Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 371/12
Data wyroku: 2014-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Makaruk

Sygn. akt I Ns 371/12

POSTANOWIENIE
Dnia 27 lutego 2014 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSR Tomasz Makaruk
Protokolant Danuta Sawicka

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. w Zambrowie na posiedzeniu jawnym sprawy z wnioskuE. K.
z udziałemM. P. (1),E. P. (1),T. P.,J. K. (1),I. A.velH.
o podział majątku wspólnegoH. P.iM. P. (2), dział spadku poH. P., dział spadku poM. P. (2)

postanawia:

I
Dokonać: podziału majątku wspólnegoH. P.iM. P. (2), działu spadku poH. P.zmarłym dnia 29 sierpnia 1992 r. wZ., ostatnio stale zamieszkałym wR., działu spadku poM. P. (2)zmarłej dnia 14 lutego 2012 r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wR.w ten sposób, iż:

1
wnioskodawczyniE. K.przyznać na wyłączną własność:

a
zabudowaną działkę gruntu stanowiącą użytki rolne zabudowane i grunty orne, oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 0,8590 ha położoną w obrębieR., gminaR., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...),

b
niezabudowaną działkę gruntu stanowiącą grunty orne, lasy i grunty leśne, oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 1,9470 ha położoną w obrębieR., gminaR., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...),

c
niezabudowaną działkę gruntu stanowiącą grunty orne, pastwiska trwałe, lasy i grunty leśne, nieużytki oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 2,6120 ha położoną w obrębieR., gminaR., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...),

d
roztrząsacz obornika;

2
uczestniczceM. P. (1)przyznać na wyłączną własność:

a
niezabudowaną działkę gruntu stanowiącą grunty orne, lasy i grunty leśne, oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 6,8290 ha położoną w obrębieR., gminaR., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...),

b
niezabudowaną działkę gruntu stanowiącą łąki trwałe, oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 1,000 ha położoną w obrębieK., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...),

c
niezabudowaną działkę gruntu stanowiącą lasy i grunty leśne, oznaczonąnumerem geodezyjnym (...)o pow. 1,3820 ha położoną w obrębieK., gminaK., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych tut. Sądu prowadzona jestKW (...);

II
ustalić, iż na majątek opisany w pkt I (pierwszym) postanowienia nakłady ponieśli:

a
wnioskodawczyniE. K.w wysokości 6.186 (sześć tysięcy sto osiemdziesiąt sześć) złotych,

b
uczestniczkaJ. K. (1)w wysokości 13.814,53 (trzynaście tysięcy osiemset czternaście i 53/100) złotych;

III
w domu mieszkalnym posadowionym na nieruchomości szczegółowo opisanej w pkt I (pierwszym) ppkt 1 litera a, przyznanej na podstawie niniejszego postanowienia wnioskodawczyniE. K., ustanowić na rzecz uczestnikaT. P.tytułem częściowej spłaty służebność osobistą polegającą na prawie bezpłatnego dożywotniego korzystania z pokoju o pow. 20 m2, położonego na parterze domu po prawej stronie od wejścia oraz kuchni, łazienki i korytarza znajdujących się na parterze domu;

IV
zasądzić od uczestniczkiM. P. (1)tytułem spłaty i dopłaty kwoty:

a
na rzecz uczestnikaT. P.– 3.959,27 (trzy tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dziewięć i 27/100) złotych,

b
na rzecz uczestniczkiE. P. (1)– 31.674,13 (trzydzieści jeden tysięcy sześćset siedemdziesiąt cztery i 13/100) złotych,

c
na rzecz uczestniczkiJ. K. (1)– 31.674,13 (trzydzieści jeden tysięcy sześćset siedemdziesiąt cztery i 13/100) złotych,

d
na rzecz uczestniczkiI. A.velH.– 31.674,13 (trzydzieści jeden tysięcy sześćset siedemdziesiąt cztery i 13/100) złotych,

V
zasądzić od wnioskodawczyniE. K.tytułem spłaty i dopłaty kwoty:

a
na rzecz uczestnikaT. P.– 5.022,47 (pięć tysięcy dwadzieścia dwa i 47/100) złotych,

b
na rzecz uczestniczkiE. P. (1)– 37.286,61 (trzydzieści siedem tysięcy dwieście osiemdziesiąt sześć i 61/100) złotych,

c
na rzecz uczestniczkiJ. K. (1)– 51.101,14 (pięćdziesiąt jeden tysięcy sto jeden i 14/100) złotych,

d
na rzecz uczestniczkiI. A.velH.– 37.286,61 (trzydzieści siedem tysięcy dwieście osiemdziesiąt sześć i 61/100) złotych,

płatne w terminie 1 (jednego) roku od uprawomocnienia się postanowienia;

VI
nakazać uczestnikowiT. P.wydać wnioskodawczyniE. K.zajmowane przez niego pomieszczenia w domu mieszkalnym posadowionym na działce oznaczonejnumerem geodezyjnym (...);

VII
nakazać wnioskodawczyniE. K.wydać uczestnikowiT. P.pomieszczenia szczegółowo opisane w pkt III (trzecim) niniejszego postanowienia;

VIII
nakazać wnioskodawczyniE. K.wydać uczestniczceM. P. (1)majątek przyznany jej w pkt I (pierwszym) ppkt 2 lit. a-c niniejszego postanowienia;

IX
nakazać uczestniczceJ. K. (1)wydać wnioskodawczyniE. K.majątek przyznany jej mocą niniejszego postanowienia w terminie 5 (pięciu) miesięcy od daty otrzymania spłaty kwoty wskazanej w pkt V (pięć) lit. c niniejszego postanowienia;

X
ustalić wartość przedmiotu sprawy na kwotę 441.600 (czterysta czterdzieści jeden tysięcy sześćset) złotych, a wysokość opłaty od wniosku na kwotę 1.000 (jeden tysiąc) złotych i uznać ją za uiszczoną w całości przez wnioskodawczynięE. K.;

XI
nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Zambrowie) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych od:

a
uczestniczkiM. P. (1)kwotę 654,07 (sześćset pięćdziesiąt cztery i 07/100) złotych,

b
uczestniczkiJ. K. (1)kwotę 654,07 (sześćset pięćdziesiąt cztery i 07/100) złotych,

c
uczestniczkiE. P. (2)kwotę 654,07 (sześćset pięćdziesiąt cztery i 07/100) złotych,

d
uczestniczkiI. A.velH.kwotę 654,07 (sześćset pięćdziesiąt cztery i 07/100) złotych,

e
uczestnikaT. P.kwotę 308,18 (trzysta osiem i 18/100) złotych;

XII
zasądzić na rzecz wnioskodawczyniE. K.tytułem zwrotu części kosztów postępowania od uczestnikaT. P.kwotę 345,89 (trzysta czterdzieści pięć i 89/100) złotych;

XIII
w pozostałym zakresie koszty postępowania pomiędzy stronami wzajemnie znieść.

Sygn. akt I Ns 371/12

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniE. K.wniosła o dokonanie podziału majątku wspólnegoH. P.iM. P. (2)oraz działu spadku poH. P.iM. P. (2). Wskazała, iż przedmiotem postępowania jest gospodarstwo rolne składające się zdziałek oznaczonych numerami (...)położonych w miejscowościR.,(...)położonej w miejscowościK.i(...)położonej w miejscowościK.o łącznej powierzchni 14,6290 ha.E. K.domagała się także rozliczenia szeregu nakładów poniesionych na przedmiotowe gospodarstwo.
Uczestnicy postępowania potwierdzili skład majątku objętego postępowaniem, z tym, że uczestniczkaJ. K. (1)wniosła o rozliczenie poczynionych nakładów na majątek spadkowy w wysokości 35.000 zł i domagała się rozliczenia pożytków pobranych przez wnioskodawczynię wynikających z uzyskania przez nią dopłat rolniczych z ARiMRjak też zysku z rolniczego użytkowania gruntów wspólnych w latach 2012-2013 według czynszu dzierżawnego kształtującego się na poziomie 500 zł za hektar.
W odpowiedzi na stanowisko uczestniczkiJ. K. (1), wnioskodawczyni wniosła o zaliczenie na schedę spadkową uczestniczki darowizn otrzymanych przez nią odM. P. (2)w postaci comiesięcznego pobierania renty należnej matce od stycznia 2004 r. do października 2011 r.
Jeśli chodzi o sam sposób dokonania podziału majątku objętego postępowaniem, na ostatnim posiedzeniu jawnym strony przedstawiły zgodny sposób tego podziału i wniosły o: przyznaniedziałek nr (...)wnioskodawczyniE. K.,działek nr (...)uczestniczceM. P. (1), ustanowienie na rzecz uczestnikaT. P.osobistej służebności polegającej na prawie bezpłatnego dożywotniego korzystania z pokoju o pow. 20 m2, kuchni, łazienki i korytarza znajdujących się na parterze domu i dopłacenie pozostałej mu należnej kwoty. Pozostałe trzy uczestniczki wniosły o zasądzenie spłat na ich rzecz. Strony zgodnie też ustaliły terminy spłat oraz terminy wydania nieruchomości.

Sąd ustalił i zważył co następuje:

M.z domuR.iH. P.zawarli związek małżeński w dniu 17 kwietnia 1976 r. i obowiązywał ich ustrój wspólności ustawowej. Ich udziały w majątku wspólnym były równe.
H. P.zmarł 29 sierpnia 1992 r., zaśM. P. (2)14 lutego 2012 r.. Postanowieniem z dnia 24 marca 2009 roku Sąd Rejonowy w Zambrowie stwierdził, że spadek poH. P.zmarłym dnia 29 sierpnia 1992 roku wZ., ostatnio stale zamieszkałym wZ.na podstawie ustawy na zasadach ogólnych oraz wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli żonaM. P. (2)w 6/24 części oraz dzieciM. P. (1),E. P. (1),E. K.,T. P.,J. K. (1)iI. A.velH.po 3/24 części każde z nich. Z kolei postanowieniem z dnia 25 września 2012 roku Sąd Rejonowy w Zambrowie stwierdził, że spadek poM. P. (2)zmarłej dnia 14 lutego 2012 roku wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wR.na podstawie ustawy nabyły dzieciM. P. (1),E. P. (1),E. K.,T. P.,J. K. (1)iI. A.velH.po 1/6 części każde z nich.
H. P.iM. P. (2)byli współwłaścicielami gospodarstwa rolnego składającego się z działek położonych w miejscowościR.oznaczonych numerami:(...)o powierzchni 1,9470 ha,(...)o powierzchni 2,6120 ha, numer(...)o powierzchni 6,8290 ha oraz numer(...)o powierzchni 0,8590 ha, a takżedziałki o numerze (...)o powierzchni 1,3820 ha położonej w miejscowościK.. Do majątku wspólnego małżonkówP.należał także roztrząsacz obornika. PonadtoH. P.był właścicielemdziałki o numerze (...)położonej w miejscowościK.o powierzchni 1 hektara.
Na gospodarstwo objęte postępowaniemE. K.poniosła nakłady w postaci remontu łazienki z hydrauliką, wymiany kanalizacji na parterze, wymiany drzwi wejściowych, wymiany dachu na budynku gospodarczym o wartości 6.186 zł.
Wartość nakładówJ. K. (1)w postaci wymiany stolarki okiennej, wymiany stolarki drzwiowej wewnętrznej, wymiany instalacji wodociągowej, wymiany instalacji elektrycznej, paneli, partycypacji w wymianie konstrukcji dachu i remontu komina nad dachem wynosi 13.814,53 zł.
W związku z faktycznym uprawianiem gruntów objętych wnioskiem osobiście przezE. K.i jej małżonka, otrzymali oni w latach 2010-2014 dopłaty z(...)w wysokości około 5.000 zł.
Pieniądze jakie otrzymywała tytułem renty rodzinnejM. P. (2)przeznaczane były w całości na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem domu i opłaceniem jej ubezpieczenia.
Wartość nieruchomości objętych wnioskiem wraz z drzewostanem znajdującym się nadziałkach (...), pomniejszona o wartość służebności ustanowionej na rzeczJ. K. (2)i poczynionych nakładów, wynosi 412.264,47 zł.
Z kolei wartość roztrząsacza obornika wynosi 1.500 zł.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: częściowo zgodne twierdzenia stron, zeznania świadków:T. G.(k.148),J. B.(k.148),S. G.(k.148-148v),A. G.(k.148v.),H. K. (1)(k.149-149v),H. G.(k.149v),Z. K.(k.149v),J. K. (2)(k.150-151v, 393v),H. K. (2)(k.151v),S. K. (1)(k.151v),S. K. (2)(k.152),Z. T.(k.152v).M. P. (3)(k.152v),Z. A.(k.152v),D. G.(k.153),M. P. (4)(k.241), opinię biegłego z zakresu rolnictwa (k.178-180, 205-206, 242-243), opinię biegłego z zakresu szacowania nieruchomości i leśnictwa (k.275-292, 322, 330, 351, 375), wypisy z rejestru gruntów (k.26-29), faktury (k.42-47, 64-73, 392), zgłoszenie (k.51-53), akty notarialne (k.74-91,121-128), postanowienie z załącznikami (k.92-95), informacje (k.99-105,116,154,366-367), dokumenty znajdujące się na k.144, oświadczenie (k.316), akta I Ns 50/09, I Ns 270/12,KW (...),KW (...)tut. Sądu.

Pierwszą kwestią wymagającą ustalenia w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego jest ustalenie składu majątku objętego postępowaniem. W niniejszej sprawie skład tego majątku zasadniczo był bezsporny – podała go wnioskodawczyni, a potwierdzili uczestnicy. Jeśli chodzi o nieruchomości objęte postępowaniem to dla nich w tut. Sądzie prowadzone są dwieksięgi wieczyste: KW (...)dladziałki numer (...)iKW (...)dla pozostałych działek. Jak wynika z pierwszej z ksiąg,H. P.nabył własnośćdziałki (...)na podstawie umowy darowizny, co oznacza, iż działka ta stanowiła tylko jego własność. Z kolei w odniesieniu do pozostałych działek, pomimo tego, iż jako ich właściciel wpisany jest wyłącznieH. P., to wszystkie te działki stanowiły majątek wspólnyH.iM.małżonkówP., albowiem jak to słusznie wskazał Sąd Najwyższy w Uchwale z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie III CZP 68/12 (LEX nr 1230048) „Gospodarstwo rolne przekazane na podstawieustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(jedn. tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków”. A właśnie w trybie tej Ustawy w 1989 r.T.iJ.małżonkowieK.przekazaliH. P.
działki (...). Nie mniej podkreślić należy, iż powyższe rozważania nie mają istotniejszego znaczenia w sprawie, albowiem spadkobiercami poH. P.jest jego żonaM.i dzieci, a poM. P. (2)dzieci, co oznacza, iż udział każdego z dzieci – wnioskodawczyni i uczestników postępowania – w majątku objętym postępowaniem wynosi 1/6. Zainteresowani wskazywali też, iż w skład majątku wspólnego małżonkówP.wchodzą ciągnik i roztrząsacz obornika. O ile w przypadku roztrząsacza okoliczność ta znalazła potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (vide zeznania świadków), o tyle nie został przedstawiony żaden dowód potwierdzający, iż ciągnikU.
(...), mający ponad 40 lat należał do małżonkówP.. W świetle informacji Starostwa Powiatowego wZ.
H. P.iM. P. (2)nie posiadają żadnego ciągnika zarejestrowanego na siebie (k.366). Powyższa okoliczność, w połączeniu ze stanowczymi i wiarygodnymi zeznaniami świadkaJ. K. (2), która podała, iż przedmiotowy ciągnik należy do niej (k.150v), nie daje podstaw do objęcia go niniejszym postępowaniem. Podobnie ma się sytuacja z samochodemS.105 onumerze rejestracyjnym (...)zarejestrowanym naH. P., który w świetle niekwestionowanych twierdzeńT. P.został już ponad 20 lat temu sprzedany przezM. P. (2). W tym miejscu wskazać jeszcze należy, iż wartość roztrząsacza obornika sąd ustalił na kwotę 1.500 zł w oparciu o opinię biegłego z zakresu rolnictwaJ. K. (3)(k.178-180), która to opinia w tym zakresie nie była kwestionowana.
Na okoliczność ustalenia wartości gospodarstwa objętego postępowaniem, wartości nakładów poniesionych na nie, ustalenia wartości służebności, Sąd dopuścił dowód z pisemnej opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości i leśnictwaM. A.(k. 275-292). Biegły wskazał, iż wartość działek oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)wynosi 440.100 złotych. Na wartość rynkową nieruchomości zasadniczy wpływ ma lokalizacja szczegółowa, powierzchnia działek, stan zagospodarowania oraz stan techniczny składników nieruchomości. Biegły ustalił ponadto wartość poszczególnych działek wchodzących w skład gospodarstwa i tak wskazał, iżdziałka (...)ma wartość 41.999 złotych,działka (...)– 47.699 złotych,działka numer (...)– 116.363 złote,działka (...)- 13.330 złotych zaśdziałka (...)– 38.944 złotych. Wartość działki siedliskowej oznaczonej numerem1 biegły ocenił w rozbiciu na poszczególne znajdujące się na niej elementy i wskazał, że wartość gruntu wynosi 25.677 złotych, wartość budynku mieszkalnego biegły wycenił na kwotę 142.808 złotych, budynku gospodarczego na kwotę 7.280 złotych, szopy na 2.000 złotych, garażu na kwotę 2.000 złotych, piwnicy na kwotę 2.000 złotych. Biegły podkreślił ponadto, iż stodoła nie przedstawia żadnej wartości. Odnosząc się do opinii biegłego, pełnomocnicy stron podnieśli, iż wycena nie uwzględnia okoliczności, iż na nieruchomości objętejksięgą wieczystą KW (...),J. K. (2)ma ustanowioną dożywotnią służebność osobistą polegającą na korzystaniu z dwóch izb w domu mieszkalnym na parterze oraz dożywotnim użytkowaniu nieruchomości ograniczonym w wykonywaniu do działki o powierzchni 0,30 ha. Biorąc pod uwagę wiekJ. K. (2)(86 lat), przekraczający średni wiek życia przyjęty przez GUS, biegły wskazał sposób obliczenia wartości służebności mieszkania za każdy rok (k.351), a także wartości dożywotniego korzystania z części działki o pow. 0,0300 ha (k.375). Strony i pełnomocnicy nie zgłaszali żadnych zarzutów do tej części opinii, w której biegły wyliczył wartość służebność ustanawianej na rzeczT. P.(59.979 zł), wartość nieruchomości objętej postępowaniem (za wyjątkiem tego, że nie uwzględnia służebności ustanowionej na rzeczJ. K. (2)) i wskazał sposób obliczenia wartości służebności ustanowionej na rzeczJ. K. (2). W ocenie Sądu opinia ta, jako oparta na fachowej wiedzy i doświadczeniu biegłego, a nadto znajdująca oparcie w obowiązujących przepisach zasługuje na podzielenie i może stanowić podstawę do ustalenia wartości służebności ustanowionej na rzeczJ. K. (2)i wartości całej nieruchomości już z uwzględnieniem tej służebności.
Przekroczenie przezJ. K. (2)średniego czasu trwania życia według GUS, powoduje konieczność przyjęcia do obliczenia wartości służebności prognozowanej długości życia uprawnionej, mając na uwadze przede wszystkim jej aktualny stan zdrowia. Z obserwacji Sądu wynika, iżJ. K. (2)jest osobą aktywną, dziarską, ale jak sama zeznała „czuję się nie bardzo, bo mam pozakładane sprężyny do serca, miałam usuwane kamienie z wątroby, miałam operacje na sprawy kobiece.” (k.394). Powyższe powoduje, iż zdaniem Sądu do wyliczenia wartości służebności należy przyjąć okres 5 lat. I tak jeśli chodzi o służebność mieszkania to jej wartość wyniesie 7.140,40 zł (142.808 zł 0,04 x 0,25 x 5), co powoduje, iż wartość budynku mieszkalnego wynosi 135.667,60 zł (142.808 – 7.140,40), a wartość całej działki siedliskowej 174.624,60 zł .
Taki sam okres należy przyjąć też do obliczenia prawa użytkowania działki o pow. 0,(...)ha. Ponieważ prawo to jednak nie zostało ściśle określone, której działki dotyczy, Sąd mając na uwadze żądanieJ. K. (2)(k.316, 393v) i zgodę uczestniczkiM. P. (1), ustalił wartość tego prawa wdziałce nr (...)na kwotę 694,6 zł ((79.059:6,8290) x 0,3= 3.473,08 zł; 3.473,08 x 0,04 x 5= 694,6 zł). Powoduje to, iż wartośćdziałki nr (...)wynosi 115.668,40 zł.
Kolejną istotną okolicznością dla ustalenia wartości udziału każdego ze spadkobierców w majątku spadkowym jest ustalenie wartości nakładów poczynionych na niego przez poszczególne osoby. Nie było rozbieżności pomiędzy stronami, co do tego, iż nakłady na majątek spadkowy poczyniłaE. K.iJ. K. (1), a niewielkie rozbieżności dotyczyły jedynie zakresu poczynionych nakładów. W sprawie zostało przesłuchanych szereg świadków, którzy potwierdzili poczynienie nakładów przezE. K.iJ. K. (1), jednakże siłą rzeczy, z racji tego, iż zarówno obydwie zainteresowane, jak też ich babciaJ. K. (2)wspólnie zamieszkują na nieruchomości siedliskowej, osoby te nie mogą znać szczegółów wzajemnych rozliczeń między tymi osobami i tego kto faktycznie finansował poszczególne prace. Podkreślić przy tym należy, iż jak słusznie zauważył w opinii biegłyC. A., cena rynkowa zazwyczaj nie wzrasta o cenę przeprowadzonego remontu, a wartość nakładów odpowiada kwocie o jaką dzięki tym nakładom uległa zwiększeniu wartość rzeczy. Mając na uwadze zgłoszone nakłady i wskazaną wcześniej zasadę, biegły ustalił, iż wartość nieruchomości z nakładów zgłoszonych przezE. K.podniosły: remont łazienki z hydrauliką, wymiana kanalizacji, wymiana drzwi wejściowych i wymiana dachu na budynku gospodarczym – o kwotę 6.186 zł. Z kolei w przypadkuJ. K. (1)takimi nakładami są: wymiana konstrukcji dachu, remont komina nad dachem, wymiana podłóg, stolarki okiennej i drzwiowej na piętrze, instalacji hydraulicznej i elektrycznej – o kwotę 20.600 zł. Taka kwalifikacja nakładów dokonana przez biegłego zasługuje, w ocenie Sądu, na podzielenie w całości, albowiem pozostałe zgłaszane nakłady albo w żaden sposób nie zwiększały wartości nieruchomości (np. zgłoszone przez uczestniczkę malowanie i tapetowanie), albo też w ogóle trudno uznać je za nakłady (jak zgłoszone przez wnioskodawczynię badanie gleby, nawożenie, opryski, nawapnianie, które są normalnymi wydatkami związanymi z korzystaniem z gruntu). Również żadna ze stron, a także ich pełnomocników nie zgłaszała żadnych zarzutów do kwalifikacji nakładów dokonanej przez biegłego, zaś jedynie pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł, iż to głównie babcia stronJ. K. (2)płaciła za wymianę konstrukcji dachu domu, a nadto panele podłogowe były zakupione ze środków zmarłej matki uczestników, co powoduje, iż nie są to nakłady poczynione przezJ. K. (1). Ten zarzut w części dotyczącej wydatków na remont dachu i komina, w ocenie Sądu, zasługuje na uwzględnienie. Za takim stanowiskiem przemawiają wiarygodne w ocenie Sądu zeznania świadkaJ. K. (2), babci stron postępowania. Zeznała ona, iż (k.150v, 394), remont dachu domu i komina kosztował łącznie 20.000 złotych: 12.000 zł zostało pożyczone od jej brataM. P. (4)(ona spłaciła 6.000 zł, a 6.000 zł miała spłacićJ. K. (1), ale nie wie czy to zrobiła), 6.000 zł zostało pożyczone z banku (po 3.000 zł zostało spłacone przez nią iJ. K. (1)), a 2.000 zł świadek pożyczyła jeszcze od koleżanki i przeznaczyła to na zapłatę dla robotników. Świadek zeznała także, iż poniosła te wydatki, bo chciała, żeby dom był pokryty i nie przekazywała tych swoich nakładów na rzecz któregokolwiek z wnuków, uznając, iż jest to zrobione dla wszystkich. Z zeznaniami świadkaJ. K. (2)korespondują także zeznania świadkaM. P. (4)(k.241), który potwierdził, iż pożyczył na remont dachuJ. K. (2)iJ. K. (1)kwoty po 6.000 zł, ale dotychczas pieniądze zwróciła mu jedynie siostra, aJ. K. (1)nie poczuwa się do obowiązku ich zwrotu. Mając na uwadze powyższe zeznania świadków, należy przyjąć, iżJ. K. (1)zapłaciła za remont dachu i komina jedynie w 3/20 części (zwrócone do banku 3.000 zł z łącznego kosztu 20.000 zł), stąd też Sąd dokonał przeliczenia nakładuJ. K. (1)na remont dachu oraz komina i zamiast przyjąć jego wartość ustaloną przez biegłego (142.808 zł x 0,0054 + 142.808 zł x 0,019 x 0,1=7.711,63 zł + 271,33 zł=7.982,65 zł) przyjął wartość 1.197,44 zł, co powoduje, iż wartość nakładówJ. K. (1)bez zaokrągleń (uczynionych przez biegłego) wynosi 13.814,53 zł. Jeśli chodzi natomiast o zarzut wnioskodawczyni, iż panele zostały zakupione z pieniędzy spadkodawczyni, to zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym - w sprawie nie był przesłuchiwany żaden świadekS. P., który rzekomo miałby zeznać, że panele zostały zakupione ze środków zmarłej matki (k.312). Złożony przez uczestniczkęJ. K. (1)duplikat faktury z 2004 r. potwierdza natomiast, iż to uczestniczka wraz z mężem płaciła za panele.
Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż wartość „czystego” majątku objętego postępowaniem (po odjęciu nakładów i wartości służebności ustanowionych na rzeczJ. K. (2)) wynosi 413.764,45 zł, co powoduje, iż udział każdego z dzieci małżonkówP.wynosi 68.960,74 zł. UczestniczceJ. K. (1)przysługuje dodatkowo od wnioskodawczyni zwrot poniesionych przez nią nakładów w wysokości wyżej ustalonej.
Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia żądania uczestniczek rozliczenia pożytków pobranych przez wnioskodawczynię wynikających z uzyskania przez nią dopłat rolniczych z(...), jak też zysku z rolniczego użytkowania gruntów wspólnych w latach 2012-2013 według czynszu dzierżawnego kształtującego się na poziomie 500 zł za hektar. Jeśli chodzi o dopłaty rolnicze to zdaniem Sądu nie są to pożytki i nie podlegają one uwzględnieniu przy rozliczeniach w niniejszej sprawie, albowiem należności te przysługują tylko rolnikom faktycznie uprawiającym ziemię – gdyby wnioskodawczyni nie pracowała na gospodarstwie objętym wnioskiem żadnych dopłat by nie otrzymała. Dopłaty te mają na celu zapewnienie właściwego poziomu kultury rolnej i uprawiania gruntu zgodnie z zasadami agrotechniki. O tym, iż właśnie na ten cel wnioskodawczyni przeznaczała otrzymywane dopłaty świadczą chociażby faktury za wapno, nawozy, badanie zawartości makroelementów w glebie (k.71-72,100).
Nie ma też podstaw do uwzględnienia żądania rozliczenia zysku z rolniczego użytkowania gruntów rolnych według czynszu dzierżawnego, gdyż wnioskodawczyni nie wydzierżawiała tych gruntów, ale je osobiście uprawiała. Jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w tezie 2 postanowienia z dnia 7 stycznia 2009 r. w sprawie II CSK 390/08 (LEX nr 490512) „Za podstawę rozliczenia pożytków nie sposób przyjąć pożytków potencjalnych (możliwych do uzyskania w świetle opinii biegłego), lecz jedynie pożytki rzeczywiste (realnie uzyskane).” Wskazać także należy, iż to właśnie praca wnioskodawczyni na spadkowym gospodarstwie spowodowała, iż ma ono taką wartość jak wyliczył biegły. Rzeczą oczywistą jest, iż gdyby ziemia nie była uprawiana, nawożona, a leżała odłogiem to jej wartość byłaby duża niższa. O tym, iż tylko wnioskodawczyni wraz z mężem była zainteresowana prowadzeniem gospodarstwa świadczą zeznania świadków przesłuchanych w niniejszej sprawie, którzy także podkreślali, iż dopiero od czasu kiedy małżonkowieK.zajęli się gospodarstwem zaczęło ono być uprawiane w odpowiedni sposób (vide zeznawaniaS. G.,Z. K.,J. K. (2),D. G.).
Jeśli chodzi o żądanie wnioskodawczy, aby zaliczyć na schedę spadkową uczestniczkiJ. K. (1)darowizny otrzymane przez nią odM. P. (2)w postaci comiesięcznego pobierania renty należnej matce od stycznia 2004 r. do października 2011 r., to należy wskazać, iż wobec stanowczego i konsekwentnego stanowiska uczestniczki, iż pieniądze z renty rodzinnej matki przeznaczane były na utrzymanie domu, opłacenie ubezpieczenia matki i budynków, a z tych pieniędzy nie zabierała ona nic na swoje potrzeby, to na wnioskodawczyni reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika spoczywał ciężar udowodnienia, iż te pieniądze były jednak zatrzymywane przez uczestniczkę. Wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, zaś zestawienie wysokości wypłacanej renty rodzinnej, która dopiero od 1.09.2006 r. przysługiwała tylkoM. P. (2)(k.116), z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, które wskazują, iż kwoty te z całą pewnością nie wystarczały na pokrycie należności podatkowych, opału, opłat, czynią bezpodstawnym żądanie wnioskodawczyni.
Wobec początkowego sporu wnioskodawczyni i uczestniczkiM. P. (1), co do dopuszczalności podziału gospodarstwa objętego wnioskiem, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu rolnictwaJ. K. (3). Zdaniem biegłego podział przedmiotowego gospodarstwa jest dopuszczalny i możliwy. Stanowisko to ostatecznie zaakceptowały strony postępowania, które na ostatnim posiedzeniu jawnym przedstawiły zgodny sposób podziału majątku spadkowego i wniosły o: przyznaniedziałek nr (...)wnioskodawczyniE. K.,działek nr (...)uczestniczceM. P. (1), ustanowienie na rzecz uczestnikaT. P.osobistej służebności polegającej na prawie bezpłatnego dożywotniego korzystania z pokoju o pow. 20 m2, kuchni, łazienki i korytarza znajdujących się na parterze domu i dopłacenie pozostałej mu należnej kwoty, zasądzenie spłat na rzecz pozostałych trzech uczestniczek. Sąd na podstawieart. 687 kpcw zw. zart. 622 kpc, uwzględnił proponowany sposób podziału majątku objętego wnioskiem i oddalił bezprzedmiotowy wówczas już wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu rolnictwa. Na rzecz uczestniczekE. P. (1),J. K. (1)iI. A.velH.została zasądzona spłata w kwotach po 68.960,74 zł, a na rzecz uczestnikaT. P.dopłata do ustanowionej zgodnie z wnioskiem służebności w kwocie 8.981,74 zł. Przy czym kwoty do zapłaty zostały proporcjonalnie podzielone pomiędzyE. K.iJ. K. (1), tak aby każdy z uczestników otrzymujących spłatę (dopłatę) mógł od razu otrzymać część pieniędzy – uczestniczkaM. P. (1)zobowiązała się do zapłaty od razu po uprawomocnieniu się postanowienia, zaśE. K., za zgodą uczestników, spłaty ma dokonać w terminie jednego roku od uprawomocnienia się postanowienia. O wydaniu przyznanego majątku sąd orzekł zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez strony na ostatnim posiedzeniu.
O kosztach sądowych orzeczono na mocy 520§ 2 kpcobciążając nimi zainteresowanych stosownie do wielkości ich udziału w majątku objętym postępowaniem – po 1/6.
O pozostałych kosztach orzeczono na mocyart. 520 § 1 kpc,