Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1305/13
Data wyroku: 2014-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Węgrzynowska-Czajewska, Aleksandra Urban, Małgorzata Gerszewska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jedn. tekst z 2009r. Dz U. Nr 153,poz.l227 ze zm.)

Sygn. akt III AUa 1305/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2014 r.

Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Aleksandra Urban (spr.)

Sędziowie:

SSA Małgorzata Węgrzynowska - Czajewska
SSA Małgorzata Gerszewska

Protokolant:

stażysta Katarzyna Pankowska

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. w Gdańsku
sprawyJ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII U 148/13

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1305/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 20 grudnia 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówiłJ. S.prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach z uwagi na niespełnienie warunków nabycia tego prawa, przewidzianych przepisamiustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.), tj. wobec nieudowodnienia 15 – letniego okresu pracy w szczególnych warunkach oraz nie legitymowania się wymaganym wiekiem 60 lat, którego wnioskodawca, nie ukończył na datę wniosku. Organ rentowy wskazał, że nie uwzględnił wnioskodawcy żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych, albowiem uznał brak podstaw do uwzględnienia świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych za okres zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wG.wystawionego przez(...) LtdwG..
UbezpieczonyJ. S.złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, nie zgadzając się z ustaleniami faktycznymi zaskarżonej decyzji i wnosząc o zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych zakwestionowanego przez organ rentowy okresu zatrudnienia wykonywanego na stanowisku maszynisty koparki.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie , podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku - VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w pkt. I. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcyJ. S.prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 15 stycznia 2013r.; w pkt. II. nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania zaskarżonej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne. UbezpieczonyJ. S.,urodzony dnia (...), w dniu 20 listopada 2012r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.wniosek o emeryturę z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i prowadzi działalność gospodarczą. W toku postępowania przed organem rentowymJ. S.udowodnił na dzień 01 stycznia 1999r. staż ubezpieczeniowy w wymiarze 26 lat 8 miesięcy i 9 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 20 grudnia 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.odmówił wnioskodawcy prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnym warunkach wobec nieudowodnienia 15 –letniego okresu pracy w szczególnych warunkach oraz nie legitymowania się wymaganym wiekiem 60 lat. Ubezpieczony w okresie od 11 września 1973r. do 30 kwietnia 1992r. był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)wG., przy czym w okresie od 23 grudnia 1974r. do 30 kwietnia 1992r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace na stanowisku maszynisty koparki. W okresie od 11 września 1973r. do 31 lipca 1974r. ubezpieczony najpierw pracował jako cieśla, potem od 01 sierpnia 1974r. został przeniesiony na stanowisko pomocnika maszynisty, a po skończeniu kursu maszynisty koparki jednonaczyniowej, od 23 grudnia 1974r. pracował już jako samodzielny operator koparki. Były to maszyny samobieżne, pojazdy kołowe o ciężarze całkowitym około 15 ton, którymi ubezpieczony wykonywał prace ziemne w postaci wykopów czy niwelowania terenu przy instalacjach sanitarnych wykonywanych przez przedsiębiorstwo, w którym był zatrudniony. Pracował na bazie sprzętu. Zgodnie z zaświadczeniem kwalifikacyjnym z dnia 07 października 1975r. w zawodzie maszynista koparki został z dniem 01 października 1975r. został zaszeregowany w VI grupie kwalifikacyjnej ze stawką godzinową 10,50 zł.J. C.,L. F.orazS. K.pracowali razem z wnioskodawcą wPrzedsiębiorstwie (...)wG..J. C.był zatrudniony w Przedsiębiorstwie w okresie od 17 maja 1974r. do 30 kwietnia 1992r. na stanowisku murarza, potem montera instalacji sanitarnych,S. K.od 16 czerwca 1975r. do 30 kwietnia 1992r. na stanowisku kierowcy, zaśL. F.od 05 września 1977r. do 30 kwietnia 1992r. na stanowiskach : mechanika samochodowego, mistrza warsztatu, zastępcy kierownika Bazy sprzętu i transportu a ostatnio kierownika tej Bazy. W okresie od 19 maja 1992r. do 31 grudnia 1992r. ubezpieczony był zatrudniony w PIRPCh(...)K.Zarząd(...)wG.najpierw na stanowisku montera a następnie maszynisty powyżej 16 ton. Od dnia 24 maja 1993r. ubezpieczony rozpoczął działalność gospodarczą – usługi dźwigowe i transportowe – ciągnik + wynajem , bo od 1983r. miał uprawnienia jako operator dźwigu. UbezpieczonyJ. S.wiek 60 lat ukończył z dniem(...)Dokumentacja archiwalna po zlikwidowanej(...) LtdwG.została przejęta przezArchiwum (...) spółkę z o.owG.. Z informacji tegoż Archiwum wynika, iż w jej zasobach brak akt osobowych i dokumentacji płacowej dotyczącej ubezpieczonego z tytułu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wG..
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Okręgowy zważył, iż odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia ustalenia prawaJ. S.do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Wyniki przeprowadzonego przez Sąd postępowania dowodowego wykazały, że wnioskodawczyni legitymuje się wymaganym 15 – letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, co sprawia, iż stanowisko organu emerytalnego odmawiające wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury, nie jest słuszne. Sąd Okręgowy przywołał znajdujące zastosowanie przepisy prawa i wskazał, że bezspornym jest, iż na dzień 01 stycznia 1999 r. ubezpieczony udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze powyżej 25 lat ( według niespornych wyliczeń organu rentowego 26 lat 8 miesięcy i 9 dni), ponadto nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego oraz na datę złożenia wniosku w dniu 20 listopada 2012r. nie pozostawał w stosunku pracy. Ubezpieczony wiek 60 lat ukończył co prawda już po wydaniu zaskarżonej decyzji tj. z dniem(...)., jednakże zgodnie z utrwalonym już w tej mierze orzecznictwem Sądu Najwyższego spełnienie przez wnioskodawcę warunku legitymowania się wymaganym wiekiem emerytalnym już po wydaniu decyzji przez organ rentowy, jako okoliczność niewątpliwa, nie pozbawia sądu orzekającego - przy uznaniu spełnienia wszystkich pozostałych warunków - możliwości zmiany zaskarżonej decyzji po spełnieniu warunku wieku przez wnioskodawcę. Przedmiotem sporu pozostawało jedynie ustalenie, czy za zatrudnienie w szczególnych warunkach może zostać uznany okres zatrudnienia ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...)wG.wynikający z świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 13 czerwca 1997r. wystawionego przez(...) Ltd. , gdyż po zaliczeniu tego okresu ubezpieczony legitymowałby się wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych , zatem spełniłby wszystkie wymagane prawem przesłanki do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku. W ocenie Sądu, fakt wykonywania przez ubezpieczonego od 23 grudnia 1974r. do 30 kwietnia 1990r. pracy maszynisty koparki (sprzętu ciężkiego) jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i charakterze wymienionej w wykazie A dział VIII poz. 3 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym - niewątpliwie został on potwierdzony i uszczegółowiony zeznaniami ubezpieczonego oraz przesłuchanych świadków, które z uwzględnieniem pozostałego materiału dowodowego tj. danych w aktach emerytalnych ZUS oraz aktach niniejszej sprawy omówionych wyżej daje podstawę do twierdzenia, iż wnioskodawca wykazał co najmniej 15- letni okres pracy jako maszynista koparki . Podkreślenia wymaga nadto, iż wnioskodawca konsekwentnie w kolejnych zakładach pracy wykonywał tę samą pracę, do której miał wymagane kwalifikacje, a od 1993r. rozpoczął działalność gospodarczą również tym samym kierunku, do którego posiadał kwalifikacje zawodowe jako operator sprzętu ciężkiego. W konkluzji, z wyżej przytoczonych względów Sąd Okręgowy na mocyart. 477((
    14))§ 2 k.p.c.w związku z cytowanymi wyżej przepisami w pkt I wyroku zmienił decyzję organu rentowego i przyznałJ. S.prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach od dnia(...)tj. od ukończenia 60 roku życia, zgodnie z dyspozycją art. 129 w zw. z art. 100 ust. 1 cyt. ustawy emerytalnej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie okoliczności, na podstawie których Sąd uznał odwołanie ubezpieczonego za zasadne, zostały ostatecznie wyjaśnione w drodze uzupełnienia materiału dowodowego o zeznania świadków , wyjaśnienia ubezpieczonego oraz dokumenty przez niego złożone wyjaśniające zakres obowiązków i charakter jego pracy, co uzasadnia zastosowanie dyspozycjiart. 118 ust. 1a cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez wnioskowanie a contrario, co mając na względzie orzeczono jak w punkcie II wyroku.
Apelację od powyższego wyroku wywiódł organ rentowy, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisuart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jedn. tekst z 2009r. Dz U. Nr 153,poz.l227 ze zm.) poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Wskazując na powyższe, pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skarżący podał, że Sąd uznał za udowodniony w oparciu o zeznania świadków oraz dokumentację złożoną przez wnioskodawcę do akt ZUS-u okres pracy od 23.12.1974r. do 30.04.1990r. tj. 15 lat 4 m-ce 9 dni wykonywanej na stanowisku maszynisty koparki wymienionej w wykazie A dział VIII poz.3 stanowiącym załącznik do rozporządzenia RM z dnia 07.02.1983r. Z uzasadnienia Sądu wynika, że w zasobach archiwalnych brak akt osobowych oraz dokumentacji płacowej ubezpieczonego. Ze świadectwa pracy z dnia 30.04.1992r. (k.5 plik kpu) wynika, że ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego w okresie od dnia 05.11.1986r. do 10.02.1988r. - prace eksportowe. Wobec braku dokumentacji osobowej nie jest możliwe ustalenie czy ubezpieczony był kierowany do pracy za granicę przez pracodawcę. Z uzasadnienia Sądu, nie wynika by kwestia urlopu bezpłatnego została w wyjaśniona w postępowaniu przed Sadem I-ej instancji. Wyłączając okres urlopu bezpłatnego z okresu uznanego przez Sąd ubezpieczony nie będzie legitymował się wystarczającym stażem pracy w warunkach szczególnych. Ponadto podkreślenia wymaga fakt, że ubezpieczony przedłożył zaświadczenie kwalifikacyjne nr 4 z dnia 07.10.1975r. potwierdzające zaszeregowanie od dnia 01.10.1975r. do grupy kwalifikacyjnej VI w zawodzie maszynista koparki. (k. 30 akt plik E).Wobec braku innej dokumentacji osobowej w ocenie pozwanego jako datę początkową pracy na stanowisku maszynisty koparki należy uznać dzień 1.10.1975r. a nie jak uczynił Sąd od dnia 23.12.1974r. Najpewniej data początkowa wskazana przez Sąd to data wynikająca z zaświadczenia kwalifikacyjnego nr 4, dotycząca postanowień zał. l do Układu Zbiorowego Pracy w Budownictwie z dnia 23.12.1974r. Zaliczenie okresu jako pracy w warunkach szczególnych od dnia 01.10.1975r. do dnia 30.04.1990r. <niż 15 lat (14 lat 7 mcy).
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnieć należy, iż ubezpieczonyJ. S.wniósł odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania wnioskowego świadczenia, tj. prawa do wcześniejszej emerytury na podstawieart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych/dalej ustawy emerytalnej/. Wskazany przepis wraz z art. 32 ustawy emerytalnej oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /dalej rozporządzenia/, określają dla mężczyzn następujące przesłanki prawa do wcześniejszej emerytury: ukończony 60 rok życia, 25 letni ogólny staż ubezpieczeniowy, 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r., nieprzystąpienie do OFE albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Z dniem 1 stycznia 2013r. odpadła przesłanka rozwiązania stosunku pracy.
Na etapie postępowania apelacyjnego w dalszym ciągu sporna pozostała ocena, czy ubezpieczony legitymuje się 15 letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Wstępnie wskazać należy, iż Sąd Okręgowy zaliczył ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach okres od 23 grudnia 1974r. do 30 kwietnia 1990r., tj. pracy maszynisty koparki (sprzętu ciężkiego) jako pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i charakterze wymienionej w wykazie A dział VIII poz. 3 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w łącznym wymiarze 15 lat 4 miesięcy i 9 dni. Pozwany organ rentowy w wywiedzionej apelacji nie kwestionuje w całości tego spornego okresu zatrudnia, a wyłącznie datę początkową określa na dzień 01.10.1975 roku i kwestionuje zaliczenie okresu urlopu bezpłatnego od 05.11.1986r. do 10.02.1988r.
Zwrócić należy uwagę, iż wobec stanowiska skarżącego koniecznym stało się uzupełnienie postępowania dowodowego na okoliczność pracy ubezpieczonego w okresie urlopu bezpłatnego oraz po 1993 roku. Istotnym jest także, iż już Sąd Okręgowy w swoim uzasadnieniu zasygnalizował, że ubezpieczony wykonywał w kolejnych zakładach tę samą pracę, do której miał kwalifikacje, a od 1993r. rozpoczął działalność gospodarczą również w tym samym kierunku.
Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, iż na rozprawie apelacyjnej ubezpieczony przedłożył umowę na czas określony zawartą w dniu 3 listopada 1986 pomiędzy nim a(...)– jednostką kierującą, na podstawie której w okresie spornego urlopu bezpłatnego skierowany został do pracy na budowie eksportowej w Libii, m.B., na stanowisku operatora koparki, co pozwala uznać, iż Sąd Okręgowy zasadnie zaliczył mu ten okres pracy do szczególnego stażu ubezpieczenia.
Również dopiero na etapie postępowania apelacyjnego ubezpieczony przedłożył duplikat świadectwa pracy /k. 81/ z którego wynika, że ubezpieczony zatrudniony był przez(...) S.A.K.OddziałG.od dnia 1 stycznia 1993r. do dnia 31 grudnia 1999r. na pełen etat na stanowisku maszynisty sprzętu powyżej 16 ton. Świadectwo to koresponduje z oryginałem umowy o pracę z dnia 31 grudnia 1992r., w której powierzono mu obowiązki „maszynisty kl. I, pow. 16t” /k. 21/. W ocenie Sądu Apelacyjnego w świetle przedłożonego dokumentu oraz doświadczenia życiowego uzasadnionym jest twierdzenie, że również w tym okresie ubezpieczony wykonywał dokładnie taką samą pracę jak u poprzednich pracodawców, tj. operatora sprzętu ciężkiego, wskazaną w wykazie A dział VIII poz. 3 stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podkreślenia wymaga, iż w ocenie Sądu Apelacyjnego, bardzo wysoki stopień kwalifikacji ubezpieczonego w powiązaniu z faktem zatrudnienia w wysoce wyspecjalizowanym zakładzie pracy, nakazuje uznać za wiarygodne wyjaśnienia ubezpieczonego złożone na rozprawie apelacyjnej w dniu 13 lutego 2014 r. /zapis audio k. 89/, z których wynika, że w ramach obowiązków pracowniczych wykonywał wyłącznie prace operatora sprzętu ciężkiego, a zatem w pełnym wymiarze czasu pracy. Uwzględnienie również tego okresu do stażu bezspornego, nawet bez kwestionowanego w apelacji początkowego okresu do dnia 1 października 1974r., daje ubezpieczonemu wymagany 15 letni staż pracy w szczególnych warunkach.
Wobec doliczenia, do stażu pracy w szczególnych warunkach niekwestionowanego w apelacji, okresu zatrudnienia od 1 stycznia 1993r. do dnia 31 grudnia 1998r., ubezpieczony legitymuje się ponad 15 letnim okresem pracy w warunkach szczególnych.J. S.spełnia także pozostałe przesłanki nabycia prawa do emerytury we wcześniejszym wieku zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. ukończył 60 rok życia, posiada ponad 25 letni ogólny staż ubezpieczeniowy, nie jest członkiem OFE i nie pozostaje w zatrudnieniu.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ubezpieczony wykazał, że spełnia wszystkie przesłanki nabycia prawa do wcześniej emerytury na mocyart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zatem zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Mając na uwadze powyższe, na mocyart. 385 k.p.c.Sąd Apelacyjny orzekł, jak w sentencji.