Sąd Apelacyjny w Gdańsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 141/14
Data wyroku: 2014-06-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Wróblewska, Grażyna Świderska-Wandor, Krzysztof Ciemnoczołowski
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Wolności, Przestępstwo Przeciwko Mieniu
Podstawa prawna: art. 437 § 2 k.p.k., art. 191 § 1 k.k., art. 280 § 1 k.k.

Sygn. akt II AKa 141/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodnicząca:  SSA Dorota Wróblewska (spr.)
Sędziowie:   SSA Krzysztof Ciemnoczołowski
SSA Grażyna Świderska - Wandor
Protokolant:  stażysta Monika Kolos
przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Andrzeja Błażejaka
po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2014 r.
sprawy

E. C.

oskarżonej zart. 199 § 1 i § 2 k.k.;art. 280 § 1 k.k.

P. P.

oskarżonego zart. 199 § 1 i § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

D. J.

oskarżonego zart. 199 § 1 i § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 21 października 2013 r., sygn. aktXIV K 214/11

I
uchyla zaskarżony wyrok, przy czym w odniesieniu doE. C.na podstawieart. 435 k.p.k.:

1
w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w pkt I i II (odnoszących się do czynu zarzuconego oskarżonym w pkt I aktu oskarżenia) oraz rozstrzygnięć z nim związanych (w pkt V i IX) i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku,

2
w pkt IV;

II
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.B. D.z Kancelarii Adwokackiej wG., adw.A. Z.z Kancelarii Adwokackiej wG.i adw.K. A.z Kancelarii Adwokackiej wR.po 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych brutto za obronę oskarżonychE. C.,P. P.iD. J.z urzędu przed Sądem II instancji;

IV
zwalnia oskarżonąE. C.od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami z nim związanymi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

E. C.,P. P.,D. J.zostali oskarżeni o to, że:

I
w dniu 03 października 2009 roku wG., działając wspólnie i w porozumieniu z dwoma nieustalonymi mężczyznami, grożąc użyciem przemocy polegającym na okazaniuK. C.niebezpiecznego przedmiotu w postaci kastetu oraz groźby bezprawnej uszkodzenia ciała wymienionego zmusili pokrzywdzonego do zwrotu wierzytelności w kwocie 550 złotych, przy czymP. P.dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa w ciągu 5 lat od odbycia w okresie od 19 maja 2007 roku do 17 grudnia 2008 roku części kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej na mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 24 stycznia 2006 roku w sprawie o sygn. akt II K 730/05 obejmującego wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 20 września 2005 roku w sprawie o sygn. akt II K 1057/02 za przestępstwo podobne zart. 13§1 kkw zw. zart. 279§1 kkw zw. zart. 283 kkna karę 10 miesięcy pozbawienia wolności

- tj. o czyn zart. 199 § 1 i § 2 k.k., natomiast wobecP. P.o czyn zart. 199 § 1 i § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.;
nadtoE. C.o to, że:

II
w dniu 03 października 2009 roku wG., używając groźby natychmiastowego użycia przemocy wobec małoletniejI. S.dokonała kradzieży należącego do wymienionej telefonu komórkowegomarki N. (...)o numerze(...)o wartości 400 złotych, działając na szkodęI. S.,

- tj. o czyn zart. 280 § 1 k.k.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 października 2013r. sygn. akt XIV K 214/11:

I
oskarżonegoD. J.uznano za winnego popełnienia tego, że w dniu 3 października 2009r. wG., działając wspólnie i w porozumieniu zP. P.,E. C.i dwoma nieustalonymi mężczyznami, grożąc użyciem przemocy poprzez okazanie przezP. P.nieustalonego metalowego przedmiotu oraz użycie przezP. P.groźby bezprawnej uszkodzenia ciała wymienionego, zmusiłK. C.do zwrotu wierzytelności w kwocie 250 złotych, czyn ten zakwalifikowano zart. 191 § 2 k.k.i za to na mocyart. 191 § 2 k.k.skazano go i wymierzono mu karę roku i 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
oskarżonychE. C.iP. P., w granicach zarzutu I aktu oskarżenia, uznano za winnych popełnienia tego, że w dniu 3 października 2009r. wG., działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą orazD. J.i dwoma nieustalonymi mężczyznami, grożąc użyciem przemocy poprzez okazanie przezP. P.nieustalonego metalowego przedmiotu oraz użycie przezP. P.groźby bezprawnej uszkodzenia ciała wymienionego, zmusiliK. C.do zwrotuD. J.wierzytelności w kwocie 250 złotych, a nadto w tym samym miejscu i czasie, działając wspólnie i w porozumieniu ze sobą oraz dwoma nieustalonymi mężczyznami, grożącK. C.użyciem przemocy i używając groźby bezprawnej w ten sam sposób, dokonali nadto zaboru w celu przywłaszczenia pieniędzy w kwocie 300 zł na szkodęK. C., przy czymP. P.dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa w ciągu 5 lat od odbycia w okresie od 19 maja 2007r. do 17 grudnia 2008r. części kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej na mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 24 stycznia 2006r. w sprawie o sygn. akt II K 730/05 obejmującego wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 20 września 2005r. w sprawie o sygn. akt II K 1057/02 za przestępstwo podobne zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 283 k.k.na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, czyn ten zakwalifikowano wobec oskarżonejE. C.zart. 191 § 2 k.k.w zb. zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k., zaś wobec oskarżonegoP. P.zart. 191 § 2 k.k.w zb. zart. 280 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawie tych przepisów skazano ich, zaś przy zastosowaniuart. 11 § 3 k.k.na mocyart. 280 § 1 k.k.wymierzono im kary: oskarżonejE. C.2 (dwóch) lat i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, zaś oskarżonemuP. P.2 (dwóch) lat i 11 (jedenastu) miesięcy pozbawienia wolności;

III
oskarżonąE. C.uznano za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w pkt II aktu oskarżenia i za to na mocyart. 280 § 1 k.k.skazano ją na karę 2 (dwóch) lat i 2 (miesięcy) pozbawienia wolności;

IV
na mocyart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączono orzeczone wobec oskarżonejE. C.jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzono jej karę łączną 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

V
na mocyart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoD. J.kary pozbawienia wolności warunkowo oskarżonemu zawieszono na okres 5 (pięciu) lat tytułem próby;

VI
na mocyart. 415 § 1 k.p.k.w zw. zart. 415 k.c.uwzględniono powództwo cywilne i zasądzono od oskarżonejE. C.na rzeczI. S.kwotę 400 zł (czterysta złotych) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 4 października 2009r. do dnia zapłaty;

VII
na mocyart. 29 ustawy z dnia 26.05.1982r. Prawo o adwokaturze(Dz.U. z 2002r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.) oraz§ 14 ust. 2 pkt 5 i § 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. nr 163, poz. 1348 z 2002 r., ze zm.) zasądzono od Skarbu Państwa wynagrodzenie na rzecz:adw. B. D.w kwocie 3690 zł brutto tytułem nieuiszczonych kosztów obrony z urzędu oskarżonejE. C., adw.A. Z.w kwocie 3690 zł brutto tytułem nieuiszczonych kosztów obrony z urzędu oskarżonegoP. P.orazadw. K. A.w kwocie 2.952 zł brutto tytułem nieuiszczonych kosztów obrony z urzędu oskarżonegoD. J.;

VIII
na mocyart. 624 § 1 k.p.k.,art. 642 k.p.k.iart. 643 k.p.k.zwolniono oskarżonąE. C.od uiszczenia kosztów wniesienia powództwa cywilnego;

IX
na mocyart. 626 § 1 k.p.k.,art. 624 § 1 k.p.k.orazart. 1, 17 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. 49 z 1983 r. poz. 223 z późń. zm.) zwolniono oskarżonych od kosztów procesu, obciążając nimi Skarb Państwa.

Od powyższego wyroku apelacje wywiedli obrońcy oskarżonych.
Obrońca oskarżonegoP. P.na podstawieart. 444 k.p.k.w zw. zart. 425 § 1 i § 2 k.p.k.zaskarżyła wyrok w całości i na mocyart. 427 § 2 k.p.k.iart. 438 pkt 2 i 3 k.p.k.zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

1
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia tj.:

a
art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającą na uznaniu:

- za wiarygodne zeznańK. C.w zakresie niekorzystnym dla oskarżonego, pomimo iż są one sprzeczne z wyjaśnieniami pozostałych oskarżonych,
b)art. 4 k.p.k.orazart. 5 § 2 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k.polegającą na rozstrzygnięciu nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, oraz naruszeniu zasady, iż organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mających wpływ na treść tego orzeczenia polegający na ustaleniu, że:

- oskarżony groził użyciem przemocy wobec pokrzywdzonego poprzez okazanie nieustalonego metalowego przedmiotu;
- oskarżony użył groźby bezprawnego uszkodzenia ciałaK. C.;
- oskarżony wraz zE. C.dokonali zaboru 300zł, pomimo że sam pokrzywdzony stwierdził, że nie wie ile pieniędzy było w kopercie.
Nadto na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k.zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność oraz surowość wymierzonej kary w wysokości 2 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności, jako nieadekwatną do celów kary i zasad określonych wart. 53 k.k.,
W związku z tak przedstawionymi zarzutami, na podstawieart. 437 § 1 i § 2 k.p.k.orazart. 427 § 1 k.p.k.wniosła o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, a ewentualnie o:

2
wymierzenie kary w łagodniejszym wymiarze, a ewentualnie o:

3
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Obrońca oskarżonegoD. J.na podstawieart. 444 k.p.k.w zw. zart. 425 § 1 i § 2 k.p.k.iart. 427 § 1 k.p.k.zaskarżył wskazany wyżej wyrok w całości, zarzucając na podstawieart. 427 § 2 k.k.w zw. zart. 438 pkt 3 k.p.k.: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, co miało wpływ na jego treść, a polegało na ustaleniu, że oskarżonyD. J.działając wspólnie i w porozumieniu z oskarżonąE. C.,P. P.i innymi nieustalonymi osobami zmusił pokrzywdzonegoK. C.do zwrotu wierzytelności, kiedy z zebranego w sprawie materiału w postaci wyjaśnień oskarżonegoJ., współoskarżonych jak i z zeznań pokrzywdzonegoK. C., w zakresie w jakim dał sąd wiarę wynika, iż oskarżonyJ.nie prosił o pomoc współoskarżonych w odzyskaniu długu poprzez stosowanie gróźb bezprawnych, nie ustalał wspólnie ze współoskarżonymi planu działania, nie stosował gróźb wobec pokrzywdzonegoC.i nie akceptował zachowań współoskarżonych, nie miał wiedzy odnośnie udziału innych, nieustalonych osób w zdarzeniu, a spotkanie oskarżonegoJ.z pokrzywdzonym celem odzyskania długu było uprzednio umówione.
Wskazując na powyższy zarzut, na podstawieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 1 i 2 k.p.k.w zw. zart. 438 k.p.k.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoD. J.od zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Obrońca oskarżonejE. C.na mocyart. 444 k.p.k.iart. 425 § 1 k.p.k.zaskarżyła powyższy wyrok w części orzeczenia o karze i zarzuciła, na mocyart. 438 pkt 4 k.p.k.rażącą surowość orzeczonej wobecE. C.kary pozbawienia wolności.
W związku z tym wniosła o zmianę wyroku przez znaczne złagodzenia kary pozbawienia wolności i orzeczenie jej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacje obrońców oskarżonychD. J.iP. P.okazały się o tyle skuteczne, że doprowadziły do uchylenia zaskarżonego wyroku, również w odniesieniu do oskarżonejE. C.– na podstawieart. 435 k.p.k., w części dotyczącej czynów przypisanych im w pkt I i II, a zarzuconych w pkt I oskarżenia, a także rozstrzygnięć z nimi związanych. Na uwzględnienie nie zasługiwała natomiast apelacja obrońcyE. C., w części odnoszącej się do kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonej w pkt III zaskarżonego wyroku.
Nie budzi wątpliwości, że dla prawidłowości orzeczenia ustalenia faktyczne dokonywane przez Sąd nie mogą wykraczać poza granice swobodnej oceny dowodów,muszą być poczynione na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej i logicznej, zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia.
W przedmiotowej sprawie nie można było uznać, by przeprowadzona ocena zebranych dowodów, a dotycząca przestępstw przypisanych oskarżonym w pkt I i II zaskarżonego wyroku, miała charakter wszechstronny. Błędy w ustaleniach faktycznych dotyczące dopuszczenia się przez oskarżonych tych czynów były wynikiem naruszenia przepisów postępowania, głównieart. 7 k.p.k.iart. 410 k.p.k.Sąd Okręgowy nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy i sprzeczności między dowodami, nie zajmując wobec nich rzeczowego stanowiska. Tym samym oceny zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a dotyczące powyższych czynów, jawią się jako dowolne na obecnym etapie postępowania. Uwagę też zwraca to, że są one częściowo sprzeczne z opisem przypisanych oskarżonym czynów.
Rację należało przyznać w szczególności obrońcyP. P., która obrazy wskazanych artykułów dopatrzyła się w przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, a w tym zeznańK. C.. Chociaż trzeba też podkreślić, że w dalszej części apelacji, obrońcaP. P.nie odnosi się do faktycznie zaistniałych w postępowaniu błędów. Słusznie też obrońcaD. J.przedstawił zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, choć nie dostrzegł na czym ten błąd w istocie polegał.
W pierwszej kolejności uwagę zwracało, że dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne pozostawały częściowo w sprzeczności z opisem czynów przypisanych oskarżonym w pkt I i II, co w przypadku II czynu odnosiło się do pierwszej fazy zdarzenia, w której brał udziałD. J.. Z opisu czynów wynikało, że działanie oskarżonych miało polegać na

    grożeniu użyciem przemocy „poprzez okazanie przezP. P.nieustalonego metalowego przedmiotu oraz użycie przezP. P.groźby bezprawnej uszkodzenia ciała” wobecK. C.. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd meriti przyjął: „GdyK. C.wyszedł z terenu Stoczni,

D. J.zażądał od niego zwrotu długu.K. C.posiadał przy sobie, w kopercie, pieniądze w kwocie 550 zł. Z tego przekazałD. J.150 zł.W zaparkowanym nieopodal samochodzie m-kiO.widocznych było dwóch mężczyzn, wezwanych wcześniej telefonicznie przezE. C..

    NastępnieE. C.zażądała jeszcze 100 zł, w tym grożąc zP. P.pokrzywdzonemu pobiciem, jeżeli nie odda tej kwoty.P. P.okazywał przy tym owinięty na palcach dłoni nieustalony metalowy przedmiot. Na skutek powyższego, w obawie zrealizowania groźby pobicia go,K. C.przekazał D.J.nadto 100 zł, a ten ostatni i tę kwotę przyjął.”
Powyższe zestawienie pozwala na stwierdzenie, że groźba użycia przemocy według opisu czynu miała być wyrażana wyłącznie przezP. P., natomiast według faktów przedstawionych w uzasadnieniu miała to czynić równieżE. C.. Na marginesie dostrzec też trzeba, że w sposób wyraźny groźby te miały być zostać wyartykułowane w odniesieniu do żądania wydania 100 zł, a nie 150 zł.
Przede wszystkim jednak dostrzec trzeba, że Sąd I instancji dokonując tych ustaleń uznał, iż podstawę do ich dokonania stanowią głównie zeznania pokrzywdzonegoK. C.. Nie zauważył jednak, że zeznania tego świadka pozostawały częściowo z nimi w sprzeczności. W odniesieniu do relacjiK. C., Sąd orzekający podkreślał, że w pełni zasługują one na wiarę (k. 10 uzasadnienia), a w innym miejscu, iż w przeważającej części zasługują na wiarę, z jednym wyjątkiem, dotyczącym rodzaju metalowego przedmiotu, który trzymał w rękuP. P.(k. 13 uzasadnienia). Według oceny Sądu, pozostałe elementy relacji pokrzywdzonego, co do przebiegu zdarzenia przed Stocznią wG., są w pełni wiarygodne, logiczne, wewnętrznie spójne, konsekwentne, a nadto znajdują potwierdzenie i uzupełnienie m.in. w wyjaśnieniach oskarżonegoD. J.(w ich znacznej części).
Skoro w taki sposób, Sąd Okręgowy ocenił zeznania pokrzywdzonego, to przypomnieć trzeba treść pierwszych z nich, które zostały złożone w dacie zdarzenia, a więc 3 października 2009 r., wieczorem. Według nich, gdy pokrzywdzony wychodził z pracy „

    przed bramą stoczni stałD. J.wraz z dziewczyną, która ma na imięE.. Był tam jeszcze chłopakE.(...).D.,E.i ten trzeci mężczyzna podeszli do mnie.D.zażądał spłaty długu tzn. miałem mu zapłacić za remont 150 zł. Sto pięćdziesiąt dlatego, że wcześniej uregulowaliśmy ze sobą 50 zł. Ja dałemD.150 zł, toE.powiedziała, że chcą tzw. „procent” i zażądała jeszcze 100 zł. Ja te sto złotych dałemD.i myślałem, że jest wszystko w porządku.Wtedy ten trzeci mężczyzna, którego nie znam powiedział, że mam oddać całą resztę swoich pieniędzy, gdyż należy się tzw. „Profit”. Ja zapytałem go co to jest „Profit”, wtedy zauważyłem jak z zaparkowanego nieopodal pojazduO. (...)(...) wyszło dwóch mężczyzn. (...) Wtedy mężczyzna, z którym rozmawiałem powiedział, że „Profit to są oni” (...)D.podczas tej rozmowy odszedł ma kilka metrów, gdyż jak powiedział nie chce się w to mieszać (...). Jak wyjaśnili mi co to jest „Profit” to mężczyzna ten, z którym cały czas rozmawiałem wyjął rękę z kieszeni, a na palcach zauważyłem kastet. Przestraszyłem się i oddałem mu wszystkie pieniądze, które miałem przy sobie tzn. 300 zł.” (k. 23-25v).
Powyższe zeznania z pewnością nie mogły stanowić podstawy do ustalenia, że w pierwszej części zdarzenia, w której uczestniczył jeszczeD. J., zostały wypowiedziane przezP. P.czyE. C.do pokrzywdzonego groźby użycia przemocy, ani by już wówczasP. P.okazał mu przedmiot, który nazwał kastetem. Warto też zauważyć, że te zeznania zostały podtrzymane przez pokrzywdzonego w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Gdyni i Sądem Okręgowym w Gdańsku (k. 232, 393-394).
W czasie okazań wizerunków, przeprowadzonych z udziałem pokrzywdzonego w dniu 3 i 4 listopada 2009 r.,K. C.rozpoznającE. C.wskazywał, że jest to kobieta, która groziła mu „pozbawieniem życia i zdrowia” jeżeli nie odda jej pieniędzy, wynajęła dwóch mężczyzn, którzy wówczas straszyli go, że jeżeli nie odda wszystkich pieniędzy to go wywiozą (k. 10-11), a rozpoznającP. P.twierdził, że jest to mężczyzna, który był w obecności kobiety, która mu groziła, mężczyzna ten kazał mu oddać wszystkie pieniądze, kiedy to mówił pokazał mu rękę, na której miał założony „kastet” (k. 12-13).
Już powyższe relacje, po ich ujawnieniu, powinny były skłonić Sąd do wyjaśnienia w trakcie przesłuchania pokrzywdzonego, czyE. C.groziła mu, jeśli tak, to w którym momencie, czy i kiedy groźby wypowiadałP. P.. Konieczne było wyjaśnienie, czy przedmiot określany początkowo przez pokrzywdzonego jako „kastet” został mu okazany jeszcze w czasie, gdy w zdarzeniu bezpośrednio brał udziałD. J.. Niezbędne było też dokonanie analizy powyższych relacji i w oparciu o nie, a także przy uwzględnieniu kolejnych zeznań pokrzywdzonego, poczynienie ustaleń dotyczących zachowań oskarżonych w czasie, gdy pokrzywdzony wydał 150 zł, 100 zł, a następnie pozostałą kwotę 300 zł. Dopiero wówczas możliwe było stwierdzenie, czy, w jaki sposób i w jakim celu oskarżeni stosowali groźbę bezprawną wobec pokrzywdzonego. Gdyby Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że w pierwszym etapie zajścia, nie doszło do wyraźnego wyartykułowania groźby wobec pokrzywdzonego, za pomocą słów, to konieczne byłoby rozważenie czy można było i na podstawie jakich okoliczności wnioskować o wyrażeniu groźby dorozumianej i czy okoliczności te były wystarczające do przyjęcia wyrażenia dorozumianej groźby popełnienia przestępstwa. Z tych obowiązków Sąd I instancji się nie wywiązał.
Konieczne było przy tym dostrzeżenie, że kolejne zeznania pokrzywdzony złożył dopiero w dniu 22 marca 2011 r., a następne w późniejszym czasie. Był to niewątpliwie istotny element, który należało uwzględnić dokonując ich oceny.K. C.w tych zeznaniach wskazywał, że nie pamięta pewnych elementów zdarzenia. Niezbędne było też rozważenie, czy te relacje są spójne z wcześniejszymi, a jeśli nie to, dokonanie oceny rozbieżności. Zbędne na tym etapie jest przytaczanie treści kolejnych zeznań. Wystarczające jest, w przekonaniu Sądu odwoławczego, zwrócenie uwagi Sądu I instancji na konieczność ich wnikliwego przeanalizowania (k. 74-75, 231-232, 390-392), w zestawieniu z poprzednimi, a także wyjaśnieniami oskarżonych i jednoznaczne ustalenie czy i w jakiej części zasługują na wiarę.
Uwagę zwracało również, żeD. J., którego wyjaśnienia częściowo zostały uznane za wiarygodne, pierwsze z nich złożył 16 marca 2011 r., a zatem Sąd Okręgowy dokonując ich analizy winien był rozważyć jakie znaczenie miał fakt pierwszego przesłuchania oskarżonego blisko półtora roku po zdarzeniu. Zwłaszcza, gdy analizując treść zaskarżonego wyroku można było odnieść wrażenie, że Sąd I instancji wyjaśnieniom tym przypisał istotne znaczenie, skoro to właśnie ten oskarżony jako jedyny twierdził, żeE. C.groziła słowami, których nie pamiętał, pokrzywdzonemu, już wtedy gdy włączyła się do rozmowy, po wydaniu przezK. C.pierwszej kwoty (k. 70-72). Jednocześnie dostrzec należało, że oskarżony ten, w sposób częściowo odbiegający od zeznań pokrzywdzonego, przedstawiał przebieg zajścia, w szczególności nie dzielił go na tak wyraźne etapy.
Brak wnikliwej oceny zeznań pokrzywdzonego, a w dalszej kolejnościD. J., uniemożliwił jednoznaczną ocenę wyjaśnieńE. C.iP. P., a tym samym dokonane na obecnym etapie postępowania ustalenia faktyczne dotyczące czynów przypisanych oskarżonym w pkt I i II wyroku, jawiły się jako dowolne, co w przypadku II czynu odnosiło się przede wszystkim do pierwszego etapu zdarzenia.
W tych warunkach, dostrzegając duży nakład pracy Sądu I instancji, staranność dotyczącą oceny części dowodów, zwłaszcza związanych z przedstawianym przezP. P.alibi, ale jednak mając na względzie wskazane wyżej uchybienia, a także biorąc pod uwagę to, że kontrola organu odwoławczego sprowadzać się powinna przede wszystkim do kontrolowania słuszności rozumowania organu orzekającego merytorycznie i jego zgodności z dowodami – Sąd Apelacyjny na podstawieart. 437§2 k.p.k.orzekł o uchyleniu wyroku, przy czym w odniesieniu doE. C.na podstawieart. 435 k.p.k., w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w pkt I, II (odnoszących się do czynu zarzuconego oskarżonym w pkt I aktu oskarżenia) oraz rozstrzygnięć z nimi związanych (z pkt V i IX) i sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku. W konsekwencji niezbędne stało się uchylenie pkt IV zaskarżonego wyroku, a więc dotyczącego orzeczonej wobecE. C.kary łącznej pozbawienia wolności. Na podkreślenie zasługuje, że ustalenie, na czym polegało jej i współoskarżonych zachowanie, zwłaszcza w pierwszej fazie zdarzenia ma istotne znaczenie dla subsumpcji prawnej ich zachowania, a następnie wymiaru kary. Regulacja zawarta wart. 435 k.p.k.ma zastosowanie również wobec oskarżonej, której obrońca zaskarżyła wyrok wyłącznie w części dotyczącej kary, a więc powód dający podstawę do uchylenia wyroku na jej korzyść, nie mógłby zostać uwzględniony bez apelacji obrońców pozostałych oskarżonych.
Zadaniem Sadu Okręgowego ponownie rozpoznającego sprawę będzie zatem zastosowanie się do wyżej poczynionych uwag, wskazań i przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do ustalenia winy oskarżonych w zakresie I zarzuconego im czynu, a więc konieczne będzie ponowne odebranie wyjaśnień od oskarżonych, jak też przesłuchanie pokrzywdzonegoK. C., a także świadkaI. S.. Co do tej ostatniej – wyłącznie w części dotyczącej zachowań oskarżonych poprzedzających ich udanie się w pobliże miejsca pracy pokrzywdzonego, co może okazać się pomocne dla ustalenia ich zamiaru.
Dopiero po odebraniu wyjaśnień i zeznań od wskazanych osób, podczas którego Sąd postara się wyjaśnić występujące w ich relacjach rozbieżności, możliwe będzie dokonanie oceny zebranych dowodów według obowiązujących reguł, co pozwoli Sądowi na dokonanie rzetelnych ustaleń faktycznych, właściwą prawnokarną ocenę zachowań oskarżonych, prawidłowe rozstrzygnięcie odnośnie winy i kary.
W zakresie pozostałych dowodów, Sąd orzekający postąpi zgodnie z treściąart. 442 § 2 k.p.k.
Ważne przy tym jest, by Sąd Okręgowy miał na względzie treśćart. 443 k.p.k.
Apelacja obrońcyE. C., w części w jakiej odnosiła się do kary wymierzonej oskarżonej za czyn przypisany jej w pkt III, nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do tego czynu, należało stwierdzić, że Sąd Okręgowy prawidłowo przeprowadził przewód sądowy gromadząc materiał dowodowy pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd nie wykraczają poza granice swobodnej oceny dowodów, poczynione zostały na podstawie prawidłowej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazała błędów natury faktycznej i logicznej, zgodna była ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, znajdując odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia. W uzasadnieniu Sąd wskazał jakie fakty uznał za ustalone, na czym oparł poszczególne ustalenia i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, a następnie wyprowadził z dokonanych ustaleń prawidłowe wnioski w zakresie sprawstwa oskarżonej, w tym oceny prawnej czynu przypisanego jej w pkt III wyroku, jak też wymierzonej kary pozbawienia wolności.
Zważywszy na treść apelacji obrońcy, która kwestionowała wyrok Sądu Okręgowego wyłącznie w odniesieniu do kary, na podkreślenie zasługiwało, że w ocenie Sądu Apelacyjnego wymierzonaE. C.kara 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności nie nosiła cech niewspółmiernej surowości. Sąd I instancji trafnie dostrzegł występujące w sprawie zarówno okoliczności obciążające jak i łagodzące. Argumentację przedstawioną w tym zakresie podziela Sąd Apelacyjny, bez konieczności jej ponownego przytaczania zwłaszcza, gdy apelująca nie wskazała na okoliczności, które mogłyby wpłynąć na obniżenie kary pozbawienia wolności i jej warunkowe zawieszenie. Przede wszystkim, nie może stanowić argumentu przemawiającego za złagodzeniem orzeczonej kary to, że oskarżona przyznała się do tego czynu i złożyła wyjaśnienia, które „ułatwiły Sądowi rozeznanie co do stanu faktycznego”. Oskarżona bowiem nie przyznała się do popełnienia czynu zarzuconego jej pkt II oskarżenia, a w wyjaśnieniach zaprzeczała temu, by groziłaI. S.i dokonała kradzieży na jej szkodę telefonu. Bez znaczenia dla wymiaru kary pozostaje to, że w przekonaniu obrońcy cele kary orzeczonej w innej sprawie karnej zostały osiągnięte, a w szczególności to, iż pokrzywdzona swoim właściwym zachowaniem zasłużyła sobie na warunkowe przedterminowe zwolnienie. Chociaż podjęcie takiej decyzji przez Sąd Penitencjarny przemawiało za pozytywną oceną zachowaniaE. C.w warunkach izolacji i przeświadczeniu, że będzie przestrzegała porządku prawnego, to jednak nie ma to decydującego znaczenia dla wymiaru kary w niniejszej sprawie zwłaszcza, jeśli uwzględnić okoliczności przemawiające na jej niekorzyść. Warto przy tym zauważyć, że Sądowi Okręgowemu nie umknęło, iż oskarżona przebywając w Areszcie Śledczym wG.posiadała opinię pozytywną (k. 5 uzasadnienia). Podobnie, mając na uwadze obciążające okoliczności, istotnego wpływu na wymiar kary nie możne mieć to, żeE. C.chciałaby odzyskać dzieci przebywające w rodzinach zastępczych. Przede wszystkim, uznaniu orzeczonej kary za rażąco surową sprzeciwiała się uprzednia, pięciokrotna karalność oskarżonej, świadcząca bez wątpienia o jej demoralizacji i lekceważącym stosunku do obowiązujących norm prawnych.
Należało zważyć, że rażąca niewspółmierność kary zachodzić może tylko wtedy, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą jaką należało wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary, a karą wymierzoną przez Sąd I instancji. Należy przy tym podkreślić, że nie chodzi o każdą ewentualną różnicę w ocenach wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, że karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby również w potocznym znaczeniu tego słowa rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się zaakceptować.
W ocenie Sądu odwoławczego wymierzonaE. C.kara pozbawienia wolności – z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu Sądu Okręgowego – nie razi surowością, zwłaszcza gdy zbliżona jest do minimalnej granicy jej wymiaru. Uwzględnia należycie wysoki stopień społecznej szkodliwości przypisanego jej przestępstwa oraz realizuje w wystarczającej mierze cele kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, z jednoczesnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych jakie ma wobec niej osiągnąć. Dolegliwość represji karnej skierowanej przeciwko oskarżonej, adekwatna jest również do stopnia jej winy w przypisanym mu czynie. Kara ta jawi się jako wyważona i sprawiedliwa.
Z tych też względów Sąd Apelacyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji obrońcyE. C.w zakresie kary wymierzonej oskarżonej za czyn przypisany w pkt III zaskarżonego wyroku, jak też innych podstaw do zmiany bądź uchylenia wyroku w tej części, utrzymał go w mocy.
Na podstawieart.29 ust.1 ustawy z dnia 26.05.1982 r.„prawo o adwokaturze” (Dz.U. Nr 146 poz. 1188 z 2009 r.) i §2 ust.3, §14 ust.2 pkt.5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. „ w sprawie opłat za czynności adwokackie..” (Dz. U. Nr 163 poz.1348), Sąd Apelacyjny rozstrzygnął o kosztach za obronę z urzędu oskarżonych w postępowaniu odwoławczym
Mając na uwadze trudną sytuację materialnąE. C., Sąd na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.orazart.17 ust.1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. Nr 49 z 1983 r. poz. 223 z późn. zm.). zwolnił ją od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami z nim związanymi Skarb Państwa.