Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 126/14
Data wyroku: 2014-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Kałużny
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Pracowników
Podstawa prawna: art.6 ust.1 pkt 1, art.11 ust.1, art.12 ust.1 oraz art.13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 j.t.) w zw. z art.58 k.c.
Teza: Podnoszenie przez organ rentowy wad oświadczenia woli stron zawierających umowę o pracę z konsekwencją nieważności zawartej umowy zdecydowanie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach w związku z faktycznym wykonywaniem pracy przez ubezpieczoną pozostającą w ciąży, przy uwzględnieniu wykazania w toku postępowania okoliczności rzeczywistej realizacji obowiązków pracowniczych w ramach nawiązanego stosunku pracy stanowiącego tytułu ubezpieczeń społecznych.

Sygn. akt V U 126/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 czerwca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Białymstoku
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSR del. Tomasz Kałużny
Protokolant: Irena Prochowicz
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014 roku w Białymstoku
na rozprawie
sprawyA. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
przy udziale zainteresowanejK. K.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...)
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaA. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 4 grudnia 2013 roku
Nr(...)- (...), nr(...)

I
Zmienia zaskarżoną decyzję i uznaje, żeA. B.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od dnia 24 czerwca 2013 roku.

II
Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwB.na rzeczA. B.kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt V U 126/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 4.12.2013r., nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.stwierdził, iżA. B., jako pracownik u płatnika składek(...)K. K., od dnia 24.06.2013r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawieart.6 ust.1 pkt.1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art.13 pkt.1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2013 r. poz. 1442 j.t.) obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy od dnia nawiązania do dnia ustania stosunku pracy. WprawdzieA. B.w spornym okresie pozostawała w zatrudnieniu, jednak zdaniem organu rentowego umowa o pracę z dnia 21.06.2013 r. była nieważna z mocy prawa. Organ rentowy podniósł, iż stanowisko pracyA. B.utworzone zostało wyłącznie w celu zawarcia umowy o pracę z zainteresowaną i umożliwienia jej skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, bez zamiaru wykonania tej umowy w rozumieniu przepisówKodeksu pracy(akta ZUS).
Odwołanie od decyzji jak wyżej wniosłaA. B., wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, iż podlega ona obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 24.06.2013 r. Nadto wniosła o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, iż organ rentowy niesłusznie zarzuca nieważność umowy o pracę z dnia 24.06.2013 r. powołując się naart. 58 k.c., bowiem w okresie ciąży faktycznie realizowała obowiązki pracownicze w ramach zatrudnienia uK. K.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...). Umowa o pracę z dnia 24.06.2013 r. stanowiła kontynuację rozpoczętego w dniu 15.04.2013r. stażu pracowniczego zP. U. P.wB.. Zaznaczyła przy tym, iż zawarcie umowy o pracę z kobietą ciężarną nie jest sprzeczne z przepisami prawa, ani nie zmierza do ich obejścia, w sytuacji gdy umowa o pracę była rzeczywiście wykonywana (k. 2-6 akt sprawy).
ZainteresowanaK. K., prowadząca działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...), na rozprawie w dniu 17.06.2014r. zajęła stanowisko, iżA. B.podlegała ubezpieczeniu zgodnie z zawartą umową o pracę (protokół z dnia 17.06.2014r. godz. 01:29:05).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko, iż rzeczywistym zamiarem stron stosunku pracy nie było faktyczne świadczenie pracy, a wyłącznie uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, do których wnioskodawczyni nie miałaby prawa w przypadku utrzymywania dotychczasowego statusu, tj. osoby bezrobotnej. Organ rentowy zaznaczył, iż istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż staż pracowniczy z PUP miał zakończyć się 14.07.2013 r., a zatem, w przypadku ustania w w/w dacie ubezpieczenia chorobowegoA. B.nie miała by prawa do świadczeń zasiłkowych z ubezpieczenia społecznego (k. 15-16 akt sprawy).
Sąd ustalił i zważył co następuje:
BezspornieA. B.w dniu 21.06.2013r. nawiązała stosunek pracy zK. K., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...)wW., na podstawie umowy o pracę na czas określony od 24.06.2013r. do 23.06.2013r., na stanowisku specjalisty do spraw reklamy i marketingu, w pełnym wymiarze czasu pracy, za miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 2.100 zł brutto. Umowę o pracę podpisano w okresie orzeczonej niezdolności do pracy odwołującej od 15.06.2013r. do 05.07.2013r. (zaświadczenie lekarskie(...)Seria (...)- akta ZUS). Strony nie kwestionowały, iż w dniu podpisania umowy o pracę odwołująca pozostawała w ciąży, a w dniu(...)A. B.urodziła dziecko- synaK. B.(odpisy umowy o pracę i aktu urodzenia dziecka w aktach ZUS). Bezspornie również przed nawiązaniem stosunku pracyA. B.za pośrednictwem PUP została skierowana dofirmy (...)wW.w celu odbycia stażu pracowniczego. Staż rozpoczął się dnia 15.04.2013r., przy czym zakończeniu miał ulec w dniu 14.07.2013 r., w okresie stażu odwołująca pracowała na stanowisku technik prac biurowych.
W celu weryfikacji okresu podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym organ rentowy w dniu 9.10.2013r. wystosował doA. B.iK. K.zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego i na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, iż odwołująca nie podlega ubezpieczeniom społecznym od dnia 24.06.2013r..
Spór w niniejszym postępowaniu sprowadził się do oceny czynności zawarcia umowy o pracę pomiędzy odwołującąA. B.aK. K.prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...)wW.i w konsekwencji rozstrzygnięcia w zakresie podlegania odwołującej ubezpieczeniom społecznym w spornym w okresie od dnia 24.06.2013r.
Zgodnieart.6 ust.1 pkt.1 oraz art.13 pkt.1powołanej wyżejustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku, przy czym za pracownika zgodnie z art.8 ust.1 tej ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy. Nadto zgodnie zart.22§1 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zgodnie natomiast zart.25§1 k.p.umowę o pracę zawiera się na czas nie określony, na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy (por. stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone z w uzasadnieniu wyroku z dnia 7.10.2009r. w sprawie III PK 38/09, LEX 560867). Należy przy tym podkreślić, iż powołane regulacje korespondują z jedną z podstawowych zasad prawa pracy, mianowicie określoną wart.10 k.p.zasadą swobody nawiązywania stosunku pracy. Należy również wskazać, iż ciąża nie stanowi przesłanki wyłączającej możliwość zawarcia umowy o pracę na czas określony i stąd nawiązania stosunku pracy z osobą w ciąży nie może być oceniane negatywnie, również przy uwzględnieniu okoliczności, że w dacie zawarcia umowy o pracę pracodawca wiedział o pozostawaniu pracownicy w ciąży. Zasadniczo więc samo zawarcie umowy o pracę z kobietą w ciąży nie jest kwalifikowane jako społecznie naganne, a faktyczne wykonywanie pracy przez pracownicę w ciąży zdecydowanie należy traktować jako nawiązanie stosunku pracy na zasadzie powołanego wyżejart.22§1 k.p.Należy przy tym w pełni podzielić ugruntowane poglądy judykatury, iż fakt zawarcia umowy o pracę w celu objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie stanowi obejścia prawa i nie skutkuje nieważnością umowy. Cel obejścia ustawy polega na takim ukształtowaniu treści umowy, które pozornie nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu przez nią zakazanego. Umowie o pracę nie naruszającejart. 22 k.p.nie można zatem stawiać zarzutu zawarcia w celu obejścia prawa, nawet gdy jej cel dyktowany był wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Krótkotrwałe zatrudnienie, rodzące prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego z tytułu macierzyństwa, może uzasadniać poczucie nadużywania prawa przez kobiety w cięży, jednak nie jego obejścia (por.uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia z dnia 9.08.2005 r., w sprawie III UK 89/2005, LEX 182780).
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego należało w ocenie sądu wywieść, iż w związku z zawarciem umowy o pracęA. B.w okresie od dnia 24.06.2013r. do dnia porodu faktycznie świadczyła pracę wykonując obowiązki pracownicze w ramach zatrudnienia uK. K.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...)wW.. Obowiązki pracownicze odwołująca wykonywała codziennie od poniedziałku do piątku w godz. 10 – 17, miała swoje miejsce pracy i wyznaczony zakres realizowanych czynności, systematycznie otrzymywała wynagrodzenie. W okresie zatrudnienia odwołująca zasadniczo wykonywała czynności związane z realizacją szkoleń z zakresu bezpieczeństwa ruchu, przy czym również sporadycznie wykonywała czynności biurowe (zasadniczo wykonywane w okresie stażu). Pracownica została zaznajomiona z funkcjonowaniem biura, osobami zatrudnionymi uK. K., uzyskała dostęp do komputera służbowego i wykonywała ustalony zakres zadań, w szczególności w ramach telefonicznej i elektronicznej komunikacji z podmiotami zainteresowanymi prezentacją na symulatorach szkoleń z zakresu bezpieczeństwa ruchu. W ramach zatrudnienia odwołująca nie korzystała ze zwolnień (mimo dysponowaniem zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy od 15.06.2013r. do 05.07.2013r. w rzeczywistości we wskazanym okresie świadczyła pracę), nie skarżyła się na zdrowie, wykazała się zaangażowaniem i kreatywnością, a wykonywane czynności realizowała bez jakichkolwiek zastrzeżeń (spójne zeznania odwołującej oraz zainteresowanej - protokół z dnia 17.06.2014r. godz. od 00:41:10 do 01:27:15). Powyższe potwierdzili również w swoich zeznaniach świadkowieM. W.,E. R.iA. D.(protokół z dnia 17.06.2014r. godz. 00:09:34, godz. 00:28:27 i godz. 00:33:36). W szczególności potwierdzone zostały okoliczności codziennego wykonywania przez odwołującą w ramach stażu i w spornym okresie czynności biurowych w siedzibie firmy. Spójne i logiczne zeznania przesłuchanych osób w pełni zasługują na wiarę bowiem potwierdzają zarówno potrzebę zatrudnienia odwołującej, jak również faktyczne wykonywanie przez nią obowiązków pracowniczych. Należy podkreślić, iż przed zatrudnieniemA. B.pracodawca odwołującej poszukiwał osoby do odciążenia w realizowanych obowiązkach promocyjno - marketingowych. Odwołująca przeszkolona została w okresie stażu z zakresu wykonywanych w czasie zatrudnienia obowiązków, a jej aktywność, zaangażowanie i skuteczność miały istotne znaczenia w pozyskiwaniu klientów. W ramach stosunku pracy odwołująca wykonywała czynności związane z promocją symulatorów, m.in. na weekendowych festynach. Ten rodzaj promocji, z uwagi na pogodę i organizacje festynów trwał sezonowo, tj. od kwietnia do października i stąd urodzenie przez odwołująca dziecka i późniejszy urlop macierzyński w okresie jesienno - zimowym nie wymagały zatrudnienia innej osoby, przy uwzględnieniu czynionych ustaleń dotyczących powrotu odwołującej do pracy. Należy przy tym podkreślić, iżA. B.posiada wszelkie nabyte i wymagane umiejętności oraz predyspozycje potrzebne do pracy na stanowisku specjalisty do spraw reklamy i marketingu, nadto pracodawczyni odwołującej stanowczo potwierdziła zamiar kontynuacji zatrudnienia, a również sama odwołująca deklaruje, że od września 2014r., a więc po zakończeniu urlopu macierzyńskiego zamierza wrócić do pracy (protokół z dnia 17.06.2014r. godz. 00:41:10 do 00:23:07).
W ocenie sądu całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza faktyczne świadczenie pracy przezA. B.w spornym okresie w ramach zwartej w dniu 21.06.2013r. umowy o pracę. Należy przy tym podkreślić, iż stan zdrowia pracownicy, w tym okoliczności związane z ciążą w żadnym zakresie nie kolidowały z realizacją obowiązków pracowniczych, a przeciwnie w ramach zatrudnienia pracownica efektywnie i z zaangażowaniem realizowała obowiązki wynikające z treści zawartej umowy o pracę. Organ rentowy nie wykazał w toku postępowania jakichkolwiek okoliczności potwierdzających niewykonywanie przez odwołującą obowiązków pracowniczych w spornym okresie. Zarówno kwestionowanie posiadanych przez odwołującą umiejętności, czy też okoliczności zawarcia umowy o pracę nie dają podstaw do podważania zamiaru kontynuacji zatrudnienia i faktycznego świadczenia pracy w spornym okresie. Należy przy tym wskazać, iż z umowy o odbywanie stażu wynikało zobowiązanie po stronie organizatora stażu do zatrudnienia stażystyA. B.(osoby bezrobotnej) w okresie do 30 dni od dnia zakończenia stażu na okres co najmniej 3 miesięcy (§ 5 ust 1 pkt. 18 umowy, k. 11 v-12 akt sprawy). Wywiązanie się przez pracodawcę z obowiązku zatrudnienia w ramach aktywizacji osób bezrobotnych i faktyczne wykonywanie przez pracownika obowiązków pracowniczych nie może więc być traktowane nagannie z konsekwencją kwestionowania nawiązania stosunku pracy zgodnie z postanowieniami umownymi i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Zdaniem sądu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić brak jakichkolwiek podstaw do kwestionowania przez organ rentowy czynności związane z zawarciem przez ubezpieczoną umowy o pracę w dniu 21.06.2013r. i faktycznym wykonywaniem obowiązków pracowniczych w spornym okresie. Podnoszenie przez organ rentowy wad oświadczenia woli stron zawierających umowę o pracę z konsekwencją nieważności zwartej umowy zdecydowanie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach w związku z faktycznym wykonywaniem pracy przez ubezpieczoną pozostającą w ciąży, przy uwzględnieniu wykazania w toku postępowania okoliczności rzeczywistej realizacji obowiązków pracowniczych w ramach nawiązanego stosunku pracy stanowiącego tytuł ubezpieczeń społecznych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5.06.2009r., w sprawie I UK 21/09, LEX 515699). W ustalonym w sprawie stanie faktycznym zawarcie umowy o pracę i jej faktyczne wykonywanie nie może być ocenione, jako sprzeczne z prawem, czy zmierzające do obejścia prawa i stąd za całkowicie chybiony należy uznać wywód organu rentowego i stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji w zakresie podnoszonej nieważności umowy o pracę na podstawieart.58 k.c., przy uwzględnieniu utrwalonych poglądów judykatury w zakresie zawierania umów o pracę i obejmowania pracownic w ciąży ubezpieczeniem społecznym (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15.01.2014r., w sprawie III AUa 764/13. LEX 1422314, wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5.11.213r., w sprawie III AUa 120/13, LEX 1402866, wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21.01.2014r., w sprawie III AUa 794/13, LEX 1428029 i z dnia 13.03.2013r., w sprawie III AUa 1542/12, LEX 1311944).
Biorąc powyższe pod uwagę należało stwierdzić, iż odwołującaA. B.podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu pracowniczego zatrudnienia uK. K.prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwąB.Akademia (...)na podstawie umowy o pracę z dnia 21.06.2013r. i stąd na mocy na mocy powołanych przepisów oraz w związku zart.477.14 § 2 k.p.c.orzeczono jak w pkt. I wyroku.
O kosztach procesu rozstrzygnięto jak w pkt.II sentencji na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, w tym w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U.2013, poz.461 j.t.).