Sąd Okręgowy w Gliwicach
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X Ga 112/14
Data wyroku: 2014-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Żymełka, Barbara Przybyła –, Leszek Guza
Słowa kluczowe: Potrącenie, Umowa O Dzieło
Podstawa prawna: art. 637 k.c.

Sygn. akt X Ga 112/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy
w składzie
Przewodniczący Sędzia SO Leszek Guza
Sędzia SO Katarzyna Żymełka
Sędzia  SO  Barbara Przybyła – spr.
ProtokolantAleksandra Ciesińska
po rozpoznaniu w dniu27 czerwca 2014 rokuw Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa:T. P.
przeciwko:(...) Sp. z o.o.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 21 czerwca 2013 roku
sygn. akt VI GC 113/13
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rybniku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSO Katarzyna Żymełka   SSO Leszek Guza  SSO Barbara Przybyła
Sygn. akt X Ga 112/14

UZASADNIENIE
PowódT. P.wniósł o zasądzenie od pozwanej(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.kwoty 13.260 złz ustawowymi odsetkami od dnia 4 listopada 2010 r. i kosztami postępowania. Podał, iż pozwana nie zapłaciła w całości za wykonane na jej rzecz dzieło.
Nakazem zapłaty z dnia 14 grudnia 2012 r. uwzględniono powództwo.
W sprzeciwie pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zarzuciła, że powód nie wykazał prawidłowości wykonania dzieła,a wykonane przez niego dzieło miało wady uzasadniające obniżenie wynagrodzenia. Ponadto, pozwana podniosła zarzut potrącenia wierzytelnościz tytułu zastępczego usunięcia wad dzieła z wierzytelnością powoda.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt VI GC 113/13 Sąd Rejonowy w Rybniku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 13.260 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 listopada 2010 r. oraz kwotę 3.080 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Rejonowy ustalił, że powód wykonał na zlecenie pozwanej dziełow postaci montażu jednostek zewnętrznych systemu klimatyzacji wraz z próbą szczelności oraz uruchomieniem systemu wCentrum (...)wK.. Powód za wykonane prace zażądał wynagrodzeniaw wysokości 16.260 zł, wystawiając w dniu 20 października 2010 r. fakturę. Pozwana fakturę przyjęła i w dniu 25 października 2010 r. dokonała częściowej zapłaty w kwocie 3.000 zł. Powód pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. wezwał pozwaną do uiszczenie pozostałej części wynagrodzenia.
Pozwana po otrzymaniu wezwania do zapłaty, w dniu 26 kwietnia 2011 r. po uprzednim stwierdzeniu nieszczelność instalacji chłodniczej wykonanej przez powoda, wezwała go do naprawy stwierdzonej usterki w terminie 3 dni. Zastrzegła, że w razie zaniechania naprawy nieszczelności, wykona naprawę na koszt powoda. Powód odmówił usunięcia usterki. W konsekwencji powyższego pozwana usunęła usterkę.
Pozwana pismem z dnia 20 października 2011 r. wezwała powoda do zapłaty 28.813 zł z tytułu wartości prac zastępczych. Zarazem złożyła oświadczenie o potrąceniu wierzytelności powoda do wysokości 9.686 zł.
Wobec tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy zważył, że powód wywodził roszczenie z tytułu zawartej z pozwaną umowy o dzieło. Powód wywiązał się z przyjętego na siebie zobowiązania, w związku z czym pozwana była zobowiązana do uiszczenia wynagrodzenia w niekwestionowanej wysokości 16.260 zł.
Zarzut pozwanej dotyczący wadliwości dzieła nie został przez niąw postępowaniu udowodniony. W szczególności pozwana odebrała dzieło bez zastrzeżeń, gdyż przez następne pół roku od odbioru, nie złożyła żadnej reklamacji dotyczącej wad dzieła. Pierwsza reklamacja pozwanej nosi datę26 kwietnia 2011 r. Pozwana odebrała również fakturę wystawioną przez powoda i nawet częściowo ją zapłaciła, nie wyjaśniając dlaczego płaci niewielką część żądanej sumy. Naprowadzone okoliczności wskazują jednoznacznie, że zarówno fakt prawidłowego wykonania dzieła, jak i wysokość wynagrodzenia należnego powodowi zostały udowodnione. Z tego powodu zarzut obniżenia wynagrodzenia nie mógł odnieść skutku. Dodatkowo pozwana nie sprecyzowała wymienionego zarzutu – nie podała wartości obniżenia wynagrodzenia.
Także zarzut potrącenia nie zasługiwał w ocenie Sądu Rejonowego na uwzględnienie. Pozwana nie wykazała bowiem istnienia wierzytelnościw stosunku do powoda, którą przedstawiła do potrącenia. Rzeczywiście, na powodzie ciążyła odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady wykonanego dzieła, na podstawieart. 638 k.c.w zw. zart. 556 i n. k.c.Przyjmujący zamówienie zgodnie zart. 559 k.c.nie jest jednak odpowiedzialny za wady fizyczne, które powstały po przejściu niebezpieczeństwa na zamawiającego, chyba że wady wynikły z przyczyn tkwiących już poprzednio w wykonanym dziele. Wada w postaci rozszczelnienia instalacji wydaje się należeć do kategorii wad wynikających z przyczyn tkwiących już poprzednio w wykonanym dziele w rozumieniu przepisuart. 559 k.c.Nie jest to jednak oczywiste. Zaniechano szczegółowego badania tej okoliczności w postępowaniu, gdyż w sytuacji, gdy powód nie otrzymał wynagrodzenia za dzieło był uprawniony do powstrzymania się z wykonaniem własnego świadczenia do czasu otrzymania zapłaty. Ponadto nawet gdyby pozwana dowiodła, że do uszkodzenia instalacji doszło w wyniku nieprawidłowego montażu przez powoda, to pozwana w żaden sposób nie udowodniła wysokości wydatków poniesionych w związku z naprawą tej instalacji, nie przedstawiając sposobu ich wyliczenia, przy czym nieprawdopodobnym było, aby wysokość kosztów naprawy rozszczelnienia instalacji chłodniczej (28.290 zł) przewyższyła koszt jej montażu (16.200 zł).
W tej sytuacji powództwo uwzględniono w całości na podstawieart. 627 k.c.O odsetkach orzeczono na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 § 1, 3 i 4 kpc.
Pozwana w apelacji od powyższego wyroku wniosła o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
-art. 227 kpcw zw. zart. 217 kpciart. 258 kpcpoprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówR. G.orazR. P.na okoliczności wskazane w treści sprzeciwu, pomimo iż dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięciaw niniejszej sprawie;
-art. 227 kpcw zw. zart. 217 kpciart. 299 kpcpoprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku pozwanej o przesłuchanie w charakterze stronyM. M.na okoliczności wskazane w treści sprzeciwu, pomimo, iż dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;
-art. 277 kpcw zw. zart. 217 kpciart. 278 kpcpoprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczności wskazane w treści sprzeciwu, pomimo, iż dowód ten miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie;
-art. 233 § 1 kpcpoprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę zebranegow sprawie materiału dowodowego, przejawiającą się poprzez arbitralne wyprowadzenie wniosku, że pozwana nie kwestionowała prawidłowości prac wykonanych przez powoda, w tym że przyjęła wystawioną przez powoda fakturę VAT.
Dodatkowo skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
-art. 638 kcw zw. zart. 556 kcpoprzez jego błędne zastosowanie (niezastosowanie) i przyjęcie, że powód nie miał obowiązku usunięcia usterki wykonanego przez siebie dzieła, pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z rękojmi dzieła;
-art. 638 kcw zw. zart. 556 kciart. 490 kcpoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że powód mógł powstrzymać się z wykonaniem własnego świadczenia (wynikającego z rękojmi dzieła) do czasu spełnienia świadczenia pozwanej (zapłata za dzieło);
-art. 498 kcpoprzez jego błędne zastosowanie (niezastosowanie)i przyjęcie, iż wierzytelności nienależne powodowi i pozwanej nie podlegają wzajemnemu potrąceniu.
Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powód podzielił stanowisko Sądu I instancji przedstawione w motywach zaskarżonego orzeczenia. Podniósł dodatkowo, że pozwana nie może skutecznie zarzucać w apelacji uchybienia przez Sąd Rejonowy przepisom postępowania dotyczącym wydania postanowienia oddalającego wniosku dowodowe pozwanej, jeżeli w trybieart. 162 kpcnie zwróciła uwagi Sądowi na to uchybienie. Nadto, powód podniósł, że oświadczenie o potrąceniu zostało złożone przez pełnomocnika nie będącego należycie umocowanym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanej zasługiwała na uwzględnienie w zakresie wynikającym z treści wydanego w sprawie orzeczenia z uwagi na podniesiony przez pozwaną zarzut nierozpoznania istoty sprawy.
Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji zachodzi wtedy, gdy sąd ten, w wyniku stwierdzenia istnienia przesłanki unicestwiającej roszczenie pozwu lub żądanie zgłoszone w zarzucie przez pozwanego, nie rozpoznał merytorycznie sprawy, a więc nie zbadał podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia lub zarzutu pozwanego (tak też Sąd Najwyższyw postanowieniu z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt I CZ 87/13, opubl. LEXnr 1415183).
Także pominięcie istotnych dla sprawy dowodów skutkuje brakiem możliwości dokonania merytorycznej oceny zasadności roszczenia.
W rozpatrywanej sprawie Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że pozwana nie wykazała istnienia wierzytelności do powoda, którą przedstawiła do potrącenia.
Sąd I instancji wskazał przy tym w szczególności, że nieprawdopodobnym było, aby wysokość kosztów naprawy rozszczelnienia instalacji chłodniczej (28.290 zł) przewyższyła koszt jej montażu (16.200 zł).
W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji mógł mieć wątpliwości w zakresie zasadności zastosowanie w sprawieart. 637 kc, któryz jednej strony uprawnia zamawiającego do żądania usunięcia wad dzieła, zaśz drugiej strony uprawnia przyjmującego zamówienie do odmowy naprawy, gdyby wymagała nadmiernych kosztów.
Jednakże w sprawie istotnym jest, że pozwana już w pierwszym piśmie procesowym zawarła wnioski dowodowe na okoliczność zasadności podniesionego zarzutu potrącenia, jak i wysokości poniesionych kosztów zastępczego usuwania wad dzieła.
Mianowicie, pozwana wniosła o przeprowadzenie dowodu z: zeznań świadkaR. G.na okoliczność zgłoszenia usterki(...)wCentrum (...)pozwanej spółce, osób wykonujących naprawyw ramach rękojmi systemu(...)wCentrum (...)oraz prawidłowości o terminowości wykonania prac związanych z usunięciem usterki systemu(...)wCentrum (...); zeznań świadkaR. P.na okoliczność realizacji oraz kosztów prac związanychz usunięciem usterki w ramach rękojmi w związku z wykonaniem systemu(...)wCentrum (...); przesłuchania w charakterze strony pozwanej prezesa zarząduM. M.na okoliczność przebiegu współpracy pomiędzy powodem i pozwanym oraz zgłoszenie i braku realizacji napraw przez pozwanego systemu(...)wCentrum (...)w ramach rękojmi prac; a także z opinii biegłego na okoliczność wysokości kosztów związanych z usunięciem usterek prac wykonanych przez powodawCentrum (...).
W konsekwencji powyższego uznać należało, że o ile w oparciuo przedłożone przez strony dowody z dokumentów Sąd Rejonowy mógł mieć wątpliwości co do wysokości kosztów zastępczego usuwania usterek dzieła, to jednakże wysokość tychże kosztów mogła zostać zweryfikowana w oparciuo zawnioskowane przez pozwaną dowody, w tym w szczególności dowódz opinii biegłego.
W świetle powyższego Sąd Okręgowy uznał, że nie doszło do rozpoznania istoty sprawy przed Sądem pierwszej instancji, bowiem uwzględnienie poniesionego przez pozwaną zarzutu potrącenia mogło zniweczyć roszczenie powoda w wyniku wzajemnego umorzenia wierzytelności zgłoszonych w sprawie przez obie strony.
Sąd Okręgowy zważył przy tym, iż zgodnie z treściąart. 162 kpcstrony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząco wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w toku rozprawy w dniu 21 czerwca 2013 r. oddalił wnioski dowodowe inne dopuszczone w sprawie dowodyz dokumentów.
Pełnomocnik pozwanej złożył zastrzeżenie w trybieart. 162 kpcw związku z oddaleniem złożonych przez pozwaną wniosków dowodowych, podczas gdy wnioski te zmierzały do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z punktu widzenia stanowisk przedprocesowychi procesowych stron, a zostały złożone przy pierwszej czynności procesowej pozwanej.
Zgodnie z treściąart. 386 § 4 k.p.c.Sąd apelacyjny może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga postępowania dowodowego w całości.
Nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji zarzutu potrącenia było wystarczającą przyczyną, uzasadniającą uchylenie wyroku tego Sądu przezSąd drugiej instancji (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I CZ 7/13, opubl. LEX nr 1318327).
Mając powyższe na uwadze, wobec nierozpoznania istoty sporu, a takżez uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego praktycznie w całości, na mocyart. 386 § 4 k.p.c.orazart. 108 § 2 k.p.c.orzeczono o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe zgodnie z wnioskami stron celem rozpoznania istoty sporu, tj. zasadności podniesionego przez pozwaną zarzutu potrącenia, w tym ustalenia wysokości kosztów związanych z usunięciem usterek dzieła wykonanego przez powoda wCentrum (...).
Dopiero w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy Sąd pierwszej instancji ponownie rozpozna twierdzenia powoda i zarzuty pozwanej.
SSO Katarzyna Żymełka SSO Leszek Guza SSO Barbara Przybyła