Sąd Okręgowy w Ostrołęce
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 309/14
Data wyroku: 2014-07-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: do SO Monika Obrębska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1 i 13 pkt 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt:III U 309/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 lipca 2014r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. do SO Monika Obrębska

Protokolant:

sekretarz sądowy Przemysław Dudziński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2014r. wO.
sprawy z odwołaniaA. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział wW.
przy udziale zainteresowanegoApteki (...). z o.o wP.
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego
na skutek odwołaniaA. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział wW.
z dnia 24.01.2014r. nr(...)

orzeka:
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iżA. S.od dnia 01.09.2013r. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu wfirmie Apteka (...) Sp. z o.o.wP.z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 3.206 (trzy tysiące dwieście sześć) złotych.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 24.01.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział wW.stwierdził, żeA. S.od 01.09.2013r. podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w wymiarze pełnego etatu wfirmie Apteka (...) Sp. z o.o.z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę w 2013r. tj. 1.600zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaA. S.. W uzasadnieniu wywodziła, że z chwilą zawarcia nowej umowy o pracę zwiększył się zakres jej obowiązków, gdyż dodatkowo miała zajmować się rozliczaniem i realizowaniem umów zawartych z(...)O.oraz przyjmowaniem dostaw leków. Dodała, że osoby mające podobny zakres obowiązków otrzymują wynagrodzenie w wysokości zbliżonej do wysokości wynagrodzenia określonego w nowej umowie zawartej przez nią w dniu 30.08.2013r.
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania.Podniósł, że na podstawie ustaleń przeprowadzonej kontroli ZUS stwierdził, że wysokość wynagrodzeniaA. S.od dnia 01.09.2013r. została ustalona wyłącznie w celu uzyskania prawa do wyższych świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa i niewątpliwe stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego.
Płatnik składekApteka (...) Sp. z o.o.wP.przyłączył się do stanowiska odwołującej, wnosząc o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości równej kwocie wynagrodzenia wynikającego z umowy tj. 3.206zł.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny:
W okresie od 29.08.2007r. do 28.08.2013r.A. S.była zgłoszona u płatnika składekP.H.U. (...)(następnie(...) Sp. z o.o.wP.) do ubezpieczeń społecznych jako pracownik zatrudniony w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem równym minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. We wskazanym okresieA. S.była zatrudniona na stanowisku stażysty, a następnie technika farmaceutycznego. Umowa o pracę z dnia 29.08.2007r. uległa rozwiązaniu z upływem okresu, na jaki była zawarta.A. S.nie była zainteresowana kontynuowaniem zatrudnienia na dotychczasowych warunkach, głównie ze względu na niskie zarobki, o czym poinformowała pracodawcę. Prowadziła jednocześnie rozmowy z innymi właścicielami aptek na temat ewentualnego zatrudnienia.(...) Sp. z o.o.wP.zależało na dalszym zatrudnianiuA. S., gdyż była ona doświadczonym, sumiennym i cenionym pracownikiem. Stąd ostatecznie w dniu 30.08.2013r.A. S.zawarła z(...) Sp. z o.o.wP.nową umowę o pracę na czas nieokreślony od 01.09.2013r. Została zatrudniona ponownie na stanowisku technika farmaceutycznego z wynagrodzeniem 3.206zł. brutto. W dniu zawierania wspomnianej umowy o pracęA. S.była w ciąży, nie poinformowała jednak pracodawcy o tym fakcie. Na podstawie nowej umowy o pracę ubezpieczona świadczyła efektywnie pracę do 23.10.2013r., tj. przez okres blisko 2 miesięcy, za co otrzymywała wynagrodzenie w kwocie wynikającej z umowy o pracę tj. 3206 zł. brutto. Od 24.10.2013r. ubezpieczona była niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie ciąży.

Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje:
W ocenie Sądu Okręgowego odwołanie jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie to kwestia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczneA. S..
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Na mocyart. 11 ust. 1osoby te podlegają także obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, zaś na podstawie art. 12 ust. 1 ubezpieczeniu wypadkowemu. Art. 13 pkt 1 ustawy przewiduje, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu pracownicy podlegają od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku, natomiast art. 8 ust. 1 nakazuje za pracownika uważać osobę pozostającą w stosunku pracy. Z koleiart. 22 § k.p.precyzuje, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Do nawiązania stosunku pracy dochodzi poprzez zawarcie pomiędzy pracownikiem a pracodawcą umowy o pracę.
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że pomiędzyA. S.aApteką (...) Sp. z o.o.wP.doszło do podpisania w dniu 29.08.2013r. nowej umowy o pracę. Była to umowa na czas nieokreślony z wynagrodzeniem w wysokości 3.206zł. Z tego też tytułu odwołująca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z podstawą wymiaru składek w wysokości równej wynagrodzeniu wynikającemu z umowy.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem i doktryną, samo formalne zawarcie umowy o pracę nie jest wystarczające dla uznania jej ważności, bowiem, jak wynika z brzmienia przytoczonych wyżej przepisów, jedynie rzeczywiste pozostawanie w stosunku pracy i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy daje podstawę do podlegania ubezpieczeniom. Pogląd ten nie budzi żadnych wątpliwości w judykaturze i znajduje potwierdzenie ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy w pełni podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone, m.in. w wyroku z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie I UK 43/10, LEX 619658, gdzie Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że umowa o pracę zawarta jest dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z tej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających stosunek pracy. Sąd Okręgowy orzekający w przedmiotowej sprawie, w pełni podziela też pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie II UK 204/09, LEX 590241, zgodnie z którym o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składki oraz wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających zart. 22 § 1 kp. Istotne jest więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Okoliczności wynikające z formalnie zawartej umowy o pracę nie są wiążące w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego. Przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składki przez podmiot, który nie świadczy pracy, nie stanowi przesłanki objęcia ubezpieczeniem społecznym i stania się jego podmiotem.
W świetle powyżej cytowanych przepisów i poglądów orzecznictwa zasadniczą okolicznością wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie czy strony istotnie łączył stosunek pracy w rozumieniuart. 22 kp, czy też umowa o pracę datowana na 29.08.2013r. z wynagrodzeniem określonym na kwotę 3206zł. brutto była umową pozorną, mająca jedynie na celu uzyskanie wyższych świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa i naruszającą przez to zasady współżycia społecznego.
Ocena przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodów, w przekonaniu Sądu Okręgowego, w pełni uprawnia do twierdzenia, że odwołująca jako pracownik wykonywała swe umówione obowiązki za wynagrodzeniem 3.206zł. brutto, a płatnik składek świadczoną pracę przyjmował. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów określenie w nowej umowie wynagrodzenia na kwotę 3.206zł. wynikało z faktu zwiększenia obowiązków odwołującej, jak też faktu, że była ona wieloletnim i doświadczonym pracownikiem, co w pełni uprawniało tę ostatnią do negocjacji w zakresie kwoty wynagrodzenia w nowej łączącej strony umowie. W przekonaniu Sądu w niniejszej spawie nie można podzielić zarzutów organu rentowego, że wysokość wynagrodzeniaA. S.od dnia 01.09.2013r. została ustalona wyłącznie w celu uzyskania prawa do wyższych świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa i stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego.
Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom odwołującejA. S.i świadkaS. P., którzy w swoich zeznaniach wskazywali na realność zawartej umowy i faktyczne świadczenie pracy przezA. S.w ramach tejże umowy, jak też wskazywali okoliczności uzasadniające określenie wynagrodzenia ubezpieczonej na kwotę 3.206zł. brutto.
A. S., przesłuchana w charakterze strony przyznała, że rzeczywiście była zatrudniona od 2007r. na stanowisku stażysty, a następnie technika farmacji z najniższym wynagrodzeniem. Umowa uległa rozwiązaniu 28.08.2013r. Podała, że negocjowała z pracodawcą wysokość wynagrodzenia w nowej umowie, gdyż zwiększeniu miał ulec zakres jej obowiązków. Do jej dotychczasowych obowiązków związanych z obsługą pacjenta, realizowaniem recept i sprawdzaniem ich poprawności, doszły jej bowiem dodatkowe obowiązki związane z obsługą Domu Pomocy Społecznej wO.tj. przyjmowaniem od nich zleceń i realizowaniem ich. Odwołująca podała, że prowadziła również rozmowy z innymi właścicielami aptek na temat ewentualnego zatrudnienia, w tym m.in. z panemK.zC., który proponował jej taką sama pracę za około 3.500zł. brutto. Odwołująca zeznała, że informowała panią(...), że nie jest zainteresowana dalszym u niej zatrudnieniem z najniższym wynagrodzeniem, tym bardziej, że ma duże doświadczenie i jest dobrym pracownikiem. Pani(...)zależało na tym by dalej u niej pracowała, stąd zaproponowała jej ostatecznie wynagrodzenie w kwocie 3.206zł., na co ta przystała. Odwołująca zeznała, że zrezygnowała z pracy u panaK.wC., gdyż wiązała się ona z dojazdami a ona była w ciąży.A. S.podkreśliła przy tym również, że nie informowała pracodawcy o ciąży, bo wiedziała, że może to mieć wpływ na jej ewentualne dalsze zatrudnienie. Na podstawie nowej umowy świadczyła pracę przez okres blisko 2 miesięcy tj. do 23.10.2013r. 24.10.2013r. przedstawiła pracodawcy zwolnienie lekarskie ze względu na zagrożoną ciążę, która zakończyła się przedterminowym porodem.
Okoliczności powoływane przezA. S.w pełni potwierdziłS. P.- prokurentSpółki (...). Podał on, że w firmie to zasadniczo on zajmuje się rekrutacją pracowników. Świadek przyznał, żeA. S.była przez kilka lat pracownikiemApteki (...)z najniższym wynagrodzeniem. Podobnie jak odwołująca świadek wywodził, że po zakończeniu pierwszej umowy o pracę odwołująca chciała odejść z pracy ze względu na niskie zarobki. Zeznał, że pracodawcy zależało na tym, żeby została w pracy dlatego, że była bardzo dobrym i doświadczonym pracownikiem. Stąd ostatecznie pracodawca zaproponował jej wynagrodzenie na kwotę 3.206 zł. brutto, na co paniA. S.przystała. Świadek dodał, że po zawarciu nowej umowy odwołującej doszły dodatkowe nowe obowiązki związane z obsługą(...)wO., co jest bardzo odpowiedzialną pracą. Z zeznań świadka wynikało również, że pracownice o podobnym zakresie obowiązków i zbliżonym do odwołującej stażem pracy uzyskują wynagrodzenia w kwotach podobnych do wynagrodzenia określonego w nowej zawartej z odwołującą umowie o pracę. Powyższe potwierdza również dokumentacja przedłożona przez płatnika składek przedstawiająca zakresy obowiązków i wysokość wynagrodzenia zatrudnionych pracownic ( vide k. 37-46).
ŚwiadekS. K.potwierdził z kolei okoliczności przywoływane przez odwołującą, odnośnie negocjacji w przedmiocie jej zatrudnienia w aptece wC.. ŚwiadekK.podał, że prowadzi wC.aptekę. W ubiegłym roku poszukiwał do pracy w aptece pracownika z doświadczeniem. Zgłosiła się wówczas do niegoA. S.. Chciał przyjąć ją do pracy i zaproponował jej wynagrodzenie około 3000zł. brutto. Dodał, że doświadczonemu pracownikowi w aptece trzeba zapłacić około 3.000 – 4.000 zł. brutto. Świadek dodał, że do zatrudnieniaA. S.ostatecznie nie doszło, gdyż ta poinformowała go, że ma lepszą ofertę pracy.
Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej i przesłuchanym świadkom, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Świadkowie to osoby obce dla odwołującej. Nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Zeznania świadków i odwołującej wzajemnie się uzupełniają, tworząc logiczną całość.
Na marginesie wskazać należy, że Sąd Okręgowy w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 04.08.2005r. w sprawie o sygn.. akt II UK 320/04 (LEX nr 176910), zgodnie z którym cel zawarcia umowy o pracę w postaci uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny w ustawą. Jeżeli w konkretnym przypadku została zawarta umowa o pracę nienaruszająca art. 22, nie można stawiać zarzutu, że zawarcia takiej umowy w celu obejścia prawa, nawet gdy jej cel jest podyktowany wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Reasumując powyższe, w przekonaniu Sądu Okręgowego ZUS niesłusznie zakwestionował podstawę wymiaru składek w wysokości wynagrodzenia wynikającego z umowy zawartej w dniu 30.08.2013r. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów, określenie w nowej umowie wynagrodzenia na kwotę 3.206zł. wynikało z faktu zwiększenia obowiązków odwołującej, jak też faktu, że była ona wieloletnim i doświadczonym pracownikiem, co w pełni uprawniało tę ostatnią do negocjacji w zakresie kwoty wynagrodzenia w nowej łączącej strony umowie. Podkreślić też należy, żeA. S.po zawarciu nowej umowy z wynagrodzeniem 3.206 zł brutto i zgłoszeniu do ubezpieczeń z taką podstawą wymiaru składek, przez okres blisko dwóch miesięcy faktycznie świadczyła pracę na rzecz pracodawcy. Zwolnienie lekarskie przedstawiła dopiero 24.10.2013r. z powodu zagrożonej ciąży, która ostatecznie zakończyła się przedwczesnym porodem. Reasumując w ocenie Sądu zawarta umowa była faktycznie przez strony realizowana i jako taka winna być podstawą do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w podstawą wymiaru składek w wysokości równej wynagrodzeniu z niej wynikającemu, tym bardziej, że jego wysokość określona na kwotę 3.206zł. brutto, zważywszy na zakres obowiązków, jak też wieloletnie doświadczenie odwołującej w branży farmaceutycznej, w żaden sposób nie może zostać uznane za wysokie i nieadekwatne do wagi powierzonych obowiązków.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznając, iż odwołanie jest zasadne na mocyart.47714§ 2 kpczmienił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w wyroku.