Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 100/14
Data wyroku: 2014-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Przemysław Majkowski
Słowa kluczowe: Oświadczenie Woli
Podstawa prawna: art. 389 § 1 kc, art. 390 § 2 kc

Sygn. akt I C 100/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Przemysław Majkowski
Protokolant : staż. Patrycja Szydłowska
po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2014 r. w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaA. D.iP. D.
przeciwkoG. P.iS. P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli

1
nakazuje pozwanymG. P.iS. P.złożenie oświadczenia woli o następującej treści: „ JaG. P.i jaS. P.przenosimy na rzeczA. D.iP. D.prawo własności nieruchomości położonej we wsiG.gminaS.składającej się z niezabudowanej działki gruntu o powierzchni 2,77 ha, oznaczonej numeremdziałki (...)i niezabudowanej działki gruntu o powierzchni 4,97 ha oznaczonej numeremdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Łasku w Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Nr Kw (...), za zapłatą łącznej kwoty 155 200 ( sto pięćdziesiąt pięć tysięcy dwieście ) złotych z czego kwota 30 000 ( trzydzieści tysięcy ) złotych została jużG. P.iS. P.zapłacona, a pozostała część w kwocie 125 200 ( sto dwadzieścia pięć tysięcy dwieście ) złotych zostanie zapłacona solidarnie przezA. D.iP. D.w częściach równych po 62 600 ( sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset ) złotych na rzeczG. P.i 62 600 ( sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset ) złotych na rzeczS. P.w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku ”,

2
zasądza od pozwanejG. P.na rzecz powodówA. D.iP. D.kwotę 2870 ( dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej oraz kwotę 1800 ( jeden tysiąc osiemset ) złotych tytułem zwrotu połowy kosztów zastępstwa prawnego,

3
zasądza od pozwanegoS. P.na rzecz powodówA. D.iP. D.kwotę 2870 ( dwa tysiące osiemset siedemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej oraz kwotę 1800 ( jeden tysiąc osiemset ) złotych tytułem zwrotu połowy kosztów zastępstwa prawnego.

Sygn. akt I C 100/14

UZASADNIENIE
W dniu 26 marca 2014 roku (data wpływu do Sądu) pełnomocnik powodów:A. D.iP. D.wystąpił do Sądu Okręgowego w Sieradzu z pozwem przeciwkoG. P.iS. P.o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o następującej treści: „G. P.iS. P.sprzedająA. D.iP. D.nieruchomość położoną w miejscowościG., gminaS., stanowiącą niezabudowanądziałkę gruntu nr (...)o obszarze 02 ha 77 arów oraz część niezabudowanejdziałki nr (...)o obszarze 04 ha 45 arów, dla której Sąd Rejonowy w Łasku prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)za kwotę 144.800 zł, której część tj. kwota 15 000 została zapłacona na rzeczG. P.tytułem zadatku w dniu 16 maja 2013 roku, kwota 15 000 zł została zapłacona na rzeczS. P.tytułem zadatku w dniu 16 maja 2013 roku, a kwota 114 800 zł zostanie zapłacona na rzeczG. P.iS. P.po uprawomocnieniu się wyroku”. Zażądał nadto zasądzenia od pozwanych na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego,(pozew – k. 3-5).
W odpowiedzi na pozew, pełnomocnik pozwanegoS. P.w imieniu pozwanego uznał żądanie pozwu w zakresie żądania złożenia oświadczenia woli o treści wskazanej w pozwie z tą modyfikacją, iż cena sprzedaży w kwocie 57 400,00 złotych zostanie zapłacona na rzeczS. P.i cena 57 400,00 złotych zostanie zapłacona na rzeczG. P.oraz wniósł o zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanegoS. P.kosztów procesu według norm przepisanych lub alternatywnie zasądzenie od pozwanejG. P.na rzecz pozwanegoS. P.kosztów procesu według norm przypisanych,(odpowiedź na pozew – k. 28-29).
PozwanaG. P.w odpowiedzi na pozew zażądała nieobciążania jej kosztami procesu w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.,(odpowiedź na pozew – k. 35-36).
Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 roku pełnomocnik powodów zmienił żądanie pozwu w ten sposób, że wniósł o nakazanie pozwanym złożenia oświadczenia woli następującej treści: „G. P.iS. P.sprzedająA. D.iP. D.nieruchomość położoną we wsiG.gminaS.stanowiącą niezabudowaną działkę gruntu oznaczoną w wypisie z rejestru gruntu jakodziałka (...)o pow. 2,77 ha i niezabudowaną działkę gruntu oznaczana nr 31 o pow. 4,97 ha za kwotę 155 200 złotych. Wskazał przy tym, że z żądanej sumy 155 200 złotych kwota 30 000 została uiszczona jako zadatek w częściach równych po 15 000 na rzecz każdego z pozwanych. Pozostała cześć kwoty 125 200 złotych zostanie zapłacona pozwanym w częściach równych po połowie – 62 600 złotych w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie”. Pełnomocnik powodów wniósł także o zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego,(stanowisko procesowe strony powodowej – k. 62).
Pełnomocnik pozwanegoS. P.uznał żądanie pozwu w sposób sformułowany na rozprawie i to zarówno w zakresie oznaczenia nieruchomości jak i kwot zbycia. W zakresie kosztów procesu wniósł o nieobciążanie pozwanego tymi kosztami, albowiem nie dał on powodu do wytoczenia sprawy. Stawiał się bowiem na każde żądanie notariusza, a powództwo zostało uznane przy pierwszej czynności sądowej,(stanowisko procesowe strony pozwanej – k. 62v).
PozwanaG. P.uznała żądanie pozwu zarówno w zakresie nieruchomości jak i kwot za jaką ma być zbyta. Nadto wniosła o nieobciążanie jej kosztami postępowania z uwagi na trudną sytuację finansową,(stanowisko procesowe strony pozwanej – k. 62v).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 maja 2013 roku strony zawarły w formie aktu notarialnego przed notariuszemE. Z.z Kancelarii Notarialnej wŁ.za nr rep.(...)umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, położonej w miejscowościG., gminaS., stanowiącą część niezabudowanejdziałki nr (...)o obszarze około 04 ha 45 arów oraz niezabudowanądziałkę gruntu nr (...)o obszarze 02 ha 77 arów, dla której Sąd Rejonowy w Łasku prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)za kwotę 144 800 złotych.
(dowód: niesporne, akt notarialny – k.9-12 ).
W §4 wyżej opisanej umowy strony ustaliły, że przyrzeczona umowa przeniesienia własności nieruchomości zostanie zawarta do dnia 31 stycznia 2014 roku.
(dowód: niesporne, akt notarialny – k.9-12).
Natomiast w §1 umowyS. P.oświadczył, że dokona geodezyjnego podziałudziałki nr (...)o obszarze 04 ha 97 arów między innymi na działkę o obszarze około 04 ha 45 arów. Strony zgodnie ustaliły, że wspólnie uzgodnią projekt podziałudziałki nr (...).
(dowód: niesporne, akt notarialny – k.9-12).
Do chwili obecnej podział geodezyjnydziałki nr (...)nie został dokonany.
(dowód: niesporne)
Pomimo upływu terminu oznaczonego w wyżej wymienionym akcie notarialnym i pomimo dwukrotnego wezwania pozwanych do stawienia się do aktu notarialnego, do zawarcia umowy przyrzeczonej nie doszło, gdyż do aktu stawił się wyłącznie pozwanyS. P., natomiastG. P.odmówiła spełnienia obowiązku określonego w umowie przedwstępnej, tj. zawarcia przyrzeczonej umowy i przeniesienia własności nieruchomości na powodów.
(dowód: niesporne)
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 23 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie III RC 303/12 ustanowiono pomiędzy pozwanymi:G. P.aR. P.rozdzielność majątkową wynikająca z zawarcia przez nich małżeństwa w dniu 19 stycznia 1985 roku w Urzędzie Stanu Cywilnego wZ., za numerem aktu małżeństwa 2/1985 – z dniem 23 stycznia 2013 roku.
(dowód: wyrok – k.32).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów.
Sąd uznał wszystkie wyżej wymienione dokumenty za wiarygodne, bowiem ich wartości dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd nie znalazł żadnych podstaw by czynić to z urzędu. Wobec tego Sąd uznał, że dokumenty urzędowe stanowią, w myślart. 244 § 1 k.p.c., dowód tego, co zostało w nich w sposób urzędowy stwierdzone, a dokumenty prywatne, zgodnie zart. 245 k.p.c.stanowią dowód tego, że osoby, które je podpisały złożyły oświadczenia w nich zawarte.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wytoczone przezA. D.iP. D.powództwo zasługuje na uwzględnienie, pozwani bowiem oświadczyli, iż uznają roszczenie w nim zawarte.
Uznanie pozwu, zgodnie ze stanowiskiem doktryny, stanowi zupełne, bezwarunkowe i nieodwołalne poddanie się żądaniu powoda. Jest przejawem wiedzy dłużnika o tym, że określone roszczenie istnieje i przysługuje określonemu wierzycielowi. Oświadczenie pozwanego uznającego pozew należy przyjąć jako potwierdzenie faktów podanych przez stronę przeciwnąi fakty te traktować jako bezsporne. W konsekwencji za zbędne należy uznać przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, bowiem okoliczności, na których opiera się spór, są dostatecznie wyjaśnione. Niedopuszczalne jest uznanie powództwa, jeśli z całokształtu sprawy wynika, że czynność ta jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.
Mając na uwadze iż, uznania powództwa przez pozwanych nie stoi w opozycji do zasad współżycia społecznego i nie zmierza do obejścia prawa, Sąd nakazał pozwanymG. P.iS. P.złożenie oświadczenia woli o następującej treści: „JaG. P.i jaS. P.przenosimy na rzeczA. D.iP. D.prawo własności nieruchomości położonej we wsiG.gminaS.składającej się z niezabudowanej działki gruntu o powierzchni 2,77 ha, oznaczonej numeremdziałki (...)i niezabudowanej działki gruntu o powierzchni 4,97 ha oznaczonej numeremdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Łasku w Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta Nr Kw (...), za zapłatą łącznej kwoty 155 200 (sto pięćdziesiąt pięć tysięcy dwieście) złotych z czego kwota 30 000 (trzydzieści tysięcy) złotych została jużG. P.iS. P.zapłacona, a pozostała część w kwocie 125 200 (sto dwadzieścia pięć tysięcy dwieście) złotych zostanie zapłacona solidarnie przezA. D.iP. D.w częściach równych po 62 600 (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset) złotych na rzeczG. P.i 62 600 (sześćdziesiąt dwa tysiące sześćset) złotych na rzeczS. P.w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku ”.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu Sąd oparł oart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 105 § 1 k.p.c.Sąd uznał, że pozwani jako strona, która w całości przegrała proces, obowiązani są zwrócić powodom koszty, które ponieśli celem dochodzenia ich praw w niniejszym postępowaniu. Przepisart. 105 k.p.c.w przypadku zwrotu kosztów między współuczestnikami przewiduje dwie zasady, a mianowicie: odpowiedzialność w częściach równych z możliwością nakazania zwrotu kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie (§ 1) i odpowiedzialność solidarną współuczestników sporu odpowiadających solidarnie co do istoty sprawy, z wyjątkiem kosztów wynikłych z czynności procesowych podjętych przez poszczególnych współuczestników wyłącznie we własnym interesie (§ 2). Współuczestnictwo w sporze ma miejsce wówczas, gdy kilka osób w jednej sprawie występuje w roli powodów lub pozwanych, aczkolwiek więź prawna między nimi bywa zróżnicowana (art. 72 k.p.c.).Artykuł 105 k.p.c.nie wyłącza żadnego rodzaju współuczestnictwa, ale istotne jest tylko współuczestnictwo materialne oraz formalne (art. 72 § 1 pkt. 1 i 3 k.p.c.).Artykuł 105 § 1 zd. 1statuuje zasadę ponoszenia przez współuczestników kosztów w częściach równych. Dotyczy to z zasady współuczestników materialnych, których prawa i obowiązki - stanowiące przedmiot sporu - są oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1 pkt. 1 k.p.c.). W przypadku zaś współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt. 2 k.p.c.) celowe jest zastosowanieart. 105 § 1 zd. 2 k.p.c., uwzględniającego zwrot kosztów odpowiednio do udziału w sprawie każdego ze współuczestników, gdyż więź ich roszczeń (zobowiązań) jest bardzo luźna. W braku zaś węzła solidarności pomiędzy współuczestnikami rozliczenie kosztów powinno nastąpić indywidualnie (por. postanowienie SN z dnia 4 lutego 1966 r., II PZ 5/66, OSNC 1966, nr 7-8, poz. 137).
Na koszty, które ponieśli powodowie w przedmiotowej sprawie złożyła się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 5 740 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa uiszczona przez powodów w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce minimalnej przewidzianej w§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2013 r. poz.461 j.t. ze zm.), tj. w kwocie 3 600 zł - obliczonej przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu oznaczonej w pozwie, która w toku procesu nie była kwestionowana przez stronę pozwaną. Po stronie pozwanej występowali małżonkowie:G. P.iS. P., którzy są współuczestnikami materialnymi, bowiem ich prawa i obowiązki - stanowiące przedmiot sporu - oparte były na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. Pozwani wprawdzie są nadal małżeństwem, ale od 23 stycznia 2013 roku mają orzeczoną rozdzielność majątkową i z tych też względów Sąd zobowiązanie do uiszczenia kosztów procesu podzielił pomiędzy pozwanych w tożsamy sposób, jak zasądzoną na ich rzecz należność za zbytą nieruchomość.
W świetle powyższego uwzględniając przy tym, że współuczestnicy sporu zwracają koszty procesu w częściach równych Sąd zasądził zarówno od pozwanejG. P.jak i odS. P.na rzecz powodów kwotę po 2870 zł tytułem zwrotu połowy opłaty sądowej oraz kwotę po 1800 zł tytułem zwrotu połowy kosztów zastępstwa prawnego.
W realiach przedmiotowej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika pozwanegoS. P.o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania, gdyż nie dał on powodu do wytoczenia sprawy, stawiał się bowiem na każde żądanie notariusza, a powództwo zostało przez niego uznane przy pierwszej czynności sądowej. Jak wynika z okoliczności przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy pozwani mają orzeczoną rozdzielność majątkową nie było żadnych przeciwwskazań do tego, aby pozwanyS. P.we własnym imieniu przeniósł na rzecz powodów swój udział w nieruchomościach opisanych umową przedwstępną. Skoro zaś tego nie uczynił to koniecznym stało się wystąpienie przez powodów na drogę sądową zarówno przeciwko niemu jak iG. P.. Tym samym Sąd uznał, że pozwany dał podstawę do wytoczenia procesu, a zatem brak było przesłanek do zastosowania wobec niego instytucji przewidzianych wart. 102 k.p.c.czyart. 101 k.p.c.
Sąd nie znalazł również podstaw do odstąpienia od obciążenia kosztami postępowania pozwanejG. P.. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwaliła się wykładnia, zgodnie z którą zastosowanie przez sądart. 102 k.p.c.powinno być oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego w całokształcie okoliczności, które uzasadniają odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu "wypadków szczególnie uzasadnionych" należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zalicza się np. charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, do drugich - sytuację majątkową i życiową strony, z zastrzeżeniem że nie jest wystarczające powołanie się jedynie na trudną sytuację majątkową, nawet jeżeli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2012 r. I CZ 34/12 niepubl.).
W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje, aart. 102 k.p.c.nie może być narzędziem ochrony pozwanej, która wprawdzie jest w trudnych warunkach życiowych i materialnych, doprowadziła jednak do sytuacji, że koniecznym stało się wytoczenie przeciwko niej powództwa. Powodowie mieli przy tym pełne prawo podjąć obronę i ponieść jej koszty. W sytuacji, w której powództwo okazało się całkowicie zasadne, swoiste premiowanie pozwanej odstąpieniem od obciążania jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, ze szkodą dla powodów, nie znajduje w okolicznościach sprawy jakiegokolwiek uzasadnienia. Zwłaszcza w sytuacji, gdy pozwana otrzymała przecież 15 000 zł zadatku, a nadto zasądzono na jej rzecz kwotę 62 600 zł, co czyni jej twierdzenia o trudnych warunkach materialnych bezzasadnymi.
W tych okolicznościach na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 105 § 1 k.p.c.orzeczono jak w punkcie 2 i 3 sentencji wyroku.