Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1106/13
Data wyroku: 2014-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Załęska-Bartkowiak
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.) w zw. z art. 83 § 1 kc

Sygn. akt:III U 1106/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Załęska-Bartkowiak

Protokolant:

sekretarz sądowy Emilia Kowalczyk

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu15 kwietnia 2014 r. wO.
sprawy z odwołaniaM. P.iA. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wP.
oustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego
na skutek odwołaniaM. P.iA. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wP.
z dnia28.06.2013r.nr(...)

orzeka:

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iżM. P.podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składekA. S.w okresie od dnia 06.03.2013r. do dnia 05.07.2013r.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 czerwca 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.stwierdził, żeM. P.nie podlega od dnia 06.03.2013r. ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składekA. S..

M. P.wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Podniosła, że w dniu 26.02.2013r. uzyskała zwolnienie lekarskie, jednakże nie wykorzystała go, ponieważ czuła się dobrze i nadal pracowała. Nie wiedziała, że zwolnienie należy anulować. W dniu 05.06.2013r. zawarła zA. S.umowę o pracę na czas określony od dnia 06.03.2013r. do dnia 05.07.2013r. W dniu podpisywania tej umowy – pracowała, nie przebywała na zwolnieniu lekarskim. Dopiero w dniu 26.03.2013r. ze względu na mdłości spowodowane ciążą – uzyskała zwolnienie lekarskie, z którego skorzystała.
W związku z powyższym wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez uznanie, iż od dnia 06.03.2013r podlegała ubezpieczeniom społecznym w pełnym zakresie.

Od powyższej decyzji odwołał się takżeA. S., który podniósł analogiczne okoliczności.

Sąd na mocyart.219 kpcpołączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wP.wniósł o oddalenie odwołań. Wskazał iżM. P.od dnia 27.02.2013r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, zatem zdaniem organu rentowego nie podjęła pracy od dnia 06.03.2013r.
W ocenie organu rentowego w oparciu oart.83 § 1 kcumowę o pracę zawartą pomiędzyM. P.aA. S.należy uznać za pozorną, a w konsekwencjiM. P.nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej umowy.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. P.(ur. (...)) była zarejestrowana od 2008r. jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy wO.. Niezależnie od tego przejawiała inicjatywę w poszukiwaniu zatrudnienia. Zaszła do restauracji(...)i zapytała, czy poszukują pracownika. Rozmawiała tam z matką właściciela tejrestauracji – (...), która wspomagała syna w prowadzeniu tej działalności.A. S.prowadzi szeroko zakrojoną działalność gospodarczą o różnej specyfice i wobec powyższego on sam zajmuje się działalnością związaną z budownictwem, natomiast prowadzenie restauracji należy do zakresu obowiązków jego matkiD. S.i narzeczonej:W.D..
D. S.uznała, że potrzebują pracownika, który pomoże kucharzowi-wietnamczykowi odczytać zamówienia składane po polsku. PonadtoD. S.uznała, że do zakresu obowiązkówM. P.będą należały czynności pomocnicze dla kucharza, takie jak: obieranie warzyw, przygotowywanie ryżu, sprzątanie kuchni. W trakcie tej rozmowyD. S.dowiedziała się, żeM. P.jest zarejestrowana jako bezrobotna i mogłaby odbywać staż w ramach umowy z PUP.
Doszło do zawarcia takiej umowy. W imieniuA. S.umowę podpisałaW. D.. W umowie tej strony tj.A. S.i PUP wO.ustaliły, że zorganizują staż w okresie od dnia 05.11.2012r. do dnia 04.03.2013r. dlaM. P.. Zgodnie z tą umową – po zakończeniu odbywania stażuA. S.zobowiązany był do zatrudnieniaM. P.na okres minimum 4 miesięcy.
Po zawarciu umowy o staż –M. P.stawiła się do pracy w restauracji i wykonywała uzgodnione wcześniej czynności, a swą obecność w pracy potwierdzała złożeniem podpisu na liście obecności. Dnia 26.02.2013r. poszła do lekarza i otrzymała zwolnienie lekarskie w związku z podejrzeniem ciąży. Jednakże na drugi dzieńM. P.poczuła się lepiej, zatem nie złożyła pracodawcy tego zwolnienia lekarskiego. Nie miała także świadomości, że kopia zwolnienia lekarskiego zostanie przekazana do ZUS-u, zatem nie anulowała tego zwolnienia, tylko nadal przychodziła do pracy.
NastępnieM. P.podpisała umowę o pracę na okres od dnia 06.03.2013r. do dnia 05.07.2013r., czyli na okres 4 miesięcy – do czegoA. S.był zobowiązany zawartą umową o staż.M. P.podjęła pracę jako pomoc kuchenna. Jej zakres obowiązków w porównaniu ze stażem – nie zmienił się.M. P.przystąpiła do wykonywania tych obowiązków.
W trakcie wykonywania przezM. P.pracy –D. S.zaniepokoiła się jej wyglądem i wysłała ją do lekarza. Dnia 26.03.2013r.M. P.uzyskała kolejne zwolnienie lekarskie, z którego tym razem skorzystała. Nie powróciła już do pracy. Dziecko urodziła 02.08.2013r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o:

zeznania świadków:A. K.(k.57) iD. S.(k.57-58), dokumenty (k.23-24,26-37, 41), zeznania w charakterze stron:A. S.(k.66-67) iM. P.(k.67) oraz dokumenty znajdujące się w aktach rentowych.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie zart.22§1 kpprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przekonuje, iż umowa o pracę zawarta w dniu 06.03.2013r. nosiła cechy opisane wart.22§ kpi nie miała na celu obejścia prawa (art.58§1 kc) ani nie była umową pozorną (art.83§1 kc).

Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującym:M. P.orazA. S., z których wynika, że ich wolą było nawiązanie stosunku pracy.

Fakt wykonywania przezM. P.pracy w restauracji potwierdzili również świadkowie:A. K.iD. S..A. K.także pracowała w tej restauracji jako kelnerka. Świadek potwierdziła, żeM. P.pracowała jako pomoc kuchenna i na zwolnienie lekarskie poszła przedŚ.Wielkanocnymi 2013r. Zeznanie tego świadka Sąd uznał za wiarygodne. Świadek od dnia 01.12.2013r. nie pracuje już w restauracji. Nie ma zatem żadnego interesu w składaniu zeznań niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Sąd uznał także za wiarygodne zeznaniaD. S.. Jest to matkaA. S.. W ocenie Sądu jest ona niezwykle zaangażowana w prowadzenie restauracji. Niewątpliwie dba o to, aby restauracja przynosiła zysk, a z drugiej strony stara się odciążyć syna od obowiązków związanych z prowadzeniem tej restauracji. To ona oraz narzeczonaA. S.decydują, kogo przyjąć do pracy w restauracji. W przekonaniu SąduD. S.nie zdecydowałaby się na pozorne zawarcie zM. P.umowy o pracę, tylko po to, aby zapewnić jej pobieranie zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Nie naraziłaby bowiem syna na konsekwencje związane z zawarciem pozornej umowy o pracę.M. P.nie jest w żaden sposób rodzinny ani towarzyski związana z rodzinąS..
W ocenie Sądu każda ze stron była zainteresowana zawarciem tej umowy o pracę.A. S.– dzięki zawarciu umowy o staż zyskiwał pracownika, któremu przez okres stażu płacił PUP, aM. P.zyskiwała pracę, której poszukiwała od wielu lat. Konsekwencją zawarcia umowy o odbywanie stażu, był obowiązek zatrudnieniaM. P.na minimum 4 miesiące, co wynika wprost z umowy z PUP z §5 (k.27v a.s.).A. S.wywiązał się z tego zobowiązania i zawarł zM. P.umowę o pracę na czas określony od dnia 06.03.2013r. do dnia 05.07.2013r. Fakt, żeM. P.była w tym czasie w ciąży, nie ma znaczenia dla ważności tej umowy. Nie ma bowiem zakazu zawierania umów o pracę, będąc w ciąży ani nie ma zakazu zawierania takich umów z osobami w ciąży. Jednocześnie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, żeM. P.wykonywała pracę, do której zobowiązała się przedmiotową umową. Oznacza to zatem, że nie była to umowa pozorna, albowiemM. P.wykonywała swe pracownicze obowiązki. Nie znajduje zatem w niniejszej sprawie zastosowaniaart.83§1 kc, z którego wynika, że  n ieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przekonuje bowiem, że obie strony umowy o pracę miały wolę zawarcia tej umowy i jej realizacji.

Organ rentowy stoi na stanowisku, że w dacie zawierania umowy o pracęM. P.była na zwolnieniu lekarskim, co jego zdaniem świadczy o pozorności tej umowy. Sąd dał jednak wiarę zeznaniomM. P.także co do tego, że nie skorzystała ona z pierwszego zwolnienia lekarskiego wystawionego od dnia 27.02.2013r. Sąd miał na uwadze, że odwołująca jest osobą bardzo młodą. Nie ma doświadczenia na rynku pracy i mogła nie mieć wiedzy, że powinna anulować zwolnienie lekarskie, z którego nie chce korzystać. Odwołująca z powodu swej niewiedzy nie uczyniła tego, bo była przekonana, że wystarczy nie przedstawić tego zwolnienia pracodawcy, jeśli nie chce się z takiego zwolnienia skorzystać. Tymczasem kopia zwolnienia lekarskiego została przesłana do ZUS-u i zasadniczo jedynie na tej podstawie organ rentowy doszedł do wniosku, że strony zawarły umowę o pracę jedynie dla pozoru. Sąd uznał jednak, że z materiału dowodowego wynika, żeM. P.nie skorzystała z tego zwolnienia lekarskiego, tylko nadal przychodziła do pracy i ją świadczyła. Natomiast na zwolnienie lekarskie poszła dopiero od dnia  26.03.2013r. Wynika to z  zeznań świadkaD. S.oraz z zeznań odwołującychA. S.iM. P.. Nadto Sąd miał na uwadze, żeM. P.podpisywała się na liście obecności przez cały okres stażu do dnia 04.03.2013r., a więc także w okresie objętym pierwszym zwolnieniem lekarskim, z którego nie skorzystała (k.24).

Przy rozstrzyganiu tej sprawy Sąd miał na uwadze, że z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010r. ( I UK 43/10) wynika, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jedynie wtedy, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. W niniejszej sprawie taka sytuacja zdaniem Sądu nie miała miejsca. Okoliczność, że z zawarciem umowy o pracęustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn.Dz.U. z 2013, poz.1442 ze zm.) wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, nie oznacza, że podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń jest obejściem prawa. Także bez znaczenia dla tej oceny pozostaje motywacja którejkolwiek ze stron umowy o pracę. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 14.01.2014r. (IIIAUa 755/13) stwierdził, że zawarcie umowy o pracę wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie powoduje nieważności takiej czynności prawnej, jako mającej na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 k.c.), jeżeli na jej podstawie praca w reżimie określonym wart.22 § 1 k.p.faktycznie jest wykonywana. Innymi słowy, motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy założeniu rzeczywistego jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi wart.22 § 1 k.p.Analogiczne stanowisko Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyraził w wyroku z dnia 15.01.2014r. (IIIAUa 764/13), stwierdzając, że podjęcie pracy w celu uzyskania świadczeń jest dopuszczalne i nie świadczy o intencji obejścia prawa czy też o nieważności umowy.

Wobec powyższego – jeśli nawetM. P., zawierając umowę o pracę miała świadomość, że jest w ciąży i mogą ewentualnie zachodzić przeszkody zdrowotne do świadczenia pracy przez cały okres, na który umowa została zawarta, to nie było w tym przypadku ani zawarcia umowy dla pozoru (art.83§1 kc) ani nie było nieważności umowy jako mającej na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 kc), gdyż obie strony tej umowy miały na celu ukształtować stosunek pracy w reżimieart.22§1 kp.M. P.po zawarciu umowy o pracę świadczyła ją do dnia 25.03.2013r.

Z tych względów Sąd ustalił, iżM. P.podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składekA. S.w okresie od dnia 06.03.2013r. do dnia 05.07.2013r., a więc w okresie, na który została zawarta umowa o pracę.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawieart.47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję.