Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 140/14
Data wyroku: 2014-02-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Karina Marczak, Katarzyna Longa, Wiesława Buczek-Markowska
Słowa kluczowe: Hipoteka Przymusowa
Podstawa prawna: art. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt II Ca 140/14

POSTANOWIENIE
Dnia 10 lutego 2014 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący:SSO Karina Marczak
Sędziowie:SO Wiesława Buczek - Markowska (spr.)
del. SR Katarzyna Longa
po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 roku w Szczecinie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuM. K.oraz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością”(...)wS.

przy udziale(...)Spółki Akcyjnej z siedzibą wW.

o odłączenie nieruchomości (działek nr (...)), wpis prawa własności i wpis hipoteki do współobciążenia
na skutek apelacji wnioskodawczyniM. K.
od wpisu Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie
z dnia 28 czerwca 2013 r., Dz. Kw(...),KW (...)

postanawia:

1
oddalić apelację;

2
ustalić, że koszty postępowania apelacyjnego uczestnicy ponoszą we własnym zakresie.

Sygn. akt II Ca 140/14

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie na wniosek Dz.Kw(...), w dniu 28 czerwca 2013 r. odłączył zksięgi wieczystej nr (...)działki nr (...)i przeniósł je do nowozałożonej księgi nr(...), w której dziale II ujawnił właściciela(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością”s. k., zaś w dziale IIksięgi wieczystej nr (...)wpisał prawo własności na rzeczM. K.. Jednocześnie w dziale IVksięgi wieczystej (...)Sąd wpisał hipotekę umowną łączną do kwoty 1.261.450,26 zł na rzecz(...)S.A. wW., współobciążającą nieruchomość opisaną w KW nr(...)i KW nr(...).
Powyższy wpis w zakresie ujawnienia w dziale IVksięgi wieczystej nr (...)iksięgi wieczystej nr (...)hipoteki umownej łącznej, zaskarżyłaM. K..
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
-art. 6269w zw. zart. 6268§ 2 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie przez Sąd, czy przytoczone we wniosku o wpis hipoteki okoliczności znajdują uzasadnienie w odpowiednich dokumentach, mogących stanowić podstawę wpisu oraz nieoddalenie wniosku z powodu istnienia przeszkody do wpisu;
-art. 76 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez jego zastosowanie i ustanowienie hipoteki umownej łącznej na nieruchomościach nabytych przez uczestniczkę.
W związku z powyższymi zarzutami apelująca wniosła o zmianę orzeczenia poprzez wykreślenie przedmiotowych wpisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji skarżąca podniosła, iż w dniu 25 listopada 2009 r.(...)S.A. zawarł zB. K.umowę pożyczki hipotecznej nr(...)na kwotę 1.802.071,80 zł. Spłata pożyczki została zabezpieczona hipoteką do kwoty 1.261.450,26 zł. Podstawą wpisu hipoteki w KW nr(...)było oświadczenie wierzyciela z dnia 30 listopada 2011 r. i wierzytelna kopia oświadczenia uprawnionego do nieruchomości z dnia 27 listopada 2009 r. prezesa zarząduB. K.działającego w imieniu(...) sp. z o.o.Oświadczenie to zostało podpisane przez prezesa zarząduB. K., obok podpisu znalazła się pieczęć „(...)Sp. z o.o.” spółka komandytowa. Jako pożyczkobiorca został wymienionyB. K.. W dziale II KW nr(...)jako wyłączny właściciel wpisana została(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” spółka komandytowa. Zdaniem apelującej zachodzi więc niejasność co do tego, kto zaciągnął zobowiązanie i w imieniu której ze spółek zostało złożone oświadczenie z dnia 27 listopada 2009 r.
W ocenie skarżącej istnieje również rozbieżność pomiędzy treścią oświadczenia(...)a oświadczenia(...) sp. z o.o.sp.k. Z oświadczenia banku wynikało, że jako zabezpieczenie spłaty na jego rzecz uwzględnionodziałki nr (...), podczas gdy księga wieczysta była prowadzona dladziałek nr (...). Bez wyjaśnienia powyższych wątpliwości wniosek o wpis hipoteki powinien zostać oddalony.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawczyni,(...)S.A. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od niej na swoją rzecz kosztów postępowania w II instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawczyni okazała się niezasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, iż Sąd II instancji rozpoznający apelację od wpisu dokonanego w księdze wieczystej, podobnie jak Sąd I instancji, związany jest zakresem kognicji określonym wart. 6268§ 2 k.p.c.Oznacza to, że Sąd Okręgowy również zobowiązany był zbadać jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni domagała się odłączenia zksięgi wieczystej nr (...)działek nr (...)i założenia dla tych działki nowej księgi wieczystej, wpisu w dziale II nowozałożonej księgi własności na rzecz(...) sp. z o.o.” sp.k. wS.; wpisu w dziale II KW nr(...)prawa własnościdziałki nr (...)na rzeczM. K.oraz wpisu w dziale II KW nr(...)własności na rzeczM. K.w udziale do(...)części z jednoczesnym pomniejszeniem udziałuspółki (...) sp. z o.o.” sp.k. wS..
Powyższe wnioski zostały zawarte w akcie notarialnym - umowie sprzedaży z dnia 4 lipca 2012 r., Rep. A nr(...), którą(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” spółka komandytowa wS.sprzedała na rzeczM. K.działkę nr (...)o powierzchni 0,1911 ha, położoną wS.przyul. (...)oraz udział wynoszący(...)części w nieruchomości opisanej w KW nr(...).
Wniosek o wpis zawarty w powyższym akcie notarialnym wpłynął do sądu wieczystoksięgowego w dniu 4 lipca 2012 r.
Sąd Okręgowy wskazuje jeszcze, iż doksięgi wieczystej nr (...), z której odłączono przedmiotowe działki, w dniu 2 grudnia 2011 r. wpłynął wniosek(...)S.A. o wpis hipoteki umownej do kwoty 1.261.450,26 zł na rzecz(...)S.A. (Dz.Kw(...)). W dniu 13 stycznia 2012 r. dokonano wpisu zgodnie z żądaniem wnioskodawcy.M. K., działając w imieniu(...) sp. z o.o.” sp.k. wS.wywiodła skargę na powyższy wpis dokonany przez referendarza sądowego (Dz.Kw(...)). W wyniku rozpoznania skargi Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie postanowieniem z dnia 2 marca 2012 r. uchylił w całości wpis dokonany w KW nr(...)w dniu 13 stycznia 2012 r. Apelację na to postanowienie złożył(...)S.A. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie II Ca 529/12 oddalił apelację i ustalił, iż koszty postępowania apelacyjnego uczestnicy ponoszą we własnym zakresie. W dniu 14 września 2012 r. do Sądu Okręgowego w Szczecinie wpłynęła skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 2 marca 2012 r., Dz.Kw(...)w ten sposób, że utrzymał w mocy wpis hipoteki umownej na rzecz(...)S.A. w(...)do kwoty 1.261.450,26 zł dokonany przez referendarza sądowego w dniu 13 stycznia 2012 r. i oddalił w pozostałym zakresie wniosek Dz.Kw(...).
Analizując czynności podejmowane wksiędze wieczystej nr (...), z której odłączono opisane wyżej działki, należy zauważyć, iż w dziale IV tej księgi od dnia 20 lutego 2012 r. widnieje niewykreślona wzmianka Dz.Kw(...). Zgodnie zart. 6267§ 2 k.p.c., niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych (Dz.Kw) zaznacza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej numer wniosku (wzmianka o wniosku). Według § 3 tego przepisu, wzmiankę o wniosku wykreśla się z urzędu niezwłocznie po dokonaniu wpisu, po uprawomocnieniu się postanowienia o odmowie dokonania wpisu lub o odrzuceniu wniosku albo o umorzeniu postępowania albo po uprawomocnieniu się zarządzania o zwrocie wniosku.
W akcie notarialnym z dnia 4 lipca 2012 r.M. K.oświadczyła, że znana jest jej treśćksięgi wieczystej (...), w tym opisanej wyżej wzmianki dotyczącej skargi na wpis hipoteki.
Podkreślenia wymaga, iż na dzień sporządzenia umowy sprzedaży w dziale IVksięgi wieczystej (...)figurowała hipoteka umowna do kwoty 1.261.450,26 zł.
Wskazać w tym miejscu należy na treśćart. 76 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że w razie podziału nieruchomości hipoteka obciążająca nieruchomość obciąża wszystkie nieruchomości utworzone przez podział (hipoteka łączna).
Z przepisu należy wywodzić, że dotyczy on sytuacji podziału nieruchomości, w wyniku którego z dotychczasowej jednej powstają dwie lub kilka nieruchomości. Hipoteka łączna powstaje tylko wtedy, gdy obciążenie nieruchomości macierzystej hipoteką nastąpiło przed podziałem tej nieruchomości. Skutkiem takiego podziału powstałym z mocy prawa jest utrzymanie się hipoteki na wszystkich nieruchomościach utworzonych w wyniku podziału. Mamy wówczas do czynienia z hipoteką łączną ustawową, powstałą ex lege. Sąd wieczystoksięgowy ma obowiązek, zakładając nową księgę wieczystą albo przenosząc działkę do innej księgi wieczystej, przenieść z urzędu do współobciążenia także tę hipotekę. W postepowaniu o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności odłączonej części nieruchomości sąd ocenia jedynie, czy obciążenie hipoteką macierzystej nieruchomości nastąpiło przed nabyciem przez wnioskodawcę własności odłączonej nieruchomości, czy po tym zbyciu (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 października 2004 r., III CZP 52/04, opubl. OSNC 10/05, poz. 167).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd Okręgowy wskazuje, iż w dacie zawarcia umowy sprzedaży między(...)sp. z .o.” sp.k. wS.aM.K.wksiędze wieczystej (...)widniał już wpis hipoteki umownej do kwoty 1.261.450,26 zł, a zatem w chwili dokonania odłączania wymienionych wyżej działek, nieruchomość opisana wKW (...)już była obciążona. To z kolei oznacza, że sąd wieczystoksięgowy zobligowany był do przeniesienia do nowej księgi wieczystej założonej dla odłączanych działek hipoteki, którą obciążona była nieruchomość macierzysta. Przy czymart. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecenie pozostawia sądowi dowolności i swobody decyzji w tym zakresie, a jedynie obliguje go do ujawnienia w nowozałożonej księdze współobciążenia nieruchomości z nieruchomością macierzystą. Z mocy prawa powstaje wówczas hipoteka łączna i tak też się stało w rozpoznawanej sprawie.
Zauważenia również wymaga, co już było podniesione wyżej, że sąd wieczystoksięgowy w omawianej sytuacji nie bada ponownie przesłanek i zasadności ujawnienia hipoteki na nieruchomości macierzystej, a jedynie bada, czy obciążenie tej nieruchomości hipoteką nastąpiło przed odłączeniem części nieruchomości do innej księgi wieczystej. W konsekwencji Sąd Okręgowy stwierdził, iż zarzuty podniesione przez skarżącą w apelacji nie mogły zostać uwzględnione, albowiem apelująca kwestionuje w nich wpis hipoteki wksiędze wieczystej (...), a to zagadnienie nie stanowi przedmiotu rozpoznania w niniejszej sprawie. Na marginesie jedynie Sąd II instancji wskazuje, że tożsame argumenty skarżąca podniosła w swojej skardze na wpis hipoteki umownej do kwoty 1.261.450,26 zł w KW nr(...)dokonany przez referendarza sądowego w dniu 13 stycznia 2012 r. W tym przedmiocie, ostatecznie, na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, Sąd Okręgowy w Szczecinie utrzymał w mocy zaskarżony przezM. K.wpis hipoteki.
Reasumując, w chwili zawarcia umowy sprzedażydziałki nr (...), ujawnionej w KW nr(...), w dziale IV tej księgi widniała już hipoteka umowna do kwoty 1.261.450,26 zł. Oznacza to, że wnioskodawczyni nabyła nieruchomość obciążoną i ten stan rzeczy był jej znany. Obowiązkiem sądu wieczystoksięgowego, na mocyart. 76 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecebyło zaś przeniesienie z urzędu tego obciążenia do księgi wieczystej założonej dla odłączonychdziałek nr (...). Zaskarżony wpis okazał się zatem prawidłowy i zgodny z przepisami, i jako taki musiał się ostać.
W świetle wszystkich powyższych okoliczności Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., który ustanawia w postępowaniu nieprocesowym generalną zasadę ponoszenia przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Postępowanie wieczystoksięgowe z natury jest postępowaniem niespornym i tak też było w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni domagała się bowiem dokonania wpisu na swoją rzecz i nie było żadnych sporów co do przysługującego jej prawa z pozostałymi uczestnikami tego postępowania; również żaden z uczestników nie skarżył dokonanych przez sąd wieczystoksięgowy wpisów. Podkreślenia wymaga, iż wpisy hipotek zostały przeniesione do nowozałożonych ksiąg wieczystych z urzędu, automatycznie, a zatem nie można tu mówić o jakimkolwiek sporze między skarżącą a uczestnikiem postępowania, mimo nawet zaskarżenia przezM. K.wpisu hipoteki umownej łącznej. Brak było zatem jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do rozstrzygania o kosztach procesu w oparciu o przepisyart. 520 § 2 i 3 k.p.c.Na marginesie Sąd Okręgowy zauważa, iż skarżąca nie była w tym postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, bezzasadne jest zatem domaganie się zwrotu kosztów tego zastępstwa.