Sąd Okręgowy w Koninie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 481/14
Data wyroku: 2015-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Iwona Złoty
Słowa kluczowe: Ochrona Własności
Podstawa prawna: art.144 kc

Sygnatura akt I1 Ca 481/14

POSTANOWIENIE
K., dnia 16-01-2015 r.
Sąd Okręgowy w Koninie, I Wydział Cywilny

w składzie:
Przewodniczący: SSO Iwona Złoty
Sędzia: SO Aleksandra Bolczyk-spr Sędzia: SO Iwona Przyłębska-Grzybowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Szulc

po rozpoznaniu w dniu 16-01-2015 r. w Koninie
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. W.
przy uczestnictwie Skarbu Państwa-Lasów Państwowych NadleśnictwaK.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kole
z dnia 18 września 2014 r sygn. akt INs 720/12.
postanawia:
oddalić apelację.
Aleksandra Bolczyk Iwona Zloty Iwona Przyłębska-Grzybowska

Sygn. akt I 1Ca 481/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Kole postanowieniem z dnia 18 września 2014 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 720/12 ustanowił na nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o obszarze 0,5769 ha objętejksięgą wieczystą (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kole, na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o obszarze 2,4430 ha objętejksięgą wieczystą (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kole – służebność gruntową przejazdui przechodu, której treść sprowadza się do prawa przejazdui przechodu przez nieruchomość obciążoną, stanowiącądziałkę nr (...)wyżej opisaną, pasem gruntu o długości 9,76 mo obszarze zajętym poddrogę (...)ha, której przebieg oznaczono na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik numer1 opinii biegłego geodetyJ. K.z dnia 14 sierpnia 2013 r. (k. 134 akt) kolorem zielonym pomiędzy punktami nr nr A1, A2, A3, A4 (punkt 1. postanowienia). Zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 70,00 złotych tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności, płatną z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia (punkt 2. postanowienia) oraz orzekł o kosztach postępowania obciążają nimi wnioskodawcę i uczestnika w zakresie przez nich poniesionym (punkt 3. postanowienia), a także nakazał pobrać od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kole kwotę 2.682,25 złotych tytułem nieuiszczonych wydatków (punkt 4. postanowienia).
W uzasadnieniu Sąd I instancji ustalił, że wnioskodawcaK. W.jest właścicielem nieruchomości położonejw miejscowościO., gminaO., oznaczonej numerem geodezyjnymdziałki (...), o powierzchni 2,4430 ha, dla której Sąd Rejonowy w Kole prowadziKsięgę Wieczystą Nr (...).
Nieruchomość ta nie ma dostępu do drogi publicznej. Działka od zachodu graniczy z nieruchomością nr(...)stanowiącą własność Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa wG., od wschodu zdziałkami nr (...)będącymi własnościąJ. W., idziałką (...)będącą współwłasnościąT. G.,D. G.,M. G.iM. B., od strony północnejzdziałką nr (...)stanowiącą własnośćA. L.i od strony południowej zdziałkami (...)stanowiącej współwłasnośćA.iT.małżonkówW..
Każda z tych nieruchomości oddziela nieruchomość wnioskodawcy od dróg publicznych, z którymi graniczy.
Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość uczestnika od strony zachodniej przylega do drogi gminnej o nawierzchni gruntowej, oznaczonejnumerem geodezyjnym (...). Droga gminna z kolei od strony zachodniej przylega do nieruchomości leśnej onumerze geodezyjnym (...). Zatemde factodroga gminna przebiega przez las.
Nieruchomość wnioskodawcy jest i była użytkowana – jak ustalił Sąd I instancji - jako pole uprawne. Wnioskodawcai jego ojciec, który był poprzednim współwłaścicielem nieruchomości najczęściej dojeżdżali do nieruchomości przez nieruchomość oznaczoną numerem(...), która stanowi własność uczestnika. Wnioskodawca do dojazdu wykorzystywał naturalną przerwę w lesie o szerokości około 4 metrów, gdzie nie rosły drzewa. Dojeżdżał nią około 10 metrów do drogi publicznej – gminnej onumerze geodezyjnym (...). Uczestnik nigdy nie wyrażał na powyższe sprzeciwu. Czasem też przejeżdżali przez nieruchomość numer 326/1 stanowiącą obecnie własnośćA. L., jednakże możliwość przejazdu była uzależniona od zasiewów na tej nieruchomości, która też jest wykorzystywana jako pole uprawne. Ponadto obecny właściciel nieruchomości zabronił wnioskodawcy przejazdu przez jego nieruchomość.
Sąd I instancji ustalił, że dla nieruchomości wnioskodawcy istnieje siedem możliwych wariantów ustanowienia służebności dojazdu do drogi publicznej.
Pierwszy wariant, w którym droga konieczna zajęłaby obszar 0,0049 ha, a jej długość wynosiłaby 9,76 m. Droga przebiegałaby oddziałki (...), stanowiącej drogę publiczną, przezdziałkę nr (...)będącej własnością Skarbu Państwaw zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów państwowych NadleśnictwoK.wG.. Łączny koszt jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla tego wariantu wyniósłby 70,00 zł.
Drugi wariant, w którym droga konieczna zajęłaby obszar 0,0053 ha, a jej długość wynosiłaby 11,38 m. Droga przebiegałaby oddziałki (...), stanowiącej drogę publiczną, przezdziałki nr (...)będącej własnością Skarbu Państwaw zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów państwowych NadleśnictwoK.wG.. Koszt jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej dla tego wariantu wyniósłby 75,00 zł.
Nadziałce nr (...)rośnie obecnie las, a droga konieczna przebiegałaby w zarówno w pierwszym wariancie jak i drugim wariancie w obszarze, na którym nie rosną drzewa. Minusem dwóch powyższych wariantów jest poprzeczna przerwa utrudniająca ciągłe użytkowaniedziałki (...).
Trzeci wariant, w którym droga konieczna przebiegałaby oddziałki nr (...)(droga publiczna) przezdziałkę numer (...)będącą własnościąA. T.małż.W.. Długość drogi według tego wariantu wyniosłaby 23,00 m, a obszar zajęty poddrogę (...)ha. Minusem tego rozwiązania jest znaczne ograniczenie możliwości wykorzystaniadziałki numer (...)jako działki budowlanej. Ponadtodziałka (...)stanowiąca własność GminyO.jest obecnie drogą tylko formalnie. Jest to nieutwardzony nieużytek bez urządzonego zjazdu zdrogi nr (...)(droga ta przebiega wyżej niż przyległy teren, a różnica wysokości wynosi około 1,5 m).
Czwarty wariant w którym droga konieczna przebiegałaby oddziałki nr (...)(droga publiczna) przezdziałki nr (...)będących własnościąT.iA.małżonkówW.. Łącznie droga konieczna zajęłaby obszar 0,0457 haa jej długość wyniosłaby 91,47 m. Istotnym minusem takiego rozwiązania jest ograniczenie możliwości wykorzystania działek przez, które przebiegałaby droga jako działek budowlanych. Teren planowanej drogi to obecnie nieutwardzony nieużytek. Nie ma w tym miejscu urządzonego zjazdu z drogi oznaczonejdziałką numer (...)(droga ta przebiega wyżej niż przyległy teren,a różnica wysokości wynosi około 1,5 m). Projektowana droga nie przebiegałaby przy samych granicach działek, gdyż granice te biegną środkiem rowu.
Wariant piąty, w którym droga konieczna przebiegałaby oddziałki nr (...)(droga publiczna) przezdziałkę nr (...)będącej własnościąJ. W.. Długość drogi w tej działce wyniosłaby 99,75 m, a obszar zajęty poddrogę (...)ha. Teren planowanej drogi to obecnie nieużytek. Nie ma w tym miejscu urządzonego zjazdu z drogi oznaczonejdziałką numer (...)(droga ta przebiega wyżej niż przyległy teren, a różnica wysokości wynosi około 1,5 m). Projektowana droga nie przebiegałaby przy samej granicy działki, gdyż granica ta biegnie środkiem rowu. Dodatkowym utrudnieniem przy dojeździe byłaby konieczność pokonania rowu.
Kolejny wariant szósty, w którym droga konieczna przebiegałaby oddziałki nr (...)(droga publiczna) przezdziałkę nr (...)będącą współwłasnościąT. G..D. G.,M. G.iM. B.. Długość drogi w tej działce wyniosłaby 173,76 m, a obszar zajęty poddrogę (...)ha. Teren planowanej drogi użytkowany jest obecnie rolniczo. Dodatkowym utrudnieniem przy dojeździe byłaby konieczność pokonania rowu.
Ostatni siódmy wariant, w którym droga konieczna przebiegałaby oddziałki nr (...)(droga publiczna) przezdziałkę nr (...)będącej własnościąA. L.. Długość drogi w tej działce wyniosłaby 281,53 m, a obszar zajęty poddrogę (...)ha. Teren planowanej drogi użytkowany jest obecnie rolniczo. Nie ma w tym, miejscu urządzonego zjazduz drogi oznaczonej numeremdziałki (...)(droga ta przebiega wyżej niż przyległy teren, a różnica wysokości wynosi około 1,5 m). Projektowana droga nie przebiegałaby przy samej granicy działki, gdyż granica ta biegnie środkiem rowu. Dodatkowym utrudnieniem przy dojeździe byłaby konieczność pokonania rowu.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie całokształtu osobowego oraz rzeczowego materiału dowodowego,w tym opinii biegłego geodety i opinii biegłego z dziedziny budownictwa i szacowania nieruchomości.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji zważył – po przytoczeniu treści przepisuart. 145 k.c.– że istnienie przesłanej do ustanowienia na rzecz wnioskodawcy służebności drogi koniecznej nie budziło wątpliwości, albowiem nieruchomość jego nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Jednocześnie Sąd orzekający pokreślił, że postępowanie dowodowe przeprowadzonew niniejszym postępowaniu wykazało, że istnieje 7 możliwych wariantów ustanowienia drogi koniecznej do nieruchomości wnioskodawcy, ustalonych przez biegłego geodetę w opiniiz dnia 5 czerwca 2013 roku dodając, że uwagi na fakt, iż projektowana droga nie przebiegałaby przy samej granicy działki, gdyż granica ta biegnie środkiem rowu, a dodatkowym utrudnieniem byłaby konieczność pokonania rowu nie brał on pod uwagę wariantów numer 4, 5, 6 i 7 opisanych przez biegłego. Sąd Rejonowy wskazał, że nie brał też po uwagę wariantu numer 3 z uwagi na fakt, że tak samo jak w przypadku wariantu numer 4 minusem tego rozwiązania byłoby znaczne ograniczenie możliwości wykorzystania działek budowlanych, przez które miałaby przebiegać droga konieczna. Sąd I instancji podniósł, że powyższe propozycje możliwych dróg koniecznych przedstawione przez biegłego wiązałyby za sobą zbyt duże obciążenie dla nieruchomości, po których by przebiegały, a do ustanowienia takiej służebności istniała by potrzeba poczynienia zbyt dużych nakładów finansowych, chociażby takich jak wyrównanie terenu (wariant numer 4, 5 i 7).
W dalszej części rozważań Sąd orzekający podkreślił, że przy ustalaniu służebności drogi koniecznej badał wariant numer 1 i 2, przedstawiony w opinii przez biegłego geodetę, przede wszystkim z uwagi na fakt, że drogi konieczne ustanowione według tych wariantów byłyby najkrótsze, a tym samym koszt jednorazowego odszkodowania byłby korzystny dla wnioskodawcy. Ponadto droga ta nie wymaga żadnych nakładów, bo w nieruchomości stanowiącej las istnieją dwie naturalne przerwy w zadrzewieniu lasu. Ustanowienie przejazdu przez te obszary nie wymagałyby konieczności przeprowadzania żadnych inwestycji. Oba te warianty zajmują też – jak zaakcentował Sąd Rejonowy –najmniejszą powierzchnię i są najmniej uciążliwew porównaniu z pozostałymi wariantami. Zdaniem Sądu I instancji najwłaściwszym będzie ustanowienie służebności drogi koniecznej zgodnie z wariantem pierwszym, gdyż droga taka będzie najkrótsza. Ponadto ten sposób dojazdu do nieruchomości był najczęściej wybierany dotychczas przez wnioskodawcę, który faktycznie tą „drogą” dojeżdżał do swojej nieruchomości. Dalej Sąd orzekający wskazał, że wbrew zarzutom uczestnika postępowania obowiązujące przepisy prawa nie sprzeciwiają się możliwości ustanowienia służebności drogi koniecznej przez nieruchomość, która jest użytkowana jako las. W szczególności nie sprzeciwiają się temu przepisyustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasachwraz z przepisami wykonawczymi do ustawy. Ponadto tak ustanowiona droga konieczna miałaby prowadzić do drogi publicznej – gminnej, która w rzeczywistości jest drogą biegnącą w środku lasu i która jest udostępniona dla ludności, a więc utworzenie około 10 metrowego „zjazdu” z drogi biegnącej w lesie nie stanowiłoby zdaniem Sądu Rejonowego dodatkowego zagrożenia dla przyrody leśnej, ani nie powodowałoby dodatkowego zagrożenia pożarem w lesie.
Sąd orzekający podkreślił, że jednocześnie uczestnik nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na to, iż ustanowienie na rzecz wnioskodawcy służebności drogi koniecznej o przebiegu wskazanym w opinii biegłegoJ. K.w wariancie pierwszym będzie stanowiła dla niego znaczne obciążenie. Wskutek ustanowienia służebności uczestnik będzie jedynie zobowiązany do znoszenia przejazdów wnioskodawcy po wytyczonej drodze, nie ograniczając w inny sposób jego władztwa nad nieruchomością o numerze(...).
W tej sytuacji Sąd Rejonowy ustanowił służebność na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości oznaczonej numeremdziałki (...)zgodnie z oznaczeniem przebiegu drogi koniecznej na szkicu stanowiącym załącznik numer 1 do opinii biegłego geodetyJ. K..
Wysokość świadczenia należnego z tego tytułu od wnioskodawcy na rzecz uczestnika Sąd I instancji ustaliłw oparciu o wycenę biegłegoS. P.. W tej sytuacji sąd zasądził na rzecz uczestnika postępowania kwotę 70,00 zł.
Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy na podstawieart. 145 § 1 k.c.orzekł jak w punkcie 2. postanowienia.
W końcowej części wywodów Sąd ten podkreślił, że zgodniezart. 520 § 1 k.p.c.każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie wskazując, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwym jest, że choć interesy wnioskodawcy i uczestnika postępowania były sprzeczne, to zainteresowanym w ustanowieniu służebności był wnioskodawca. Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy obciążył wnioskodawcę kosztami opłaty od wniosku o ustanowienie służebności w kwocie 200,00 zł oraz wydatkami w łącznej kwocie 3.882,25 zł wskazując przy tym, że na wydatki te składają się kosztyi opinii biegłych w kwotach 2.369,89 zł i 1.298,44 zł oraz koszty oględzin nieruchomości w kwocie 213,98 zł.
Apelacje od powyższego postanowienia złożył uczestnik Skarb Państwa –L.Państwowe NadleśnictwoK.wG.zaskarżając je w całości i zarzucił:

I
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 145 k.c.poprzez przyjęcie, że ustanowienie drogi koniecznejw sposób określony w punkcie I zaskarżonego postanowienia, tj. na nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o obszarze 0,5769 ha objętejksięgą wieczystą (...), która stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w zarządzie NadleśnictwaK., a jest użytkowana jako las jest możliwe i stanowi najmniejsze obciążenie o którym mowa wart. 145 § 2 k.c.oraz naruszenie przepisówustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasachpoprzez ustanowienie przebiegu drogi koniecznej przez grunty na których znajduje się las wbrew ustawowym zasadom udostępniania lasów określonym wrozdziale 5odart. 26do 31,

II
błąd w ustaleniach faktycznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że z materiału dowodowego zgromadzonegow sprawie wynika, iż wnioskodawca wcześniej korzystał z przejazdu przez nieruchomości opisaną w punkcie 1. zaskarżonego postanowienia, a także poprze błędne ustalenie wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności.

Stawiając te zarzuty apelujący wniósł o:

-

zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej przez grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, a znajdujące się w zarządzie Lasów Państwowych – NadleśnictwoK.oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa – Lasów Państwowych NadleśnictwaK.kosztów zastępstwa adwokackiego za I i II instancję wg norm przepisanych,

ewentualnie

-

uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy SądowiI instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika okazała się nieuzasadniona.
Ustalenia faktyczne Sądu I instancji są prawidłowe, znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, ocenionych bez naruszenia zasad swobody sędziowskiej. Zastrzeżeń nie budzi też prawidłowość subsumpcji dokonanej przez Sąd I instancjia quoi trafność zastosowania przepisów prawa materialnego.
Szczegółowa lektura dokumentów zgromadzonych w aktach przedmiotowego postępowania potwierdza tezę, którą wywiódł Sąd Rejonowy, że najbardziej właściwe będzie ustanowienie służebności drogi koniecznej według wariantu pierwszego przedstawionego w opinii biegłego geodety z dnia 5 czerwca 2013 roku.
Jako nietrafione ocenić więc należy wszelkie wyeksponowane przez skarżącego zarzuty, w tym kwestionujące przeznaczenie nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcyK. W.. Uważna lektura akt sprawy nie pozwala zaakceptować twierdzeń wyrażonych przez apelującego, w których próbując przeforsować pogląd ,że nastąpi zmiana przeznaczenia przedmiotowego gruntu z gruntu o charakterze rolniczym na grunt budowlany w żaden sposób go nie potwierdza i powołuje się jedynie na fakt,iż sąsiadujące z przedmiotowym gruntem nieruchomości zostały przekształcone na cele budowlane. Wyłącznie jednak ta okoliczność nie może – w ocenie Sądu odwoławczego – stanowić podstawy do formułowania takich twierdzeń, skoro wnioskodawca w sposób stanowczy w toku całego postępowania pierwszoinstancyjnego opisywał , w jaki sposób wykorzystuje grunt motywując właśnie koniecznością dokonywania siewów, czy też zbierania plonów, złożony wniosek o ustanowienie służebności drogi konicznej.
Konkludując rozważania w tym zakresie jako nietrafny ocenić trzeba – stawiany w uzasadnieniu apelacji – zarzut naruszenia przepisuart. 145 § 2 k.c.
Jako nieuprawnione ocenić jednocześnie trzeba – szerzej nie umotywowane –zarzuty kontestujące ustalenia Sądu orzekającego, że z nieruchomości apelującego opisanejw sentencji zaskarżonego orzeczenia korzystał zarówno wnioskodawca, jak i jego poprzednicy prawni. Także w tym przypadku, poza – jak zaznaczono – zanegowaniem ustaleń Sądu Rejonowego w tym zakresie skarżący nie naprowadza żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń, pomijając przy tym, że Sąd I instancji ustalił, iż droga biegnąca przez przedmiotową nieruchomość będąca w zarządzie Lasów Państwowych – NadleśnictwaK.wG.była „najczęściej” (nie zaś wyłącznie) wykorzystywana przez wnioskodawcę i poprzednich właścicieli nieruchomości. Ustalenia te natomiast znajdują oparcie w zeznaniach wnioskodawcy, które były kategoryczne, logiczne i spójne.
Nie można również zgodzić się z zarzutami apelującego, że Sąd I instancji naruszył przepisyustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach(Dz. U. z 2014 r., poz. 1153) pomijając je. Z treści uzasadnienia sporządzonego przez Sąd Rejonowy wynika bowiem po pierwsze, że ferując zaskarżone postanowienie Sąd orzekający miał na względzie regulacje zawarte we wskazanym akcie prawnym i nie dopuścił się ich naruszenia .
Podkreślić bowiem trzeba, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa i znajdujące się w zarządzie Lasów Państwowych nie mogą być obciążane ograniczonymiprawami rzeczowymiw postaci służebności, zarówno gruntowych, jaki osobistych. Wyjątkiem jest jednak – wbrew stanowisku apelującego – służebność drogi koniecznej oraz służebność przesyłu. Wynika to już z samejustawy o lasach, którawrozdziale 6a, zatytułowanym „Gospodarowanie mieniem Skarbu Państwa będącym w zarządzie Lasów Państwowych”, wskazuje czynności, jakie mogą być podejmowane w stosunku do takich nieruchomości. Katalog ten nie obejmuje ustanawiania ograniczonychpraw rzeczowych, w tym ustanawiania służebności. Ustawa nie zawiera też przepisu pozwalającego na dokonywaniew stosunku do nieruchomości pozostających w zarządzie Lasów Państwowych wszelkich czynności o charakterze właścicielskim, a tym samym wskazującego na przykładowy jedynie charakter uregulowańrozdziału 6a. Dlatego też, katalog czynności zawarty wrozdziale 6anależy uznać za pełny i wyczerpujący.
Wobec tego, przyjmując literalną wykładnię przepisówustawy o lasachnależy stwierdzić, że skoro brak w niej normy pozwalającej na ustanawianie służebności (czy innych ograniczonychpraw rzeczowych) na nieruchomościach Skarbu Państwa będących w zarządzie Lasów Państwowych, dokonywanie tych czynności nie jest możliwe.
Przedstawiony powyżej pogląd o niedopuszczalności ustanawiania służebności na gruntach pozostających w zarządzie Lasów Państwowych nie odnosi się jednak – jak zaznaczono i co jest obecnie powszechnie akceptowane – do służebności drogi koniecznej oraz służebności przesyłu.
Droga konieczna została uregulowana wart. 145 Kodeksu cywilnego, w dziale poświęconym treści i wykonywaniu własności. Już zatem samo umiejscowienie tej regulacji wskazuje na specyficzny charakter tej instytucji prawa cywilnego. Specyfika instytucji drogi koniecznej znalazła swoje odzwierciedlenie także w uregulowaniach dotyczących trybu ustanawiania tej służebności w przypadku uchylania się przez właściciela nieruchomości obciążanej od dobrowolnego, umownego jej ustanowienia.
O odrębności służebności drogi koniecznej od innych służebności unormowanych wKodeksie cywilnymświadczy również sposób określenia jej treści. O ile bowiem służebności gruntowe i osobiste zostały uregulowane jako uprawnienie przysługujące właścicielowi do obciążenia własnej nieruchomości, o tyle służebność drogi koniecznej została unormowana jako uprawnienie właściciela nieruchomości władnącej i tym samym obowiązek właściciela nieruchomości obciążanej.
Skoro zatemustawa o lasachnie wyłącza w sposób wyraźny możliwości ustanawiania służebności drogi koniecznej na gruntach leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Lasów Państwowych, ustanowienie tej służebności jest – w ocenie Sądu Okręgowego – możliwe. Przeciwna wykładnia postanowień ustawy o lasach naruszałaby przepisart. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co więcej, wyraźne wyłączenie możliwości ustanawiania służebności drogi koniecznej na gruntach leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa oznaczałoby zwolnienie Skarbu Państwaz obowiązku wynikającego zart. 145 k.c., a tym samym nieuprawnione uprzywilejowanie tego podmiotu w stosunkach cywilnoprawnych. Takie z kolei działanie naruszałoby zasadę równości wobec prawa wynikającą zart. 32 ust. 1w zw. zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodzić się wprawdzie trzeba z apelującym, że ustanawianie drogi koniecznej w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe powinno się odbywać przy szczególnym uwzględnieniu naczelnych zasad gospodarki leśnej, wyrażonych wart. 8 ustawy o lasach, w tym w szczególności zasady ochrony lasów, niemniej przedstawiony przez biegłego geodetę wariant pierwszy (a także drugi) uwzględnia właśnie tę zasadę, albowiem przebiega przez naturalną przerwę w zadrzewieniu lasu, a więc – wbrew wywodom apelacyjnym – nie stanowi obecnie zagrożenia gospodarki leśnej, dodatkowo zajmuje obszar o wielkości 0,0049 ha i długości zaledwie 9,76 ha.
Konstatując powyższe uznać trzeba – jak zaznaczono na wstępie – że tak ustanowiona służebność grogi koniecznej, tj. zgodnie z wariantem pierwszym jest rozwiązaniem najbardziej trafnym, tym bardziej, jeżeli uwzględni się fakt, iż wnioskodawca korzystać z niej będzie – jak deklaruje – zaledwie do 10 razy w roku.
Podkreślić przy tym trzeba , że zgodnie z obowiązującymw doktrynie i ukształtowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiskiem ,jeżeli droga konieczna może przebiegać przez różne nieruchomości sąsiednie (a tak jest w przedmiotowej sprawie), powinno się ją przeprowadzić przez tę spośród nich, dla której będzie to najmniej uciążliwe (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1983 roku, III CRN 14/83, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 roku, III CKN 413/00, publ. LEX nr 51863). Skoro więc zasadą jest, że ustanowienie służebności drogi koniecznej powinno odbyć się z jak najmniejszym obciążeniem gruntów sąsiednich, co z kolei oznacza, że przebieg drogi koniecznej nie musi być jak najwygodniejszy dla właściciela nieruchomości władnącej, Sąd Rejonowy wybierając w niniejszej sprawie wariant pierwszy nie naruszył tychże zasad, pomimo, iż wariant ten jest zarazem najbardziej dogodny dla samego wnioskodawcy.
Z uwagi na powyższe nie było więc potrzeby wzywania do udziału wszystkich współwłaścicieli gruntów sąsiadującychz nieruchomością wnioskodawcy, skoro ewentualne ustanowienie służebności przez ich nieruchomości wiązałoby się ze zbyt dużym ich obciążeniem, ponadto zachodziłaby potrzeba poczynienia zbyt dużych nakładów finansowych celem przystosowania danej nieruchomości.
Jako chybiony ocenić wreszcie należy wyrażony w sposób lapidarny zarzut, w którym skarżący neguje wysokość zasądzonego na jego rzecz tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej, określonego na kwotę 70,00 złotych.
Jednocześnie, z uwagi na sposób sformułowania zarzutu w tym zakresie Sąd odwoławczy wskazuje jedynie, że opinia Nadleśniczego NadleśnictwaK.M. M.z dnia 7 kwietnia 2014 roku, na którą powołuje się skarżący została już zweryfikowana na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego przez biegłego sądowego z dziedziny budownictwa i szacowania nieruchomości, a zatem powoływanie się na nią ponownie nie może odnieść zamierzonego skutku.
Wobec powyższych rozważań i z mocyart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.apelację uczestnika jako bezzasadną należało oddalić.
Aleksandra Bolczyk Iwona Złoty Iwona Przyłębska – Grzybowska