Sąd Okręgowy w Przemyślu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 1203/14
Data wyroku: 2014-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kicman
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184 w zw. z art 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Sygn. akt III U 1203/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym :
Przewodniczący:SSO Anna Kicman
Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica
po rozpoznaniu w dniu10 grudnia 2014 r. w Przemyślu
na rozprawie
sprawyJ. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek odwołaniaJ. C.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.
z dnia25 września 2014 r.,znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. C.prawo do emerytury, począwszy od dnia 26 sierpnia 2014 r.,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł (słownie złotych: sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III U 1203/14

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r.
Decyzją z dnia 25 września 2014 r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił wnioskodawcyJ. C.prawa do emerytury.
W podstawie prawnej powołanoart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013, poz. 1440 ze zm.) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, że Zakład odmówił przyznania emerytury, ponieważ nie został udowodniony okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 2 miesiące i 14 dni; składkowe – 25 lat, 1 miesiąci 6 dni; łącznie – 25 lat, 3 miesiące i 20 dni.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawcaJ. C., wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu prawado emerytury przy uwzględnieniu okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Na uzasadnienie swojego stanowiska podał, że do czasu pracyw warunkach szczególnych nie został mu zaliczony okres zatrudnieniaw okresie od 1 kwietnia 1978 r. do 23 czerwca 1996 r., w tym od 1 kwietnia 1978 r. do 31 stycznia 1987 r., kiedy pracował, jako kierownik grupy robót w wymiarze pełnego etatu; od 1 lutego 1987 r. do 30 kwietnia 1991 r., kiedy pracował jako kierownikZakładu (...)w wymiarze pełnego etatu; od 1 maja 1991 r. do 30 września 1991 r., kiedy pracował, jako zastępca kierownikaZakładu (...)w wymiarze ½ etatu; od 1 października 1991 r. do 23 września 1996 r., kiedy pracował, jako kierownikZakładu (...)w wymiarze pełnego etatu. Wnioskodawca począwszy od kwietnia 1978 r., jako kierownik grupy robót, następnie kierownikZakładu (...)bezpośrednio prowadził roboty wodno-kanalizacyjne oraz budowę rurociągów, wykonywanie przyłączy w głębokich wykopach, a także prace w kanałach ściekowych polegające na ich budowie, remontach i modernizacji oraz sprawował dozór inżynieryjno-techniczny i kontrolę międzyoperacyjną nad tymi robotami. Wykonywane prace polegały na montowaniu i konserwacji sieci kanalizacyjnej, urządzeń wodnych i kanalizacyjnych w głębokich wykopach, czyszczeniu kanałów, gdzie prace wykonywane były bezpośrednio w kanałach i ściekach. Wnioskodawca wraz z podległymi pracownikami zakładali i konserwowali sieć wodną i kanalizacyjną w wykopach umacnianych szalunkami, przeważnie na głębokości ok. 3-3,5m. Sprawdzał on i dozorował pracę wykonywaną przez pracowników zatrudnionych na stanowiskach monterów wodno-kanalizacyjnych, monterów-konserwatorów sieci kanalizacyjnej, kanalarzy, monterów sieci wodociągowej, kopaczy, robotników budowlanych wykonujących stale prace w głębokich wykopach, operatorów pojazdów specjalnych służących do czyszczenia kanałów, konserwatorów urządzeń wodnych i kanalizacyjnych świadczących pracę bezpośrednio w kanałach i przy ściekach. Prace wykonywane były przez cały rok, także zimą. Czynności biurowe były wykonywane przez wnioskodawcę głównie po godzinach pracy i zawsze były związane ze sprawowanym dozorem inżynieryjno-operacyjnym. Zakres czynności wymuszał i uzasadniał stałą obecność na terenie prowadzonych prac oraz bezpośredni i sprawowany w pełnym wymiarze czasu pracy nadzór nad pracą podległych osób.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddaleniei podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wobec faktu, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających zatrudnienie w szczególnych warunkach.

Sąd Okręgowy w Przemyślu ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaJ. C.,ur. dnia (...), w dniu 26 sierpnia 2014 r. złożył wniosek o emeryturę, oświadczając w nim, iż nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Do wniosku dołączył dokumentację poświadczającą przebieg zatrudnienia, z której wynikało m.in., że był on zatrudniony wZakładzie (...)wP.w okresie od 1 kwietnia 1978 r. do 23 czerwca 1996 r.,w pełnym wymiarze godzin, na stanowiskach kierownika robót i kierownika zakładu wodociągów i kanalizacji.
Na podstawie całości zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji, ZUS wydał decyzję z dnia 25 września 2014 r., którą odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury, ponieważ nie został udowodniony okres zatrudnieniaw szczególnych warunkach, wykonywany stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy, wynoszący co najmniej 15 lat.
ZUS przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowe w wymiarze 2 miesiące i 14 dni; składkowe – 25 lat, 1 miesiąci 6 dni; łącznie – 25 lat, 3 miesiące i 20 dni.
Dowód – akta organu rentowego:
- wniosek o emeryturę z dnia 26.08.2014 r.,
- świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu,
- zaskarżona decyzja ZUS z dnia 25.09.2014 r.
Ponadto Sąd ustalił, że wnioskodawca był zatrudniony wZakładzie (...)wP.(i u jego poprzedników prawnych) od dnia 1 kwietnia 1978 r. na stanowisku kierownika grupy robót.
Do zakresu jego obowiązków należało prowadzenie robót instalacyjnych w ramach zleconych inwestycji, remontów gruntowych, profilaktycznych oraz konserwacji obiektów mieszkalnych, urządzeń komunalnych i innych obiektów, a także usług dla ludności; prowadzenie robót pod względem technicznym zgodnie z dokumentacją technicznąi instrukcją budowlaną; bieżące prowadzenie dzienników budów i książek obmiarów; sporządzanie zamówień materiałowych miesięcznych, kwartalnych do wykonywanych zadań.
Wnioskodawca sprawował nadzór nad całością infrastruktury komunalnej – wodociągów, kanalizacji, studni publicznych uzdatniania wody. W zakresie swoich obowiązków miał nadzorowanie i prowadzenie robót związanych z utrzymaniem sieci wodociągów i kanalizacji, usuwanie awarii, wykonywanie modernizacji istniejących sieci, rozbudowa już istniejących sieci. W zakresie jego obowiązków leżało również przeszkolenie pracowników w zakresie przestrzegania przepisów BHP, udzielanie instruktaży stanowiskowych, dokumentowanie wykonanych robót. Szkice prac wykonywał również w terenie, na obszarze prowadzonych prac.
Nadzorował brygadę składającą się z 8-9 osób, w szczególności monterów instalacji sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, kanalarzy, spawaczy. Wszystkie prace prowadzone były na zewnątrz. Roboty kanalizacyjne prowadzone były w głębokich wykopach od 3 do 4 m. Wykopy związane z utrzymaniem istniejących sieci wodociągów i kanalizacji odbywały się w wykopach do 1,5 m. Prace odbywały się również w studzienkach kanalizacyjnych, a wnioskodawca dbał, aby prace w nich były odpowiednio zabezpieczone. Wnioskodawca musiał przez cały czas przebywać na terenie robót.
Praca odbywała się przez cały rok, a w okresie zimowym występowało spiętrzenie robót, wobec częstych awarii sieci wodociągów i kanalizacji.
Z dniem 1 lutego 1987 r. wnioskodawcy powierzono obowiązki kierownikaZakładu (...). Zakres obowiązków wnioskodawcy nie uległ jednak zmianie. Pomimo tego, że w zakresie czynności miał wymienione czynności biurowe, faktycznie swoją pracę nadal wykonywał w terenie. Kierował eksploatacją wodociągów i kanalizacji, organizował i kierował robotami związanymi z remontem wodociągówi kanalizacji.
Wnioskodawca w związku z wykonywanymi pracami otrzymywał posiłki regeneracyjne.
Wnioskodawca na opisanych wyżej stanowiskach pracował stalei w pełnym wymiarze czasu pracy. Jedynie na okres 2 miesięcy powierzono mu od dnia 1 sierpnia 1991 r. stanowisko zastępcy kierownikaZakładu (...)w wymiarze ½ etatu. Od dnia 1 października 1991 r. wnioskodawca ponownie został zatrudniony na czas nieoznaczony na stanowisku kierownikaZakładu (...)w pełnym wymiarze czasu pracy.
Dowód:
- dokumentacja zawarta w aktach osobowych z okresu zatrudnienia wZakładzie (...)wP.,
- zeznania świadkaM. J.,
- zeznania świadkaB. R.,
- zeznania świadkaS. Ż.,
- przesłuchanie wnioskodawcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodówz dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, w aktach osobowych wnioskodawcy z okresu zatrudnienia wZakładzie (...)wP., których domniemanie prawdziwości wynika zart. 244 i nast. k.p.c., a ponadto ich wiarygodność nie została obalona przez żadną ze stron.
Sąd uznał za wiarygodne również zeznania świadkówM. J.,B. R.iS. Ż.oraz wnioskodawcyJ. C., jako logiczne, spójne, wzajemnie się uzupełniające. Wynika z nich jednoznacznie, w jakim charakterze i przy jakich pracach był zatrudniony wnioskodawca w spornym okresie wZakładzie (...)i Mieszkaniowej wP.. Pomimo tego, że w zakresach czynności wnioskodawcy zalegających w jego aktach osobowych widniały różne obowiązki biurowe, to jednak zeznania przesłuchanych w sprawie świadków oraz wnioskodawcy nie potwierdziły tych okoliczności. Wynika z nich bowiem, że wnioskodawca musiał przez cały czas przebywać na terenie robót, a prace biurowe wykonywał sporadycznie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcyJ. C.należy uznać za uzasadnione.
Na podstawieart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U.z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianegow art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat -dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa(ust. 2 art. 184).
Zgodnie zart. 32 ust. 1powołanej wyżejustawy o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowawust. 2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 ust. 2 i 3.
Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze nie uwzględnia się: okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (art. 32 ust. 1a pkt 1).
Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (art. 32 ust. 2).
Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych (ust. 4 art. 32).
Przepisy dotychczasowe torozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8,poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) - pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach określonych w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeśli osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto według § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonychw rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracyna podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracw szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
W myśl § 3 powołanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, zwany dalej "wymaganym okresem zatrudnienia", uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 latdla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymido okresów zatrudnienia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy wnioskodawca był zatrudniony co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
Bezsporne pozostaje, że wnioskodawca w dniu(...)r. ukończył 60 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Zakład przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy nieskładkowew wymiarze 2 miesiące i 14 dni; składkowe – 25 lat, 1 miesiąc i 6 dni; łącznie – 25 lat, 3 miesiące i 20 dni.
Ponadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że wnioskodawca był zatrudniony w warunkach szczególnych wZakładzie (...)wP.(i u jego poprzedników prawnych) w okresie od 1 kwietnia 1978 r. do 23 czerwca 1996 r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierownika robót oraz kierownika zakładu wodociągówi kanalizacji (z wyłączeniem okresu od 1 sierpnia 1991 r. do 30 września 1991 r., kiedy powierzono mu stanowisko zastępcy kierownikaZakładu (...)w wymiarze ½ etatu). Nadzorował on pracowników, którzy pracowali w głębokich wykopach przy pracach wodnokanalizacyjnych.
Wskazane wyżej stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę wymienione zostało wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43ze zm.) w wykazie A, Dziale XIV „Prace różne”, poz. 24 – „Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie” w związkuz Działem V – „W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych”, poz. 1 – „Roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach” i Działem IX – „W gospodarce komunalnej”, poz. 1 – „Pracew kanałach ściekowych”.
Podkreślić należy, iż w postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd kieruje się regułami dowodzenia określonymi wart. 227-309 k.p.c., zwłaszcza że w przepisach regulujących postępowaniew sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 4778i nast. k.p.c.) nie ma jakichkolwiek odrębności lub ograniczeń. Przeciwnie,art. 473 § 1 k.p.c.stanowi, że w sprawach z tego zakresu nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron, co oznacza, że fakty, od których uzależnione jest prawo do emeryturyi renty oraz wysokość tych świadczeń, mogą być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także zeznaniami świadków i stron.
Z poczynionych wyżej ustaleń wynika, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a tym samym spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w świetle wyżej powołanych przepisów.
Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami prawa orzeczono, jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie przepisówart. 98, art. 99 i art. 108 § 1 k.p.c.oraz§ 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).