Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1971/13
Data wyroku: 2014-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VI U 1971/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołań

      Zakładu(...)

J.iE. S.

Spółki Cywilnej wB.

od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.:
- z dnia 9 kwietnia 2013 r.(...)
- z dnia 9 kwietnia 2013 r.(...)
- z dnia 9 kwietnia 2013 r.(...)
- z dnia 9 kwietnia 2013 r.(...)
w sprawach:

      Zakładu(...)

J.iE. S.

Spółki Cywilnej wB.

przeciwko:Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi wB.

z udziałem zainteresowanych :

G. G. (1),M. L. (1)iD. M. (1)

o ustalenie obowiązku ubezpieczenia i podstawę wymiaru składek

     Izmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.nr(...)z dnia 9 kwietnia 2013 r. w ten sposób, iż stwierdza, żeK. G. (1)nie podlega – jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek : Zakład(...)Spółka Cywilna wB.– obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresie od 20 września 2011 r. do 30 września 2011 r.;
IIoddala pozostałe odwołania;

    IIIzasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na rzecz Zakładu(...)J.iE. S.

Spółki Cywilnej wB.kwotę 60 ( sześćdziesiąt ) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.
Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt VI U 1971/13

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzjami z dnia 9 kwietnia 2013 r. (Nr:(...)- na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 1 i 3w zw. zart. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 , art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 18 ust. 3, art. 20 ust. 1, art. 36 ust. 1, ust. 2, ust. 4, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 66 ust. 1 pkt 1 lit „e” i art. 81 ust. 1 i ust. 5 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych- ustalił, żeG. G. (1),M. L. (1),D. M. (1)orazK. G. (1), jako osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia nazwanej „umową o dzieło” u płatnika składek Zakład(...)s.c. podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowym w okresach wskazanych w decyzjach:G. G. (1)w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r.,M. L. (1)w okresie od 3 sierpnia 2009 r. do 30 października 2009 r. oraz od 2 listopada 2009 r. do 17 listopada 2009 r.,D. M. (1)w okresie od 21 lipca 2009 r. do 31 lipca 2009 r. oraz od 3 sierpnia 2009 r. do 4 września 2009 r.,K. G. (1)w okresie od 20 września 2011 r. do 30 września 2011 r. Organ jednocześnie w powyższych decyzjach ustalił podstawę wymiaru składek za zainteresowanych
W ocenie organu rentowego przedmiotem umów zawartych z zainteresowanymi było świadczenie usług, a nie osiągnięcie określonego rezultatu, wobec czego płatnik składek miał obowiązek zgłoszenia zainteresowanych do ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy wskazywał, że w jego ocenie celem zawarcia umów o dzieło, a nie umów zlecenia, było uniknięcie obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Odwołanie od powyższych decyzji złożył płatnik składek Zakład(...)
  iE. S.Spółka Cywilna wB.wnosząc o ich zmianę poprzez ustalenie, że zainteresowani:G. G. (1),M. L. (1),D. M. (1)orazK. G. (1)w okresach wskazanych w decyzjach z dnia 9 kwietnia 2013 r. nie podlegali obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu. W uzasadnieniu odwołań płatnik podniósł, że organ dokonał błędnej kwalifikacji umów zawartych z zainteresowanymi jako umowy zlecenia. Odwołujący się wspólnicy Spółki Cywilnej(...)argumentowali, że przedmiotem umów był konkretny materialny i obiektywnie osiągalny rezultat, wobec czego nie było podstaw do przyjęcia, iż Spółkę i zainteresowanych łączyły umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisyKodeksu cywilnegoo zleceniu. Nadto odwołujący się podnosili, że organ rentowy w toku postępowania administracyjnego nie wziął pod uwagę zeznań świadków:L. K.iM. S. (1), którzy jednoznacznie wskazywali, że zainteresowani prace wykonywali na podstawie umów o dzieło.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Sprawy z odwołań wniesionych w sprawach tut. SąduO.o sygn. akt: VI U 1972/13, VI U 1973/13 I VI U 1974/13 zostały połączone do do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą sygn. akt VI U 1971/13.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Przedmiotem działalności Zakładu(...)i(...)Spółki Cywilnej wB.jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, wykonywanie robót ogólnobudowlanych w zakresie rozdzielczych obiektów liniowych: rurociągów, linii elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych-lokalnych, wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnej, instalacji centralnego ogrzewania, instalacji wentylacyjnych i gazowych
dowód: umowa spółki k. 14-17.
W dniu 20 września 2011 r.Spółka Cywilna (...)zawarła z zainteresowanymK. G. (1)umowę o dzieło. Przedmiotem umowy było wykonanie przez zainteresowanego przyłącza c.o. wR.w terminie do 30 września 2011 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 1.106 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 10 października 2011 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W ramach powyższej umowy zainteresowany pracował w budynkufirmy (...)wR.. Wykonywał małe przyłącze. Przyłącze miało około 6 metrów długości i łączyło budynek z miejskim węzłem cieplnym. Rów w ziemi, w którym miało być położone przyłącze, został wykopany przy pomocy koparki wynajętej z zewnętrznej firmy. Zainteresowany następnie w wykopany rów położył rury i je wypoziomował. Wykonał również wykucie dwóch otworów w budynku mieszkalnym, w których założył tuleje ochronne (manszety) i rozkręcił je. Położył również na rurze w wykopie taśmę ostrzegawczą. Posiadał własne narzędzia. Płatnik składek dostarczył mu tylko butlę do spawania z gazem.
Zainteresowany zmarł w dniu 1 września 2013 r.
dowód: umowa o dzieło wraz z rachunkiem k. 37-38, zeznaniaJ. S.zapis AV k. 122v, odpis skrócony aktu zgonu k. 130, zeznaniaJ. K.zapis AV k. 144.
W dniu 30 sierpnia 2010 r. płatnik składek zawarł z zainteresowanymG. G. (1)umowę o dzieło. Przedmiotem umowy był montaż przez zainteresowanego instalacji c.o. w budynku Szpitala MSWiA wB.w terminie do 31 sierpnia 2010 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 374 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 10 września 2010 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W ramach powyższej umowy zainteresowany wymienił w pomieszczeniu szpitalnym 3-5 grzejników. Posiadał własne narzędzia. Pracował przez dwa dni po 8-10 godzin. Pracę wykonał sam.
Prace w Szpitalu MSWiA wB.wykonywało łącznie około 40 osób, w tym osoby zatrudnione przez odwołującą się Spółkę w ramach podwykonawstwa, osoby zatrudnione przez Spółkę na podstawie umów o pracę oraz na podstawie umów o dzieło.
dowód: umowa o dzieło wraz z rachunkiem k. 39-40, zeznania zainteresowanego zapis AV k. 122v, zeznaniaJ. S.zapis AV k. 122v, zeznaniaA. B. (1)zapis AV k. 144.
W dniu 21 lipca 2009 r. płatnik składek zawarł z zainteresowanymD. M. (1)umowę o dzieło. Przedmiotem umowy było wykonanie przez zainteresowanego zawieszeń do rurociągów przyul. (...)wB.w terminie do 31 lipca 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 1.086 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 12 sierpnia 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
Następnie w dniu 3 sierpnia 2009 r. strony zawarły kolejną umowę o dzieło. Przedmiotem tej umowy był montaż przez zainteresowanego aparatów grzewczych przyul. (...)wB.w terminie do 31 sierpnia 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 2.138 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 11 września 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W dniu 1 września 2009 r. strony zawarły kolejną umowę o dzieło, której przedmiotem był montaż przez zainteresowanego aparatów grzewczych naul. (...)wB.w terminie do 4 września 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 441 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 9 października 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
Zainteresowany w ramach prac przyul. (...)wB.zamontował około 13 aparatów grzewczych. Montażem aparatów zajmował się zainteresowany oraz podwykonawca zatrudniony przez płatnika. Odbiór komisyjny następował dopiero po zamontowaniu wszystkich aparatów.
Prace wykonywane przyul. (...)polegały na montażu kilkudziesięciu zawieszeń do utrzymywania rurociągów.
dowód: umowa o dzieło wraz z rachunkiem k. 41-46, zeznaniaJ. S.zapis AV k. 122v.
W dniu 3 sierpnia 2009 r. płatnik składek zawarł z zainteresowanymM. L. (1)umowę o dzieło. Przedmiotem umowy było wykonanie przez zainteresowanego robót instalacyjnych naul. (...)wB.w terminie do 31 sierpnia 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 2.517 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 11 września 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W dniu 1 września 2009 r. strony zawarły kolejną umowę o dzieło, której przedmiotem było wykonanie przez zainteresowanego izolacji termicznej ciągów przyul. (...)w terminie do 30 września 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 2.564 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 9 października 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
Następnie w dniu 1 października 2009 r. strony zawarły kolejną umowę o dzieło. Przedmiotem umowy było wykonanie przez zainteresowanego robót malarsko-budowlanych wW.w terminie do 30 października 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 2.298 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 10 listopada 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W dniu 2 listopada 2009 r. strony zawarły kolejną umowę o dzieło. Przedmiotem umowy było wykonanie przez zainteresowanego robót malarsko-budowlanych wW.w terminie do 17 listopada 2009 r. Wynagrodzenie strony ustaliły na kwotę 1.015 zł, płatne w terminie 3 dni po przyjęciu dzieła i wystawieniu rachunku przez zainteresowanego. W dniu 10 grudnia 2009 r. zainteresowany wystawił płatnikowi rachunek.
W ramach robót instalacyjnych naul. (...)wB.zainteresowany wykonał izolację jednego ciągu technologicznego do nagrzewnic wodnych (założył otuliny izolacyjne na rury, kolana i kształtki oraz tzw. mankiety na izolacji). Ciągi były kładzione w hali przemysłowej. Łącznie było pięć ciągów. Odbiór komisyjny odbywał się dopiero po wykonaniu wszystkich izolacji termicznych ciągów. Izolacji pozostałych ciągów dokonały osoby zatrudnione przez Spółkę w ramach umów o dzieło oraz podwykonawca Spółki –Zakład (...)oraz jedna osoba zatrudniona na podstawie umowę o pracę przez Spółkę. Łącznie do wykonania było około dwóch kilometrów izolacji ciągów. Ciąg zaizolowany przez zainteresowanego miał długość około 40 metrów.
Zainteresowany wykonał również przyłącza do nagrzewnic, przyłącza rur, zamontował grzejniki c.o. Roboty instalacyjne wykonywał na odcinku wskazanym przezJ. S..
W ramach robót malarsko-budowlanych wW.na terenie rezydencji ambasadora USA, w kotłowni: skuł fundamenty, rozebrał czopuch do kotła, szpachlował, zeskrobał starą farbę, białkował sufit, malował ściany i kafelkował podłogę.
Powyższe prace zainteresowany wykonywał przy pomocy własnych narzędzi. Materiały budowlanego - rury, kafelki, znajdowały się już na miejscu wykonywania czynności. Zainteresowany sam ustalał godziny swojej pracy. Prace odbierał przedstawiciel płatnika składek. Był przy tym zarządca budynku ambasadora USA.
dowód: umowa o dzieło wraz z rachunkiem k. 47-54, zeznania zainteresowanego zapis AV k. 122v, przesłuchanie jako stronyJ. S.zapis AV k. 122v, zeznania świadkaJ. K.zapis AV k. 144.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Kwestią sporną w sprawie było ustalenie, czy umowy cywilnoprawne łączące płatnika składek z zainteresowanymi miały charakter umów o dzieło czy też były w istocie umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dotyczące umów zlecenia.
Na wstępie wskazać należało, że Sąd postanowieniem z dnia 21 października 2014 r. pominął dowód z zeznań świadkaM. S. (1)oraz z przesłuchania zainteresowanegoD. M. (1). Z zeznań świadkaJ. K.wynikało, iż świadekM. S.nie posiadał wiedzy na temat wykonywania przez zainteresowanych spornych między stronami umów, gdyż w okresach, w których umowy te były wykonywane jeszcze studiował, a później zajmował się wSpółce (...)sprawami prawnymi (skończył bowiem studia prawnicze). Z przyczyn faktycznych nie było możliwe przesłuchanie zainteresowanegoD. M. (1), który mimo wezwań dwukrotnie nie stawił się na posiedzeniach rozprawowych. Sąd uznał, że przeprowadzenie powyższych dowodów było ostatecznie zbędne, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyjaśnił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.
Powyżej przedstawiony stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o zeznania złożone przez stron – wspólnika odwołującej się SpółkiJ. S., zainteresowanychK. G. (2)iM. L. (1)oraz świadków:A. B. (2)iJ. K., jak również przedłożone do akt sprawy dokumenty w postaci umów cywilnoprawnych wiążących strony. Sąd Okręgowy uznał zeznania złożone przez zainteresowanych oraz świadków na okoliczność zawieranych z odwołującą się Spółką Cywilną umów i wykonywanych czynności co do zasady za wiarygodne. Zeznania zainteresowanych i świadków były logiczne i spójne, wzajemnie się dopełniały, nadto podane przez nich okoliczności znalazły potwierdzenie w przedłożonych do akt sprawy dokumentach w postaci kopii zawieranych z nimi umów. Sąd również co do zasady uznał za wiarygodne zeznaniaJ. S., wspólnika odwołującej się Spółki. Sąd jednakże nie znalazł podstaw do uwzględnienia ich w zakresie, w jakim powyższy podał, iż zamiarem stron i przedmiotem umów zawartych ze wszystkimi zainteresowanymi było osiągnięcie określonego rezultatu, „dzieła” w rozumieniuKodeksu cywilnego. Przeczy temu zebrany w sprawie pozostały materiał dowodowy tj. umowy cywilnoprawne oraz zeznania zainteresowanych, z których, w ocenie Sądu wynika, że zainteresowani:G. G. (1),D. M. (1)iM. L. (1)faktycznie wykonywali czynności polegające na starannym działaniu i nie były one ukierunkowane na osiągnięcie rezultatu stanowiącego podstawę uznania danego stosunku zobowiązaniowego za umowę o dzieło.
Przechodząc na rozważań prawnych w pierwszej kolejności wskazać należy na treśćart. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.; dalej „u.s.u.s.”), który stanowi, iż ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi zleceniobiorcami, oraz osobami z nimi współpracującymi.
Zgodnie natomiast zart. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(t.j. D. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.), do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorców stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe tych osób. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami ustawy systemowej.
Art. 18 ust. 1 u.s.u.s. stanowi, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a u.s.u.s. stanowi przychód o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10 u.s.u.s. Natomiast art. 18 ust. 3 u.s.u.s. stwarza obowiązek ustalenia podstawy wymiaru składek zgodnie z art. 18 ust. 1 u.s.u.s. wobec zleceniobiorców, jeżeli w umowie zlecenia określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.s.u.s. ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Artykuł 13 pkt 2 ustawy o s.u.s. stanowi, iż obowiązek ubezpieczeń zleceniobiorcy istnieje od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Artykuł 20 ust. 1 cytowanej ustawy wskazuje, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Artykuł 36 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 w/w ustawy stanowi, że każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 4 należy do płatnika składek. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.
Analizując istotę sporu wskazać trzeba, że odróżnienie umowy o dzieło od umów pokrewnych, zwłaszcza o świadczenie usług innego rodzaju, budzi w praktyce trudności. Stosownie do treściart. 627 k.c.przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Przedmiotem umowy jest zatem zobowiązanie do wykonania określonego dzieła, które może mieć charakter materialny jak i niematerialny, zaś sama umowa jest umową rezultatu.
Zgodnie zaś zart. 750 k.c.do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Z kolei zgodnie z treściąart. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Przedmiotem tej umowy jest dokonanie określonej czynności faktycznej, która nie musi prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa o świadczenie usług to umowa starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Przedmiotem umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie z góry oznaczonego wyniku, podczas, gdy przedmiotem umowy o świadczenie usług jest jedynie staranne dążenie do osiągnięcia rezultatu, ale jego osiągnięcie nie należy do treści zobowiązania. Jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2000 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001/4/63). Zakłada się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny, sprawdzalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Dzieło musi przy tym istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352).
Umowa o dzieło różni się nadto od umowy o świadczenie usług brakiem stosunku zależności między stronami i koniecznością osiągnięcia oznaczonego rezultatu ludzkiej pracy w szerokim tego słowa znaczeniu, gdy w drugim rodzaju umów decydujący nie jest rezultat, lecz wykonywanie pracy jako takiej. Przyjmującego zamówienie wykonawcę dzieła obciąża odpowiedzialność za nieosiągnięcie określonego rezultatu. Prowadzi to do innego rozkładu ryzyka co do wykonania i jakości usługi. Umowa o dzieło różni się od umowy zlecenia (umowy o świadczeni usług) tym, że zawsze musi być uwieńczona konkretnym i sprawdzalnym rezultatem. Mniejsze znaczenie ma tu obowiązek osobistego wykonania dzieła przez przyjmującego zamówienie, byle rezultat końcowy był osiągnięty. W umowie zlecenia nie akcentuje się owego rezultatu jako koniecznego, ze względu natomiast na moment osobistego zaufania między kontrahentami, obowiązek osobistego świadczenia przez dłużnika staje się tu regułą. Zlecenie w takim ujęciu odnosi się zresztą jedynie do dokonania określonej czynności prawnej. Ponadto nazwa umowy, z wyeksponowaniem terminologii służącej podkreśleniu wybitnie charakteru umowy jako umowy o dzieło, nie jest elementem decydującym samodzielnie o rodzaju zobowiązania w oderwaniu od oceny rzeczywistego przedmiotu tej umowy i sposobu oraz okoliczności jej wykonania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 06 czerwca 2012 r., III AUa 377/12, LEX nr 1213800 ; oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2013 r., III AUa 837/12, Lex nr 1293109).
W ocenie Sądu Okręgowego zebrany materiał dowodowy dawał podstawę do ustalenia, że umowa zawarta przez odwołującą się Spółkę Cywilną z zainteresowanymK. G. (1)w dniu 20 września 2011 r. była w istocie umową o dzieło. Strony w umowie wskazały wprost, co ma wykonać zainteresowany: przyłącze c.o. wR.. Przedmiotem umowy z zainteresowanym było wykonanie, w precyzyjnie określonym terminie prac gwarantujących uzyskanie określonego rezultatu. Rzeczone przyłącze było więc zindywidualizowane i miało samodzielny byt, który można było skutecznie poddać sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Zainteresowany w ramach umowy wykonał tylko przyłącze, czynności przez niego wykonywane nie miały powtarzalnego charakteru, zaś skutkiem wykonania przez niego umowy był namacalny i sprawdzalny rezultat w postaci przyłącza c.o., wykonanego na określonym odcinku. Nadmienić tylko należy, żeJ. S.oraz świadekJ. K.w swoich zeznaniach wskazali inną długość przyłącza wykonanego przezK. G. (1)(6 m oraz 20 m), jednakże okoliczność ta nie miała wpływu na wydane rozstrzygnięcia odnośnie powyższego zainteresowanego. Sąd dał wiarę w kwestii długość przyłącząJ. K., który był wraz z w/w zainteresowanym wR., kiedy ten kładł rzeczone przyłącze.
Wobec tego Sąd, działając na zasadzieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w sposób określony j w punkcie I sentencji wyroku.
Odnośnie zainteresowanychG. G. (1),M. L. (1)iD. M. (1)Sąd Okręgowy podzielił w pełni stanowisko organu rentowego, który zarzucił, że całokształt okoliczności towarzyszących wykonywaniu umów zawartych przez odwołującą się Spółkę z powyżej wskazanymi zainteresowanymi i sposób realizacji tych umów nie pozwalał przyjąć, iż praca wykonywana przez zainteresowanych była świadczona na warunkach umowy o dzieło, określonej wart. 627-646 k.c.
Czynności wykonywane przez w/w zainteresowanych były typowe dla umów o świadczenie usług, o których mowa wart. 750 k.c.Nie miały one bowiem charakteru czynności przynoszących konkretny, materialny i zindywidualizowany rezultat, podlegający ocenie i ewentualnej odpowiedzialności za wady (art. 637 k.c.- uprawnienia z tytułu rękojmi). Były one w istocie realizowane w ramach umowy starannego działania, do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Rzeczywistą wolą stron umowy było bowiem świadczenie usług, a nie wykonanie dzieła, gdyż to nie wyniki, ale określone działania były istotne dla realizacji umowy i z tych też działań zainteresowani byli rozliczani.
Przedmiot umowy o dzieło może być określony w różny sposób i różny może być stopień dokładności tego określenia, pod warunkiem, że nie budzi on wątpliwości, o jakie dzieło chodzi.
W treści umów zawartych z zainteresowanymM. L. (1)w dniu 1 października 2009 r. i w dniu 2 listopada 2009 r. nie sprecyzowano, jakie konkretnie prace i w jakim miejscu ma on wykonać. Ograniczono się tylko do ogólnego podania: wykonanie robót malarsko-budowlanych wW.. „Dzieła” nie zostały zindywidualizowane i wyodrębnione. Strony umowy w żaden sposób nie dookreśliły przedmiotu umowy, ani warunków jakim tak oznaczone w umowach dzieło ma odpowiadać. W takiej sytuacji nie można przyjąć, aby w praktyce było możliwe odebranie wykonanego przez zainteresowanego dzieła i sprawdzenie go pod kątem rękojmi za wady fizyczne dzieła, tym bardziej, że czynności wykonanie przez zainteresowanego w ramach dwóch powyższych umów polegały na: skuciu fundamentów, rozebraniu czopucha do kotła, szpachlowaniu, zeskrobaniu starej farbę, białkowaniu sufitu, malowaniu ściany i kafelkowaniu podłogi. Czynności te nie stanowiły w ocenie Sądu przedmiotów umów o dzieło, gdyż ich istotą było staranne działanie zainteresowanego realizowane w kooperacji z innymi osobami świadczącymi usługi w tym samym miejscu. Analogicznie uznać należało, że czynności wykonywane przez zainteresowanego w ramach umów z dnia 3 sierpnia 2009 r. i 1 września 2009 r. (wykonanie robót instalacyjnych oraz wykonanie izolacji termicznej ciągów) polegały na świadczeniu usług. W treści umowy nie zindywidualizowano przedmiotu umowy – nie wskazano, które konkretni ciągi zainteresowany ma wykonać, w jakiej liczbie i jakim warunkom ciągi te mają odpowiadać. Zainteresowany nie miał określonego, który z pięciu ciągów ma zaizolować, nadto odbiór komisyjny dokonywał się dopiero po wykonaniu izolacji wszystkich ciągów. Co więcej, izolacji każdego z ciągów dokonywał inny podmiot. Izolowane ciągi technologiczne stanowiły tylko fragment całości instalacji i z tego powodu nie podlegały odrębnej rękojmi za ewentualne wady. Z kolei w ramach umowy o wykonanie robót instalacyjnych zainteresowany wykonał bardzo różne rodzaje prac: przyłącza do nagrzewnic, przyłącza rur, montował grzejniki c.o. Skutkiem tych prac nie było również powstanie zindywidualizowanego rezultatu, miały one li tylko charakter starannego działania.
Następnie odnieść się należy do treści umów zawartych z pozostałymi zainteresowanymi.G. G. (1)w ramach umowy o dzieło miał wykonać montaż instalacji c.o. w Szpitalu(...)wB.. Wymienił w pomieszczeniu szpitalnym 3-5 grzejników. Czynności przez niego wykonane miały powtarzalny charakter i nie można im przypisać cech zindywidualizowanego rezultatu. Nadto prace wykonane przez zainteresowanego stanowiły element zbiorczych prac remontowych wykonywanych w tym czasie w Szpitalu. Prace w Szpitalu(...)wB.wykonywało łącznie około 40 osób, w tym osoby zatrudnione przez Spółkę w ramach podwykonawstwa, osoby zatrudnione przez Spółkę na podstawie umów o pracę oraz na podstawie umów o dzieło.
D. M. (1)w ramach zawartych umów zamontował kilkadziesiąt zawieszeń do rurociągów oraz zamontował 13 aparatów grzewczych. Nie można więc uznać, że skutkiem czynności przez niego wykonywanych miał być każdorazowo określony rezultat. Powtarzalny charakter prac i ich rozmiar ilościowy prowadził do wniosku, że wykonywał on czynności starannego działania a nie określone dzieła. Co więcej, odbiór komisyjny następował również dopiero po zamontowaniu wszystkich aparatów, a więc dotyczył całości. Dodać należy, że nie znalazły również potwierdzenia w materiale dowodnym zeznania świadkaJ. K., jakobyD. M. (1)płacone miał wynagrodzenie od sztuki, tj. od każdego z zamontowanych aparatów grzewczych. W umowach z dnia 3 sierpnia 2009 r. oraz 1 września 2009 r. strony przewidziały jedną kwotę wynagrodzenia za cały okres obowiązywania umowy. Nawet jeśli przyjąć, że zainteresowany faktycznie miał płacone od sztuki, to i tak nie zmieniało to faktu, że charakter wykonywanych przez niego czynności miał cechy powtarzalności i wymagano od niego tylko zachowania należytej staranności przy wykonywaniu prac montażowych.
Ustalony stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że czynności wykonywane przez zainteresowanychG. G.,M. L.iD. M.miały powtarzalny charakter i nie prowadziły do weryfikowalnego rezultatu - określonego dzieła. Poszczególne czynności podejmowane przez zainteresowanych w ramach zawartych z płatnikiem umów nie mogą być więc uznane za wytworzenie dzieła. Powyższe przesądza, że sporne umowy miały charakter starannego działania i tym samym powinny być kwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Prace wykonywane przez tych zainteresowanych nie prowadziły do powstania zindywidualizowanego dzieła, stanowiły tylko element określonej zbiorczej całości, którą to całość można by dopiero ewentualnie poddać testowi rękojmi za wady i uznać za dzieło w rozumieniu przepisówKodeksu cywilnego.
Podsumowując, z przedstawionych okoliczności wynika, że od zainteresowanych:G. G., M.L.iD. M.wymagano starannego wykonania określonych oraz powtarzalnych czynności, co oznacza, że w spornych umowach ich efekt nie mógł być uznany za dzieło stanowiące konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat, który zamawiający chce osiągnąć. Wykonane czynności podlegały wprawdzie weryfikacji, ale trudno uznać aby poddawały się one rękojmi za wady fizyczne. Ich weryfikacja odbywała się przede wszystkim pod kątem kontroli dołożenia należytej staranności wykonywanych usług. Sporne umowy były więc umowami o świadczenie usług. Ich zakresem były bowiem objęte czynności a nie ich rezultat. Wolą stron umowy było świadczenie usług a nie wykonanie dzieła, gdyż to nie wynik, ale określone działania były istotne dla realizacji umów i z tych też działań zainteresowani byli rozliczani.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, w myślart. 47714§ 1 k.p.c., orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.
W punkcie III sentencji wyroku, w oparciu o treśćart. 98 § 1 k.p.c., który ustanawia zasadę odpowiedzialności za wynik procesu i zobowiązuje do zwrotu przez stronę przegrywającą przeciwnikowi procesowemu poniesionych kosztów celowej obrony, a więc między innymi wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika, Sąd zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego na rzecz ubezpieczonego, który w postępowaniu sądowym był reprezentowany przez radcę prawnego. Płatnik składek wygrał sprawę co do jednej decyzji, wobec tego Sąd, na podstawie § 11 ust. 2 w zw. z§ 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), ustalił stawkę wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 60 zł stanowiącej minimalne wynagrodzenia pełnomocnika w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego.
Na oryginale właściwy podpis.