Sąd Okręgowy w Tarnowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 222/14
Data wyroku: 2014-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Edward Panek, Wiesław Zachara, Marek Syrek
Słowa kluczowe: Bezpodstawne Wzbogacenie
Podstawa prawna: Art. 405 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Sygn. akt I Ca 222/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wiesław Zachara

Sędziowie:

SSO Edward Panek (spr.)
SSO Marek Syrek

Protokolant:

st. sekretarz sądowy Paweł Chrabąszcz

po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. w Tarnowie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Sp. z o.o.z siedzibą wT.
przeciwkoM. R.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie
z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt I C 2365/13

1

zmienia zaskarżony wyrok w całości, nadając mu nowe brzmienie:

„I. oddala powództwo,

II. zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu”;

2

zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 3.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sygn. akt I Ca 222/14

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowiez dnia 18 września 2014 roku
Strona powodowa(...) Sp. z o.o.wT.domagała się zasądzenia od pozwanegoM. R.kwoty 50.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz obciążenia pozwanego kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwu strona powodowa powołała się na wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 29 marca 2012 roku (sygn. akt I C 566/11) , którym oddalono powództwoM. R.przeciwko spółce o zapłatę, a w uzasadnieniu orzeczenia podano , żeM. R.pobrał z rachunku spółki kwoty : 20.000 złi 30.000 zł i z pobranych pieniędzy nie rozliczył się ze spółką .
Na tej podstawie strona powodowa domagała się zasądzenia wymienionejw żądaniu pozwu kwoty w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu .
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31 maja 2013 roku Sąd Rejonowy w Tarnowie uwzględnił powództwo w całości (sygn. akt I Nc 2206/13).
Od powyższego nakazu zapłaty złożył sprzeciw pozwanyM. R.domagając się oddalenia powództwa na koszt strony powodowej.
W uzasadnieniu sprzeciwu , pozwany na wstępie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia , podając , iż dochodzone pozwem roszczenie ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej . Wynika to stąd , że środki były przez niego – jako prokurenta - pobierane z konta spółki i przeznaczane na cele związane z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą .
Pozwany zwrócił również uwagę na wygaśnięcie - przynajmniej części - wierzytelności strony powodowej z uwagi na przedstawienie tej wierzytelności do potrącenia z wierzytelnością przysługującą jemu z tytułu umowy pożyczki .
Niezależnie od tego pozwany wskazał , iż strona powodowa nie wykazała istnienia dochodzonej pozwem wierzytelności . Pozwany przyznając fakt pobraniaz rachunku bankowego spółki w dniach : 18 i 21 grudnia 2009 roku , odpowiednio kwot : 20.000 zł i 30.000 zł , jednocześnie wskazał , iż środki te zostały w tych samych dniach wpłacone do kasy spółki i ta okoliczność znajduje odzwierciedleniew raporcie kasowym . Pozwany zaprzeczył również , by miał kiedykolwiek wykorzystywać środki spółki na cele nie związane z prowadzoną przez spółkę działalnością .
Wreszcie pozwany podkreślił , iż brak gotówki w kasie nie był nigdy wykazywany w sprawozdaniach finansowych , a co więcej zarządowi spółki udzielano absolutorium .
W tej sytuacji – w ocenie pozwanego - strona powodowa nie może wywodzić swojego roszczenia z samego tylko faktu pobrania środków pieniężnych z rachunku spółki , skoro pozwany jako prokurent spółki był umocowany do dokonywania operacji na rachunku bankowym spółki .
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy w Tarnowie zasądził od pozwanegoM. R.na rzecz strony powodowej kwotę 50.000 zł wrazz odsetkami ustawowymi od dnia 27 maja 2013 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 4.917 zł tytułem zwrotu kosztów procesu
Tej treści orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy :
M. R.w dniu 18 grudnia 2009 roku jako prokurent spółki pobrałz kontaspółki (...) Sp. z o.o.kwotę 20.000 zł , a w dniu 21 grudnia 2009 roku dodatkowo pobrał z tegoż rachunku kwotę 30.000 zł.
W dniu 31 sierpnia 2011 rokuM. R.skierował przeciwkospółce (...)powództwo o zapłatę kwoty 30.002,05 zł z tytułu umowy pożyczki z dnia 31 października 2009 roku.
W pismach z dnia 22 listopada 2011 roku i 6 marca 2012 rokuspółka (...)złożyła oświadczenia o potrąceniu swoich wierzytelności z wierzytelnościąM. R.z umowy pożyczki z dnia 31 października 2009 roku.
Wyrokiem z dnia 29 marca 2012 roku Sąd Rejonowy w Tarnowie przedmiotowe powództwo oddalił, stwierdzając w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, że umowa pożyczki , na którą powoływał sięM. R.jako podstawę roszczenia była z mocy prawa nieważna. W uzasadnieniu do tego orzeczenia Sąd Rejonowy w Tarnowie ustalił - w ramach stanu faktycznego sprawy - żeM. R.nie rozliczył się ze spółką z kwot pobranych w dniach : 18 i 21 grudnia 2009 roku , a to w kontekście zgłoszonego przez spółkę - z ostrożności procesowej - zarzutu potrącenia.

J. Z.prowadziła obsługę rachunkową spółki(...)w okresie od maja 2009 roku do grudnia 2011 roku.M. R.był jedyną osobą, z którą kontaktowała się ona przy rozliczeniach i która przedkładała dokumenty księgowe będące podstawą rozliczeń. Z przedłożonych dokumentów wynikało, żeM. R.jest osobą, która pobiera pieniądze z konta bankowego spółki, a wypłaty dokonywane przez inną osobę były sporadyczne.
W 2011 roku nastąpiły osobowe przekształcenia współce (...), jednakże nie sporządzono wtedy bilansu spółki na dzień jej podziału. Nigdy też nie sporządzono inwentaryzacji stanu kasy.
Współpraca pomiędzyB. G.iM. R.polegała na tym, żeB. G.zajmował się prowadzeniemspółki (...), zaśM. R.prowadził na bieżąco sprawyspółki (...). Ich współpraca zakończyła się z dniem 15 grudnia 2010 roku, natomiast pozwany nie doprowadził do zgodności stanu kasy na koniec 2010 roku ze stanem księgowym.
W związku z powyższym w kasie spółki brakowało kwoty przewyższającej 100.000 zł. Pieniądze te do chwili obecnej nie zostały przez pozwanego rozliczone.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy , Sąd I instancji w rozważaniach prawnych w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia roszczenia , uznając go za niezasadny .
W tym zakresie Sąd Rejonowy podniósł , iż rozliczeń w relacjach : spółka – prokurent nie można traktować jako związanych z działalnością gospodarczą , toteż zgłoszone roszczenie podlega ogólnemu dziesięcioletniemu terminowi przedawnienia.
Przystępując do oceny zasadności roszczenia strony powodowej , Sąd I instancji za niesporny uznał fakt pobrania przez pozwanego z rachunku spółki kwoty 50.000 zł . Sąd Rejonowy przyjął również , że pozwany z pobranej kwoty nie rozliczył się ze spółką . Wobec tego to na nim ( a nie na stronie powodowej ) ciążył obowiązek wykazania , że pieniędzy tych w ogóle nie pobrał , albo też że wydatkował je na cele związane z działalnością spółki . Sąd wskazał , iż informacji w tym zakresie nie mogła posiadać strona powodowa , stąd nie można było jej obciążać obowiązkiem wykazania tej okoliczności . W uznaniu Sądu Rejonowego pozwany tej istotnej okoliczności nie udowodnił , a nawet sam pozbawił się takiej możliwości , poprzez rezygnację z przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania w charakterze strony.
Sąd I instancji odniósł się również do podnoszonej przez pozwanego kwestii umorzenia - przynajmniej części - wierzytelności strony powodowej na skutek złożonych oświadczeń o potrąceniu , uznając że do skutecznego potrącenia wierzytelności nie doszło .
Powyższy wyrok został w całości zaskarżony apelacją przez pozwanegoM. R., w której zarzucił on :

1
błąd w ustaleniach faktycznych - którego konsekwencją było nierozpoznanie istoty sprawy - polegający na tym , że Sąd I instancji wbrew dowodom przyjął , że środki wypłacone z rachunku spółki nie zostały przeznaczone na cele związane z działalnością gospodarczą spółki , podczas gdy z raportów kasowych oraz sprawozdań finansowych jednoznacznie wynikało , iż wypłacone środki zostały zdeponowane w formie gotówkowej w kasie spółki ;

2
naruszenie przepisów postępowania , które miało wpływ na wynik sprawy ,a w szczególności :

-art. 217 § 1 i 2 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez nierozpoznanie zgłoszonych przez pozwanego wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci : sprawozdania zarządu spółki za 2010 rok wraz z uchwałą Zgromadzenia Wspólników zatwierdzającą to sprawozdanie finansowe , sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności zarządu za 2010 rok oraz fragmentu uzasadnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego w sprawie IX GC 681/12 przed Sądem Okręgowymw Krakowie ,
-art. 232 k.p.c.poprzez przyjęcie , iż pozwany nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia okoliczności , z której wywodzi skutki prawne , tj. faktu zdeponowania środków pieniężnych – po ich pobraniu w kasie spółki ,w sytuacji gdy w piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2013 roku zaoferował Sądowi wzajemnie się uzupełniające dowody z dokumentów , które nie zostały jednak poddane analizie przez Sąd Rejonowy ,
-art. 233 k.p.c.poprzez dokonanie całkowicie dowolnej , wybiórczeji sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego , a w szczególności pominięcie istotnej części zeznań :J. Z.iB. G., z których wynika , że strona powodowa nigdy nie przeprowadziła inwentaryzacji środków pieniężnych w kasie , co oznacza , że nie zostało wykazane , iż roszczenie dotyczy środków , których nie byłow kasie , a tym samym pozwany został bezpodstawnie wzbogacony kosztem strony powodowej ,
-art. 328 § k.p.c.poprzez brak wskazania przyczyn, dla których Sąd nie uwzględnił zgłoszonych przez pozwanego wniosków dowodowych ,w szczególności powołanych w piśmie z dnia 16 grudnia 2013 roku i nie poczynił na ich podstawie ustaleń faktycznych .
Formułując tej treści zarzuty pozwany w pierwszej kolejności zażądał zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa w całości , przy zasądzeniu na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje , a w przypadku stwierdzenia nierozpoznania istoty sprawy wniósł on o uchylenie zaskarżonego orzeczeniai przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania .
W odpowiedzi na apelację pozwanego , strona powodowa domagała się jej oddalenia oraz zasądzenia od pozwanego na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego .
Na uzasadnienie tego stanowiska strona powodowa podała , iż nie jest trafny zarzut nierozpoznania istoty sprawy . Strona powodowa zaprzeczyła również , by zgłoszone przez pozwanego wnioski dowodowe zostały przez Sąd I instancji pominięte . W ocenie strony powodowej dokumenty , na które powołuje się pozwany wcale nie dowodzą podnoszonej przez pozwanego okoliczności , tj. faktu wpłacenia środków do kasy spółki oraz ich wydatkowania na cele związane z działalnością spółki . Strona pozwana podkreśliła , iż raporty kasowe były sporządzane w oparciuo dokumenty przedkładane przez pozwanego i nigdy nie dokonano weryfikacji zgodności raportu z rzeczywistym stanem gotówki w kasie .
Wreszcie w uznaniu strony powodowej ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd I instancji nie narusza reguł zawartych w przepisieart. 233 k.p.c.

Sąd Okręgowy rozważył , co następuje :
Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie , albowiem część zawartych w niej zarzutów okazała się trafna .
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu najdalej idącego , tj. nierozpoznania istoty sprawy , bowiem jego uwzględnienie mogłoby prowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczenia .
Zarzut ten łączony z błędnymi ustaleniami faktycznymi orazz pominięciem istotnych dla sprawy dowodów w postaci raportów kasowychi sprawozdań finansowych nie zasługiwał jednak na uwzględnienie .
W orzecznictwie od dawna prezentowane jest zgodne stanowisko , wedle którego oceny , czy Sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy dokonuje się na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia , a nie na podstawie ewentualnych wad postępowania wyjaśniającego , czy też błędów związanych z subsumcją ustalonych faktów pod normę materialnoprawną . Nie stanowi więc nierozpoznania istoty sprawy , niewyjaśnienie przez Sąd okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , w tym niewzięcie pod rozwagę wszystkich dowodów , które mogły służyć do należytego rozpatrzenia sprawy ( zob. między innymi postanowienie Sądu Naj. z dnia 24 czerwca 2014 roku , I CZ 33/14 , Lex nr 1483569 , postanowienie Sądu Naj.z dnia 19 marca 2014 roku , I CZ 18/14 , Lex nr 1458678 oraz postanowienie Sądu Naj. z dnia 4 grudnia 2013 roku , II CZ 70/13 ) .
Należy jednak zgodzić się z pozwanym , że Sąd I instancji nie ustrzegł się uchybień w toku prowadzonego postępowania dowodowego oraz kontroli zgromadzonych w sprawie dowodów , co miało oczywiście wpływ na poczynionew sprawie ustalenia faktyczne , zwłaszcza ustalenie najistotniejszej dla sprawy okoliczności w postaci niezgodności stanu kasowego spółki ze stanem księgowym na koniec 2010 roku .
Przede wszystkim ma rację apelujący , że Sąd I instancji przy ocenie zebranego materiału dowodowego całkowicie pominął dowody zgłoszone przez niego w piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2013 roku , pomimo że na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 roku większość wnioskowanych dokumentów została objęta postanowieniem dowodowym . Postanowienie nie obejmowało jedynie raportu kasowego nr(...)oraz odpisu apelacjispółki (...)złożonej w sprawie IX GC 681/12 przed Sądem Okręgowym w Tarnowie . Te dokumenty zostały dopuszczone w poczet materiału dowodowego na etapie postępowania apelacyjnego .
Nie ulega wątpliwości , że wskazane dokumenty finansowe miały istotne znaczenie dla oceny zasadności roszczenia strony powodowej , bowiem zawierały one informacje o operacjach księgowych dokonywanych na rachunku spółki orazo stanie środków pieniężnych w kasie i na rachunkach spółki na koniec okresów rozliczeniowych .
Przepisart. 233 § 1 k.p.c.wymaga od Sądu wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny przy uwzględnieniu reguł logicznego myślenia , zasad doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów . Nie sposób mówić o prawidłowo dokonanej ocenie dowodów –z zastosowaniem reguł określonych w powołanym przepisie – jeżeli pomija się istotną część materiału dowodowego .
Za niesporną można było uznać okoliczność związaną z pobraniem przez pozwanego w dniach : 18 i 21 grudnia 2009 roku z rachunku bankowego spółki prowadzonego przez(...)odpowiednio kwot : 20.000 zł i 30.000 zł . Ta okoliczność wynika nie tylko z zalegającego w aktach sprawy I C 566/11 wyciąguz operacji na rachunku spółki , ale została również przyznana przez samego pozwanego . Tyle tylko , iż pozwany twierdził , że pobrane z rachunku bankowego kwoty zostały wpłacone do kasy spółki i na tę okoliczność powołał dowód z raportu kasowego nr(...)podpisany przezJ. Z..
Istotnie w powołanym raporcie kasowym w rubryce „przychód” odnotowanow dniu 18 grudnia 2009 roku kwotę 20.000 zł , a w dniu 21 grudnia 2009 roku kwotę 30.000 zł , co wskazywałoby na przyjęcie środków wypłaconych z rachunku bankowego do kasy spółki .
Kolejne dokumenty finansowe spółki zalegające w aktach sprawy , które stanowiły materiał dowodowy informują o stanie środków pieniężnych w kasie spółki oraz na jej rachunkach . I tak :
- z bilansu spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 roku wynika , że stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosił 658.165,15 zł ( zob. bilans ,k – 57 – 58 ) ,
- z bilansu spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 roku wynika , że stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosił 144.919,80 zł ( zob. bilans , k – 44 – 45 ) ,
- z raportu kasowego nr(...)wynika , że na dzień 31 grudnia 2010 roku stan środków pieniężnych w kasie spółki wynosił 103.351,58 zł ( zob. raport kasowy zalegający w aktach sprawy I C 566/11 , k – 44 ) .
Przytoczone dane objęte wymienionymi dokumentami nie mogły być pomijane przy ocenie materiału osobowego , a zwłaszcza zeznań Prezesa strony powodowej, który twierdził , że na koniec 2010 roku w kasie spółki nie było środków pieniężnych wykazanych w ewidencji księgowej .
Trzeba bowiem zwrócić uwagę , żeustawa z dnia 29 września 1994 rokuo rachunkowości, w art. 22 ust. 1 stanowi , iż dowody księgowe powinny być rzetelne, tj. zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej , którą dokumentują , kompletne oraz wolne od błędów rachunkowych . Ta sama ustawaw art. 24 ust. 1 wymaga , aby księgi rachunkowe były prowadzone rzetelnie , bezbłędnie , sprawdzalnie i bieżąco , wyjaśniając , że księgi prowadzone są rzetelnie, jeżeli dokonane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty . W art. 4 ust. 2 powołanej ustawy wskazuje się , że zdarzenia , w tym operacje gospodarcze ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną .
Kierując się powyższymi wskazaniami , w oparciu o przywołane wyżej dokumenty ( pod bilansami złożył również swój podpis Prezes Zarządu spółki(...)B. G.) należy więc zakładać , że rzeczywisty stan środków pieniężnych w kasie spółki odpowiadał stanowi wykazanemu w ewidencjach księgowych .
Sąd Okręgowy oczywiście dostrzega , że wymienione dokumenty mające charakter dokumentów prywatnych nie korzystają z domniemania , że zawartew nich oświadczenia są zgodne z prawdą i należy dokonać oceny dokumentu prywatnego na ogólnych zasadach , tj. z zastosowaniem przepisuart. 233 k.p.c., jednakże pozostałe dowody , zwłaszcza dowody osobowe nie dają dostatecznych podstaw do przyjęcia , że rzeczywisty stan środków w kasie spółki nie odpowiadał stanowi wykazywanemu w dokumentacji księgowej .
W szczególności taki wniosek nie jest możliwy do wyprowadzenia z zeznań świadkaJ. Z.prowadzącej obsługę rachunkową spółki(...). Świadek przyznała , że pieniądze z kasy spółki pobierał pozwany , ale czynił tak w oparciuo przekazywane jej dokumenty księgowe . Twierdziła również , że pozwany przedstawiał jej faktury zakupu różnych materiałów i usług ( płatne gotówką ) i jak przypuszcza na ten cel ( na zapłatę tych faktur ) pobierana była gotówka z kasy. Następnie te zakupy były księgowane w taki sposób , że zmniejszały one stan gotówki w kasie . Istotnie świadek przyznała się , że nigdy nie dokonywała inwentaryzacji stanu kasy ; również takiej inwentaryzacji i bilansu nie sporządzała na chwilę ustąpienia pozwanego ze spółki . Na tej podstawie nie można jednak stwierdzić , że niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem kasy spółki a zapisami księgowymi wystąpiła , a już na pewno nie jest usprawiedliwione twierdzenie , że za taki stan ponosi odpowiedzialność pozwany .
Tak więc jedynie z zeznań Prezesa Zarządu powodowej spółki wynikało , iż spółka na koniec 2010 roku nie posiadała w kasie pieniędzy , w kwocie uwidocznionej w dokumentacji księgowej oraz że pieniądze te pozostawaływ dyspozycji pozwanego .
W kontekście wyżej omówionych dowodów zeznania reprezentanta strony powodowej w tej części nie zasługują na wiarę .B. G.jako Prezes Zarządu strony powodowej , który podpisał się pod sprawozdaniami finansowymi spółki ( bilansami z 2009 roku i 2010 roku ) również obowiązany był do rzetelnego przedstawienia danych finansowych spółki , a więc zapisów odzwierciedlających stan rzeczywisty (art. 4 ust. 5 i art. 4a ustawy o rachunkowości) . Tymczasem jak sam przyznał - będąc słuchany w charakterze strony – po dniu 31 grudnia 2010 roku nie dokonywał inwentaryzacji stanu kasy , bowiem uważał , że stan udokumentowany raportami kasowymi był wiarygodny ( zob. zeznania , k – 85 ) . Gdyby nawet przyjmować , że jednak owa niezgodność wystąpiła , to w sytuacji zaniechania sporządzenia bilansu na chwilę ustąpienia pozwanego ze spółki oraz przeprowadzenia inwentaryzacji stanu kasy spółki na koniec 2010 roku , trudno byłoby znaleźć podstawę do uznania , że to pozwany pobrał te środki z kasy spółki na cele niezwiązane z działalnością spółki , zwłaszcza że pozwany z dniem 15 lipca 2010 roku przestał być prokurentem powodowej spółki ( zob. informację Prezesa Zarządu powodowej spółki z dnia 15 lipca 2010 roku , zalegającą w aktach sprawyI C 566/11 , k – 57 ) .
Warto w tym miejscu odwołać się również do postanowień zawartego pomiędzy wspólnikami porozumienia z dnia 15 grudnia 2010 roku ( w związkuz ustąpieniem pozwanego zespółki (...)i sprzedażą udziałów w tej spółce ) ,w którym udziałowcy spółek :(...)i(...)złożyli oświadczenia o zamiarze zwolnienia się z ewentualnych wzajemnych zobowiązań , poza tymi , które zostały wyszczególnione w załączniku do ugody nr 1 ( zob. zalegająca w aktach sprawy I C 566/11 ugoda z dnia 15 grudnia 2010 roku , k – 69 – 73 ) .
Oczywiście podstawy do przyjęcia , że pozwany pobrał z kasy spółki kwotę 50.000 zł i z tych środków nie rozliczył się ze spółką nie mogły stanowić ustalenia poczynione w uzasadnieniu do wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 29 marca 2010 roku ( sygn. akt I C 566/11 ) . Rzeczywiście w uzasadnieniu do powołanego wyroku Sąd I instancji w podstawie faktycznej zawarł ustalenia , na które powoływała się strona powodowa w pozwie , tj. że pozwanyM. R.pobrał w dniu 18 grudnia 2009 roku z konta spółki kwotę 20.000 zł , zaś w dniu 21 grudnia 2009 roku kwotę 30.000 zł i z pobranych pieniędzy nie rozliczył się ze spółką.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w żadnym razie nie był związany – na podstawieart. 365 k.p.c.– tymi ustaleniami .
Zasadą jest , że przewidziane wart. 365 k.p.c.związanie innych sądów prawomocnym orzeczeniem dotyczy tylko samej sentencji orzeczenia , a nie ustaleń faktycznych i poglądów prawnych wyrażonych w jego uzasadnieniu . Sąd może być również związany ustaleniami wynikającymi z uzasadnienia prawomocnego orzeczenia , ale tylko ustaleniami prejudycjalnymi , a więc takimi , których skutkiem było wydanie określonego wyroku . Nie jest zaś związany ustaleniami , które dla rozstrzygnięcia tamtej sprawy nie miały znaczenia ( zob. wyrok Sądu Naj. z dnia 15 listopada 2013 roku , V CSK 500/12 , Lex nr 1425057 , wyrok Sądu Naj. z dnia 29 sierpnia 2013 roku , I CSK 711/12 , Lex nr 1402579 oraz wyrok Sądu Naj. z dnia 18 kwietnia 2013 roku , II CSK 514/12 , Lex nr 1353152 ) .
Ustalenia o treści wyżej przytoczonej nie miały charakteru ustaleń prejudycjalnych . Sąd Rejonowy w sprawie I C 566/11 oddalił bowiem powództwoM. R.przeciwkospółce (...), przyjmując nieważność umowy pożyczki , która stanowiła podstawę dochodzonego roszczenia . Jedynie na marginesie Sąd wypowiedział się w kwestii zgłoszonego przezspółkę (...)zarzutu potrącenia . Sąd I instancji ustalając w tamtej sprawie fakt nierozliczenia się przez pozwanego ze spółką z pobranych pieniędzy w kwocie 50.000 zł powołał się zresztą jedynie na dowód w postaci wyciągu zbanku (...), który dokumentował wyłącznie wypłatę środków z rachunku spółki .
Przy uwzględnieniu wyników dokonanej powyżej oceny materiału dowodowego Sąd Okręgowy – odmiennie od Sądu I instancji - nie przyjmuje , by na koniec 2010 roku miała wystąpić niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem środków pieniężnych w kasie spółki a stanem tychże środków ujawnionymw dokumentacji finansowej . W pozostałym zaś zakresie Sąd II instancji podziela ustalenia Sądu Rejonowego i przyjmuje je za własne .
W takim stanie sprawy żądanie pozwu nie mogło zostać uwzględnione .
Strona powodowa reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wskazała jako podstawę dochodzonego roszczenia przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu .
Z przepisuart. 405 k.c.wynikają cztery ogólne przesłanki powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia :
- wzbogacenie jednego podmiotu ,
- zubożenie drugiego podmiotu ,
- związek pomiędzy wzbogaceniem a zubożeniem ,
- brak podstawy prawnej wzbogacenia .
Wszystkie powyższe przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia , w tym rozmiar roszczenia musi udowodnić powód , a więc zubożony . Na pozwanym ciąży zaś obowiązek udowodnienia okoliczności zmniejszających lub wykluczających żądanie zwrotu ( zob. na temat ciężaru dowodu w sprawach z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia E. Łętowska : Bezpodstawne wzbogacenie , C.H. Beck Warszawa 2000 , str. 148 – 149 ) .
Przy takich zasadach rozkładu ciężaru dowodu , bezsprzecznie strona powodowa nie udowodniła roszczenia dochodzonego pozwem .
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało jedynie , że pozwany pobrał z rachunku spółki kwoty : 20.000 zł i 30.000 zł , które następnie zostały wykazane w raporcie kasowym jako przychód . Nie sposób zaś uznać za udowodnione twierdzenie strony powodowej o braku jakichkolwiek środków w kasie spółki na koniec 2010 roku oraz o ich pobraniu z kasy przez pozwanego bez podstawy prawnej , tj. z przeznaczeniem na cele nie związane z prowadzoną przez spółkę działalnością . Wbrew stanowisku Sądu I instancji wzbogacenie kosztem zubożonego i to bez podstawy prawnej obowiązana była wykazać strona powodowa .
Skoro strona powodowa obowiązkowi w tym zakresie nie podołała , to powództwo musiało podlegać oddaleniu . W tym też kierunku zostało zmienione orzeczenie Sądu I instancji na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.
Na skutek oddalenia powództwa – zgodnie z treściąart. 98 k.p.c.– zwrot kosztów procesu przed Sądem I instancji należał się pozwanemu . Koszty te obejmowały opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego ustalone stosownie do§ 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Zasada odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażona w przepisieart. 98 k.p.c.– wobec uwzględnienia apelacji pozwanego w całości – zadecydowała również o zasądzeniu na jego rzecz od strony powodowej kwoty 3.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego . Na kwotę tą składa się : opłata od apelacjiw wysokości 2.500 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 1.200 zł ustalone na podstawie§ 6 pkt 5w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.