Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKzw 497/14
Data wyroku: 2014-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Zbigniew Różański
Słowa kluczowe: Umorzenie Postępowania
Podstawa prawna: art. 15 § 1 kkw
Teza: Obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do wliczenia w skład sumy kar pozbawienia wolności, o jakiej mowa w art. 79 par. 1 k.k. , zarówno zastępczej kary pozbawienia wolności orzeczonej za grzywnę lub karę ograniczenia wolności, jak i kary aresztu orzeczonej za wykroczenie.

Sygn. akt II AKzw 497/14

POSTANOWIENIE
Dnia 25 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny II Wydział Karny w Rzeszowie
na posiedzeniu w składzie :

Przewodniczący:

SSA Zbigniew Różański

Protokolant:

st. sekr. sądowy Halina Rączy

przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie
– Mariusz Chudzik
po rozpoznaniu sprawyD. S.
z powodu zażalenia skazanego
na postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 14 sierpnia 2014 r. sygn. akt III Kow 1048/14/wz
o umorzeniu postępowania w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia
na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.iart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 1 § 2 k.k.w.

p o s t a n a w i a:

I
u t r z y m a ćw mocy zaskarżone postanowienie,

II
z w o l n i ćskazanego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkamiobciążającSkarb Państwa.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, na podstawieart. 15 § 1 k.k.w., umorzył postępowanie w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia skazanegoD. S.wskazując, że instytucja ta nie dotyczy zastępczych kar pozbawienia wolności, a tylko takie kary pozostały do odbycia skazanemu.
Na to postanowienie zażalenie złożył skazany wywodząc, że aktualnie odbywa karę aresztu, z której może uzyskać warunkowe przedterminowe zwolnienia, a zastępcze kary zacznie odbywać dopiero po 23 września 2014 r.
W związku z tym skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego zażalenia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie skazanego nie jest zasadne.
Wyjaśnienie tego stanowiska wymaga poczynienia kilku uwag natury ogólnej dotyczących przesłanek formalnych ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie.
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że jedną z przesłanek formalnych warunkowego przedterminowego zwolnienia jest konieczność odbycia wymaganej przez ustawę części kary pozbawienia wolności.
Nie nastręcza poważniejszych problemów sytuacja, gdy skazany ma do odbycia jedynie zasadnicze kary pobawienia wolności, niezależnie od tego, czy zapadły one na mocy orzeczenia sądu powszechnego czy sądu szczególnego (wojskowego). Inaczej natomiast przedstawia się ta kwestia, gdy skazany ma do odbycia, poza karą (karami) zasadniczymi pozbawienia wolności, także zastępczą karę pozbawienia wolności orzeczoną za grzywnę lub karę ograniczenia wolności, oraz karę aresztu za wykroczenie. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy. Zażalenie skazanego trafnie wskazuje, że oprócz zastępczej kary pozbawienia wolności ma on do odbycia również kary aresztu wymierzone za wykroczenia (w tym jedną zastępczą karę aresztu). Tej ostatniej kwestii Sąd Okręgowy nie poświęcił żadnej uwagi. Podkreślić przy tym trzeba, że do chwili obecnej skazany odbył w całości zasadniczą karę pozbawienia wolności i teraz odbywa karę aresztu.
W odniesieniu do kary zastępczej pozbawienia wolności zauważyć należy, że przepisykodeksu karnegonie przewidują wprost takiej możliwości. W obecnymKodeksie karnymbrak jest odpowiednikaart. 90 § 2 k.k. z 1969 r., który stanowił, że warunkowe zwolnienie może dotyczyć zastępczej kary pozbawienia wolności, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności.
W sposób jednoznaczny nie regulują tej kwestii również przepisyKodeksu karnego wykonawczego, w tym w szczególnościart. 52 k.k.w.. Zgodnie z jego brzmieniem tego przepisu, udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, sąd penitencjarny może, jeżeli istnieją podstawy do przyjęcia, że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać uprzednio zarządzone wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, stosując jednocześnieart. 49.
Dokonując interpretacji tego przepisu, stanowiącego odpowiednikart. 157 k.k.w. z 1969 r., należy mieć na uwadze, żekodeks karnynie przewiduje możliwości warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności (tak S. Lelental, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, 2014, teza 1). Dlatego też ustawodawca wprowadził możliwość wstrzymania wykonania uprzednio zarządzonego wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności. Mając powyższe na uwadze należy uznać za trafne stanowisko Sądu Okręgowego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w obowiązującym stanie prawnym nie jest możliwe udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia z zastępczej kary pozbawienia wolności. Tym samym nie jest możliwe warunkowe przedterminowe zwolnienie z sumy kar zasadniczych i zastępczych pozbawienia wolności.
Teza taka wynika z literalnej wykładni przepisuart. 77 § 1 k.k., który mówi, o skazaniu na karę pozbawienia wolności, a nie o jej odbywaniu. (tak również S. Lelental,Warunkowe przedterminowe zwolnienie w projekcie kodyfikacji karnej, [w:]Problemy nauk penalnych, Prace poświęcone profesor Oktawii Górniok,Katowice 1996, s. 117; oraz A. Marek,Kodeks karny, Komentarz, Warszawa 2007, s. 198).
W doktrynie, zarówno A. Zoll (w: A. Zoll red.:

    Kodeks karny, Część ogólna.

    Komentarz2012, Tom I s. 1002-1003), jak i S. Lelental (zob. S. Lelental,

    Kodeks karny wykonawczy, Komentarzs. 419-420) wskazują, że zastępcza kara pozbawienia wolności nie podlega zsumowaniu. Odmienne stanowisko w tym zakresie prezentuje J. Lachowski ([w:] Królikowski, Zabłocki,

    Kodeks karny, Komentarz2011, t. I, teza 131).
Uwzględniając naprowadzone wyżej argumenty Sąd Apelacyjny podziela stanowisko prezentowane przez tę część doktryny, która uważa że zastępcza kara pozbawienia wolności, ze względu na swój „wtórny” charakter, nie wchodzi w skład sumy kar, o której mowa wart. 79 § 1 k.k.
Przystępując do omawiania możliwości rozszerzenia zakresu stosowania§ 1 art. 79 k.k.na karę pozbawienia wolności i karę aresztu za wykroczenie stwierdzić należy, iż kwestia ta również nie jest jednolicie ujmowana w doktrynie. Odnaleźć tu można różne stanowiska w tym zakresie. Część autorów, jak chociażby A. Zoll (A. Zoll red.:

Kodeks karny, Część ogólna. Komentarz2012, Tom I s. 1003), G. Łaguda i E. Bieńkowska, powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone na kanwie uprzednio obowiązującegokodeksu karnegow uchwale z dnia 29 czerwca 1982 r. (VI KZP 14/82, OSNKW 1982, nr 10-11, poz. 70), dopuszcza możliwość, aby skazany na karę aresztu oraz karę pozbawienia wolności mógł skorzystać z warunkowego przedterminowego zwolnienia. Zdaniem tych autorów argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu Sądu Najwyższego, a optująca za możliwością zastosowania wykładni rozszerzającej, pozostaje aktualna również na kanwie obowiązujących przepisów prawnych. Wskazują oni ponadto, że obie kary posiadają identyczny charakter, czego nie zmienia ich różne nazewnictwo.
Stanowiska tego nie podziela natomiast J. Lachowski [w:]

    Królikowski, Zabłocki,Kodeks karny, Komentarz 2011, t. I, teza 130oraz S. Lelental (

    Kodeks karny wykonawczy, Komentarz s. 420-421) uznając, że kara aresztu za wykroczenie nie jest karą pozbawienia wolności mimo tego, że wykonuje się go w zakładzie karnym według reżimu obowiązującego dla kary pozbawienia wolności.
W odniesieniu do tej części rozważań zauważyć należy, że kara aresztu została uregulowana wkodeksie wykroczeń, a zawarty w nim przepisart. 10 § 3przewiduje, że karę aresztu orzeczoną za wykroczenie uważa się za karę tego samego rodzaju co kara pozbawienia wolności orzeczona za przestępstwo. Ponadto stosownie doart. 1 § 1 k.k.w.wykonywanie tej kary odbywa się według przepisówkodeksu karnego wykonawczego.
Powyższe unormowania, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie mogą przesądzać jednak o możliwości uznania tej kary za składnik sumy kar zart. 79 § 1 k.k.Jak już wyżej wskazano zasady orzekania kary aresztu i ewentualne możliwości jej modyfikacji (np. warunkowe zawieszenie tej kary, zarządzenie jej wykonania), zostały uregulowane wKodeksie wykroczeń. Przepisy tego kodeksu nie przewidują zaś instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary aresztu. Nie zawierają też odesłania do odpowiedniego stosowania w tym zakresie przepisówKodeksu karnego. Takiego uregulowania nie można traktować jako luki prawnej, ale należy przyjąć, że jest to celowa decyzja ustawodawcy, który w odniesieniu do kary aresztu wojskowego (art. 322 § 1 zd. 2 k.k.), nakazał stosować odpowiednio przepisy o karze pozbawienia wolności. W związku z tym, do kary aresztu wojskowego, zastosowanie będą mieć między innymi przepisyart. 69 k.k.i n. (warunkowe zawieszenie wykonania kary),art. 77 k.k.i n. (warunkowe przedterminowe zwolnienie),art. 85 k.k.i n. (kara łączna) (tak Mozgawa, Marek (red.),Kodeks karny. Komentarz. LEX, 2013, art. 322 teza 2).
Kierując się zasadą racjonalności ustawodawcy uznać należy, że jeżeli jego wolą byłoby stosowanie warunkowego przedterminowego zwolnienia także do kary aresztu orzeczonej za wykroczenie, wskazałby wprost na taką możliwość.
Podsumowując te rozważania, Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, iż aktualne przepisy prawa nie dają podstaw do wliczenie w skład sumy kar pozbawienia wolności, o jakiej mowa wart. 79 § 1 k.k., zarówno zastępczej kary pozbawienia wolności orzeczonej za grzywnę lub karę ograniczenia wolności, jak i kary aresztu orzeczonej za wykroczenie. Tym bardziej nie dają podstaw do uwzględnienia w sumie kar zastępczej kary aresztu.
Powyższe stanowisko, w realiach niniejszej sprawy, prowadzić musi do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, gdyż obecnie skazany ma odbycia jedynie wskazane wyżej kary. Tym samym więc postępowanie wykonawcze w przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia skazanego należało umorzyć, co też prawidłowo uczynił Sąd I instancji.
Stosownie bowiem doart. 15 § 1 k.k.w.sąd umarza postępowanie wykonawcze w przypadku zaistnienia okoliczności wyłączającej to postępowanie, przy czym przyjmuje się, iż sąd penitencjarny, na podstawie tego przepisu, uprawniony jest do umorzenia prowadzonego postępowania incydentalnego.
Z tych też względów należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono z uwzględnieniem aktualnej sytuacji majątkowej skazanego.

Pouczenie:

Postanowienie jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu.