Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 504/14
Data wyroku: 2014-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Ignaczak
Słowa kluczowe: Postępowanie W Sprawach O Wykroczenia
Podstawa prawna: art. 437§1 kpk

Sygn. akt IV Ka 504/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 września 2014 roku.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący SSO Tomasz Ignaczak
Protokolant sekr. sądowy Agnieszka Olczyk
przy udziale -------
po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 roku
sprawyI. M.
obwinionej zart. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
z powodu apelacji wniesionej przez obwinioną
od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 13 czerwca 2014 roku     sygn. akt VII W 115/14
na podstawieart. 109 § 2 kpww zw. zart. 437 § 1 kpk,art. 119 kpww zw. zart. 636 § 1 kpk,art. 8 i art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49 poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami)
-utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,
-zasądza od obwinionejI. M.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 50,00 (pięćdziesiąt) złotych opłaty za drugą instancję oraz kwotę 50,00 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu zryczałtowanych wydatków za postępowanie odwoławcze.
Sygn. akt: IV Ka 504/14

UZASADNIENIE
I. M.została obwiniona o to, że:
jako płatnik składek nie udostępniła dokumentów – umów o dzieło zawieranych przez firmę w okresie od 01.06.2011 r. do 31.10.2013 r. w trakcie przeprowadzania kontroli w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania i potrącania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, czym utrudniła przeprowadzenie kontroli, tj. o czyn zart. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( t.j. Dz. U. 2013 r. poz. 1442 ze zm.)
Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 13 czerwca 2014 roku w sprawie VII W 115/14:

1
uznał obwinioną za winną popełnienia zarzuconego jej wykroczenia i za to, na podstawie art. 98 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy wymierzył jej karę grzywny w wysokości 500 złotych;

2
wymierzył obwinionej 50 zł. opłaty i zasadził od niej na rzecz Skarbu Państwa 100 zł. tytułem zwrotu zryczałtowanych wydatków postępowania.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez obwinioną w całości na jej korzyść.
Obwiniona zarzuciła wyrokowi: obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez niewłaściwe jego zastosowanie.
W konkluzji skarżąca wnosiła o zmianę wyroku poprzez uniewinnienie obwinionej od zarzuconego jej wykroczenia.
Na rozprawie apelacyjnej obrońca obwinionej popierał apelację obwinionej oraz wnioski w niej zawarte.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Apelacja obwinionej nie zasługuje na uwzględnienie i jest bezzasadna.
Przedmiotowa sprawa została bowiem należycie wyjaśniona i nie budzi wątpliwości zarówno prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji oceny przeprowadzonych dowodów, jak i poczynionych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia o winie obwinionej. Na aprobatę zasługują również ustalenia Sądu meriti co do stopnia zawinienia obwinionej i wysokość wymierzonej jej kary. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji uznał, że obwiniona swoim zachowaniem wypełniła dyspozycjęart. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W szczególności skarżąca nie miała racji twierdząc, że skoro od umowy o dzieło nie są odprowadzone obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, to inspektor ZUS nie miał prawa żądać okazania mu umów o dzieło, gdyż wykraczałby w ten sposób poza ogólny zakres kontroli, do jakiej ZUS był uprawniony. Sąd Okręgowy nie podziela tej argumentacji, albowiem kontrola ZUS – u prowadzona na postawieustawy o systemie ubezpieczeń społecznychma za zadanie stwierdzić prawidłowość i rzetelność odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i inne. Po to, aby skutecznie i realnie kontrolę tą przeprowadzić, inspektor ZUS – u musi mieć wgląd w umowy zawarte przez kontrolowany podmiot, z których może wynikać obowiązek uiszczania takich składek, pod kątem ich prawdziwości i pozorności. W przeciwnym bowiem razie wystarczyłoby nazwać każdą umowę o pracę albo umowę zlecenia „umową o dzieło” i już sparaliżowałoby to każdą kontrolę, czyniąc ją nieefektywną.
Pamiętać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższegopodstawowym warunkiem podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu jest faktyczne, osobiste podporządkowanie i odpłatne świadczenie pracy – niezależnie od tego, jak strony nazwą umowę, na podstawie której to faktyczne wykonywanie pracy się odbywa. Dla stwierdzenia istnienia tytułu ubezpieczenia społecznego pracownika, jakim jest pozostawanie w stosunku pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do badania zarównofaktu zawarcia umowy o pracę (niezależnie od tego, jak strony umowę tą sobie nazwą), jak i ważności takiej zawartej między stronami umowy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może bowiem przyjąć za tytuł ubezpieczenia czynności prawnej sprzecznej z prawem, w tym także zabronionej przez prawo. W tym zakresie kompetencje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są oczywiste. Jego decyzje podlegają kontroli sądu w trybie odwoławczym określonym w art. 83 ust. 2 ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 2005-02-23, III UK 200/04, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2005, Nr 18, poz. 292, str. 853).
Kompetencje ZUS do badania wysokości umówionego wynagrodzenia poprzez kryteriaart. 58 KC, w ramach uprawnień mających oparcie w treściart. 86 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) dotycząnie tylko samej umowy o pracę, ale i dodatkowych umów pomiędzy stronami stosunku pracy,kształtujących wysokość podstawy wymiaru składek (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2012-12-20, III AUa 568/12, opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl). Dopuszczalne jest dokonywanie przez organ ubezpieczeń społecznych kontroli i zakwestionowania wysokości wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 KC).Autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 2012-09-26, III AUa 492/12 opubl: www.orzeczenia.ms.gov.pl).
Podsumowując, w sytuacji, gdy strony umowy zawierają umowę o pracę, a jedynie pozorują, że jest to umowa o dzieło, inspektor ZUS – u może zakwestionować rzeczywisty charakter umowy stwierdzając, że zawarte umowy o dzieło były pozorne, a tym samym nieważne. Tym samym musi mieć możliwość zapoznania się z tymi umowami, wgląd w ich treść leży zatem w granicach przeprowadzanej przez niego kontroli. Tym bardziej inspektor ZUS musi mieć wgląd w treść umów o dzieło zawieranych przez kontrolowany podmiot, aby móc stwierdzić, czy nie były to dodatkowe umowy zawierane z już zatrudnionymi pracownikami. Wynika z tego, że uniemożliwienie inspektorowi ZUS –u wglądu w umowy o dzieło stanowi działanie utrudniające legalną kontrolę ZUS – u i wyczerpuje znamiona wykroczenia zart. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( t.j. Dz. U. 2013 r. poz. 1442 ze zm.).
Na wydatki w postępowaniu odwoławczym złożyły się zryczałtowane wydatki postępowania w kwocie 50 zł. (art. 118 § 4 kpww zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia z dnia 10 października 2001 r. Dz.U. Nr 118, poz. 1269).
O kosztach sądowych za drugą instancję orzeczono na podstawieart. 119 kpww zw. zart. 636 § 1 kpkiart. 8w zw. zart. 21 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jednolity: Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983r. z późniejszymi zmianami).
Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd drugiej instancji orzekł jak w sentencji wyroku.