Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 99/14
Data wyroku: 2014-04-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska-Statuch, Ewa Grzybowska, Iwona Podwójniak
Słowa kluczowe: Władza Rodzicielska
Podstawa prawna: art.. 106 kro i op w zw. z art. 111 § 1 kro

Sygn. akt I Ca 99/14

POSTANOWIENIE
Dnia 9 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Iwona Podwójniak
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSR (del.) Ewa Grzybowska
Protokolant stażystka Karolina Jackowska
po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2014 r. w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuI. W.
z udziałem małoletniejM. P. (1), małoletniejM. P. (2),R. P.
o pozbawienie, zawieszenie, ograniczenie władzy rodzicielskiej
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt III Nsm 93/12
postanawia:
I uchylić zaskarżone postanowienie w pkt 1 w części dotyczącej rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nadM. P. (2)urodzoną (...)i w tym zakresie postępowanie umorzyć;
II w pozostałej części apelację oddalić;
III ustalić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania apelacyjnegowe własnym zakresie.
Sygn. akt I Ca 99/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 02 grudnia 2013 roku Sąd RejonowywW.w sprawie o sygn. akt III Nsm 93/12 oddalił wniosekI. W.o zmianę wyroku rozwodowego i pozbawienieR. P.władzy rodzicielskiej nad małoletnimiM. P. (2)iM. P. (1), nie obciążając wnioskodawczyni kosztami procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na ustaleniach, które Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne, a których istotne elementy przedstawiały się następująco:
Strony ze związku małżeńskiego mają dwójkę małoletnich dzieci:M., która skończyła 17 lat iM.w wieku 12 lat.
W dniu 31 marca 2011 roku wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu małżeństwo stron zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie. Wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono matce, a uczestnik postępowania zachował prawo do osobistego kontaktowania się z dziećmi oraz współdecydowania o istotnych sprawach dotyczących dzieci.
Ojciec regularnie płaci zasądzone alimenty w łącznej wysokości 1000 zł.Po rozwodzie kontaktował się z dziećmi telefonicznie. Dzieci nie zawsze odbierały telefony od ojca. Zaniechał starania się o kontakty z dziećmi, by nie stwarzać byłej żonie możliwoścido formułowani oskarżeń pod jego adresem.
Wnioskodawczyni kierowała liczne sprawy na policję i do Prokuratury. Między innymi zarzucała uczestnikowi postępowania groźby bezprawne kierowane wobec niej i dzieci, podrabianie podpisów na dokumentach, usiłowanie wyłudzenia od notariusza nieprawdy, przywłaszczenia z majątku wspólnego komórek, aparatu fotograficznego, monet, znaczków kolekcjonerskich, naruszenie miru domowego, otrucie psów, naruszenie i ujawnienie tajemnicy korespondencji. W wymienionych sprawach Prokurator Rejonowy w Oleśniew 2012 roku umorzył śledztwa.
Z chwilą zamieszkania wnioskodawczyni wraz z dziećmi wW.ustała opieka dziadków ojczystych nad dziećmi. Matka bez konsultacji z ojcem zmieniła szkołę małoletnich oraz nie podawała mu nowych adresów zamieszkania jej i małoletnich. Opiekę nad dziećmi sprawowała wnioskodawczyni. Kontaktowała się ze szkołą w ich sprawach, dokonywała zakupu potrzebnych im przyborów szkolnych, ubrań.
Uczestnik postępowania nie kontaktował się z nauczycielami małoletnich,nie odwiedzał ich w miejscu obecnego zamieszkania. Były i takie sytuacje, iż nie wyrażał zainteresowania dziećmi spotkanymi na ulicy. Po rozstaniu małżonków ze strony ojca nie stała się dzieciom żadna krzywda.
Z opinii biegłych wynika, że małoletnie dzieci są silnie emocjonalnie związanez matką. Jest ona dla nich rodzicem pierwszoplanowym. Wykonuje większość codziennych obowiązków opiekuńczo – wychowawczych. Wykazywała wobec dzieci postawę kochającą, troskliwą, zainteresowaną potrzebami i problemami małoletnich. Od czasu wyprowadzenia się z domu przejęła wychowanie małoletnich. Postawa rodzicielska matki została oceniona jako umiarkowanie właściwa. Ponadto, biegli stwierdzili, iż biorąc pod uwagę cechy podmiotowego funkcjonowania matki jako osoby manipulującej informacjami, wykazującą silną tendencję do przedstawiania siebie w korzystniejszym świetle, pozorującą, uzewnętrzniającą swoje nieufne nastawienie do innych, doświadczającą poczucia wrogości do innych i długo trzymająca urazę oraz prezentowany przez nią silnie niekorzystny stosunekdo dotychczasowego i przyszłego udziału ojca w życiu dzieci, jest wysoce prawdopodobne,że może ona wzmacniać jego negatywny obraz w ich oczach.
W postawie rodzicielskiej ojca stwierdzono istotne nieprawidłowości. Znacząco rzutuje na nią jego problemem alkoholowy, a któremu ojciec zaprzecza i którego znaczenie bagatelizuje - unika autorefleksji, minimalizuje straty rodzinne i osobiste ponoszonena skutek spożywania alkoholu, w tym nie ujawnia świadomości wpływu stylu swojego funkcjonowania na sytuację dzieci i jego relacje z nimi. Biegli stwierdzili, iż mało krytycznie odnosi się do swojego rodzicielstwa, dokonuje w tym zakresie nieadekwatnych ocen, ujawnia deficyty w zakresie kompetencji opiekuńczo – wychowawczych. Powyższe, a także cechy podmiotowego funkcjonowania ojca oraz niedostateczny poziom jego zaangażowaniaw aktywność rodzicielską uniemożliwiły nawiązanie i utrzymanie przez niego prawidłowej relacji z dziećmi. Aktualne relacje i więzi uczuciowe małoletnich z uczestnikiem postępowania są istotnie zaburzone, dominuje dystans, brak obustronnej inicjatywyw kierunku nawiązania relacji. Starsza z córek jest zaangażowana w konflikt matki z ojcem, wspiera ją w toczącym się postępowaniu karnym, identyfikuje się z jej poczuciem krzywdyi dążeniem do ukarania go. Młodsza córka posądza ojca o otrucie jej psa, którego według niej nie akceptował.
Stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o zeznania uczestnika postępowania, świadków i częściowo o zeznania wnioskodawczyni oraz niebudzące wątpliwości dokumenty zgromadzone w sprawie oraz uwzględnił wyniki sporządzonej pisemnej opinii biegłych
Sąd Rejonowy nie dał wiary wyjaśnieniom wnioskodawczyni co do podnoszonych przez nią okoliczności istotnych zaniedbań w sprawowaniu władzy rodzicielskiej przez uczestnika postępowania uzasadniających pozbawienie go władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Wnioskodawczyni sama zeznała, iż po rozstaniu się dzieciom ze strony ojca nie stała się żadna krzywda, a ponadto wszelkie zastrzeżenia, co do zachowania uczestnika postępowania, podnoszone przez wnioskodawczynię, dotyczą okresu sprzed wyroku w sprawie rozwodowej.
W ocenie Sądu Rejonowego, brak jest podstaw do uznania, że zachodzą przesłankido pozbawieniaR. P.władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmiM.iM.i dlatego wniosekI. W.nie zasługuje na uwzględnienie.
Według Sądu Rejonowego, zgromadzone w sprawie obiektywne dowody w postaci zeznań świadków i opinii biegłych nie wykazały, aby ojciec w sposób rażąco nieprawidłowy wywiązywał się z obowiązków rodzicielskich. Biegli stwierdzili wprawdzie, iż postawa rodzicielska uczestnika postępowania ma istotne nieprawidłowości, lecz nie stwierdzili zaistnienia przesłanek uzasadniających pozbawienie go władzy rodzicielskiej. W ich ocenie jego niewłaściwa postawa związana jest z brakiem uświadomienia sobie występującegou niego problemu alkoholowego. Natomiast z zeznań osób przesłuchanych w sprawie wynika, iż nigdy nie byli oni świadkami negatywnego zachowania uczestnika postępowania wobec dzieci. Nadto biegli podnieśli, iż wnioskodawczyni manipuluje informacjami, chce stworzyć negatywny wizerunek ojca w oczach dzieci, a wnioskodawczyni nie dostrzega przy tym żadnych pozytywnych aspektów zachowania uczestnika postępowania względem dzieci.
Sąd Rejonowy podniósł, ze małoletnie są czynnie wciągane w konflikt rodziców,a pisma małoletnich złożone w sprawie karnej wskazują, iż matka relacjonuje im wszystkie zdarzenia i przedstawia siebie w korzystnym świetle, deprecjonując przy tym ojca. Ponadto wnioskodawczyni chodzi po dawnych sąsiadach i przekonuje ich, aby zeznawali w toczących się sprawach karnych na jej korzyść, okazując do zapoznania sporządzone przez siebie notatki.
Sad Rejonowy zwrócił również uwagę, że twierdzenia matki o pozbawieniu uczestnika władzy rodzicielskiej nad córkami, ze względu na problem w przyszłościz uzyskaniem zgody na wydanie paszportu dla małoletnich, są gołosłowne, gdyż taka sytuacja może spowodować, że zgodę wyda Sąd w braku porozumienia rodziców jeśli zajdą uzasadnione powody.
Nadto, według Sądu Rejonowego, nie może być jedynym argumentem do pozbawienia ojca władzy rodzicielskiej fakt, iż w przyszłości będzie domagał się on zwrotu kosztów jakie poczynił na utrzymanie małoletnich i występował z żądaniem alimentówna swoją rzecz.
Sąd Rejonowy stwierdził, że wnioskodawczyni żyje jeszcze przeszłością, nie rozliczyła się z uczestnikiem, trwają różne postępowania, a zarzuty jakie podnosiła, dotyczące negatywnego zachowania uczestnika wobec małoletnich, były jej już znane w toku sprawy rozwodowej, gdzie nie dochodziła pozbawienia ojca tej władzy. Uczestnik jak podał, aby nie nasilać konfliktu jaki jest między byłymi małżonkami. nie egzekwuje przyznanych kontaktów. Dzwoni do dzieci, ale one nie odbierają od niego telefonów, umawia się na spotkania, aby dać prezentM., ale ona nie stawia się na spotkanie twierdząc, że ojciec wiele razy ją zawiódł.
Zdaniem Sądu Rejonowego, wnioskodawczyni nie wskazała okoliczności, które wskazywałyby na nadużywanie władzy rodzicielskiej przez uczestnika postępowania,lub by w sposób rażący zaniedbywał swoje obowiązki względem dzieci, czego również nie stwierdzili biegli, a więc w sprawie niniejszej nie zaistniała żadna trwała przeszkodado wykonywania władzy rodzicielskiej przez uczestnika postępowania.
O kosztach postepowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c.,nie obciążając wnioskodawczyni kosztami postępowania, z uwagi na samotne wychowywanie małoletnich córek.
Od orzeczenia Sądu Rejonowego apelację złożyła wnioskodawczyniI. W., zarzucając rozstrzygnięciu:
1/ naruszenieart. 106 krow zw. zart. 111 § 1 kropoprzez ich niezastosowaniew sytuacji gdy dobro małoletnich córek uczestników wymaga abyR. P.pozbawiony został władzy rodzicielskiej nad nimi z uwagi na fakt rażącego zaniedbywania obowiązków rodzicielskich;
2/ naruszenieart. 278 § 1 k.p.c.poprzez dopuszczenie dowodu z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego na okoliczność nie wymagającą wiadomości specjalnych biegłego, tj. celem udzielenia odpowiedzi na pytanie „czy należy pozbawić władzy rodzicielskiej uczestnika postępowania nad małoletnimi, czy też w inny sposób wkroczyć w sprawowanie władzy rodzicielskiej uczestnika nad małoletnimi córkami;
3/ naruszenieart. 227 k.p.c.poprzez dopuszczenie dowodu z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego na okoliczności, które nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. prawidłowości postaw wychowawczych wnioskodawczyniI. W.,
4/ naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przeprowadzenie dowolnej, w szczególności wybiórczej oceny dowodów, przejawiającej się w:
- przyjęciu, że biegli z RODK wS.nie stwierdzili zaistnienia przesłanek uzasadniających pozbawienie uczestnika władzy rodzicielskiej, tymczasem tego typu wnioski nie zostały przez biegłych sformułowane,
- pominięciu przy orzekaniu wniosków zawartych w opinii RODK wS.,t. j. że relacje między małoletnimi, a ich ojcem są zaburzone, uczestnik mało krytycznie odnosi się do swego rodzicielstwa, niedostatecznie angażuje się w aktywność rodzicielską,a jego cechy podmiotowego funkcjonowania uniemożliwiły nawiązanie i utrzymanie prawidłowej relacji z dziećmi,
- niezasadnym uznaniu za niewiarygodne zeznań wnioskodawczyni, dotyczących niewłaściwej postawy wychowawczej uczestnika oraz jej negatywnego wpływu na sytuację małoletnich córek, mimo iż mają one oparcie w treści opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego wS.,
5/ naruszenieart. 227 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku dowodowegoo dopuszczenie dowodu z dokumentów zawartych w aktach sprawy I Ns 288/11 SRwO.,
6/ naruszenieart. 576 § 2 k.p.c.poprzez niewysłuchanie małoletnich.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i pozbawienieR. P.władzy rodzicielskiej nad małoletnimiM. P. (2)orazM. P. (1), ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Wieluniu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację, uczestnik postępowania wniósł o oddanie apelacjiw całości, jako bezzasadnej, umorzenie postępowania w części, co do małoletniejM. P. (2), która dnia(...)skończy lat 18 i jako osoba dorosła nie będzie pod władzą rodzicielską, co powoduje, iż postępowania w stosunku od niej będzie bezprzedmiotowe, oraz zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy rozpoznając apelację zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w dacie orzekania przez sąd drugiej instancji w przedmiocie władzy rodzicielskiej nadM. P. (2)stała się ona osobą pełnoletnią (ur. (...)), a więc nie ona podlega władzy rodzicielskiej, stosownie doart. 92 kroi dlatego w tym zakresie Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 3 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.
Natomiast apelacja wnioskodawczyniI. W., w pozostałej części jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim trzeba podnieść, że środek zaskarżenia wniesiony przez skarżącą sprowadza się wyłącznie do polemizowania z prawidłowymi ustaleniami Sądu pierwszej instancji i prezentowania odmiennej oceny materiału dowodowego zgromadzonegow sprawie. To, że dokonane przez Sąd ustalenia doprowadziły do wniosków odmiennychniż proponowane przez skarżącą, nie jest przesłanką wystarczającą do skutecznego wzruszenia orzeczenia. W ocenie Sądu Odwoławczego w sprawie zostały wyjaśnione wszelkie istotne okoliczności, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,a Sąd Rejonowy dokonał właściwych ustaleń i wysnuł z nich słuszne wnioski i dlategona etapie postępowania odwoławczego nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania
Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy trzeba stwierdzić, że Sąd Rejonowy dokonał trafnej jego oceny w kontekścieart. 106 kroiart.111 kro, wyjaśniłi prawidłowo ustalił, iż brak jest w sprawie niniejszej przesłanek do zastosowania tych przepisów, stwierdzając że nie wykazano aby uczestnik postępowania –R. P.– ojciec małoletniej, w sposób nieprawidłowy wywiązywał się z obowiązków rodzicielskich wobec niej, jak również nie stwierdzono negatywnej postawy ojca wobec dziecka, a ponadto nie występuje także trwała przeszkoda po stronie uczestnikado wykonywania władzy rodzicielskiej.
Odnosząc się do kwestii naruszeniaart. 278 § 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c.t.j. potrzeby dopuszczenia w sprawie niniejszej dowodu z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego wS., trzeba podnieść, że zasięgnięcie opinii rodzinnego ośrodka diagnostyczno – konsultacyjnego lub innej odpowiedniej placówki specjalistycznej jest w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej prawidłowym działaniem sądu,a zaniechanie podjęcia takiej czynności mogłoby stanowić podstawę do skonstruowania zarzutu zaniechania wszechstronnej oceny dowodów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (patrz uzasadnienie postanowienia SN z dnia 01 października 1998, I CKN 834/98, LEX nr 35068).
Ponadto skarżąca, na etapie postepowania przed Sądem pierwszej instancji, miała możliwość zgłaszania zastrzeżeń co do opinii RODK wS., jednak jak wynika z akt sprawy, nie skorzystała z tego prawa, dlatego też na etapie postepowania odwoławczego zastrzeżenia te należy uznać za spóźnione (art. 162 k.p.c.)
Nie można zgodzić się z twierdzeniem apelującej, że Sąd Rejonowy oddalając wniosek o dopuszczenie dowodu z akt sprawy I Ns 288/11 Sądu Rejonowego w Oleśnie dopuścił się naruszenia przepisuart. 227 k.p.c.Wbrew temu stanowisku Sąd Rejonowy dysponował przedłożonymi przez skarżącą do sprawy karnej pismami dzieci, które zostały ocenione negatywnie, jako napisane pod jej dyktando, dlatego też tego rodzaju materiał dowodowy nie miał znaczenia w niniejszym postepowaniu i nie mógł mieć istotnego wpływu na jego wynik.
Za błędne należy również uznać stanowisko skarżącej, iż Sąd Rejonowy dopuścił się naruszeniaart. 576 § 2 k.p.c.niewysłuchując małoletniego. Zgodnie z tym przepisem,w postępowaniu nieprocesowym Sąd ma obowiązek wysłuchania małoletniego w sprawach dotyczących jego osoby i majątku, jednak obowiązek ten uzależniony jest jednak od rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości małoletniego. Wysłuchanie małoletniego dziecka zostało zrealizowane poprzez badanie biegłych w ramach dowodu z opinii RODK.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 §1 k.p.c.uznając, ze każdy z uczestników ponosi je we własnym zakresie.