Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2074/13
Data wyroku: 2014-06-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Dyrda, Barbara Konińska, Aleksandra Janas
Słowa kluczowe: Użytkowanie Wieczyste
Podstawa prawna: art. 238 k.c.

Sygn. akt III Ca 2074/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Aleksandra Janas
Sędzia    SO Andrzej Dyrda (spr.)
Sędzia    SR (del.) Barbara Konińska
Protokolant    Justyna Chojecka
po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa GminyT.
przeciwkoR. M.iJ. M.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I C 1250/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 60 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSR (del.) Barbara Konińska  SSO Aleksandra Janas   SSO Andrzej Dyrda

UZASADNIENIE
Powódka GminaT.wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty, że pozwani solidarnieJ. M.iR. M.mają zapłacić na jej rzecz kwotę 186 zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu. Uzasadniając swoje żądanie powódka wyjaśniła, że na dochodzoną pozwem kwotę składają się opłaty za lata 2010 i 2011 z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej wT., której właścicielem jest GminaT., a pozwani użytkownikami wieczystymi. Dodała, iż pomimo pisemnego wezwania ich zapłaty, pozwani solidarni nie uregulowali przedmiotowych opłat.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym w dniu 31 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt I Nc 1327/12, referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach uwzględnił żądanie pozwu w całości, nakazując pozwanymJ. M.orazR. M.aby zapłacili powódce solidarnie kwotę 186 złotych wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu.
Od tego orzeczenia sprzeciw wnieśli pozwaniJ.iR.małżonkowieM., zaskarżając je w całości i domagając się odrzucenia pozwu. W uzasadnieniu pozwani wskazali, iż pozew winien być odrzucony albowiem o to samo roszczenie pomiędzy stronami toczą się inne sprawy, niezakończone dotąd prawomocnymi wyrokami, a mianowicie sprawy o sygn. akt: I C 618/92, I C 44/93 i I C 45/93, prowadzone przez Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach. Zarzucili powódce, iż nie posiada ona zdolności sądowej, a nadto zaprzeczyli twierdzeniom powódki jakoby byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości, podnosząc, iż przysługuje im prawo jej własności.
Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2013r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach zasądził od pozwanychJ. M.iR. M.na rzecz powódki GminyT.kwotę 186 zł wraz z ustawowymi odsetkami od następujących kwot i dat: - od kwoty 93 zł od dnia 1 kwietnia 2010r. i od kwoty 93 zł od dnia 1 kwietnia 2011r. Nadto zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że na podstawie umowy wieczystego użytkowania, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 16 maja 1966 r., Rep. A nr 2201/66, przed notariuszemW. N., Skarb Państwa jako właściciel nieruchomości ustanowił na rzecz pozwanych –J.iR.małżonkówM.prawo wieczystego użytkowania nieruchomości położonej wT.przyul. (...), w rejestrze gruntów oznaczonej jako działka onumerze ewidencyjnym (...)(mapa(...)), o powierzchni 13,01 a, na okres 99 lat, tj. do dnia 16 maja 2065 r. W § 4 umowy pozwani zobowiązali się do uiszczania przez czas trwania wieczystego użytkowania opłaty rocznej.
Dla opisanej wyżej nieruchomości została założonaksięga wieczysta numer (...), w której jako właściciel nieruchomości ujawniony został Skarb Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wT., natomiast jako użytkownicy wieczyści pozwani.
Na podstawie decyzji komunalizacyjnej wydanej przez Wojewodę(...)w oparciu o przepisart. 18 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w której stwierdzono nabycie przezGminę M.T.nieodpłatnie własności nieruchomości uregulowanej wksiędze wieczystej (...), w księdze tej jako właściciela przedmiotowej nieruchomości (gruntu) ujawniono GminęT..
W dniu 23 listopada 1995 r. opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przyul. (...)została ustalona na kwotę 93 złote, o czym pozwani zostali zawiadomieni pismem z dnia 29 marca 1996 roku.
W dniu 21 października 2011 r. powódka wezwała pozwanych do zapłaty opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste za lata 2010 i 2011. Pomimo skutecznego doręczenia, wezwanie to pozostało jednak bezskuteczne.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym wksiędze wieczystej numer (...)właścicielem nieruchomości, dla której jest ona prowadzona, a która położona jest wT.przyul. (...)jest GminaT., natomiast pozwaniR.iJ.małżonkowieM.są użytkownikami wieczystymi tejże nieruchomości na podstawie umowy z dnia 16 maja 1966 r. Na pozwanych ciąży obowiązek uiszczania opłaty rocznej zgodnie zart. 238 k.c.orazart. 71 ust 1z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który to opłaty, zgodnie zart. 71 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościamiwnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok.
Sąd wskazał, że obowiązek ten wynikał wprost z § 4 umowy wieczystego użytkowania zawartej w dniu 16 maja 1966 r., która to umowa została przez pozwanych podpisana, zatem treść jej była im znana, a ponadto pozwani zostali zawiadomieni pismem z dnia 29 marca 1996 roku, o tym, iż ustalona została opłata roczna za nieruchomość położoną przyul. (...)na kwotę 93 złote. Pozwani byli również wzywani do zapłaty należności z tytułu zaległych opłat za użytkowanie wieczyste.
Niezależnie od tego, Sąd wskazał, że pozwani zdają się wywodzić swoje przekonanie jakoby przysługiwało im prawo własności do opisanej wyżej nieruchomości z treści orzeczenia Komisji Kwalifikacyjnej ds. indywidualnego budownictwa mieszkaniowego przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 46/56 z dnia 7 stycznia 1956 r., w której stwierdzono, że pozwany jest właścicielem spornej nieruchomości. W ocenie Sądu, dokument ten nie mógł sam w sobie podważać ustaleń Sądu w przedmiocie praw do nieruchomości położonej wT.przyul. (...). Wynikają one z treści umowy z dnia 16 maja 1966r. oraz zapisów w księdze wieczystej Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach Kw Nr(...), która – z mocyart. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece– korzysta z rękojmi wiary publicznej. Pozwani nie przedstawili wystarczających dowodów pozwalających na ustalenie, że stan faktyczny dotyczący nieruchomości jest niezgodny z jej stanem prawnym, ujawnionym w księdze wieczystej, co winno być przedmiotem odrębnego postępowania.
Odnosząc się do podniesionego przez pozwanych zarzutu braku osobowości prawnej i zdolności sądowej po stronie powodowej, Sąd uznał je za chybione, gdyż zgodnie zart. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Gmina posiada osobowość prawną. Zart. 64 § 1 k.p.c.wynika, że każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność występowania w procesie jako strona, czyli zdolność sądową.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 k.c.z uwzględnieniemart. 71 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast o kosztach procesu w oparciu oart. 98 k.p.c.
Apelację od tego orzeczenia wnieśli pozwani domagając się uchylenia zaskarzonego wyroku w całości oraz zniesienia wszystkich nieważnych czynności procesowych, odrzucenia pozwu przy uwzględnieniu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli nieważność postępowania, wskazując, że droga sądowa była niedopuszczalna wobec obowiązującegoart. 47 § 1 k.c., jak również podnosząc zawisłość sprawy.
Powód wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanych na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powoda przyjmując za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne. Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.
Uwzględniając postanowione w apelacji zarzuty, istotne było ustalenie prawa przysługującego pozwanym do nieruchomości położonej wT.przyul. (...)o powierzchni 1.301 m2. Dla nieruchomości tej, Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadziksięgę wieczystą nr (...). Z odpisu tej księgi wynika, że grunt ten został oddany w użytkowanie wieczyste pozwanemuR. M., natomiast prawo własności do tej nieruchomości przysługuje GminieT..
Zgodnie zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece(tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. Nr 707 z późniejszymi zmianami), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten ustanawia zatem domniemanie prawne, które zgodnie zart. 234 k.p.c., wiążą sąd. Domniemanie prawne objęteart. 3obejmują praw i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O (Ewa Bałan-Gonciarz, Helena Ciepła - Komentarz do art.3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, LEX).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 października 2013r. (V CSK 450/12), powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 u.k.w.h., jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Pozwani, pomimo podnoszenia wielu zarzutów, nie zdołali jednak tego domniemania obalić. W związku z tym, ciążące na nich obowiązki winny również obejmować powinności obciążające użytków wieczystych.
Zgodnie zart. 238 k.c.wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Opłata ta, o czym stanowiart. 71 ust. 4z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz.U. z 2014r. poz. 518 z późniejszymi zmianami), użytkownik wieczysty wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok.
Pozwem w niniejszej sprawie powódka dochodziła należności z tytułu opłat rocznych za lata 2010 i 2011r. Pozwani nie wykazali, aby te należności zostały przez nich uiszczone. Zatem, wobec istnienia prawnego obowiązku uiszczania tych opłat, Sąd Rejonowy prawidłowo uwzględnił żądanie pozwu, oraz ustalił odsetki w oparciu o przywołane regulacje prawne.
Ze wskazanych powyżej względów apelacja podlegała oddaleniu w oparciu oart. 385 k.p.c., a o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.przy uwzględnieniu§ 2 ust. 1w związku z§ 6 pkt 1 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia  28 września 2002r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(tekst jednolity: Dz.U. z 2013 poz. 490) wobec przegrania tego postępowania przez pozwanych w całości, jak również braku podstaw do zastosowaniaart. 102 k.p.c.

SSR (del.) Barbara Konińska SSO Aleksandra Janas SSO Andrzej Dyrda