Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 423/14
Data wyroku: 2014-09-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesława Kuberska, Marek Kruszewski, Anna Miastkowska
Podstawa prawna: art. 207 k.c.

Sygn. akt I ACa 423/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia SA Wiesława Kuberska (ref.)

Sędziowie:

SA Anna Miastkowska
SO del. Marek Kruszewski

Protokolant:

st. sekr. sądowy Katarzyna Olejniczak

po rozpoznaniu w dniu 26 września 2014 r. w Łodzi
na rozprawie
sprawy z powództwaM. Z.sądowego nieruchomości przyul. (...)wŁ.
przeciwkoS. S.iD. S.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt II C 41/12
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w sprawie w zakresie rozprawy z dnia 15 października 2013 roku i przekazuje sprawędo ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt I ACa 423/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 października 2013 r. Sąd OkręgowywŁ.w sprawie z powództwaM. N.– zarządcy sądowego nieruchomości przyul. (...)wŁ.przeciwkoS. S.iD. S.o zapłatę zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 769.501 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13 października 2010 r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalając powództwow pozostałej części (pkt 2); zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 19.090 tytułem zwrotu części kosztów procesu (pkt 3), nakazał pobrać od pozwanych w częściach równych na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 38.475 zł tytułem zwrotu opłaty od pozwu w zakresie uwzględnionego powództwa (pkt 4) oraz nie obciążył powoda kosztami sądowymi od oddalonej części powództwa (pkt 5)

(wyrok – k. 931 – 932).
Apelację od powyższego wyroku wywiedli pozwani, zaskarżając gow całości i zarzucając:
I. naruszenie prawa procesowego, które spowodowało nieważność postępowania z powodu pozbawienia pozwanych możności obrony ich praw, tj.:
1)art. 214 § 1 k.p.c.,224 § 1 k.p.c.oraz316 § 1 k.p.c.na skutek:
- prowadzenia postępowania w sprawie w czasie nieobecności pozwanych, usprawiedliwionej zgodnie zart. 2141§ 1 k.p.c., mimo że pozwani występowaliw sprawie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika,
- pominięcie dopuszczonego dowodu z przesłuchania pozwanychw charakterze strony,
- wydanie orzeczenia w czasie, kiedy Sądowi I instancji było wiadome, że niestawiennictwo pozwanych usprawiedliwione jest chorobą, stwierdzoną przez wyznaczonego lekarza sądowego, który w zaświadczeniu lekarskim z dnia20 sierpnia 2013 r. informował Sąd, że przewidywany termin do zdolności stawienia się w Sądzie to 15 listopada 2013 r., a Sąd Okręgowy wydał wyrokw dniu 29 października 2013 r., pozbawiając pozwanych całkowicie możności obrony swoich praw,
2) naruszenie przepisów dotyczących oceny materiału dowodowego,tj.art. 233 § 1 k.p.c.na skutek:
- przyjęcia za podstawę orzeczenia opinii biegłegoJ. K., która zawiera nierealne wyliczenia, czego dowodem są wyniki finansowe powoda, jako zarządcy sądowego nieruchomości, której pozwani są w połowie wieczystymi użytkownikami,
- przyjęcie tezy biegłego, który stwierdził, że na nieruchomości pozwanych może być usytuowanych 30 miejsc parkingowych i od takiej liczby wyliczał dochód, chociaż z pisma Urzędu MiastaŁ.- architektaM. H.wynika, że na nieruchomości może być jedynie 6 miejsc parkingowych,
II. Naruszenie prawa materialnego przez:
1) niezastosowanie przepisów dotyczących ochrony prawnej i uprawnień wieczystych użytkowników nieruchomości -art. 233 k.c.- na skutek potraktowania pozwanych za posiadaczy w złej wierze, mimo że pozwani mają największy udział w prawie wieczystego użytkowania,
2) błędną wykładnięart. 935 k.c.i uznanie, że zarządca sądowy posiada legitymację procesową do dochodzenia od współużytkowników wieczystych należności za okres, kiedy nie sprawował zarządu.
W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem kosztów postępowania apelacyjnego, jako części kosztów procesu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów postępowania za obie instancje

(apelacja – k. 959 – 963).
Powód w odpowiedzi na apelacjęwniósł o zmianę postanowienia z dnia 5 lutego 2014 r. w zakresie pkt. 1, 2 i 3 oraz o oddalenie wniosków pozwanycho przywrócenie terminu do wniesienia apelacji od wyroku z dnia 29 października 2013 r., wstrzymanie wykonalności tego wyroku oraz o zwolnienie pozwanych od kosztów sądowych, a nadto wniósł o odrzucenie apelacji pozwanych, jako wniesionej po terminie, ewentualnie o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

(odpowiedź na apelację – k. 1030 – 1044).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest zasadna o tyle, że skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania w sprawie w zakresie rozprawy z dnia15 października 2013 r. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi wraz z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.
Zamieszczenie w apelacji zarzutu nieważności postępowania – jako zarzutu najdalej idącego w procesowych skutkach – zwolniło Sąd Apelacyjnyz konieczności ustosunkowania się do pozostałych, przedstawionych w niej, zarzutów o charakterze merytorycznym. Sam zaś zarzut nieważności należało rozpatrywać w kontekście pozbawienia pozwanych możliwości obrony ich praw w niniejszym procesie w konsekwencji zaniechania przeprowadzenia dowoduz ich przesłuchania.
W kontekście powyższych uwag wstępnych, podkreślenia wymaga, że Sąd Okręgowy w toku rozprawy z dnia 22 sierpnia 2013 r. stwierdził niestawiennictwo pozwanych, uznając je za usprawiedliwione przedłożonymi zaświadczeniami lekarza sądowego, wskazującymi dzień 15 listopada 2013 r., jako przewidywany termin zdolności pozwanych do osobistego stawiennictwaw sądzie. Okoliczności, leżących u podstaw wydania przedmiotowych zaświadczeń, Sąd Okręgowy nie zakwestionował i nie dążył do ich zweryfikowania, choćby w drodze dowodu z opinii biegłego sądowego w celu ustalenia rzeczywistego stanu zdrowia pozwanych oraz terminu, w którym możliwe byłoby ich przesłuchanie. Tym samym Sąd Okręgowy, odraczając rozprawę wobec konieczności uzupełnienia materiału dowodowegoo przesłuchanie pozwanych w charakterze strony i wyznaczając termin następnej rozprawy, winien kierować się wskazaniami lekarza sądowego co do ustalonego czasu niezdolności pozwanych do wzięcia udziału w rozprawie. Tymczasem, wyznaczając kolejny jej termin na dzień 15 października 2013 r., Sąd Okręgowy w oczywisty sposób – mimo zaakceptowania przedmiotowych zaświadczeń lekarskich – dopuścił się uchybienia, pozbawiającego pozwanych możliwości złożenia zeznań w sprawie.
Z drugiej strony postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z przesłuchania pozwanych w miejscu ich zamieszkania, wyznaczając termin tej czynności na dzień 9 października 2013 r. Wypisz protokołu przeprowadzonej wówczas rozprawy wraz z wyciągiemz postanowienia o jej odroczeniu oraz z postanowieniem dowodowymw powyższym zakresie został doręczony pozwanym w wyniku skutecznej awizacji, otwierając drogę do dokonania tej czynności dowodowej. Tej jednak Sąd Okręgowy ostatecznie nie przeprowadził.
Dwukrotne pozbawienie pozwanych możliwości złożenia zeznańw sprawie, wynikające z niewyjaśnionej rezygnacji z przesłuchania ichw miejscu zamieszkania, a zwłaszcza wyznaczenia terminu odebrania od nich zeznań przed sądem na rozprawie, której termin przypadał w okresie ich usprawiedliwionego niestawiennictwa, skutkowało zamknięciem rozprawyw dniu 15 października 2013 r. bez stworzenia im szans na obronę. W rezultacie uzasadniało stwierdzenie nieważności postępowania z tej przyczyny.
Okoliczność, że pozwani w innej sprawie, toczącej się równolegle w tym samym wydziale Sądu Okręgowego w Łodzi, stawili się i złożyli zeznaniaw charakterze świadków, stanowiła – w razie powzięcia przez Sąd z urzędu informacji w tym przedmiocie – o możliwości otworzenia zamkniętej rozprawy (czy to w dniu 15 października 2013 r., czy też w terminie publikacji wyroku)i rozważenia, wskutek stosownego dowodu, kwestii trafności przedłożonych przez skarżących zaświadczeń lekarskich w kontekście rzeczywistego stanu ich zdrowia, czego Sąd Okręgowy nie uczynił. W związku z obowiązującą w procesie cywilnym zasadą bezpośredniości, wspomniane wcześniej stawiennictwo skarżących w innych sprawach i złożenie w nich zeznań w charakterze świadków, nie miało przełożenia na stan niniejszej sprawy i nie mogło prowadzić do wyrywkowego skorzystania z takiego dowodu.
Z tych wszystkich względów Sąd Apelacyjny, kontrolując przywrócenie terminu do złożenia apelacji w trybieart. 380 k.p.c., nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku powoda o uchylenie postanowienia z dnia 5 lutego2014 r. i odrzucenie apelacji. Uznając natomiast zasadność podniesionegow niej zarzutu nieważności postępowania, Sąd Apelacyjny orzekł, jakw sentencji, na podstawieart. 386 § 2 k.p.c., akcentując w uwagach końcowych obowiązek Sądu Okręgowego zwrócenia uwagi na charakter roszczenia powoda oraz zakres jego legitymacji czynnej do występowania w sprawie(por. wyrok SNz dnia 28 kwietnia 2005 r., III CK 504/04).