Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 250/14
Data wyroku: 2014-12-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Joanna Baranowska, Maria Padarewska-Hajn
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 250/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 grudnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)
Sędziowie: SSA Iwona Szybka
del. SSO Joanna Baranowska
Protokolant: st. sekr. sądowy Aleksandra Słota
po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. w Łodzi
sprawyF.P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.
o emeryturę,
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt: V U 851/13,

oddala apelację.
Sygn. akt: III AUa 250/14

UZASADNIENIE
Decyzją z 30 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwT.odmówiłF.P.prawa do emerytury wcześniejszej wskazując, że ubezpieczona, na wymagany przepisamiustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych15 – letni staż pracy w szczególnych warunkach udowodniła tylko 11 lat 5 miesięcyi 16 dni.
Odwołaniem z 19 maja 2013 r. ubezpieczona zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia organu rentowego, wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia. Odwołująca podniosła, że z treści przedłożonych przez nią świadectw pracy, wynika, iż poczynając od 1979 r. w szczególnych warunkach przepracowała ponad 20 lat, pracę tą wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, cały czas w jednakowy sposób. Z treści spornej decyzji ZUS nie wynika natomiast, czemu organ rentowy za okres pracy w szczególnych warunkach uznał tylko okres 11 lat, odmawiając przy tym doliczenia w poczet rzeczonego stażu pracy pozostałego okresu zatrudnienia.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że w poczet szczególnego stażu pracy nie uwzględnione zostały okresy urlopów wychowawczych, z którychF.P.korzystała od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23grudnia 1991 r. do 22 grudnia 1994 r. Podzielając w tym zakresie stanowisko Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wyrażone w wyroku z 23 października 2012 r. w sprawie III AUa 1401/12, organ rentowy podkreślił, że „okres urlopu wychowawczego można uwzględnić wyłącznie w ogólnym stażu ubezpieczeniowym, ale okres ten nie stanowi okresu pracyw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze”. Wobec tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzając, że(...)P.nie posiada 15 – letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa wart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił jej przyznania emerytury.
Zaskarżonym wyrokiem z 12 grudnia 2013 r. w sprawie V U 851/13, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, oddalił odwołanie.
Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym:
F.P.urodziła się (...)W dniu 3 kwietnia 2013 r. wniosłao przyznanie emerytury. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczona legitymuje się stażem ogólnym w wymiarze 20 lat. Poza sporem pozostaje, żeF.P.posiada staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący 11 lat 5 miesięcy i 16 dni, na który składają się okresy zatrudnienia: (od 12 lutego 1979 r. do 2 kwietnia 1984 r., od 25 listopada 1986 r. do 22 grudnia 1991 r. oraz od 29 września 1997 r. do 31 grudnia 1998 r.). Organ rentowy nie uwzględnił przy tym okresu pobierania przez nią zasiłku chorobowego od 17 grudnia 1997 r. do 20 grudnia 1997 r. Będąc zatrudnioną wFabryce (...) S.A.wR., ubezpieczona korzystała z urlopów wychowawczych w okresach od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23 grudnia 1991 r. do 22 grudnia 1994 r.
W świetle tak poczynionych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że odwołanie ubezpieczonej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala bowiem uznać, żeF.P.legitymuje się 15 – letnim stażem pracy w szczególnych warunkach. Sąd I instancji, podzielając w tym zakresie decyzję organu rentowego, odmówił zaliczenia w poczet szczególnego stażu pracy okresu zatrudnienia wFabryce (...) S.A.wR., w którym ubezpieczona korzystała z urlopów wychowawczych od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23 grudnia 1991 r. do 22 grudnia 1994 r. W uzasadnieniu podniesiono, że skoro przez pracę w szczególnych warunkach rozumie się wykonywanie pracy w określonym charakterze, a nie pozostawanie w stosunku pracy, nie ma podstaw do zaliczenia urlopu wychowawczego do pracy w szczególnych warunkach, jeżeli pracownik w czasie tego urlopu jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy podkreślił, że w okresie urlopu pracownik jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy w celu umożliwienia mu sprawowania opieki nad dzieckiem. W treścirozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeustalono, bowiem, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do opisanych w nim świadczeń są okresy, w których pracaw szczególnych warunkach jest wykonywana stale i pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Przepisy rozporządzenia wymagają, zatem by praca, o której w nich mowa wykonywana była faktycznie. Formalne trwanie zatrudnienia nie jest zatem wystarczającym argumentem za doliczeniem do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu niewykonywania pracy w czasie korzystania z urlopu wychowawczego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że odwołanie ubezpieczonej nie jest zasadne, a sporne okresy korzystania z urlopów wychowawczych nie mogą uzupełnić szczególnego stażu pracy. W związku z tym, sąd I instancji, uznając wyliczenia organu rentowego dotyczące stażu pracyF.P.za prawidłowe, działając na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.odwołanie ubezpieczonej oddalił.
Powyższe orzeczenie zaskarżyła apelacją z 3 lutego 2014 r.F.P.zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez pominięcie§ 17 ust.1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczychoraz dokonanie błędnej wykładni przepisówart. 32 i art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zakresie pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych, którym przysługuje prawo do świadczenia emerytalnego w obniżonym wieku;
2. naruszenieart. 233 k.p.c.poprzez pominięcie przepisów szczególnychi zasad derogacyjnych wynikających ze stosowania prawa poprzez brak ocenyw uzasadnieniu uprawnienia wnioskodawczyni jako ubezpieczonej korzystającejz urlopu wychowawczego.
W świetle tak sformułowanych zarzutów apelacji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie dokonanie zmiany i uwzględnienie odwołania, a w konsekwencji przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna i z tego powodu podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie spór dotyczył tego, czy okresy, w którychF.P.korzystała z urlopów wychowawczych, będąc zatrudnioną wFabryce (...) S.A.w (od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23 grudnia1991 r. do 22 grudnia 1994 r.) wR., powinny zostać uwzględnione do stażu pracy w szczególnych warunkach, o którym mowa wart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy odmówił, bowiem zaliczenia spornych okresów urlopów wychowawczych w poczet szczególnego stażu pracy, podnosząc, że w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa„okres urlopu wychowawczego można uwzględnić wyłącznie w ogólnym stażu ubezpieczeniowym, ale okres ten nie stanowi okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze”(vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 23 października 2012 r. w sprawie III AUa 1401/12).Zdaniem skarżonej, stanowisko organu rentowego pozostaje zaś w sprzeczności z rzeczywistym brzmieniem§ 17 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych.
Na wstępie wskazać należy, że podstawę ustalenia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach stanowiart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu ubezpieczonemu, urodzonemu po 31 grudnia 1948 roku, przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 ustawy, tj. po ukończeniu 60 lat, jeżeli w dniu wejścia w życia ustawy tj. na dzień 1 stycznia 1999 roku, osiągnął okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisachrozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze( Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) tj. 15 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 ustawy, czyli 20 lat.
Poza tym, stosownie do treści art. 184 ust. 2 przywołanej ustawy, emerytura przysługuje pod warunkiem nie przystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy.
W myśl§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawiewieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, okresy pracy uzasadniające prawo do wcześniejszego świadczenia emerytalnego to okresy, w których praca w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze wykonywana jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji,w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust.2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
Z akt niniejszej sprawy wynika, żeF.P., w okresie od 12 lutego 1979 r. do 31 lipca 2008 r. była zatrudniona wZakładach (...) S.A.wR.początkowo jako
    „szlifierz powłok”(w okresie od 12 lutego 1979 r. do 23 listopada 1986 r.), następnie jako
    „lakiernik natryskowy”(w okresach od 24 listopada 1986 r. do 22 grudnia 1994 r. oraz od 29 września 1997 r. do 31 lipca 2008 r.). W tokupostępowania przed organem rentowym ubezpieczona przedłożyła trzy świadectwa pracyw szczególnych warunkach, wszystkie datowane na dzień 12 grudnia 2008 r., wystawione przezZakłady (...) S.A.w upadłości, z których wynika, żezajmowane przez nią stanowiska pracy, na których wykonywała czynności polegające na lakierowaniu ręcznym lub natryskiwanym nie zhermetyzowanym, odpowiadają stanowiskom określonym, jako
    „szlifierz powłok lakierniczych”oraz
    „lakiernik natryskowy”,wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 17 pkt. 2 i 8 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r. w sprawie zasad wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. Przedłożone przezF.P.ww. świadectwa pracy nie były przez organ rentowy w żaden sposób kwestionowane. Na ich podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył w poczet szczególnego stażu pracy 11 lat 5miesięcy i 16 dni zatrudnienia wZakładach (...) S.A.wR.na wymienionych w tych świadectwa stanowiskach.
Organ rentowy wskazał przy tym, że z treści znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy z 22 grudnia 1994 r. wynika, iż w okresie od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23 grudnia 1991 r. do 22 grudnia 1994 r., a więc w okresie zatrudnienia w(...) S.A.ubezpieczona korzystała z urlopów wychowawczych, które to nie mogą zostać zaliczone w poczet szczególnego stażu pracy.
W ocenie Sądu Apelacyjnego decyzja organu rentowego, jak również stanowisko zajęte w tym zakresie przez rozpoznający odwołanie sąd I instancji, są słuszne i znajdują oparcie zarówno w treści obowiązujących przepisów prawa, jak i jednolitej linii orzeczniczej. Okres urlopu wychowawczego nie stanowi bowiem okresu pracyw szczególnych warunkach w rozumieniuart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazać należy, że wymóg okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinien odnosić się do okresu faktycznego wykonywania takiej pracy, z pominięciem okresów wyłącznie formalnego pozostawania w zatrudnieniu, w których pracownik – zgodnie z treścią łączącego go z pracodawcą stosunku pracy – zajmuje stanowisko,z którym łączy się wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lecz w rzeczywistości pracy tej nie wykonuje, a tym samym nie jest narażony na uciążliwość związaną z warunkami lub charakterem pracy. Okres niewykonywania pracy nie wpływa zatem na szybszą utratę zdolności pracownika do zarobkowania.W takiej sytuacji, okoliczność, że okresy urlopu wychowawczego – wykorzystane przed dniem 1 stycznia 1999 r. – są okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozostawania w stosunku pracy, które to stanowisko odnosi się do warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, o której mowa w art. 29 ustawy o emeryturachi rentach nie jest wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracyw szczególnych warunkach w myśl§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(vide: wyrok Sądu Najwyższego z 4 września 2014 r.w sprawie I UK 6/14, LEX nr 1511194; w ten sam sposób: postanowienie Sądu Najwyższego z 6 maja 2008 r. w sprawie I UK 1/08, LEX nr 829086, wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 2013 r. w sprawie II UK 127/13, LEX nr 1451525).
Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny podzielił pogląd wyrażony w treści zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji, uznając, że sporne okresy urlopów wychowawczych, z którychF.P.korzystała od 3 kwietnia 1984 r. do 24 listopada 1986 r. oraz od 23 grudnia 1991 r. do 22 grudnia 1994 r. nie mogą zostać uwzględnione w poczet stażu pracy w warunkach szczególnych, w którym mowa wart. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Co za tym idzie, jako że ustalony dla skarżącej wymiar pracy w szczególnych warunkach nie osiągnął pułapu 15 lat, stwierdzić należy, iż ubezpieczona nie spełnia przesłanek uprawniających ją do emerytury wcześniejszej na podstawieart. 184 ustawyz 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.Z tego powodu zarówno sporna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również oddalający odwołanie wnioskodawczyni wyrok Sądu Okręgowego uznać należy za słuszne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Sytuacji tej nie zmienia fakt doliczenia okresu pobierania przez ubezpieczoną zasiłku chorobowego w okresie od 17 grudnia 1997 r. do 20 grudnia 1997 r., gdyż okres ten nie uzupełnia stażu pracyw warunkach szczególnych w sposób wystarczający dla uzyskania 15 lat.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny, uznając rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego za prawidłowe, działając na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelacjęF.P.jako bezzasadną.