Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 1/13
Data wyroku: 2014-01-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogdan Gierzyński
Słowa kluczowe: Kary Pieniężne Ure, Energetyczne Prawo
Podstawa prawna: art. 56 ust. 1 pkt 3 i 2 prawa energetycznego

Sygn. akt XVII AmE 1/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 stycznia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Bogdan Gierzyński
Protokolant: sekretarz sądowy Ewa Naróg
po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2014 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania(...) S.A.z siedzibą wK.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania(...) S.A.z siedzibą wK.
od Decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 30 sierpnia 2012 roku nr(...)(...)(...)

1
Uchyla zaskarżoną decyzję w całości;

2
Zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz(...) S.A.z siedzibą wK.kwotę 477 zł (czterysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Bogdan Gierzyński
XVII AmE 1/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 sierpnia 2012 roku, nr(...)
(...)
(...)Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na podstawieart. 56 ust. 1 pkt 32, art. 56 ust. 2 pkt 1w zw. zart. 56 ust. 3 i 6 ustawy Prawo energetyczneoraz w zw. zart. 104 Kodeksu postępowania administracyjnegopo przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa wart. 56 ust. 1 pkt 32 Prawa energetycznegoprzedsiębiorcy –spółce (...) S.A.z siedzibą wK.– następcy(...) Sp. z o.o.z siedzibą wD.posiadającemu koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej, udzieloną decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 12 września 2001 roku (znak:(...)ze zm.) wymierzył ww. przedsiębiorcy karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych w związku z niewypełnianiem przez niego obowiązków, o których mowa wart. 49 a ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne. Podstawą ustalenia przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kary pieniężnej był przychód osiągnięty przez(...) S.A.z siedzibą wK.w 2011 roku.
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ustalił, że(...) S.A.z siedzibą wK.jest przedsiębiorstwem energetyki zawodowej prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie skojarzeniowego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej działającym na podstawie przepisówustawy – Prawo energetyczne. Podstawową działalnością spółki jest zakup, wytwarzanie, przetwarzanie i dystrybucji energii cieplnej do celów ogrzewania, podgrzewania wody wodociągowej, wentylacji oraz celów technologicznych. W ramach swojej działalności ww. spółka przejęła składniki majątkowe m.in.spółki Elektrociepłownia (...) sp. z o.o., stając się jej następcą prawnym w sferze cywilnoprawnej, jak i administracyjnoprawnej.
Przedmiotową decyzję w całości zaskarżył powód- (...) S.A.z siedzibą wK..
Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1
Obrazę przepisów prawa procesowego, a toart. 7 k.p.a.,art. 8 k.p.a.,art. 77 k.p.a.,art. 80 k.p.a.orazart. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegającą na całkowitym pominięciu przez organ administracyjny przy wyjaśnieniu stanu faktycznego i prawnego, dowodów przedłożonych przez powoda w toku postępowania administracyjnego;

2
Obrazę przepisów prawa procesowego, a toart. 7 k.p.a.,art. 8 k.p.a.,art. 77 k.p.a.,art. 80 k.p.a.orazart. 107 § 1 i 3 k.p.a., polegającą na braku uzasadnienia stanowiska organu administracyjnego, w szczególności w zakresie przyjęcia, że powód dysponuje jednostką wytwórczą o łącznej mocy w wysokości 125 MW;

3
Dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że dawnaElektrociepłownia (...) sp. z o.o.dysponuje jednostką wytwórczą o łącznej mocy w wysokości 125 MW, podczas gdy w rzeczywistości d. ECN.posiada turbogeneratory o mocy 50 MW, 25 MW, 25 MW, 25 MW, które ze względów bezpieczeństwa nie pracują na jedną szynę zbiorczą, a które to błędy w ustaleniach stanu faktycznego doprowadziły do niewłaściwego zastosowania (niezastosowania) przepisówart. 3 pkt 43 Prawa energetycznegoorazart. 49a § 5 pkt 6) Prawa energetycznego;

4
Obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 3 pkt 11f ustawy Prawo energetycznepolegającą na jego błędnej wykładni, poprzez zastosowanie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dodatkowej przesłanki dla uznania linii za linię bezpośrednią w postaci nieprzyłączenia linii do krajowego systemu elektroenergetycznego, co prowadziło do odmówienia zastosowania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki postanowieńart. 49a § 5 pkt 1 Prawa energetycznegowobec powoda;

5
Obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 49a § 5 pkt 3 w zw. zart. 3 pkt 33 Prawa energetycznego, polegającą na jego błędnej wykładni, poprzez zastosowanie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dodatkowego, pozaustawowego kryterium w postaci kwalifikacji wyłącznie wysokosprawnej kogeneracji;

6
Obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 56 § 1 pkt 32) w zw. zart. 49a § 5 pkt 3) Prawa energetycznego, polegającą na jego niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że norma wyrażona w tym przepisie ma zastosowanie do powoda, mimo iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do uznania bezprawności działania powoda, bowiem powód nie ma wpływu na produkcję energii elektrycznej z kogeneracji;

7
Obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 49a § 5 pkt 6) w zw. zart. 3 pkt 43 Prawa energetycznegopolegającą na niewłaściwym jego zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że jednostka wytwórcza obejmuje nie wyodrębnione zespoły urządzeń należące do przedsiębiorstwa energetycznego, lecz wszystkie te urządzenia należące do przedsiębiorstwa energetycznego.

Powołując się na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z treścią odwołania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych. Powód zgłosił również wniosek ewentualny – o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany – Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
(...) S.A.z siedzibą wK.jest przedsiębiorstwem energetyki zawodowej prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie skojarzeniowego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej działającym na podstawie przepisówustawy – Prawo energetyczne. Podstawową działalnością spółki jest zakup, wytwarzanie, przetwarzanie i dystrybucji energii cieplnej do celów ogrzewania, podgrzewania wody wodociągowej, wentylacji oraz celów technologicznych.
Z dniem 30 kwietnia 2012 roku nastąpiło połączenie ww. spółki zespółką Elektrociepłownia (...) sp. z o.o., z siedzibą wD.. Połączenie to nastąpiło na podstawieart. 492 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych, poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej, tj.Elektrociepłownia (...) sp. z o.o., z siedzibą wD.do majątku(...) S.A.z siedzibą wK.. Na podstawie ww. połączenia(...) S.A.z siedzibą wK.stał się następcą(...) sp. z o.o., z siedzibą wD.zarówno w sferze cywilnoprawnej, jak i administracyjnoprawnej.
Przejęta spółka,(...) sp. z o.o.z siedzibą wD., prowadząc działalność energetyczną, jest głównym dostawcą mediów energetycznych do(...) S.A.(dawniejHuta (...)). Oprócz ww. podmiotu(...) sp. z o.o.zaopatruje w energię elektryczną jeszcze 13 innych przedsiębiorstw.(...)elektryczna do wszystkich tych odbiorców dostarczana jest osobnymi liniami elektroenergetycznymi łączącymi jednostkę wytwórczą bezpośrednio z odbiorcami. Linie elektroenergetyczne stanowią własność odbiorców.
(...) sp. z o.o.z siedzibą wD., w okresie od dnia 9 sierpnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. nie dokonała sprzedaży energii elektrycznej w trybie określonym wart. 49a ust. 1 Prawa energetycznego.
Powyższy stan faktyczny jest bezsporny pomiędzy stronami postępowania, na podstawie posiadanej dokumentacji nie budzi on wątpliwości Sądu, w związku z powyższym, stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony jak powyżej.
W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie, pomimo, że nie wszystkie podniesione zarzuty są zasadne.
Za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszeniaart.7, 8, 77, 80 i 107 1 k.p.a.
Zgodnie, bowiem z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem (vide: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1991 roku sygn. akt III CRN 120/91 OSNC 1992 Nr 5, poz. 87; Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 roku sygn. akt I CKN 265/98 OSP 2000 Nr 5 poz. 68; Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1999 roku sygn. akt 351/99 OSNC 2000 Nr 3 poz. 47; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2001 roku sygn. akt I CKN 1036/98 LEX Nr 52708; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2005 roku, sygn. akt III SZP 2/05 OSNP 2006/19-20/312) Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie może ograniczyć sprawy wynikającej z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu tylko do funkcji sprawdzającej prawidłowość postępowania administracyjnego, które poprzedza postępowania sądowe. Celem postępowania nie jest przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstający dopiero po wydaniu decyzji przez Prezesa Urzędu. Postępowanie sądowe przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem kontradyktoryjnym, w którym uwzględnia się materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym, co nie pozbawia jednak stron możliwości zgłoszenia nowych twierdzeń faktycznych i nowych dowodów, według zasad obowiązujących w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych. Sąd antymonopolowy jest sądem cywilnym i prowadzi sprawę cywilną, wszczętą w wyniku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Urzędu, w tym wypadku Urzędu Regulacji Energetyki, według reguł kontradyktoryjnego postępowania cywilnego, a nie sądem legalności decyzji administracyjnej, jak to czynią sądy administracyjne w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Tylko takie odczytanie relacji pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem sądowym może uzasadniać dokonany przez racjonalnego ustawodawcę wybór między drogą postępowania cywilnego i drogą postępowania sądowo-administracyjnego dla wyjaśnienia istoty sprawy.
Sąd uznał, że nawet gdyby przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym doszło do uchybień proceduralnych to nie mogą one być przedmiotem postępowania sądowego mającego na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, bowiem Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowiązany jest do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad rozkładu ciężaru dowodu i obowiązku stron w postępowaniu dowodowym.
Również zarzut błędnego ustalenia, że powód dysponuje jednostką wytwórczą o łącznej mocy 125 MW należy uznać za chybiony. Bezsporne jest bowiem, że powód dysponuje turbogeneratorem o mocy 50 MW i trzema turbogeneratorami o mocy 25MW. Stosownie do treściart.3 pkt 43 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne(Dz. U. Nr 89 z 2006 r. poz.625 z późn. zm.) jednostką wytwórczą jest wyodrębniony zespół urządzeń należący do przedsiębiorstwa energetycznego, służący do wytwarzania energii i wyprowadzania mocy. Nie ma zatem znaczenia jak podłączone są urządzenia tworzące zespół, bowiem kryterium definicji jednostki wytwórczej jest wyodrębnienie funkcjonalne pozwalające uznać, że podłączone urządzenia stanowią zespół, a więc realizują te same funkcje. Powód sam przyznaje, że wszystkie te generatory służą, chociaż nie równocześnie, dostarczaniu energii elektrycznej do tych samych odbiorców, co oznacza, że stanowią zespół.
Zgodnie zart.49a 5 pkt 6 ustawy Prawo energetycznewyłączenie obowiązku o którym mowa wust. 1 i 2, nie dotyczy energii elektrycznej jednostce wytwórczejo łącznej mocy zainstalowanejelektrycznej nie wyższej niż 50 MW. W przypadku powoda łączna moc zainstalowana to 125 MW, co prawidłowo ustalił Prezes URE.
Zważyć również należało, że zawarte wart.49a 5 pkt 1 ustawy Prawo energetycznewyłączenie obowiązku o którym mowa wust. 1 i 2, nie dotyczy energii elektrycznej dostarczanej od przedsiębiorstwa energetycznego zajmującego się jej wytwarzaniem do odbiorcy końcowego za pomocą linii bezpośredniej. Taką zaś linią jest linia elektroenergetyczna łącząca wydzieloną jednostkę wytwarzania energii elektrycznej bezpośrednio z odbiorcą lub linia elektroenergetyczna łącząca jednostkę wytwarzania energii elektrycznej przedsiębiorstwa energetycznego z instalacjami należącymi do tego przedsiębiorstwa albo instalacjami należącymi do przedsiębiorstw od niego zależnych.
W toku postępowania administracyjnego powód twierdził, że wszystkich 14 swoich odbiorców zasila wydzielonymi bezpośrednimi liniami energetycznymi z jednostki wytwarzania tj. bez połączenia z siecią dystrybucyjna lub przesyłową. Pozwany nie wykazał, że twierdzenia powoda w tym zakresie SA nieprawdziwe.
Zasady jest też zarzut naruszeniaart.49a 5 pkt 3 ustawy Prawo energetyczne. Należy mieć na względzie, że dopiero od 30.10.2011 r. wyłączenie obowiązku o którym mowa wust. 1 i 2, wytworzonej w kogeneracji ze średnioroczną sprawnością przemiany, o której mowa wart. 9a ust. 10 pkt 1 lit. a, wyższą niż 52,5%. W okresie wcześniejszym przepis ten wyłączał w tym zakresie energii wytworzonej w kogeneracji, bez określenia sprawności tego procesu. Takie sformułowanie przepisu wyłącza możliwość nałożenia kary na podmioty które uchybiłyby obowiązkowi wynikającemu zart.49 a ust. 1 i 2 ustawy Prawo energetycznew zakresie energii elektrycznej wytworzonej w Kogeneracji o ile odpowiadałoby to definicja zawartej wart. 3 pkt 33 ustawy prawo energetyczne. Do decyzji nakładającej karę pieniężną obowiązuje wyższy standard ochrony praw przedsiębiorcy ze względu na konieczność zapewnienia skuteczności w polskim porządku prawnym przepisom Europejskiej konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wartości w zakresie w jaki Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjmuje gdy dochodzi do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej, zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w tym zakresie, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, które obowiązują sad orzekający w sprawie karnej (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21.09.2010 r. sygn. III Sk 8/10 niepubl. i Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia(...) synVI Ca 782/10 niepubl.). Zastosowanie ma zatem zasadanullum crimen sine lege, zatem nałożenie kary pieniężnej jest zatem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy podmiot uchybia obowiązkowi wynikającemu z treści prawa.
Należy również mieć na względzie, że skoro obowiązek wynikający zart.49 a ust. 1 i 2 ustawy Prawo energetycznedotyczy całego roku, to dwumiesięczny okres obowiązywaniaart.49a 5 pkt 3 ustawy Prawo energetycznew nowym brzmieniu nie uzasadnia zastosowania sankcji określonej wart. 56 pkt 32 ustawy Prawo energetyczne. Brak szczegółowych przepisów przejściowych uniemożliwia konkretyzację obowiązku ciążącego na powodzie w okresie od wejścia w życie nowelizacji do końca roku. W szczególności, czy energia wytworzona w kogeneracji o sprawności niższej niż 52,5% zakupiona przed wejściem w życie nowego brzmieniaart.49 a ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo energetycznestanowi i w jakie części wykonanie obowiązku wynikającego zart.49 a ust. 1 i 2 ustawy Prawo energetyczne. Ponieważ powołany przepis nie ma mocy wstecznej, bezsprzecznie zakupy energii wytworzonej w kogeneracji o sprawności niższej niż 52,5% stanowiła wykonanie przedmiotowego obowiązku do 30.10.2012 r. Zrealizowanie całego wolumenu obowiązkowego zakupu energii pochodzącej z kogeneracji przed ta datą stanowiło bezsprzecznie realizację ciążącego na przedsiębiorstwie energetycznym obowiązku w skali całego roku. Kwesta otwarta pozostaje, czy dotyczy to także sytuacji, gdy zakup energii z kogeneracji o sprawności niższej niż 52,5% nastąpiło przez 30.10.2012 r., a realizacja dostawy następowała po tej dacie oraz w sytuacji ,gdy zarówno zakup jak i dostawa następowały w okresie od 31.30.2012 r. do 31.12.2012 r.
Niejasne określenie obowiązku ciążącego na powodzie powoduje, że nałożenie kary za ewentualne uchybienie w tym zakresie jest niedopuszczalne.
Z tych względów zaskarżoną Decyzję należało uchylić, wobec braku podstaw do jej wydania (art.47953§ 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych (art.98 k.p.c.).
SSO Bogdan Gierzyński