Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 938/13
Data wyroku: 2014-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Służebność Drogi Koniecznej
Podstawa prawna: art. 145 kc

Sygn. akt III Ca 938/13

POSTANOWIENIE
Dnia 13 lutego 2014 r.

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:

Przewodniczący:

SSO Jacek Małodobry
SSO Zofia Klisiewicz (sprawozdawca)
SSO Tomasz Białka

Protokolant:

insp. Jadwiga Sarota

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuG. P.
przy uczestnictwie:(...) Sp. z o.o.wN.,L. S.iH. W.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestniczkiH. W.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I Ns 1330/10

p o s t a n a w i a :

1
oddalić apelację,

2
orzec, że wnioskodawczyni oraz uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie.

Sygn. akt III Ca 938/13

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28.06.2013 r. Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w sprawie z wnioskuG. P.przy uczestnictwie(...) Sp. z o. o.z siedzibą wN.,L. S.,H. W.o ustanowienie służebności drogi koniecznej, ustanowił służebność drogi koniecznej uwidocznioną na mapie biegłego sądowegoK. B.sporządzonej w dniu 16.11.2012 r. polegającą na prawie przejazdu i przechodu przez dz. ewid. nr(...)objętąKW (...)pasem szerokości 3,5 m oznaczonym na mapie linią przerywaną koloru brązowego i literami A,B,C,D; przez dz. ewid. nr(...)objętąKW (...)pasem szerokości 3,5 m oznaczonym na mapie linią przerywaną koloru brązowego i literami B,C,E,F,G,B; polegającą na prawie przechodu przez dz. ewid. nr(...)objętąKW (...)pasem szerokości 2 m oznaczonym na mapie linią przerywaną koloru brązowego i literami F,G,H,I,J,K,F; przez dz. ewid. nr(...)objętąKW (...), pasem szerokości 2 m oznaczonym na mapie linią przerywaną koloru brązowego i literami I,L,M,N,J,I na rzecz każdoczesnych właścicieli i użytkowników dz. ewid. nr:(...),(...),(...)objętychKW (...)(punkt I sentencji).
Tytułem wynagrodzenia za ustanowioną służebność zasądził Sąd od wnioskodawczyniG. P.na rzeczH. W.kwotę 2.005,75 zł oraz na rzeczL. S.kwotę 1.351,25 zł, płatne w terminie 14 dni od daty prawomocności postanowienia, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w zapłacie (punkt II sentencji).
Stwierdził Sąd, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie i wydatkami obciążył wnioskodawczynię (punkt III sentencji).
Nakazał Sąd ściągnąć od wnioskodawczyniG. P.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nowym Sączu kwotę 2.303,64 zł tytułem wydatków wyłożonych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa (punkt IVsentencji).
Sąd Rejonowy ustalił, że wnioskodawczyniG. P.jest właścicielką dz. ewid. nr:(...),(...),(...)obj.KW (...)położonych wL.. Pomimo, iż w dziale I Sp księgi wieczystej dla tej nieruchomości wpisane są uprawnienia polegające na prawie przechodu przez dz. ewid. nr:(...),(...),(...),(...),(...), wnioskodawczyni nie posiada faktycznie zagwarantowanego dostępu od swojej nieruchomości do drogi publicznej. Istniejące w księdze wieczystej uprawnienie nie było wykorzystywane od co najmniej 15 lat. Poprzedni właściciele działek uzgodnili sposób komunikacji do nieruchomości wnioskodawczyni, szlakiem prowadzonym przez działki nr:(...).
(...) spółka z o.o.z siedzibą wK.jest właścicielem dz. ewid. nr(...)o pow. 0,02 ha i(...)o pow. 0,07 ha.
Działka nr (...)o pow. 0,05 ha stanowi współwłasność(...) spółki z o.o.w 2/4 częściach,L. S.w ¼ części iH. W.w ¼ części.
Działka nr (...)o pow. 0,04 ha stanowi współwłasność po połowie uczestników:V.sp z o.o. iH. W..
(...)wnioskodawczyni i uczestników położone są w pasie pomiędzy drogą wojewódzką, a linią brzegowąJeziora R.. Wykorzystywane są jako tereny rekreacyjne, zabudowane domkami letniskowymi.
Sąd Rejonowy wskazał, że w trakcie postępowania przed Sądem wnioskodawczyni i uczestnicy ustalili między sobą przebieg służebności drogi koniecznej do nieruchomości wnioskodawczyni.
Szlak ten w pierwszym odcinku ma szerokość 3,5 m i jest wykorzystywany, obecnie jako droga dojazdowa do nieruchomości. Umożliwia on zarówno przechód jak i przejazd pojazdem. Przebiega po dz. ewid. nr(...), która jest niezabudowana, stanowi dojazd od drogi asfaltowej do działek położonych dalej. Droga w tym miejscu wyłożona jest dwoma pasami płyt betonowych ażurowych. Dalej szlak wchodzi w dz. ewid. nr(...), stanowiącą ubity dojazd.
W dalszej części ze względu na ukształtowanie terenu - istniejący mur oporowy oraz zabudowę tj. istnienie ogrodzeń nadziałce (...), służebność ogranicza się jedynie do prawa przechodu szlakiem o szerokości 2 metrów. Szlak służebny biegnie pomiędzy ogrodzeniami i dalej przezdziałkę nr (...), pasem o szerokości 2 metrów, wzdłuż muru oporowego.
Sąd ustalił, że tak ustanowiona służebność gwarantuje nieruchomości wnioskodawczyni częściowy dojazd do posesji od strony drogi publicznej, a w dalszym odcinku jedynie możliwość swobodnego dojścia do nieruchomości. Spełnia kryteria, o których mowa wart. 145 k.c.Zapewnia dostęp do drogi publicznej i w najmniejszy sposób obciąża nieruchomości uczestników. Wynagrodzenie Sąd zasądził na rzecz uczestnikówH. W.iL.S., opierając się na opinii biegłegoA. W.. UczestnikV.nie żądał wynagrodzenia.
Odnośnie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § k.p.c., kosztami wydatków związanych z opiniami sąd obciążył wnioskodawczynię, jako osobę zainteresowaną wynikiem postępowania.

Postanowienie powyższe zaskarżyła apelacją uczestniczkaH. W.wnosząc o jego zmianę przez oddalenie wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej w całości, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego tj.;
-art. 145 § 2 k.c.przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez wydanie orzeczenia w sprawie ustanowienia przebiegu służebności drogi koniecznej bez uwzględnienia stopnia, w jakim występować będzie obciążenie gruntów, przez które droga ma prowadzić oraz bez rozważenia przeprowadzenia alternatywnego szlaku jej przebiegu, którym obciążenie to byłoby mniejsze,
-art. 145 § 3 k.c.przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez wydanie orzeczenia w sprawie ustanowienia przebiegu służebności drogi koniecznej bez uwzględnienia interesu społeczno - gospodarczego nieruchomości władnących i obciążonych, w szczególności bez rozważenia czy ustanowiona służebność przeprowadzona została możliwie najkrótszą trasą, w sposób, który nie powodować będzie konfliktów sąsiedzkich oraz czy na skutek ustanowienia służebności nastąpi zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej, przewyższające uszczerbek wynikły ze zmniejszenia użyteczności nieruchomości obciążonych,
-art. 285 § 2 k.c.przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez wydanie orzeczenia w sprawie ustanowienia przebiegu służebności drogi koniecznej w sytuacji, w której ustanowienie służebności nie ma na celu zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej, a celem ustanowienia tej służebności było tylko zwiększenie komfortu wnioskodawczyni w użytkowaniu nieruchomości.
-art. 233 § 1 k.p.c.przez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na bezkrytycznym oparciu się Sądu I instancji na opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji, pomimo, iż biegły ten nie sporządził opinii obejmującej alternatywne drogi przebiegu służebności oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, że ustanowiony zaskarżonym postanowieniem przebieg służebności, przebiega najkrótszą i najmniej obciążającą grunty sąsiednie (grunty obciążone) trasą oraz, że ustanowienie innego przebiegu służebności powodowałoby mniejsze obciążenie gruntów sąsiednich nieruchomości władnących.
Podała, że z analizy map geodezyjnych wynika, że najkrótszą, jak również najmniej obciążającą grunty sąsiednie służebnością byłaby służebność poprowadzona szlakiem przebiegającym przez działki o nr:(...). Takie ustanowienie służebności skutkowałoby, około dwukrotnym skróceniem odcinka, przez który służebność ta miałaby przebiegać.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja uczestniczkiH. W.jest niezasadna.
Postanowienie Sądu Rejonowego nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego przytoczonych w apelacji. Nie zachodzą w sprawie także uchybienia, które Sąd Okręgowy bierze pod rozwagę z urzędu –art. 378 § 1 k.p.c.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w apelacji zarzutów dot. naruszenia przepisów prawa procesowego uznać należy, że zarzuty te nie są skuteczne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala, na przyjęcie trafności zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych. Sąd Rejonowy przeprowadził wszystkie dowody zawnioskowane przez uczestników i na ich podstawie poczynił ustalenia odpowiadające tym dowodom, a następnie z ustaleń tych wysnuł trafne wnioski, w konsekwencji, czego w sposób właściwy zastosował prawo. Wbrew temu, co podnosi apelująca, ocena ta nie narusza przepisuart. 233 § 1 k.p.c.
Okoliczności faktyczne w przedmiotowej sprawie ustalone zostały na podstawie dokumentów tj. odpisów z ksiąg wieczystych, wypisów z rejestru gruntów, w oparciu o oświadczenia stron, a także na podstawie opinii biegłych i oględzin przedmiotu wniosku.
Prawidłowo Sąd I instancji ustalenia dot. przebiegu służebności w terenie dokonał na podstawie opinii biegłego z zakresu geodezjiK. B..
Dowód z tej opinii dopuszczony został zgodnie z wnioskiem wnioskodawczyni (k. 225 – 226) na okoliczność uwidocznienia przebiegu szlaku służebności drogi koniecznej wraz z jego opisem i podaniem parametrów szlaku według propozycji przedstawionej w piśmie z dnia 13.10.2011 r. (k. 210 -212).
Propozycja ta obejmowała ustanowienie do nieruchomości wnioskodawczyni służebności przejazdu i przechodu od drogi publicznej tj. dz. ewid.(...)pasem o szerokości 3,5 m podziałkach nr (...), a następnie służebność przechodu pasem o szerokości 2,5 m podziałkach (...). Przebieg służebności ustalony w opinii biegłego (k. 247 – 248) zgodny był z ustaleniami poczynionymi między uczestnikami w toku oględzin . Z uwagi, iż nie było koniecznym obciążanie służebnościądziałki (...)należącej doH. W., działka ta nie została obciążona służebnością. Ustalenia uczestników postępowania, co do przebiegu służebności, zostały zmodyfikowane jedynie w tym zakresie.
W trakcie postępowania uczestnikV.Sp z o.o. wniósł jedynie o uszczegółowienie opinii (k. 264). Wnioskodawczyni wniosła o jej skorygowanie podnosząc, iż, biegły nie uwzględnił, że w ostatnim odcinku służebność ta powinna przebiegać pomiędzy murami oporowymi i ograniczona powinna zostać jedynie do służebności przechodu (k. 269 – 270).
Uwzględniając zarzuty wnioskodawczyni i uczestnikaV.sp z o.o. oraz wcześniejsze sugestie skarżącej co do braku potrzeby projektowania ostrego skrętu, biegły w opinii uzupełniającej z dnia 04.06.2012 r. (k. 284) zmodyfikował na mapie przebieg służebności oraz ograniczył jej szerokość w ostatnim odcinku tj. po dz. ew.(...)do 2 m.
W zarzutach do tak uzupełnionej opinii uczestnik(...) Sp. z o.o.zaznaczył, że przebieg służebności jest w zasadzie zgodny z wolą stron i ich potrzebami stanowiąc tym samym odzwierciedlenie realizacji wymogu zart. 145 § 3 k.c.
Ostatecznie przebieg służebności został ustalony po złożeniu przez biegłego ustnej opinii uzupełniającej na rozprawie w dniu 7.09.2012 r. (k.319). Podczas tej rozprawy biegły odnosząc się do podniesionych zarzutów wyjaśnił, że szlak służebny obejmujący służebność przechodu na ostatnim odcinku przeprowadzony jest pomiędzy ogrodzeniem i murem oporowym. W terenie jego szerokość wynosi 2m zatem nie jest możliwe ustanowienie służebności na tym odcinku służebności o szerokości 2,5 m.
Wobec wyjaśnień biegłego, wnioskodawczyni i uczestnikV.Sp z o.o. nie wnieśli żadnych zastrzeżeń do tak ustalonego przebiegu szlaku służebności drogi koniecznej.
UczestniczkaH. W.mimo prawidłowego zawiadomienia jej o rozprawie w dniu 7.09.2012 r., nie stawiła się na nią. Pomimo przesłania jej opinii biegłego oraz wezwania do złożenia ewentualnych zarzutów nie wnosiła do tej opinii żadnych zarzutów ( k. 254, k. 260, k. 288 i k. 295). Wcześniej bo w piśmie z dnia 11.07.2011r. (k.155), skarżąca uczestniczka podała, że wyraża zgodę na przebieg służebności w kształcie wskazywanym przez uczestnikaV..
Wykonana przez biegłego geodetęK. B.opinia w pełni odpowiada wnioskowi i zleceniu Sądu. Jej przedmiotem nie miało być wyznaczenie alternatywnych dróg do nieruchomości wnioskodawczyni, bo o takie nikt z uczestników nie wnosił, lecz opisanie i uwidocznienie na mapie wariantu służebności, o którego ustanowienie wnosiła wnioskodawczyni, a który to przebieg ustalony został z pozostałymi uczestnikami postępowania w toku oględzin.
Zaznaczyć należy, że pełnomocnik apelującej był obecny na oględzinach w dniu 16.03.2011 r., na których okazywany był projekt przebiegu służebności (k. 97 – 98) i również nie wskazywał alternatywnych szlaków.
Wobec powyższego brak jest podstaw, aby na etapie postępowania apelacyjnego uczestniczkaH. W.mogła skutecznie kwestionować ustanowienie tej służebności, wnosząc o wyznaczenie jej przebiegu innym szlakiem. W postanowieniu z dnia 19.03.2002r. IV CKN 895/00, LEX nr 55166 Sąd Najwyższy stwierdził, że uczestnik postępowania o ustanowienie drogi koniecznej, który zgodził się na sposób jej ustanowienia nie może skutecznie podważać orzeczenia zapadłego zgodnie z jego oświadczeniem, a Sąd Okręgowy stanowisko to w pełni podziela.
Apelująca nie wykazała, także że dopiero w postępowaniu apelacyjnym powstała potrzeba zgłoszenia tego kolejnego wariantu służebności. Uznać, zatem należało, że podniesione przez apelującą zarzuty zmierzały do nieuprawnionego rozszerzenia postępowania dowodowego przed sądem II instancji i je pominąć. Strona, która dopuszcza się zaniedbania w zakresie przysługującej jej inicjatywy dowodowej w postępowaniu przed sądem I instancji, musi się liczyć z tym, że sąd II instancji jej wniosku dowodowego nie uwzględni (zob. wyrok SN z dnia 17 kwietnia 2002 r., IV CKN 980/00, LEX nr 53922).
Niezależnie od powyższego należy dodać, że nie zostało uprawdopodobnione przez apelującą, że wskazywany w apelacji wariant służebności byłby bardziej optymalny niż wariant ustalony w postępowaniu przed Sądem Rejonowym. Przede wszystkim apelująca nie wskazała jego przebiegu w terenie, nie przedłożyła żadnej mapy uwidaczniającej ten szlak, oraz dowodów, że szlak ten istnieje w rzeczywistości. Ponadto nie wskazała, kto jest właścicielemdziałek nr (...)mającymi być obciążonymi. Gołosłowne twierdzenia apelującej, że szlak ten jest bardziej odpowiedni, gdyż jest krótszy nie mogą skutecznie podważać rozstrzygnięcia wydanego w sprawie.
Brak jest podstaw, aby w przedmiotowej sprawie uznać za skuteczne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj art.: 145§2 k.c.,145 §3 k.c.i285 § 2 k.c.W ocenie Sądu Okręgowego ustanowiona służebność przeprowadzona została zgodnie ze wskazaniami zawartymi w/w przepisach ustawy. W pełni podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że zapewnia ona dostęp do drogi publicznej w sposób możliwy w tamt. terenie i w najmniejszy sposób obciąża nieruchomości uczestników. Zaznaczyć należy, że służebność ta przebiega w początkowym fragmencie podziałkach (...)i wykorzystuje istniejący i użytkowany dojazd do okolicznych nieruchomości, biegnie wzdłuż, w tym celu ułożonych płyt betonowych i po wyraźnie ubitym i zaznaczonym, jako dojazd terenie. W drugiej części obciążenie nieruchomości służebnych ogranicza się do niewielkiego zakresu, bowiem jest to tylko prawo przejścia pomiędzy ogrodzeniami i wzdłuż muru oporowego, co nie powinno stanowić większej uciążliwości dla uczestników.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.uznając, że brak jest podstaw do odstąpienia od zasady wyrażonej w w/w przepisie ustawy.

(...)