Sąd Okręgowy w Łodzi
V Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ka 1477/13
Data wyroku: 2014-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Charakter Chuligański
Podstawa prawna: art. 437 k.p.k., art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k., art. 435 k.p.k., art. 57 a § 1 k.k., art. 115 § 21 k.p.k., art. 343 § 6 i 7 k.p.k.

Sygn. akt V Ka 1477/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem wydanym na posiedzeniu w dniu 5 września 2013 roku w sprawie sygn. VII K 555/13, po uwzględnieniu wniosku prokuratora zawartego w trybieart. 335 § 1 k.p.k.w akcie oskarżenia, Sąd Rejonowy w Kutnie, VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą zK.uznał oskarżonych:
1.P. Z. (1),P. Z. (2)iD. H.za winnych dokonania zarzucanego im przestępstwa (I), polegającego na tym, że w dniu 2 maja 2013 roku wG.woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu oraz zB. M.poprzez zadawanie uderzeń i kopnięć brali udział w pobiciuK. K., narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia, albo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k., przy czym powyższego czynu dopuścili się z błahego powodu okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, czym wyczerpali dyspozycję wart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.i za to na podstawieart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.wymierzył im kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności, których wykonanie wobec każdego z w/w oskarżonych na podstawieart. 69 § 1, 2 i 4 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat oraz na podstawieart. 57a § 2 k.k.orzekł od każdego z w/w oskarżonych na rzecz pokrzywdzonegoK. K.nawiązkę w kwocie po 100 zł w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia;
2.B. M.za winnego zarzucanych mu przestępstw (II, III) polegających na tym, że:
- w dniu 2 maja 2013 roku wG.woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu zP. Z. (1),P. Z. (2)iD. H.poprzez zadawanie uderzeń i kopnięć brał udział w pobiciuK. K., narażając go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia, albo nastąpienia skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lubart. 157 § 1 k.k., przy czym powyższego czynu dopuścili się z błahego powodu okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, czym wyczerpał dyspozycję wart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.i za to na podstawieart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności;
- w tym samym czasie i miejscu znieważył funkcjonariuszy policjiG. M.orazM.M.podczas i w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków służbowych, używając pod ich adresem słów powszechnie uważanych za obelżywe i obraźliwe, przy czym działał publicznie i bez powodu okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego, czym wyczerpał dyspozycjęart. 226 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.i za to na podstawieart. 226 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności;
- na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.za zbiegające się przestępstwa orzekł wobec oskarżonego karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawieart. 69 § 1, 2 k.k.iart. 70 § 2 k.k.warunkowo mu zawiesił na okres próby 3 lat;
- w oparciu oart. 57a § 2 k.k.orzekł od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonychK. K.,G. M.orazM.M.nawiązki po 100 zł w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.
Powyższy wyrok zaskarżył prokurator w części dotyczącej orzeczenia o karze w stosunku do oskarżonegoB. M.na niekorzyść i zarzucił temu orzeczeniu obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 69 § 4 k.k.przez jego nie powołanie w podstawie prawnej warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności i wskazania w tej podstawie jedynie art.art. 69 § 1 i 2 k.k.podczas, gdy pełną materialno – prawną podstawę warunkowego zawieszenia wykonania kary orzeczonej wobecB. M.jako sprawcy występków o charakterze chuligańskim powinien byćart. 69 § 1, 2 i 4 k.k.oraz obrazęart. 70 § 2 k.k.przez jego powołanie w podstawie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy sprawca nie był młodociany w rozumieniuart. 115 § 10 k.k., zamiast prawidłowoart. 70 § 1 pkt 1 k.k.
W konkluzji apelacji prokurator wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przeciwko oskarżonemuB. M.przez przyjęcie za podstawę prawną warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolnościart. 69 § 1, 2 i 4 k.k.iart. 70 § 1 pkt 1 k.k.
Na rozprawie apelacyjnej prokurator zmodyfikował wniosek apelacji postulując uchylenie wyroku w stosunku doB. M.oraz z urzędu poza granicami zaskarżenia w stosunku do wszystkich pozostałych oskarżonych, i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku, zainicjowana apelacją wniesioną przez prokuratora tylko w stosunku do oskarżonegoB. M.w zakresie obejmującym orzeczenia o karze, wykazała istnienie tego rodzaju rażących uchybień natury materialno – prawnej oraz procesowej mającej wpływ na treść rozstrzygnięć poza granicami podmiotowymi i przedmiotowymi jego zaskarżenia – zapadłych w stosunku do wszystkich oskarżonych, że zachodziła konieczność uchylenia tego wyroku w całości i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Tak więc z przyczyn, o których będzie szczegółowo mowa niżej, sąd odwoławczy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów w oparciu oart. 440 k.p.k.uchylił całość rozstrzygnięć w stosunku do oskarżonegoB. M.oraz sięgając doart. 435 k.p.k.z uwagi na te same względy uchylił wyrok również w stosunku do oskarżonychP. Z. (1),P. Z. (2)iD. H., którzy nie wnieśli środka odwoławczego.
Przechodząc do meritum trzeba stwierdzić, że sąd rejonowy przypisał wszystkim oskarżonym popełnienie w zarzucanej aktem oskarżenia postaci występku o charakterze chuligańskim zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.wobec pokrzywdzonegoK. K.(czyny zarzucane: w punkcie I a/o oskarżonymP. Z. (1),P. Z. (2)iD. H.i w punkcie II a/o oskarżonemuB.) z obrazą prawa materialnego, powołanego w jego kwalifikacji prawnej przepisuart. 57a § 1 k.k.zważywszy, że przyjęty opis czynu zabronionego nie przystaje do tych ustawowych znamion zawartych w treściart. 115 § 21 k.k., które mogłyby warunkować przyjęcie jego chuligańskiego charakteru.
Zgodnie zart. 115 § 21 k.k.występkiem o charakterze chuligańskim jest występek polegający na między innymi umyślnym zamachu na zdrowie, jeżeli sprawca działa publicznie i bez powodu albo z oczywiście błahego powodu, okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego.
W opisie przywołanego wyżej czynu zarzucanego oskarżonym i nie poddanego żadnej modyfikacji przez sąd rejonowy w postaci przypisanej, zakres znamion typizujących jego charakter chuligański został określony w sposób następujący cyt. (…)powyższego czynu dopuścili się z błahego powodu okazując przez to rażące lekceważenie porządku prawnego(zarzut w punkcie I, II; rozstrzygnięcie w punktach 1 i 4 ustęp pierwszy).
Opis w cytowanej części nie uwzględnia przesłanki działaniapublicznie, które musi być spełnione łącznie z pozostałymi typizującymi chuligański charakter czynu oraz zawiera opis innej przesłanki nie odpowiadający jej ustawowemu brzmieniu i znaczeniu – cyt.z błahego powodupodczas, gdy ustawa posługuje się określeniemz oczywiście błahego powodu, a przywołane tu porównawczo określenia (użyte w opisie czynu i ustawowe) nie są tożsame.
Przeto opis tego czynu w analizowanym zakresie nie uwzględnia dla przyjętego w jego kwalifikacji prawnejart. 57a § 1 k.k.zupełnych znamion typizujących charakter chuligański przypisanego występku, a określonych wart. 115 § 21 k.k., co stanowi rażącą obrazę tych norm prawa materialnego, dyskwalifikującą rozstrzygniecie o skazaniu oskarżonych za występek w zarzucanej im postaci zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.
Po wtóre, koniecznym jest zauważenie, że poddany kontroli, a wadliwy z powyższego powodu wyrok zapadł po uwzględnieniu na posiedzeniu wniosku prokuratora umieszczonego w akcie oskarżenia o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonymi kar za zarzucane im występki bez przeprowadzenia rozprawy. Tymczasem opis czynu za zgodą prokuratora i oskarżonych wymagał niezbędnej modyfikacji przez sąd, czy to dostosowującej ten opis w zupełnym zakresie do przyjętej w zarzucie kwalifikacji prawnej lub przez wyeliminowanie z kwalifikacjiart. 57a § 1 k.k.i w ślad za tym właściwe doprecyzowanie opisu czynu, a przy braku takowego consensusu, niemożliwym byłoby uwzględnienie przez Sąd I instancji wniosku prokuratora i sprawa zgodnie zart. 343 § 7 k.p.k.podlegałaby rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Tak więc, wyrok w przedmiotowej sprawie został wydany również z obrazą prawa procesowego mającą wpływ na jego treść –art. 343 § 7 k.p.k., gdyż przy wadliwie sformułowanym zarzucie aktu oskarżenia (punkty I, II) i nie odebraniu stanowiska od stron co do niezbędnej modyfikacji podstawy faktycznej oraz prawnej skazania za inkryminowany wszystkim oskarżonym czyn zabroniony, wykluczonym było uwzględnienie wniosku prokuratora zamieszczonego w akcie oskarżenia, w oparciu oart. 343 § 6 k.p.k.w zw. zart. 335 § 1 k.p.k.
Powiązane ze sobą uchybienia w przedstawionym wyżej obszarze, który wykraczał poza granice podmiotowe i przedmiotowe zaskarżenia wyroku oraz podniesione zarzuty odwoławcze – w apelacji prokuratora, musiały prowadzić do uchylenia wyroku w całości co do wszystkich oskarżonych na ich korzyść i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zważywszy zaś to, że zarzuty apelacji prokuratora tyczyły tylko orzeczenia o karze w stosunku do oskarżonegoB. M., a uchylenie w całości wyroku co do tego oskarżonego i wszystkich pozostałych oskarżonych, którzy nie zaskarżyli wyroku, nastąpiło na korzyść oskarżonych w odniesieniu do występków błędnie przypisanych w niezmienionej postaci z zarzutów I, II aktu oskarżenia, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien baczyć na zakazreforamationis in peiuszart. 443 k.p.k.Innymi słowy brak w opisie czynu zart. 158 § 1 k.k.w zw. zart. 57a § 1 k.k.zupełnych znamion warunkujących jego chuligański charakter powinien skutkować, w wypadku przypisania oskarżonym współsprawstwa występku pobicia, wyeliminowaniem z podstawy prawnej skazaniaart. 57a § 1 k.k.i w ślad za tym doprecyzowaniem jego opisu, a to z kolei nie pozostanie bez wpływu na korzystne dla oskarżonych miarkowanie kary za ten występek, a w stosunku do oskarżonegoB. M.również na wymiar kary łącznej pozbawienia wolności, oraz na inną podstawę fakultatywnego orzeczenia nawiązek na rzecz pokrzywdzonegoK. K.w związku ze skazaniem za tak zakwalifikowany czyn.
Odnosząc się dostrictezarzutu stawianego w apelacji prokuratora dość tu stwierdzić, że jest on zasadny na gruncie zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w punkcie 6 wyroku o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej w stosunku do oskarżonegoB. M.kary łącznej pozbawienia wolności, na skutek pominięcia w tej podstawie§ 4 art. 69 k.k.zgodnie z którym wobec sprawcy występku o charakterze chuligańskim jest możliwym warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności w szczególnie uzasadnionych wypadkach, przy czym trzeba zastrzec, że będzie to dotyczyć również kary łącznej pozbawienia wolności, jeśli ze zbiegających się przestępstw jedno stanowiłoby występek o charakterze chuligańskim (występek zarzucany w punkcie III i przypisany w punkcie 4 ustęp 2 wyroku) oraz przez błędne powołanieart. 70 § 2 k.k.zamiastart. 70 § 1 pkt 1 k.k.w sytuacji, gdy oskarżony nie był sprawcą młodocianym.
Nadto na marginesie godzi się wytknąć, czego nie dostrzegł prokurator, że sąd w rozstrzygnięciach zawartych punktach 3 i 7 wyroku określił termin dla zapłaty zasądzonych od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonych nawiązek, gdy okres wykonania środków karnych, a takowym jest wymieniona wart. 39 punkt 6 k.k.nawiązka, bez żadnych wyłączeń limituje bieg terminu przedawnienia ich wykonania (art. 103 § 1 punkt 3 i § 2 k.k.) i zatarcia skazania przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary (art. 76 § 2 k.k.).
W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji będzie miał na względzie poczynione wyżej uwagi i zapatrywania, które legły u podstawy orzeczenia o uchyleniu w całości poddanego kontroli odwoławczej wyroku oraz będzie baczył, aby uniknąć innych uchybień, które odnotowano na marginesie powyższego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego.