Sąd Okręgowy w Gliwicach
V Zamiejscowy Wydział Karny
Sygnatura akt: V Ka 611/13
Data wyroku: 2014-07-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Gozdawa-Grajewska, Janusz Chmiel, Sławomir Klekocki
Słowa kluczowe: Czynna Napaść
Podstawa prawna: art. 437 kpk

Sygn. akt V  Ka 611/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  7 lipca 2014  r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach
V
     Wydział Karny Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:
Przewodniczący:SSO Janusz Chmiel
Sędziowie:SSR del. Katarzyna Gozdawa-Grajewska (spr.)
SSO Sławomir Klekocki
Protokolant:  Justyna Napiórkowska
w obecności Magdaleny Szymańskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 r.
sprawy:

L. N./N./

s.J.iM.

ur. (...)wS.

oskarżonego o przestępstwo zart. 280 § 1 kk,art. 223 kk

oraz

R. W./W./

s.K.iE.

ur. (...)W.

oskarżonego o przestępstwo zart. 280 § 1 kk

na skutek apelacji, wniesionej przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku
z dnia 26 kwietnia 2013r. sygn. akt IX K 895/11
I.zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że eliminuje z opisu czynu wyrażenie:„dopuścił się czynnej napaści na ww. funkcjonariuszy Policji podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych zmierzających do jego zatrzymania” umieszczając w to miejsce zwrot : „stosując w ten sposób groźbę bezprawną w celu zmuszenia ww. funkcjonariuszy do zaniechania prawnej czynności służbowej zatrzymania podczas wykonywania przez nich obowiązków służbowych” i zmienia kwalifikację prawną czynu naart. 224 § 2 kki na podstawie tego przepisu w zw. zart. 224 § 1 kkobniża wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do 8 (ośmiu ) miesięcy.
II.zmienia punkt 3 wyroku i obniża orzeczoną karę łączną wobec oskarżonegoL. N.do 2 (dwóch ) lat i 1 (jednego ) miesiąca;
III.w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy:
IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokataA. L.kwotę
420 (czterysta dwadzieścia) złotych oraz 23% podatku VAT w kwocie 96,60 złotych
(dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy), łącznie kwotę 516,60 złotych (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
V.zwalnia obu oskarżonych od ponoszenia kosztów za postępowanie odwoławcze obciążając nimi Skarb Państwa.
Sygn. akt. V Ka 611/13

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie o sygn. akt. VI K 895/11 uznał oskarżonychL. N.iR. W.za winnych występku zart. 280 § 1 kkpolegającego na tym, żew dniu 27 maja 2011r. wŚ.działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim zagrożeniu użyciem przemocy ekspedientcesklepu (...)–M. N. (1)przedmiotem przypominającym broń palną zabrali w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 2450,50 zł na szkodęM.iJ. A.i za ten występek skazał ich na karę 2 lat pozbawienia wolności. Nadto Sąd Rejonowy uznał oskarżonegoL. N.za winnego występku zart. 223 kkpolegającego na tym, żew dniu 9 czerwca 2011r. wJ.używając noży oraz podobnie niebezpiecznego narzędzia w postaci tasaka trzymanych w ręku i skierowanych wobec funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji wR.tj. mł.(...).J. M., st. asp.W. R., asp.R. G., i podinsp.D. S.dopuścił się czynnej napaści na w/w funkcjonariuszy policji podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych zmierzających do jego zatrzymaniai za ten występek skazałL. N.na karę 1 roku pozbawienia wolności. Sąd Rejonowy połączył oskarżonemuL. N.orzeczone kory pozbawienia wolności i w ich miejsce wymierzył mu karę łączną 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Na mocyart. 63 § 1 kkzaliczono oskarżonym na poczet wymierzonych kar pozbawienia wolności okres ich tymczasowego aresztowania w sprawie. Na mocyart. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturzezasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokataA. L.1512 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oskarżonemuR. W.. Jednocześnie na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolniono oskarżonych od zapłaty kosztów sądowych obciążając nimi Skarb Państwa.
Apelację wniósł obrońca z wyboru oskarżonegoL. N.i zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
na podstawieart. 427 § 2 kpkw zw zart. 438 pkt 2 i 3 kpk:
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, że oskarżonyL. N.współdziałał z oskarżonymR. W.w popełnieniu czynu zart. 280 § 1 kkpodczas gdy wnikliwa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia takich wniosków, a ponadto polegający na przyjęciu, że oskarżonyL. N.swym zachowaniem w dniu 9 czerwca 2011r. wJ.w czasie interwencji policji wypełnił znamię „czynnej napaści” zart. 223 kk
-obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku a mianowicie:art. 4 kpk,7 kpk,410 kpk
poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, a tym samym nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, poprzez pominięcie przy dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego złożonej do akt sprawy kopii wyroku, z której wynika, iż oskarżonyL. N.został napadnięty w swoim mieszkaniu
-art. 413 par. 2 pkt. 1 kkpoprzez niedokładne określenie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu w pkt. 2 wyroku.
W oparciu o postawione wyżej zarzuty autor apelacji wniósł o:
-zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoL. N.od zarzucanych mu czynów ewentualnie o
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Apelację wniósł również obrońca z urzędu oskarżonegoR. W.i zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
na podstawieart. 427 § 1 i 2 kpkw zw zart. 438 pkt 2 kpk:
1.obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, a toart. 7 kpkw zw zart. 410 kpkpoprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie oskarżonegoR. W.winnym, zarzucanego mu czynu w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do takiego wniosku,
2. obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, a toart. 5 § 2 kpkpoprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości , które winien powziąć Sąd na korzyść oskarżonego.
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienieR. W.od zarzucanego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zarzuty podniesione w środku odwoławczym, sporządzonym przez obrońcę oskarżonegoL. N., zasługiwały na uwzględnienie tylko w zakresie zarzutów odnoszących się do czynu drugiego przypisanego oskarżonemu, a mianowicie zart. 223 kk. W pozostałym zakresie zarzuty podniesione w obu apelacjach należało uznać za bezzasadne.
Istota wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy rację mają obrońcy oskarżonych twierdząc iż Sąd Rejonowy popełnił błąd uznając, że w świetle całokształtu materiału dowodowego i okoliczności faktycznych ujawnionych na rozprawie można obojgu oskarżonym przypisać popełnienie występku zart. 280 § 1 kk. Błąd ten zdaniem skarżących pozostaje w ścisłym związku przyczynowym z naruszeniem szeregu norm procesowych (art. 4kpk,7 kpk,410 kpk). Zdaniem obrońców istotą błędu w
ustaleniach faktycznych w odniesieniu do czynu zart. 280 § 1 kkbyło odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonych – nieprzyznających się do winy, przy jednoczesnym oparciu się na dowodach pośrednich, które nie mogły przekonująco świadczyć o ich winie.
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie jest trafny bowiem zasadność wniosków i ocen wyprowadzonych przez Sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Fakt, iż Sąd Rejonowy oparł się na innych dowodach ujawnionych w toku przewodu sądowego ( a nie na wyjaśnieniach oskarżonych) i nie ustalił stanu faktycznego w sposób jaki życzyliby sobie tego skarżący jest już kwestia swobodnej oceny dowodów, która zostanie omówiona w następnym akapicie.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 4 kpkSąd Okręgowy stwierdza, że żadną miarą nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji zasady obiektywizmu. Istotą nakazu jaki wynika z tej zasady jest z jednej strony konieczność traktowania stron oraz uczestników postępowania w sposób bezstronny , z drugiej zaś wykluczenie kierunkowego nastawienia sądu do sprawy. Ponieważ obrońca oskarżonegoL. N.nie wykazał żadnych konkretnych okoliczności jakie dowodziłyby postępowaniu Sądowi Rejonowemu wbrew tak rozumianej zasadzie obiektywizmu , zarzut naruszeniaart. 4 kpknależy uznać za bezzasadny.
Odnosząc się do zarzutu obrazyart. 7 kpkto należy podkreślić, że swobodna ocena dowodów legitymuje się zgodnością z tym co wynika z przeprowadzonych dowodów, ocenianych wedle zasad prawidłowego rozumowania , wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Z takiej oceny wynika pewność co do poczynionych ustaleń, jeżeli – przy spełnieniu przesłanek zart. 7 kpk– pozwalają one na utworzenie jednej uznanej za udowodnioną wersji zdarzenia. Utworzenie takiej wersji jest utrudnione wówczas jeżeli tak jak w przypadku czynu i sad nie dysponuje dowodami bezpośrednimi, a zespołem poszlak.
Z wyczerpującego i obszernego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, iż Sąd Rejonowy w sposób drobiazgowy odniósł się do wyjaśnień oskarżonych, oceniając ich wersję zdarzeń i przeciwstawiając ich wyjaśnieniom dowody przeciwne, które w pełnym zestawieniu ze sobą zostały uznane przez Sąd za pełnowartościowy dowód winy oskarżonych w popełnieniu przestępstwa rozboju w dniu 27 maja 2011r. Sąd opowiedział się za wersją świadków:M. N.,K. K.(sprzedawczyń w sklepie, w którym dokonano rozboju)A. M.iA. M.(przypadkowych świadków przejeżdżających samochodem i notujących numery rejestracyjne pojazdu do którego wsiadł wybiegający ze sklepu zamaskowany mężczyzna),S. P.( znajomego oskarżonych, u którego pojawili się oskarżeni po popełnieniu przestępstwa razem z gotówką w spore rej ilości – oscylującą wokół kwoty skradzionej wsklepie (...)) oraz korespondujących z zeznaniami w/w osób: dowodu z monitoringu sklepowego, dokumentacji fotograficznej zatrzymanego samochoduS. (...)z przemalowanymi tablicami rejestracyjnymi, umowy kupna sprzedaży samochodu zawartej między oskarżonymL. N.i świadkiemS. P.. Sąd Rejonowy w pisemnych motywach  wyroku  szczegółowo  wypowiedział  się
dlaczego wersja przedstawiana przez oskarżonych jest niewiarygodna. Wykazał natomiast dlaczego dowody przeciwne wymienione wyżej tworzą spójny układ pozwalający na odtworzenie przebiegu zdarzenia w sposób logiczny oraz wyłączający wszelkie inne ( prezentowane przez oskarżonych ) możliwości. Pod tym względem rozumowanie Sądu Rejonowego było prawidłowe i korzystało z ochrony przewidzianej wart. 7 kpk. Zarzucanie Sądowi Rejonowemu – co czynią skarżący- iż zamiast na wyjaśnieniach oskarżonych (notabene zmiennych i chwiejnych) oparł się na zeznaniach świadków stanowi niczym nieuzasadnioną ingerencję w sferę swobodnej oceny dowodów. Z tych względów zarzut obrońców naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów należało uznać za bezzasadny i zmierzający do niedozwolonej polemiki ze znajdującymi się pod ochronąart. 7 kpkustaleniami Sądu I instancji. Nie może się ostać również zarzut obrońcy oskarżonegoL. N., iż oskarżony nie był współsprawcą rozboju i nie może odpowiadać za „eksces” współoskarżonegoW.. Wersji lansowanej przez oskarżonegoN.nie potwierdzają jednak zgromadzone w sprawie dowody. Naoczni świadkowie zdarzenia małżonkowieM., zeznali przecież że samochód kierowany przez oskarżonegoN.stał nieopodal sklepu, w którym oskarżonyW.przebywał, miał włączone światła mijania i był gotowy do szybkiego odjazdu co zresztą oskarżonyN.uczynił gdy tylko wybiegający zesklepu (...)wsiadł na miejsce pasażera. Sposób zachowania obu oskarżonych, umiejscowienie auta, stan gotowości do odjazdu w jednoznaczny sposób wskazują że role między sprawcami zostały wcześniej podzielone , ustalone i wykonane. Powyższe niewątpliwie świadczy że obaj sprawcy działali w ramach współsprawstwa – jak słusznie przyjął Sąd Rejonowy. To że oskarżonyL. N.osobiście nie wszedł do sklepu ( a zrobił to oskarżonyW.) bynajmniej nie może go ekskulpować. OskarżonyN.wniósł bowiem istotny wkład w całe wspólne przedsięwzięcie. Sprawcy wspólnie dążyli do osiągnięcia zaplanowanego celu jakim był zdobycie pieniędzy , a rola oskarżonegoN.w tym planie była istotna. Stąd też słusznie Sąd Rejonowy uznał że obaj oskarżeni działając wspólnie i w porozumieniu dopuścili się przestępstwa zart. 280 par. 1 kk. Jeżeli chodzi o zarzut niedokonania oceny wyroku przedłożonego przez obrońcę oskarżonegoN., a mający potwierdzać fakt iż oskarżony ten był ofiarą przestępstwa to brak ten nie może świadczyć o naruszeniuart. 4, 7 czy 410 kpk. Wyrok ten dotyczył zupełnie innej sprawy i innego postępowania. Z pewnością nie można uznać by bycie pokrzywdzonym w innej sprawie ( napaść ) usprawiedliwiała fakt nieotwarcia drzwi policjantom i przywitanie ich z nożami i tasakiem w ręku. Funkcjonariusze Policji oświadczyli przecież oskarżonemu kim są żądając otwarcia drzwi mieszkania. Z prośbą o wykonanie polecenia policjantów zwróciła się także do oskarżonego jego matka. Z tego wynika, że tak naprawę ocena dowodu z wyroku przedłożonego przez obrońcę dla ustaleń w sprawie nie miała żadnego znaczenia.
Rację ma natomiast obrońca oskarżonegoL. N.zarzucając, iż Sąd Rejonowy błędnie przyjął, iż oskarżony w dniu 9 czerwca 2011r. dopuścił się czynnej napaści w rozumieniuart. 223 kk. na funkcjonariuszy policji. Sąd Rejonowy podążając za błędem jaki pojawił się w pkt. 2 aktu oskarżenia w sposób całkowicie bezzasadny zakwalifikował ten czyn jako wyczerpujący znamionaart. 223 kk. ( na marginesie należy zauważyć że ani prokurator w akcie oskarżenia, ani Sąd Rejonowy  nie  wskazał  paragrafu  występku zart. 223 kk). O  ile  ustalenia
faktyczne odnośnie tegoż zdarzenia dokonane przez Sąd I instancji są prawidłowe wynikające z obszernego materiału dowodowego to już kwalifikację prawną tego czynu i uznanie, że zachowanie takie stanowi przestępstwo zart. 223 kk( 223par. 1 kk) należy uznać za błędne. W opisie czynu przypisanegoL. N.w pkt II nie sposób dopatrzyć się elementów użycia niebezpiecznego przedmiotu co ma zasadnicze znaczenie dla bytu przestępstwa zart. 223 § 1 kk. Jak wynika z zeznań funkcjonariuszy policji, którzy wyważyli drzwi do mieszkania, w którym przebywał oskarżony, ten ostatni zbliżał się do nich trzymając w ręce pięć noży i tasak. Nie skierował jednak tych niebezpiecznych narzędzi w stronę policjantów i nie rzucił się na nich, ani nie rzucił żadnym z noży, czy tasakiem w stronę funkcjonariuszy, nie zamachnął się również, by taką czynność wykonać. Jego zachowanie zatem nie świadczyło o próbie zranienia któregokolwiek z funkcjonariuszy. W świetle tych okoliczności uzasadniony jest wniosek, iż co prawda oskarżony posługiwał się niebezpiecznymi przedmiotami ale ich nie użył. Z istoty narządzi jakimi są noże i tasak wynika, iż aby ich użyć należy wziąć zamach i zadać cios tym końcem, na którym znajduje się metalowe ostrze. Ponieważ oskarżonyL. N.nie podjął takiego działania brak jest podstaw, by pociągnąć go do odpowiedzialności za przestępstwo zart. 223 § 1 kkbowiem przepis ten penalizuje jedynie czynną napaść na funkcjonariuszy policji połączoną z
    użyciem, a nie posługiwaniem sięniebezpiecznym przedmiotem. (tak też wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2010r. II Aka 46/10 , LEX nr 583688.) W podobnym tonie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2002r. sygn. akt II Aka 498/01 LEX 77504. NatomiastM. K.w Komentarzu doKodeksu Karnegostwierdza iż:
    „użycie broni palnej, noża lub innego podobnie niebezpiecznego narzędzia albo środka obezwładniającego jest pojęciem węższym od posługiwania się nim. Sprawca winien bowiem wykorzystać dany przedmiot zgodnie z jego przeznaczeniem.”W komentarzu doKodeksu Karnegopod red. A. Zolla ( Zakamycze 2006) rozważane jest natomiast pojęcie „napaści”. Zdaniem tegoż autora , które Sąd II instancji podziela termin „napaść” wskazuje, że chodzi o działanie charakteryzujące się pewnym stopniem gwałtowności. Natomiast zachowanie oskarżonego czyli demonstrowanie noży i tasaka względem interweniujących funkcjonariuszy stanowiło niewątpliwie groźbę bezprawną użycia tych niebezpiecznych przedmiotów w celu zmuszenia funkcjonariuszy policji do zaniechania prawnej czynności służbowej zatrzymania oskarżonegoL. N.. Zresztą Sad Rejonowy w uzasadnieniu wyroku na k. 762 akt sprawy ustala: „

L. N.działał z zamiarem bezpośrednim , mając na celu przeszkodzenie funkcjonariuszom w wykonywaniu obowiązków służbowych polegających na zatrzymaniu”.Stąd też ustalenia Sądu Rejonowego - wbrew ostatecznie przyjętej kwalifikacji- wskazują wprost naart. 224 § 2 kk. Mając na uwadze powyższe rozważania, wskazane orzecznictwo i poglądy doktryny w tym zakresie zmiana zaskarżonego wyroku była niezbędna. W tym, przypadku nie zachodziła potrzeba zmiany ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku gdyż ta była prawidłowa jednakże zaistniała obraza prawa materialnego miała wpływ na treść wyroku. Z tej przyczyny uznając, że zachowanieL. N.w dniu 9 czerwca 2011r. wJ.wobec funkcjonariuszy policji wyczerpywało znamionaart. 224 § 2 kkSąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu I instancji i odpowiednio zmieniając opis czynu i kwalifikacje prawną. Konsekwencją
tej zmiany była konieczność obniżenia oskarżonemu wymierzonej kary pozbawienia wolności z 1 roku do 8 miesięcy. Czyn zart. 223 § 1 kkzagrożony jest bowiem zdecydowanie surowiej niż występek zart. 224 § 1 kk. Kara 8 miesięcy pozbawienia wolności będzie karą adekwatną do wagi czynu popełnionego w dniu 9 czerwca 2011r. Uwzględnia tak społeczny stopień szkodliwości czynu jak i stopień winy oskarżonego. Jednocześnie kara w takim rozmiarze spełni swoją funkcję w zakresie kształtowania świadomości prawnej w społeczeństwie, a sprawcy uświadomi naganność jego postępowania.
Z tej przyczyny zaistniała konieczność zmiany pkt. 3 zaskarżonego wyroku zawierającego orzeczenie o karze łącznej. Sąd złagodził orzeczoną karę łączną do dwóch lat i jednego miesiąca. Sąd Okręgowy miał na względzie związek przedmiotowy między czynami, różnorodność pokrzywdzonych, a także stosunkowo bliską odległość czasową. Powyższe przełożyło się na orzeczenie kary łącznej w wysokości zbliżonej do pełnej absorpcji. Tak ukształtowana kara łączna w odczuciu społecznym jest karą sprawiedliwą i zgodna z zasadami prewencji tak szczególnej jak i ogólnej. Kara łączna 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności pozwoli osiągnąć swoje cele, a w szczególności spowoduje żeL. N.nie popełni ponownie przestępstwa. Takiej karze nie sprzeciwiają się również potrzeby w zakresie prawidłowego kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Jeżeli zaś chodzi o karę orzeczonąR. W.za czyn zart. 280 § 1 kkw wymiarze 2 lat pozbawienia wolności – zważywszy na treśćart. 447 § 1 kpk- to z pewnością nie można jej uznać za rażąco surową skoro została wymierzona w dolnej granicy ustawowego zagrożenia.
Akceptuje Sąd Okręgowy wszystkie inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Sądu Rejonowego w związku z czym w pozostałym zakresie, jako słuszny utrzymano w mocy zaskarżony wyrok.
Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adwokataA. L.516,60 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oskarżonemuR. W.w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Odwoławczy na podstawieart. 626 § 1 kpkorazart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonych od ponoszenia wydatków za postepowanie odwoławcze oraz opłat, którymi obciążono Skarb Państwa z uwagi na ich trudną sytuację majątkową i osobistą.