Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 156/14
Data wyroku: 2014-06-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Masłowski
Słowa kluczowe: Kradzież
Podstawa prawna: art. 439 § 1 kpk

Sygn. akt VI Ka 156/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Waldemar Masłowski
Sędziowie  SR del. do SO Beata Chojnacka - Kucharska (spr.) SO Andrzej Wieja
Protokolant  Jolanta Kopeć
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze Kazimierza Szczepańskiego
po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014r.
sprawyA. N.iZ. P.
oskarżonych zart. 278 § 1 kki inne
z powodu apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą w Kamiennej Górze
z dnia 20 stycznia 2014 r. sygn. akt VIII K 771/13
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonychA. N.iZ. P., i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu z siedzibą w Kamiennej Górze do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 156/14

UZASADNIENIE
A. N.iZ. P.zostali oskarżeni o to, że:

1
w okresie pomiędzy 2 a 3 czerwca 2013 r. wK., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z terenu działki położonej przyul. (...)przeznaczonej pod budowę placu manewrowego, dokonali zaboru w celu przywłaszczenia dwóch sztuk pokryw kanałowych wraz z gniazdami oraz czterech metalowych słupków ogrodzeniowych o łącznej wartości 2.000 złotych, czym działali na szkodęZ. K.,

to jest o czyn zart. 278 § 1 k.k.

2
w dniu 2 lipca 2013 r. wK., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z terenu torowiska przyul. (...), dokonali zaboru elementu trakcji kolejowej w postaci urządzenia(...)odpowiedzialnego za koordynację ruchu pociągów o wartości 2 450 złotych, czym spowodowali zakłócenie funkcjonowania instalacji, działając na szkodę(...) S. A.-Zakładu (...)wW.,

to jest o czyn zart. 254a k.k.

3
w dniu 2 lipca 2013 r. wK., woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu, z terenu torowiska przyul. (...), usiłowali dokonać zaboru w celu przywłaszczenia słupka pędniowego rolkowego wartości 500 złotych, działając na szkodę(...) S. A.-Zakładu (...)wW., jednak zamierzonego celu nie osiągnęli wobec trudności z wydobyciem z ziemi zbyt głęboko zakopanego urządzenia,

to jest o czyn zart. 13 § 1 k.kw zw. 278§ 1 k.k
Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowy Wydział Karny w Kamiennej Górze wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. VIII K 771/13:

I
uznał oskarżonychA. N.iZ. P.za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 1 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 278 § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 278 § 1 k.k.wymierzył oskarżonemuA. N.karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, a oskarżonemuZ. P.karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;

II
uznał oskarżonychA. N.iZ. P.za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 2 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 254a § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 254a § 1 k.k.wymierzył im kary po roku pozbawienia wolności;

III
uznał oskarżonychA. N.iZ. P.za winnych popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 278 § 1 k.k.i za to, na podstawieart. 278 § 1 k.k.wymierzył im kary po 4 miesiące pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k., orzekł wobec oskarżonegoA. N.karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, a wobec oskarżonegoZ. P.orzekł karę łączną roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności;

V
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt. 1 k.k.wykonanie orzeczonych wobec oskarżonychA. N.iZ. P.łącznych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 5 lat;

VI
na podstawieart. 73 § 1 k.k.oddał oskarżonychA. N.iZ. P.w okresie próby pod dozór kuratora;

VII
na podstawieart. 72 § 1 pkt. 5 k.k.zobowiązał oskarżonychA. N.iZ. P.do powstrzymania się od nadużywania alkoholu;

VIII
na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonychA. N.iZ. P.obowiązki naprawienia w całości wyrządzonych przestępstwami szkód poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonegoZ. K.kwoty 2 000 zł. oraz na rzecz pokrzywdzonego(...)kwoty 2 450 zł.;

IX
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.iart. 17 ust. 1 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonychA. N.iZ. P.od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa i nie wymierzył im opłaty.

Z treścią wyroku nie zgodził się Prokurator zaskarżając ten wyrok w całości na niekorzyść obu oskarżonych.
Na podstawieart. 438 pkt 1 kpkw zw. zart. 427 § 1 i 2 kpkwyrokowi temu zarzucił:
obrazę przepisu prawa materialnego, tj.art. 14 § 1 kkpoprzez jego niezastosowanie jako elementu podstawy prawnej wymiaru kary orzeczonej względem oskarżonychZ. P.iA. N.za czyn przypisany im w punkcie III części dyspozytywnej wyroku pomimo, że wskazany czyn był występkiem zart. 13 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kk, a zatem prawidłowa podstawa wymiaru kary za czyn polegający na usiłowaniu popełnienia kradzieży winna zostać uzupełniona o wskazany przepis warunkujący zakres możliwej do wymierzenia kary.
Podnosząc powyższy zarzut, na podstawieart. 434 § 1 kpkiart. 437 § 1 i 2 kpkProkurator wniósł w pisemnej apelacji o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie jako podstawy prawnej zawartego w punkcie III części dyspozytywnej podstawy wymiaru karyart. 14 § 1 kkw zw. zart. 278 § 1 kki utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w pozostałej jego części.
Podczas rozprawy apelacyjnej Prokurator korzystając z uprawnień wynikających zart. 453 § 2 kpkwniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku co do obu oskarżonych, w stosunku do oskarżonegoA. N.z uwagi na istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, natomiast co do oskarżonegoZ. P.w oparciu oart. 440 kpki przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Kamiennej Górze do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja Prokuratora zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z przyczyn wskazanych przez Prokuratora na rozprawie apelacyjnej, nie zaś wskazanych w apelacji.
Stosownie do treściart. 439 § 1 pkt 11 kpkSąd Odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy procedował na posiedzeniu w dniu 20 stycznia 2014 r. pod nieobecność obu oskarżonych, co zostało odnotowane w protokole z posiedzenia Sądu. Na tym posiedzeniu Sąd wydał wyrok skazujący obu oskarżonych zgodnie z wnioskiem Prokuratora załączonym do aktu oskarżenia, w trybieart. 335 § 1 kpk. OskarżonyA. N.nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie posiedzenia Sądu wyznaczonego na dzień 20 stycznia 2014 r., na którym zapadł wyrok skazujący, a zawiadomienie o terminie posiedzenia odebrał dzień później – 21 stycznia 2014 r. (k. 97). Niewątpliwie więc sprawę oskarżonegoA. N.rozpoznano pod jego nieobecność. Wyrokowanie na posiedzeniu w trybieart. 335 kpkjest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego na posiedzeniu, badaniem dopuszczalności i zasadności wniosku Prokuratora przez Sąd, a zatem nie ogranicza się li tylko do czynności właściwych wyłącznie dla rozstrzygania sprawy (podobnie postanowieni SNA. Z dnia 06.11.2003r, IV KK 456/02, OSNKW 2004/3/23, LexPolonica nr 366331).
Zgodnie z treściąart. 343 § 5 kpkoskarżony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu Sądu, na którym Sąd uwzględnia wniosek Prokuratora złożony w trybieart. 335 kpk. Udział oskarżonego jest obowiązkowy tylko wówczas, gdy prezes sądu (upoważniony sędzia -art. 93 § 2 kpk) lub Sąd tak zarządzi. W świetle powyższego uregulowania nie budzi wątpliwości to, że oskarżony winien być co najmniej zawiadomiony o terminie posiedzenia Sądu, na którym Sąd uwzględnia wniosek Prokuratora. W niniejszej sprawie zarządzono o nieobowiązkowym stawiennictwie oskarżonych na posiedzeniu Sądu w dniu 20 stycznia 2014r. kierując do oskarżonych zawiadomienia. Nie oznacza to jednak, że zarządzone nieobowiązkowe stawiennictwo oskarżonegoA. N.pozwala na wydanie wyroku na posiedzeniu Sądu w trybieart. 335 kpk, mimo braku zawiadomienia w/w oskarżonego o terminie posiedzenia. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z treściąart. 343 § 5 kpkw zw. zart. 117 § 2 kpk. Wprawdzie przepisart. 439 § 1 pkt 11 kpkwskazuje na rozpoznanie sprawy podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa, nie oznacza to, że chodzi wyłącznie o sytuacje zarządzenia obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego, czyli skierowania do niego wezwania. Jest to bowiem sytuacja analogiczna do tej, przewidzianej wart. 376 § 2 kpk., a zatem wyjątku od reguły obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego na rozprawie głównej rozpoznawanej w trybie zwyczajnym. Po złożeniu przez oskarżonego wyjaśnień przed Sądem, dopuszczalne jest prowadzenie rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, gdy został o terminie odroczonej czy przerwanej rozprawy zawiadomiony, a na rozprawę nie stawił się bez usprawiedliwienia. W opisanej sytuacji procesowej mamy do czynienia wyłącznie z prawidłowym zawiadomieniem oskarżonego o kolejnym terminie rozprawy, przy czym zawiadomienie to należy pojmować jako poinformowanie oskarżonego o terminie rozprawy poprzez skierowanie do niego wezwania lub zawiadomienia (podobnie: postanowienie SN z 10 stycznia 2013 r., III KK 123/12, OSNKW 2013, nr 3, poz. 26.). Jeśli oskarżony nie zostanie prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy przerwanej czy odroczonej, bez względu na to, czy będzie to wezwanie, czy zawiadomienie, a mimo to Sąd rozprawę przeprowadzi pod nieobecność oskarżonego, stanowić to będzie bezwzględną przyczynę odwoławczą zart. 439 § 1 pkt 11 kpk. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Sądów powszechnych i piśmiennictwie (dla przykładu: uchwała SN z dnia 17.09.1991r., I KZP 14/91, OSNKW 1992/1-2/11, LexPolonica nr 302892, wyrok SA w Krakowie z dnia 16.12.2010r., II Aka 223/10, KZS 2011/4/44, LexPolonica nr 2613740). Sytuacja ta jest podobna do tej, która zaistniała w niniejszej sprawie. Trybem właściwym do rozpoznania sprawy przed Sądem był tryb zwyczajny, a wyjątek od obowiązkowego stawiennictwa oskarżonego, mimo trybu zwyczajnego, został wskazany wart. 343 § 5 kpkz uwagi na to, że sprawy tego rodzaju są rozpoznawane na posiedzeniu. Nie ma przy tym znaczenia, czy do oskarżonego zostało skierowane wezwanie, czy zawiadomienie, skoro chodzi tu o skuteczne powiadomienie oskarżonego o terminie posiedzenia. U podstaw tej regulacji prawnej stoi domniemanie pozbawienia oskarżonego możliwości obrony, które obalić można jedynie w zasadzie, gdyby zapadł wyrok uniewinniający. Skoro oskarżonyA. N.nie wiedział o terminie posiedzenia wyznaczonego na dzień 20 stycznia 2014r., to oczywiste jest naruszenie jego prawa do obrony. Okoliczność ta musiała zdecydować o uchyleniu orzeczenia wobec tego oskarżonego.
Uchybienie określone wart. 439 § 1 pkt 11 kpkna indywidualny charakter i nie powoduje skutków procesowych co do oskarżonegoZ. P.. Jednakże co do obu oskarżonych zaistniały także podstawy do uchylenia orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i postawionych zarzutów wskazane wart. 440 kpk, a mianowicie utrzymanie w mocy wyroku byłoby dla obu oskarżonych rażąco niesprawiedliwe. Ustalenie takie jest zasadne w kontekście czynu opisanego w punkcie 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy ustalił bowiem, że obaj oskarżeni zachowaniem swym wypełnili znamiona występku zart. 254a k.k.(mylnie wskazanego w pkt II części dyspozytywnej jakoart. 254a § 1 k.k). Wprawdzie oskarżeni przyznali się do wszystkich zarzucanych im czynów, to z treści ich wyjasnień wynika, że zabrali oni urządzenie EON - 1 w celu przywłaszczenia, nie mając świadomości, do czego to urządzenie służyło. Kwestia świadomości oskarżonych nie jest tu kluczową, natomiast istotna jest informacji pochodząca od pokrzywdzonego z dnia 5.12.2013r. (k. 74). Z tej informacji jednoznacznie wynika, że zabrane przez oskarżonych urządzenie(...)-1 opisane w pkt 2 części wstępnej wyroku, było wyłączone z eksploatacji w dniu 2.07.2013r. w związku z uszkodzeniem kabla blokady stacyjnej, a zwalnianie przebiegu odbywało się ręcznie przez dyżurnego ruchu. Tak więc choć oskarżeni zabrali wskazane urządzenie wchodzące w skład linii kolejowej, to z pewnością swym zachowaniem nie spowodowali zakłócenia choćby w części działania linii kolejowej. Tym samym oskarżeni nie wypełnili wszystkich znamion czynu zart. 254a k.k., co w oczywisty sposób wyklucza możliwość przypisania im sprawstwa czynu opisanego w w/w przepisie. Kwestia wyjaśnień oskarżonych, którzy przyznali się do popełnienia tego czynu nie jest decydująca dla przyjęcia odpowiedzialności karnej za czyn zart. 254a k.k.w kontekście jednoznacznej treści informacji pochodzącej od pokrzywdzonego. Skoroart. 335 § 1 kpkpozwala na uwzględnienie wniosku Prokuratora o wydanie wyroku skazującego wyłącznie w sytuacji, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, to przytoczona powyżej okoliczność z pewnością na takie poważne wątpliwości wskazywała i winna była skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych tj. na rozprawie. Sąd Rejonowy procedując na posiedzeniu dopuścił się zatem obrazyart. 92 kpk, która miała wpływ na wydanie wyroku w zakresie czynu wskazanego powyżej poprzez pominięcie przy wyrokowaniu dowodu z informacji pochodzącej od pokrzywdzonego, a wskazującej, że urządzenie(...)– 1 w chwili czynu było niesprawne, co miało wpływ na treść wyroku i doprowadziło do błędnej subsumcji zachowania obu oskarżonych. Czyn oskarżonych winien być rozpatrywany przez Sąd Rejonowy pod kątem znamion przestępstwa kradzieży, za którą ustawodawca przewidział łagodniejszą sankcję karną, niż za czyn zart. 254a k.k.Wskazane powyżej okoliczności powodowały, że zaskarżony wyrok nie mógł się ostać i zgodnie zart. 437 § 2 kpkSąd Odwoławczy uchylił w całości co do obu oskarżonych zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze VIII Zamiejscowemu Wydziałowi Karnemu w Kamiennej Górze.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd w pierwszym rządzie winien rozpoznać wniosek Prokuratora załączony do aktu oskarżenia, wniosku tego nie uwzględnić i skierować sprawę do rozpoznania na rozprawie zwracając uwagę na tryb rozpoznania sprawy i rygory z tym związane. Dokonując ponownie oceny materiału dowodowego winien mieć na względzie poczynione powyżej uwagi, zweryfikować ponownie poprzez informację od pokrzywdzonego wartość urządzenia(...)– 1 w stanie uszkodzonym opisanym w piśmie z dnia 5.12.2013r. na datę czynu, w razie ustalenia sprawstwa oskarżonych i możliwości przypisania im odpowiedzialności karnej, przy wymiarze kary winien poddać ocenie zasadność zastosowaniaart. 91 § 1 kk. Rozstrzygając natomiast w kwestii środków karnych, obowiązków naprawienia szkody, Sąd powinien zwrócić uwagę przy ich wymiarze na zasady indywidualizacji nie tylko kary, ale także środków karnych, co winno prowadzić do konkretnego ustalenia, w jakiej wysokości każdy z oskarżonych ponosi odpowiedzialność za powstałe szkody, ewentualnie rozważyć zasadność solidarnego nałożenia na oskarżonych tych obowiązków.