Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 570/14
Data wyroku: 2014-08-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Adam Sygit, Małgorzata Lessnau-Sieradzka, Roger Michalczyk-sprawozdawca
Słowa kluczowe: Dowody
Podstawa prawna: art. 437§1 k.p.k.

Sygn. aktIV Ka 570/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 sierpnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczyw składzie:
Przewodniczący SSO Roger Michalczyk - sprawozdawca
Sędziowie SO Adam Sygit
SO Małgorzata Lessnau - Sieradzka
Protokolant Piotr Janik
przy udziale Jerzego Koźmińskiego- Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Bydgoszczy
po rozpoznaniu dnia 14 sierpnia 2014 r.
sprawyP. B.s.K.iL.ur. (...)
oskarżonego zart. 280§1 k.k.iart. 157§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt III K 145/13
uchyla zaskarżony wyrok, a na podstawieart. 435 k.p.k.także wobec oskarżonychM. K.iM. O.i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy.
sygn. akt IV Ka 570/14

UZASADNIENIE
M. K.,P. B.,M. L.iM. O.zostali oskarżeni o to, że:
w dniu 1 stycznia 2013 r. wB.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu , po uprzednim pokopaniu i pobiciuM. Z.doprowadzili go do stanu bezbronności , a następnie zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 50 zł oraz srebrny łańcuch wartości 200 zł , powodując powstanie u pokrzywdzonego obrażeń ciała w postaci złamania przedniej ściany zatoki szczękowej , w wpukleniem odłamów kostnych w obrębie zatoki na około 7 mm , stłuczenia tkanek głowy oraz policzka prawego, które to obrażenia naruszyły czynności narządów ciała na czas powyżej 7 dni
tj. o czyn zart. 280§1kkiart. 157§1kkw zw. zart. 11§2kk
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy, wyrokiem z 7 marca 2014r., sygn. akt III K 145/13:

1
oskarżonych:M. O.,M. K.,P. B.uznał za winnych popełnienia czynu zarzucanego im wyżej, tj. przestępstwa zart. 280§1kkiart. 157§1kkw zw. zart. 11§2kki za to na podstawieart. 11§3kkiart. 280§1kkskazał każdego z nich na kary po 2 (dwa) lata pozbawienia wolności .

2
na podstawieart. 69§1 i 2 kkiart. 70§2kkiart. 73§2kkwykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności oskarżonym:M. O.,M. K.,P. B.warunkowo zawiesił na okres lat 3 (trzech) i w okresie próby oddał każdego z nich pod dozór kuratora sądowego.

3
na podstawieart. 415§1 kpkzasądził solidarnie kwotę 4.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia :

-10.05.2013 r. od oskarżonegoM. O.,
-15.04.2013 r. od oskarżonegoM. K.,
-16.04.2013 r. od oskarżonegoP. B.
na rzecz pokrzywdzonegoM. Z.tytułem zadośćuczynienia.

4
oskarżonegoM. L.uniewinnił od popełnienia czynu zarzucanego mu wyżej aktem oskarżenia .

5
zasądził od oskarżonych:M. O.,M. K.,P. B.na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w częściach równych i od każdego z nich po 300 zł tytułem opłaty.

6
kosztami w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonegoM. L.obciążył Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku złożył obrońca oskarżonegoP. B., który zaskarżył wyrok w całości na korzyść tego oskarżonego i na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 kpkwyrokowi zarzucił:
1. przypisanie oskarżonemuB.w zaskarżonym wyroku czynu w postaci niezmienionej z zarzucaną aktem oskarżenia, a więc czynu popełnionego wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymL., przy jednoczesnym uniewinnieniu oskarżonegoL.od zarzucanego mu czynu, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą opisaną wart. 439 § 1 pkt 7 kpk,uniemożliwiającąwykonanie orzeczenia,
2. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 413 § 2 pkt 1 kpk, poprzez przypisanie oskarżonemu czynu w postaciniezmienionejz czynem zarzucanym aktem oskarżenia, a więc wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymL., przy jednoczesnym uniewinnieniu oskarżonegoL.od zarzucanego mu czynu, co powoduje zupełnąnieprzystawalnośćopisu czynu przypisanego w zaskarżonym wyroku z zarzucanym aktem oskarżenia,
3.obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 424 § 1 pkt 2 kpk, poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się wyjaśnienia przyjętej podstawy prawnej wyroku, szczególnie gdy weźmie się pod uwagębogactwo,czasem wzajemniesprzecznychpoglądów związanych z instytucją współsprawstwa, których analiza i przedstawienie zaaprobowanych, w aspekcie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, miało zasadnicze znaczenie dla przesądzenia odpowiedzialności karnej oskarżonego, którego ustalona w czynie rola mogła byćodmiennieoceniana w zależności od akceptacji dlaczęściwystępujących w doktrynie prawniczej w tym zakresie poglądów,
4. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkiart. 424 § 1 pkt 1 kpk, poprzez wewnętrznie sprzeczną ocenę zeznań świadkówM. Z.orazK. P., w zakresie opisywanego przez nich przebiegu zajścia i osób w nim uczestniczących, uznanie tych zeznań za logiczne i spójne, a w konsekwencji przyznanie im waloru wiarygodności,
podczas gdy
pomiędzy tymi zeznaniami zachodzą istotnerozbieżnościco do przebiegu samej akcji przestępnej oraz osób w niej uczestniczących, objawiające się w szczególności odmiennym wskazywaniem przez świadkówliczbynapastników oraz podejmowanych przez nich działaniach,
które to rozbieżności nie zostały przez Sąd meriti wyjaśnione, albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego uznano wzajemnie rozbieżne zeznania za wiarygodne w całości,
5.obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkiart. 424 § 1 pkt 1 kpk, poprzez nielogiczną, wewnętrznie sprzeczną ocenę dowodu w postaci wyjaśnień oskarżonychO.iK., uznawanie ich w jednym momencie za wiarygodnew całości-"Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonegoO." - str. 17 uzasadnienia, by w innym miejscu uznać, że "jest przyjętą przez tego oskarżonegolinią obronypozostałych oskarżonych, która nie przekonała Sądu", "Poza tym jest onasprzecznaz wyjaśnieniami oskarżonegoK."- str. 18 in principio uzasadnienia, "Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonegoK.(...) Są takżespójnez wyjaśnieniami oskarżonegoO." - str. 18 uzasadnienia
podczas gdy
ocena taka, wewnętrznie sprzeczna, nielogiczna, połowiczna, powierzchowna w zakresie odniesienia się do kluczowych faktów warunkujących przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności za zarzucany mu czyn, nie może być uznana za prawidłową i winna byćodrzucona,
6.obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart.7 kpkiart. 424 § 1 pkt 1 kpk, poprzez nielogiczną, wewnętrznie sprzeczną ocenę dowodu w postaci wyjaśnień oskarżonegoL.i uznanie ich za prawdziwe (str.22 uzasadnienia),
podczas gdy
uznanie przez Sąd meriti, że oskarżonyB.wspólnie z oskarżonymiK.iO.zaatakował pokrzywdzonego, a jednocześnie konsekwentnezaprzeczanietemu faktowi przez oskarżonegoL., zarówno co do swojego jak i oskarżonegoB.udziału w czynie ("zP.nic mu nie robili, nie kopali go"- str. 22 in principio uzasadnienia),
powoduje, że ocena wyjaśnień oskarżonego, jako powierzchowna i wewnętrznie sprzeczna, nie zasługuje na aprobatę,
7.obrazęprzepisówpostępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7kpk, poprzez błędną ocenę wyjaśnień oskarżonegoB.i złożonego przez niego przyznania się do winy, polegającą na uznaniu, że pierwotne przyznanie się oskarżonego do winy świadczy o jego odpowiedzialności za zarzucany czyn,
podczas gdy
taka uproszczona metoda oceny dowodów,nie uwzględniafaktu, że pierwotne przyznanie się oskarżonego do winy świadczyć może przyznaniu, że w momencie czynu oskarżony znajdował się w miejscu, w którym nastąpił zamach na dobra pokrzywdzonego i w związku z dynamiką zajścia, nie przesądza w żadnym razie o odpowiedzialności oskarżonegoB.za zarzucany mu czyn
8. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 5 § 2 kpk, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, polegające na uznaniu, że nieprzyznanie się do winy oskarżonegoL., oraz pierwotne, później odwołane, przyznanie się do winy oskarżonegoB., tak daleceróżnicujeich sytuacje, że nakazuje oskarżonemuB.przypisaćodpowiedzialność za zarzucany mu czyn, by jednocześnie od tej odpowiedzialnościuwolnićoskarżonegoL.,
9. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, że oskarżonych łączyłwspólnyzamiar przestępczy, obejmującycałośćakcji przestępnej,
podczas gdy
wniosek takinie wynikaz rzeczowej analizy i wzajemnej konfrontacji przeprowadzonych w sprawie dowodów, a w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jakiegokolwiekśladurozumowania mogącego świadczyć o poczynieniu ustaleń w tym zakresie.
W oparciu o tak skonstruowane zarzuty domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonegoP. B.od przypisanego jemu czynu, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy.
Prokurator przychylił się do apelacji obrońcy oskarżonego, a także wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku także wobec oskarżonychM. K.iM. O., w oparciu o przepisart. 435 kpk.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonegoP. B.była zasadna i jej rozpatrzenie skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku, na podstawieart. 435 kpktakże wobec oskarżonychM. K.iM. O.i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zasadny był zarzut 2 apelacji obrońcy dotyczący obrazy przepisuart. 413§2 pkt. 1 kpk. Sąd Rejonowy w punkcie 1 wyroku uznał oskarżonychM. O.,M. K.iP. B.za winnych popełnienia „czynu zarzucanego im wyżej”. W akcie oskarżenia zarzucono popełnienie czynu zart. 280§1 kkiart. 157§1 kkw zw. zart. 11§2 kktakże oskarżonemuM. L., który zaskarżonym wyrokiem Sądu Rejonowego z 7 marca 2014r. został uniewinniony od tegoż czynu. Jest to sytuacja niedopuszczalna. Wyrok został zaskarżony jedynie przez obrońcę oskarżonegoP. B.. Gdyby nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia apelacji, to w obrocie prawnym figurowałby wadliwy wyrok dotyczący oskarżonychM. K.,M. O.iP. B., z którego wynikałoby, iż dopuścili się przestępstwa wspólnie i w porozumieniu z osobą, która została prawomocnie uniewinniona. Wystąpiły okoliczności przemawiające za koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku wobec oskarżonegoP. B.(także z powodu obrazyart. 413§2 pkt 1 kpk), a w tej sytuacji konieczne stało się uchylenie wyroku, w oparciu o przepisart. 435 kpktakże wobec oskarżonychM. K.iM. O..
Dodać należy, iż Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska skarżącego wyrażonego w zarzucie 1 apelacji, iż przypisanie oskarżonemuB.popełnienia czynu wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymL., przy jednoczesnym uniewinnieniu oskarżonegoL.stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą wymienioną wart. 439§1 pkt 7 kpk. OskarżonyM. L.w punkcie 4 zaskarżonego wyroku został uniewinniony od zarzucanego jemu czynu.(...)tego oskarżonego w opisie czynu przypisanego pozostałym oskarżonym to niewątpliwie obrazaart. 413§2 pkt 1 kpk, wyraz mało precyzyjnej postawy Sądu I instancji, ale nie skutkująca wystąpieniem sprzeczności w treści orzeczenia uniemożliwiającej jego wykonanie.
Za zasadne, w znacznej ich części, należało uznać zarzuty opisane wyżej w punktach 4, 5, 6 i 7 apelacji. Ocena poszczególnych dowodów, w szczególności wyjaśnień oskarżonych dokonana przez Sąd I instancji budziła zasadnicze wątpliwości. Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonegoM. L.(str. 21 – 23), a jak słusznie zauważył skarżący, z treści tychże wyjaśnień wynikało, że rola tego oskarżonego, ale także oskarżonegoP. B.miała się ograniczać faktycznie do obserwacji zachowań oskarżonychM. K.iM. O.. Także analiza wyjaśnień oskarżonychM. K.iM. O.nie wskazuje na to, aby oskarżonyP. B.brał czynny udział w zdarzeniu. Sąd I instancji oceniając wyjaśnienia oskarżonegoB.stwierdził m.in., iż „fakty, że ostrzegł swoich kolegów oskarżonych, że jedzie policja, że nie wzywał ich do zaprzestania ataku na świadkaZ., że nie zapobiegł jego okradzeniu, że nie pomógł świadkowi i dopuścił, że bito go i kopano, mimo, że stał od zdarzenia w niewielkiej odległości i godził się na przestępcze zachowanie oskarżonych dowodzą, że w czynie działał wspólnie i w porozumieniu z oskarżonymiK.iO.” (str. 21 uzasadnienia). Należy zauważyć, że w czasie zdarzenia, w takiej samej sytuacji miał się znajdować oskarżonyL., który też nie reagował, nie pomógł pokrzywdzonemu, a jego zachowanie, zdaniem Sądu Rejonowego, nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego. W ocenie Sądu Okręgowego, nie sposób też zaakceptować stanowiska Sądu I instancji, który doszedł do wniosku, że trzecim ze sprawców, który miał się przyłączyć do przestępstwa dokonywanego już przez oskarżonychM. K.iM.O.i kopać pokrzywdzonego był oskarżonyP. B.. Sąd Rejonowy, jak można przypuszczać, wysnuł taki wniosek jedynie w oparciu o pierwsze wyjaśnienia oskarżonegoP. B., w których oświadczył, że przyznaje się do zarzucanego jemu czynu (k. 48v.). W tych wyjaśnieniach, oskarżony faktycznie przyznał się do tego, iż był obecny na miejscu zdarzenia, a zatem swoje zachowanie opisywał podobnie, jak w kolejnych wyjaśnieniach. Jak się wydaje, Sąd I instancji nadmierną wagę przywiązał do oświadczenia oskarżonego zawartego w tych wyjaśnieniach, iż przyznaje się do zarzucanego jemu czynu. Wyciąganie na tej podstawie wniosku, iż to właśnie ten oskarżony przyłączył się do atakowania pokrzywdzonego należało uznać za całkowicie dowolne. Wskazane wyżej uchybienia skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego wyroku, a rozstrzyganie o zasadności pozostałych zarzutów apelacji należało uznać za przedwczesne w rozumieniuart. 436 kpk. Sąd Rejonowy ponownie rozpoznający sprawę winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości i ustalić, ilu było faktycznie sprawców rozboju dokonanego naM. Z.. Pokrzywdzony, wielokrotnie przesłuchiwany mówił o tym, że biło go i kopało 3 sprawców, z których jeden miał dołączyć w trakcie zdarzenia. Przesłuchiwany przed Sądem podał, że biło go dwóch sprawców, a trzeci „chyba doszedł”, „możliwe, że stracił świadomość”, czy jest „pewny na 100%”, że trzeci sprawca dołączył do pozostałych (k. 187v.). Sąd Rejonowy winien szczególnie wnikliwie przesłuchać pokrzywdzonego i ustalić, na jakich przesłankach pokrzywdzony opiera swoje przekonanie, iż biło go i kopało 3 sprawców. Gdyby okazało się niemożliwe ustalenie, że 3 osoby biły i kopały pokrzywdzonego, a wśród nich był właśnie oskarżonyP. B., to Sąd Rejonowy będzie musiał odpowiedzieć na pytanie, czy jego zachowanie faktycznie stanowiło współsprawstwo w rozumieniuart. 18§1 kk