Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 530/14
Data wyroku: 2014-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podczaska, Ewa Madera, Bogumiła Burda
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z 17.12.1998 r. o emerytach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440)

Sygn. akt

III AUa 530/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia25 września 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bogumiła Burda (spr.)

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska
SSA Ewa Madera

Protokolant

St. sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu25 września 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuS. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o emeryturę
na skutek apelacji wniesionej przez stronę pozwaną
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia24 kwietnia 2014 r.sygn. aktIII U 1354/13
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób , że oddala odwołanie .
Sygn. Akt III AUa 530/14

UZASADNIENIE
Decyzją z 8 listopada 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłS. W.ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w szczególnych warunkach.
W uzasadnieniu tak brzmiącej decyzji organ rentowy podał, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich warunków do nabycia prawa do świadczenia, o których mowa wart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 1440) w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami), gdyż nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Dodatkowo Zakład wyjaśnił, że nie uznał za prace w szczególnych warunkach okresów wykazywanych świadectwem pracy, ze względu na jego braki formalne.
S. W.odwołał się od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że stosownym świadectwem pracy, wystawionym przez syndykaZakładu (...) Sp. z o.o.w upadłości, wykazał pracę w szczególnych warunkach na stanowiskach ślusarz, ślusarz przyrządowy i mistrz od 1 sierpnia 1968r. do 30 listopada 1986r., wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu decyzji.
Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z 24 kwietnia 2014r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcyS. W.prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych począwszy od 14 października 2013r.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim zeznań świadków i wnioskodawcy Sąd ten ustalił, żeS. W.urodzony (...), na dzień 1 stycznia 1999r. wykazał staż pracy w wymiarze 32 lata 5 miesięcy i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Od 4 lipca 1966r. do 30 kwietnia 1999r. zatrudniony był wWytwórni (...)– w tym od 1 czerwca 1968r. do 30 kwietnia 1983r. pracował na Wydziale W-43 na stanowisku ślusarza i ślusarza przyrządowego, a od 1 maja 1983r. do 30 listopada 1986r. na stanowisku mistrza w tym samym wydziale, nadzorując pracę ślusarzy i ślusarzy przyrządowych. Do jego obowiązków należała współpraca ze spawaczem przy spawaniu, a także prace ślusarskie w kabinach ślusarskich wykonywane przy pomocy różnych urządzeń – w tym młotków ślusarskich – w bezpośrednim sąsiedztwie stanowisk spawalniczych. W drugim ze spornych okresów skarżący nadzorował prace ślusarzy i ślusarzy przyrządowych.
Mając na uwadze wyniki postępowania dowodowego określające charakter i rodzaj obowiązków wykonywanych przez skarżącego w spornych okresach, Sąd Okręgowy uznał, że była to praca w szczególnych warunkach wymieniona w Wykazie A Dział XIV poz. 12 pkt 4 i poz. 18 pkt 2 i 9 zarządzenia Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1983r. oraz w Wykazie A Dział XIV poz. 24 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
W konsekwencji, stwierdzając że wnioskodawca udowodnił wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach, Sąd Okręgowy odwołanie uznał za w pełni uzasadnione.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia, obok przepisów prawa materialnego, Sąd powołałart. 47714§ 2 kpc.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego skierował do Sądu Apelacyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR..
Zarzucając: naruszenieart. 184 ustawy z dnia 17grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz§ 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzepoprzez uznanie, że w okresie od 1 czerwca 1968r. do 30 kwietnia 1983r. na stanowisku ślusarza, ślusarza narzędziowego oraz od 1 maja 1983r. do 30 listopada 1986r. na stanowisku mistrza podczas zatrudnienia wZakładzie (...), wnioskodawcaS. W.wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a w konsekwencji przyznanie prawa do emerytury – organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zakład podkreślił, że wnioskodawca wykonywał nie tylko prace pomocnika spawacza, czy prace przy użyciu narzędzi pneumatycznych, ale również szereg czynności ślusarskich.
S. W.w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.ma usprawiedliwione podstawy i dlatego jest uzasadniona.
Zgodzić należy się z organem rentowym, że wyrok Sądu I instancji wydany został z zarzucanym mu naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, gdyż udowodnił ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Zasady nabywania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z uwagi na pracę w warunkach szczególnych dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r. określone zostały wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U z 2013r. poz. 1440).
Przepis ten w ust. 1 stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidziane w art. 32 – 34, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Przepisy dotychczasowe, o których mowa wust. 1 pkt 1to przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zmianami).
Stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W przypadku skarżącego, który występując z wnioskiem o emeryturę miał ukończone 60 lat i udowodnił 32 lata 5 miesięcy 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jedyną sporną kwestią było ustalenie, czy spełnia on warunek 15 lat pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze w warunkach szczególnych.
S. W.do wniosku o ustalenie prawa do emerytury dołączył dwa świadectwa pracy w szczególnych warunkach sporządzone przezZakład (...)potwierdzające jego pracę: pierwsze - od 1 czerwca 1966r.do 30 kwietnia 1983r. przy spawaniu, wycinaniu elektrycznym, obsłudze narzędzi i urządzeń wibracyjnych lub udarowych na stanowisku ślusarza i ślusarza przyrządowego i drugie – potwierdzające pracę od 1 maja 1983r. do 30 listopada 1986r. polegającą na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli produkcji oraz dozorze inżynieryjno – technicznym w oddziałach i wydziałach, w których wykonywane są prace w szczególnych warunkach.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych poddał analizie przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty i uznał, że z powodu braków formalnych pozbawione są one wiarygodności.
Sąd Okręgowy dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków – współpracowników wnioskodawcy - uznał, żeS. W.w całej pełni udowodnił, że pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych co najmniej 15 lat.
Z taką oceną materiału dowodowego nie można się zgodzić.
Trzeba stanowczo stwierdzić, że Sąd Okręgowy dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem zasad swobodnej oceny dowodów wynikającej zart. 233 § 1 kpci była to ocena dowolna, zaś ustaleniom tego Sądu przeczą wyniki postępowania dowodowego.
Dane zawarte w aktach osobowych wnioskodawcy, świadectwa pracy i wreszcie zeznania jego i świadków jednoznacznie wskazują na to, że w przebiegu zatrudnienia pracował on na stanowisku ślusarza, ślusarza przyrządowego, a następnie mistrza sprawującego nadzór nad ślusarzami i ślusarzami przyrządowymi.
Zarówno stanowisko ślusarza jak i ślusarza przyrządowego nie jest wymienione w wykazach A i B stanowiących załączniki dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W tym miejscy przypomnienia wymaga, że okoliczność, iż ocena, czy dana praca wykonywana jest w szczególnych warunkach winna nastąpić przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., a to przez przyporządkowanie wykonywanej przez ubezpieczonego pracy do rodzajów prac wymienionych w jego załącznikach – Wykazie A i B. Rozporządzenie to bowiem jest podstawowym aktem prawnym ustalającym warunki wcześniejszej emerytury , w tym kwalifikującym oznaczoną pracę jako pracę w szczególnych warunkach, której wykonywanie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy rodzić może uprawnienia emerytalne.
Pracodawca prace wykonywane przez wnioskodawcę przyporządkował do Wykazu A dział XIV (prace różne) poz. 12 tj. prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowowodorowym oraz poz. 24 tj. kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno – techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Ze względu na zajmowane przez wnioskodawcę stanowiska – nie ujęte w wykazach – wyjaśnienia wymagało, czy rzeczywiście w okresie zatrudnienia wZakładzie (...)wykonywał on prace wymienione w wykazie i tak określone przez pracodawcę.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstawy do takich ustaleń, a to z tego względu, że wnioskodawca obok prac polegających na udziale w procesie spawania, bezpośrednio przy spawaczu, wykonywał także szereg innych czynności, typowych dla ślusarza i nie były to prace – jak błędnie ustalił Sąd I instancji wyłącznie polegające na obsłudze urządzeń i narzędzi wibracyjnych i udarowych. Podobnie należy ocenić pracę wnioskodawcy na stanowisku mistrza sprawującego nadzór nad ślusarzami.
Wszystko to razem prowadzić musi do wniosku, że wbrew odmiennym ustaleniom Sądu Okręgowego, wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu prac wymienionych w Wykazie A Dział XIV poz. 12 i 24.
Sporządzone zaś przez byłego pracodawcę świadectwa pracy w szczególnych warunkach określić trzeba jako błędne, nie odpowiadające stanowi faktycznemu i w związku z tym nie mogą one stanowić podstawy ustaleń w tej sprawie.
Brak podstaw do uznania okresu zatrudnienia w spornych okresach za pracę w szczególnych warunkach, ma znaczenie przesądzające dla ustalenia, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach i nie może skutecznie ubiegać się o świadczenie.
W tym stanie rzeczy, skoro wyrok wydany został z zarzucanym mu naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, Sąd Apelacyjny uwzględniając apelację organu rentowego orzekł jak w sentencji stosownie doart. 386 § 1 kpc.

ZARZĄDZENIE
(...)