Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACz 287/14
Data wyroku: 2014-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marek Klimczak, Grażyna Demko, Anna Gawełko
Słowa kluczowe: Właściwość Miejscowa
Podstawa prawna: art. 29 kpc
Teza: Skarb państwa występując w stosunkach cywilnoprawnych jako podmiot praw i obowiązków, które dotyczą mienia ogólnonarodowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych, działa przez swoje jednostki organizacyjne.

Sygn. akt I ACz 287/14

POSTANOWIENIE

Dnia 16 maja 2014 roku
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym

Przewodniczący:

SSA Anna Gawełko (spr.)

Sędziowie:

SA Marek Klimczak

SA Grażyna Demko

po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 roku
na posiedzeniu niejawnym sprawy
z powództwaSyndyka Masy Upadłości(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej z siedzibą wS.
przeciwkoSkarbowi Państwa - Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad wW.działającemu przez Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wR.
o zapłatę
na skutek zażaleniapowoda
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie
z dnia 10 lutego 2014r., sygn. akt I C 195/14
p o s t a n a w i a:

u c h y l i ć zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Rzeszowie, uwzględniając zarzut niewłaściwości miejscowej podniesiony przez pozwanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty, stwierdził swą niewłaściwość i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, jako właściwemu ze względu na siedzibę pozwanego Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (art. 29 k.p.c.)
Zdaniem Sądu Okręgowego, jakkolwiek Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad może udzielać dyrektorom poszczególnych oddziałów terenowych GDDKiA pełnomocnictw do określonych czynności cywilno-prawnych, to jednak nie oznacza to automatycznie, że same oddziały terenowe mają własne ustawowo przyznane im uprawnienia uzasadniające ich samodzielne występowanie przed sądem. Oddziały terenowe nie mają bowiem samodzielnego bytu prawnego i realizują jedynie powierzone im kompetencje, a w rezultacie nie mogą samodzielnie występować w obrocie prawnym.
W zażaleniu na powyższe postanowienie powód wniósł o jego uchylenie i zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego. Zarzucił naruszenie zart. 18 ust. 1 i 3, art. 18a i art. 19 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych(j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 260 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że siedzibę pozwanego należy określać jedynie w oparciu o miejsce, gdzie znajduje się organ centralny, w tym wypadku Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wW.z pominięciem siedzib oddziałów terenowych pozwanego.
W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Argumentował, że zgodnie z umową stron wszelkie spory wynikłe w związku z realizacją umowy mają być rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby Zamawiającego, którym jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, mający siedzibę wW..
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest uzasadnione.
Skarb Państwa, występując w stosunkach cywilnoprawnych jako podmiot praw i obowiązków, które dotyczą mienia ogólnonarodowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych, działa przez swoje jednostki organizacyjne. Dlatego właściwość miejscowa sądu w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa związana została z tą jednostką organizacyjną, której działalność łączy się z roszczeniem dochodzonym przeciwko Skarbowi Państwa.
Zasadą jest, że powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (art. 29 k.p.c.). Siedzibą państwowej jednostki organizacyjnej jest miejscowość, gdzie znajduje się siedziba takich jej organów, które pozwalają na organizacyjne wyodrębnienie określonej jednostki.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o drogach publicznych centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, powołany przez Prezesa Rady Ministrów.
Stosownie zaś do postanowień art. 18a ust. 1 i 2 ww. ustawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad realizuje swoje zadania przy pomocy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, w skład której wchodzą oddziały w województwach (art. 18a ust. 2).
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest z mocy art. 19 ust. 2 pkt. 1 ustawy o drogach publicznych zarządcą dróg krajowych, w przypadku przebudowy i remontu drogi pełni funkcje inwestora, przy czym – co wynika, ze statutu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – na podstawie pełnomocnictw udzielonych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowychi Autostrad dyrektorzy oddziałów mogą wykonywać określone czynności cywilnoprawne i faktyczne, w tym zawierać umowy związane z budową dróg krajowych.
Umowa nr (...)dotycząca budowy obwodnicyR.zawarta została pomiędzy Skarbem Państwa - Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad działającym przez Oddział wR.Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Umowę podpisali Dyrektor i Główny Księgowy Oddziału G.D.D.K.iA. wR.(k. 57-59). Tak określony podmiot umowy był zamawiającym (inwestorem) w rozumieniuart. 647 k.c.i tak też określony został w pozwie.
Uwzględniając powyższe okoliczności oraz treśćart. 29 k.p.c.należy uznać, że właściwym miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy jest Sąd w Rzeszowie.
Ewentualne wątpliwości co do tego, czy właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy jest Sąd Okręgowy w Warszawie, ze względu na siedzibę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad wW., czy Oddział wR.usuwa zapis zawarty w klauzuli(...)„Szczególnych warunków kontraktu na roboty budowalne” (k. 91), zgodnie z którym wszelkie spory wynikające w związku z realizacją umowy rozstrzygane będą przez sąd właściwy dla siedziby zamawiającego, którym - z upoważnienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział wR..
Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.
O kosztach niniejszego postępowania zażaleniowego rozstrzygnie Sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.).