Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 386/14
Data wyroku: 2014-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Tokarczyk, Arkadiusz Łata, Małgorzata Peteja-Żak
Słowa kluczowe: Bezwzględny Powód Odwoławczy
Podstawa prawna: art. 54 § 1 kks

Sygnatura akt VI Ka 386/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia7 listopada 2014r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący SSO Arkadiusz Łata
Sędziowie SSO Grażyna Tokarczyk
SSR del. Małgorzata Peteja-Żak (spr.)
Protokolant Sylwia Sitarz
przy udziale Bożeny Sosnowskiej
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r.
sprawyA. G. (1)ur. (...)wM.
synaW.iK.
oskarżonego zart. 54§1 kksw zw. zart. 37§1 pkt 1 i 2 kksw zw. zart. 6§2 kks
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu
z dnia 12 grudnia 2013 r. sygnatura akt VII K 434/12
na mocyart. 439 § 1 pkt 11 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 386/14

UZASADNIENIE WYROKU

z dnia 7 listopada 2014r.
Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013r., w sprawie o sygn. VII K 434/12, uznał oskarżonegoA. G. (1)za winnego tego, że w okresie od lutego do kwietnia 2010r. wZ., wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, posiadając wyroby tytoniowe w postaci tytoniu do palenia o łącznej masie 2.501 kg nie ujawnił podstawy opodatkowania, przez co naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy dużej wartości w kwocie 1.175.470 złotych, przy czym z popełnienia czynu zabronionego uczynił sobie stałe źródło dochodu, tj. popełnienia czynu zart. 54 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 kksw zw. zart. 6 § 2 kksi za to na mocyart. 54 § 1 kksw zw. zart. 37 § 1 pkt 1 i 2 kksiart. 38 § 1 pkt 3 kksorazart. 23 § 1 i 3 kkswymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywny w rozmiarze 150 stawek dziennych, przy przyjęciu wysokości jednej stawki na kwotę 60 złotych.
Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na mocyart. 41a § 1 i 2 kkswarunkowo zawiesił na okres próby 3 lat, nadto oddając oskarżonego pod dozór kuratora sądowego.
Na mocyart. 33 § 1 kksSąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonego przepadek korzyści majątkowej w wysokości 4.000 złotych oraz zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe obejmujące wydatki w kwocie 90 złotych oraz opłatę sądową w wysokości 1.980 złotych.
Od niniejszego wyroku apelację wywiódł obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości na jego korzyść i zarzucając mu:
1. obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 54 § 1 kksw zw. z art. 8 ust. 2 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym – poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zakresem zastosowania wspomnianych przepisów objęte jest również dzierżenie wyrobów akcyzowych;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, polegający na przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu umyślnie, podczas gdy ogół przeprowadzonych w sprawie dowodów w sposób jednoznaczny wskazuje, iż oskarżony nie miał świadomości, iż sprzedaż tytoniu, w której faktycznie pomagał, była nielegalna.
Stawiając takie zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.
Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje:
Sąd odwoławczy uznał za przedwczesne odnoszenie się do meritum apelacji, albowiem po przeprowadzeniu kontroli stwierdził, że w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza określona wart. 439 § 1 pkt 11 kpk, w związku z czym niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia wyrok Sądu Rejonowego nie mógł się ostać.
W niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa procesowego przez Sąd meriti. Przypomnieć trzeba więc, że postępowanie sądowe toczyło się w niniejszej sprawie w trybie zwyczajnym, w którym – zgodnie z wymaganiem wynikającym z dyspozycjiart. 374 § 1 kpk– udział oskarżonego w rozprawie głównej jest obowiązkowy. Odstępstwa od zasady obligatoryjnego uczestniczenia oskarżonego w rozprawie prowadzonej w trybie zwykłym dopuszczalne są wprawdzie na zasadach określonych w przepisieart. 376 § 2 kpk, ale warunkiem kontynuowania rozprawy pod nieobecność oskarżonego jest łączne spełnienie wszystkich przewidzianych tam przesłanek. Jedną z nich jest obowiązek prawidłowego zawiadomienia oskarżonego o kolejnym terminie rozprawy odroczonej lub przerwanej. Jest to elementarny warunek niezbędny dla przyjęcia, że decyzja oskarżonego w przedmiocie jego stawiennictwa na kolejnej rozprawie lub braku zamiaru uczestniczenia w tej czynności procesowej, była przedmiotem jego swobodnego wyboru. W toku postępowania w sprawie oskarżonegoA. G. (1)właśnie to wymaganie nie zostało spełnione, przez co doszło do wystąpienia uchybienia wymienionego w przepisieart. 439 § 1 pkt 11 kpk, stosowanym odpowiednio po myśliart. 113 § 1 kks.
OskarżonyA. G. (2)w toku postępowania przed Sądem jako adres dla doręczeń podałZ.,ul. (...)(k. 2091). Na podany adres Sąd orzekający dokonywał wielokrotnie doręczenia wezwań oskarżonemu na terminy rozpraw. Równocześnie jednak Sąd Rejonowy w dniu 24 października 2013r. kontynuował rozprawę pomimo nieobecności oskarżonego i braku dowodu doręczenia mu zawiadomienia o jej terminie. Na wymienionym terminie rozprawy, pomimo braku zwrotnego wysłanej oskarżonemu korespondencji (na marginesie - w ogóle nie dołączonej do akt sprawy), przeprowadzono dowody mające uzasadniać zarzut aktu oskarżenia, przesłuchując dwóch świadków. Taka ocena istniejącej sytuacji procesowej była oczywiście wadliwa, nie było bowiem rzeczywistych podstaw do odwoływania się do trybu przewidzianego wart. 376 § 2 kpk. Uznanie przez Sąd I instancji w powyższych realiach, iż oskarżony jest prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy, zaś jego nieobecność jest nieusprawiedliwiona, stanowiło oczywiste naruszenie obowiązków jakie ciążą na organie procesowym z mocyart. 132 kpki nast. Kontynuowanie rozprawy w tym dniu pod nieobecność oskarżonego, nie poinformowanego o jej terminie, w sposób rażący naruszało dyrektywę zawartą wart. 376 § 2 kp, prowadziło do ograniczenia prawa oskarżonego do udziału w przeprowadzaniu dowodów i realizowaniu prawa do obrony, a w konsekwencji stanowiło bezwzględną przyczynę uchylenia wyroku, o jakiej mowa wart. 439 § 1 pkt 11 kpk. Należy podkreślić, iż przesłuchanie dwóch świadków pod nieobecność oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, stanowiło uchybienie o tak daleko idącym charakterze, czynność ta bowiem nie została na późniejszym terminie rozprawy konwalidowana poprzez jej powtórzenie, a więc ponowne przesłuchanie tych świadków lub też odczytanie w trybieart. 391 § 1 kpkprotokołu ich zeznań, oczywiście jeśli zachodziłyby ku temu przesłanki (por. postanowienie SN z dnia 10 IV 2014r., III KK 448/13,LEX nr 1463895).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zabrzu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd ten przeprowadzi postępowanie z zachowaniem reguł określających zasady i przebieg procesu karnego oraz gwarancje przysługujące stronom, wzywając zaś oskarżonego zwracał będzie uwagę na wskazywany przez niego adres dla doręczeń korespondencji.
Sąd I instancji będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie dowodów istotnych dla poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie i odpowiedzialności oskarżonego, przesłucha zatem oskarżonego oraz co najmniej świadków w osobach pracowników urzędu pocztowego, świadkaP. P.(po uprzednim ustaleniu, czy przebywa on obecnie w kraju, czy też nadal poza jego granicami, ta ostatnia okoliczność uprawniałaby bowiem do zastosowania przepisu zart. 391 § 1 i 2 kpki odczytanie jego relacji tak z akt sprawy, jak i z akt sprawy wskazanej przez świadka o sygn. VII K 9/12), świadkówP. B.iM. P.(obu po ustaleniu ich aktualnej sytuacji prawnej związanej z toczącym się równolegle innym postępowaniem w sprawie o współudział w przestępstwie zart. 54 § 1 kks- w zależności od ustaleń zajmując odpowiednie stanowisko procesowe, pouczając świadków o przysługującym im bądź też nie prawie do skorzystania z odmowy złożenia zeznań). Co do pozostałych świadków, w zależności od stanowiska stron (na wadliwej rozprawie oskarżyciel częściowo cofnął swój wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania określonych świadków - k. 2256odwrót) oraz ewentualnej wyłaniającej się potrzeby bezpośredniego przeprowadzenia dalszych osób, podejmie w tym zakresie stosowną decyzję procesową.
Rozpoznając sprawę Sąd orzekający będzie baczył także i na to, że z okolicznością obostrzającą, przewidzianą wart. 37 § 1 pkt 1 kks, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy sprawca popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe, „powodując" uszczuplenie należności publicznoprawnej dużej wartości. Uszczuplenie należności musi zatem już nastąpić, nie wystarcza więc jedynie narażenie należności o wskazanej w tym przepisie wartości na uszczuplenie - ma ono być bowiem przez czyn sprawcy już spowodowane w takim rozmiarze.
Podstawę do obostrzenia kary stanowi także w myśl przepisuart. 37 § 1 pkt 2 kksuczynienie sobie przez sprawcę z popełniania przestępstw stałego źródła dochodu, odmiennie jednak niż na gruncie obowiązującego obecnieart. 65 § 1 kk, powołany wyżej przepis dla spełnienia tej przesłanki wymaga istnienia co najmniej dwóch przestępstw skarbowych (wkodeksie karnymwystarczające jest jedno przestępstwo).
Z uwagi na wszystkie powyższe uwagi i ustalenia Sąd odwoławczy, nie przesądzając w niczym przyszłego rozstrzygnięcia sprawy, zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania