Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1089/14
Data wyroku: 2014-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Pacześniowska, Roman Troll, Tomasz Pawlik
Słowa kluczowe: Legitymacja Procesowa, Interes Prawny

Sygn. akt III Ca 1089/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Tomasz Pawlik
Sędzia    SO Danuta Pacześniowska
SR del. Roman Troll (spr.)
Protokolant    Dominika Tarasiewicz
po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. W.
przeciwko GminieR.
o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I C 1629/13

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
oddala powództwo,

2
przyznaje adwokatowiW. H.od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym kwotę 138 zł (sto trzydzieści osiem złotych) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu,

3
nie obciąża powoda kosztami procesu,

II
nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego;

III
przyznaje adwokatowiW. H.od Skarbu Państwa – Sądu  Rejonowego w Rudzie Śląskiej kwotę 369 zł (trzysta sześćdziesiąt dziewięć złotych), w tym kwotę 69 zł (sześćdziesiąt dziewięć złotych) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

SSR del. Roman Troll SSO Tomasz Pawlik SSO Danuta Pacześniowska
Sygn. akt III Ca 1089/14

UZASADNIENIE
PowódJ. W.zwrócił się do Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej z pozwem przeciwko GminieR.o ustalenie bezskuteczności rozwiązania umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego wR.przyulicy (...). Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, iż pismem zMiejskiego Przedsiębiorstwa (...)rozwiązano z nim umowę najmu tego lokalu na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianieKodeksu cywilnego, a ten przepis nie powinien mieć zastosowania w jego sytuacji, gdyż wynajmowanego lokalu w chwili obecnej nie może użytkować nie z własnego wyboru, ale z powodu przewlekłej choroby wymagającej aktualnie długotrwałego leczenia szpitalnego.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na pozew wskazała, iż strona powodowa nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia bezskuteczności dokonanego wypowiedzenia umowy najmu, a nawet ewentualne uwzględnienie żądania nie rozstrzygnie w sposób definitywny stosunku prawnego między stronami umowy najmu.
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej ustalił następujący stan faktyczny:
J. W.jest najemcą lokalu mieszkalnego położonego wR.przyul. (...)na podstawie umowy najmu zawartej zMiejskim Przedsiębiorstwem (...) sp. z o.o.wR.. Powód przebywa obecnie na leczeniu wSzpitalu (...)wT.. Pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r.Miejskie Przedsiębiorstwo (...) sp. z o.o.wR.poinformowało powoda, iż w związku z niezamieszkiwaniem przez niego w lokalu mieszkalnym przyul. (...)wR.–N.rozwiązuje z dniem 31 października 2013 r. umowę najmu wyżej wymienionego lokalu zgodnie zart. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2014 r. ustalił bezskuteczność rozwiązania umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego wR.przyulicy (...)w stosunku do powodaJ. W.(pkt 1), zasądził od pozwanej na rzecz adwokataW. H.kwotę 120 zł tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu (pkt 2).
W swoich rozważaniach Sąd Rejonowy wskazał, że powód ma interes prawny (art. 189 kpc) w ustaleniu bezskuteczności rozwiązania umowy najmu lokalu, gdyż czynność prawna rozwiązania umowy najmu dokonana przezMiejskie Przedsiębiorstwo (...)nie jest podejmowana na podstawie decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie, a powodowi nie przysługują inne środki ochrony jego praw, a ustalenie bezskuteczności rozwiązania umowy najmu bez wątpienia ma również wpływ na sytuację prawną strony powodowej. Przywołał także regulacjęart. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) nieprawidłowo wskazując, iż jest to regulacja art. 13 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, ale wskazał, że nie sposób uznać, iż powód nie zamieszkuje w lokalu przez okres dłuższy niż 12 miesięcy, gdyż został umieszczony w szpitalu psychiatrycznym na podstawie postanowienia sądowego, a zatem przebywa na leczeniu nie z własnej woli w celu realizacji ochrony zdrowia psychicznego, zaś niezamieszkiwanie w kontekście tego przepisu ma zastosowanie do sytuacji, w których najemca dobrowolnie opuszcza najmowany lokal w celu zmiany swojego podstawowego ośrodka życiowego. Ponadto wskazał, że skuteczne wypowiedzenie przedmiotowej umowy prowadziłoby do naruszenia zasad słuszności i współżycia społecznego kosztem powoda. O wynagrodzeniu za pomoc prawną świadczoną z urzędu przez adwokataW. H.orzeczono na podstawieart. 98 kpc.
Apelację od tego wyroku złożyła pozwana zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenia prawa materialnego w postaciart. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegow związku zart. 24 kcpoprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wypowiedzenia umowy najmu,art. 5 kcw związku zart. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegopoprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wypowiedzenie umowy najmu prowadziłoby do naruszenia zasad współżycia społecznego oraz prawa procesowego w postaciart. 328 § 2 kpcpoprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku iart. 233 § 1 kpcpoprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów. Przy tak postawionych zarzutach pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła także o przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do apelacji, których daty sporządzenia wskazują, że były wiadome pozwanej przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy i wskazała, że potrzeba ich dopuszczenia wynikła dopiero po wyroku Sądu Rejonowego, który został oparty na sprzecznych ustaleniach faktycznych.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje wskazując, iż wnioski dowodowe pozwanej są spóźnione.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje je za własne. Należy podkreślić, że zostały one ustalone na podstawie dokumentów złożonych przez strony i nie były kwestionowane. Z tego powodu zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 233 § 1 kpcw zakresie oceny dowodów nie może zostać uznany za słuszny, tym bardziej, że zmierza on do wskazania, iż nie stan faktyczny został ustalony nieprawidłowo, ale nieprawidłowo została dokonana jego ocena w porównaniu do przepisów prawa. Zgłoszone w apelacji wnioski dowodowe przez stronę pozwaną były spóźnione nie mogły więc zostać dopuszczone (art. 381 kpc).
Ponadto trzeba podkreślić, że z przedłożonego przez powoda oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania /k. 8 – 11/ wynika, iż opłaca on czynsz najmu w kwocie 300 zł, co powoduje, iż wartość przedmiotu sporu wynosi 3 600 zł (art. 22 kpc).
Pomimo prawidłowo ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy dokonał jego nieprawidłowej oceny, albowiem mimo ustalenia, że umowa najmu został zawarta z osobą trzecią (co było bezsporne) uznał jej wypowiedzenie przez tą osobę za bezskuteczne i wydał wyrok uwzględniający powództwo pomimo tego, że osoba ta nie była pozwaną, a w toku postępowania pomimo wniosku o wezwanieMiejskiego Przedsiębiorstwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwR.do udziału w sprawie nie rozpoznał go, ostatecznie jednak pozwana wycofała ten wniosek. Z bezspornych okoliczności faktycznych wynika, że umowa najmu została zawarta pomiędzy powodem aMiejskim Przedsiębiorstwem (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąwR./wypowiedzenie k. 5, odpowiedź na pozew k. 20v., pismo pełnomocnika powoda w toku postępowania k. 30 – 32/, dlatego też pozwana GminaR.nie ma w sprawie legitymacji biernej, albowiem nie ona zawierała z powodem umowę najmu i nie ona ją wypowiadała. Ta okoliczność sama w sobie prowadzi do wniosku, że powództwo jest niezasadne, gdyż zostało wytoczone przeciwko niewłaściwemu podmiotowi (art. 194 § 1 kpc), a w toku postępowania przed Sądem Rejonowym nie dokonano żadnych przekształceń podmiotowych. Dlatego też powód nie ma interesu prawnego (art. 189 kpc) w wytaczaniu powództwa o ustalenie bezskuteczności rozwiązania umowy najmu lokalu przeciwko GminieR., gdyż czynność prawna rozwiązania umowy najmu została dokonana przezMiejskie Przedsiębiorstwo (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąwR., a także umowa najmu została zawarta z tym podmiotem (co jest bezsporne).
Z powyższych względów apelacja pozwanej okazała się zasadna, natomiast nie ma potrzeby odnoszenia się szczegółowego do jej zarzutów, gdyż podstawowa kwestia związana z legitymacją bierną została nieprawidłowo oceniona przez Sąd Rejonowy, a prawidłowa jej ocena – zgodnie z powyższymi uwagami – prowadzi do oddalenia powództwa wytoczonego przez powoda w takiej konfiguracji osobowej jak w rozpoznawanej sprawie. Jednocześnie z uwagi na wartość przedmiotu sporu w wysokości 3 600 zł należało także odpowiednio zmienić rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Mając powyższe na uwadze na podstawie:

1
art. 386 § 1 kpcw związku zart. 189 kpcnależało zmienić zaskarżony wyrok i oddalić powództwo, ponieważ brak legitymacji procesowej biernej po stronie pozwanej,

2
art. 386 § 1 kpcw związku zart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze(t.j. Dz. U. z 2014, poz. 635) w związku z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) należało orzec jak w punkcie I podpunkt 2 wyroku, gdyż koszty pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie zostały uiszczone w całości ani w części, a wartość przedmiotu sporu wynosiła 3 600 zł,

3
art. 386 § 1 kpcw związku zart. 102 kpcnależało orzec jak w punkcie I podpunkt 3 wyroku, gdyż powód jest osobą chora psychicznie, leczoną od końca ubiegłego wieku w szpitalu psychiatrycznym, a jego żądanie związane jest z wypowiedzeniem mu umowy najmu lokalu, w którym od dłuższego okresu czasu nie przebywa w związku ze swoją chorobą, która może mieć wpływ na jego ocenę sytuacji faktycznej i ustalenia dotyczące związania umową najmu, dlatego też zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek,

4
art. 102 kpcnależało orzec jak w punkcie II wyroku, gdyż powód jest osobą chora psychicznie, leczoną od końca ubiegłego wieku w szpitalu psychiatrycznym, a jego żądanie związane jest z wypowiedzeniem mu umowy najmu lokalu, w którym od dłuższego okresu czasu nie przebywa w związku ze swoją chorobą, która może mieć wpływ na jego ocenę sytuacji faktycznej i ustalenia dotyczące związania umową najmu, dlatego też zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek umożliwiający nieobciążanie powoda kosztami postępowania odwoławczego pomimo przegrania sprawy,

5
art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturzew związku z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461),§ 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzęduoraz§ 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w punkcie III wyroku, gdyż koszty pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie zostały uiszczone w całości ani w części.

SSR (del.) Roman Troll   SSO Tomasz Pawlik SSO Danuta Pacześniowska