Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 414/14
Data wyroku: 2014-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Danuta Pacześniowska, Aleksandra Janas, Lucyna Morys-Magiera
Słowa kluczowe: Zasady Zwrotu Kosztów
Podstawa prawna: art. 102 k.p.c.

POSTANOWIENIE
Dnia 8 kwietnia 2014 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący-Sędzia SO Danuta Pacześniowska (spr.)
Sędziowie SO Aleksandra Janas
SO Lucyna Morys - Magiera
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2014 roku
sprawy z powództwa Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej(...)wG.

przeciwkoL. B.(B.)
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki
na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 20 listopada 2013 roku, sygn. akt I C 1398/13
p o s t a n a w i a:

oddalić zażalenie.
SO Lucyna Morys – Magiera SSO Danuta Pacześniowska SO Aleksandra Janas

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem zawartym w pkt 2 wyroku z dnia 20 listopada 2013r. uwzględniającym powództwo Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej(...)wG.o zapłatę, Sąd Rejonowy na podstawieart. 102 kpcnie obciążył pozwanej obowiązkiem zwrotu na rzecz powódki kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazał, że pozwana znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, a nadto ma kłopoty zdrowotne, w skutek których została uznana za częściowo niezdolną do pracy, co czyniło zasadnym odstąpienie od zasad wynikających zart. 98 kpc.
W zażaleniu powódka zarzuciła naruszenieart. 102 § 1 kpcprzez jego błędną wykładnię i przyjecie, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążania pozwanej kosztami procesu w całości orazart. 98 § 1 kpcprzez jego niezastosowanie. W oparciu o tak podniesione zarzuty wniosła o zmianę punktu 2 wyroku przez zasądzenie na swoją rzecz tytułem zwrotu kosztów procesu kwoty 2.848,63 zł, w tym 2.400 zł kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów postępowania zażaleniowego. Ewentualnie domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania za instancję odwoławczą.
W uzasadnieniu podkreślała, że pozwana dała powód do wytoczenia powództwa nie spłacając zaciągniętej pożyczki. Powódka zmuszona została do wystąpienia z roszczeniem na drogę sądową i poniosła koszty, w tym koszty zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazując na wynikającą zart. 98 kpczasadę odpowiedzialności za wynik procesu podkreślała, że nawet niekorzystna sytuacja strony, która bez uszczerbku dla własnego utrzymania nie jest w stanie ponieść kosztów procesu, nie stanowi podstawy do zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Sąd Okręgowy zważył co następuje.
Zażalenie nie może odnieść skutku.
Art. 98 kpcstatuuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu zgodnie z którą strona przegrywająca proces zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zasada ta może jednak doznać wyłomu w wypadkach szczególnie uzasadnionych, w których stosownie do regulacji prawnej zawartej wart. 102 kpcSąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.Art. 102 kpcurzeczywistniający zasadę słuszności, jako wyjątkowy nie konkretyzuje „wypadków szczególnie uzasadnionych” toteż ich kwalifikacja należy do Sądu, który winien mieć na względzie całokształt okoliczności konkretnej sprawy i zasady współżycia społecznego. Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zart.102 k.p.c.należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i będące na „zewnątrz” procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (zob. Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego…, tom I, pod red. prof. dr hab. T. Erecińskiego, WP LexisNexis, W-wa 2002, k.268).
W aspekcie przywołanych kryteriów Sąd Okręgowy uznał, iż w sprawie wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony przemawiający za nieobciążaniem w całości pozwanej kosztami procesu. W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że mimo braku ustawowej definicji „wypadków szczególnie uzasadnionych” oraz braku obiektywnych kryteriów i mierników przemawiających za zasądzeniem od strony przegrywającej tylko części kosztów albo nie obciążaniem jej w ogóle kosztami, za zastosowaniem wobec pozwanej dobrodziejstwa płynącego zart. 102 kpcprzemawia przede wszystkim jej sytuacja majątkowa i życiowa. Pozwana, w związku z częściową niezdolnością do pracy spowodowaną kłopotami ze wzrokiem, otrzymuje rentę w wysokości 980,54 zł brutto miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niewidzącym synem, który otrzymuje rentę rodzinną w kwocie 1.009 zł brutto. Na zakup leków i wyżywienia przeznacza miesięcznie około 1.200 zł. Do tego spłaca szereg pożyczek łącznie na kwotę 831 zł miesięcznie. Zatem jej miesięczne wydatki są wyższe niż uzyskiwane dochody. W takiej sytuacji zgodzić się trzeba z Sądem Rejonowym, że 2.848,63 zł jest dla pozwanej kwotą wysoką i pozostaje poza granicami jej finansowych możliwości.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że do kręgu okoliczności uzasadniających zastosowanieart.102 kpczalicza się między innymi wyjątkowo ciężką sytuację strony przegrywającej (orzeczenie Sądu Najwyższego z 17.11.1972 r., I PR 423/72, OSN 1973, Nr 7-8, poz. 138). Skoro zatem sytuacja finansowa pozwanej na skutek problemów ze wzrokiem pogorszyła się, to okoliczności te w sposób jednoznaczny przemawiają za odstąpieniem od obciążania jej kosztami procesu w całości.
W tej sytuacji zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, iż w sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony pozwalający na podstawieart. 102 kpc, na odstąpienie od obciążenia pozwanej jako przegrywającej proces, obowiązkiem zwrotu kosztów na rzecz powódki.
Sąd Okręgowy, biorąc powyższe pod uwagę na mocyart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 397 § 2 kpcorzekł jak w sentencji postanowienia.
SO Lucyna Morys – Magiera SSO Danuta Pacześniowska SO Aleksandra Janas