Sąd Apelacyjny w Lublinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 287/13
Data wyroku: 2014-03-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Danuta Mietlicka, Walentyna Łukomska-Drzymała
Słowa kluczowe: Zobowiązanie Do Złożenia Oświadczenia Woli
Podstawa prawna: art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 155 § 1 k.p.c., art. 15 ust. 2 ustawy o spółdzieniach mieszkaniowych

Sygn. akt I A Ca 287/13

POSTANOWIENIE
Dnia 13 marca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący - Sędzia

SA Walentyna Łukomska-Drzymała

Sędziowie:

Protokolant:

SA Danuta Mietlicka
SA Jolanta Terlecka (spr.)
Sekr. sądowy Agnieszka Pawlikowska

po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. w Lublinie na rozprawie

sprawy z powództwaG. P.(obecnie nieżyjącej)
przeciwko(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 7 lutego 2013r., sygn. akt I C 907/09
postanawia:

uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć postępowanie.

Sygn. akt I A Ca 287/13

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 7 lutego 2013r.:

I
zobowiązał pozwaną(...)Spółdzielnię Mieszkaniową wS.do złożenia oświadczenia woli o następującej treści:„(...)Spółdzielnia Mieszkaniowa wS.przyjmujeG. P.w poczet swoich członków i ustanawia na rzeczG. P.spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego w budynku przyul. (...)wS.oznaczonego numerem(...)o powierzchni 48,2 m kw należącego do zasobów(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.”;

II
oddalił powództwo w pozostałej części;

III
zasądził od(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.na rzeczG. P.kwotę 2.617 (dwa tysiące sześćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu (k-226).

Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji powołałart. 64 k.c.w związku zart. 1047 § 1 k.p.c.oraz z art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zaś w zakresie kosztów procesu -art.98 § 1 i 3 k.p.c.(k-236).
Wyrok ten w części uwzględniającej powództwo zaskarżyła apelacją strona pozwana, zarzucając:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 9 ust. 1 i 4 oraz art. 15 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych(tekst jednolity: Dz. U. z 2013, poz.1222 – dalej jako u.s.m.) oraz art. 11 ust. 2 i 21w związku z art. 10 tej ustawy, jak również art. 8 ust. 3 tej ustawy w związku z(...)Statutu(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziło Sąd I Instancji do: 

⚫

sprzecznego z w/w przepisami zobowiązania(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.wyłącznie do ustanowienia na rzeczG. P.spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w budynku przyul. (...)wS.oznaczonego numerem(...)o powierzchni 48,2 m kw należącego do zasobów(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS., w sytuacji gdy przepisy prawa wskazują, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu powstaje w następstwie zawarcia umowy z jej istotnymi elementami jakie zostały określone wart. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych,

jak również do błędnego uznania, że brak jest w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy podstaw do jednoczesnego zobowiązania powódki do uzupełnienia wkładu mieszkaniowego do pełnej wysokości wyliczonej zgodnie z obowiązującymi przepisami,

2
naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i brak wszechstronnego rozważenia przez Sąd pierwszej instancji zebranego materiału dowodowego w sprawie, zwłaszcza w zakresie oceny dowodu z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 14 września 2010r. wydanego w sprawie(...)o dział spadku poS.iE. P.oraz sporządzonej w wymienionej sprawie opinii biegłego rzeczoznawcyA. B., jak również pismB. P.iK. P.z dnia 25 kwietnia 2012r., co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że brak jest w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy podstaw do jednoczesnego zobowiązania powódki do uzupełnienia wkładu mieszkaniowego do pełnej wysokości wyliczonej zgodnie z obowiązującymi przepisami;

3
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, iż przy zobowiązaniu pozwanej do zawarcia umowy o ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu brak jest podstaw do jednoczesnego zobowiązania powódki do uzupełnienia wkładu mieszkaniowego do pełnej wysokości wyliczonej zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wskazując na powyższe pozwana wnosiła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa także w tej części oraz zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów z tytułu zastępstwa procesowego za obie instancje; ewentualnie o uzupełnienie punktu I zaskarżonego wyroku o dalszą treść, a mianowicie:„ i oddaje powódce w/w lokal mieszkalny do używania aG. P.zobowiązana jest wnieść na rzecz(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.wkład mieszkaniowy w kwocie 124.785,50 zł (sto dwadzieścia cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt groszy) z jednoczesnym stwierdzeniem, że został on pokryty w 4/18 części, zaś powódka zobowiązana jest do dopłaty na rzecz pozwanej kwoty 97.055,39 zł (dziewięćdziesiąt siedem tysięcy pięćdziesiąt pięć złotych trzydzieści dziewięć groszy) oraz uiszczać opłaty określone wustawie z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowychi statucie(...)Spółdzielni Mieszkaniowej wS.” (k-239-241v.)
Na etapie postępowania przed Sądem odwoławczymG. P.zmarła w dniu 30 grudnia 2013r. (odpis skrócony jej aktu zgonu k-287) w związku z czym pełnomocnik powódki wnosił o zawieszenie postępowania oraz jego podjęcie z udziałem wskazanych następców prawnych (k-283), zaś pełnomocnik strony pozwanej domagał się umorzenia postępowania wywodząc, że dochodzone roszczenie jako niedziedziczne wygasło i brak jest podstaw do zawieszenia oraz kontynuowania postępowania z udziałem następców powódki (k-286-286v). Na rozprawie apelacyjnej w dniu 13 marca 2014r. pełnomocnik pozwanej wsparł je dodatkowo poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 listopada 1980r., IV CZ 158/80 (LEX nr 8278) wydanym wprawdzie na tleart. 145 ustawy o spółdzielniachale nadal w jego ocenie aktualnym na gruncie rozpoznawanej sprawy, że: „Jeżeli uprawnienie zart. 145 ustawy o spółdzielniachnie przechodzi w drodze spadkobrania na spadkobierców zmarłego powoda, postępowanie w sprawie nie może być w przyszłości podjęte i być ukończone z ich udziałem. W takim przypadku tzn. w razie śmierci strony, postępowanie nie ulega zawieszeniu lecz umorzeniu, jako że wydanie wyroku stało się zbędne z innych przyczyn (art. 355 § 1 kpc)”.
Sąd Apelacyjny podzielając powyższe stanowisko pełnomocnika strony pozwanej oddalił wniosek pełnomocnika powódki o zawieszenie postępowania (k-293) oraz uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie w sprawie stosownie doart. 386 § 3 k.p.c.w związku zart. 355 § 1 k.p.c.

Prawo podmiotowe bowiem, którego treścią jest uprawnienie domagania się przyjęcia na członka pozwanej Spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do przedmiotowego lokalu mieszkalnego jako uprawnienie ściśle związane z osobąG. P.i służące tylko zaspokojeniu jej interesu – wygasło wraz z jej śmiercią i nie należy do spadku po niej (art. 922 § 2 k.c.).
Nie wymaga też szerszego komentarza, że stosownie do art. 9 ust 3 u.s.m. samo lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, o które ubiegała się powódka jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji. Również członkostwo, o nawiązanie którego ubiegała się powódka jest osobistym prawem niemajątkowym i w związku z tym nie można go nabyć, jak i roszczenia o jego nawiązanie, w drodze następstwa prawnego (por. przykładowo wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2003r., I CKN 4/01 , LEX nr 80237).
W sytuacji zatem gdy dochodzone roszczenia nie są prawami w rozumieniuart. 922 § 1 k.c., które z chwilą śmierci przechodzą na spadkobierców - śmierćG. P.powoduje bezprzedmiotowość dalszego procedowania w sprawie realizacji tych roszczeń i konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nieprawomocnego orzeczenia uwzględniającego jej powództwo przed Sądem pierwszej instancji.
Ponadto, skoro w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania przez Sąd drugiej instancji stał się w efekcie brak strony powodowej, powstały na skutek śmierciG. P.to nie można było uwzględnić wniosku strony pozwanej o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu w obu instancjach od strony przeciwnej, której już nie ma.
Z tych względów i na podstawie wyżej powoływanych przepisów Sąd Apelacyjny orzekł jak w postanowieniu.