Sąd Okręgowy w Toruniu
IX Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ka 235/14
Data wyroku: 2014-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: A.Walenta, A.Nowicka
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk i art. 586 ksh

IX Ka 235/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
7 sierpnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Toruniu w IX Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO A.Walenta
Sędziowie SO: A.Nowicka
L.Gutkowski (spr)
Protokolant: staż. M.Chojnacka
przy udziale Prok. Prok. Okr. G.Roszkowskiej
po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014r. sprawy:
R. K., oskarżonego zart.286§1 kki zart.586 ksh
z powodu apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Chełmnie VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Wąbrzeźnie z dnia 25 lutego 2014r.
sygn. akt VII K 218/13,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Chełmnie do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt IX Ka 235/14

UZASADNIENIE
R. K.został oskarżony o to, że:

I
w okresie od 22 września 2010 r. do 28 listopada 2010 r.J.iW.woj.(...)- (...), działając z góry powziętym zamiarem osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracownika(...) Sp. z o.o.co do posiadanej płynności finansowej oraz zamiaru wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań przez(...) Sp. z o.o.dokonał zakupu środków farmaceutycznych nafakturę VAT nr (...)z dnia 22 września 2010 r. za kwotę 1284,86 zł orazfakturę VAT nr (...)z dnia 28 października 2010 r. za kwotę 2488,39 zł a następnie nie uiścił opłat za zakupiony towar doprowadzając w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie łącznej 3773,25 zł na szkodę(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.- to jest o przestępstwo zart. 286§1 kk

II
w okresie od dnia 08 maja 2010 r. do dnia 08 sierpnia 2010 r. wW.woj.(...)- (...)będąc prezesemfirmy (...) Sp. z o.o.nie zgłosił wniosku o upadłość spółki pomimo powstania warunków uzasadniających zgłoszenie wniosku- to jest o przestępstwo zart. 586 ksh

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w Wąbrzeźnie, sygn. akt VII K 218/13, uznał oskarżonegoR. K.za winnego:
- popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia, to jest przestępstwa zart. 286§1 kki za to, na podstawieart. 286§1 kk, wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,
- popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu oskarżenia, to jest przestępstwa zart. 586 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych(Dz.U.2000.94.1037) i za to, na podstawie tego przepisu, wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 kkiart. 86§1 kkpołączył w/w kary pozbawienia wolności i wymierzył oskarżonemu w ich miejsce karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawieart. 69§1 i 2 kk,art. 70§1 pkt 1 kk, warunkowo zawiesił na okres 3 lat tytułem próby, oddając go w tym czasie, na podstawieart. 73 § 1 kk, pod dozór kuratora sądowego oraz na podstawieart. 33§2 kk- karę 60 stawek dziennych grzywny po 10 zł każda.

Na podstawieart. 72§1 pkt 4 kkzobowiązał oskarżonego do wykonywania pracy zarobkowej.

Na podstawieart. 46§1 kkorzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.kwoty 3.773,25.

Zwolnił oskarżonego od opłaty, a kosztami postępowania w sprawie obciążył Skarb Państwa.

Wyrok ten zaskarżyli w całości dwaj obrońcy oskarżonego.

    ObrońcaM.G.podniosła zarzuty:

1
mającego wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów postępowania w postaciart. 6 kpkprzez pozbawienie oskarżonego prawa do korzystania z pomocy obrońcy, polegające na przeprowadzeniu, wbrew jego woli, rozprawy w dniu 25 lutego 2014 r. bez udziału ustanowionego przez niego obrońcy

2
błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego wpływ na treść wyroku, polegającego na dowolnym przyjęciu, że oskarżony i spółka w chwili zawierania poszczególnych transakcji byli niewypłacalni, mimo, że spółka w powyższym okresie osiągnęła znaczący dochód, a zobowiązania, o których mowa w uzasadnieniu, powstały dopiero później

Wskazując na powyższe uchybienia, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
NatomiastobrońcaT. B.zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 7 kpkpoprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań pokrzywdzonego i pozostałych świadków orazart. 167 kpkw zw. zart. 193 kpkpoprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny księgowości w celu ustalenia kondycji finansowej spółki w okresie objętym zarzutem i „skutków, jakie odniosły działania oskarżonego w aspekcie istnienia ryzyka w działalności gospodarczej”

2
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mogący mieć wpływ na jego treść, polegający na dowolnym przyjęciu, że oskarżony posiadał uzasadniającą zgłoszenie wniosku o upadłość wiedzę o kondycji finansowej spółki i miał obowiązek osobistego zgłoszenia wniosku o upadłość, w sytuacji, gdy dnia 8 sierpnia 2010 r. sprzedał udziały w niej oraz przyjęciu, że zamawiając towary, oskarżony działał z zamiarem doprowadzenia pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie go w błąd co do okoliczności istotnych dla zawarcia umowy, mimo, że przedstawiciele pokrzywdzonego zgodnie zeznali, że oskarżony takich oszukańczych czynności nie podejmował

Wskazując na powyższe, skarżący domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualnie - jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, a w razie nieuwzględnienia zarzutów – nieobciążania oskarżonego kosztami za postępowanie apelacyjne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Stwierdzenie naruszenia prawa do obrony sygnalizowanego przez obrońcę oskarżonegoM.G.implikowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji bez dokonywania oceny zasadności pozostałych, podniesionych przez skarżących zarzutów, zmierzających do podważenia merytorycznej prawidłowości rozstrzygnięcia.
Zaskarżony wyrok faktycznie wydany został z obraząart. 6 kpk, która mogła mieć wpływ na jego treść.
Z akt sprawy wynika wszak, że rozprawa w dniu 25 lutego 2014 r., w trakcie której po przesłuchaniu kolejnych świadków, których zeznania stanowiły później przesłankę rozstrzygnięcia, sąd orzekający zamknął przewód sądowy i wydał wyrok, przeprowadzona została, wbrew woli oskarżonego, bez udziału ustanowionego przez niego obrońcy. W realiach sprawy - w świetle utrwalonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska, jednolitego i zbieżnego z poglądami wyrażanymi w literaturze – taki sposób procedowania ocenić należało jako równoznaczny z rażącym naruszeniem reguł rzetelnego procesu i prawa oskarżonego do obrony, a w szczególności korzystania z pomocy obrońcy. Prawdą jest, że ów obrońca, będąc prawidłowo zawiadomionym o rozprawie, nie stawił się na nią bez żadnego usprawiedliwienia, a podobna sytuacja była już przyczyną odroczenia wcześniejszej rozprawy. Rzecz jednak w tym, że skoro oskarżony w dalszym ciągu nie zgadzał się na prowadzenie sprawy bez pomocy obrońcy, twierdząc, że nie może się z nim skontaktować, a sąd nie dysponował informacjami o przyczynie nieobecności adwokata, pozwalającymi na przesądzenie, że jego niestawiennictwo stanowiło wynik „zmowy” z oskarżonym ukierunkowanej na utrudnianie postępowania, nie mógł faktu jego absencji zignorować. Ponieważ mógł być on spowodowany niezależnymi od oskarżonego okolicznościami, za które winę ponosił wyłącznie obrońca, niedopuszczalne było kontynuowanie w tym dniu prowadzenia sprawy i wywodzenie tym samym z tegoż faktu niekorzystnych dla oskarżonego skutków w postaci ograniczenia jego możliwości obrony. Jak trafnie podkreśliła obrońcaM.G., odwołując się do bogatego, odnoszącego się do tej kwestii orzecznictwa Sądu Najwyższego, niedopuszczalne jest obciążanie oskarżonego negatywnymi konsekwencjami niedopełnienia przez jego obrońcę swoich obowiązków w sposób prowadzący do ograniczenia, czy wręcz wyłączenia, możliwości skutecznego realizowania przez niego jego prawa do obrony poprzez korzystanie z pomocy obrońcy. Innymi słowy – niezawinione przez oskarżonego, niewłaściwe postępowanie obrońcy nie może mu szkodzić, nawet, jeśli sam go ustanowił (tzn. nie można obciążać oskarżonego jego skutkami na zasadzie tzw. winy w wyborze).
Skoro na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. przeprowadzono dowody, które później posłużyły do negatywnej weryfikacji wyjaśnień oskarżonego (zeznaniaR. L.) i mocy dowodowej prima facie korzystnych dla niego zeznań jednego ze świadków (zeznaniaM. D.), zamknięty został przewód sądowy i po wygłoszeniu mów końcowych przez strony, wydany został wyrok, nie trzeba szerzej wywodzić, że obrany przez sąd orzekający sposób procedowania, pozbawiający oskarżonego możliwości korzystania (i to na ostatnim poprzedzającym wydanie wyroku terminie rozprawy) z pomocy obrońcy, którego sam ustanowił, mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżony wyrok - jako wydany z naruszeniem przysługujących mu uprawnień, stanowiących jedną z gwarancji rzetelnego procesu - nie mógł zatem się ostać.
Obrona w tym wypadku nie była wprawdzie obligatoryjna. Jednakże, jeśli oskarżony, wykorzystując swoje uprawnienie do korzystania w toku prowadzonego przeciwko niemu postępowania przybrał sobie do pomocy profesjonalistę i kategorycznie nie zgadzał się na prowadzenie rozprawy pod jego nieobecność, uważając to za niekorzystne z punktu widzenia swoich interesów, to sądowi nie pozostawało nic innego, jak ponownie odroczyć rozprawę, podejmując w pierwszym rzędzie, przy skorzystaniu z dostępnych środków, kroki mające na celu zdyscyplinowanie obrońcy.
Nie przesądzając merytorycznej zasadności orzeczenia, sąd odwoławczy uchylił zatem zaskarżony wyrok.
Sprawa winna zostać rozpoznana przez Sąd Rejonowy ponownie z respektowaniem unormowań stojących na straży uprawnień oskarżonego.
Na podstawieart. 436 kpksąd odwoławczy ograniczył zakres rozpoznania środków odwoławczych jedynie do powyższego uchybienia, bowiem rozpoznanie ich w tym zakresie było wystarczające do wydania rozstrzygnięcia, zaś rozważanie pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżących – z uwagi na charakter ujawnionego uchybienia - byłoby przedwczesne.