Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 587/14
Data wyroku: 2014-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Gosławski, Marta Legeny-Błaszczyk, Joanna Cisak-Nieckarz
Słowa kluczowe: Dobrowolne Poddanie Się Karze, Wyrok
Podstawa prawna: art. 200§1 kk w zw. z art. 12 kk

Sygn. akt IV Ka 587/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 listopada 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Sławomir Gosławski (spr.)
Sędziowie SO Marta Legeny-Błaszczyk
del. SR Joanna Cisak - Nieckarz
Protokolant sekr. sądowy Agnieszka Olczyk
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Piotrkowie Trybunalskim Roberta Wiznera
po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 roku
sprawyR. G.
oskarżonego zart. 12 kkw zw. zart. 200§1 kk
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie
z dnia 27 sierpnia 2014 roku     sygn. akt II K 352/14
na podstawieart. 437 § 1 kpk,art. 438 pkt 2 kpk,art. 624 § 1 kpk
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, żepodstawę prawną środka karnego orzeczonego w punkcie 3 uzupełnia oart. 41 a § 4 kk;
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;
zwalnia oskarżonego od wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.
IV Ka 587/14

UZASADNIENIE
R. G.został oskarżony o to, że:
w okresie od 19 grudnia 2013 roku do 27 marca 2014 roku wO., woj.(...), działając z góry powziętym zamiarem w krótkich odstępach czasu, kilkakrotnie obcował płciowo z małoletniąL. R.poniżej 15 lat,
tj. o czyn zart. 12 kkw zw. zart. 200§1 kk.
Sąd Rejonowy w Opocznie wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 roku w sprawie II K 352/14:
1.oskarżonegoR. G.uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu w akcie oskarżenia czynu, a wyczerpującego dyspozycjeart. 12 kkw zw. zart. 200§1 kki za czyn ten na mocyart. 200§ 1 kkskazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności;
2.na mocyart. 69§1 i 2 kkorazart. 70§2 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 5 lat.
3.na mocyart. 41 a §1 kkorzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonejL. R.na odległość 10 m.
4.na mocyart. 73§2 kkoddał oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego
5.zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów i opłat sądowych w sprawie
Powyższy wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego zaskarżył prokurator.
Wyrokowi zarzucił:
- obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 41 a § 4 kkpoprzez jego niezastosowanie przy wymierzeniu środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej, a zastosowanie, jako podstawy prawnej środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej jedynieart. 41 a § 1 kk.
- obrazę przepisów postępowania tj.art. 343 § 4 kpk,394 § 1 i 2 kpk,410 kpkpoprzez nieujawnienie na posiedzeniu, po uwzględnieniu wniosku prokuratora w trybieart. 335 § 1 kpk, dowodów w postaci zeznań małoletniego świadkaL. R.oraz świadkówH. P.,M. F., podczas gdy sąd I instancji ustalając stan faktyczny w tej sprawie i oceniając zebrane dowody powołał się na w/w nieujawnione dowody i je ocenił.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd okręgowy zważył, co następuje:
apelacja zasługuje na uwzględnienie w odniesieniu do zarzutu pierwszego; korekta zaskarżonego wyroku w tym zakresie mogła być dokonana w instancji odwoławczej, bez potrzeby uchylania tego orzeczenia i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie odwołanie nie jest zasadne.
Na wstępie należy podnieść, iż sąd I instancji prawidłowo ustalił sprawstwo oskarżonego, które w skardze apelacyjnej nie jest kwestionowane; nie musi być więc przedmiotem szczegółowych rozważań sądu okręgowego. Ponadto do czynu przypisanego oskarżonemu sąd ten zastosował właściwą kwalifikację prawną.
Sąd rejonowy orzekł zakaz zbliżania się oskarżonego do pokrzywdzonej na odległość 10 metrów – jedynie na podstawieart. 41a § 1 kk.
Ma rację skarżący, iż do wydania wyroku w tym przypadku doszło z naruszeniem prawa procesowego, a nie materialnego,  poprzez niepowołanieart. 41a § 4 kkdo podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Na marginesie należy wskazać, iż sąd I instancji w zaskarżonym wyroku powielił błąd prokuratora, który formułując wniosek na podstawieart. 335 kpko wymierzenie oskarżonemu uzgodnionych z nim kar i środków karnych, jako podstawę prawną żądania w tym zakresie wskazał tylkoart. 41a § 1 kk, co teraz nielojalnie zaskarżył oskarżyciel publiczny ( kwestionując jednocześnie poprawność tak sformułowanego przez siebie wniosku ). Sąd rejonowy prawidłowo zastosował w ramach zaskarżonego orzeczenia wymogi określone wart. 41a § 4 kk, jednakże nie uwzględnił tego przepisu określając w wyroku podstawę prawną tego środka karnego, co w istocie stanowi naruszenieart. 413 § 1 pkt 6 kpk( wyrok powinien zawierać wskazanie przepisów ustawy karnej ).
Wart 41a § 1 kkzakaz zbliżania się do określonych osób został sformułowany ogólnie. Jego konkretyzacja należy do sądu. Organ – na tej podstawie - określa, osobę ( lub osoby ), do których nie może zbliżać się oskarżony i nałożony obowiązek . Orzekając środek karny w postaci zakazu zbliżania się do określonych osób, sąd winien wskazać odległość od osób chronionych, którą skazany powinien zachować (art. 41a § 4 kk). Odległość ta powinna być określona w odpowiednich jednostkach miary określających odległość, np. w metrach. Nie jest w świetle tego przepisu dopuszczalne określenie odległości za pomocą ocennych i subiektywnych kryteriów. W świetle tych rozważań dopiero uwzględnienieart. 41a § 1 i § 4 kk, daje pełną podstawę prawną do stosowania tego środka zgodnie z wszystkimi wymaganiami.
Dlatego też podzielić należało argumenty apelanta zarzucającego brak powołaniaart. 41a § 4 kkprzy wymierzeniu środka karnego w postaci zakazu zbliżania sięR. G.do pokrzywdzonej, a oparcie się jedynie naart. 41 a § 1 kk, mimo skonkretyzowania w tym rozstrzygnięciu zachowania minimalnej odległości od osoby chronionej na podstawieart. 41a § 4 kk.
Powyższe uchybienie skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku w kierunku wskazanym w sentencji orzeczenia sądu odwoławczego.
Odnosząc się zaś do zarzutu obrazy przepisów postępowania tj.art. 343 § 4 kpk,394 § 1 i 2 kpk,410 kpkpoprzez nieujawnienie na posiedzeniu, po uwzględnieniu wniosku prokuratora w trybieart. 335 § 1 kpk, dowodów w postaci zeznań małoletniego świadkaL. R.oraz świadkówH. P.,M. F.– nie zasługuje on na uwzględnienie.
W razie uwzględnienia wniosku w trybieart. 335 kpksąd nie przeprowadza postępowania dowodowego (art. 343 § 1 kpkzdanie pierwsze). W kontekścieart. 92 kpkzakaz ten dotyczy tylko czynności dowodowych o charakterze dowodów ścisłych ( przeprowadzenia dowodów przed organem procesowym ). Natomiast nie obejmuje dowodzenia na płaszczyźnie intelektualnej, skoro na posiedzeniu wyrokowym sąd obowiązany jest do przeprowadzenia procesu myślowego związanego z oceną materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przygotowawczym i dokonania na jego podstawie ustaleń co do sprawstwa i winy oskarżonego. W doktrynie zasadnie wskazuje się, iż wykorzystywanie informacji dowodowych zawartych w aktach sprawy bez stosowania szczególnych form przeprowadzania ( ujawniania ) dowodów typowych dla rozprawy jest traktowane jako dowodzenie nieformalne.
W zdaniuart. 343 § 4 kpk(zdanie drugie) wynika, że sąd przeprowadza także czynności dowodowe polegające na ujawnieniu dowodów. Jest to więc przeprowadzenia postępowania dowodowego w płaszczyźnie faktycznej, tylko bez zachowania wymogów zasady bezpośredniości. Należy zwrócić uwagę, że wymóg ujawniania dowodów na posiedzeniu przez odesłanie doart. 394 kpkdotyczy tylko dowodów z protokołów i dokumentów. Przepis ten pozwala na ujawnienie bez odczytania danych dotyczących osoby oskarżonego, wyników wywiadu środowiskowego oraz protokołów i dokumentów podlegających odczytaniu na rozprawie. W aktualnym stanie prawnym nie wolno ujawniać na podstawieart. 394 kpkprotokołów wymienionych wart. 389 kpkiart. 391 kpk, ponieważ ich odczytanie wymaga zaistnienia warunków określonych w tych przepisach, a na posiedzeniu te warunki nie mogą być spełnione.
Istnieje jednak na posiedzeniu możliwość ujawniania protokołów przesłuchań świadków i oskarżonych nie na podstawieart. 389 i 391 kpk, bo wskazane tam warunki nie zachodzą, ale na podstawieart. 392 § 1 kpk; powołany wart. 343 § 4 kpkprzepisart. 394 kpkodsyła w§ 2właśnie doart. 392 § 2 kpk.
Reasumując: sąd odwoławczy podzielił stanowisko D. Świeckiego
( Bezpośredniość czy pośredniość w polskim procesie karnym. LexisNeksis, Wydanie I, str. 109 – 123 ), iż przy interpretacjiart. 343 § 4 kpk(zdanie drugie) należy oprzeć się na wykładni funkcjonalnej i przyjąć, że „odpowiednie” stosowanieart. 394 kpkoznacza konieczność uwzględnienia istoty wyrokowania na posiedzeniu, na którym nie przeprowadza się bezpośrednio postępowania dowodowego. Zważywszy, że podstawą dowodową wyroku wydanego na posiedzeniu jest materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, to sens odesłania doart. 394 kpksprowadza się do zagwarantowania stronom prawa domagania się od sądu ujawnienia na posiedzeniu tych dokumentów znajdujących się w aktach spraw, na które strona chciałyby sądowi zwrócić szczególną uwagę, a przez dalsze odesłanie – doart. 392 § 2 kpkw zw. zart. 394 § 2 kpk– żądanie strony odczytania dokumentu, który je nie dotyczy, nie jest dla sądu wiążące.
Rozpoznanie wniosku o skazanie bez rozprawy na posiedzeniu oznacza, iż zgodnie zart. 92 kpkpodstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ( ale pod warunkiem, że dowody zostały ujawnione w postępowaniu przygotowawczym i przeprowadzone zgodnie z wymogami prawa dowodowego ).Zdanie pierwsze art. 343 § 4 kpknależy tłumaczyć, iż sąd nie przeprowadza dowodów bezpośrednio w ramach postępowania dowodowego. Taki wniosek wypływa z treściart. 92 kpk. Zgodnie z tym przepisem na posiedzeniu sąd orzeka na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu. Odstępstwa na rzecz pośredniości ewentualnego postępowania dowodowego dotyczą ustaleń o charakterze uzupełniającym i na korzyść oskarżonego, nie dotyczących jednak uzupełnienia braków w kwestii sprawstwa i winy oskarżonego – bo w takiej sytuacji sprawa powinna zostać skierowana na rozprawę główną. Oskarżony nie wykazywał inicjatywy dowodowej na posiedzeniu; sąd nie musiał więc w sposób pośredni ujawniać protokoły przesłuchań oskarżonego i świadków, gdyż strony o to nie wnosiły na podstawieart.392 § 2 kpkw zw. zart. 394 § 2 kpkw zw. zart. 343 § 4 kpk( zdanie
drugie ).
Dlatego w odniesieniu do drugiego zarzutu apelacja prokuratora okazała się bezzasadna.
Z tych względów sąd okręgowy orzekł jak w sentencji; względy słuszności
( apelacja została wywołana błędem sądu I instancji ) uzasadniały zwolnienie oskarżonego od wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym.