Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 198/14
Data wyroku: 2014-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Juchacz, Mariola Urbańska-Trzecka, Małgorzata Lessnau-Sieradzka
Słowa kluczowe: Gwarancje Procesowe
Podstawa prawna: art. 437§1 k.p.k.

Sygn. akt. IV Ka 198/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2014 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Mariola Urbańska - Trzecka
Sędziowie SO Wiesław Juchacz
SO Małgorzata Lessnau - Sieradzka
Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Bobak
przy udziale Antoniny Kasprowicz - CzerwińskiejProkuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu w dniu 07 maja 2014 roku
sprawyT. B.
oskarżonego zart. 156§1 pkt 2 k.k.,art. 207§1 k.k.iart. 157§2 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 5 sierpnia 2013 roku sygn. akt III K 264/11
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt IV Ka 198/14

UZASADNIENIE
T. B.został oskarżony o to, że:

1
w dniu 1 stycznia 2009 r. wB.w mieszkaniu przyul. (...)spowodował uS. H.ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu poprzez ugodzenie jej nożem w okolice klatki piersiowej i spowodowanie u niej rany kłutej klatki piersiowej z powikłaniem w postaci masowego krwotoku do lewej jamy płucnej,

tj. o czyn zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.;

2
w okresie od 2007 r. do dnia 1 stycznia 2009 r. wB.znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją konkubinąS. H.poprzez bicie jej po całym ciele, ciągnięcie za włosy, grożenie użyciem przemocy wobec niej i jej rodziny, w tym:

-

-

w lipcu 2007 r. wB.na terenie boiska szkolnego przyul. (...)uderzył ją pięścią lub otwartą dłonią w twarz, powodując skutek w postaci złamania kości nosa bez przemieszczenia odłamów kostnych, naruszający czynności organizmu na okres poniżej 7 dni,

w wyżej wymienionym okresie wB.w mieszkaniu przyul. (...), grożąc jej pozbawieniem życia, rzucił w nią otwartym nożem typu scyzoryk, trafiając w kolano i powodując ranę kłutą, naruszającą czynności narządu ciała (narządu ruchu) na okres poniżej 7 dni,

tj. o czyn zart. 207§ 1 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 5 sierpnia 2013 r. (sygn. akt III K 264/11):

1
oskarżonegoT. B.uznano za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu powyżej wpunkcie 1, tj. przestępstwa zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.i za to na podstawie tego przepisu skazano go na karę 8 lat pozbawienia wolności,

2
oskarżonegoT. B.uznano za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu powyżej wpunkcie 2, tj. przestępstwa zart. 207§ 1 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 11 § 3 k.k.iart. 207 § 1 k.k.skazano go na karę 2 lat pozbawienia wolności,

3
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w miejsce orzeczonych kar pozbawienia wolności wymierzono oskarżonemu karę łączną 8 lat pozbawienia wolności,

4
zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe oraz kwotę 600 zł tytułem opłaty.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

I
naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a
art. 41 § 1 k.p.k.poprzez niewyłączenie od udziału w sprawie Przewodniczącej składu orzekającego, pomimo że prowadzone w tym składzie postępowanie jurysdykcyjne pozbawione było przymiotu bezstronności, czego konsekwencją jest m.in. to, że Sąd w sposób wyraźny i to trzykrotnie wypowiedział się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego na długo przed wydaniem wyroku, zaś z treści oświadczeń Sądu wyraźnie wynika, iż w jego ocenie oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycjęart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 k.k.,

b
art. 42 § 3 k.p.k.poprzez kontynuowanie przez Sąd postępowania w sprawie i nieograniczenie się do dokonywania czynności niecierpiących zwłoki m.in. poprzez przeprowadzenie w dniu 4 października 2011 r. kolejnej rozprawy, pomimo zgłoszonego przez obrońcę oskarżonego w dniu 29 lipca 2011 r. wniosku o wyłączenie sędziego,

c
art. 4 k.p.k.iart. 7 k.p.k.poprzez nieuzasadnione nadanie waloru wiarygodności i spójności zeznaniom świadkaS. H., pomimo że:

-

pokrzywdzona ze względu na jej stan zdrowia psychicznego stwierdzony przez biegłą może posługiwać się kłamstwem intencjonalnym,

świadek w toku procesu ignorowała Sąd, nie stawiając się na wezwania oraz podała nieprawdziwe okoliczności co do miejsca zatrzymania na polecenie Sądu przez funkcjonariuszy Policji,

S. H.w dniu 1 stycznia 2009 r. była w stanie znacznego upojenia alkoholowego – badanie wykazało 3,8 promila alkoholu we krwi, czego oczywistą konsekwencją jest to, że pokrzywdzona nie może pamiętać zdarzenia, a wszelkie podawane przez nią okoliczności stanowią jedynie zasłyszaną wersję, która dodatkowo ewoluowała w trakcie procesu,

d
niezgodność treści uzasadnienia zart. 424 k.p.k.poprzez jego zbytnią oględność i brak należytego wyjaśnienia jakimi przesłankami kierował się Sądmeritiwydając zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej orzeczonej kary pozbawienia wolności;

II
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na uznaniu, że:

a
oskarżony w dniu 1 stycznia 2009 r. wB.w mieszkaniu przyul. (...)spowodował uS. H.ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu poprzez ugodzenie jej nożem w okolice klatki piersiowej i spowodowanie u niej rany kłutej klatki piersiowej z powikłaniem w postaci masowego krwotoku do lewej jamy płucnej, tj. przestępstwa zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.,

b
oskarżony w okresie od 2007 r. do dnia 1 stycznia 2009 r. wB.znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją konkubinąS. H.poprzez bicie jej po całym ciele, ciągnięcie za włosy, grożenie użycia przemocy wobec niej i jej rodziny,

podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że:

-

brak jest narzędzia przestępstwa, gdyż noże znalezione w mieszkaniu oskarżonego, pomimo przeprowadzonych badań genetycznych, nie mogą być za nie uznane, a ponadto opis zmian morfologicznych na ciele pokrzywdzonej po dniu 1 stycznia 2009 r. nie pozwala na „wnioskowanie odnośnie rodzaju i parametrów jakiegokolwiek narzędzia”,

świadkami, którzy rzekomo widzieli jak oskarżony znęcał się nad pokrzywdzoną byli w większości członkowie rodzinyS. H.i z tego też względu do przedstawionej przez nich wersji zdarzeń należy podchodzić z dużą ostrożnością;

III
rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 8 lat.

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wywiedziona przez obrońcę oskarżonego okazała się być zasadna o tyle, iż skutkować musiała uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania
Sąd Okręgowy ograniczył się jednak tylko do rozpoznania zarzutu naruszenia przepisuart. 41 § 1 k.p.k., jako że w ocenie Sądu obraza tego przepisu mogła mieć wpływ na treść orzeczenia i skutkować musi uchyleniem wyroku, a to sprawia, że rozpatrywanie pozostałych zarzutów apelacyjnych, zwłaszcza co do zasadności lub niezasadności zarzutów stawianych oskarżonemu, jest na tym etapie przedwczesne (art. 436 k.p.k.).
Zgodnie zart. 41 § 1 k.p.k.sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek jest uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia, i to zarówno w wypowiedzi na sali sądowej, jak i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości. Sformułowania przesądzające winę oskarżonego, które padają z ust członków składu orzekającego, zanim wydadzą oni rozstrzygnięcie w sprawie, co do zasady budzą wątpliwości co do bezstronności w rozumieniuart. 41 § 1 k.p.k., niezależne od tego, czy są świadome, czy też są wynikiem nieumiejętnego lub nieroztropnego formułowania myśli. "Uzasadnioną wątpliwość" co do bezstronności sędziego przy posłużeniu się wykładnią literalną, można i należy wiązać z taką oto okolicznością, kiedy sędzia przed wydaniem orzeczenia w danej sprawie, niejako z góry zajął określone stanowisko co do istoty sprawy, szczególnie jeśli ujawnił je w innym orzeczeniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., SNO10/12, LEX nr 1215798; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2011 r., V KK 227/10, OSNKW 2011/4/35, Biul. SN 2011/4/13-14, LEX nr 738377, Biul. PK 2011/4/8; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2008 r., III KK 73/08, LEX nr 465883, Biul. PK 2008/12/8, Prok. i Pr. - wkł. 2009/3/12; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2007 r., V KK 33/07, LEX nr 332929; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 listopada 1998 r., KZS 1998/12/34).
W związku z tym rację ma skarżący, gdy zarzuca Sądowi Rejonowemu, że przeprowadzone przez ten Sąd postępowanie pozbawione było przymiotu bezstronności z uwagi na niewyłączenie od udziału w sprawie Przewodniczącej składu orzekającego, która w sposób wyraźny i to trzykrotnie wypowiedziała się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego na długo przed wydaniem wyroku, bowiem z treści sformułowanych w tym zakresie oświadczeń wprost wynika, iż w jej ocenie oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycjęart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 k.k.
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 lutego 2011 r. o uznaniu się niewłaściwym do rozpoznania sprawyT. B., gdyż czyn, który zarzucono mu w punkcie 1 aktu oskarżenia wyczerpuje znamiona zbrodni usiłowania zabójstwa i w związku z tym o przekazaniu jej do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy, Sąd Rejonowy w Bydgoszczy ocenił zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, dochodząc do konkluzji, że przedmiotowe zdarzenie zaistniało, a zachowanie oskarżonego wyczerpało znamiona przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 k.k.(k. 972v, 975 – 977).
Poglądu co do kwalifikacji prawnej zarzucanegoT. B.czynu nie podzielił jednak Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, w związku z czym również uznał się niewłaściwym rzeczowo i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy (k. 1009 – 1011).
Sprawę ponownie przydzielono SSR Marii Lewandowskiej, która poprzednia była Przewodniczącą składu orzekającego (k. 1019).
Mając na uwadze zaistniałą sytuację, zarówno obrońca oskarżonego, jak i Przewodnicząca wnioskowali o wyłączenie jej od udziału w sprawie, przy czym sędzia wprost oświadczyła, iż oceniła zebrane w sprawie dowody jako świadczące o popełnieniu przezT. B.przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 k.k.(k. 1040 – 1042, 1060 – 1061).
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy nie podzielił jednak powyższych zastrzeżeń i nie wyłączył SSR Marii Lewandowskiej od rozpoznania sprawy (k. 1044, 1062 – 1063).
Niewątpliwie – zdaniem Sądu odwoławczego – zignorowanie przez Sąd pierwszej instancji zaistniałych w niniejszej sprawie wyżej przedstawionych wątpliwości co do bezstronności Przewodniczącej składu orzekającego, które uznać trzeba za poddające się zewnętrznej weryfikacji i obiektywnie uzasadnione, stanowi rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, która w istotny sposób ograniczyła prawo do obrony oskarżonego, a tym samym powinna być traktowana jako mogąca mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skoro ostatecznie w kwestii winyT. B.w wyroku z dnia 5 sierpnia 2013 r. wypowiedział się Sąd w takim samym składzie, który już w postanowieniu z dnia 25 lutego 2011 r. o uznaniu się niewłaściwym i przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy, oceniając zgromadzony materiał dowodowy, stwierdził, że „świadekS. H.została ugodzona nożem w klatkę piersiową w mieszkaniu rodzinyB.i cios zadał jej oskarżonyT. B.”, a jego zachowanie wypełniło znamiona zbrodni zabójstwa, a nie zarzucanego mu występku zart. 156 § 1 pkt 2 k.k., co zresztą SSR Maria Lewandowska sama przyznała, dwukrotnie składając do akt sprawy oświadczenie w trybieart. 42 § 3 k.p.k.Znalazło to również odzwierciedlenie w treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku, w którym Sąd całkowicie pominął wyjaśnienie jego podstawy prawnej, czym naruszył wymogi określone wart. 424 k.p.k., co zdaniem Sądu Okręgowego niewątpliwie potwierdza stanowisko, że w tym przedmiocie wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 25 lutego 2011 r., a po jego uchyleniu i ponownym przekazaniu sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w osobie tego samego sędziego, prowadzone postępowanie obarczone było uchybieniem w postaci stronniczości.
W tym stanie rzeczy, nie wdając się w ocenę słuszności pozostałej argumentacji zawartej w środku odwoławczym, co z racji stwierdzonych uchybień byłoby przedwczesne (art. 436 k.p.k.), skonstatować należy, że ich konsekwencją musiało być uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, w toku którego Sąd ten powinien po raz kolejny przeprowadzić postępowanie dowodowe, z zachowaniem przepisów obowiązującej procedury, w szczególności mając na względzie zachowanie zasady bezstronności i zagwarantowanie oskarżonemu prawa do obrony, a następnie ponownie wydać wyrok.
Kierując się przytoczoną argumentacją orzeczono jak w wyroku.