Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 626/13
Data wyroku: 2014-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Antoniak
Podstawa prawna: art. 57, art. 58, art. 65 i art. 68 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach ir entach z FUS

Sygn. akt IV U 626/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 września 2014r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Katarzyna Antoniak

Protokolant

sekr. sądowy Anna Wąsak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014r. wS.
sprawyS. S.reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąM. S. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do renty rodzinnej
na skutek odwołaniaS. S.reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąM. S. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia(...)r. Nr(...)

oddala odwołanie.
Sygn. akt: IV U 626/13UZASADNIENIE
Decyzją z 28 marca 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., działając na podstawieart.57, 58, 65 i 68 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychodmówił małoletniemuS. S.reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawowąM. S. (1)prawa do renty rodzinnej wskazując, że zmarłyM. S. (2)(ojciec małoletniego) w 10-leciu poprzedzającym datę zgonu legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 1 rok, 5 miesięcy i 3 dni, zamiast wymaganych 5 lat, a ponadto nie legitymował się okresem składkowym w wymiarze co najmniej 30 lat.
Odwołanie od w/w decyzji złożyłS. S.reprezentowany przez przedstawicielkę ustawowąM. S. (1), wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu renty rodzinnej. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że zmarły leczył się psychiatrycznie w związku z chorobą alkoholową już(...). (odwołanie k.2 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.4-5 akt sprawy).
Wyrokiem(...). Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił odwołanieS. S.wskazując, że w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy ,tj. przed datą zgonuM. S. (2)nie spełniał przesłanki 5-letniego okresu ubezpieczenia. Przeprowadzone zaś dowody w postaci dokumentacji medycznej i opinii biegłych nie dały podstaw do ustalenia, że niezdolność do pracy powstała uM. S. (2)wcześniej niż w dacie zgonu (wyrok z 22 stycznia 2013r. wraz z uzasadnieniem k.27 i 29-30 akt sprawy).
Na skutek apelacji małoletniego Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z 24 kwietnia 2013r. uchylił powyższy wyrok Sądu Okręgowego i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania wskazując, że przedmiotowy wyrok został wydany przedwcześnie, bowiem Sąd pierwszej instancji nie zgromadził pełnej dokumentacji z leczenia psychicznegoM. S. (2)od początku tego leczenia aż do śmierci. Wskazał, że w toku ponownego rozpoznania sprawy konieczne jest zgromadzenie pełnej dokumentacji z leczeniaM. S. (2)we wszystkich placówkach medycznych i następnie ustalenie - w drodze uzupełniającej opinii biegłych psychiatry i psychologa, czyM. S. (2)stał się niezdolny do pracy w stopniu częściowym lub całkowitym wcześniej niż data zgonu i czy niezdolność ta istniała do chwili zgonu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 24 kwietnia 2013r. wraz z uzasadnieniem k.48-50 akt sprawy).

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
W dniu(...). zmarłM. S. (2)pozostawiając po sobie synaS. S.urodzonego w dniu (...)W chwili śmierciM. S. (2)miał ukończone 44 lata (akt zgonuM. S. (2)i akt urodzeniaS. S.k.5-6 akt rentowych).
We wniosku z 29 lutego 2012r.M. S. (1)wystąpiła do ZUS o przyznanie renty rodzinnej dla synaS. S.po zmarłymM. S. (2)(wniosek z 29 lutego 2012r. k.1-4 akt rentowych). Rozpoznając wniosek organ rentowy przyjął za udowodniony okres ubezpieczenia zmarłego w łącznej ilości: 14 lat, 1 miesiąc i 8 dni. Nadto ustalił, że w 10-leciu przed dniem zgonu (uznawanym za datę powstania całkowitej niezdolności do pracy) ,tj. w okresie(...). zmarły posiadał okres ubezpieczenia w ilości: 1 rok, 5 miesięcy i 3 dni (z ograniczeniem okresów nieskładkowych do 1/3 okresów składkowych). Wobec powyższego ,tj. ustalenia, że w chwili śmierciM. S. (2)nie spełniał warunków do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (nie posiadał wymaganego 5-letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed zgonem lub 30 lat składkowych na przestrzeni całego życia) zaskarżoną decyzją z 28 marca 2012r. organ rentowy odmówiłS. S.prawa do renty rodzinnej poM. S. (2)(decyzja z 28 marca 2012r. k.46 akt rentowych).
M. S. (2)podlegał ubezpieczeniu społecznemu w następujących okresach:

-

od 4 listopada 1985r. do 31 grudnia 1986r. z tytułu zatrudnienia wL. P. –. N.S., co stanowi 1 rok, 1 miesiąc i 27 dni (świadectwo pracy z 17 maja 2002r. k.9 akt rentowych)

od 24 marca 1988r. do 6 lutego 1990r. w ramach zasadniczej służby wojskowej, co stanowi 1 rok, 10 miesięcy i 14 dni (zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień wK.z 6 lutego 2012r. k.10 akt rentowych),

od 1 marca 1990r. do 13 października 1991r. z tytułu zatrudnienia wZakładzie (...)wM., co stanowi 1 rok, 7 miesięcy i 13 dni (duplikat świadectwa pracy z 13 października 1991r. k.11 akt rentowych),

od 1 marca 1994r. do 31 sierpnia 1994r. z tytułu zatrudnienia wZakładzie (...)w miejscowościM., co stanowi 6 miesięcy (świadectwo pracy z 31 sierpnia 1994r. k.13 akt rentowych),

od 1 września 1995r. do 9 grudnia 1996r. z tytułu zatrudnienia wZakładzie Produkcji (...) Spółka CywilnawS., co stanowi 1 rok, 3 miesiące i 9 dni (duplikat świadectwa pracy z 14 maja 2002r. k.14 akt rentowych),

od 5 stycznia 1998r. do 31 stycznia 1999r. z tytułu zatrudnienia wZakładzie Produkcji (...) Spółka cywilnawS., co stanowi 1 rok i 26 dni (świadectwo pracy z 31 stycznia 1999r. k.15 akt rentowych),

od 1 maja 2002r. do 31 października 2002r. z tytułu zatrudnienia wPPUH (...)wW., co stanowi 6 miesięcy (świadectwo pracy z 31 października 2002r. k.16 akt rentowych),

od 1 lipca 2010r. do 20 października 2011r. z tytułu zatrudnienia wfirmie (...)wW., co stanowi 1 rok, 3 miesiące i 20 dni (umowa o pracę z 30 czerwca 2010r. k. 17 akt rentowych).

PonadtoM. S. (2)pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresach: od 14 października 1991r. do 31 sierpnia 1992r., od 20 lutego 1993r. do 19 lutego 1994r., od 2 września 1994r. do 31 sierpnia 1995r., od 11 grudnia 1996r. do 10 grudnia 1997r., od 29 kwietnia 1999r. do 28 kwietnia 2000r. (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy wS.z 18 stycznia 2012r. k. 12 akt rentowych).
Łącznie okres ubezpieczeniaM. S. (2)wynosi 14 lat, 1 miesiąc i 8 dni, z czego okresy składkowe wynoszą 12 lat, 7 miesięcy i 17 dni, a okresy nieskładkowe 1 rok, 5 miesięcy i 21 dni (karta przebiegu zatrudnieniaM. S. (2)k.40-41 akt rentowych).
Biegli z zakresu psychiatrii i psychologii w opinii z 14 grudnia 2012r. rozpoznali uM. S. (2)zespół zależności alkoholowej (F10.20) z okresami abstynencji i powrotami do nałogu z piciem ciągami udokumentowany od 1999r. Stwierdzili, że wieloletnie nadużywanie alkoholu powodowało uM. S. (2)zaburzenia osobowości, głównie w sferze emocjonalnej oraz zaburzenia funkcjonowania społecznego. Występujące w okresach zaawansowania choroby epizody zaburzeń depresyjno-lękowych z próbami samobójczymi wymagały doraźnych hospitalizacji i okresowego leczenia psychiatrycznego w warunkach ambulatoryjnych, ale stopień nasilenia tych symptomów i ich obraz kliniczny rokował każdorazowo poprawę stanu psychicznego po zastosowaniu leków i zachowaniu abstynencji. W konkluzji biegli stwierdzili, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że z powodu stanu zdrowia psychicznegoM. S. (2)był częściowo lub całkowicie niezdolny do pracy w okresie od 1999r. do daty zgonu. Istniejące schorzenia wymagały okresowego leczenia psychiatrycznego, rokowały poprawę i powrót do zdrowia pozwalający na podjęcie pracy zarobkowej (opinia biegłych psychiatry i psychologa k.15-18 akt sprawy).
W uzupełniającej opinii, wydanej po uzupełnieniu dokumentacji z leczenia psychiatrycznegoM. S. (2)(złożona w kopertach na k.64, 74 i 76 akt sprawy oraz w skoroszycie zW. Z. d. O. o. N.wK.) biegli psychiatra i psycholog podtrzymali swoje wcześniejsze ustalenie o braku podstaw do stwierdzenia uM. S. (2)w okresie jego życia częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy z powodu stanu zdrowia psychicznego ,tj. rozpoznanego u niego zespołu zależności alkoholowej. Wskazali, że w porównaniu do głównej opinii uzasadnione jest jedynie zweryfikowanie daty początkowej udokumentowanej choroby alkoholowej, którą – w świetle dodatkowej dokumentacji - określić należy na 1993r.M.(uzupełniająca opinia biegłych psychiatry i psychologa k.82-83 akt sprawy).
W dniu 26 kwietnia 2011r.M. S. (2)doznał rany ciętej nadgarstka prawego z uszkodzeniem ścięgien zginacza promieniowego nadgarstka, zginacza powierzchniowego palców II-V i zginacza głębokiego palców III-V, nerwu pośrodkowego, tętnicy łokciowej . Do zdarzenia doszło podczas pobytu w domu (dokumentacja z leczenia wZespole (...)wS.– w kopercie na k.108 akt sprawy i historia choroby z Poradni(...)Urazowo-Ortopedycznej wS.– w kopercie na k.69 akt sprawy).
Biegli ortopeda i neurolog w opinii sporządzonej na zlecenie Sądu stwierdzili, że powyższa pourazowa dysfunkcja ręki prawej kwalifikowałaM. S. (2)(będącego z zawodu elektromonterem taboru szynowego, a wykonującego prace stolarza i pracownika budowlanego) do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy zawodowej fizycznej od 26 kwietnia 2011r. (dzień zdarzenia) do dnia śmierci ,tj. do 21 października 2011r. (opinia biegłych ortopedy i neurologa k.130-131 akt sprawy).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieS. S.reprezentowanego przezM. S. (1)okazało się nieuzasadnione.
Zgodnie zart.65 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2013r., poz.1440 ze zm.) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.
Stosownie do dalszego art.68 ust.1 powyższej dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej:
1) do ukończenia 16 lat;
2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo

3
bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy w okresie, o którym mowa w pkt 1 lub 2.

Nie ulega wątpliwości, że małoletniS. S.jako osoba, która nie ukończyła 16. roku życia znajduje się w gronie osób, którym ustawodawca przyznał prawo do ubiegania się o rentę rodzinną po zmarłym rodzicu. Okoliczność ta nie przesądza jednak o prawie wymienionego do renty rodzinnej poM. S. (2). Jak wynika z przytoczonego na wstępie uregulowania art.65 ust.1 i 2 ustawy, aby członek rodziny nabył prawo do renty rodzinnej, osoba po której renta ta ma być przyznana powinna w chwili śmierci mieć ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub powinna spełniać warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń, przy czym przy ocenie prawa do renty przyjmuje się, że osoba zmarła była całkowicie niezdolna do pracy.
Poza sporem pozostaje, żeM. S. (2)z uwagi na wiek nie miał ustalonego prawa do emerytury i nie spełniał warunków do ustalenia tego prawa. Rozważenia wymagała zatem kwestia spełniania przez wymienionego warunków do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Warunki ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy określa przepisart.57 ust.1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychstanowiąc, że renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a niezdolność do pracy powstała w czasie zatrudnienia, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia, przy czym ostatniego wymogu nie stosuje do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. W myśl art.58 ust.1 pkt 5 i ust.2 ustawy warunek posiadania okresu składkowego i nieskładkowego uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat, przy czym ów 5-letni okres ubezpieczenia powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. W myśl ust.4 art.58 ustawy spełnienie tego ostatniego warunku nie jest wymagane, jeżeli ubezpieczony osiągnął okres składkowy wynoszący w przypadku mężczyzny co najmniej 30 lat oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
Odnosząc powyższe uregulowania do okoliczności sprawy stwierdzić należało, żeM. S. (2)nie spełniał warunków do ustalenia prawa do renty. Przeprowadzony przez Sąd dowód z opinii biegłych neurologa i ortopedy pozwolił ustalić, żeM. S. (2)był osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolność ta powstała w dniu 26 kwietnia 2011r., a jej źródłem była pourazowa dysfunkcja ręki prawej będąca następstwem zdarzenia z 26 kwietnia 2011r. (vide: ustalenia faktyczne). Powyższa data powstania całkowitej niezdolności do pracy - po ukończeniu przezM. S. (2)30. roku życia nakazywała w dalszej kolejności zbadanie, czyM. S. (2)posiadał wymagany 5-letni okres ubezpieczenia, który – jak wskazano wyżej powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy. NiezdolnośćM. S. (2)do pracy powstała w dniu 26 kwietnia 2011r. i istniała do śmierci, a zatem dziesięcioletni okres, na przestrzeni któregoM. S. (2)winien osiągnąć co najmniej 5-letni okres ubezpieczenia obejmował czas od 26 kwietnia 2001r. do 25 kwietnia 2011r. Przedstawione wyżej ustalenia Sądu co do okresów zatrudnienia (ubezpieczenia)M. S. (2)) pokazują, że we wskazanym dziesięcioleciuM. S. (2)nie osiągnął wymaganego 5-letniego okresu ubezpieczenia. Na przestrzeni wskazanego dziesięcioleciaM. S. (2)był ubezpieczony w okresie od 1 maja 2002r. do 31 października 2002r. (z tytułu zatrudnienia wfirmie (...)), co stanowi 6 miesięcy oraz w okresie od 1 lipca 2010r. do 25 kwietnia 2011r. (z tytułu zatrudnienia wfirmie (...)), co stanowi 9 miesięcy i 25 dni, a łącznie daje okres ubezpieczenia w wymiarze 1 rok, 3 miesiące i 25 dni. Również przy przyjęciu korzystniejszej (w okolicznościach sprawy) daty powstania uM. S. (2)niezdolności do pracy ,tj. daty śmierci, przesłanka 5-letniego okresu ubezpieczenia pozostaje niespełniona. W dziesięcioleciu przed śmiercią ,tj. w okresie od 21 października 2001r. do 20 października 2011r.M. S. (2)legitymuje się bowiem okresem ubezpieczenia w wymiarze 1 rok, 5 miesięcy i 3 dni (z ograniczeniem okresów nieskładkowych do 1/3 okresów składkowych), zamiast wymaganych 5 lat.
Należy podkreślić, że przeprowadzone dowody nie dawały podstaw do ustalenia wcześniej daty powstania uM. S. (2)niezdolności do pracy niż 26 kwietnia 2011r. Przedstawicielka ustawowaS. S.podnosiła, żeM. S. (2)był osobą uzależnioną od alkoholu i schorzenie to powinno stanowić podstawę orzeczenia wcześniejszej daty powstania u wymienionego niezdolności do pracy. Przeprowadzony na tę okoliczność dowód z opinii biegłych psychiatry i psychologa nie dał podstaw do takich ustaleń. Wskazani biegli rozpoznali uM. S. (2)zespół zależności alkoholowej udokumentowany od 1993r., podnosząc że w okresach zaawansowania choroby występowały uM. S. (2)epizody zaburzeń depresyjno-lękowych z próbami samobójczymi, które wymagały doraźnych hospitalizacji i okresowego leczenia psychiatrycznego w warunkach ambulatoryjnych, ale stopień nasilenia tych symptomów i ich obraz kliniczny rokował każdorazowo poprawę stanu psychicznego po zastosowaniu leków i zachowaniu abstynencji. W konkluzji biegli stwierdzili, że brak jest podstaw do uznania, że z powodu stanu zdrowia psychicznegoM. S. (2)był częściowo lub całkowicie niezdolny do pracy na przestrzeni całego okresu trwania tego uzależnienia aż do daty zgonu. Przedmiotowa opinia jest spójna i logiczna i w ocenie Sądu stanowi wiarygodny dowód w sprawie. Biegli są specjalistami z zakresu medycyny i psychologii, a powyższą opinię, w tym opinię uzupełniającą (vide: ustalenia faktyczne) wydali w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie zawodowe po uprzedniej analizie bogatej dokumentacji z leczeniaM. S. (2).
Wobec ustalenia, żeM. S. (2)nie spełniał warunków do ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy stwierdzić należało brak przesłanek do ustalenia prawaS. S.do renty rodzinnej po ojcuM. S. (2).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart.47714§1 kpcorzekł jak w wyroku.