Sąd Okręgowy w Rzeszowie
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI Ga 93/14
Data wyroku: 2014-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Borucki, Beata Hass – Kloc, Anna Walus – Rząsa
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: 299 ksh

Sygn. akt VI Ga 93/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki
Sędziowie: SO Anna Walus – Rząsa
SO Beata Hass – Kloc (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Magdalena Kamuda
po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. w Rzeszowie
na rozprawie
sprawy z powództwa:S.wB.

przeciwko:H. N.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w KrośnieV Wydziału Gospodarczego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt V GC 254/13
oddala apelację
Sygn. akt VI Ga 93/14

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 22 maja 2014r.
Powód –S.wB.w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu –H. N.wnosił o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, aby pozwany zapłacił na rzecz powoda kwotę 1 068,80 złotych, zaś w przypadku wniesienia sprzeciwu, dodatkowo zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powyższego powód podał, że nałożył na firmęR.wJ., działającą następnie pod nazwą(...) sp. z o.o.wJ.karę pieniężnąw kwocie 1 000,00 złotych, z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, które zostało stwierdzone podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 27 stycznia 2007r. pojazdu członowego marki(...)onr. Rej. (...)wraz z naczepą – cysternąmarki K. (...)onr rej. (...), znajdującego się w dyspozycji w/w firmy.
Po upływie terminu do dokonania zapłaty został wystawiony administracyjny tytuł wykonawczy z dnia 12 czerwca 2007r., na podstawie którego organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego wJ.wszczął postępowanie egzekucyjne.
Organ egzekucyjny umorzył jednak prowadzone postępowanie wobec ogłoszenia upadłości spółki.
W tych okolicznościach powód zgłosił sędziemu komisarzowi przysługującą mu wierzytelność, jednak postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011r. postępowanie upadłościowe zostało zakończone, zaś powód nie został ujęty w ostatecznym planie podziału funduszów masy.
Żądanie pozwu skierowane zostało zatem do pozwanego, jako członka zarządu odpowiedzialnego za działania spółki.
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwai zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu ( k- 32-33).
W pisemnych motywach powyższego podniósł w pierwszej kolejności zarzut przedawnienia, albowiem jego zdaniem upłynął już okres 3 lat od momentu gdy powód dowiedział się o bezskuteczności egzekucji.
Ponadto zarzucił, że od dnia 25 września 2006r. przebywał na zwolnieniu chorobowym i nie wrócił już do pracy w spółce, przechodząc w listopadzie 2007r. na rentę chorobową. W trakcie zwolnienia lekarskiego został odwołanyz funkcji prezesa zarządu a o powołaniu nowego zarządu poinformowano go pismem z dnia 29 maja 2007r. i jego zdaniem gdy powstało zobowiązanie spółki nie był on już członkiem zarządu(...) sp. z o.o.wJ.; a nadto nie miał on wpływu na działalność spółki i nie sprawował już faktycznej reprezentacji spółki.
Powód w piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2013r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w pozwie, uznając że zarzuty pozwanego nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu przedawnienia roszczenia ,że nie może zostać uznany, albowiem postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności ,ale z mocy prawa.
Nie znajduje także ,zdaniem powoda, potwierdzenia zarzut pozwanego, że pozwany nie był już członkiem zarządu. Świadczą o tym dokumenty zgromadzone w sprawie, w szczególności zaś odpis z(...) sp. z o.o.wJ..
Ponadto podał ,że członkowi zarządu winien być znany stan finansów spółki, zaś pozwany nie przekazał dokumentacji finansowo – księgowej spółki, mimo skierowanego do niego wezwania nowego zarządu (pismo powoda z dnia 28.08.2013r. – k-41 – 42).
Sąd Rejonowy w Krośnie wyrokiem z dnia 19.09. 2013r. sygn. akt V GC 254/13 ( k- 48) zasądził w pkt. I od pozwanegoH. N.na rzecz powodaS.wB.kwotę 1 068,80 zł (tysiąc sześćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt groszy) oraz w pkt. II kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych), tytułem kosztów procesu.
W uzasadnieniu powyższego  Sąd Rejonowy ustaleniach faktycznych podał ,że powód -(...)wB.decyzją z dnia 17 kwietnia 2007r. nałożył naR.wJ.karę pieniężną w kwocie 1 000,00 złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty za przejazd p o drogach krajowych.
Decyzja ta została doręczona zainteresowanemu w dniu 7 maja 2007r. (decyzja z dnia 17.04.2007r. – k.4 – 7).R.wJ.zmieniła nazwę na(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.i zmiana nazwy znalazła odzwierciedlenie w Krajowym Rejestrze Sądowym, gdzie wpis w tym zakresie został dokonany w dniu 27 stycznia 2006r. (odpis pełny z rejestru przedsiębiorców wg stanu na dzień 25.10.2012r. – k.16).
Po bezskutecznym upływie terminu do zapłaty nałożonej kary, powód podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania od spółki nałożonej kary;w dniu 12.06.2007r został wystawiony przez Naczelnika Urzędu SkarbowegowJ.administracyjny tytuł wykonawczy, a wobec spółki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2008r. Sąd Rejonowy w Krośnie Wydział V Gospodarczy ogłosił upadłość(...)
(...)wJ., obejmującą likwidację majątku (k.9).
Naczelnik Urzędu Skarbowego wJ.pismem z dnia 19 marca 2008r. poinformował powoda, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawieart. 146 pkt 1 prawa upadłościowego i naprawczego(k.8).
Jednocześnie w/w organ wydał w dniu 1 kwietnia 2008r. postanowienieo obciążeniu powoda jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w kwocie 60,00 złotych (k.11).
Wobec powyższego powód zgłosił swoją wierzytelność w wysokości 1 060,00 złotych, obejmującą należność główną – 1 000,00 złotych i koszty egzekucyjne – 60,00 złotych do sędziego komisarza (pismo z dnia 11.04.2008r. – k.12-13).
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011r. Sąd stwierdził zakończenie postępowania upadłościowegoR.
(...)wJ.i postanowienie to uprawomocniło się, zaś powód nie został zaspokojony w trakcie prowadzenia tego postępowania (postanowienie z dnia 30.06.2011r. – k.15).
Powód pismem z dnia 12 lutego 2013r. wezwał zatem pozwanego jako byłego członka zarządu do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem (wezwaniez dnia 12.02.2013r. – k.19-20).
Pozwany –H. N.pełnił w okresie od dnia 1 sierpnia 1998r. do 6 czerwca 2007r. funkcję prezesa zarządu najpierwR.wJ.a po zmianie nazwy(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.(odpis pełny z rejestru przedsiębiorców wg stanu na dzień 25.10.2012r. – k.16 - 17).
Pozwany otrzymał pismo z dnia 29 maja 2007r. podpisane przez członków zarząduW. O.iR. P.o wygaśnięciu jego mandatu prezesa zarządu i przekazania dokumentacji finansowo – księgowej firmy (k.34).
Opierając się tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowyw rozważaniach prawnych podniósł przede wszystkim ,że roszczenie powoda jest uzasadnione i zasługuje na uwzględnienie.
Następnie podał ,że powód dochodząc wskazanego w pozwie roszczenia winien w pierwszej kolejności wykazać, że egzekucja z dochodzonegow niniejszym postępowaniu roszczenia przeciwko(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.okazała się bezskuteczna.
Oceniając powyższe wskazał ,że przepisart. 299 kshdotyczy odpowiedzialności członków zarządu w stosunku do osób trzecich; odpowiedzialność osobista członków zarządu za zobowiązania spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością zachodzi w sytuacji, gdy egzekucja przeprowadzona przez wierzycieli przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Przesłanką powstania odpowiedzialności członków zarządu jest bezskuteczna egzekucja do całego majątku spółki i na wierzycielu ciąży dowód tej bezskuteczności. Podstawą odpowiedzialności członków zarządu jest przepisart. 299 KSH(odpowiedzialność ex lege). Odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny, gdyż wchodzi w rachubę wtedy, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.
W dalszej części Sąd Rejonowy wskazał ,że z dokumentów przedstawionych przez powoda, wynika ,iż egzekucja przeciwko(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.okazała się bezskuteczna, albowiem pomimo wszczęcia egzekucji przeciwko tej spółce, Naczelnik Urzędu Skarbowego wJ.umorzył postępowanie egzekucyjne w całości nie z powodu jednak niemożności wyegzekwowania dochodzonej przez powoda należności, ale z powodu ogłoszenia upadłości(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.(pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego wJ.z 19.03.2008r. - k.8). Egzekucja zatem indywidualna przeciwko spółce nie okazała się możliwa, ale zdaniem Sądu Rejonowego powstała możliwość prowadzenia egzekucji uniwersalnej przeciwko spółce wobec ogłoszenia jej upadłości.
Odnosząc się do powyższego Sąd I instancji w tym miejscu dokonał rozważań co do podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia powoda i podniósł ,że istotne w tym względzie jest ustalenie terminu, od którego winno być liczone przedawnienie. Zdaniem Sądu Rejonowego nie można tego terminu liczyć od daty umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wJ., albowiem nie nastąpiło onoz powodu bezskuteczności egzekucji, lecz z mocy prawa, w związkuz ogłoszeniem upadłości, co słusznie zauważa powód w piśmie z dnia28 sierpnia 2013r. (k.41 – 42).
Ponieważ trwała egzekucja uniwersalna wobec wielu wierzycieli na podstawie ogłoszenia upadłości spółki, zatem o bezskuteczności egzekucji można mówić najwcześniej od momentu wydania przez sąd upadłościowy postanowienia w przedmiocie stwierdzenia zakończenia postępowania upadłościowego(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ., co miało miejsce w dniu 30 czerwca 2011r. (k.15). W związku z tym od tego czasu należy liczyć wskazany przez pozwanego3 letni termin przedawnienia, który jednak do momentu wniesienia przez powoda pozwu - 5 kwietnia 2013r. jeszcze nie upłynął, a co za tym idzie wystąpienie przez powoda roszczeniem przeciwko członkowi zarządu(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ.–H. N.było możliwe.
Następnie Sąd Rejonowy podał ,że pozwany w niniejszej sprawie pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie od dnia 1 stycznia 1998r. do dnia 6 czerwca 2007r. najpierwR.wJ., a po zmianie nazwy(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ., opierając w tym zakresie na dowodach w postaci: zeznań pozwanego – k. 45, odpisu pełnegoz rejestru przedsiębiorców wg stanu na dzień 25.10.2012r. – k.16 – 17.
W ocenie Sądu I instancji data 6 czerwca 2007r. jest datą wydania postanowienia przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie XII Wydział Gospodarczy,
w przedmiocie wykreślenia pozwanego z pełnionej przez niego funkcji prezesa zarządu. Wykreślenie to było konsekwencją prawdopodobnie zdaniem Sądu Rejonowego podjęcia uchwały zgromadzenia wspólników spółki o odwołaniu pozwanego z funkcji prezesa zarządu(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ., co miało miejsce pod koniec miesiąca maja 2007r. (pismo z dnia 29.05.2007r. – k.34).
Odnosząc się do zarzutu pozwanego zawartego w odpowiedzi na pozew, że w okresie od dnia 25 września 2006r aż do jego odwołania przebywał na zwolnieniu chorobowym i do pracy już nie wrócił, przechodząc w listopadzie 2007r. na rentę chorobową i w tym czasie nie przebywał w ogóle w firmie, jak również nie podejmował żadnych decyzji związanych z firmą i nie podpisywał żadnych dokumentów (zeznania pozwanego – k.45) Sąd Rejonowy wyraźnie zaznaczył, że odpowiedzialność członków zarządu zart. 299 kshoparta jest na zasadzie domniemania winy i to na członku zarządu spoczywa obowiązek uwolnienia się od tej odpowiedzialności. Winien on zatem przedstawić wszelkie dowody wskazujące na brak takiej odpowiedzialności. Tymczasem, w ocenie Sądu Rejonowego pozwany powołując się na okoliczność przebywania od dnia 25 września 2006r. ,aż do jego odwołania na zwolnieniu lekarskim takiej okoliczności nie udowodnił żadnymi środkami dowodowymi, czy to w postaci zwolnień lekarskich, czy też chociażby w postaci zeznań świadków. Co więcej pozwany tej okoliczności nawet nie uprawdopodobnił.
Sąd Rejonowy wskazał ,że jest poza sporem jest, że decyzjao nałożeniu na spółkę kary pieniężnej dotarła do spółki w dniu 7 maja 2007r. (k.7), a zatem w okresie kiedy pozwany pełnił jeszcze funkcję prezesa zarządu.
Sąd Rejonowy przyjął także za uzasadnione rozważania powoda zawarte w piśmie z 28 sierpnia 2013r. w przedmiocie właściwego terminu do zgłoszenia przez spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości (k.41-42).
Reasumując, zdaniem Sądu I instancji pozwany nie uwolnił się od odpowiedzialności w niniejszym postępowaniu, albowiem nie wykazał powstałych po jego stronie przesłanek egzoneracyjnych zart. 299 § 2 ksh, wobec czego na podstawieart. 299 § 1 kshw związku zart. 470 kcnależało zasądzić od niego na rzecz powoda łączną kwotę 1 068,80 złotych, na którą składają się: kwota 1 000,00 złotych jako kwota nałożonej kary pieniężnej, kwota 60,00 złotych, tytułem kosztów powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego i kwota 8,80 złotych, tytułem kosztów upomnienia skierowanego do spółki, w okresie kiedy pełnił funkcję członka zarządu(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwJ..
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 98 § 1 kodeksu postępowania cywilnegojak w punkcie II wyroku; zaś wobec faktu, że powód z mocy prawa jest zwolniony od ponoszenia kosztów opłaty sądowej, orzekł jak w punkcie III wyroku.
Apelację od powyższego wyroku złożył pozwany wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa.
Zarzucił powyższemu wyrokowi rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnięart. 299 kshi niewłaściwe zastosowanie; obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenieart. 333 par 1 kpcpolegające na braku wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego , a takżeart. 230 kpcpoprzez uznanie ,że pozwany nie wykazał ,ze od dnia 25.09.2006r przebywał na zwolnieniu lekarskim , w sytuacji gdy pozwany ten fakt wykazał zaświadczeniem z dnia 2.03.2007r przedłożonym do odpowiedzi na pozew oraz swoimi zeznaniami , a powód tych dowodów nie kwestionował.
W pisemnych motywach powyższego skupił się na chronologicznym przedstawieniu zwolnień lekarskich i podstaw nie sprawowania funkcji członka zarządu w okresie od 20.10.2006r do dnia 19.11.2007r, podnosząc ,że do tego momentu spółka funkcjonowała prawidłowo i nie było podstaw do ogłoszenia upadłości. Do apelacji przedstawił dowody w postaci zaświadczenia z daty 19.09.2013r,16.10.2007r ( k- 34-35).
Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje:
Apelacja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie.
Na początku należy podnieść ,ze jeżeli sąd odwoławczy oddala apelacjęi orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji, nie musi powtarzać dokonanych ustaleń, gdyż wystarczy stwierdzenie, że przyjmuje je za własne ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 13.12.1935r, C III 680/34, z dnia 10.11.1998r, III CKN 792/98).
Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy oprócz poniżej wskazanych.
Oceniając zaś konkretne zarzuty apelacji należy podnieść ,że rzeczywiście pozwany w dołączonym do odpowiedzi na pozew zaświadczeniem ( k- 35) wskazał ,że już od dnia 25.09.2006r przebywał na zwolnieniu chorobowym i taki stan trwał do 01.10.2007r , albowiem z jego treści wynika ,że okres ten był okresem bez składkowym (k- 35).
W związku z tym błędne były ustalenia Sądu Rejonowego ,że pozwany powyższej okoliczności nie udowodnił w toku postępowania przed Sądem Rejonowym, a więc zarzut apelacji dotyczący naruszeniaart. 333 par 1 kpci230 kpcnależało uznać za zasadny. Mimo tego należało przyjąć za Sądem Rejonowym ,że pozwany nie zwolnił się od odpowiedzialności przewidzianejwart. 299 ksh.
Rozważania w tym zakresie należy zacząć od tego ,że odpowiedzialność członków zarządu jako osób trzecich ma charakter akcesoryjny i subsydiarny oraz dotyczy jedynie przypadku niewykonania przez zobowiązanego albo nienależytego wykonania zobowiązania , także publicznoprawnego. Chodzi tuo rzeczywiste ( czynne , faktyczne ) ich wykonanie, a nie tylko piastowanie(bierne) funkcji, z którą te obowiązki są związane ( por. wyrok SN z dnia 9.10.2006r, II UK 47/06).
Jednak powyższa okoliczność winna być oceniana przez pryzmat treściart. 299 ksh, a mianowicie czy w właściwym czasie zgłoszono wnioseko ogłoszenia upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albowiem odpowiedzialność przewidzianą wart. 299 kshponoszą osoby , które były członkami zarządu w czasie właściwym dla ogłoszenia upadłości lub wszczęcia postępowania układowego ( por. wyrok SN z dnia 28.09.1999r, II CKN 608/98).
W tej sytuacji to pozwany winien udowodnić jedną z okoliczności mogących go uwolnić od tej odpowiedzialności , wymienionych wart. 299 ksh. Przepis 299kshna pierwszym miejscu wymienia przeprowadzenie dowodu na to, że zgłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego nastąpiłow właściwym czasie. W okresie gdy pozwany faktycznie sprawował funkcję Prezesa Zarządu w/w spółki , a więc przed jego pobytem na zwolnieniu lekarskim, w ogóle nie doszło ani do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości , ani wszczęcia postępowania układowego. W związku z tym pozwany mógł jedynie wskazywać ,że podczas pełnienia przez niego funkcji członka zarządu
nie zaistniały jeszcze podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Wykazanie tego oznaczałoby stwierdzenie braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez pozwanego funkcji członków zarządu a szkodą doznaną przez stronę powodową. Pozwany powyższego nie udowodnił. Jedyny dowód jaki pozwany w tym zakresie zaoferował Sądowi Rejonowemu to jego zeznania. Zdaniem Sądu Okręgowego dowód ten na tle pozostałego materiału dowodowego zebranego w sprawie nie mógł być uznany za jednoznaczny i nie budzący wątpliwości.
Jak wynika z niekwestionowanego przez pozwanego dowodu w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 7.03.2008r o ogłoszeniu upadłości(...) sp. z o.o.wJ.wraz z uzasadnieniem, sygn. akt V GU 9/07 ( k- 9-10) oraz akt sprawy V GU 9/07 – a w szczególności wniosku o ogłoszenie upadłości ( akta związkowe k-46) że już od lutego 2007r w /w spółce nie była prowadzona księgowość , nie były składane PIT-y do Urzędu Skarbowego co spowodowało ,że na dzień składania wniosku o ogłoszenie upadłości nie można było sporządzić bilansu, zaś dokumenty finansowo – księgowe w/w spółki zostały znalezione w workachw śmieciach. Poza tym na wskutek niekorzystnych działań m. in. pozwanego polegających na prowadzeniu konkurencyjnej działalności doszło do powstania sytuacji upadłościowej w/w spółce.
W związku z powyższym należy ponownie wskazać ,że nie można twierdzić o braku odpowiedzialności członków zarządu gdy zobowiązanie istniało lub stało się wymagalne w/w okresie , lecz nie powstałoby gdyby członkowie zarządu wystąpili z wnioskiem o ogłoszenie upadłościw właściwym czasie ( por. wyrok SN z dnia 17.01.2007r, II CSK 322/06).
Przedstawione okoliczności powodują , iż sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim pozwanego w okresie od 25.09.2006r do 12.04.2007r ,a później na urlopie i znów na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie do 18.11.2007r nie zwolnił go od odpowiedzialności przewidzianej wart. 299 ksh.
Z tych też względów Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji pozwanego i oddalił ją jako bezzasadną po myśliart. 385 kpc.