Sąd Okręgowy w Koninie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 4/14
Data wyroku: 2014-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia – Anna Walczak-Sarnowska
Słowa kluczowe: Emerytura Górnicza
Podstawa prawna: art. 50 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygnatura akt III U 4/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Konin, dnia 17-04-2014 r.

Sąd Okręgowy w Koninie  III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący - Sędzia –SO Anna Walczak- Sarnowska
Protokolant: sekretarka Monika Lewandowska
po rozpoznaniu w dniu 10-04-2014r.  w Koninie
sprawyR. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
na skutek odwołaniaR. C.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
z dnia 29.10.2013r.  znak:(...)

I
Oddala odwołanie

II
Zasądza od odwołującego na rzecz pozwanego kwotę 60 zł - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego .

Sygn. aktIII U 4/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 29 października 2013 roku, znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II OddziałwP.Inspektorat wK.odmówiłR. C.prawa do emerytury górniczej wskazując w uzasadnieniu, że nie spełnił on przesłanki koniecznej do przyznania prawa do emerytury na podstawieart. 50a ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którą jest udowodnienie co najmniej 25-letniego okresu pracy górniczej i równorzędnej,w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1 ww. ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłR. C.zaskarżając jąw całości i wniósł o:

1
zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, żeR. C.przysługuje prawo do emerytury górniczej,

ewentualnie

2
uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie ZUS do ponownego rozpoznania,

3
przeprowadzenie dowodów wskazanych w odwołaniu,

4
zasądzenie od ZUS na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych,

zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, że ubezpieczony nie udokumentował wymaganego okresu 25 lat pracy górniczeji równorzędnej z pracą górniczą, podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikają twierdzenia przeciwne.
W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, albowiem od 1980 roku wykonywał na rzecz(...) S.A.oraz jego poprzednika prawnego(...) S.A.prace, które w świetle przepisów uważane są za pracę górniczą. Początkowo od dnia 9 września 1980 roku rozpoczął pracęw Oddziale(...)na stanowisku frezera, następnie – po zmianie nazwy oddziału – od dnia 1 lipca 2006 roku odwołujący pracowałw Oddziale(...)(...)także na stanowisku frezera, od 1 listopada 2007 roku na stanowisku mechanika obróbki skrawaniem w Oddziale(...)(...), a od dnia 1 lipca 2011 roku do chwili obecnej pracuje na stanowisku mechanika na odkrywcew Oddziale(...)(...).
Odwołujący pokreślił, że pracując w charakterze frezera, a następnie mechanika obróbki skrawaniem wykonywał prace związane z remontami głównymi i podstawowymi maszyn i układu(...)na rzecz kopalni i górnictwa. Po zmianie nazwy oddziału oraz zmianie stanowiska pracy na mechanika obróbki skrawaniem wykonuje na rzecz kopalni te same prace co poprzednio na stanowisku frezera.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że odwołujący nie udowodnił co najmniej 25 lat pracy górniczej i pracy równorzędnejz pracą górniczą, w tym co najmniej 15 lat pracy określonej w art. 50c ustawy emerytalnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

R. C.urodził się w dniu(...).
W dniu 9 września 1980 roku zatrudniony został w Kopalni(...)z siedzibą wT.(obecnie(...) S.A.z siedzibą wT.) na stanowisku frezera. Od dnia 1 lipca 2006 roku oddział ten przekształcony został w Oddział(...)(...). Tam również odwołujący zajmował stanowisko frezera, a od dnia 1 listopada 2007 roku przeniesiony został na stanowisko mechanika obróbki skrawaniem.
W powyższych okresach zatrudnienia do obowiązków odwołującego (pomimo zajmowania różnych stanowisk) należało wykonywanie kanałków, zębatek, drutowanie, malowanie konstrukcji, taśmociągów, zwałowarek, koparek, a ponadto wykonywanie prac dla elektryków, tj. prac na silnikach. Obowiązki swojeR. C.wykonywał w warsztacie mechanicznym położonym około 500 m od wkopu. Czasami zdarzało się, że odwołujący wyjeżdżał na odkrywkę i zajmował się wówczas dopasowywaniem różnych części do maszyn, a także malowaniem konstrukcji oraz usuwaniem bieżących awarii.
Od dnia 1 lipca 2011 rokuR. C.przeniesiony został na stanowisko mechanika na odkrywce w Oddziale(...)(...).
Komisja Weryfikacyjna(...) S.A.w odpowiedzi na wniosekR. C.z dnia 5 września 2012 roku o zaliczenie lat pracy w(...)(do 1 lipca 2011 roku) do pracy górniczej, odstąpiła od rozpoznania wniosku stwierdzając, że w okresie objętym wnioskiem odwołujący wykonywał prace na stanowiskach, które zgodniezustawą z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie są zaliczane do pracy górniczej na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nakładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych (…), na stanowiskach określonychw drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do prac gospodarkii ministerstwem właściwym do spraw Skarbu Państwa. Jednocześnie komisja wskazała, że cytowane z przepisówprawa Geologicznego i Górniczegodefinicje obszaru górniczego, terenie i zakładu górniczego nie mają bezpośredniego związku z zaliczeniem odwołującego do pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy określoną w wykazach stanowisk pracy górniczej stosownie do ustawy i nie mogą stanowić podstawy do wniosku.
W dniu 17 października 2013 rokuR. C.wystąpiłz wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury górniczej oświadczając, że nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, Jednocześnie odwołujący dołączył do wniosku zaświadczenie z dnia 27 września 2013 rokuz(...) S.A.z siedzibą wT.,w którym wymieniono poszczególne stanowiska jakie zajmował odwołujący.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, żeR. C.nie wykonywał przez co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa wart. 50c ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Wobec powyższego zaskarżoną decyzją z dnia 29 października 2013 roku odmówiłR. C.prawa do emerytury górniczej.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i zgromadzonych w sprawie, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych, w tym aktach osobowychR. R., a ponadto w oparciu zeznania odwołującegoR. C.oraz świadków:A. S. (1)iA. S. (2).
Zeznania świadków:A. S. (1)iA. S. (2)Sąd uznał za wiarygodne. Świadkowie ci w sposób logiczny oraz wzajemnie się uzupełniający opisali charakter prac odwołującego w Kopalni(...)z siedzibą wT.podkreślając przy tym wyraźnie, że przede wszystkim pracował on na hali warsztatowej.
Zeznania odwołującegoR. S.Sąd uznał za wiarygodnew części w której opisywał przebieg swojej pracy w Kopalni(...)wT., a szczególności jakie obowiązki wykonywał pracującw spornym okresie na stanowiskach frezera i mechanika obróbki skrawaniem. Zeznania te znalazły bowiem potwierdzenie w dokumentach zgromadzonychw aktach osobowych, a nadto w zeznaniach ww. świadków. Sam odwołujący przyznał jednocześnie, że jego wyjazdy na odkrywkę były sporadyczne.
Zgromadzony w sprawie rzeczowy materiał dowodowy nie budził wątpliwości Sądu.
Natomiast z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowychR. R.wynika, iż osoba te otrzymała świadectwo wykonywania pracy górniczej i równorzędnej z pracą górniczą, przy czymz treści tego świadectwa wynika, że przez ponad 15 lat wykonywał on prace na poszczególnych stanowiskach pracy na odkrywce.R. R.pracował bowiem jako rzemieślnik zatrudniony na odkrywce bezpośredniow przodku na koparkach i zwałowarkach zał. 3, pkt III, 7 – a więc na stanowiskach innych niż odwołujący. Z kolei zatrudnienie na stanowiskach ww. jako frezer, czy mechanik obróbki skrawaniem poza odkrywką nie zostały zaliczone jako praca górnicza. Zresztą każda sprawa ma charakter indywidualny, a zatem sytuacja zawodowa ww. pracowników (zresztą różna od sytuacji odwołującego) pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy praca odwołującego w Kopalni(...)wT.(obecnie(...) S.A.z siedzibąwT.) na stanowisku frezera i mechanika obróbki skrawaniem Oddziału(...), co w konsekwencji skutkuje przyznaniem mu prawa do emerytury górniczej. Należy zauważyć, iż jedynie okres pracy od dnia 1 lipca 2011 roku na stanowisku ślusarza na odkrywce został zaliczony jako okres pracy górniczej.
Zgodnie z treścią przepisuart. 50a ust. 1 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, górnicza emerytura przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
ukończył 55 lat życia;

2
ma okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1;

3
nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Wg art. 50a ust. 2 tej ustawy, wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat, a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczej i równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej,o której mowa w art. 50c ust. 1, wynosi 50 lat.
W myśl art. 50c. 1 ust. 4 cyt. ustawy, za pracę górniczą uważa się zatrudnienie na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego przy ręcznym lub zmechanizowanym urabianiu, ładowaniu oraz przewozie nadkładu i złoża, przy pomiarach w zakresie miernictwa górniczego oraz przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń wydobywczych, a także w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego, na stanowiskach określonych w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa.
Wykaz stanowisk pracy, na których zatrudnienie na odkrywcew kopalniach węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego uważa się za pracę górniczą, zawiera załącznik nr 2 do Rozporządzenia tegoż Ministra z dnia 23 grudnia 1994 roku w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (§ 2). Rozporządzenie zachowało moc na podstawie art. 194 ustawy o emeryturach i rentach w zakresie, w jakim jego przepisy nie są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
W załączniku nr 2 wymieniono m.in. stanowiska związane z przewozem złoża: pod poz. 7 konserwatora tras kolei górniczych na odkrywce, pod poz.17 operatora rozjazdów transportu szynowego na odkrywce, pod poz. 26  spawacz maszyn i urządzeń górniczych na odkrywce oraz spawacz zatrudniony w stałej grupie remontowej na odkrywce i jego pomocnik, pod poz. 28 toromistrza i robotnika torowy na odkrywce, czy pod poz. 32, rzemieślnikai innych robotników zatrudnionych stale na odkrywce przy wykonywaniu bieżących robót montażowych, konserwacyjnych i remontowych, w tym elektryków i mechaników, ale podkreślenia wymaga to, że chodzi o stanowiska bezpośrednio związane z urabianiem i bieżącą konserwacją agregatówi urządzeń wydobywczych.
Na takich stanowiskach odwołujący – w ww. spornym okresie – nie był zatrudniony.
W wyroku z dnia 16 marca 2011 roku, sygn. I UK 331/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przepisy normujące nabywanie prawa do emerytury górniczej muszą być wykładane ściśle, a dla oceny charakteru pracy górniczej nie mogą mieć decydującego znaczenia ani zakładowe wykazy stanowisk, ani protokoły komisji weryfikacyjnej kwalifikujące określone zatrudnienie jako pracę górniczą. Taka możliwośćnie zostałabowiem w przepisach tych przewidziana.
Z przytoczonego brzmienia art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy o emeryturachi rentach wynika, że w jego rozumieniu pracą górniczą jest wyłącznie zatrudnienie przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymiz wydobywaniem kopalin, polegającymi na pozyskiwaniu złóż siarki i węgla brunatnego na odkrywce, a więc zatrudnienie przy pracach ściśle górniczych, do których zaliczono roboty górnicze przy urabianiu i ładowaniu (w tym strzałowe i odwadniające), roboty transportowe przy przewozie nadkładu i złoża, miernicze oraz bieżące prace konserwacyjne utrzymujące sprawność techniczną agregatów i urządzeń wydobywczych.
Zatem nie każda praca w kopalni węgla brunatnego, która funkcjonalnie związana jest z eksploatacją odkrywki, jest pracą górniczą, uprawniającą do emerytury górniczej. Analiza pracy górniczej, powinna się koncentrować na ustawowych warunkach pracy górniczej określonych w art. 50c ustawy emerytalnej, a nie na samej nazwie stanowiska (np. wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 24 marca 2011roku, sygn. I UK 320/10, z dnia 3 lutego 2012 roku, sygn. I UK 290/11).
Jak przekonująco orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 roku, sygn. III AUa 832/12, praca „na odkrywce”w kopalniach węgla brunatnego (siarki) jest odpowiednikiem pracy„w przodkach” pod ziemią i polega na zatrudnieniu przy pracach bezpośrednio łączących się z procesami związanymi z wydobywaniem kopalin, pozyskiwaniu złóż; istotne jest, aby prace wykonywane przez górnika były bezpośrednio związane z wykonywaniem czynności w przodkach przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych, a pojęcie „inne prace w przodku” musi wiązać się z bezpośrednim i zasadniczym procesem produkcyjnym zakładu górniczego, polegającym na urobku i wydobywaniu kopalin.
Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w spornym okresie, tj. przed 1 lipca 2011 roku odwołującyR. C.pracowałw Oddziale(...)na stanowiskach frezera i mechanika obróbki skrawaniem, a do obowiązków odwołującego należało wykonywanie kanałków, zębatek, drutowanie, malowanie konstrukcji, taśmociągów, zwałowarek, koparek, a ponadto wykonywanie prac dla elektryków, tj. prac na silnikach. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że obowiązki swojeR. C.wykonywał w warsztacie mechanicznym położonym około 500 m od wkopu. Czasami zdarzało się, że odwołujący wyjeżdżał na odkrywkę i zajmował się wówczas dopasowywaniem różnych części do maszyn, a także malowaniem konstrukcji oraz usuwaniem bieżących awarii.
Komisja Weryfikacyjna(...) S.A.odmówiła zaliczenia tego okresu pracy odwołującego do pracyw górnictwie.
A zatem charakter jego pracy w spornym okresie nie miał bezpośredniego związku z urabianiem kopalin, ładowaniem urobku, montażem, likwidacją i transportem obudów, maszyn urabiających, ładującychi transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów oraz robotach szybowych i nie można jej uznać za pracę o kwalifikowanym charakterze, aby uznać ją za pracę górniczą, w tym za równoznaczną ze stanowiskiem rzemieślnika, o którym mowa w pkt 26.
W ocenie Sądu, nie stanowiła ona pracy górniczej w rozumieniu art. 50c ust. 1 pkt 4 ustawy, nawet gdyby przyjąć, że praca ta odbywała się na odkrywcew kopalni(...).
W ocenie Sądu, odwołujący nie wykazał również, że stale pracował na odkrywce, gdyż przeczy temu zebranych w sprawie osobowy materiał dowodowy, w tym także zeznania samego odwołującego, z którego to materiału dowodowego wynika niezbicie, że jedynie czasami udawał się on bezpośrednio do wykopu.
Niespełnienie warunku legitymowania się wymaganym co najmniej 25-letnim okresem pracy górniczej łącznie z okresem pracy równorzędnej, czyni więc niezasadnym odwołanie wnioskodawcy, w którym wnioskował o zmianę decyzji i przyznanie prawa do górniczej emerytury.

Z uwagi na powyższe odwołanie wnioskodawcy Sąd uznał za nieuzasadnione i na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w pkt. I wyroku.

O kosztach zastępstwa procesowego (pkt. II wyroku) Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z§ 2 ust. 2, § 6 i 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 rokuw sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U.2013.461 j.t.)

SSO Anna Walczak – Sarnowska