Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 5128/14
Data wyroku: 2014-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Marczyńska
Słowa kluczowe: Emerytura Wcześniejsza
Podstawa prawna: art.184 w zw. art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 5128/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 listopada 2014 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Magdalena Marczyńska
Protokolant stażysta Emilia Łopatowska
po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuA. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. O.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 5128/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił wnioskodawcyA. O.prawa do emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie osiągnął wieku emerytalnego i nie udowodnił wymaganego 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach.
Od decyzji powyższej wnioskodawca odwołał się w dniu 28 maja 2014 roku. Wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych. Wskazał, że pracował w takich warunkach także w okresie od 28 marca 1983 roku do 31 marca 2000 roku wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wB.k/B.na stanowisku specjalisty ds. bezpieczeństwa i higieny pracy.
ZUS wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:
A. O.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 11 kwietnia 2014 roku wniosek o przyznanie emerytury.
(dowód: wniosek o emeryturę k. 1-4 w aktach ZUS)
Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący łącznie 25 lat okresów składkowych i okresów uzupełniających. ZUS uznał, że wnioskodawca udowodnił 4 lata, 4 miesiące i 1 dzień pracy w warunkach szczególnych. Są to okresy zatrudnienia od 9 września 1977 roku do 24 października 1977 roku oraz od 4 stycznia 1979 roku do 27 marca 1983 roku wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wB.k/B.na stanowisku zbrojarza i kontrolera jakości.
Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
(okoliczności niesporne)
W okresie od 19 września 1977 roku do 31 lipca 2001 roku wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wB.k/B..
W trakcie zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie wnioskodawca miał przypisane stanowiska pracy:
- od 19 września 1977 roku do 27 marca 1983 roku – zbrojarza i kontrolera jakości;
- od 28 marca 1983 roku do 31 marca 2000 roku – specjalisty ds. bhp (w angażach stanowiska pracy wnioskodawcy za wskazany okres określano jako specjalista ds. bhp, kierownik działu bhp i ppoż, kierownik działu ds. bhp i spraw obronnych, specjalista ds. bhp i spraw obronnych, główny specjalista ds. bhp i ppoż);
- od 1 kwietnia 2000 roku do 31 lipca 31 lipca 2001 roku – pełnomocnika zarządu ds. bhp (w okresie tym pracował w wymiarze ½ etatu).
W okresie od 18 grudnia 1980 roku do 3 października 1981 roku wnioskodawca pracował na budowie eksportowej w Libii, a w okresie od 25 października 1977 roku do 3 stycznia 1979 roku odbywał zasadniczą służbą wojskową.
(dowód: świadectwo pracy k. 7 w aktach ZUS, umowy o pracę, angaże w aktach osobowych wnioskodawcy)
Przedsiębiorstwo (...) Spółce z o.o.z siedzibą wB.k/B.wystawiło wnioskodawcy świadectwo pracy w warunkach szczególnych, w którym podano, że pracował on w takich warunkach, m.in. w okresie od 28 marca 1983 roku do 31 marca 2000 roku na stanowisku specjalisty ds. bhp (Wykaz A, Dział XIV, pkt 24 i Wykaz A, Dział V, poz. 4, pkt 2 stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku oraz zarządzenia Nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 roku w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach.
(dowód: świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 8 w aktach ZUS)
W trakcie zatrudnienia w okresie od 28 marca 1983 roku do 31 grudnia 1998 roku wnioskodawca nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu prac związanych z dozorem iżynieryjno-technicznym i kontrolą międzyoperacyjną na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace warunkach szczególnych.
W ww. okresie wPrzedsiębiorstwie (...)był zatrudniona tylko jedna osoba, która zajmowała się bezpieczeństwem i hieną pracy. Osobą tą był wnioskodawca.
W ramach wykonywanych obowiązków wnioskodawca zajmował się przeprowadzaniem szkoleń ogólnych i stanowiskowych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników i osób przyjmowanych do pracy. Ponadto kontrolował, czy pracownicy wykonują prace na budowach zgodnie z warunkami bhp, czy są ubrani w odzież ochronną, czy są właściwe zabezpieczenia na budowach, brał udział w sporządzaniu protokołów powypadkowych, współpracował z państwową inspekcją sanitarną i państwową inspekcją pracy.
Wnioskodawca miał oddzielne biuro w siedzibie przedsiębiorstwa, która znajdowała się wB.. W biurze tym zajmował się prowadzeniem dokumentacji, np. rejestrów wypadków przy pracy i chorób zawodowych, protokołów pokontrolnych, dzienników kontrolnych bhp.
(dowód: częściowo zeznania świadkówJ. T.k. 30 odwrót, k. 31,B. K.k. 31, k. 31 odwrót,R. W.k. 31 odwrót, k. 32, częściowo zeznania wnioskodawcy k. 32, 32 odwrót w aktach sprawy)
Zgodnie z zakresem czynności na stanowisku głównego specjalisty ds. bhp i ppoż wnioskodawca zajmował się wykonywaniem obowiązków dotyczących kontroli przestrzegania przepisów bhp i ppoż wPrzedsiębiorstwie (...). W zakresie nie wskazano żadnych obowiązków związanych z kontrolą jakości produkcji.
(dowód: zakres czynności k. 5 w aktach sprawy)

Sąd Okręgowy zważył i ocenił co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1440 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony wart. 27 pkt 1(tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa wust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.
Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniuart. 244 § 1 i 2 k.p.c., a tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 k.p.c., który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Sąd, a także organ rentowy, są zatem uprawnione do weryfikacji danych zawartych w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych, wystawionym przez pracodawcę. Jeżeli świadectwo to zawiera dane, które nie są zgodne z prawdą, nie mogą na jego podstawie dokonać ustaleń, od których uzależnione jest prawo do świadczeń emerytalnych. To samo dotyczy ujawnienia okoliczności, że wskazane w zaświadczeniu pracodawcy stanowisko pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie figuruje w wykazie powołanym w tym zaświadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 roku, I UK 15/04, OSNP 2005/11/161).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż wnioskodawca nie spełnił warunku określonego w § 4 cytowanego wcześniej rozporządzenia. W chwili składania wniosku o emeryturę nie ukończył on bowiem 60 lat. Wiek ten skarżący ukończył dopiero w dniu(...)roku, a więc już po wydaniu wyroku w niniejszej sprawie. Powyższa okoliczność już sama w sobie, mogłaby stanowić o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury w wieku obniżonym. Wszystkie przesłanki do nabycia tego prawa, tj. uzyskanie wymaganego wieku, posiadanie na dzień 1 stycznia 1999 roku co najmniej 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych i nie przystąpienie do otwartego funduszu emerytalnego muszą być bowiem spełnione łącznie i nie spełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową przyznania prawa do emerytury.
W ocenie Sąd wnioskodawca nie udowodnił również, że posiada co najmniej 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych.
W tym zakresie wskazać należy, iż warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale wykonuje prace o jakich mowa w rozporządzeniu (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Dodać należy, iż jakkolwiek przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach ograniczenia co do środków dowodowych nie obowiązują w postępowaniu sądowym, to dowody na te okoliczności mają być dowodami nie budzącymi wątpliwości, spójnymi i precyzyjnymi. Dowody te należy więc oceniać rygorystycznie i można dokonać na ich podstawie ustaleń faktycznych tylko wówczas, gdy spełniają one wyżej wymienione kryteria (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 roku, II UKN 440/97, OSNP 1998/22/667).
Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie było podstaw do zaliczenia do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od 28 marca 1983 roku do 31 grudnia 1998 roku, kiedy to wnioskodawca był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z o.o.z siedzibą wB.k/B.(okres zatrudnienia przypadający po dniu 31 grudnia 1998 roku nie był stosownie do treści art. 184 ustawy emerytalnej w ogóle brany pod uwagę przy ustalaniu stażu pracy w warunkach szczególnych).
Z angaży zawarty w aktach osobowych wnioskodawcy, wynika bowiem jednoznacznie, iż w ww. okresie wnioskodawca pracował na stanowiskach specjalisty ds. bhp, kierownika działu bhp i ppoż, kierownika działu ds. bhp i spraw obronnych, specjalisty ds. bhp i spraw obronnych oraz głównego specjalisty ds. bhp i ppoż. Z zeznań przesłuchanych w sprawie świadkówJ. T.,B. K.,R. W.oraz zeznań wnioskodawcy wynika przy tym, że skarżący wykonywał faktycznie obowiązki specjalisty ds. bhp. W ramach wykonywanych obowiązków na tym stanowisku wnioskodawca zajmował się przeprowadzaniem szkoleń ogólnych i stanowiskowych z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników i osób przyjmowanych do pracy. Ponadto kontrolował, czy pracownicy wykonują prace na budowach zgodnie z warunkami bhp, czy są ubrani w odzież ochronną, czy są właściwe zabezpieczenia na budowach, brał udział w sporządzaniu protokołów powypadkowych, współpracował z państwową inspekcją sanitarną i państwową inspekcja pracy. Z zeznań tych wynika także, że wnioskodawca miał oddzielne biuro w siedzibie przedsiębiorstwa, która znajdowała się wB.. W biurze tym zajmował się prowadzeniem dokumentacji, np. rejestrów wypadków przy pracy i chorób zawodowych, protokołów pokontrolnych, dzienników kontrolnych bhp itp.
Poza sporem pozostaje, że stanowisko specjalisty ds. bhp nie jest wskazane w Wykazie A stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zatrudnienie na stanowisku specjalisty ds. bhp nie odpowiada przy tym pracy określonej w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 załącznika do ww. rozporządzenia, tj. pracą przy kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Praca odwołującego nie polegała bowiem na wykonywaniu kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług ani dozoru inżynieryjnotechnicznego, lecz na kontrolowaniu przestrzegania przepisów bhp, co wyklucza uznanie jej za pracę określoną w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 załącznika do ww. rozporządzenia. Na marginesie trzeba również zauważyć, że wnioskodawca przeprowadzał kontrolę stanu bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach wykonywanych w warunkach szczególnych wymienionych w wykazie, jak również przy pracach, które nie były wykonywane w takich warunkach. Do tego również wykonywał inne czynności związane z pełnieniem obowiązków pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 17 października 2012 roku, III AUa 547/12, LEX Nr 1303310 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 7 listopada 2013 roku, III AUa 396/13, LEX Nr 1433841).
Sąd uznał za niewiarygodne zeznania wskazanych wyżej świadków i wnioskodawcy w zakresie, w jakim wynika z nich, że oprócz obowiązków specjalisty ds. bhp, wnioskodawca wykonywał w będącym przedmiotem sporu okresie dodatkowo także czynności związane z kontrolą jakości produkcji na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane były prace w warunkach szczególnych, a więc prace wskazane w Wykazie A, Dziale XIV, poz. 24.
Zeznania powyższe stoją bowiem w oczywistej sprzeczności z angażami zawartymi w aktach osobowych wnioskodawcy, jak również zakresem czynności na stanowisku głównego specjalisty ds. bhp i ppoż., który wnioskodawca przedłożył w toku postępowania. Z dokumentów tych wynika, że w spornym okresie wPrzedsiębiorstwie (...)wnioskodawca zajmował się wykonywaniem jedynie obowiązków dotyczących kontroli przestrzegania przepisów bhp i ppoż. W dokumentach tych nie żadnych adnotacji, które wskazywałyby, że wnioskodawca wykonywał wówczas także obowiązki związane z kontrolą jakości produkcji. Zdaniem Sądu nie było przy tym podstaw do przyjęcia, że angaże wystawione wnioskodawcy nie odzwierciedlały faktycznie wykonywanej przez niego pracy. W tym zakresie podnieść należy, iż odnośnie okresu zatrudnienia od 19 września 1977 roku do 27 marca 1983 roku, który to okres został zaliczony przez ZUS do pracy w warunkach szczególnych, pracodawca wskazał, że wnioskodawca wykonywał wówczas prace na stanowisku zbrojarza i kontrolera jakości. Skoro zatem wnioskodawca wykonywałby prace kontrolera jakości również w okresie od 28 marca 1983 roku do 31 grudnia 1998 roku, to okoliczność ta znalazłaby z pewnością potwierdzenie w wystawionych mu angażach pracy i zakresach obowiązków.
Wskazana wyżej dokumentacja osobowa ubezpieczonego, wbrew temu, co twierdzi wnioskodawca, nie nasuwa wątpliwości, co do jej wiarygodności. Odzwierciedla bowiem w sposób precyzyjny i szczegółowy przebieg zatrudnienia ubezpieczonego oraz powierzonych mu obowiązków. Zawarte w niej zapisy pozostają przy tym konsekwentne i tworzą logiczny ciąg wydarzeń, które są też spójne z nabywanymi przez ubezpieczonego kwalifikacjami, wykształceniem oraz stażem pracy.
Na marginesie wskazać należy, iż gdyby nawet przyjąć, że w spornym okresie wnioskodawca sporadycznie wykonywał także prace związane z kontrolą jakości produkcji, to okoliczność ta nie wpłynęłaby w żaden sposób na prawidłowość zaskarżonej decyzji. Prac tych wnioskodawca z całą pewnością nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co oznacza, że nie mogłyby być one zaliczone do okresów pracy w szczególnych warunkach.
Dodatkowo należy podnieść, że pracą w warunkach szczególnych jest zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest praca o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Wnioskodawca w toku postępowania nie wykazał, że w spornym okresie taką pracę wykonywał.
W świetle powyższego uznać należało, że organ rentowy zasadnie zakwestionował prawidłowość wystawionego wnioskodawcy przezPrzedsiębiorstwo (...) Spółkę z o.o.z siedzibą wB.k/B.świadectwa pracy w warunkach szczególnych odnośnie okresu od 28 marca 1983 roku do 31 grudnia 1998 roku.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż w toku procesu wnioskodawca nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat. Fakt ten skutkował koniecznością przyjęcia, że nie spełnia on wymaganych prawem warunków do uzyskania prawa do emerytury zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy i art. 184 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.