Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII Pa 37/14
Data wyroku: 2014-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Pierzycka-Pająk, Małgorzata Andrzejewska, Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Umowa O Pracę – Zawarcie
Podstawa prawna: art. 22 k.p.

Sygn. akt VIIIPa 37/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Małgorzata Andrzejewska

Sędziowie:

SSO Maria Pierzycka-Pająk
SSO Teresa Kalinka (spr.)

Protokolant:

Ewa Gambuś

po rozpoznaniu w dniu10 lipca 2014r. w Gliwicach
sprawy z powództwaA. M.(M.)
przeciwkoPrzedsiębiorstwu Usług (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwZ.
oustalenie stosunku pracy
na skutek apelacjipowoda
od wyrokuSądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia17 grudnia 2013 r.sygn. aktIV P 454/12
oddala apelację.
(-) SSO Maria Pierzycka-Pająk (-) SSO Małgorzata Andrzejewska (-) SSO Teresa Kalinka (spr.)
Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
Sygn. VIII Pa 37 /14

UZASADNIENIE
PowódA. M.domagał się ustalenia, że był zatrudniony u pozwanegoPrzedsiębiorstwa Usług (...) spółka z o.o.wP.w okresie od 10 października 2010 roku 2010r. do 30 czerwca 2011r. i od 1września 2011 roku do 30 września 2011 w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze kierowcy. Na uzasadnienie żądań powód wskazał, że w spornym okresie pracował u pozwanego wykonując pracę kierowcy na podstawie dwóch umów zlecenia, a faktycznie świadczył pracę jak pracownik.
W odpowiedzi na pozew pozwanaPrzedsiębiorstwo Usług (...) spółka z o.o.wP.wniosła o oddalenie powództwa wskazując, że strony nie łączył stosunek pracy bowiem powód świadczył pracę na podstawie umów o charakterze cywilnoprawnym (umów zlecenia).A. M.we własnym zakresie wykonywał zlecenia, a pozwana nie wydawała mu żadnych wiążących poleceń., nie pracował pod kierownictwem pozwanej i nie przebywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w miejscu wskazanym przez pozwaną.
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 roku Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach oddalił powództwo.
Sąd I Instancji ustalił, że pozwana spółka. zajmuje się przewozem osób, najczęściej są to przewozy pasażerów z lotniska lub na lotnisko wP.. Powód rozpoczął pracę w pozwanej spółce od października 2010r. podpisując z pozwaną umowy zlecenia. W umowach tych strony ustaliły, że powód zobowiązuje się do wykonywania usług związanych z kierowaniem pojazdem używanym do przewozu osób w transporcie drogowym. Wysokość wynagrodzenia uzależniona była od ilości kursów.R.świadczył do końca września 2011 roku z dwumiesięczną przerwą.
Oprócz powoda w pozwanej spółce na takich samych zasadach pracowali jeszczeP. P.iA. G., którzy również wystąpili do sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Wcześniej pozwana spółka wystąpiła przeciwko powodowi o zapłatę kary umownej z umów zlecenia. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia niniejszej sprawy.
Transport pasażerów odbywał się według wpływających do firmy zleceń. Informacje o kursach kierowcy otrzymywali albo bezpośrednio w biurze na terenie lotniska albo telefonicznie do domu.(...)tych udzielał im najczęściejJ. J. (1)były konkubentD. D.- prezesa pozwanej spółki.J. J. (1)posiada na terenie lotniska inną spółkę, która zajmuje się wynajmem samochodów i okazjonalnym przewozem osób. Właścicielem obu spółek jest synD. D.iJ. J. (2)M. J..
Ustalono, że w okresie spornym powód wykonywał zarówno pracę jako kierowca na rzecz pozwanej spółki jak również na rzeczspółki (...)aC.. Wynagrodzenie otrzymywał od pozwanej spółki.
W pozwanej spółce nie prowadzono ewidencji czasu pracy, nie były podpisywane listy obecności. Praca zarówno powoda jak i pozostałych pracowników, którzy z nim pracowali nie była wykonywana w z góry określonych stałych godzinach pracy, uzależniona była bowiem od ilości i rodzaju zleceń wpływających do obu firm zarówno pozwanej spółki jak i drugiego podmiotuspółki (...)aC.. Powód podpisywał rachunki dotyczące otrzymane wynagrodzenia za wykonanie zlecenia jak i zgłoszenie do ubezpieczenia oraz oświadczenie zleceniobiorcy dla celów podatkowych.
Sąd I instancji ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy jako spójny i dał wiarę zeznaniom prezes pozwanej spółki. Stwierdził, że przeprowadzone dowody są w opozycji wobec zeznań powoda, który twierdził, że praca u pozwanej miała wszystkie cechy stosunku pracy. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom powoda oraz zeznaniom pozostałych dwóch pracownikówA. G.iP. P... Przesłuchani w charakterze stron pracownicy nie potrafili wykazać by łączący ich z pozwaną spółką stosunek prawny miał cechy stosunku pracy. W spółce tej nie pracowali w określonych godzinach, nie było tam ewidencji czasu pracy, zlecenia transportu najczęściej otrzymywali telefonicznie, ich praca nie była nadzorowana a oni sami nigdy nie zakwestionowali zawartych ze spółką umów zlecenia.
Zdaniem Sądu Rejonowego powództwo należało oddalić , bowiem nie zachodziły przesłanki zart.  22 §1 i § 11k.p.Sąd I Instancji wskazał, że o charakterze prawnym umowy decyduje nie nazwa, jaką strony nadały umowie , ani postanowienia umowy wskazujące na charakter stosunku cywilnoprawnego, lecz sposób wykonywania umowy. Cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005 r., sygn. akt I UK 68/05,) Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny, podporządkowanie może dotyczyć tak sposobu, miejsca, jak i czasu świadczenia pracy. Zasada podporządkowania pracownika polega zwłaszcza na obowiązku stosowania się do poleceń przełożonego, które pozostają w związku z wykonywaną pracą, tj. jej organizacją i przebiegiem.
W przedmiotowej sprawie powyższa przesłanka nie została spełniona.
Z materiału dowodowego wynika, że praca powoda uzależniona była od ilości i rodzaju zleceń na wykonanie usług transportowych. Powód otrzymywał zlecenia na przewóz najczęściej dotyczyło to pasażerów lotniska wP., ale też nie zawsze i w zależności od rodzaju kursu i ilości na dany dzień pracę tę świadczył. Gdy nie było pracy powód nie pracował. Zlecenia transportu otrzymywał często telefonicznie będąc w domu a nie w dyspozycji zakładu. W okresie spornym powód świadczył również pracę na rzecz drugiejspółki (...)aC., która wykonywała w dużej mierze tożsame usługi transportowe co pozwana spółka i często polecenia wydawał muJ. J. (1)- prezes tej drugiej spółki. Tak więc trudno nawet ustalić w jakich okresach powód świadczył pracę na rzecz której ze spółek tym bardziej, że za te prace otrzymywał jedną zapłatę.
Zdaniem Sądu Rejonowego istotne w sprawie jest również to, że powód nigdy w trakcie całego okresu świadczenia pracy nie kwestionował charakteru łączącego go z pozwaną spółką stosunku prawnego, z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy wystąpił dopiero po ponad półtorej roku od zakończenia współpracy w momencie otrzymania z Wydziału Cywilnego nakazu zapłaty. Takie zachowanie powoda wskazywałoby, że nigdy jego intencją nie było chęci zawarcia ze spółką umowy o pracę, a przecież wola stron zawierających umowę jest w tym przypadku najistotniejsza, to ona również determinuje w dużym stopniu charakter umowy jaką strony zawierają. O rodzaju zawartej umowy decyduje nie tylko i nie tyle jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron.
W apelacji powód zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci „sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego sprawie materiału dowodowego przez całkowicie dowolną ocenę materiału dowodowego w szczególności poprzez nieuwzględnienie w ustaleniu stanu faktycznego zeznań świadków i strony powodowej” oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisówart. 22 § 1 i § 11. kodeksu pracy.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania .
Zdaniem apelującego Sąd I Instancji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów nie dając wiary zeznaniom powoda i świadków wykonujących pracę kierowcy na tej podstawie, że nie wykazali oni istnienia stosunku pracy. Argumentacja Sądu jest niespójna i nieczytelna, bowiem odmawiając wiarygodności określonym dowodom należy te dowody pominąć, a nie ustalać w oparciu o nie stan faktyczny. Skoro Sąd I Instancji nie dal wiary zeznaniom świadkówP. P.iA. G., bez uzasadnienia tego stanowiska, to doszło do naruszeniaart. 233 § 1 kpc, a uchybienie to miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Sąd błędnie ocenił zeznania przedstawiciela pozwanej stwierdzając, że powód nie wykonywał pracy w warunkach podporządkowania.J. J. (1)wydawał polecenia przewozów z dokładnym określeniem sposobu i miejsca ich wykonywania. Powód nie miał możliwości samodzielnego decydowania o kwestiach dotyczących poszczególnych przewozów, nie miał możliwości wyznaczenia zastępcy. Kierowcy potwierdzali swoją obecność w pracy wskazując ilość przepracowanych godzin . Między kursami pozostawał w siedzibie pozwanej pozostając do dyspozycji pracodawcy. Stwierdził, że podpisując umowy zlecenia nie obejmował zamiarem „sposobu w jaki blankietowa umowa zlecenia była wykonywana”. Konkretyzacja przedmiotu świadczenia po podpisaniu umowy doprowadziła do przekształcenia umowy zlecenia w umowę pracę.
Podstawą oddalenia powództwa nie może być również czas jaki upłynął od daty ustania wykonywania pracy, ani sam fakt wystąpienia z żądaniem.
W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2014 roku zgłosił wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkaŁ. G.na okoliczność praktyk stosowanych przezJ. J. (1)w stosunku do pracowników oraz sposobu w zarządzania przedsiębiorstwem.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacji i obciążenie powoda kosztami postępowania. Zdaniem pozwanej wyrok jest prawidłowy, Sąd dokonał trafnych ustaleń faktycznych i poddał go właściwej ocenie. Zarzuty stanowią dowolną polemikę z przeprowadzonym przez Sąd rozumowaniem. Powód usiłuje manipulować faktami wynikającymi z przeprowadzonych dowodów. Zdaniem pozwanej zarzut naruszeniaart. 232 § 1 kpcjest nieuzasadniony. Pozwana zwróciła uwagę, że z treści umowy nie wynika zakaz posługiwania się zastępstwem. Powód świadczył pracę nieregularnie, w różnych godzinach, stawiał się do pracy na wezwania telefoniczne. Powód myli podporządkowanie pracodawcy ze świadczeniem usług w określonych godzinach. Jedynie data, godzina i rodzaj kursu determinowały czas pracy powoda, a nie wola pozwanej, nadto, skoro powód wiedział, że świadczył pracę na rzecz panaJ., a nie pozwanej, to żądanie ustalenia stosunku pracy pomiędzy nim a pozwaną jest nieuzasadnione. Podstawę apelacyjną mogą stanowić ustalenia faktyczne, które nie pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, o ile sprzeczność ta mogła wpłynąć na treść orzeczenia. Nie można jednocześnie w apelacji stawiać zarzutu sprzeczności ustaleń faktycznych sądu i błędnego zastosowania dla tych ustaleń odpowiadającej im normy prawnej. Podnoszone w apelacji zarzuty wzajemnie się wykluczają.
Sąd II instancji zważył, co następuje:
Apelacja podlega oddaleniu jako niuzasadniona
Zgodnie zart. 233.§ 1 kpcsąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zarzut apelacji dotyczący przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów częściowo zasługuje na uwzględnienie. W oparciu oart. 382 kpcsąd drugiej instancji musi orzekać na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd ten może ocenić materiał dowodowy w sposób odmienny od Sądu I instancji, oczywiście w granicach zarzutów apelacji. Należy podzielić stanowisko apelującego, że nie można ustalać stanu faktycznego w oparciu o dowody, którym nie dało się wiary. Sąd I instancji przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów stwierdzając, że zeznaniom powoda i świadków, którzy wykonywali taką samą jak on pracę w pozwanej spółce,, nie można dać wiary, z tym uzasadnieniem, że nie wynika z nich iż byli zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Oceniając zebrany w sprawie materiał należy dać wiarę zeznaniom powoda ,A. G.iP. P.co do warunków w jakich świadczyli pracę, organizacji pracy i jej charakteru. Należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I Instancji, że z zeznań tych i z całego materiału dowodowego nie wynika, że praca wykonywana była pracą do której mają zastosowanie przepisyKodeksu pracy. Błędna ocena zeznań nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Mimo naruszeniaart. 233 § 1 kpcw części wskazanej w apelacji rozstrzygnięcie sądu uznać należało za prawidłowe.
Apelacja zawierała również zarzut dotyczący błędnej wykładni prawa materialnego, a toart. 22 kp. Definicja ustawowa stosunku pracy zawarta w tym przepisie zakłada wykonywanie pracy osobiście, odpłatnie, w ramach podporządkowania pracowniczego, w sposób powtarzalny i bez ponoszenia przez pracownika ryzyka prowadzenia podmiotu zatrudniającego.
Za bezsporne należy uznać okoliczności, żeA. M.nie miał ustalonych stałych godzin pracy, nie było list obecności, stawiał się do pracy na żądanie w zależności od ilości zleceń, godzin przejazdów. Bywało, że pracował po kilkanaście godzin dziennie, ale były też takie miesiące, kiedy zleceń było mniej. Wysokość wynagrodzenia uzależniona była od ilości kursów i trasy przewozu..
Sąd pragnie zaznaczyć, że nie jest zabronione przez prawo zatrudnianie kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych. Zgodnie zart. 2 k.p.pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym nie jest pracownikiem osoba zatrudniona w oparciu o umowę cywilnoprawną jaką jest m.in. umowa zlecenie. Przedsiębiorca nie jest ograniczony w wyborze formy zatrudnienia.. Umowa zlecenia, którą legitymował się powód, uregulowana została wKodeksie cywilnym. Przepisart. 734 § 1 kcstanowi, że przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Oznacza to, że w prawie cywilnym przedmiot umowy zlecenia został ujęty wąsko, co wyraźnie ją różnicuje od umowy o pracę. Z tych powodów nie można umowy zlecenia traktować jako umowy o pracę, z tym zastrzeżeniem, że nazwa umowy nie ma znaczenia, jeżeli nawiązany stosunek pracy ma cechy wskazane wart. 22 § 1 kp.
Powód twierdził w tym procesie, że praca przez niego świadczona była wykonywana w warunkach podporządkowania pracodawcy, bowiem wykonywał on kursy na jego polecenie, według harmonogramu. Umowa zlecenia polegająca na przewozie osób musi zawierać termin odjazdu, miejscowość przeznaczenia, klasę środka transportowego. Fakt wykonywania zlecenia w godzinach określonych harmonogramem odjazdów nie świadczy o podporządkowaniu pracownika pracodawcy. Wynika ze specyfiki wykonania zlecenia przewozu osób w określonych godzinach.
Skoro przewóz osób może być wykonywany w ramach umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę, to z ustalonego orzecznictwa sądowego wynika, że w takiej sytuacji dla oceny rodzaju stosunku prawnego decydujące jest ustalenie, które z cech mają charakter przeważający - umowy zlecenia czy umowy o pracę ( por. wyrok SN z dnia 14 września 1998 roku sygn. I PKN 334/98).. Zdaniem Sądu, w przypadku zawarcia umowy o pracę , praca musiałaby być świadczona w ustalonych stałych godzinach pracy z uwzględnieniem przepisówKodeksu pracyo czasie pracy, powód pozostawałby codziennie przez 8 godzin do dyspozycji pracodawcy.. Charakter pracy nie uległby zmianie – nadal wykonywałby przewozy zgodnie z napływającymi zleceniami.. Należy dać wiarę twierdzeniom pozwanej, że nigdy nie proponowała umów o pracę, ponieważ ilość i terminy kursów są uzależnione od ilości zakupionych biletów, godzin przylotów samolotów, pory roku . Nie ma pewności, że codziennie w określonych godzinach miałaby zapewnioną pracę dla kierowcy w ramach 8-godzinego dobowego czasu pracy. Specyfika prowadzonej przez nią działalności uzasadniała zatrudnianie kierowców na podstawie umów zlecenia.
Zdaniem Sądu II Instancji w świadczonej przez powoda pracy przeważały elementy umowy zlecenia. Niezależnie od tego warto zwrócić uwagę na treść orzeczenia SN w sprawie II PK 354/09. Sąd Najwyższy stwierdził, że „w razie ustalenia, iż zawarta przez strony umowa wykazuje cechy wspólne dla umowy o pracę i umowy prawa cywilnego z jednakowym ich nasileniem, rozstrzygająca o jej typie powinna być in concreto wola stron.Art. 22 § 11k.p.nie stwarza prawnego domniemania zawarcia umowy o pracę. Nie wyłącza też ustalenia rodzaju zawartej umowy poprzez wykładnię oświadczeń woli wedle kryteriów podanych wart. 65 k.c., stosowanym tu poprzezart. 300 k.p.O rodzaju zawartej umowy decyduje więc nie tylko i nie tyle jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron. Nie można uznać, że powód podpisując umowy zlecenia nie godził się na taką formę świadczenia pracy. Powód w miesiącach lipcu i sierpniu 2011 roku nie świadczył pracy, skorzystał z czasu wolnego, a po powrocie zawarł drugą umowę zlecenia. Przyjąć należy, że wolę zawarcia umowy zlecenia wyraził w sposób kategoryczny i znał warunki na jakich będzie pracę świadczył. Sąd Najwyższy wskazał, że „ przy rozstrzyganiu takich kwestii spornych ( rodzaj umowy) należy rozważyć stanowisko, iż - w razie wątpliwości lub kontrowersji co do zgodnego zamiaru stron i celu umowy - w sytuacji, gdy niezbyt jednoznacznie wypada ocena cech faktycznych nawiązanego stosunku prawnego, za rozstrzygające należałoby uznać to, co znalazło wyraz w bezpośrednich oświadczeniach woli stron i kwalifikacji nazwy zawartej czynności prawnej. Wola stron może bowiem obejmować także wprowadzaną do treści kontraktu sama nazwę zawartej umowy. Jest to tym bardziej istotne dlatego, że każda z form świadczenia pracy (pracownicza, cywilnoprawna, bądź wykonywana bez lub poza stosunkiem zatrudnienia) może mieć swój autonomiczny byt i uzasadnienie prawne, skoro nie da się ani generalnie, ani w szczególności wykreować nakazu zatrudniania wyłącznie na podstawie umów o pracę, albo zakazu świadczenia usług, o podobnym lub zbliżonym do pracowniczego charakterze, w ramach umów cywilnoprawnych.”
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że umowa cywilnoprawna mogła być podstawą świadczenia pracy. Zgodnej woli, to jest świadczenia pracy w oparciu o stosunek cywilnoprawny, możnaby przeciwstawić tylko zarzut zawarcia umowy zlecenia w celu obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 300kp.
Reasumując, zarzuty apelacji w części dotyczącej błędnej wykładni prawa materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Powód podpisał umowy zlecenia, taka była zgodna wola stron, a praca mogła być świadczona w oparciu o umowę cywilnoprawną. Fakt wykonywania przy użyciu samochodów należących do innego podmiotu nie niweczy skutków zawartej umowy zlecenia.
Sąd II Instancji oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka na podstawieart.381 kpc. Nadto stwierdził, że okoliczności które miał wyjaśnić świadek nie mają związku z przedmiotem sporu.
Apelację oddalono na podstawieart. 385 kpc.
(-) SSO Maria Pierzycka-Pająk (-) SSO Małgorzata Andrzejewska  (-) SSO Teresa Kalinka (spr.)
Sędzia   Przewodniczący   Sędzia