Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 314/14
Data wyroku: 2014-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Dobrowolski, Magdalena Pankowiec, Irena Ejsmont-Wiszowata
Słowa kluczowe: Dobra Osobiste
Podstawa prawna: art. 24 k.c., 448 k.c.

Sygn. akt I A Ca 314/14
Sygn. akt I A Cz 455/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący

:

SSA Bogusław Dobrowolski

Sędziowie

:

SA Irena Ejsmont - Wiszowata (spr.)
SA Magdalena Pankowiec

Protokolant

:

Iwona Aldona Zakrzewska

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. w Białymstoku
na rozprawie sprawy
z powództwa(...)wO.

przeciwko(...) Spółce z o.o.wO.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę
na skutek apelacji i zażaleniapowódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2014 r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt I C 408/13
uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1 i 2, znosi postępowanie w zakresie objętym rozprawą z dnia 21 stycznia 2014 roku i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

UZASADNIENIE
Powód(...)wO.w ramach ochrony dóbr osobistych wnosił o zobowiązanie pozwanych:P. N.i wydawcy(...) Spółki z o.o.wO.do opublikowania na łamach internetowego wydania(...).O..pl przeprosin za podanie nieprawdziwych treści naruszających dobre imię, dobrą sławę i cześć powoda oraz jego PrezesaZ. S., ponadto o zasądzenie kwoty 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia na cel społeczny.
W uzasadnieniu powoływał się na treść artykułu, który ukazał się na stronie internetowej(...)O.w dniu 20.03.2013 roku.
Pozwani w sprawie redaktor naczelny oraz wydawca wnosili o oddalenie powództwa w całości.
Sąd Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 roku oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 1577 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu mocą postanowienia z dnia 4 marca 2014 roku (k. 121 i 143).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało poprzedzone następującymi ustaleniami faktycznymi oraz prawnymi:
W dniu 20 marca 2003 roku zawarta została umowa o zarządzenie nieruchomością pomiędzy(...)a wspólnotą mieszkaniową nieruchomości położonej wO.przyul. (...). Jednym z członków tej Wspólnoty jestM. Ż. (1), który posiada zaległości z tytułu opłat za lokal i w związku z tym pozostaje on w konflikcie zarówno z zarządcą, jak i z pozostałymi członkami wspólnoty. W dniu 8 kwietnia 2013 roku PanM. Ż. (1), w związku z jego problemami, zaprosił na spotkanie wspólnoty dziennikarzy(...).O., którzy na samym wstępie zostali wyproszeni przez Prezesa zarządu powodowej spółki. Następnego dnia na forum internetowym znalazł się artykuł p.t.(...), w którym to w pierwszej części autor cytował stanowiskoM. Ż., a w dalszej części informował o wyproszeniu dziennikarza ze spotkania przezZ. S.. W kolejnej części autor przedstawił fakty, które udało się ustalić, takie jak: o trwającym od lat sporzeM. Ż.ze wspólnotą i jego zaległościach płatniczych, postępowaniu egzekucyjnym. Uwagę dziennikarza zwróciła też forma dokumentu, w którym wyszczególniono zaległości MŻ..
W ustalonym jak wyżej stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał żądanie ochronne powoda za nieuzasadnione.
W ocenie Sądu artykuł w swej treści stanowił głównie relacjeM. Ż., nie zawierał też treści nieprawdziwych. Zarzut braku należytej staranności dziennikarza nie potwierdził się, jego działanie nie nosiło cech bezprawności.
Z tych wszystkich powodów nie zachodziły przesłanki do udzielenia stronie ochrony w oparciu o przepisart. 24 k.c.oraz dalszej. O kosztach Sąd postanowił na zasadzieart. 98 k.p.c..
Z wyrokiem Sądu Okręgowego nie zgodził się powód, który w swojej apelacji wskazał na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnięart. 24 k.c., błędną wykładnię lub niezastosowanieart. 12 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo prasowe, błędną wykładnię lub niezastosowanie art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, naruszenie prawa procesowego –art. 233 § 1 k.p.c.,art. 231 k.p.c.,art. 328 § 2 k.p.c.,art. 224 k.p.c., a takżeart. 379 pkt. 5 k.p.c.polegające na pozbawieniu powoda możliwości obrony swoich praw, skutkujące nieważnością postępowania.
W oparciu o przedstawione zarzuty powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu za obie instancje, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponadto na podstawieart. 369 § 1 pkt. 4 k.p.c.w zw. zart. 217 § 1, art. 227 i art. 232 k.p.c.orazart. 391 k.p.c.powołał nowy fakt, jakim jest niepoinformowanie stron o terminie rozprawy, która odbyła się w dniu 21.01.2014 r. i wnosił o przeprowadzenie dowodu z nagrania rozprawy z dnia 21.10.2013 r., na której Przewodnicząca wyznaczyła kolejny termin rozprawy na dzień 24.01.2014 r., a nie na 21.01.2014 r.
Pozwani w odpowiedzi na apelacje powoda wnosili o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Apelację należało uwzględnić z uwagi na stwierdzoną nieważność postępowania.
Niezależnie od zarzutu nieważności postępowania sformułowanego przez powoda w apelacji, przesłanki nieważności Sąd II instancji bierze zawsze pod uwagę z urzędu, w granicach zaskarżenia i z wyjątkiem określonym wart. 378 § 2 k.p.c.
To też oznacza, iż skarżący w tej sprawie podnosząc zarzut nieważności nie musiał wykazywać, że uchybienie Sądu mogłoby mieć wpływ na jego rozstrzygnięcie.
W opisywanych przez stronę okolicznościach Sąd II-giej instancji nie był także władny sanować postępowanie przed Sądem I-szej instancji.
Podane zaś okoliczności okazały się bezsporne. Treść nagrania rozprawy z dnia 21.10.2013 r. (dowód z k. 109 akt sprawy), ewidentnie potwierdziła wypowiedź Przewodniczącej Sądu o odroczeniu rozprawy na dzień 24.01.2014 r, podczas gdy zapis protokołu wskazywał datę 21.01.2014 r. (K. 108 akt sprawy), zaś zapis i nagranie rozprawy z dnia 21.01.2014 r. (k. 118, 119) potwierdzało niestawiennictwo pełnomocników stron, zawiadomionych prawidłowo o tym terminie. Wypowiedź Przewodniczącej z 21.10.2013 r. niekorelująca z zapisem tradycyjnym nie upoważniała też do przyjęcia przez Sąd Okręgowy prawidłowości zawiadomienia pełnomocników stron o terminie rozprawy z dnia 21.01.2014 r. Nieobecność pełnomocników stron oraz samych stron w zaistniałej sytuacji na terminie ostatniej rozprawy poprzedzającej wyrokowanie i podejmowanie w jej trakcie czynności procesowych, w ocenie Sądu Apelacyjnego stanowiło okoliczność uzasadniającą przyjęcie, iż strona skarżąca została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 379 pkt. 5 k.p.c.). Doszło zatem do nieważności postępowania przed Sądem I-szej instancji (patrz odp. Wyrok SN z 4.07.2008, I CSK 20/08, Lex Polonica nr 2130797, z 18.03.2008, IV CSK 539/07 Lex Polonica nr 2038673).
Z uwagi na powyższe Sąd II instancji zobligowany był do wydania orzeczenia kasatoryjnego bez względu na pozostałe zarzuty apelacyjne strony powodowej.
Orzeczono zatem jak w sentencji, stosownie do treściart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 108 § 2 k.p.c.