Sąd Rejonowy w Zgorzelcu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 40/14
Data wyroku: 2014-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Skowron
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 prawo energetyczne

Sygn. akt I C 40/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 kwietnia 2014 r.
Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Krzysztof Skowron
Protokolant: Ewelina Urbańska
po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r.
w Zgorzelcu
sprawy z powództwa(...) S.A.wK.
przeciwkoS. S.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanegoS. S.na rzecz powoda,(...) S.A.wK., kwotę 18,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 20 października 2012 r. do dnia zapłaty,

2
dalej idące powództwo oddala,

3
nie obciąża pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda.

Sygn. akt I C 40/14

UZASADNIENIE
I. Stanowiska stron.
1.Powód,(...) S.A.wK., wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanegoS. S.kwoty 3.062,80 zł (tytułem odszkodowania za nielegalny pobór energii elektrycznej) wraz z ustawowymi odsetkami od 20 października 2012 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu.
2.Pozwany,S. S.– w sprzeciwie od nakazu zapłaty – wniósł o oddalenie powództwa i obciążenie powoda kosztami procesu. Zarzucił, że nie zdawał sobie sprawy z tego, że do instalacji elektrycznej w jego budynku został wpięty obwód, który umożliwiał pobór prądu z pominięciem licznika. Na rozprawie dodatkowo zakwestionował prawidłowość wyliczenia dochodzonej od niego należności.
II. Stan faktyczny.
1.S. S.iZakład (...) S.A.wJ.(aktualnie:(...) S.A.wK.) łączyła umowa o dostarczanie energii elektrycznej dobudynku nr (...)wJ.. Rozliczenie energii miało następować według stawek przewidzianych w grupie taryfowej G 11.
2.W wyniku kontroli przeprowadzonej 26 września 2012 r. wbudynku nr (...)wJ., pracownicy(...) S.A.wK.ujawnili zamontowany w szafce licznikowej dodatkowy obwód, który umożliwiał nielegalny pobór energii elektrycznej (z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego). Za jego pośrednictwem zasilane były urządzenia RTV i AGD.
3.W związku z nielegalnym poborem energii elektrycznej,S. S.został wezwany do zapłaty odszkodowania w wysokości 3.062,80 zł. Zakreślony mu termin spełnienia świadczenia upływał 19 października 2012 r.
4.W okresie od listopada 2011 r. do marca 2013 r. wysokość opłat za energię elektryczną dostarczaną dobudynku nr (...)wJ.oscylowała wokół zbliżonych do siebie kwot (na przełomie 2011 i 2012 r. - 127 zł miesięcznie, pomiędzy październikiem 2012 r. a styczniem 2013 r. – 102 zł miesięcznie, w marcu 2013 r. – 125 zł).
5.Od stycznia 2012 r. pobierana odS. S.opłata za energię stanowiła sumę1)ceny energii elektrycznej,2)stawki jakościowej w wysokości 0,0065 zł/kWh,3)składnika zmiennego stawki sieciowej w wysokości 0,1751 zł/kWh,4)składnika stałego stawki sieciowej wynoszącego 3,40 zł/m-c,5)stawki opłaty abonamentowej wynoszącej 2,13 zł/m-c i6)stawki opłaty przejściowej w wysokości 3,87 zł/ m-c.
6.W 2011 r. średnia cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym wyniosła 198,90 zł/MWh.
III. Dowody i ich ocena.
1.Ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie dokumentów i zeznań określonych w postanowieniu dowodowym z 4 kwietnia 2014 r. (k 76).
2.Pozwany potwierdził, że do instalacji elektrycznej był podłączony dodatkowy obwód, który umożliwiał nielegalny pobór energii; przyznał też, że z jego wykorzystaniem zasilane były urządzenia domowe. Zarzucił, że to nie on wpiął ten obwód do instalacji; nie potrafił wskazać osoby, która to zrobiła.
3.Poza oświadczeniami dotyczącymi określonej przez powoda wysokości odszkodowania, prawdziwość dokumentów zaoferowanych w charakterze dowodów nie była kwestionowana przez strony; nie było zatem potrzeby ich dalszego uwiarygodniana (art. 252 k.p.c.iart. 253 k.p.c.). Powód zobowiązany był natomiast wykazać, że dochodzona należność została określona prawidłowo (art. 253 k.p.c.).
4.W protokole kontroli z 26 września 2012 r. zostało zawarte zalecenie dotyczące mierzonej w amperach wartości zabezpieczenia, która powinna zostać przyjęta dla potrzeb określenia wysokości odszkodowania za nielegalny pobór energii (miała ona wynosić 32 A). Zalecenie to nie zostało w żaden sposób uzasadnione (brak było wyjaśnienia, na jakiej podstawie została wyliczona sugerowana wartość; również świadekJ. T.[który przeprowadzał kontrolę], nie przedstawił dokładnie schematu jej ustalenia [zeznał, że liczba amperów uzależniona jest w takim przypadku od przekroju przewodu; zastrzegł jednak przy tym, że jego wiedza na ten temat ma charakterpobieżny]); w efekcie nie można było zweryfikować prawidłowości oznaczenia jednego z elementów rzutujących na wielkość odszkodowania.
5.Pracownicy powoda, którzy przeprowadzili kontrolę instalacji w budynku pozwanego, nie opisali w sposób precyzyjny urządzeń zasilanych za pośrednictwem nielegalnego obwodu - tym samym nie można było ustalić, jaką ilość energii urządzenia te zużywały.
6.Z porównania wysokości opłat za energię elektryczną wnoszonych przez pozwanego przed i po kontroli wynikało, że ilość nielegalnie pobieranej energii nie była znaczna - zlikwidowanie dodatkowego obwodu nie spowodowało bowiem wyraźnego zwiększenia wysokości opłat za energię (gdyby pozwany intensywnie wykorzystywał możliwość nielegalnego czerpania energii i zasilał w ten sposób energochłonne urządzenia, ich dalsze eksploatowanie, już po kontroli, znalazłoby odbicie w wysokości należnych od niego opłat [skutkowało ich wzrostem]).
IV. Podstawa prawna rozstrzygnięcia.
1.W razie nielegalnego pobierania energii, przedsiębiorstwo energetyczne może pobrać od odbiorcy opłatę w wysokości określonej w taryfie, chyba że nielegalne pobieranie energii wynikało z wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą odbiorca nie ponosi odpowiedzialności (art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne). Podobnej treści zastrzeżenie zostało zawarte w łączącej strony umowie z 11 września 2002 r. (§ 14 umowy).
2.Odbiorca może zostać obciążony opłatą za nielegalny pobór energii tylko w przypadku, gdy pobór taki rzeczywiście nastąpił (por. uchwałę SN z 10 grudnia 2009 r., III CZP 107/09).
3.Ciężar wykazania, że odpowiedzialność za nielegalny pobór energii ponosi wyłącznie osoba trzecia, spoczywa na odbiorcy energii (art. 6 k.c.); jest on zobowiązany – pod rygorem upadku przesłanki egzoneracyjnej – do oznaczenia tej osoby w sposób umożliwiający jej jednoznaczną identyfikację (por. np. wyrok SN z 18 października 1982 r., I CR 160/82 i wyrok SN z 8 listopada 1988 r., II CR 315/88).
4.Zgodnie z obowiązującą u powoda taryfą, w przypadku pobierania energii elektrycznej z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego – jeżeli ilości pobranej w ten sposób energii nie została ustalona – może on obciążyć odbiorcę opłatą w wysokości dwukrotności stawek opłat określonych w taryfie dla grupy taryfowej, do której został zakwalifikowany odbiorca (tj. dwukrotnością stawki jakościowej, składnika zmiennego stawki sieciowej, składnika stałego stawki sieciowej, stawki opłaty abonamentowej i stawki opłaty przejściowej) oraz w wysokości dwukrotności ceny energii (przy przyjęciu średniej ceny sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym). Podstawą wyliczenia opłaty w obu tych przypadkach jest ilość energii elektrycznej, która –przy uwzględnieniu mocy i rodzaju zainstalowanych urządzeń– rzeczywiście mogła zostać pobrana przez odbiorcę, nie wyższa jednak, niż 125 kWh za każdy 1 A prądu znamionowego zabezpieczenia (pkt 7.4 taryfy).
5.Pozwany nie wskazał osoby, która zainstalowała dodatkowy obwód, a tym samym nie wyłączył swojej odpowiedzialności za nielegalny pobór energii. Z kolei powód nie udowodnił, że naliczona opłata – w części, w której jej wysokość była uzależniona od ilości potencjalnie pobranej energii – została ustalona prawidłowo (zgodnie z taryfą). Powód nie wyjaśnił, czy oznaczona w amperach wielkość zabezpieczenia (32 A) została określona na podstawie jakichś wyliczeń, czy została przyjęta w sposób dowolny; nie przedstawił też informacji, jaka ilość energii była potrzebna do zasilania urządzeń, do których prąd dostarczany był z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego (w tym zakresie przyjął najwyższą możliwą wartość [trafność doboru takiej właśnie wielkości budziła poważne wątpliwości - porównanie wystawianych pozwanemu rachunków za energię elektryczną wskazywało bowiem, że – w sposób nielegalny – nie pobierał on energii w dużych ilościach]). W efekcie, tylko w przypadku trzech składników opłaty za energię elektryczną (składnika stałego stawki sieciowej [3,40 zł/m-c x 2 = 6,80 zł], opłaty abonamentowej [2,13 zł/m-c x 2 = 4,26 zł] i opłaty przejściowej [3,87 zł/m-c x 2 = 7,74 zł]) możliwe było zweryfikowanie wysokości odszkodowania za nielegalny pobór energii; w przypadku trzech pozostałych potrzebna była informacja o ilości energii, która mogła zostać pobrana w sposób nielegalny w celu zasilania odbiorników – z uwzględnieniem rodzaju tych urządzeń i ich mocy (stawka jakościowa stanowiła bowiem iloczyn ilości energii i wartości 0,013 zł/kWh [0,0065 zł/kWh x 2], składnik zmienny stawki sieciowej – iloczyn ilości energii i wartości 0,3502 zł/kWh [0,1751 zł/kWh x 2], a cena energii – iloczyn jej ilości i wartości 0,3978 zł/kW [198,90 zł/MW, tj. 0,1989 zł/kW x 2] - we wszystkich tych przypadkach powód przyjął, że ilość potencjalnie pobranej energii wynosi 4.000 kWh [125 kWh x 32]). Dodatkowo, nawet w przypadku dokładnego oznaczenia urządzeń zasilanych nielegalnie pobieraną energią, a także przedstawienia algorytmu, na podstawie którego przyjmowana jest wielkość zabezpieczenia, prawidłowość przyjętych na potrzeby ustalenia wysokości odszkodowania parametrów musiałaby zostać skontrolowana przez biegłego (wymagałoby to bowiem wiadomości specjalnych); w sprawie powód zastrzegł sobie możliwość zgłoszenia wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego - przedmiotem takiej opinii miały być jednak okoliczności, które nie były sporne w sprawie (chodziło o to, czy pozwany mógł – na skutek zainstalowania dodatkowego obwodu – pobierać energię z pominięciem układu pomiarowo-rozliczeniowego); zresztą też, ostatecznie, wniosku takiego nie złożył. W takich warunkach powództwo zostało uwzględnione co do kwoty 18,80 zł (6,80 zł + 4,26 zł + 7,74 zł) wraz z odsetkami, a w pozostałym zakresie – jako nie udowodnione – zostało oddalone.
6.Pozwany został zobowiązany do zapłaty odszkodowania do 19 października 2012 r.; od następnego dnia powodowi należały się odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia (art. 481 § 1 i 2 k.c.).
V. Koszty.
Roszczenie powoda zostało uwzględnione tylko w nieznacznej części; pozwany nie wskazał, żeby w związku z procesem poniósł jakieś koszty, stąd też z tego tytułu nie została na jego rzecz zasądzona żadna suma; w takich warunkach nie został tylko obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda (art. 100 k.p.c.).