Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 871/14
Data wyroku: 2014-10-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Kośka, Ewa Piątkowska-Bidas, Beata Piwko
Słowa kluczowe: Najem
Podstawa prawna: 189 kpc, 691 kc

Sygn. akt II Ca 871/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 października 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Monika Kośka (spr.)
Sędziowie:SSO Ewa Piątkowska-Bidas
SSO Beata Piwko
Protokolant: protokolant sądowy Iwona Cierpikowska
po rozpoznaniu w dniu 6 października 2014 r. w Kielcach na rozprawie
sprawy z powództwaB. K.
przeciwko GminieK.
o ustalenie stosunku prawnego
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Rejonowego w Końskich
z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. I C 723/13
oddala apelację i zasądza odB. K.na rzecz GminyK.kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
II Ca 871/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 14 IV 2014r Sąd Rejonowy w Końskich oddalił powództwoB. K.przeciwko GminieK.o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, zasądził od powódki na rzecz pozwanej koszty procesu, ustalając, co następuje:
PowódkaB. K.była córkąT. S.; jest natomiast siostrąW. S..
Do roku 2006T. S.zamieszkiwała wK.w mieszkaniu położnym przyul. (...). W związku ze złożonym przez nią wnioskiem o zmianę zajmowanego lokalu, pismem z dnia 5 maja 2006 r. Burmistrz Miasta i GminyK.skierowałT. S.do zakładu Gospodarki Mieszkaniowej wK.celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego wK.przyulicy (...). Jako osoby uprawnione do zajmowania lokalu wskazanoT. S.(jako najemcę) i jej synaW. S.. W dniu 22 czerwca 2006 r.T. S.zawarła z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej wK.umowę najmulokalu mieszkalnego nr (...)położonego wK.przyul. (...). Miesięczne opłaty czynszowe były naliczane za dwie osoby. W chwili przeprowadzenia sięT. S.do mieszkania przyul. (...), jej stan zdrowia był dobry; nie wymagała pomocy osób trzecich. Zamieszkiwał razem z nią jej synW. S.. Stan zdrowiaT. S.zaczął się pogarszać na dwa – trzy lata przed jej śmiercią.
Po rozwodzie ze swoim mężemB. K.zaczęła wyjeżdżać do pracy doW.. Pracowała przy opiece nad osobami starszymi. Pobyty trwały średnio trzy miesiące, po których wracała na pewne okresy doP.. Powódka zatrzymywała się wówczas w mieszkaniu swojej matki przyulicy (...). Pobyty powódki w mieszkaniu matki były krótkie: dwu, trzydniowe.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt 1 C 179/09 sąd nakazał pozwanymB. K.,M. K.iP. K.opróżnienie lokalu położonego wK.przyul. (...)będącego zasobach(...) Spółdzielni MieszkaniowejwK.. Jednocześnie w tym wyroku orzeczono o uprawnieniu pozwanych do otrzymania lokalu socjalnego. Burmistrz Miasta i GminyK.pismem z dnia 26 czerwca 2011 r. skierowałB. K.,M. K.iP. K.do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej wK.celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przyulicy (...)wK., w dniu 21 lipca 2011 r.B. K.iP. K.zrezygnowali z lokalu zastępczego oraz wszelkich roszczeń wobec GminyK.w związku z rezygnacją z lokalu. W tym samym dniu oboje złożyli wniosek o zameldowanie w lokalu przyul. (...).
Od chwili gdyT. S.zaczęła niedomagać zdrowotnie, korzystała z pomocy innych osób. Osobami pomagającymi była wnuczkaA. S.oraz córkaB. T.. W codziennych sprawach życia codziennegoT. S.pomagali również sąsiedzi, np.:B. S.odpierała korespondencje,J. P.robił zakupy, dokonywał opłat. W tym czasie powódkaB. K.widywana była bardzo rzadko, mogło to być zaledwie kilka razy w trakcie choroby. W mieszkaniuT. S.nie było widać również żadnych rzeczy należących do powódki, które to przedmioty mogłyby wskazywać na stałą obecnośćB. K..
Jesienią 2011 r. stan zdrowiaT. S.znacznie się pogorszył; była hospitalizowana. Przyjechała wówczasB. K., w celu pomocy matce. Zamieszkała wówczas na stałe w mieszkaniu matki. Widywana była wtedy prawie codziennie, mieszkała w mieszkaniu bez przerwy.B. K.od dnia 17 sierpnia 2011 r. była zameldowana pod adresem(...)Pobierała w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wK.świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i opieki nad osobą niepełnosprawną przyznane na matkęT. S.– w okresie od 8 sierpnia 2011 r. do 30 stycznia2012 r.
W związku ze śmierciąT. S.w dniu 30 stycznia 2012 r., Burmistrz Miasta i GminyK.pismem z dnia 14 lutego 2012 r. skierował syna najemczyniW. S.do Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej wK.celem zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przyulicy (...). W dniu 16 lutego 2012 r.W. S.zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego. Miesięczne opłaty czynszowe były naliczane za trzy osoby. W związku z naruszaniem obowiązków lokatora, dyrektor ZGM wK.wypowiedziałW. S.umowę najmu lokalu przyul. (...). Na skutek powództwa GminyK.– Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, wyrokiem Sądu Rejonowego w Końskich z dnia 29 września 2013 r. sygn. akt I C 341/13 pozwanyW. S.został eksmitowany z mieszkania przyul. (...)wK..
Nie ulegało wątpliwości, że powódka jako córka zmarłej najemczyni spełnia warunki określone w§ 1 art. 691kc, ale powództwo podlega oddaleniu wobec stwierdzenia, że powódka nie zamieszkiwała stale z matką w chwili jej śmierci. Pomoc świadczona zmarłej (jeszcze w czasie, gdy nie była ona obłożnie chora) przez sąsiadów, świadczy o tym że zmarła nie mogła korzystać z pomocy innych osób, a na pewno niedostatecznym wymiarze. Oznacza to, że powódka nie zamieszkiwała w mieszkaniu przyul. (...). Jeśli powódka mieszkałaby w sposób nieprzerwany, pomoc osób postronnych byłaby z pewnością zbyteczna. W okresie poprzedzającym ostry stan chorobowy zmarłej osoby ją odwiedzające nie widziały żadnych śladów obecności osób innych niżT. S.i jej synW. S.. Niewątpliwe czasowe korzystanie przez powódkę lokalu, nie nosiło znamion stałego zamieszkiwania. Mieszkanie matki było jedynie punktem powrotnym, w którym powódka mogła się zatrzymywać po powrocie do kraju. Stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby. Dla powódki, lokal matki, był co najwyżej takim centrum jedynie przez kilka ostatnich miesięcy przed śmierciąT. S.. Powódka uprzednio zrezygnowała z przysługującego jej lokalu socjalnego, co nie oznacza, że tym samym nabyła jakiekolwiek prawa do lokalu przyul. (...). Co prawda zameldowała się w nim, lecz nie zmienia to faktu, że materialnoprawną przesłanką uwzględnienia powództwa wytoczonego na podstawieart. 691 k.c.jest wspólne zamieszkiwanie osoby razem z najemcą, a więc określony stan faktyczny, a nie stan prawny wynikający z treści decyzji administracyjnej o zameldowaniu. Pobyt powódki w mieszkaniu matki związany był jedynie krótkotrwałymi odwiedzinami oraz opieką w końcowej fazie choroby matki. Dla ewentualnego ustalenia wstąpienia powódki w stosunek najmu, nie ma oczywiście znaczenia fakt, że kolejną umowę zawarto już zW. S.. Ma jednak znaczenie w sprawie okoliczność, że powódka wystąpiła z powództwem w okresie prawie dwóch lat od chwili, gdy stwierdzone zostało, że stosunek najmu wstąpiłW. S.. Powódka o tym fakcie doskonale wiedziała. Nie brzmią przekonująco twierdzenia, że pracownicy GminyK.lub ZGM celowo wprowadzili ją w błąd. Powództwo niniejsze wniesione zostało dopiero wówczas, gdy GminaK.złożyła pozew o eksmisjęW. S.oraz osób zameldowanych w lokalu (w tymB. K.). Po śmierci matki powódka korzystała nadal z lokalu, którego najemcą byłW. S.i zapewne taki stan odpowiadałby powódce; w wyniku eksmisji straciła ona jednak bezpowrotnie możliwość korzystania z lokalu. Z tego względu żądanie powódki, sąd ocenia jako próbę ex post, „odzyskania” prawa do lokalu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.cw zw. z §6 ppkt.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych….
W apelacji powódka domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając:
1. Naruszenie przepisów postępowania, a w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c.poprzez:
• błędne przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że powódka nie wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu po zmarłej matce, gdyż według ustalonego przez Sąd meriti stanu faktycznego powódka stale nie zamieszkiwała razem z matką w lokalu mieszkalnym przyul. (...)wK.
• zaniechanie wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego zebranego w sprawie i wyprowadzenie wniosku z niego niewynikającego, a mianowicie, że strona powodowa za życia matki traktowała lokal mieszkalny przyul. (...)jedynie jako punkt powrotny, w którym mogła się zatrzymać po powrocie do kraju, podobna sytuacja miała miejsce po śmierci matki, kiedy w lokalu zamieszkiwał jej bratW. S., zaś wraz z eksmisją brata powódki tego lokalu strona powodowa wystąpiła z powództwem ustalenie wstąpienia w stosunek najmu co w ocenie Sądu meriti stanowiło próbę ex post „odzyskania” prawa do lokalu
• brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, tj . nie uwzględnienia przez Sąd meriti faktu, iż powódka zamieszkała w lokalu mieszkalnym przyul. (...)wK.od 2009 r. tj . po upływie około sześciu miesięcy od rozwodu z małżonkiem.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególnościart. 691 § 2 k.c.poprzez przyjęcie, iż w przypadku powódki nie została spełniona przesłanka stałego zamieszkiwania z najemcą lokalu tj. matką powódki do chwili jej śmierci, a w związku z powyższym strona powodowa nie wstąpiła ex lege w stosunek najmu po zmarłejT. S..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Przede wszystkim należy wskazać, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia, a ustalenia te i wnioski Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne.
Nie można- w materiale dowodowym sprawy- stwierdzić, by powódka zamieszkiwała w spornym lokalu w okresie wcześniejszym niż od jesieni 2011r.
W tamtym czasie matka powódki była względnie zdrowa i samodzielna, a po pogorszeniu się jej stanu zdrowia korzystała z opieki córkiB. T., wnuczkiA. S.i sąsiadów. Mieszkała z synemW. S..
Powódka w tym czasie, przynajmniej do 13 VII 2010r mieszkała z byłym mężem i synem w lokalu położonego wK.przyul. (...). Wynika to wprost w sentencji wyroku eksmisyjnego wydanego w sprawie I C 179/09. W wypadku bowiem ustalenia, że powódka nie przebywa stale w tym mieszkaniu nie byłoby możliwe uwzględnienie powództwa także w stosunku do niej. Nie jest wiec prawdziwa okoliczność podnoszona przez powódkę, jakoby już od 2009r mieszkała z matką. Z materiału tamtej sprawy wynika, że już wówczas powódka od czterech lat pracowała weW., a wK.bywała okazjonalnie, co stało się podstawą ustalenia braku jej uprawnień do lokalu socjalnego. Mimo to GminaK.zaoferowała powódce w lipcu 2011r lokal socjalny, którego powódka nie przyjęła dokonując jednocześnie zameldowania w mieszkaniu matki. Nadal jednak centrum jej spraw życiowych pozostawało zagranicą. Niezwłocznie po śmierci matki powróciła doW., a starania o przedmiotowe mieszkanie rozpoczęła dopiero po wszczęciu procedury eksmisyjnej w stosunku doW. S..
W tych okolicznościach faktycznych nie budzi wątpliwości przyjęcie, ze pobyt powódki w spornym mieszkaniu miał charakter czasowy, spowodowany był potrzebą opieki nad matką. Taki zaś pobyt, nawet długotrwały nie jest równoznaczny ze stałym zamieszkiwaniem w rozumieniu przepisuart. 691kc(tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu III CRN 61/80).
Także zameldowanie powódki w tym lokalu nie nastąpiło w związku z przeniesieniem tu centrum spraw życiowych powódki, a związane było z jednej strony z definitywną utratą uprawnień do poprzednio zajmowanego mieszkania, a z drugiej strony z procedurą uzyskania zasiłku opiekuńczego, do czego wymagany był meldunek.
Wobec powyższego apelacja, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 385kpc). O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98§1 i art. 99kpcw zw. z §12 ust.1 pkt.1, §9 pkt.1 i §5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 IX 2002r w sprawie opłat za czynności radców prawnych…
SSO. M. Kośka SSO E. Piątkowska-Bidas SSO B. Piwko