Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 952/14
Data wyroku: 2014-11-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, do Marta Michałek – Dutkiewicz, Dariusz Śliwiński

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 listopada 2014 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział IV Karny- Odwoławczy, w składzie:
Przewodniczący SSO Hanna Bartkowiak
Sędziowie SO Dariusz Śliwiński /spr./
SR del. do SO Marta Michałek – Dutkiewicz
Protokolant st. prot. sąd.M. K.
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej del. do Prokuratury Okręgowej w PoznaniuA. L.
po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 roku
sprawyJ. A.
oskarżonej zart. 286 § k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.
z dnia 1 sierpnia 2014 roku, sygnatura akt III K 303/13
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, iż:
- uchyla rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 w części dotyczącejE. J. (1)iM. B.;
- na podstawieart. 46 § 1 k.k.zobowiązuje oskarżoną do naprawienia w 1/5 części szkody poprzez zapłatę na rzeczE. J. (1)kwoty 201 złotych iM. B.kwoty 150,75 złotych.
2. w pozostałym zakresie utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy
3. zwalnia oskarżoną od obowiązku zwrotu Skarbowi państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze w tym opłaty za druga instancję.
SSR Marta Michałek - Dutkiewicz SSO Hanna Bartkowiak SSO Dariusz Śliwiński

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział III Karny w sprawie sygn. akt III K 303/13, 2 Ds. 1440/09 uznał oskarżonąJ. A.za winną tego, że:
I. W kwietniu 2003 r. wP., w celu uzyskania korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, po uprzednim wprowadzeniu w błądE. J. (2)co do rzeczywistej treści umowy oraz ogólnych warunków umowy, w tym co do faktycznych warunków przydziału środków finansowych, realnych możliwości uzyskania w nieodległym terminie pożyczek lub kredytów, zatajenie faktu prowadzenia działalności w tzw. systemie argentyńskim także za pomocą wyzyskania błędu co do treści umowy wynikającej z jej obszerności, zawiłości i użycia określeń niezrozumiałych dla przeciętnego klienta, pod pozorem udzielenia przezKrajową Agencję (...) sp. z o.o.wR.kredytu w kwocie 20.000 zł, doprowadziła do zawarciaumowy o numerze (...), a następnie do niekorzystnego rozporządzenia kwotą co najmniej 1005,00 zł, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 kk;
II. w maju 2003 r. wP., w celu uzyskania korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, po uprzednim wprowadzeniu w błądK. M.co do rzeczywistej treści umowy oraz ogólnych warunków umowy, w tym co do faktycznych warunków przydziału środków finansowych, realnych możliwości uzyskania w nieodległym terminie pożyczek lub kredytów, zatajenie faktu prowadzenia działalności w tzw. systemie argentyńskim także za pomocą wyzyskania błędu co do treści umowy wynikającej z jej obszerności, zawiłości i użycia określeń niezrozumiałych dla przeciętnego klienta, pod pozorem udzielenia przezKrajową Agencję (...) sp. z o.o.wR.kredytu w kwocie 20.000 zł, doprowadziła do zawarciaumowy o numerze (...)z dnia , a następnie do niekorzystnego rozporządzenia kwotą co najmniej 800,00 zł, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 kk;
III. w czerwcu 2003 r. wP., w celu uzyskania korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, po uprzednim wprowadzeniu w błądM. B.co do rzeczywistej treści umowy oraz ogólnych warunków umowy, w tym co do faktycznych warunków przydziału środków finansowych, realnych możliwości uzyskania w nieodległym terminie pożyczek lub kredytów, zatajenie faktu prowadzenia działalności w tzw. systemie argentyńskim także za pomocą wyzyskania błędu co do treści umowy wynikającej z jej obszerności, zawiłości i użycia określeń niezrozumiałych dla przeciętnego klienta, pod pozorem udzielenia przezKrajową Agencję (...) sp. z o.o.wR.kredytu w kwocie 50.000 zł, doprowadziła do zawarcia w dniu 13 czerwca 2003 r.umowy o numerze (...), a następnie do niekorzystnego rozporządzenia kwotą co najmniej 753,75 zł, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 kk
IV. w czerwcu 2003 r. wP., w celu uzyskania korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, po uprzednim wprowadzeniu w błądW. J.co do rzeczywistej treści umowy oraz ogólnych warunków umowy, w tym co do faktycznych warunków przydziału środków finansowych, realnych możliwości uzyskania w nieodległym terminie pożyczek lub kredytów, zatajenie faktu prowadzenia działalności w tzw. systemie argentyńskim także za pomocą wyzyskania błędu co do treści umowy wynikającej z jej obszerności, zawiłości i użycia określeń niezrozumiałych dla przeciętnego klienta, pod pozorem udzielenia przezKrajową Agencję (...) sp. z o.o.wR.kredytu w kwocie 15.000 zł, doprowadziła do zawarcia w dniu 23 czerwca 2003 r.umowy o numerze (...), a następnie do niekorzystnego rozporządzenia kwotą co najmniej 919,00 zł, tj. przestępstwa zart. 286 § 1 kk.
Sąd ponadto przyjął, iż oskarżona działała w krótkich odstępach czasu, w podobny sposób, wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przezKrajową Agencję (...) sp. z o.o.wR.i za w/w przestępstwa, na podstawieart. 286 § 1 kkw zw. zart. 91 § 1 kkwymierzył jej karę 10 miesięcy pozbawienia wolności , a na podstawieart. 31 § 1, 2 i 3 kkkarę 50 stawek dziennych grzywny ustalając wysokość każdej z nich na kwotę 10 złotych każda.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd warunkowo zawiesił na okres 3 lat tytułem próby.
Ponadto, na podstawieart. 72 § 2 kkSąd zobowiązał oskarżoną do naprawienia w terminie 4 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku po 1/5 części szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzeczE. J. (2)kwoty 201 zł,M. B.– 150,75 zł orazW. J.kwoty 183,80 zł.
Na podstawieart. 624 kpk,art. 627 kpk,633 kpkiart. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. 83.49.223) Sąd I Instancji zwolnił oskarżoną od obowiązku zapłaty wydatków a wymierzył jej opłatę w wysokości 280 zł.
Apelacjęod powyższego wyroku wniósł oskarżyciel publiczny - Prokurator Prokuratury Rejonowej w Rybniku.
Prokurator zaskarżył powyższy wyrok na niekorzyść oskarżonej w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając mu obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 46 § 1 kkpolegającą na jego niezastosowaniu i orzeczeniu obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonychE. J. (2)iM. B.na podstawieart. 72 § 2 kkpodczas gdy z akt sprawy wynika, iż obie pokrzywdzone złożyły wnioski o naprawienie szkody, zatem środek karny winien w tym zakresie zostać orzeczony na podstawieart. 46 § 1 kk. Prokurator podkreślił, iż Sąd rozpoznający sprawę, skazując oskarżoną za przestępstwo przeciwko mieniu zobligowany jest na mocyart. 46 § 1 kkorzec taki obowiązek i ma ten obowiązek pierwszeństwo przed możliwością wynikającą z treściart. 72 § 2 kk.
W konkluzji Prokurator wniósł o zmianę w pkt 3 zaskarżonego wyroku poprzez zobowiązanie oskarżonejJ. A., na podstawieart. 46 § 1 kkdo naprawienia po 1/5 części szkody wyrządzonej przestępstwem na rzeczE. J. (3)poprzez zapłatę na jej rzecz kwoty 201 zł oraz na rzeczM. B.poprzez zapłatę na jej rzecz kwoty 150,75 zł i uchylenie określonego w wyroku terminu realizacji obowiązku naprawienia szkody.
Sąd Okręgowy zważył co, następuje:
Apelacja Prokuratora okazała się zasadne i zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstepie Sąd Okręgowy stwierdza, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w sprawie w sposób prawidłowy ustalono stan faktyczny, dokonano prawidłowo oceny prawnej działania oskarżonej oraz wymierzono sprawiedliwą karę odpowiednią do stopnia winy i społecznej szkodliwości czynów. Nie ma więc podstaw do ingerowania w zaskarżony wyrok we wskazanym powyżej zakresie..
Sąd Odwoławczy za trafny uznał jednak zarzut apelacji dotyczący zastosowania przez Sąd I instancji błędnej podstawy prawnej przy orzekaniu wobec oskarżonejJ. A.obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonejE. J. (2)oraz pokrzywdzonejM. B.. Taka ocena Sądu wynika z uznania faktu, iż w toku postępowania - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu wyroku (str. 13) - obie pokrzywdzone złożyły wnioski o naprawienie wyrządzonej im szkody (k. 19836 oraz k. 25534-35).
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż osoba posiadająca w postępowaniu karnym status osoby pokrzywdzonej dysponuje uprawnieniem umożliwiającym jej kształtowanie treści wydawanego przez sąd rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treściąart. 49a kpkpokrzywdzony ma możliwość złożenia wniosku o naprawienie szkody w trybie określonym wart. 46 kk, a jego uwzględnienie w takiej sytuacji, przy spełnieniu ustawowych przesłanek, jest obligatoryjne. Przepis ten przewiduje bowiem, że w razie skazania sąd może orzec obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody,a na wniosek pokrzywdzonegolub innej uprawnionej osobyorzekaten obowiązek. Takie rozumienie w/w przepisu wspiera ugruntowana w tym zakresie linia orzecznicza, opierająca się na uznaniu, iż w sytuacji, gdy w toku postępowania, w terminie przewidzianym przez ustawę pokrzywdzony złoży wniosek o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody o niekwestionowanej wysokości, to sąd wydając wyrok skazujący, tj. gdy wina oskarżonego oraz konkretna szkoda została udowodnionasąd jest zobowiązany do jego uwzględnienia(zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2013 r. II AKa 328/13, LEX nr 1392067).
Ponadto należy zaznaczyć, iż bez znaczenia dla aktualności tego obowiązku pozostaje fakt, że w zaskarżonym wyroku Sąd zobowiązał oskarżoną do naprawienia szkody w trybieart. 72 § 2 kk. Środek karny przewidziany wart. 46 § 1 kkjest bowiem korzystniejszy dla pokrzywdzonego i ma pierwszeństwo przed możliwością wynikającą z treściart. 72 § 2 kk. Zgodnie z intencją ustawodawcy daje on możliwość zaspokojenia słusznego roszczenia pokrzywdzonego, w terminie przez niego wybranym. Ustawodawca przewidział bowiem wart. 74 § 1 kkobligatoryjne określenie przez sąd m.in. czasu wykonania obowiązku zart. 72 § 2 kk, a więc określenia go w sposób inny niż jako data uprawomocnienia się wyroku. Zatem wykonalność zobowiązania do naprawienia szkody, orzeczonego na podstawieart. 72 § 2 kk, następuje z zaistnieniem terminu wykazanego w wyroku przez sąd, co stanowi wyjątek od (przewidzianej wart. 9 § 2 kkw) zasady, że orzeczenie staje się wykonalne z chwilą uprawomocnienia. Dopiero z chwilą upływu terminu oznaczonego przez sąd, pokrzywdzony może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności i egzekwować zasądzone świadczenie (zob. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 marca 2014 r. II AKa 502/13, LEX nr 1441370).
W związku z powyższym należało się zgodzić z zarzutem apelacji Prokuratora, że doszło do naruszenia prawa materialnego, tj.art. 46 § 1 kk., polegającego na nieuwzględnieniu wniosku pokrzywdzonych o zasądzenie kwot wyłudzonych przez oskarżoną.
Sąd Okręgowy wobec uwzględnienia zarzutu apelacji, na podstawieart. 437 § 1 kpk, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, iż uchylił rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 w części dotyczącejE. J. (2)iM. B.oraz na podstawieart. 46 § 1 kkzobowiązał oskarżoną do naprawienia 1/5 części szkody poprzez zapłatę na rzeczE. J. (3)kwoty 201 złotych iM. B.kwoty 150,75 złotych. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Ponadto Sąd Okręgowy zwolnił oskarżoną od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów procesu za postępowanie odwoławcze w tym opłaty za drugą instancję, albowiem zważywszy na sytuację majątkową oskarżonej byłoby to dla niej zbyt uciążliwe oraz fakt, że ingerencja w zaskarżony wyrok konieczna była nie z winy oskarżonej.
SSO Hanna Bartkowiak SSO Dariusz Śliwiński SR del.do SO Marta Michałek - Dutkiewicz