Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1159/13
Data wyroku: 2014-04-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Szybka, Jolanta Wolska, Maria Padarewska-Hajn
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 118 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 1159/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 kwietnia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Iwona Szybka
Sędziowie: SSA Jolanta Wolska
SSA Maria Padarewska - Hajn (spr.)
Protokolant: st. sekr. sądowy Kamila Tomasik

po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. w Łodzi
sprawyE. N.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.
o odsetki,
na skutek apelacjiE. N.
od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim
z dnia 31 maja 2013 r., sygn. akt: V U 200/13,

oddala apelację.

Sygn. akt III AUa 1159/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 stycznia 2013r. wydaną w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie III AUa 601/12, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wT.podjął wypłatę emeryturyE. N.poczynając od 1 października 2011r. i wypłacił jej należne wyrównanie w kwocie 36.683 zł. Drugą decyzją z 14 stycznia 2013r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do ustawowych odsetek od wypłaconego jej wyrównania.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczona wniosła o jej zmianę i przyznanie odsetek od kwoty niezasadnie zawieszonej emerytury od 7 dnia każdego miesiąca.
ZUS wnosił o oddalenie odwołania.
Wyrokiem z dnia 31 maja 2013r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił odwołanie.
Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 16 września 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wstrzymał wypłatę emeryturyE. N.od dnia 1 października 2011 r. na podstawie art. 103 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim wyrokiem z dnia 13 lutego 2012r. wydanym w sprawie V U 1071/11 oddalił odwołanieE. N.od powyższej decyzji.
Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznając sprawę na skutek apelacjiE. N.wyrokiem z dnia 28 listopada 2012r. wydanym w sprawie III AUa 601/12 zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego w ten sposób, że podjął wypłatę emerytury poczynając od dnia 1 października 2011r.
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wyroku podkreślił, że od wejścia w życieustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) do 30 czerwca 2000 r. do realizacji nabytego prawa do emerytury wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego. Od 1 lipca 2000r. do 7 stycznia 2009r. treścią ryzyka było zaprzestanie pracy, a od 8 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. ponownie do realizacji prawa wystarczyło osiągnięcie wieku emerytalnego. Sąd Apelacyjny podkreślił, iż od 1 stycznia 2011 r. stan prawny uległ mownej zmianie. Do powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach został dodany - przezart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz.U.2010.257.1726) - art. 103a, który stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Zgodnie zart. 28powołanej wyżejustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 2011r. przepis art. 103 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS stosuje się poczynając od 1 października 2011r. Po wydaniu zaskarżonego wyroku stan prawny uległ istotnej zmianie, gdyż w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie K 2/12 (Dz. 12/1285) Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 291, poz. 1707) w związku zart. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychdodanym przezart. 6 pkt 2 ustawy z 16 grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten miał zastosowanie do skarżącej, tj. wyłączał możliwość zastosowania wobec niej art. 103a ustawy emerytalnej, gdyż nabyła ona prawo do emerytury wcześniejszej od 1 marca 2009 r., a do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym od 1 lipca 2010r. Nie było zatem podstaw prawnych do zastosowania wobec skarżącej art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jako przepisu - wobec skarżącej niezgodnego zart. 2 Konstytucji- co skutkować koniecznością podjęcia wypłaty zawieszonej emerytury od dnia jej zawieszenia, tj. od 1 października 2011 r.
Powyższy wyrok wpłynął do organu rentowego w dniu 31 grudnia 2012 r., który wykonując wyrok go wydał dwie decyzje z dnia 14 stycznia 2013r.; pierwszą z nich podjął wypłatę emeryturyE. N.poczynając od 1 października 2011r. i wypłacił jej należne wyrównanie w kwocie 36.683 zł. Kwota wyrównania została wypłacona skarżącej w dniu 6 lutego 2013 r. Drugą z decyzji wydanej w tym samym dniu organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do ustawowych odsetek od wypłaconego jej wyrównania.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podniósł w pierwszej kolejności, iż zgodnie z treścią przepisu art. 118 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS ( Dz. U. Nr 153 z 2009r., poz. 1227 – tekst jednolity z późn. zm.), organ rentowy zobowiązany wydać decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji (z uwzględnieniem ust. 2 i 3 art. 120). Przez wyjaśnienie ostatniej niezbędnej okoliczności należy rozumieć rozstrzygnięcie ostatniej kwestii koniecznej dla ustalenia uprawnień (lub ich fu) osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Podstawę prawną żądania odsetek stanowi przepis 85ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), który określa, że jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.

W przedmiotowej sprawie nie ma w ocenie Sądu Okręgowego podstaw do przyjęcia, że za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczenia odpowiedzialność ponosi organ rentowy. Sąd podkreślił, że organ rentowy, który wydał decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury od 1 października 2011r. zastosował wobec skarżącej obowiązujący wówczas przepis art. 103a ustawy emerytalnej, którym był związany. Organ rentowy nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów prawa zKonstytucją. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał więc decyzję podejmującą wypłatę emerytury w terminie, o którym mowa w powołanym przepisie, tj. 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności. Mając w tej sytuacji na uwadze fakt, że ZUS wydając decyzje w przedmiocie wstrzymania emerytury poczynając od dnia 1 października 2011r. zgodnie z obowiązującym w tej dacie prawem nie sposób przyjąć, iż ma on ponosić odpowiedzialność za opóźnienie w wypłacie emerytury za okres jej wstrzymania. Były to bowiem bez wątpienia przyczyny niezależne od organu. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do wypłaty wnioskodawczyni przez organ rentowy odsetek od wypłaconych w terminie świadczeń emerytalnych za okres od dnia 1 października 2011r. w trybie przewidzianym wart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) i odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił.
W apelacji ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania.
Uzasadniając apelację skarżąca podniosła, że wprawdzie zawieszenie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16.09.2011r. wypłaty emerytury od dnia 1 października 2011r. nie wynikało z winy organu rentowego tylko z winy ustawodawcy, jednakże Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając decyzję o wypłacie lub zawieszeniu emerytury reprezentuje Państwo wobec emeryta, dlatego to do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosłam o wypłatę należnych odsetek od emerytury zwieszonej w oparciu o przepis naruszający ustawę zasadniczą.
W ocenie apelującej fakt braku wypłaty emerytury był ewidentny dlatego też po podjęciu wypłaty odsetki za w/w okresy są zasadne i należna jest ich wypłata.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak też i argumentację prawną. Bezspornie bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał zaskarżoną decyzję z 14 stycznia 2013r. przed upływem 30 dni od dnia wpływu do organu rentowego prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 28 listopada 2012r., które miało miejsce w dniu 31 grudnia 2012r.
Spór w niniejszej sprawie zasadza się na interpretacji przepisówart. 118 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn.: Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) w związku zart. 85 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz. U. Nr 205 z 2009r., poz. 1585 – tekst jednolity z późn. zm.), które w toku postępowania zostały w całości przytoczone, tak więc nie zachodzi potrzeba ich powtarzania.
Należy jednak podkreślić, że to, iż świadczenia niewypłacone osobom, o których mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012r. powinny być wyrównane, nie oznacza odpowiedzialności organu rentowego przewidzianej w art. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach ani nie implikuje obowiązku organu odwoławczego przewidzianego w art. 118 ust. 1a. Przepisy te mają wyłączne zastosowanie w wypadkach niedopełnienia przez organ rentowy obowiązku wydania decyzji w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności. Tylko tak mogą być te przepisy traktowane w powiązaniu z przepisami regulującymi postępowanie przed organem rentowym i postępowanie odwoławcze oraz zakres uwzględniania w nim nowych faktów i dowodów. Uwzględniając przedmiot ustawy nie chodzi o ustalenie odpowiedzialności organu rentowego na podstawieart. 4171§ 2 k.c., jak też nie jest możliwa wykładnia art. 118 jako regulacji na wypadek popełnienia przez organ rentowy błędu wskutek niewłaściwego stosowanie prawa (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1997 r., III ZP 40/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 429 i wyroki z dnia 17 kwietnia 1975 r., III URN 5/75, OSNCP 1975 nr 12, poz. 179, z dnia 10 listopada 1987 r., II URN 243/87, OSNCP 1989 nr 6, poz. 105, z dnia 12 sierpnia 1981 r., II URN 100/81, OSNC 1982 nr 7, poz. 112 i z dnia 6 listopada 1980r., III URN 44/80, OSNC 1981 nr 5, poz. 92).
W regulacjiart. 118 ust. 1chodzi o wynikający zart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązek zapłaty odsetek, jeśli Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych. Jest oczywiste, że wart. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychmożna znaleźć wyłącznie nawiązanie do przedmiotu regulacjiart. 118 ust. 1. Mowa w nim o decyzjach w przedmiocie ustalenia po raz pierwszy prawa do świadczeń lub ich wysokości. Wydanie decyzji na podstawie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach nie dotyczy tego przedmiotu. Organ rentowy, stosując ten przepis odnosił się do ustalonego już wcześniej prawa do emerytury (art. 103 ust. 1 w związku z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy) i nie decydował w jego przedmiocie. Ponadto, organ rentowy stosował obowiązujący wówczas przepis art. 103a ustawy, którym był związany. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do badania zgodności przepisów prawa zKonstytucją. W takim wypadku brak jest podstaw do wypłaty przez organ rentowy odsetek od niewypłaconych w terminie świadczeń emerytalnych za okres od 1 października 2011r. w trybieart. 85 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł, jak w sentencji swojego wyroku.

: