności w wyższym niż 15 lat wymiarze w sposób nieuzasadniony w ocenie Sądu abstrahowałoby od stwierdzonych w sprawie okoliczności łagodzących, w szczególności od faktu, iż materiał dowodowy pozwalał na uznanie oskarżonego za winnego „jedynie” usiłowania zabójstwa, a nie jego dokonania.
Reasumując, wysokość wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności jest w ocenie Sądu adekwatna do stopnia jego winy oraz społecznej szkodliwości czynu przez niego popełnionego oraz należycie realizuje dyrektywy indywidualno- i ogólnoprewencyjne.
Stosownie do treściart.63§1 k.k.na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności Sąd zaliczył oskarżonemuJ. M.okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w niniejszej sprawie tj. poczynając od dnia 19 kwietnia 2012 roku (pkt.2 części rozstrzygającej wyroku).
O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu oskarżonegoJ. M.Sąd orzekł na podstawie przepisów wskazanych w pkt.4 części rozstrzygającej wyroku uwzględniając stopień nakładu pracy obrońcy związany ze stopniem skomplikowania sprawy.
Z uwagi na wymierzenieJ. M.długoterminowej kary pozbawienia wolności oraz nieujawnienie jego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję Sąd zwolnił oskarżonego od obowiązku zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych (pkt.6. części rozstrzygającej wyroku).

odnośnie czynu zarzuconego oskarżonejD. M. (1)

Mimo, iż w ocenie Sądu oskarżonaD. M. (1)swoim zachowaniem wyczerpała znamiona przestępstwa zart.239§1 k.k., mając na uwadze zachodzącą sytuację procesową obowiązkiem Sądu było wydanie wyroku uniewinniającegoD. M. (1)od popełnienia zarzucanego jej czynu.
W świetle wyjaśnień oskarżonychJ. M.orazD. M. (1)w częściach, w których Sąd uznał je za wiarygodne, należało w sposób kategoryczny stwierdzić, iż w dniu 26 maja 2011r.D. M. (1)wiedziała o tym, że „siwa plama”, o której mówiła w swych wyjaśnieniach, jest pozostałością po krwiB. K. (1), gdyż o tym fakcie dowiedziała się przecież poprzedniego wieczoru od swojego małżonka.D. M. (1)miała również świadomość tego, iżJ. M.w dniu 25 maja 2011r. dusił swą siostrę i że ta nie żyje. Dysponując taką wiedząD. M. (1)zdecydowała się na umycie podłogi, przy czym tak skutecznie usunęła ślady krwi pokrzywdzonejB. K. (1), że dopiero późniejsze czynności doprowadziły do ujawnienia śladów pod panelami podłogowymi (oraz na mopie). Nawet jeśli - jak twierdził obrońca oskarżonej - głównym motywem umycia podłogi była chęć posprzątania mieszkania w związku ze spodziewaną wizytą gości (z okazji Dnia Matki), to oczywistym w świetle zasad logiki musi być twierdzenie, że dokonując tegoD. M. (1)miała świadomość również tego, że sprzątając mieszkanie jednocześnie zaciera ślady przestępstwa swego małżonkaJ. M.. Jej zachowaniu towarzyszył zatem niewątpliwie zamiar bezpośredni utrudnienia postępowania karnego i udzielenia pomocyJ. M.w uniknięciu odpowiedzialności karnej.
Mimo powyższego Sąd uniewinnił oskarżoną, albowiem na obecnym etapie postępowania niedopuszczalnym było uzupełnienie opisu czynu, który mógłby być przypisanyD. M. (1)o znamię określone w treściart.239§1 k.k.. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż Prokurator zaniechał zaskarżenia wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2013r. sygn. akt III K 269/12, a uczynili to jedynie obrońcy oskarżonych. To na skutek apelacji obrońców oskarżonych wyrok ten został uchylony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2014r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Co więcej - Prokurator oskarżającD. M. (1)nie zawarł w opisie zarzucanego jej czynu sformułowania dotyczącego znamienia strony podmiotowej przestępstwa zart.239§1 k.k.tzn. „pomagając sprawcy przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego, uniknąć odpowiedzialności karnej”, i mimo, że Sąd Okręgowy pierwotnie rozpoznający sprawę tegoż błędu prokuratora nie wyeliminował, Prokurator bezkrytycznie zgodził się z orzeczeniem i zaniechał zaskarżenia wyroku z dnia 4 grudnia 2013r., sygn. akt III K 269/12. W tej sytuacji procesowej mimo, że w ocenie Sądu Okręgowego rozpoznającego obecnie sprawę,D. M. (1)wyczerpała swoim zachowaniem wszystkie znamiona przestępstwa poplecznictwa, to biorąc pod uwagę ograniczenia wynikające zart.443 k.p.k.i kierunek zaskarżenia pierwszego wyroku Sądu Okręgowego, Sąd musiał uniewinnić oskarżonąD. M. (1)(pkt.3 części rozstrzygającej wyroku).
O wynagrodzeniu obrońcy z urzędu oskarżonejD. M. (1)Sąd orzekł na podstawie przepisów wskazanych w pkt.4 części rozstrzygającej wyroku uwzględniając stopień nakładu pracy obrońcy związany ze stopniem skomplikowania sprawy, a w szczególności skuteczność podniesionego w apelacji przez obrońcę zarzutu.
Z uwagi na uniewinnienie oskarżonejD. M. (1)kosztami postępowania w tej części został obciążony Skarb Państwa (pkt.5. części rozstrzygającej wyroku).
SSO Tomasz Borowczak SSO Mariola Skierś

ZARZĄDZENIE

1
odnotować w kontrolce uzasadnień

2
odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć:

⚫

obrońcy oskarżonegoJ. M.adw.M. S. (1)

oskarżonemuJ. M.z pouczeniem

obrońcy oskarżonejD. M. (1)adw.P. B. (1)

oskarżonejD. M. (1)(z uwagi na treść wniosku jej obrońcy) – z pouczeniem

prokuratorowi

3
za 14 dni lub z apelacją

Poznań, dnia 30 września 2014r.

SSO Tomasz Borowczak