Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 432/14
Data wyroku: 2014-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Janicz, Marek Czecharowski, Paweł Rysiński
Słowa kluczowe: Zabójstwo, Opinia Biegłego
Podstawa prawna: art.148§4 kk w zw. z art.31§2 kk

Sygn. akt II AKa 432/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 grudnia 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA  - Paweł Rysiński
Sędziowie:  SA  - Marek Czecharowski
SO(del.)  - Małgorzata Janicz (spr.)
Protokolant sekr. sąd. Kazimiera Zbysińska
przy udziale Prokuratora Marka Deczkowskiego
po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2014 r.
sprawyS. M.oskarżonej z art.148§4k.k. w zw. z art. 31§ 2k.k.
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonej
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 8 sierpnia 2014 r.
sygn. akt VIII K 7/14

1
wyrok w zaskarżonej części zmienia w ten sposób, iż orzeczoną wobecS. M.karę pozbawienia wolności obniża do 1 (jednego )roku i 5 (pięciu) miesięcy;

2
na podstawieart. 63§ 1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczaS. M.okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 18 lipca 2013r do dnia 17 grudnia 2014r,

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataD. N.Kancelaria Adwokacka wW.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) zł w tym 23% podatku VAT za obronę z urzędu oskarżonej wykonywaną przed Sądem Apelacyjnym;

4
zwalnia oskarżonąS. M.od kosztów sądowych w sprawie.

UZASADNIENIE
S. M.została oskarżona o to, że:
w dniu 18 lipca 2013 r. wmieszkaniu numer (...)przyal. (...)wW., działając z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życiaA. M.ugodziła go wielokrotnie ostrzem noża w okolice szyi oraz tułowia, powodując rany kłute szyi i tułowia z uszkodzeniem w przebiegu kanałów ran: tętnicy i żyły szyjnej wspólnej, płuca lewego, wątroby, żołądka, tętnicy i żyły nerkowej lewej, aorty brzusznej, prowadzące do następowego krwotoku i wstrząsu krwotocznego, w wyniku którego nastąpił zgonA. M., przy czym w czasie czynu jej stan psychiczny ograniczał w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem,
tj. o czyn zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2014 r. (sygn. akt VIII K 7/14) :

1
oskarżonąS. M.uznał za winną popełnienia zarzuconego jej czynu, z tym, że uznał, że popełniając go działała pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, tj. popełnienia przestępstwa zart. 148 § 4 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.i za tak opisany czyn na podstawieart. 148 § 4 k.k.w zw. zart. 31 § 2 k.k.skazał ją, a na podstawieart. 148 § 4 k.k., wymierzył jej karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności;

2
na podstawieart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonej okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie niniejszej od dnia 18 lipca 2013 r. do dnia 8 sierpnia 2014 r.;

3
na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek noży opisanych pod pozycjami 10 i 11 wykazu dowodów rzeczowych na karcie 88v.-89 akt sprawy oraz tłuczka metalowego opisanego pod pozycją 34 tego wykazu na karcie 91 akt sprawy,

4
zwróciłS. M.dowody rzeczowe opisane pod pozycjami 1 do 6, 12, 20, 21, 26, 39 i 40 wymienionego wykazu dowodów rzeczowych (k. 88-91 akt sprawy),

5
kasety i płyty opisane pod pozycjami 35, 36, 37, 38 tego wykazu uznał za część akt sprawy i pozostawił w tych aktach,

6
zwolniłS. M.od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych,

7
zasądził na rzecz adw.D. N., Kancelaria Adwokacka wW.,al. (...)(...), kwotę 1140 (tysiąc sto czterdzieści) zł, powiększona o podatek VAT tytułem niezapłaconego wynagrodzenia za obronę z urzędu.

Powyższy wyrok zaskarżył obrońca oskarżonej.
Na podstawieart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 4 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności przez wymierzenie jej w rozmiarze 4 lat pomimo istnienia podstaw, które przemawiały za wymierzeniem kary w dolnych granicach zagrożenia ustawowego.
Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części przez znaczne złagodzenie wymierzonej oskarżonej kary pozbawienia wolności.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonej okazała się zasadna i spowodowała wydanie orzeczenia o charakterze reformatoryjnym w postulowanym przez skarżącego kierunku.
Na wstępie , odnosząc się do argumentów obrońcy oskarżonej, przypomnieć należy, iż zasadnie Sąd Okręgowy powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych co do tzw. kumulatywnego (podwójnego) łagodzenia, które może mieć miejsce najpierw poprzez działanie skazanego w stanie ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności (art. 31 § 2 k.k.), a następnie poprzez zastosowanie uprzywilejowanej kwalifikacji zart. 148 § 4 k.k.. Przyjęcie, że sprawca zbrodni zabójstwa dopuścił się w stanie silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami oraz w stanie ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności jest możliwe wówczas, kiedy silne wzburzenie wywołane zostało okolicznościami odmiennymi od tych, które spowodowały stan ograniczonej poczytalności w stopniu znacznym (vide wyroki Sądu Najwyższego z: 10 kwietnia 1970 r., II KR 28/70, z dnia 11 lipca 1973 r., II KR 52/73, OSNKW 1974, nr 1, poz. 8; z dnia 27 marca 1975 r. II KR 333/74, OSNKW 1975, nr 8, poz. 105; z dnia 30 listopada 1978 r., II KR 257/78, OSNKW 1979, nr 4, poz. 36; z dnia 31 marca 1988 r., I KR 63/88, OSNPG 1989, nr 2, poz. 19). Wydaje się , że w sprawie niniejszej sytuacja taka zaistniała, a wynika to z obszernych wywodów załączonych opinii sądowo-psychiatrycznych i psychologicznej , co pozwoliło Sądowi zastosować kumulatywną kwalifikację prawną, natomiast z pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia nie wynika aby wiązało się to z „podwójnym łagodzeniem wymiaru kary” , albowiem jak zaznaczył Sąd Okręgowy na stronie 21- 24 pisemnych motywów orzeczenia, przywołanie w podstawie skazaniaart. 31§ 2 k.k.nie wiązało się z zastosowaniem wobec oskarżonej instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. Sąd ten poruszał się jedynie w granicach ustawowego zagrożenia przewidzianego wart. 148§ 4 k.k.Z pisemnych i ustnej opinii biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa wynika jasno, iż u podstaw stwierdzenia , że tempore crimini działała oskarżona pod wpływem afektu stoi analiza sytuacji oskarżonej, w której pozostawała ona przez blisko 30 lat, co było istotną, ale nie jedyną przyczyną osłabienia mechanizmów kontrolnych, zaś w dniu zdarzenia nastąpiła nie występująca wcześniej kumulacja negatywnych zachowań pokrzywdzonego, która spowodowała u oskarżonej gwałtowną reakcję emocjonalną, ze wzmożoną aktywnością ruchową i zawężeniem pola świadomości pod postacią afektu. Reakcja oskarżonej swoje podłoże miała także w tzw. „innym zakłóceniu czynności psychicznych” pod postacią przewlekłej reakcji depresyjno-lękowej, zaś w chwili czynu była to reakcja na stres o obrazie dysfotyczno-lękowym, poza tym rozpoznano u niej także pewne uszkodzenia funkcji OUN, co powodowało dodatkowe osłabienie kontroli emocji. Wskazać należy także , iż aby można było mówić o afekcie ( patologicznym czy też fizjologicznym) reakcja sprawcy musi być poprzedzona akcją osoby pokrzywdzonej , nadto zachowanie pokrzywdzonego prowadzące do konfliktu ze sprawcą musi być bardzo intensywne, tak intensywne aby można było już „na pierwszy rzut oka” ocenić reakcję sprawcy jako usprawiedliwioną w konkretnych okolicznościach sprawy. Opisane w opiniach stany pozostają de facto rozłączne, albowiem sama sytuacja w jakiej przez blisko 30 lat , będąc w związku z pokrzywdzonym, pozostawała oskarżona, powodowała stan przewlekły, mogący trwać kolejne lata, można by rzec, że budowała przyszły afekt, zaś kumulacja negatywnych przeżyć i lęków doprowadziła do ograniczenia poczytalności. ( vide strona 6/7 opinii biegłych). Co istotne, w przypadku oskarżonej doszło do ograniczenia poczytalności w stopniu znacznym, przy czym stan ten bliższy był stanowi niepoczytalności niż pełnej poczytalności. Rację wobec tego ma skarżąca, iż okoliczność ta, choć zauważona przez Sąd meriti, nie została dostatecznie uwzględniona w wymiarze kary, jednocześnie pozostały wachlarz okoliczności łagodzących, choć zauważony, to jednak, w ocenie Sądu odwoławczego, w realiach tej sprawy, nie został należycie wyeksponowany. Na marginesie tylko przypomnieć należy, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że stan ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności sprawcy w chwili czynu może podlegać gradacji od stanu bliższego wyłączonej poczytalności do stanu poczytalności ograniczonej w stopniu nieznacznym. Jeżeli więc przyjąć, że okoliczności wymienione wart. 31 k.k.determinują bądź możliwość przypisania sprawcy zawinienia, a co za tym idzie - uczynienia go podmiotem zdatnym do ponoszenia odpowiedzialności karnej, bądź decydują o umniejszonym stopniu zawinienia, to w świetle dyrektyw wymiaru kary wynikających z przepisuart. 53 § 1 k.k.wspomniana okoliczność musi mieć znaczenie dla właściwego określenia wysokości kary( vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2002r, sygn. akt V KKN 355/01 Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 2, poz. 2). Powyżej przytoczone okoliczności, co podkreślić należy , jako jedne z wielu istniejących w tej sprawie czynników kształtowania wymiaru kary, stoją u podstaw zmiany zaskarżonego orzeczenia w kierunku jaki postulowała apelująca, a mianowicie obniżenia orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności. Sąd odwoławczy wymierzył oskarżonej karę 1 (jednego ) roku i 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności. W ocenie sądu Apelacyjnego kara wymierzona w takim wymiarze spełni wymogi zarówno prewencji ogólnej jak i indywidualnej, uwzględni stopień winy i społecznej szkodliwości popełnionego czynu. Jednocześnie, w ocenie Sądu odwoławczego kara ta pozwoli na osiągnięcie wobecS. M.korzystnych zarówno wobec oskarżonej jak i w szerszym społecznym aspekcie efektów poprawczych i powinna przy tym spowodować , że oskarżona po opuszczeniu zakładu karnego podejmie trud zapewnienia sobie egzystencji w warunkach nie naruszających porządku prawnego, bo jak wynika z jej postawy w trakcie procesu i wielokrotnie wyrażanej skruchy, rozumie ona znaczenie popełnionej zbrodni i swojego postępku szczerze żałuje.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Apelacyjny orzekł, jak na wstępie.