Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 361/14
Data wyroku: 2014-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION
Sędziowie: Wojciech Vogt –spr., Janusz Roszewski, Paweł Szwedowski

Sygn. akt II Ca 361/14

POSTANOWIENIE
Dnia 6 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt –spr.

Sędziowie:

SSO Janusz Roszewski
SSO Paweł Szwedowski

Protokolant:

sekr. sądowy Elżbieta Wajgielt

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. H.
z udziałemE. T.,M. T. (1),M. T. (2),Ł. T.,M. T. (3),M. T. (4),M. J.,A. J.
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 7 maja 2014r. sygn. akt I Ns 303/14
p o s t a n a w i a:
oddalić apelację
II Ca 361/14Uzasadnienie
WnioskodawczyniT. H.wniosła o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku poZ. T.zmarłym(...)wK..
Sąd Rejonowy w Kaliszu postanowieniem z dnie 7 maja 2014 r. oddalił wniosek. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach:
Z. T.zmarł(...). wK.gdzie ostatnio stale zamieszkiwał. W tym samym dniu wnioskodawczyni dowiedziała się o jego śmierci. Wnioskodawczyni nie złożyła w terminie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku ponieważ nie wiedziała, że ojciec ma długi. Nie próbowała się tego dowiedzieć bo ją to nie interesowało. Drugą żonę ojcaT. H.widziała na pogrzebie ale nie próbowała z nią rozmawiać stanu majątkowego ojca. O tym, że poZ. T.pozostały nie spłacone długi wnioskodawczyni dowiedziała się około 8 miesięcy po jego śmierci. Jej siostraE. T.dostała zawiadomienie z banku, że ojciec pozostawił dług.E. T.złożyła wtedy sprawę o spadek. Toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku poZ. T.zainicjowana przezE. W.w powyższej sprawie został złożony 20 listopada 2012 r.
WnioskodawczyniT. H.najpóźniej w listopadzie 2012 r. dowiedziała się o długach ojca. Wniosek do Sądu złożyła w lutym 2014 r., a roczny termin przewidziany wart. 88 k.c.minął w listopadzie 2013 r.
Przyjmuje się, że brak wiedzy spadkobiercy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego może stanowić błąd co do przedmiotu spadku wtedy i tylko wtedy gdy nie jest on wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy. Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątkowego spadkodawcy (por. postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04).
Wnioskodawczyni nie wykazała, że jej bezczynność w przedmiocie ustalenia przedmiotu spadku nie wynika z braku należytej staranności po jej stronie. Na niej zaś spoczywa obowiązek dowodowy, co wynika zart. 6 k.c.(por. postanowienie SN z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 337/09).
Apelacjęod tego rozstrzygnięcia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj.art. 1019 § 2 k.c.w wz. zart. 88 k.c.przez niewłaściwe uznanie, że jej uprawnienie wygasło w listopadzie 2013 r., a wnioskodawczyni złożyła wniosek w dniu 14 października 2013 r. i naruszenie przepisów prawa procesowego przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez błędne przyjęcie, że wni9oskodawczyni nie dołożyła należytej staranności w ustaleniu stanu majątkowego ojca po jego śmierci. Wniosła także o przeprowadzenie dowodów z dokumentów i przesłuchania wnioskodawczyni na okoliczność, że zachowała termin wymieniony wart. 88 k.c.Wniosła o zmianę orzeczenia i uwzględnienie wniosku w całości.
Na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik wnioskodawczyni wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: wniosku o stwierdzenie nabycia spadku złożonego przezT. H.do Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 14.10.2013 r. , akta I Ns 1822/13 oraz protokołu rozprawy z dnia 29 sierpnia 2013 r. ze sprawy I Ns 1030 Sądu Rejonowego w Kaliszu na okoliczność zachowania przez wnioskodawczynię należytej staranności w zakresie dowiedzenia się o sytuacji majątkowej spadkodawcy. Sąd Okręgowy powyższe dowody przeprowadził.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że trafnie skarżąca zarzuca Sądowi I instancji iż niezgodnie z prawda ustalił, że uprawnienie wnioskodawczyni wygasło z uwagi niezachowania rocznego terminu do uchylenia się od skutków prawnych swojej bezczynności. Uprawnienie to bowiem wygasło w listopadzie 2013 r. jednak wnioskodawczyni złożyła je w dniu 14 października 2013 r. Zawarte jest ono we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku złożonego przez wnioskodawczynię do Sądu Rejonowego w Kaliszu i zarejestrowane jako sprawa I Ns 1822/13 Sąd w tej sprawie odrzucił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a wniosek o uchylenie się od skutków prawnych nie złożenia oświadczenia o odrzucenie spadku w terminie pozostał bez biegu.

W sprawach o uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd z urzędu bada czy spełnione są przesłanki do uchylenia, czyli ustala, czy w konkretnej sprawie spadkobierca rzeczywiście pod wpływem błędu lub groźby nie złożył takiego oświadczenia w terminie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 337/09) Ciężar udowodnienia takiej wadliwości spoczywa na zainteresowanym (por. dr Witold Borysiak /w/ Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Spadki pod redakcją Konrada Osajdy, Warszawa 2013 r., s. 860 ).
Błąd, o którym mowa wart. 1019 k.c., może dotyczyć przedmiotu spadku. W tej ostatniej sytuacji chodzi o brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego, z tym zastrzeżeniem, że nie jest on wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy. Ten ostatni pogląd nie jest kwestionowany ani w literaturze ani w orzecznictwie (por. Elżbieta Skowrońska-Bocian, Jacek Wiercinski /w/ Kodeks cywilny. Komentarz pod redakcją Jacka Gudowskiego, Warszawa 2013 r., s. 273 i n.; postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CK 799/04; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2011 r., I CSK 85/11; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 337/09).
Co prawda mylne wyobrażenie spadkobiercy o stanie spadku może odnosić się do samego faktu istnienia długów spadkowych oraz ich wysokości, jednakże ażeby błąd spadkobiercy był błędem istotnym (ar.(...)§ 2 k.c .w zw. zart. 84 § 2 k.c.), należy wykazać, że spadkodawca nie miał wiedzy o długach spadkowych mimo powziętych przez niego, odpowiednich, możliwych działań zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu spadku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 lipca 2011 r., IV CSK 612/11). Zakres tych odpowiednich, możliwych działań zależy od okoliczności konkretnej sprawy. W cytowanym postanowieniu z dnia 1 grudnia 2011 r. ustalono, że spadkobierca (syn) skutecznie uchylił się od skutków oświadczenia o przyjęciu spadku (art. 1019 § 2 k.c.) , powołując się między innymi na brak kontaktów ze zmarłym, konflikt z innymi krewnymi ojca,zorganizowanie pogrzebu bez jego udziału.
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, żeT. H.nie dołożyła należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. Należy podkreślić, że mimo iż nie utrzymywała ona kontaktów z ojcem, to była na pogrzebie ojca, na którym także była druga żona ojca. Wnioskodawczyni miała więc możliwość uzyskania informacji o zadłużeniu od drugiej żony ojca. Nie zrobiła tego jednak. Ponadto zeznała, że o długach ojca nie próbowała się dowiedzieć, bo jej to nie interesowało. Prawidłowe jest więc ustalenie Sądu, żeT. H.nie dołożyła należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątkowego spadkodawcy chociaż miała taka możliwość.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie zart. 385 k.p.c., orzec jak w sentencji.