Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 114/14
Data wyroku: 2014-12-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Milczarek
Słowa kluczowe: Emerytura Pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VI U 114/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 grudnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Ewa Milczarek
Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:R. H.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 12 listopada 2013 r., znak:(...)
w sprawie:R. H.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o emeryturę pomostową
oddala odwołanie.
Na oryginale właściwy podpis.

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., odmówiłR. H.prawa do emerytury na podstawieustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, albowiem nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a organ rentowy nie znalazł podstaw, aby zaliczyć do takiej pracy pracę przed dniem 1.01.1999 r. i po dniu 31.12.2008 r. Ponadto ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył ubezpieczony, wnosząc o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu wskazał, iż pracował wPrzedsiębiorstwie (...)jako betoniarz od 4.04.1980 r. do 30.06.1995 r. oraz wPrzedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.okresie od 4.09.1995 r. do 31.12.2008 r. jako robotnik budowlany wykonujący prace w głębokich wykopach. Podniósł dodatkowo, że posiada świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione przez w/w zakłady w których okresy pracy uznano za pracę w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:

R. H.urodził się w dniu (...)Ubezpieczony na dzień złożenia wniosku pozostawał w stosunku pracy, który rozwiązał(...)r.
okoliczności bezsporne
Ubezpieczony zatrudnił się wPrzedsiębiorstwie (...)4.04.1980 r. w charakterze betoniarza-zbrojarza. Pracował tam do 30.06.1995 r. Przez cały okres zatrudnienia ubezpieczony wykonywał te same prace: czyli betonowanie kręgów betonowych służących jako elementy kanalizacji. Ubezpieczony przekładał łopatą ten beton do formy. Po zapełnieniu formy smarowano pierścień a formę wkładano na pierścień, do formy ubezpieczony wkładał zbrojenie, zasypywał betonem i rozgarniał łopatą. To były wszystkie czynności, które ubezpieczony wykonywał w trakcie zatrudnienia w okresie od 4.04.1980 r. do 30.06.1995r. To była jego stała praca, którą wykonywał po 8 godzin dziennie w tym okresie. Elementy formowane z betonu miały wymiary 1,80 metra na 1 metr. Ubezpieczony nie otrzymał od pracodawcy świadectwa wykonywania prac zgodnie z załącznikiem doustawy o emeryturach pomostowycha jedynie świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 31.08.2013 r. z powołaniem na przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzewskazujące, że ubezpieczony w okresie od 4.04.1980r. do 30.06.1995 r. pracował jako betoniarz wykonując prace z działu V pkt.4 załącznika A do tego rozporządzenia. W okresie zatrudnienia powoda w tym zakładzie nie były wykonywane prace udostępniające lub związane z urabianiem minerałów skalnych, prace przy zalewaniu form odlewniczych i prace przy formowaniu wyrobów ogniotrwałych wielkogabarytowych przy użyciu ręcznych narzędzi wibracyjnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
W Przedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.ubezpieczony zatrudnił się 4.09.1985 r. jako hydraulik. Pracował w wykopach przy zakładaniu kanalizacji. Ubezpieczony pracował przy wykonywaniu wykopów pod rury i układał w nich rury, przysypywał te rury ziemią i ubijał spalinowym urządzeniem do ubijania, po dokonaniu wykopów pod kręgi kanalizacyjne przez koparkę ubezpieczony wyrównywał ten wykop i pracował przy układaniu w tych wykopach poszczególnych kręgów, łączył spoiny betonem a w razie włączania kanalizacji do nowej nitki, wchodził do starej instalacji kanalizacyjnej i pracował przy łączeniu starej kanalizacji z nową. Takie prace wykonywał sporadycznie - 4, 5 razy w miejscu. Ubezpieczony najczęściej pracował przy układaniu nowej nitki tzn. przy robieniu wykopów i układaniu rur. To była jego stała praca w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczony pracował w takich warunkach do 31.04.2013 r. Ubezpieczony nie wykonywał ciężkich prac fizycznych w podziemnych kanałach ściekowych. Ubezpieczony nie otrzymał od tego pracodawcy świadectwa wykonywania prac zgodnie z załącznikiem doustawy o emeryturach pomostowycha jedynie świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 21.05.2013 r. z powołaniem na przepisy zarządzenia ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1.08.1983 r. wskazujące, że w okresie od 4.09.1985 r. do 31.04.2013 r. pracował jako robotnik budowlany wykonujący stale prace pomocnicze w głębokich wykopach czyli prace z działu V pkt.1 załącznika A do tego zarządzenia. W okresie zatrudnienia powoda w tym zakładzie nie wykonywał on ciężkich prac fizycznych w podziemnych kanałach ściekowych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
dowód: dokumenty w aktach osobowych powoda, świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia  31.08.2013 r. i z 21.05.2013  r. w aktach ZUS; pismoPrzedsiębiorstwa (...)z dnia 6.10.2014 r. k.100 oraz zPrzedsiębiorstwa Usługowo –Produkcyjnego (...) sp.z o.o.wB.z dnia 7.10.2014 r.  k. 98 akt; zeznania świadkówM. B.,L. F.,J. S.– e-protokół k.70`, zeznania świadkaJ. K.– e-protokół k. 79, zeznania ubezpieczonego-e-protokół k.111
Sąd dał wiarę zgromadzonym dokumentom, albowiem ich prawdziwości strony nie kwestionowały w toku procesu. Wiarygodne okazały się także zeznania świadkówM. B.,L. F.,J. S.iJ. K., którzy jednoznacznie wskazali, że w spornych okresach ubezpieczony pracował wPrzedsiębiorstwie (...)w charakterze betoniarza-zbrojarza a wPrzedsiębiorstwie Usługowo – Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.przy pracach wodnokanalizacyjnych, w tym, w głębokich wykopach. Dowody te korelują wzajemnie ze sobą i z całokształtem zebranego materiału dowodowego, nie ma więc żadnych podstaw, aby je kwestionować, tym bardziej, że przesłuchani świadkowie nie mieli żadnego interesu zeznawać w określony sposób, niekorzystny dla ubezpieczonego. Należy przy tym zaznaczyć, iż świadkowie pracowali z ubezpieczonym, a więc muszą mieć pełną orientację, co do zakresu i czasu jego pracy.
Stosownie do treściart. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(j.t: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; powoływana dalej jako „ustawa o emeryturach i rentach”), dla ubezpieczonych, urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, z wyjątkiem ubezpieczonych mających prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 32, 33, 39, 40, 46, 50, 50a i 50e, 184 oraz w art. 88 ustawy, o której mowa w art. 150, zostaną ustanowione emerytury pomostowe (ust. 2); zasady, warunki i tryb ustanawiania emerytur, o których mowa w ust. 2, określi odrębna ustawa (ust. 3).
W myślart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. Nr 237, poz. 1656) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1)urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2)ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3)osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4)ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5)przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6)po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7)nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Zgodnie z art. 49 tej ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2)spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3)w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
W art. 3 ustawodawca wskazał, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy (ust. 1). Czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z pracami determinowanymi procesami technologicznymi przy ciężkich pracach fizycznych związanych z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6300 kJ, a u kobiet - powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody(...)pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50% zmiany roboczej (ust. 2 pkt 2 lit. e). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 7).
Ubezpieczony wskazał w toku procesu, że wPrzedsiębiorstwie (...)wykonywał pracę w szczególnych warunkach wskazanych w załączniku 1 doustawy o emeryturach pomostowych-pkt2, 4 i 18 a wPrzedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.pracował przy pracach o których mowa w punkcie 36 załącznika 1 do ustawy-t.j. prace fizyczne ciężkie w podziemnych kanałach ściekowych.
Punkt 2 cytowanego załącznika 1 jako prace w szczególnych warunkach wskazuje - prace udostępniające lub eksploatacyjne związane z urabianiem minerałów skalnych, punkt 4 - prace bezpośrednio przy zalewaniu form odlewniczych, transportowaniu naczyń odlewniczych z płynnym, rozgrzanym materiałem (żeliwo, staliwo, metale nieżelazne i ich stopy), punkt 18- prace bezpośrednio przy formowaniu wyrobów ogniotrwałych wielkogabarytowych przy użyciu ręcznych narzędzi wibracyjnych. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem Okręgowym nie potwierdziło, by ubezpieczony pracował przy pracach wymienionych w załączniku 1 doustawy o emeryturach pomostowych.
W wyroku z dnia z dnia 13 marca 2012 r. (II UK 164/11 OSNP 2013/5-6/62) Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, że:
1. Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetleart. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychjest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życieustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009 r.
2. Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych).
W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że „ Wust. 7 art. 3 ustawy o emeryturach pomostowychwskazano jednocześnie, że za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy (a więc przed 1 stycznia 2009 r.) prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.Ustawa o emeryturach pomostowychdopuściła odstępstwa od przesłanki wymienionej w jejart. 4 pkt 6, wskazując wart. 49, że prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, spełniła warunki określone wart. 4 pkt 1- 5 i 7 i art. 5-12, aw dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa wpkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy, jest więc legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po 1 stycznia 2009 r. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany.”
W ocenie Sądu Okręgowego ubezpieczony nie spełnia warunków do przyznania mu prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4 lub 49 ustawy o emeryturach pomostowych. W dniu wejścia w życie ustawy (decydujący jest więc dzień 1 stycznia 2009 r. – stosownie do punktu 3 art. 49 ustawy, nie  wykonywał bowiem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychi nie wykonywał również pracy w takich warunkach w rozumieniu tej ustawy przed dniem 31 grudnia 2008r.
Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w spornych okresach pracy wPrzedsiębiorstwie (...)ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę betoniarza-zbrojarza a wPrzedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.pracę robotnika wykonującego prace w głębokich wykopach. Były to prace w szczególnych warunkach wymienione w punkcie 4 i 1 działu V załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. Pracy ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...)ani wPrzedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.nie można jednak zakwalifikować jako pracy w warunkach określonych w punktach 2,4,18 i 36 załącznika 1 doustawy o emeryturach pomostowych. Wynika to w sposób niebudzący wątpliwości z zeznań samego ubezpieczonego oraz z zeznań świadków-osób, które pracowały z ubezpieczonym w obu powołanych wyżej zakładach pracy a także informacji uzyskanych od ówczesnych pracodawców ubezpieczonego.
Po dniu 31 grudnia 2008r. natomiast, z momentem wejścia w życiaustawy o emeryturach pomostowych, prace wykonywane przez ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie Usługowo –Produkcyjnym (...) sp.z o.o.wB.nie mogły zostać zakwalifikowane jako prace w warunkach szczególnych wymienione w załączniku 1 doustawy o emeryturach pomostowych– w punkcie 36. Wynika to z zeznań świadków, samego ubezpieczonego oraz informacji uzyskanej zPrzedsiębiorstwa Usługowo –Produkcyjnego (...) sp.z o.o.wB.z których wynika, że ubezpieczony jako robotnik budowlany pracował przy zakładaniu kanalizacji m.in.w wykopach, nie wykonywał więc stale pracy w podziemnych kanałach ściekowych.
Skoro więc ubezpieczony nie spełnił warunku świadczenia pracy w warunkach szczególnych określonych w ustawie pomostowej, to nie było podstaw, aby przyznać mu prawo do emerytury pomostowej.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
SSO Ewa Milczarek