Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 165/14
Data wyroku: 2014-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Bożena Charukiewicz, Dorota Ciejek, Jolanta Strumiłło
Słowa kluczowe: Dziedziczenie Ustawowe
Podstawa prawna: art. 932 § 4 kpc
Teza: Jeżeli jeden z rodziców spadkodawcy nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, dziedziczy w częściach rownych rodzeństwo rodzone i przyrodnie spadkodawcy.

Sygn. akt IX Ca 165/14

POSTANOWIENIE
Dnia 10 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Dorota Ciejek (spr.)

Sędziowie:

SO Jolanta Strumiłło
SO Bożena Charukiewicz

Protokolant:

sekr. sądowy Ewelina Gryń

po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z wnioskuS. Ł.
z udziałemH. P.
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. Ł.,W. Ł.
iK. Ł.
na skutek apelacji uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego
wS.z dnia 21 listopada 2013 r., sygn. akt I Ns 478/13
p o s t a n a w i a :

I
zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie III i stwierdzić, że spadek poK. Ł.synuJ.iW., zmarłym dnia 11 września 2012 roku wW., ostatnio stale zamieszkałym wW., na podstawie ustawy nabyli siostraH. P.i bratS. Ł.po ½ części każde z nich,

II
oddalić apelację w pozostałym zakresie,

III
przyznać adwokatowiM. J.kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) powiększoną o podatek VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestniczceH. P..

Sygn. akt IX Ca 165/14

UZASADNIENIE
WnioskodawcaS. Ł.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po swoim ojcuJ. Ł., matceW. Ł.i bracieK. Ł..
Uczestniczka postępowaniaH. P.przychyliła się do wniosku.
Postanowieniem z dnia 21 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w Szczytnie stwierdził, że:
- spadek poJ. Ł., synuS.iF., zmarłym dnia 21 października 1986 r. wW., ostatnio stale zamieszkałym wW., na podstawie ustawy nabyli: żonaW. Ł.z. d.Z.oraz dzieci:S. Ł.iK. Ł.– po 1/3 części każdy z nich. Ponadto stwierdził, że spadek poW. Ł.z d.Z., córceP.iM., zmarłej dnia 19 maja 2003 r. wS., ostatnio stale zamieszkałej wW., na podstawie ustawy nabyły dzieci:H. P.z d.K.(córkaB.),S. Ł.iK. Ł.(synowieJ.) – po 1/3 części każdy z nich;
- spadek poK. Ł., synuJ.iW., zmarłym dnia 11 września 2012 r. wW., ostatnio stale zamieszkałym wW., na podstawie ustawy nabył w całości bratS. Ł.(synJ.iW.).
Według ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznegoJ. Ł.zmarł dnia 21 października 1986 r. wW., gdzie ostatnio na stałe mieszkał przed śmiercią. W chwili śmierci był żonaty zW. Ł., posiadał dwóch synów:S. Ł.iK. Ł.. Innych dzieci nie miał, nie sporządził testamentu. Nie był właścicielem gospodarstwa rolnego.
W. Ł.z d.Z.zmarła dnia 19 maja 2003 r. wS., gdzie ostatnio na stałe przed śmiercią mieszkała. W chwili śmierci była wdową, miała troje dzieci:H. P.z d.K.,S. Ł.iK. Ł.. Innych dzieci nie miała, nie sporządziła testamentu.
K. Ł.zmarł w dniu 11 września 2012 r. wW., gdzie na stałe mieszkał przed śmiercią. W chwili śmierci był kawalerem, nie miał dzieci. Jego rodziceW. Ł.iJ. Ł.zmarli przed nim, pozostawiając syna pochodzącego ze związku małżeńskiegoS. Ł.. NadtoW. Ł.miała córkę pochodzącą sprzed jej małżeństwa zJ. H.P..
W ocenie Sądu Rejonowego wszyscy spadkobiercy należeli do kręgu spadkobierców ustawowych, gdyż żaden ze spadkodawców nie sporządził testamentu. Stosownie doart. 931 § 1 k.c.udziały spadkobierców poJ. Ł.iW. Ł.są równe. Spadek poK. Ł.powinni natomiast odziedziczyć jego bratS. Ł.i przyrodnia siostraH. P.w stosunku ¾ do ¼, czego jednak błędnie nie orzeczono w postanowieniu.
Uczestniczka postępowaniaH. P.zaskarżyła powyższe postanowienie nieformalną apelacją, określoną jako sprzeciw, w której domagała się ponownego stwierdzenia nabycia spadku. W uzasadnieniu wskazała, iż Sąd Rejonowy orzekł jedynie o spadku po ojcu, nie orzekając stwierdzenia nabycia spadku po matce uczestniczkiW. Ł..
Ustanowiony dla skarżącej w postępowaniu międzyinstancyjnym profesjonalny pełnomocnik z urzędu poprał apelację uczestniczki i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest w części zasadna.
W niniejszej sprawie spadek poK. Ł.dziedziczy nie tylkoS. Ł., ale również uczestniczka postępowaniaH. P., przyrodnia siostraS. Ł.. Każdy z nich dziedziczy ten spadek w częściach równych.
Zgodnie zart. 932 § 3 k.c.w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Stosownie natomiast doart. 932 § 4 k.c.jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2011 r., (III CZP 49/11 OSNC 2012/3/35), którą Sąd Okręgowy podziela, wyrażono stanowisko, zgodnie z którym jeżeli jeden z rodziców spadkodawcy nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, dziedziczy na podstawieart. 932 § 4 k.c., w częściach równych rodzeństwo rodzone i przyrodnie spadkodawcy. Oznacza to, że rodzeństwo spadkodawcy ma własny tytuł do dziedziczenia udziału spadkowego, który został zwolniony przez zmarłego rodzica spadkodawcy i nie przejmuje tego udziału jako zstępny rodzica.
Z powyższego względu zaskarżone postanowienie podlegało zmianie przez stwierdzenie, że spadek poK. Ł.nabyli siostraH. P.i bratS. Ł.po ½ części każde z nich.
W pozostałym zakresie natomiast apelacja podlegała oddaleniu. Nie jest zasadny zarzut podniesiony w apelacji przez skarżącą, iż Sąd Rejonowy w swoim orzeczeniu nie uwzględnił stwierdzenia nabycia spadku poW. Ł.. WniosekS. Ł.dotyczył stwierdzenia nabycia spadku po trzech osobach:J. Ł.,W. Ł.iK. Ł.. SpadkodawczyniW. Ł.w chwili śmierci była wdową, w związku z czym stosownie doart. 931 § 1 k.c.spadek po niej nabyły jej dzieci:H. P.,S. Ł.iK. Ł.. Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w tym zakresie oraz co do stwierdzenia nabycia spadku poJ. Ł.były zatem prawidłowe.
Z powyższych względów na podstawieart. 386 § 1 i art. 385w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzeczono jak w sentencji postanowienia.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej uczestniczce postępowaniaH. P.przez adwokata z urzędu orzeczono na podstawie § 9 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 i § 13 ust. 1 pkt 1 w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz.461).
Postanowieniem z 1.09.14 – sprostowano uzasadnienie