Sąd Okręgowy w Świdnicy
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 167/14
Data wyroku: 2014-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Nowicka, Longina Góra, Aleksandra Żurawska
Słowa kluczowe: Współwłasność
Podstawa prawna: art. 618 § 1 kpc

Sygn. akt II Ca 167 /14

POSTANOWIENIE
Dnia 17 kwietnia 2014r.

Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Barbara Nowicka
Sędziowie:SO Aleksandra Żurawska
SO Longina Góra
Protokolant: Alicja Marciniak

po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014r. w Świdnicy
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. M.
przy udzialeL. B.
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji pozwanegoL. B.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Świdnicy
z dnia 25 czerwca 2013r., sygn. akt I Ns 952/07

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie.

II Ca 167/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem wstępnym z dnia 25 czerwca 2013 r., Sąd Rejonowy w pkt 1 uznał żądanie częściowego zniesienia własnościdziałki (...)w zasadzie za usprawiedliwione z wyodrębnieniemdziałek (...)- jak na k. 5 opinii biegłego sądowego geodetyP. K.z dnia 2 sierpnia 2010 roku, zaś w pkt 2 upoważnił uczestniczkęA. M.do wyburzenia silosów istniejących na wskazanych działkach w celu swobodnego przejazdu sprzętem rolniczym zdziałki (...)nadziałkę (...)tymczasowo na jej koszt - w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się niniejszego postanowienia.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Na dzień orzekania współwłaścicielami nieruchomości stanowiącejdziałkę (...)byliA. M.w udziale(...)orazL. B.w udziale(...), natomiast drugiej nieruchomości – w udziałach po(...). Po prawej stronie wejścia na posesję znajduje siędziałka (...). Stanowi ona ogródek ogrodzony częściowo drewnianym płotem, częściowo siatką drucianą. Jest on zagospodarowany i użytkowany wyłącznie przezA. M.i jej rodzinę. Po prawej stronie znajduje się nieco mniejszy ogródek, przylegający do budynku mieszkalnego stron, w całości zagospodarowany i użytkowany wyłącznie przez uczestnikaL. B.. Ogródek ten, część z domem, znajdują się nadziałce (...), zaś pozostałe zabudowania, także niezwiązane z gruntem i nie zalegalizowane oraz podwórko stanowiądziałkę (...). Bezpośrednio dodziałki (...)przylega część użytkowana od lat przez uczestnikaL. B., wcześniej jego ojca, którzy w tej części (oznaczonej przez biegłego geodetę w opinii na k. 344 jako(...)) postawili pomieszczenia, które nie są zalegalizowane: wiatę, pomieszczenie na zboże, wędzarnię oraz drewutnię. Pozostali współwłaściciele (poprzedni i obecna) nie wyrażali na to zgody. Następna część(...)użytkowana jest przezA. M.i jej rodzinę, stoją tam dwa blaszaki. Jest to część pomiędzy fragmentem(...)a sadem nadziałce (...)- częściami użytkowanymi przez uczestnikaL. B.. Aby części te mogły tworzyć odrębne nieruchomości, zachodzi potrzeba wyburzenia silosów dla manewrowania sprzętem rolniczym.
Rozważając tak ustalony stan faktyczny, Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, iż rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, możliwym jest, wydanie w tym przedmiocie postanowienia wstępnego. Zgodnie zart. 11 ust. 2 ustawy o własności lokalijeżeli uczynienie zadość przesłance samodzielności lokali wymaga wykonania robót adaptacyjnych, sąd może w postanowieniu wstępnym, uznającym żądanie ustanowienia odrębnej własności lokali w zasadzie za usprawiedliwione, upoważnić zainteresowanego uczestnika postępowania do ich wykonania - tymczasowo na jego koszt. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie okoliczności były tego rodzaju, iż na przeszkodzie dokonania zniesienia współwłasności gruntów stały zabudowania w postaci nieużytkowanych silosów, stwarzając konieczność ich wyburzenia dla dokonania ostatecznej opinii biegłego geodety w tym zakresie. Mimo pierwotnej zgody uczestnikL. B.wycofał się ze stanowiska wyrażającego zgodę dla tego rozwiązania. Sąd Rejonowy zastosował zatem, w drodze analogii, przytaczane wyżej przepisy uznając, iż w niniejszej sprawie nie będzie możliwe wydanie ostatecznego postanowienia bez postanowienia wstępnego w zakresie niezbędnych do wykonania prac. Sąd przyjął dopuszczalność wydania takiego postanowienia wstępnego mając również na uwadze treśćart. 318 §1 kpcw zw. zart. 361 kpcw zw. zart. 13 §2 kpc. Sąd wskazał, iż strony są bardzo skonfliktowane, a wypracowanie w miarę wspólnego stanowiska było czasochłonne, wymagało szeregu czynności procesowych i wzajemnych ustępstw stron. Pozostawiając do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym, która w części przypadnie we własności danej stronie, zniesienie w zakresie objętym opinią biegłego powołaną w postanowieniu było uzasadnione co do zasady i wskazanego w opinii sposobu dającego części odpowiadające udziałom stron we współwłasności, co pozwoli dokonać ostatecznego rozstrzygnięcia zgodnie zart. 211 i nast. kc.Ponadto, Sąd wskazał, iż omyłkowo w postanowieniu powołano opinię wstępną biegłego, zamiast tę wpisaną doK.(k. 576), jednakże sposób podziału w stosunku do tego powołanego w postanowieniu jest identyczny, z tym że literę A zastąpiono tam cyfrą 595.
W apelacji od powyższego postanowienia, uczestnikL. B., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie, zarzucił mu:

−

sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w przyjęciu, że dla częściowego zniesienia współwłasności konieczne jest wyburzenie silosów, jak też przyjęcie, że uczestnik godził się na ich wyburzenie,

bezzasadne pominięcie opinii biegłegoT. M.i oparcie orzeczenia na opinii biegłegoP. K.pomimo jej jednostronności i braku alternatywy w przedstawionej propozycji,

brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja podlegała uwzględnieniu. Po pierwsze należy zauważyć, że w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest zniesienie współwłasności, zaskarżone zostało postanowienie wstępne. Zgodnie zart. 618 § 1 zd. 2 kpcrozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać wtym przedmiociepostanowienie wstępne. Przepis ten więc oznacza, że w sprawach o zniesienie współwłasności postanowienie wstępne może być wydane w dwóch przypadkach, gdy sąd rozstrzyga spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub spór o prawo własności. Spór o prawo żądania zniesienia współwłasności może np. wynikać z treści łączącego współwłaścicieli stosunku umownego /art. 210 kc/, źródłem sporu może też być społeczno- gospodarcze przeznaczenie rzeczy. Spór o własność natomiast może wywołać jeden ze współwłaścicieli twierdząc, że nabył własność przez zasiedzenie i tym samym stosunek współwłasności wygasł, może go również wywołać np. kwestionowanie wysokości udziałów czy też ważności zbycia udziałów w rzeczy wspólnej. Skoro więc przepisart. 618 § 1 kpcwskazuje przypadki, kiedy sąd jest władny wydać postanowienie wstępne, to nie jest dopuszczalne wydanie takiego orzeczenia wstępnego, którego treścią byłoby określeniesposobumającego nastąpić zniesienia współwłasności / patrz: postno. SN z dnia 25.11.1999r, II CKN 750/98, LEX nr 40104 /. Za przyjęciem tej tezy przemawia również wyrażona wart. 316 § 1 k.p.c.zasada aktualności orzeczenia sądowego, obowiązująca w postępowaniu przed sądami pierwszej i drugiej instancji, i to także w postępowaniu nieprocesowym (art. 13 § 2 k.p.c.), zgodnie z którą podstawą orzekania jest stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Stanem rzeczy, o którym mowa wart. 316 § 1 k.p.c., jest stan faktyczny, ustalony przez sąd na podstawie dowodów, przeprowadzonych zgodnie z regułami postępowania dowodowego przewidzianymi wart. 227 i nast. k.p.c., oraz obowiązujący stan prawny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r., II CKN 70/96, OSNC 1997, Nr 8, poz. 113 oraz postanowienie z dnia 26 czerwca 2002 r., III CKN 537/00, IC 2003, nr 3, s. 52). Tymczasem stronie aż do zamknięcia rozprawy - na co zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 listopada 1999 r., II CKN 750/98 - przysługuje uprawnienie do składania stosownych wniosków i kształtowania postępowania w zakresie ustaleń mających służyć podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie. Stan rzeczy z chwili orzekania decyduje natomiast o wyborze sposobu zniesienia współwłasności na podstawie reguł określonych wart. 211 i 212 k.c.Wypływa stąd wniosek, że wydanie postanowienia wstępnego, określającego sposób zniesienia współwłasności godziłoby w zasadę aktualności orzeczenia sądowego. Poza tym w znacznym stopniu podważałoby sens dalszego postępowania, którego celem byłoby wydanie postanowienia końcowego / patrz: postanow. SN z 8.11.2013r I CSK 723/12, LEX nr 1439378 /. Skoro więc zaskarżone postanowienie wstępne przewidywało / zwłaszcza w pkt I / konkretny sposób podziału fizycznego nieruchomości wynikający z opinii biegłego sądowegoP. K., już choćby z tego względu musiało ono podlegać uchyleniu i to w całości, gdyż konieczność wyburzenia silosów była konsekwencją przyjęcia takiego, a nie innego sposobu zniesienia współwłasności nieruchomości. Dodatkowo jednak należy również zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone w tak lakoniczny i pobieżny sposób, że przeprowadzenie kontroli instancyjnej wydanego rozstrzygnięcia jest bardzo utrudnione. Uwaga ta odnosi się zarówno do ustaleń okoliczności faktycznych jak i wskazanej argumentacji prawnej. Ze stanu faktycznego w żaden sposób nie wynika np. do jakich celów gospodarczych potrzebne są uczestnikom poszczególne zabudowania i jakie są ich plany w tej kwestii, jak poszczególne pomieszczenia były wykorzystywane przez współwłaścicieli do tej pory oraz jakie są ich interesy z tym związane. Jeśli zaś chodzi o zważenia prawne, to ich treść ograniczała się w zasadzie do stwierdzenia, że przyjęty przez Sąd w postanowieniu wstępnym sposób podziału nieruchomości jest rezultatem ciężko wypracowanego kompromisu pomiędzy współwłaścicielami. Tymczasem z akt sprawy wynika, że uczestnicy są osobami bardzo skonfliktowanymi, zaś ich stanowisko w kwestii sposobu podziału nieruchomości bardzo często ulegało zmianie. W takiej sytuacji przeprowadzenie konkretnego sposobu podziału tylko na tej podstawie, że w danym momencie postępowania stanowiska współwłaścicieli uległy zbliżeniu, bez jakiejkolwiek analizy tegoż sposobu podziału z punktu widzenia interesów uczestników i bez odniesienia się do innych możliwości zniesienia współwłasności, jest niedopuszczalne i niezgodne z przepisemart. 211 kciart. 623 kpc.
Mając względzie te wszystkie okoliczności zaskarżone postanowienie wstępne na podstawieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpcnależało uchylić, gdyż brak było podstaw do jego wydania.