Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 458/14
Data wyroku: 2014-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Waldemar Masłowski, Klara Łukaszewska, Tomasz Skowron
Słowa kluczowe: Przestępstwo Przeciwko Bezpieczeństwu W Komunikacji
Podstawa prawna: art. 6 kpk

Sygn. akt VI Ka 458/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Klara Łukaszewska (spr.)
Sędziowie   SO Waldemar Masłowski
SO Tomasz Skowron
Protokolant  Anna Potaczek
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Zbigniewa Jaworskiego
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r.
sprawy
G. P.

oskarżonego zart. 145 § 1 i 2 d.k.k.
z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Bolesławcu
z dnia 19 maja 2014 r. sygn. akt II K 175/14

I
uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoG. P.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Bolesławcu do ponownego rozpoznania,

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. K.kwotę 516, 60 zł w tym 96, 60 zł podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej obrony oskarżonego z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt VI Ka 458/14

UZASADNIENIE
G. P.został oskarżony o to, że:
- w dniu 16 listopada 1993r. nadrodze nr (...)/most na rzeceK./ w województwie(...), naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem ciężarowym marki(...)nr rej. (...)wraz z naczepąnr rej. (...)na śliskiej nawierzchni jezdni, nie zachował należytych środków ostrożności, w wyniku czego najechał na tył samochodu dostawczego markiM. (...)nr rej. (...)(...), skutkiem kolizji pasażer samochoduM.–F. M.doznał obrażeń ciała skutkujących śmiercią, kierującym tym pojazdem –Z. D.odniósł obrażenia w postaci ogólnych potłuczeń, złamania prawej nogi, ponadto uszkodzeniu uległ samochódM. (...)– na wartość około 120 mln. zł,
tj. o czyn zart. 145§1 i 2 d.k.k.
Sąd Rejonowy w Bolesławcu wyrokiem z dnia 19 maja 2014r. w sprawie II K 175/14:

I
uznał oskarżonegoG. P.za winnego tego, że około godziny 1:30 dnia 16 listopada 1993r. kierując podrodze nr (...)zO.doW.zestawem siodłowym składającym się z ciągnikamarki D.onr. rej. (...)oraz naczepymarki A.onr. rej. (...)i dojeżdżając do remontowanego mostu na rzeceK., na którym obowiązywał wahadłowy ruch pojazdów po prawym dla jego kierunku przemieszczania się pasie jezdni, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nienależycie obserwował przedpole jazdy i dojeżdżając do poprzedzającego go samochodu dostawczego markiM.onr. rej. (...)(...), który stał przed sygnalizatorem świetlnym nadającym sygnał czerwony, z opóźnieniem przystąpił do hamowania zestawu siodłowego, w wyniku czego na śliskiej nawierzchni jezdni zestaw ten wpadł w poślizg, co skutkowało najechaniem zestawu na tył poprzedzającego go pojazdu markiM., wskutek czego zajmujący w jego przedniej części miejsce pasażeraF. M.doznał urazu wielonarządowego i wstrząsu powypadkowego, które skutkowały jego zgonem, zaś kierującym tym pojazdemZ. D.doznał złamania kości podudzia prawego, otarć naskórka ud, czoła i grzbietu i stłuczenia oraz otarcia żołędzia członka, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów jego ciała na okres powyżej siedmiu dni, czym wyrządził jednocześnie poważną szkodę w mieniu tego ostatniego uszkadzając należący do niego pojazd markiM.o wartości 120.000.000zł, tj. czynu zart. 145§1 i 2 d.k.k.w zw. zart. 4§1 k.k.i za to na podstawieart. 145§2 d.k.k.skazał go na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 73§1 d.k.k.iart. 74§1 d.k.k.wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;

III
na podstawieart. 75§1 d.k.k.skazał oskarżonego na karę grzywny w wysokości 2.500zł (dwóch tysięcy pięciuset złotych), z zamianą na wypadek jej nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w wysokości 10zł (dziesięciu złotych);

IV
na podstawieart. 627 k.p.k.zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, zaś na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnychwymierzył mu opłatę w wysokości 550zł;

V
na podstawieart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982r. prawo o adwokaturzew zw. z §14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataJ. K.tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu kwotę 360zł oraz dalsze 82,80zł tytułem podatku VAT.

Wyrok powyższy zaskarżył apelacją obrońca oskarżonego. Zarzucił Sądowi I instancji wydanie wyroku skazującego pomimo istnienia okoliczności wyłączającej ściganie tj. braku zgody państwa wydającego na pociągnięcie oskarżonego do odpowiedzialności karnej, co stanowi przeszkodę w ściganiu i jest tym samym inną okolicznością wyłączającą ściganie /art. 17§1 pkt 11 kpk/. Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku choć z innych powodów niż w niej podniesione.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wbrew zarzutom skarżącego w niniejszej sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza zart. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k.Przepisart. 607 e § 1 k.p.k., na który powołuje się obrońca oskarżonego i wyrażona w nim zasada specjalności dotyczy bowiem osoby przekazanej w wyniku wykonania Europejskiego nakazu aresztowania, a w niniejszej sprawie do przekazaniaG. P.w ogóle nie doszło. Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest również jakichkolwiek podstaw do uznania, że przeciwko oskarżonemu zostało wszczęte w Belgii postępowanie o czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania, a następnie umorzone wobec przedawnienia karalności wg prawa belgijskiego. Kwestia ta była przedmiotem rozważań Sądu I instancji (str. 11 – 12 uzasadnienia), Sąd Odwoławczy w pełni argumentację tą popiera i nie widzi potrzeby jej ponownego przytaczania.
W niniejszej sprawie natomiast Sąd I instancji doszedł do przekonania, że aktualnie stosownie doart. 479 § 1 k.p.k.postępowanie przeciwkoG.P.może być prowadzone bez jego udziału, jako że wobec zakończenia postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia postępowanie sądowe winno się toczyć w postępowaniu uproszczonym.
Rzecz jednak w tym, że warunkiem zastosowania wskazanego przepisu jest doręczenie wezwania oskarżonemu. Zauważyć przy tym należy, że nie tylko zmieniły się przepisy o trybie postępowania przed sądem, ale również te wiążące się z międzynarodową pomocą prawną, w tym z możliwością doręczeń wezwań obywatelom Unii Europejskiej.
Prawdą jest, że oskarżony będący cudzoziemcem i na stałe mieszkający na terenie Belgii wskazał jako adres do doręczeń w Polsce adres tłumacza, z którego pomocy korzystał w niniejszym postępowaniu (k. 43). Jednakże miało to miejsce ponad dwadzieścia lat temu. W toku postępowania sądowego oskarżony zaś o terminach rozprawy faktycznie był powiadamiany przez swoich ówczesnych obrońców i za ich pośrednictwem kontaktował się z sądem. Jednakże aktualnie jeden z obrońców oskarżonego – adw.R. P.nie żyje, a adw.R. F.oświadczył, że nie jest już obrońcą oskarżonego (k. 266). Jednocześnie Sąd I instancji dysponował aktualnym jak się wydaje adresem oskarżonego na terenie Belgii (k.257).
Pamiętać natomiast należy o niezwykle istotnym unormowaniu dotyczącym doręczeń dokumentów procesowych osobom znajdujących się na terytorium innego państwa członkowskiego UE zawartym wart. 5 Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnychpomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Przepis ten wprowadza jako zasadę doręczanie pism takim osobom bezpośrednio za pomocą poczty. Tryb ten może znaleźć zastosowanie do doręczania wszelkich pism w toku procesu karnego, zaś wust. 2tego przepisu przewidziano cztery wyjątki, kiedy pisma mogą być wysłane za pośrednictwem organów państwa wezwanego. Wydaje się bowiem, że między innymi w sytuacji gdy osoba, której ma zostać doręczone pismo, jedynie incydentalnie przebywała na terenie Polski i nie ma z nią żadnych związków zawodowych czy rodzinnych jak w przypadku oskarżonego, to wymóg ustanowienia adresata do doręczeń w kraju jest dla niej zbyt uciążliwy, zwłaszcza w świetle możliwości jakie obecnie dają przepisy w postaci możliwości bezpośredniego doręczania na terytorium Unii Europejskiej. W realiach niniejszej sprawy nic zatem nie stało na przeszkodzie, aby podjąć próbę doręczenia oskarżonemu wezwania na rozprawę w zrozumiałym dlań języku, udzielając oskarżonemu jednocześnie informacji o jego zmienionej sytuacji prawnej, w tym że postępowanie może toczyć się bez jego udziału.
Sąd Odwoławczy miał na uwadze, że Sąd Rejonowy dbając o prawo do obrony oskarżonego wyznaczył mu obrońcę z urzędu. Jednakże nie można zapominać, że w rzetelnym procesie oskarżony ma prawo podejmować obronę poprzez własne, osobiste działania. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2011 r. II AKa 48/11 OSAB 2011/4/39 – 43, KZS 2012/3/53, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2010 r. IV KK 281/10 LEX nr 603802). Jednakże żeby stosownie doart. 6 k.p.k.powyższe prawa oskarżonemu zagwarantować winien on zostać poinformowany o tym, że jego sytuacja prawna w toczącym się przeciwko niemu od ponad dwudziestu lat postępowaniu karnym uległa zmianie, postępowanie może się toczyć bez jego udziału a wobec obecnie uchylenia środka zapobiegawczego w postaci tymczasowegoG. P.może zadecydować czy chce wziąć w tym postępowaniu udział, czy też nie o ile zostanie rzeczywiście wezwany na termin rozprawy a nie z zastosowaniem fikcji doręczenia zart. 138 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że zaskarżone orzeczenie zapadło z naruszeniem prawa do obrony oskarżonego, co musiało skutkować jego uchyleniem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy, będąc zobowiązanym do przestrzegania wszelkich gwarancji procesowych oskarżonego, przeprowadzi postępowanie dowodowe w całości. W szczególności podejmie próbę doręczenia wezwania oskarżonemu tak jak wskazano wyżej i pouczenia o jego zmienionej sytuacji prawnej i przysługujących mu uprawnieniach, jak i konsekwencjach niestawiennictwa na rozprawie. Następnie zgromadzony materiał dowodowy podda swobodnej ocenie zgodnie zart. 7 k.p.k.przestrzegając przy tym reguł prawidłowego wnioskowania. Prawidłowo zgromadzony i ujawniony materiał dowodowy, poddany prawidłowej ocenie będzie mógł stanowić podstawę ustaleń fatycznych, w przedmiocie winy, bądź niewinności oskarżonego. Stanowisko swoje również Sąd Rejonowy zobowiązany będzie w razie potrzeby należycie uzasadnić w sposób, który spełni wymogi wynikające zart. 424 k.p.k.
Rozstrzygnięcie o zasądzeniu na rzecz adw.J. K.wynagrodzenia za obronę oskarżonego sprawowaną z urzędu w postępowaniu odwoławczym uzasadnia przepisart. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a jego wysokość§ 14 ust. 1 pkt. 4w zw. z§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zmianami).