Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 86/14
Data wyroku: 2014-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogdan Wolski
Słowa kluczowe: Bezumowne Korzystanie
Podstawa prawna: art. 224 kc w zw. z art. 225 kc

Sygn. akt II C 86/14

WYROK CZĘŚCIOWY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2014 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie Wydział II Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Bogdan Wolski
Protokolant: Justyna Kowalik
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa
A. O.,B. O.
przeciwko
(...) Spółka AkcyjnawL.
o nakazanie i zapłatę
zasądza od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 127.497,60 zł (sto dwadzieścia siedem tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych i sześćdziesiąt groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2010 roku do dnia zapłaty.
Sygn. akt II C 86/14

UZASADNIENIE

    I. Stanowiska stron.1.A. O.iB. O.wytoczyli powództwo przeciwko(...) S.A.wL.o nakazanie pozwanej przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zakazanie dalszych naruszeń prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka ew.(...)położonejwW., przyal. (...)oraz zasądzenie na rzecz powodów solidarnie od pozwanej kwoty 127.497,60 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 lipca 2010 r. do dnia zapłaty. 1.1. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że w latach 80-tych posadowiona została stacja transformatorowa wraz z infrastrukturą towarzyszącą w postaci 7 słupów betonowych i napowietrznej linii elektroenergetycznej 15 kV na nieruchomości powodów. Powyższenastąpiło bez wymaganej zgody właścicieli nieruchomości. Na mocy umowy darowizny w formie aktu notarialnego z dnia 14 maja 1996 r. powodowie otrzymali zabudowaną nieruchomość. Powodowie wskazali między innymi, że domagają się zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystaniez nieruchomości przez okres 10 lat przed dniem wniesienia powództwa. 2.(...) S.A.wniosła o oddalenie powództwa. 2.1. Uzasadniając powyższe stanowisko pozwana podniosła, że posiada tytuł prawny do posadowienia na nieruchomości powodów urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej, o której usunięcie powodowie wnoszą. Decyzją o lokalizacji szczegółowej nr(...)z 23 maja 1967 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wW.wyraziło zgodę na budowę linii napowietrznej WN 15 kV, słupowej stacji transformatorowej na terenie położonym wW., zgodnie z naniesieniami na załączonej do decyzji mapie.Decyzją nr (...)z 29 września 1967 r. wydano zezwolenie na budowę linii 15 kV i niskiego napięcia oraz stacji transformatorowej 15/0,4kVw miejscowościW.L.. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wW.wydało 25 listopada 1967 r.decyzję nr (...)zezwalającą poprzednikowi prawnemu pozwanej na budowę, eksploatacjęi konserwację linii energetycznej 15 kV oraz stacji transformatorowej15/0,4 słupowej na nieruchomościach w miejscowościW.L., należących między innymi doC. O.. Decyzja z dnia25 listopada 1967 r. stanowi skuteczny tytuł prawny względem każdoczesnego właściciela nieruchomości do korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe na cele związane z przesyłaniem energii elektrycznej. Jest to szczególny przypadek wywłaszczenia, polegającyna ograniczeniu sposobu korzystania przez właściciela z przysługującego mu prawa. W konsekwencji powództwo w niniejszej sprawie zasługujena oddalenie. Pozwana podniosła nadto, działając z ostrożności procesowej, zarzut zasiedzenia nieodpłatnej służebności przesyłu. Uzasadniając ten zarzut pozwana wskazała, że linie energetyczne i stacja transformatorowa zostały posadowione na nieruchomości powodów na podstawie decyzji administracyjnych. Stosownie doart. 305((

    4 ))k.c.do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych. Odpowiednie stosowanieart. 292 k.c.prowadzi do wniosku, że obok ustanowienia służebności w drodze umowy oraz w drodze orzeczenia sądu, możliwe jest również nabycie jej poprzez zasiedzenie. Pozwany spełnił wszelkie przesłanki wymagane do nabycia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu bez wynagrodzenia w drodze zasiedzenia. Pozwanego oraz wszystkich jego poprzedników prawnych należy uznać za posiadaczyw dobrej wierze – linia została posadowiona w oparciu o obowiązującew dacie powstania przepisy prawa – w tym art. 35 ustawy o trybie i zasadach wywłaszczania nieruchomości. Pozwany nieprzerwanie od 27 września 1969 r. eksploatuje i konserwuje urządzenie elektroenergetyczne na nieruchomości powodów. Tym samym do zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadające służebności przesyłu doszło z dniem 28 września 1979 r.
II. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia.
A. O.iB. O.są współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako działka ew.(...)położonej wW., przyal. (...). Prezydium Powiatowej Rady NarodowejwW.wydało 25 listopada 1967 r.decyzję nr (...), wydanąna podstawieart. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zezwalającą poprzednikowi prawnemu pozwanej na budowę, eksploatację i konserwację linii energetycznej 15 kV oraz stacji transformatorowej słupowej na nieruchomościach w miejscowościW.L., w tym nieruchomości stanowiącej własnośćC. O..(...) S.A.i jej poprzednicy prawni nie zawarlizA. O.iB. O.lub ich poprzednikami prawnymi jakiejkolwiek umowy zawierającej zgodę na korzystanie z nieruchomościz związku funkcjonowaniem stacji transformatorowej i napowietrznej linii elektroenergetycznej i określającej wynagrodzenie z tego tytułu.

okoliczności bezsporne
IV. Ocena zasadności roszczenia z wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Powództwo w zakresie żądania zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości jest zasadne. Uzasadniając powyższe Sąd zauważa na wstępie, że pozwana oparła swoje stanowisko co do niezasadności żądania zapłaty wynagrodzeniana dwóch podstawach. Pierwsza wynika z uznania przez pozwaną, że poprzednicy prawni pozwanej, a ostatecznie i pozwana, posiadają tytuł prawny do władania nieruchomością na podstawie decyzji z 25 listopada1967 r. wydanej na podstawieart. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Druga wynika z podniesionego zarzutu zasiedzenia nieruchomości. Przedstawione co do tych dwóch podstaw stanowisko nie jest trafne, co przy niezakwestionowaniu twierdzeń powodów związanych z wyliczeniem należnego wynagrodzenia, stanowiło podstawę uwzględnienia powództwa. Pozwana nietrafnie odwołuje się do decyzji z 25 listopada 1967 r., gdyżz decyzji tej wynikało przede wszystkim zezwolenie na przeprowadzenie procesu inwestycyjnego  na nieruchomościach w miejscowościW.L.. Zatem wydanie tej decyzji nie pozbawia w szczególności powodów prawa do żądania zapłaty wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości w zakresie koniecznym do użytkowania wymienionych urządzeń. Ostatecznie także w oparciu o decyzję wydaną na podstawieart. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościnie można także zasadnie formułować żądania (zarzutu) zasiedzenia służebności przesyłu (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13).
Niezależnie od powyższego Sąd dostrzega, że zarzut zasiedzenia, podniesiony w niniejszym postępowaniu wymagał także, dla wykazania jego zasadności, podania zakresu nabytego prawa. Pozwana nie sformułowałaco do tej kwestii jakiegokolwiek stanowiska, a więc nie opisała w sposób konkretny, a wobec tego możliwy do weryfikacji w ramach postępowania sądowego, prawa nabytego w drodze zasiedzenia.Sąd w składzie orzekającym w niniejszym postępowaniu prezentuje stanowisko, że na gruncie prawa obowiązującego do 28 września 1979 r. nie było możliwe zasiedzenie ograniczonegoprawa rzeczowegow formie odpowiadającego służebności przesyłu, gdyż nie jest możliwe nabycie, także w drodze zasiedzenia, prawa nieistniejącego. Zatem 28 września 1979 r. nie istniało ograniczoneprawo rzeczoweodpowiadające służebności przesyłu, podobnie jak nie istniało spółdzielcze prawo odpowiadające spółdzielczemu własnościowemu prawu do lokalu, a jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Sąd podkreśla przy tym, że nie należy poszukiwać podstawdo formułowania stanowiska co do możliwości powstania „służebności odpowiadającej służebności przesyłu” z uwagi na dopuszczalność ukształtowania stosunku prawnego w sposób zbliżony do tego rodzaju służebności i ostatecznie dopuszczać możliwość zasiedzenia tego rodzaju prawa. Podejmowanie przez strony czynności prawnych w ramach dopuszczalnej swobody umów nie ma bowiem prawotwórczego charakteru, w tym nie może skutkować powstaniem ograniczonegoprawa rzeczowegonie znanego na gruncie obowiązującego prawa. Zatem analiza i wykładnia przepisów obowiązujących do dnia wskazanego jako data zasiedzenia „służebności odpowiadającej służebności przesyłu” i obowiązujących w dniu wydania wyroku częściowego, przy uwzględnieniu wymogu dokonania tej oceny przy zapewnieniu realizacji gwarancji wynikających zKonstytucji(art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3) potwierdza, że ewentualne zasiedzenie może nastąpić dopiero po upływie odpowiednich terminów od3 sierpnia 2008 r. i dotyczyć jedynie służebności przesyłu. Przed tą datą nie istniało ograniczoneprawo rzeczowe, na które powołuje się pozwana. Dopiero od wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731). Wobec tego w poprzednim stanie prawnym nie istniało „ograniczoneprawo rzeczoweodpowiadające służebności przesyłu”, czy też służebność przesyłu. Stąd niewątpliwie nie mogło nastąpić zasiedzenie nieistniejącego prawa przy uwzględnieniu przepisów ogólnych, to jestart. 172 k.c.w zw. z art.art. 292 k.c.iart. 352 k.c.Sąd dostrzega nadto, że jednymz warunków zasiedzenia służebności przesyłu będzie konieczność wykazania, iż zasiedzenie nastąpiło na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego.
Dokonanie zatem wykładni przepisów obowiązujących w dniu28 września 1979 r. w sposób prowadzący do możliwości zasiedzenia w tej dacie „służebności odpowiadającej służebności przesyłu” prowadziłoby nie tylko do niezgodności wymienionych powyżej przepisów z przywołanymi wzorcamiKonstytucji, ale także uchybiałoby zasadzie określonej wart. 3 k.c.
Wzięcie pod uwagę powyższych okoliczności skutkuje uwzględnieniem roszczenia dotyczącego zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystaniez nieruchomości stanowiącej własność powodów na podstawieart. 224 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 225 k.c.i wydania wyroku wstępnego w oparciu oart. 317 § 1 k.p.c.