Sąd Okręgowy w Gliwicach
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1251/13
Data wyroku: 2014-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Ficek, Piotr Mika, Bożena Żywioł
Słowa kluczowe: Dokumenty
Podstawa prawna: art. 270 § 1 kk, art. 271 § 1 kk

Sygnatura akt VI Ka 1251/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia8 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący SSO Piotr Mika (spr.)
Sędziowie SSO Bożena Żywioł
SSO Krzysztof Ficek
Protokolant Natalia Skalik-Paś

przy udziale Bożeny Sosnowskiej
Prokuratora Prokuratury Okręgowej
po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r.

sprawyM. M., synaO.iD.
ur. (...)wP.
oskarżonego zart. 271§1 i 3 kkiart. 273 kkprzy zast.art. 11§2 kkw zw. zart. 12 kk

na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach
z dnia 5 sierpnia 2013 r. sygnatura akt VI K 1380/12

na mocyart. 437 kpk,art. 438 kpk
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt VI Ka 1251/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2013 roku w sprawie o sygnaturze akt VI K 1380/12 Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach uznał oskarżonegoM. M.za winnego tego, że w okresie od czerwca 2006 roku do stycznia 2007 roku wN.S.i innych miejscowościach na terenie kraju, w ramach podziału ról, działając wspólnie i w porozumieniu zeS. K.i innymi nieustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci zaniżenia należnego podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży paliwa oraz podatku akcyzowego, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, pozyskał z nieustalonego źródła poświadczające nieprawdę faktury wskazujące na pozorny zakup paliw:
Od(...) .H.U. (...)ul. (...),(...)(NIP (...)):
1.Faktura nr (...)z dnia 2006-10-26 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 41.577,60 zł brutto,
2.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-06 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 99.786,24 zł brutto, z dokumentamiKPnr(...),(...)i(...),
3.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-13 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 95.617,50 zł brutto,
4.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-27 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 83.990,90 zł brutto,
(...) Spółka z o.o.ul. (...),(...)-(...) K.(NIP (...)):
1.Faktura nr (...)z dnia 2006-06-28 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 105.742,28 zł brutto, z dokumentemKPnr(...),
2.Faktura nr (...)z dnia 2006-06-30 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 107.216,04 zł brutto, z dokumentemKPnr(...)i dokumentem(...)
3.Faktura nr (...)z dnia 2006-07-05 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 73.932,00 zł brutto, z dokumentemKPnr 50, 51, 52, i dokumentem(...)
4.Faktura nr (...)z dnia 2006-07-10 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 103.504,80 zł brutto, z dokumentemKPnr(...),(...),(...),(...), i dokumentem(...),
5.Faktura nr (...)z dnia 2006-07-14 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 100.177,86 zł brutto, z dokumentemKPnr(...), i dokumentem(...)
6.Faktura nr (...)z dnia 2006-10-18 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 101.180,70 zł brutto, z dokumentemKPnr(...)i dokumentem(...)
7.Faktura nr (...)z dnia 2006-10-23 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 98.695,56 zł brutto, z dokumentemKPnr(...)i dokumentem(...)
8.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-06 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 99.786,24 zł brutto, z dokumentem(...),
9.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-08 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 98.746,80 zł brutto, z dokumentem(...),
10.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-20 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 59.993,50 zł brutto, z dokumentem(...),
11.Faktura nr (...)z dnia 2006-11-28 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 97.014,40 zł brutto, z dokumentem(...)
12.Faktura nr (...)z dnia 2007-01-24 dotycząca zakupu paliwa za kwotę 92.598,00 zł brutto, z dokumentemKPnr(...), i dokumentem(...)
które następnie przekazałS. K.za pośrednictwem innej osoby, w celu, abyS. K.wprowadził je do ewidencji zakupów przedsiębiorcy(...)S. K., a następnie wystawiał faktury sprzedaży potwierdzające zbycie, tak „zalegalizowanego” paliwa do swoich dostawców, podczas, gdy w rzeczywistości transakcje takie nie miały miejsca, a wystawiona dokumentacja wykorzystana została do wprowadzenia do obrotu oleju napędowego nieujawnionego pochodzenia, tj. popełnienia czynu opisanego wyżej a wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 271 § 3 kkw związku zart. 271 § 1 kkiart. 273 kkw związku zart. 271 § 3 kkprzy zastosowaniuart. 11 § 2 kkiart. 12 kki za to na mocyart. 271 § 3 kkw związku zart. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na mocyart. 69 § 1 i 2 kkw zw. zart. 70 § 1 pkt 1 kkwarunkowo oskarżonemu zawiesza na okres próby lat 3. Na mocyart. 33 § 2 kkorzekł wobec oskarżonego grzywnę w rozmiarze 200 stawek dziennych, ustalając na mocyart. 33 § 3 kkwysokość jednej stawki na kwotę 20 złotych. Oskarżony został obciążony kosztami procesu.

Apelację od wyroku wywiódł obrońca oskarżonego, który zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił:

1
naruszenie prawa materialnego tj.art. 271 k.k.poprzez przyjęcie, iż ewidencja zakupów jest dokumentem, o którym mowa we wskazanym przepisie;

2
naruszenie prawa procesowego, polegające na obrazie przepisówart. 5 § 2 k.p.k.poprzez naruszenie zasadyin dubio pro reooraz zasady swobodnej oceny dowodów,art. 7 k.p.k.orazart. 424 k.p.k.poprzez nienależyte uzasadnienie wyroku – co mogło mieć wpływ na treść wyroku;

3
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się zarzuconego mu czynu.

Stawiając powyższe zarzuty obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja obrońcy jest zasadna w pierwszej kolejności w zakresie zarzutów dotyczących naruszenie prawa procesowego tj. przepisówart. 424 k.p.k.orazart. 7 k.p.k.a w konsekwencji w zakresie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych.
Pisemne motywy zaskarżonego wyroku nie pozwalają przede wszystkim na odkodowanie toku rozumowania sądu I instancji co do przyczyn, dla których uznał on, że pozyskane przez oskarżonego z niewiadomego źródła faktury, których wystawcą miała byćfirma (...)zK.są fakturami, w których potwierdzono niezgodnie z prawdą transakcje sprzedaży paliwa, bądź też fakturami w istocie podrobionymi. O ile w przypadku faktur, których rzekomym wystawcą miała być(...) .H.U. (...)fakt, iż faktury te są w istocie dokumentami podrobionymi znajduje względnie jednoznaczne potwierdzenie w zeznaniach samegoW. K., o tyle w przypadku faktur mających pochodzić zfirmy (...)zK.kwestia charakteru tych dokumentów nie może być uznana za jednoznaczną. W toku postępowania co prawda przesłuchano związane z działalnością tej firmy osoby, w szczególności wspólnikówB. K.iJ. J. (1), jak teżK. S., który pełnić miał funkcję prezesa zarządu spółki. Jednakże z relacji tych świadków wynika jedynie, że swój kontakt z działalnościąfirmy (...)zakończyli najpóźniej w styczniu 2006 roku, kiedy toK. S.sprzedać miał nieustalonemu mężczyźnie wszystkie udziały w spółce. Zważywszy na okoliczność, że faktury pozyskane przez oskarżonego zfirmy (...)pochodzić miały z okresu pomiędzy 28 czerwca 2006 roku a 24 stycznia 2007 roku, relacje wskazanych świadków nie są w stanie potwierdzić charakteru dokumentów, jakimi były faktury pozyskane z tej firmy przez oskarżonego. Oczywiście kwestią otwartą pozostaje wiarygodność zeznań wskazanych świadków zwłaszczaK. S.w kontekście braku odzwierciedlenia w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zarówno nabycia jak i sprzedaży przez tego ostatniego udziałów współce (...), jednakże sąd I instancji wskazał zeznania świadkówB. K.,J. J. (1)iK. S.jako dowody stanowiące źródła jego ustaleń faktycznych, a więc dowody wiarygodne, i w takiej sytuacji całkowicie nieznane pozostaje źródło przekonania sądu o tym, że faktury zfirmy (...)nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji sprzedaży paliwa, bądź też są dokumentami podrobionymi.
Wracając do kwestii pozyskanych przez oskarżonego faktur, których wystawcą miała być(...) .H.U. (...), wypada przypomnieć, że zeznania właściciela firmy przekonują względnie jednoznacznie o tym, że nie był on wystawcą tych faktur, jak też ich wystawcą nie była żadna z uprawnionych osób. W kontekście tych zeznań całkowicie niezrozumiałe jest przyjęcie przez sąd I instancji, że faktury, które pozyskał oskarżony, były dokumentami wystawionymi przez uprawnioną osobę i poświadczającymi nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne a więc dokumentami powstałymi na skutek popełnienia przestępstwa zart. 271 § 1 k.k., których użycie stanowi przestępstwo zart. 273 k.k.Oczywistą wydaje się w tym przypadku konieczność oceny faktur pochodzących rzekomo z(...) .H.U. (...)jako dokumentów w istocie podrobionych, a więc dokumentów o których mówiart. 270 § 1 k.k.Co prawda we wstępnej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku sąd dał wyraz swojemu przekonaniu, iż faktury i dokumenty księgowe nie pochodziły od przedsiębiorców wskazanych jako ich wystawcy, zostały podrobione przez nieustaloną osobę, a następnie przekazane przezM. M.za pośrednictwemZ. C.S. K., jednakże w dalszej części uzasadnienia sąd posługuje się już określeniami, które świadczą o tym, że faktury i dokumenty księgowe traktuje jako dokumenty powstałe na skutek popełnienia przestępstwa zart. 271 § 1 k.k.
W ocenie sądu odwoławczego nieczytelne pozostaje uzasadnienie pisemne zaskarżonego wyroku w odniesieniu do kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu przestępstwa nie tylko z uwagi na brak wymaganego rozróżnienia pomiędzy dokumentami powstałymi na skutek podrobienia lub przerobienia oraz dokumentami, których źródłem jest popełnienie przestępstwa zart. 271 § 1 k.k.Sąd Rejonowy przypisał oskarżonemu przestępstwo wyczerpujące m.in. znamiona czynu zart. 271 § 1 i 3 k.k.popełnione w ramach podziału ról wspólnie i w porozumieniu zeS. K., gdzie rola tego ostatniego polegać miała na wprowadzeniu pozyskanych przez oskarżonego faktur do ewidencji zakupów przedsiębiorcy(...)S. K., a następnie wystawieniu faktur sprzedaży potwierdzających zbycie, tak „zalegalizowanego” paliwa do swoich dostawców. Uzasadnienie pisemne zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia jednak, który to z wystawionych przezS. K.dokumentów ma mieć cechy dokumentu zart. 271 § 1 k.k.a więc cechy dokumentu poświadczającego nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. Treść apelacji przekonuje, iż skarżący odczytał wywody sądu I instancji, jako prowadzące do wniosku, że dokumentem takim miała być ewidencja zakupów. Pisemne uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala jednak jedynie ocenić pogląd skarżącego w kategoriach hipotezy, skoro uzasadnienie to nie zawiera jakichkolwiek wywodów dotyczących oceny ewidencji zakupów właśnie w kategoriach wystawionego przezS. K.dokumentu poświadczającego nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. W świetle niejasnych wywodów sądu I instancji równie uprawnioną hipotezą może być ta, zgodnie z którą za dokument poświadczający nieprawdę wystawiony przezS. K.sąd potraktował wystawione przez niego faktury sprzedaży paliwa dalszym nabywcom. Z hipotezą tą przemawia posłużenie się w opisie przypisanego czynu słowem: „wystawił” właśnie w odniesieniu do faktur sprzedażowych. Czy w tych fakturach w istocie poświadczono jakąś nieprawdziwą okoliczność trudno ocenić, skoro postępowanie nie wyjaśniło, jakie to konkretne cechy posiadały te faktury i czy wskazywano w nich źródło pochodzenia sprzedawanego paliwa, nie mówiąc już o tym, że w istocie faktury te nie zostały w ogóle skonkretyzowane.
Już wskazane wyżej mankamenty zaskarżonego wyroku sprawiają, że konieczne staje się jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
W postępowaniu ponownym konieczne będzie podjęcie próby wyjaśnieniach, czy faktury, które rzekomo pochodzić miały zfirmy (...)zK.zostały w istocie podrobione czy też wystawiła je osoba posiadając stosowne upoważnienie do ich wystawienia. Konieczna będzie w szczególności próba zweryfikowania podanych przez świadkaK. S.informacji o zbyciu przez niego udziałów we wskazanej spółce, jak i o wcześniejszym nabyciu tych udziałów. Świadek ten w swoich zeznaniach podał, że do nabycia i zbycia udziałów doszło w kancelarii notarialnej naul. (...)wK.u notariuszaA. C., stąd zasadną będzie próba potwierdzenia tej informacji przez samego notariusza bądź stosowne dokumenty, którymi dysponuje jego aktualna kancelaria bądź też kancelaria notarialna przyul. (...)wK.. W dotyczącejspółki (...)informacji z Krajowego Rejestru Sądowego znajdującej się w aktach sprawy, która notabene potwierdza fakt zaangażowania notariuszaA. C.w sporządzanie aktów notarialnych dotyczących spółki, brak adnotacji świadczących o nabyciu i zbyciu przezK. S.udziałów w spółce. Jego dane odnotowano jedynie w rubryce organów uprawnionych do reprezentacji podmiotu. W toku ponownego postępowania wypada więc uzyskać odpis dokumentu będący podstawą wpisania świadkaK. S.do rejestru KRS jako prezesa zarządu spółkiC.–J.. W zależności od treści informacji uzyskanych na skutek podanych wyżej czynności niezbędne okazać się mogą dalsze działania w celu usunięcia wątpliwości, co do tego, czy osobaM. W., którego dane widnieją na fakturachspółki (...), jest osobą fikcyjną, a jeżeli nie, czy był on uprawniony do wystawiania faktur w imieniu spółki i czy transakcje z faktur w istocie były jedynie pozorne.
Dopiero po uzupełnieniu postępowania dowodowego we wskazanym kierunku możliwa będzie rzetelna ocena kwestii odpowiedzialności karnej oskarżonego. Oceniając wiarygodność poszczególnych dowodów, jak też powołując poszczególne dowody jako źródło swoich ustaleń faktycznych, Sąd Rejonowy unikać winien zbiorczego powoływania się na treści licznych dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, gdyż w sprawach skomplikowanych praktyka taka w istocie uniemożliwia odkodowanie toku myślowego, który skłonił sąd do poczynienia ustaleń faktycznych w odniesieniu do poszczególnych elementów stanu faktycznego. W niniejszej sprawie oczekiwać wypadałoby w szczególności informacji na temat tego, które do dowody, zwłaszcza relacje przesłuchanych osób, prowadzą do wniosku, że oskarżonyM. M.działał w ramach porozumienia zawartego zeS. K.i dopuścił się wspólnie z nim jednego przestępstwa w ramach podziału ról.