Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 853/13
Data wyroku: 2014-01-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Chrzan, Barbara Nowicka, Grażyna Kobus
Słowa kluczowe: Skarga Pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt II Ca 853 /13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 stycznia 2014r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Grażyna Kobus
Sędziowie: SO Barbara Nowicka
SO Alicja Chrzan
Protokolant: Alicja Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2014r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy  z powództwaJ. S.
przeciwkoM. N.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie
z dnia 6 września 2013r., sygn. akt I C 732/12

I oddala apelację;
II zasądza od pozwanej na rzecz powoda 1.200zł kosztów postępowania apelacyjnego.

II Ca 853/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie wyrokiem z dnia 6 września 2013 roku w sprawie sygn. akt I C 732/12 uznał za bezskuteczną w stosunku do powodaJ. S.umowę sprzedaży prawa wieczystego użytkowaniadziałki gruntu numer (...)o powierzchni 183 m2i prawa własności budynku handlowo-usługowego o powierzchni 22,30 m2, posadowionego na tej działce gruntu, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych wD.naosiedlu (...), obręb(...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), zawartą w dniu 12 sierpnia 2011 roku pomiędzyW. H.i pozwanąM. N., w formie aktu notarialnego, w Kancelarii Notarialnej wD.przed notariuszemL. B., Repertorium A numer(...), oraz nakazuje pozwanejM. N., aby zezwoliła powodowiJ. S.na przeprowadzenie egzekucji z opisanej powyżej nieruchomości w celu zaspokojenia jego wierzytelności w kwocie 35.700,57 zł wynikającej z ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie w dniu 27 lipca 2009 roku w sprawie o sygn. akt I Ns 180/09, zaopatrzonej w klauzulę wykonalności; zasądził od pozwanejM. N.na rzecz powodaJ. S.kwotę 2.417,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; nakazał pozwanejM. N.uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie kwotę 1.785,00 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, od uiszczenia których powód został zwolniony.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 27 lipca 2009 roku przed Sądem Rejonowym w Dzierżoniowie w sprawie o sygn. akt I Ns 180/09 powódJ. S.iW. H.zawarli ugodę, na mocy której zgodnie dokonali podziału majątku wspólnegoJ. S.i spadkodawczyniZ. S., działu majątku spadku po spadkodawczyniZ. S.i zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że:
- prawo własności nieruchomości położonej naOsiedlu (...)wD.obejmującej działkę gruntu o numerze(...), obręb(...), o powierzchni 183 metrów kwadratowych, na której znajduje się budynek handlowo-usługowy, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą KW (...)((...)), o wartości 29 000 zł (dwadzieścia dziewięć tysięcy złotych),
- spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego numer (...)położonego wbudynku numer (...)naOsiedlu (...)wD., należące do zasobów mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej wD., o wartości 138 000 zł (sto trzydzieści osiem tysięcy złotych),
tj. o łącznej wartości 167 000 zł (sto sześćdziesiąt siedem tysięcy złotych), przyznaliW. H..
Na mocy powyższej ugodyW. H.zobowiązał się również zapłacić na rzeczJ. S.kwotę 80 000,40 zł tytułem spłat udziałów w majątku wspólnym, w majątku spadku oraz nieruchomości stanowiącej współwłasność, płatną w sześćdziesięciu ratach miesięcznych w kwotach po 1 333,34 zł każda, do dnia 15-tego każdego miesiąca, począwszy od dnia 01 sierpnia 2009 roku, z odsetkami ustawowymi na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat.
PonadtoJ. S.zobowiązał się wydaćW. H.nieruchomość położoną naOsiedlu (...)wD.obejmującą działkę gruntu o numerze(...), obręb(...), o powierzchni 183 metrów kwadratowych, na której znajduje się budynek handlowo-usługowy, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą Kw (...)((...)) orazlokal mieszkalny numer (...)położony wbudynku numer (...)naOsiedlu (...)wD.- po uiszczeniu na jego rzecz przezW. H.całej spłaty w kwocie 80 000,40 zł. JednocześnieW. H.użyczyłJ. S.lokal mieszkalny numer (...)położony wbudynku numer (...)naOsiedlu (...)wD.do bezpłatnego użytkowania przez czas nieoznaczony z zastrzeżeniem, że umowa użyczenia może wygasnąć dopiero z chwilą uiszczenia na rzeczJ. S.przezW. H.całej spłaty w kwocie 80 000,40 zł.
W dniu zawarcia ugody pozwanaM. N.spotykała się już zW. H.. Byli parą od 2007 roku i często sypiała u niego w mieszkaniu położonym wbudynku numer (...)naOsiedlu (...)wD.. Pozwana wiedziała również o ugodzie zawartej przez jej partnera z powodem, a nawet znała jej treść. Powód tymczasem mieszkał w altance, a w przedmiotowym lokalu mieszkał jedynie przez okres zimy.
W. H.nie wykonywał obowiązków nałożonych na niego wyżej wskazaną ugodą i uregulował wobec powoda jedynie część należności tj. kwotę 4 800 zł. W związku z tym, po zaopatrzeniu ugody w klauzulę wykonalności,J. S.złożył u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w DzierżoniowieM. M.wniosek o wyegzekwowanie odW. H.kwoty 75 200,40 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 15 lipca 2010 roku, przy czym zaznaczył, iż egzekucja ma być prowadzona z nieruchomości dłużnika położonej naOsiedlu (...)wD., dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą (...)i ze spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego numer (...)położonego wbudynku numer (...)naOsiedlu (...)wD..
Komornik o wszczęciu przedmiotowej egzekucji zawiadomił strony pismem z dnia 30 lipca 2010 roku. W toku egzekucji prowadzonej z nieruchomości położonej naOsiedlu (...)wD.obejmującej działkę gruntu o numerze(...), obręb(...), dla której Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą (...)Komornik ujawnił niezgodność pomiędzy stanem prawnym nieruchomości zawartym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Okoliczność ta spowodowała, iż do czasu usunięcia tej niezgodności prowadzenie egzekucji z tej nieruchomości stało się niemożliwe. W wyniku zaś prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w DzierżoniowieM. M.postępowania egzekucyjnego z ograniczonegoprawa rzeczowego– spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego wD.na(...), przy czym zarówno z wniosku powodaJ. S.w sprawie o sygn. Km 837/10 jak i z wnioskuP. S.w sprawach o sygn. Kmp 43/05 i Km 819/11 – na rzecz powoda przypadła kwota 39 499,83 zł.
Prawo do tego lokalu nabył w dniu 19 października 2011 roku na II licytacjiS. G. (1)za kwotę 95 070 zł. Niemniej jednak powód nie został zaspokojony w całości, albowiem z kwoty uzyskanej z egzekucji zaspokojone zostały w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne oraz należności alimentacyjneP. S.. Wierzytelność powoda zaliczona była zaś dopiero do 9 kategorii.S. G. (1)przed wskazaną licytacją był oglądać mieszkanie, które później nabył. W trakcie oględzin oprócz dłużnikaW. H.obecna była również pozwanaM. N., o której dłużnik wyrażał się ,,moja żona”. Jak się później okazało tj. już po licytacji pozwana wraz z dłużnikiem domagali się od nabywcy lokalu pisemnie jak i osobiście zwrotu pieniędzy za remont mieszkania, który w latach 2010-2011 został sfinansowany przez pozwaną. Ponadto pozwana w dniu 06 lutego 2012 roku udzieliłaW. H.pełnomocnictwa do dostarczenia w jej imieniu pełnej dokumentacji poniesionych kosztów związanych z lokalem mieszkalnym naosiedlu (...)wD.oraz do odebrania jej dóbr materialnych z powyższego lokalu. Pismem z dnia 15 lutego 2012 roku pozwana zwróciła się również do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w DzierżoniowieM. M.z prośbą o zwrot należących do niej ruchomości, znajdujących się w zlicytowanym lokalu mieszkalnym. W piśmie kierowanym doS. G. (1),W. H.zażądał natomiast zwrotu 100 000 zł za remont tego lokalu wskazując przy tym, iż w 2009 roku sporządził z pozwaną umowę przedwstępną sprzedaży prawa do wymienionego wyżej lokalu mieszkalnego, zaś on miał tylko pilnować tego mieszkania. W dniu 10 kwietnia 2011 roku pozwanaM. N.otrzymała przy tym od swoich rodziców w darowiźnie łączną kwotę 30 000 zł z przeznaczeniem na kaucję na mieszkanie.
W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. akt Km 837/10W. H.jeszcze w 2010 roku podał jako swój adres do korespondencji:(...),(...)-(...) D., a więc adres lokalu mieszkalnego, w którym wówczas zamieszkiwała pozwanaM. N.z rodzicami. Kiedy w sierpniu 2011 roku pozwana przeprowadziła się do lokalu na(...)wD.,W. H.w dniu 17 sierpnia 2011 roku poinformował Komornika, aby korespondencję kierować na ten adres. Pod wskazanymi adresamiW. H.był widywany przy tym wraz z pozwaną, m. in. wtedy, gdy odprowadzałM. N.do pracy. W dniu 12 sierpnia 2011 roku, a więc w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, tj. po obwieszczeniu o pierwszej licytacji ograniczonegoprawa rzeczowegostanowiącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego wD.na(...)-W. H.sprzedał pozwanejM. N.prawo wieczystego użytkowania działki gruntu o numerze(...), o powierzchni 183 metrów kwadratowych i własność budynku handlowo-usługowego posadowionego na tej działce, położonych naOsiedlu (...)wD., obręb(...), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie prowadziksięgę wieczystą nr (...)za kwotę 29 000 zł.
Pismem z dnia 24 września 2012 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w DzierżoniowieM. M.poinformował powoda, iż postępowanie w sprawie o sygn. Km 837/10 będzie umorzone, albowiemW. H.nie pracuje, nie jest objęty ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniem zdrowotnym, nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Nie figuruje również w CEP MSWiA jako właściciel zarejestrowanego pojazdu. Wskazał również, że prowadzone postępowanie o alimenty jest bezskuteczne, przy czym zadłużenie w tej sprawie wynosi 10 800 zł, a jeśli egzekucja w przyszłości okazałaby się skuteczna to zmierzać będzie do zaspokojenia należności alimentacyjnych. Z tych też względów postanowieniem z dnia 15 października 2012 roku Komornik umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, przy czym na rzecz powoda pozostała do wyegzekwowania kwota 35 700,57 zł (75 200,40 zł – 39 499,83 zł).233§ 1 k.p.c.
Sąd Rejonowy wydając powyższy wyrok wskazał na treśćart. 527 k.c.
Pozwana zaskarżając w całości powyższy wyrok apelacją zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego materiału dowodowego, naruszenie treściart. 527 k.c.,art. 233 § 1 k.p.c.i wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy przyjmując ustalenia Sądu Rejonowego za własne, zważył co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Zgodnie z treściąart. 527 § 3 k.c.jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieliuzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku,domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro pozwanaM. N.poznała syna powoda -W.H.w 2007 roku, zamieszkała razem z nim w mieszkaniu powoda wD.naOsiedlu (...), przy czymW. H.przedstawiał ją świadkowiS. G. (1)jako swoją żonę, dokonała w 2009 lub 2010 roku razem zW. H.ze środków własnych modernizacji tego mieszkania, a następnie po przeprowadzeniu egzekucji tego mieszkania zwróciła się do Komornika Sądowego również za pośrednictwemW. H.o zwrot należących do niej rzeczy pozostawionych w tym mieszkaniu (vide: zeznania powoda – k. 100, zeznania pozwanej – k.104-105, zeznania świadkaS. G. (1)– k.88) – Sąd Rejonowy trafnie ocenił, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, że pozwaną łączył z dłużnikiemW. H.stosunek bliskości wynikający z pozostawania z nim w nieformalnym związku. Sąd Rejonowy zasadnie, wobec sprzeczności zeznań świadkaA. R.z zeznaniami pozwanej, a także z zeznaniami powoda i pozostałych świadków na okoliczność stosunków łączących pozwaną z dłużnikiem nie dał wiary tym zeznaniom.
Podkreślić należy – wbrew poglądowi Sądu Rejonowego, wyrażonego w uzasadnieniu wyroku - żewobec wykazania przez powoda, że pozwaną łączył z dłużnikiemW. H.stosunek bliskościw dniu 12 sierpnia 2011 roku, to jest w chwili zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu handlowo - usługowego, topowód jako wierzyciel nie ma obowiązkuw rozumieniuart. 527 § 3 k.p.c.udowadniać, że pozwana wiedziałalub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedziećo świadomości dłużnika pokrzywdzeniapowoda jakowierzyciela.
Osoba trzecia może obalić powyższe domniemanie przez udowodnienie, że mimo stosunku bliskości z dłużnikiemnie wiedziała o świadomości dłużnika pokrzywdzenia wierzycielii nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć.
Zatem wbrew zarzutom apelacjinie jest istotna w świetleart. 527 § 3 k.c.świadomość pozwanejco do tego, że postępowanie wykonawcze objęło całość określonej w umowie kwoty, co do tego jaka była wielkość zadłużenia dłużnikaW. H., w tym z tytułu świadczeń alimentacyjnych, co do tego, że kwota ze sprzedaży mieszkania nie pokryje całego długu, co do tego, że dłużnik miał znacznie mniejszy dług niż wartość licytowanej nieruchomości.
Skoro pozwana w niniejszej sprawie nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność, iżnie wiedziała ona o świadomości dłużnika pokrzywdzenia jego wierzycieliw dacie zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowego pawilonu handlowo-usługowego, to jest nie wykazała, że nie wiedziała, iż dłużnik zdawał sobie sprawę, miał świadomość, że wskutek dokonania powyższej czynności prawnej może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzycieli z jego majątku, to wbrew poglądom apelacji nie obaliła ona domniemania wskazanego wart. 527 § 3 k.c.(porównaj komentarz do art. 527 § 3 k.c. zawarty w Komentarzu do Kodeksu cywilnego Księga trzecia Zobowiązania tom I pod redakcją Gerarda Bieńka… Wydanie 9 Wielkie Komentarze).
W świetle powyższego nie jest zasadny zarzut apelacji naruszeniaart. 527 § 3 k.c., ani też zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.
Zatem Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.oddalił apelację pozwanej jako bezzasadną.
Sąd Okręgowy o kosztach instancji odwoławczej orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.,art. 108 § 1 k.p.c.,art. 391 § 1 k.p.c.