Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Kz 88/14
Data wyroku: 2014-05-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grażyna Orzechowska, Jerzy Kozaczuk, Karol Troć
Słowa kluczowe: Bezprawność Czynu
Podstawa prawna: art. 107 §1 kks
Teza: "Przedstawiona koncepcja oznacza wyłącznie prymat stosowania, nie zaś, jak się zdaje zakładać Sąd Najwyższy, prymat ważności prawa unijnego"

Sygn. akt II Kz 88/14

POSTANOWIENIE

Dnia 14 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący- Sędzia SO Jerzy Kozaczuk
Sędziowie   SO Grażyna Orzechowska /spr./
SO Karol Troć
Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Polkowska
przy udziale prokuratora Radosława Romaniuka
oraz przedstawiciela Urzędu Celnego w Siedlcach- Jacka Męczyńskiego
po rozpoznaniu sprawM. W.
oskarżonego o czyn zart. 107 § 1 kksi inne
zażalenia wniesionego przez Urząd Celny w Siedlcach
na postanowienie Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 4 marca 2014 r.
w przedmiocie umorzenia postępowania
na podstawieart. 437 § 1 k.p.k

postanawia

utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Sygn. akt II Kz 88/14

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Węgrowie:

I
na podstawieart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 2 k.k.s.umorzył postępowanie w sprawie przeciwkoM. W.oskarżonemu o to, że od bliżej nieokreślonego czasu lecz do dnia 30 maja 2012r. w pijalni piwa(...)ul. (...),(...)należącym do PaniJ. W.dopuścił do urządzania i prowadzenia gierna automatach o wygrane rzeczowe przy wykorzystaniu automatu(...)o numerze(...)oraz(...)o numerze(...), bez zezwolenia Ministra Finansów na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gierna automatach o wygrane rzeczowe, wbrew przepisomustawy o grach hazardowych, działając w celach komercyjnych, na których prowadzone gry mają charakter losowy, udostępnionych do publicznego korzystania, co stanowi naruszenie przepisówart. 2 ust. 3- 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawyz dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych(Dz. U. Nr 201, poz. 1540z późn. zm.), tj. o przestępstwo skarbowe zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6§ 2 k.k.s.- wobec braku znamion czynu zabronionego;

II
na podstawieart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.umorzył postępowanie w sprawie przeciwkoM. W.oskarżonemu o to, że od bliżej nieokreślonego czasu lecz do dnia 28 czerwca 2012r. w lokalu: sklep z odzieżą używaną i nowąul. (...)lokal (...),(...)-(...) S., w którym działalność prowadziła PaniB. B.dopuścił do urządzenia i prowadzenia gier na automatacho wygrane rzeczowe przy wykorzystaniu automatuA.H.M.F.o numerze(...)orazA.H.M.F.o numerze(...)bez zezwolenia Ministra Finansów na urządzanie i prowadzenie działalnościw zakresie gier na automatach o wygrane rzeczowe, wbrew przepisomustawyo grach hazardowych, działając w celach komercyjnych, na których prowadzone gry mają charakter losowy, udostępnionych do publicznego korzystania,co stanowi naruszenie przepisówart. 2 ust. 3- 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych(Dz. U. Nr 201,poz. 1540 z późn. zm.), tj. o przestępstwo skarbowe zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.- wobec braku znamion czynu zabronionego;

III
na podstawieart. 230 § 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.nakazał zwrócićna rzecz interwenienta(...) Sp. z o.o.wW.dowody rzeczowe w postaci: automatu do gier(...)oznaczonego numerem(...), automatu do gier(...)oznaczonego numerem(...), zestawu kluczy w łącznej ilości 21 sztuk do automatów- znajdujących się na przechowaniu w Magazynie Izby Celnej wW.za pokwitowaniem(...), kartkę z zeszytu szkolnego- znajdującą się na k. 31 tom III akt sprawy, środki pieniężne z automatu(...)oznaczonego numerem(...)w kwocie 195 złotych i środki pieniężne z automatu do gier(...)oznaczonego numerem(...)w kwocie 20 złotych- znajdujących się na przechowaniu w Kasie Izby Celnej wW.za pokwitowaniem(...);

IV
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoM. W.kwotę 360 złotych tytułem zwrotu wydatku poniesionego przez niego w związku z ustanowieniem w postepowaniu sądowym obrońcy z wyboru w osobie adw.M. B.;

V
na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.kosztami procesu obciążył Skarb Państwa;

VI
na podstawieart. 98 § 2 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s.odroczył sporządzenie uzasadnienia postanowienia do dnia 11 marca 2014 r.

Zażalenie na przedstawione wyżej postanowienie wniósł Urząd Celnyw Siedlcach, zaskarżając je w całości i zarzucając obrazę:

1
przepisówart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.- poprzez bezzasadne umorzenie postępowania;

2
przepisówart. 7 k.p.k.,art. 410 k.p.k.- poprzez brak w uzasadnieniu postanowienia wnikliwej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego, oparciu przeprowadzonej oceny materiału dowodowego wyłącznie na podstawie dowodów przeprowadzonych przez obronę oskarżonego i dowolne uznanie, że oskarżonynie miał świadomości popełnienia czynu zabronionego zart. 107 § 1 k.k.s.oraz nieuwzględnienie opinii procesowych sporządzonych przezA. C., biegłego przy Sądzie Okręgowym w Białymstoku.

W uzasadnieniu środka odwoławczego żalący się podniósł nadto, że możliwe jest przypisanieM. W.co najmniej ewentualnego zamiaru popełnienia przestępstwa. We wskazanym zakresie skarżący podniósł,iż w czasokresie objętym zarzucanymi oskarżonemu czynami wymienionemu były znane opinie biegłych, wywołane w sprawach o inne zarzucane mu czyny, wskazujące na objęcie automatów do gier związanych z niniejszym postępowaniem przepisamiustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 r.W dalszej kolejności skarżący zarzucił Sądowi Rejonowemu zignorowanie zapisków świadczących o wypłacaniu wygranych osiąganych dzięki wzmiankowanym automatom oraz podniósł, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C- 213/11, C- 214/11 i C- 217/11 odnosi się wyłącznie do przepisów przejściowych wzmiankowanejustawy o grach hazardowych.
W następstwie tak sformułowanych zarzutów Urząd Celny w Siedlcach wniósło uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemuw Węgrowie do dalszego prowadzenia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniosek zawarty w środku odwoławczym nie jest słuszny i jako takina uwzględnienie nie zasługuje. Zaskarżone postanowienie należało utrzymaćw mocy, aczkolwiek z argumentacją nieco zmodyfikowaną względem tej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Celem zracjonalizowania toku dalszych wywodów zaznaczyć trzeba,że odpowiedzialność karnoskarbowaM. W., któremu zarzucono popełnienie czynów zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.zależna jest od rozstrzygnięcia, czy udostępniane przez niego automaty do gier objętesą przepisamiustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych(Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.; dalej: uGH) oraz czy wszystkie z przepisów wzmiankowanej ustawy uznać można za skuteczne. Wobec możliwychdo podniesienia wątpliwości w przedmiocie rozstrzygnięcia pierwszegoz wymienionych zagadnień stwierdzić można, że dla odpowiedzialności karnoskarbowejM. W.wystarczającym będzie niewątpliwe rozwiązanie kwestii drugiej.
W związku z powyższym w pierwszej kolejności zaznaczyć należy,że Sąd Okręgowy nie podziela zapatrywania Sądu Najwyższego, zaprezentowanegow postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 15/13, LEX nr 1393793, wiążącego znaczenie, a tym samym moc, wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyłącznie z akceptacją argumentów podniesionych przez wskazaną Instytucję oraz z autorytetem jej orzecznictwa. Podnieść w tym miejscu trzeba,że odmówienie mocy precedensowej judykaturze wzmiankowanego organu sądowego, uczyniłoby iluzoryczną możliwość realizacji zadania postawionego przed nim Traktatami stanowiącymi podstawę Unii Europejskiej, a sprowadzającegosię w zasadniczej części do zapewnienia jedności i spójności prawa Unii Europejskiej (

    argumentum exart. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej orazart. 256 ust. 3 Traktatuo funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Podobne wnioski wyprowadzić można z analizy przedmiotowej judykatury, wskazującej że podstawowym celem konstrukcji pytań prejudycjalnych jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania i jednolitej wykładni prawa unijnego we wszystkich Państwach Członkowskich, a także zapobieganie temu, aby w danym Państwie Członkowskim nie ustaliło się orzecznictwo sprzecznez zasadami prawa unijnego (

    por. w szczególności wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie C- 260/07P. (...)S. S., Zb. Orz. 2009 I-(...); z dnia 15 września 2005 r. w sprawie C‑495/03I. T., Zb. Orz. I‑(...); z dnia 12 czerwca 2008 r.; w sprawie C‑458/06G.C., Zb. Orz. s. I‑(...)). Znaczenie przedstawionej roli Trybunału sprawiło,że już w okresie poprzedzającym wejście w życieTraktatu z Lizbonydo

    acquis communautaire, obok aktów prawnych ustanawianych przez właściwe instytucje wspólnotowe, zaliczano orzecznictwo wzmiankowanego organu sądowego(

    por.G. A. Benacchio, B. Pasa,

    A Common Law for Europe
, Budapeszt 2005, s. 20;P. Birkinshaw,

    European Public Law, Londyn 2003, s. 95). W chwili obecnej stwierdzić wystarczy, że z mocy art. 1 Traktatu o Unii Europejskiej

    acquis communautairestało się częścią prawnie wiążącego dorobku Unii Europejskiej.
W dalszej kolejności podnieść wypada, żeart. 107 § 1 k.k.s., z którego kwalifikowany jest czyn zarzucanyM. W.ma charakter przepisu blankietowego, dla zastosowania którego konieczne jest uwzględnienie właściwych regulacji, zawartych w innych aktach prawnych. W przedmiotowej sprawie tymi właściwymi regulacjami są przepisy art. 2 ust. 1in principio,art. 2 ust. 3- 5, art. 3 oraz art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 uGH. Zasadnym jest przytoczenie w tym miejscu unormowań: art. 3 uGH, zgodnie z którym urządzanie i prowadzenie działalności m.in. w zakresie gier na automatach dozwolone jest wyłączniena zasadach określonych w uGH; art. 6 ust. 1 uGH, w myśl którego działalnośćw zakresie m.in. gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry oraz art. 14 ust. 1 uGH stanowiącego,że urządzanie gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry.
Zaakcentować w tym miejscu wypada, że na obecnym etapie postępowania zasadniczy wpływ na kwestię odpowiedzialności karnejM. W.ma skuteczność przepisu art. 14 ust. 1 uGH, która jest uzależnionaod okoliczności związanych ze spełnieniem wymogów proceduralnych objętych dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego(Dz. Urz. UE L 204, 21.7.1998, p. 37; dalej: dyrektywa). Kluczowymi,dla stwierdzenia zachowania przez Państwo Polskie wspomnianych wymogów,są: pojęcie przepisów technicznych (zdefiniowanych w art. 1 pkt 11 dyrektywy), kwalifikacja konkretnych przepisów prawa krajowego do ich kategorii oraz zakres zwolnień z obowiązku notyfikacji Komisji właściwych projektów przepisów technicznych.
Zagadnienia pojęcia przepisów technicznych i kwalifikacji konkretnych przepisów prawa krajowego do ich kategorii, w zakresie związanym z przedmiotem niniejszej sprawy, zostały poruszone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C- 65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb. Orz. I-(...). Wskazanym judykatem Trybunał stwierdził, że przepisy zakazujące prowadzenia gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznychi prywatnych, z wyjątkiem kasyn, jak również korzystania z gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących usługi internetoweoraz poddające prowadzenie tych przedsiębiorstw obowiązkowi uzyskania specjalnego pozwolenia stanowią przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy. Zaprezentowane stanowisko znalazło potwierdzenie w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C- 213/11, C- 214/11 i C 217/11, Zb. Orz. dotychczas niepubl. W ocenie Sądu Odwoławczego, ze względu na zakres zastosowania, przepis art. 14 ust. 1 uGH stanowi odpowiednik przepisów ustawy greckiej, uznanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej za przepisy techniczne. Podkreślić wyraźnie trzeba, że zawężenie możliwości użytkowania automatów wyłączniedo kasyn niewątpliwie ma wpływ na ich sprzedaż, siłą rzeczy prowadzi do znacznego jej zmniejszenia, a w konsekwencji potencjalnie może oddziaływać na swobodny przepływ towarów między Państwami Członkowskimi.
Sąd Okręgowy, podzielając argumentację Sądu Najwyższego wskazującego postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. na niewypełnienie przez Państwo Polskie obowiązku notyfikacjiart. 14uGH Komisji, nie mógł zaakceptować, wyrażonego wspomnianym orzeczeniem, poglądu co do skutków rzeczonego zaniechania.Nie sposób twierdzić bowiem, że naruszenie obowiązku notyfikacji ma charakter naruszenia trybu ustawodawczego, którego konstytucyjność może być badana wyłącznie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Błędne jest również zapatrywanie, że jeżeli w konkretnym postępowaniu sąd dochodzi do wniosku o takiej wadliwości trybu ustawodawczego, może nie stosować tych przepisów tylko w ten sposób, że zawiesi prowadzone postępowanie, w którym miałyby one zostać zastosowane i skieruje stosowne pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.Nie do przyjęcia jest nadto założenie, że do czasu zainicjowania tej kontrolilub podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny stosownego rozstrzygnięcia, brak jest podstaw do odmowy stosowania przepisówustawy o grach hazardowych, w tym jejart. 6.ust 1uGH iart. 14 ust. 1uGH. Przedstawionej oceny nie może zmienić słusznaw swej istocie argumentacja, opierająca się na zaakcentowaniu możliwości stwierdzenia nieważności przepisów prawa wewnętrznego wyłącznie przez właściwy, według krajowejKonstytucji, organ. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej organ stosujący prawo ma obowiązek zastosowania prawa unijnego i niestosowania sprzecznego z nim prawa krajowego (

    por.w szczególności wyrok w sprawieC- 106/77

A.delleF.delloS.v.S.
). Zbliżone stanowisko w tej materii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia7 września 2912 r., II GSK 185/12 oraz z dnia 25 września 2013 r., II GSK 760/11, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 3 października 2013 r., II SA/Ke 599/13. Przedstawiona koncepcja oznacza wyłącznie prymat stosowania, nie zaś, jak zdaje się zakładać Sąd Najwyższy, prymat ważności prawa unijnego. Przedstawione wyżej rozwiązanie opiera się na metodzie niestosowania,a nie unieważniania prawa krajowego sprzecznego z regulacjami unijnymi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że do unieważnienia przepisu prawa polskiego nie jest uprawniony ani sędzia sądu powszechnego, ani Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wzmiankowane unieważnienie jest procesem długotrwałym,zaś od sędziego sądu powszechnego oczekuje się rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyjęcie słuszności postulowanego przez Sąd Najwyższy zawieszenia postępowania do czasu podjęcia stosownego rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny w każdym przypadku sprzeczności prawa krajowego z prawem unijnym spowodowałoby odpowiedzialność odszkodowawczą państwa z tytułu bezprawia normatywnego (S. Majkowska- Szulc,

    Stosowanie i interpretacja prawa Unii Europejskiej[w:] A. Choiński [red.], A. Łazowski [red.], B. Wawrzyńczak- Jędryka [red.],

    Unia Europejska. Prawo instytucjonalne i gospodarcze 2008, Warszawa 2008, s. 296).
Mając na uwadze powyższe oraz odwołując się do utrwalonej linii orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (
    zob. m.in.wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawie C-433/05L. S., Zb. Orz. 2010 I-(...); z dnia 8 września 2005 r. w sprawie C- 303/04L.
I.
S., Zb. Orz. 2005 I-(...)), w myśl której nienotyfikowanie Komisji przepisu technicznego uprawnia sąd krajowy do odmowy jego zastosowania,Sąd Okręgowy doszedł do przekonania o konieczności odmowy zastosowaniaart. 14 ust. 1 uGH. W tym stanie rzeczy stwierdzić wypadało, że działania zarzucaneM. W., wobec bezskuteczności przepisu dozwalającego na urządzanie gier na automatach wyłącznie w kasynach gry, nie zawierały znamion czynów zabronionych zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.Tym samym koniecznym było umorzenie postępowań prowadzonych przeciwko wymienionemu. Podkreślić w tym miejscu warto, że analogiczne stanowisko zajęło szereg Sądów Okręgowych, orzekając w zbliżonych pod względem faktycznym sprawach w tym m.in. Sąd Okręgowy w Gliwicach (VI Ka 1029/13), Sąd Okręgowy w Łodzi(V Ka 1599/13), Sąd Okręgowy w Płocku (V Kz 190/13) i Sąd Okręgowyw Katowicach (XXIII Kz 276/13).
Poczynione dotychczas wywody sprawiły, że uchybienia podniesione w środku odwoławczym, jako w istocie rzeczy opierające się na przekonaniu o możliwości stosowaniaart. 14 ust. 1uGH, nie mogły okazać się skuteczne. W tym stanie rzeczy zbadanie ich, jako zmierzających do wykazania możliwości ustalenia stanu faktycznego świadczącego, w przekonaniu skarżącego, o wyczerpaniu znamion przestępstw skarbowych zart. 107 § 1 k.k.s.w zw. zart. 6 § 2 k.k.s.stałosię bezprzedmiotowe.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy, na podstawieart. 437 § 1 k.p.k.w zw. zart. 113 § 1 k.k.s., orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.