Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1146/14
Data wyroku: 2014-11-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Regina Kurek, Andrzej Struzik, Rafał Adamczyk
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 481 § 1 i 2 kc

Sygn. akt I ACa 1146/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Andrzej Struzik

Sędziowie:

SSA Regina Kurek
SSO del. Rafał Adamczyk (spr.)

Protokolant:

sekr.sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaStowarzyszenia (...)wW.
przeciwko(...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 19 maja 2014 r. sygn. akt IX GC 222/14

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądza od(...) S.A.wW.na rzeczStowarzyszenia (...)wW.kwotę 384,50 zł (trzysta osiemdziesiąt cztery złote 50/100) i oddala powództwo w pozostałej części oraz w punkcie III w ten sposób, że znosi wzajemnie między stronami koszty procesu;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.

I ACa 1146/14

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2014 r.
Stowarzyszenie (...)z siedzibą wW.domagało się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanej(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 3364,05 zł z ustawowymi odsetkami:
- od kwoty 1491,99 zł od dnia 16 września 2011 r. do dnia zapłaty,
- od kwoty 1872,06 zł od dnia 15 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty
oraz zasądzenia kosztów procesu.
Strona powodowa wskazała, że pozwana Spółka nie uiściła zryczałtowanego wynagrodzenia autorskiego zumowy nr (...)za sierpień 2011 r. oraz zryczałtowanego wynagrodzenia autorskiego zumowy nr (...)za maj 2012 r. Żądanie pozwu obejmuje te należności, wraz z odsetkami ustawowymi z tytułu opóźnienia w zapłacie wynagrodzenia zumowy nr (...), liczonymi od 16-go dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który pozwany był zobowiązany zapłacić wynagrodzenie autorskie (§(...)umowy) oraz zumowy nr (...), liczonymi od dnia następnego po dniu podanym jako termin zapłaty wfakturze VAT (...)(§(...)umowy).
Pozwana(...) S.A.z siedzibą wW.wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Zarzuciła, iż uregulowała w całości kwotę należności głównej, natomiast strona powodowa nigdy nie dostarczyła pozwanej oryginałów faktur VAT potwierdzających należność licencyjną za sierpień 2011 r. oraz maj 2012 r. W dniu 18 lutego 2014 r. strona pozwana otrzymała od powoda duplikatfaktury (...), obejmującej październik 2011 r., a nie sierpień 2011 r. oraz duplikatfaktury VAT (...), dotyczącej należności za maj 2012 r. Kopię faktury potwierdzającej należność licencyjną za sierpień 2011 r strona pozwana otrzymała dopiero wraz z doręczeniem przez Sąd odpisu pozwu w mniejszej sprawie.
W piśmie z dnia 15 kwietnia 2014 r.Stowarzyszenie (...)z siedzibą wW.ograniczyło roszczenie do kwoty 887,92 zł, stanowiącej odsetki od uiszczonej przez stronę pozwaną należności głównej oraz do kosztów postępowania - wskazując, że dochodzone odsetki są liczone od kwoty 1491,99 zł za okres od dnia 15 września 2011 r. do dnia 24 lutego 2014 r oraz od kwoty 1872,06 zł za okres od dnia 15 czerwca 2012 r. do dnia 24 lutego 2014 r.
Wyrokiem z dnia 19 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Krakowie umorzył postępowanie w zakresie kwoty 3364,05 zł jako roszczenia głównego (punkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (punkt II) oraz zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (punkt III).
Sąd pierwszej instancji ustalił, że strony w dniu 11 marca 2011 r. zawarły umowę licencyjną, na podstawie której pozwany nabył licencję na publiczne odtwarzanie utworów pochodzących z repertuaru powoda, w sieci obiektów handlowychSKLEPY (...), wyszczególnionych w załączniku nr(...)do umowy. Z tytułu udzielonej licencji pozwany był zobowiązany do zapłaty zryczałtowanego wynagrodzenia autorskiego w miesięcznej kwocie 1350 zł netto do 15-go dnia każdego następnego miesiąca. Zgodnie z(...)umowy, wymieniona kwota nie obejmowała podatku VAT.Stowarzyszenie (...)zostało na mocyart. 8 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług(Dz. U. z 2004 r., nr 54, poz. 535 z późn. zm.) objęte podatkiem VAT. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianieustawy o podatku od towarów i usług(Dz. U. z 2011 r., nr 64 poz. 332). W związku z powyższą nowelizacją ustawy o podatku VAT, z dniem l kwietnia 2011 r. strona powodowa jest traktowana jako podmiot, który nabywa i odsprzedaje prawa do korzystania z praw autorskich. Umowa z dnia 11 marca 2011 r. została zastąpiona umową licencyjną nr(...), zawartą przez strony w dniu 9 marca 2012 r. (§(...)umowy). Zgodnie z nową umową i załącznikiem nr(...)stanowiącym jej integralną część, zmieniono wysokość ryczałtu miesięcznego (1693 zł netto, a 1522 zł netto po udzielonym upuście) oraz termin zapłaty należności – wynosił on 14 dni od wystawienia faktury. Wynagrodzenie miało zostać powiększone o kwotę podatku VAT według stawki obowiązującej na dzień powstania obowiązku podatkowego (§(...)umowy). Umowa została zawarta na czas nieokreślony i mogła być rozwiązana przez każdą ze stron za trzymiesięcznym wypowiedzeniem (§(...)umowy). Strona pozwana w dniu 25 kwietnia 2012 r. złożyła oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, co skutkowało rozwiązaniem umowy po upływie terminu wypowiedzenia, na koniec okresu rozliczeniowego, tj. na dzień 31 lipca 2012 r.(...) S.A.z siedzibą wW.nie zapłaciła wynagrodzenia za sierpień 2011 r. i maj 2012 r. W każdym z tych przypadków nie otrzymała oryginału faktur. Powód w dniu 26 kwietnia 2013 r. oraz 23 sierpnia 2013 r. skierował do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty 2081,42 zł. Strona pozwana po otrzymanych wezwaniach wielokrotnie kontaktowała się z powodem telefonicznie celem wyjaśnienia wezwań i ustalenia salda, a przede wszystkim wskazania faktur, za któreStowarzyszenie (...)żądało zapłaty. W dniu 18 lutego 2014 r. - po wniesieniu pozwu, strona pozwana otrzymała od powoda duplikatfaktury (...), która dotyczyła października 2011 r., a nie sierpnia 2011 r. oraz duplikatfaktury VAT (...)na kwotę 1872,06 zł, obejmującej okres maja 2012 r. Duplikaty zostały wystawione w dniu 13 lutego 2014 r. Wraz z doręczonym przez Sąd odpisem pozwu pozwany otrzymał kopię faktury za sierpień 2011 r. na kwotę 1491,99 zł. W dniu 21 lutego 2014 r. strona pozwana dokonała zapłaty kwoty 1491,99 zł i kwoty 1872,06 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że wynagrodzenie z umowy z dnia 11 marca 2011 r. wynosiło 1350 zł miesięcznie, postanowienia tej umowy nie przewidywały powiększenia wynagrodzenia o kwotę podatku VAT i strony nie zawarły w tym zakresie aneksu do umowy. Skoro strona powodowa – z uwagi na zmianę przepisów podatkowych – żądała zapłaty należności wraz z podatkiem VAT, to powinna, w ocenie Sądu pierwszej instancji, doręczyć pozwanej Spółcefakturę VAT nr (...). Oryginału tej faktury pozwany nigdy nie otrzymał. Z kolei wynagrodzenie zfaktury VAT nr (...)dotyczyło umowy z dnia 9 marca 2012 r., w której zastrzeżono, iż będzie ono zwiększone o podatek VAT (§(...)umowy), a w §(...)umowy przewidziano konieczność wystawienia przez powoda faktury VAT. Zdaniem Sądu Okręgowego,Stowarzyszenie (...)nie wykazało, aby doręczyło stronie pozwanej ostatnio wymienioną fakturę w sposób określony umową. W wezwaniu do zapłaty z dnia 26 czerwca 2013 r. znalazło się odwołanie do tej faktury, ale nie udowodniono faktu jej doręczenia. Duplikaty faktur zostały wystawione przez stronę powodową w dniu 13 lutego 2014 r. i pozwana Spółka otrzymała w dniu 18 lutego 2014 r. duplikatfaktury VAT (...)za maj 2012 r. na kwotę 1872,06 zł, a w dniu 19 lutego 2014 r. (wraz z odpisem pozwu) duplikatfaktury nr (...)za sierpień 2011 r. na kwotę 1491,99 zł. Zapłata tych należności nastąpiła w dniu 21 lutego 2014 r. Tym samym - w ocenie Sądu pierwszej instancji – strona pozwana nie pozostawała w opóźnieniu w zapłacie i brak było podstaw do naliczania odsetek za okres objęty żądaniem pozwu. Rozstrzygając o kosztach procesu, Sąd Okręgowy zastosował przepisart. 101 k.p.c., podnosząc, iż(...) S.A.nie dała podstaw do wytoczenia powództwa, bowiem zapłaciła wynagrodzenie niezwłocznie po otrzymaniu duplikatów faktur i udokumentowaniu przez stronę powodową okresu, za który była dochodzona należność.
Strona powodowa wniosła apelację od powyższego wyroku, zaskarżając rozstrzygnięcia z punktu II i III orzeczenia Sądu Okręgowego. Zarzuciła:

1
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez:

- bezzasadne przyjęcie na podstawie umowy licencyjnej z dnia 11 marca 2011 r. nr(...), że strony nie określiły terminu płatności należności licencyjnych,
- ustalenie, że stronie pozwanej nie doręczono oryginałufaktury VAT nr (...), wystawionego na podstawie umowy licencyjnej z dnia 9 marca 2012 r. nr(...)niezwłocznie po jej wystawieniu,
- bezzasadne przyjęcie, iż strona pozwana miała dokonać zapłaty po otrzymaniu faktur oraz że nie była w opóźnieniu z zapłatą należności licencyjnych,
- brak uwzględnienia okoliczności, iż już w sierpniu 2013 r. strona powodowa skierowała wezwanie do zapłaty do strony pozwanej, gdzie była jednoznacznie wskazana faktura, a strona pozwana nie zareagowała na to wezwanie w jakikolwiek sposób (wcześniej otrzymując analogiczne wezwanie z 26 kwietnia 2013 r.),
podczas gdy:
- w umowie z dnia 11 marca 2011 r. w § 6 ust. 1 wskazano, że miesięczne należności licencyjne winny być uiszczane do 15-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który należne jest wynagrodzenie autorskie, a w § 6 ust. 1 umowy z dnia 9 marca 2012 r. wskazano, iż miesięczne należności licencyjne mają być płacone w terminie 14 dni od dnia wystawienia faktury, co jednoznacznie wskazuje, że pozwana była w opóźnieniu z zapłatą należności licencyjnych, a termin płatności nie był uzależniony od doręczenia faktur,
-faktura VAT nr (...), wystawiona w dacie widniejącej na oryginale i duplikacie została niezwłocznie po jej wystawieniu przesłana do strony pozwanej listem nierejestrowanym, zgodnie z praktyką panującą w obrocie gospodarczym,
- strona powodowa dołączyła do pozwu wezwanie do zapłaty z dnia 23 sierpnia 2013 r., w którym na drugiej stronie jest podany numer faktury, co zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego wskazuje, iż strona pozwana miała pełną świadomość konieczności zapłaty wynagrodzenia, a pomimo tego dokonała zapłaty dopiero po wytoczeniu powództwa - około dziesięć miesięcy po otrzymaniu wezwania z dnia 26 kwietnia 2013 r.
b)art. 101 k.p.c.poprzez zobowiązanie strony powodowej do zwrotu kosztów postępowania stronie pozwanej, w związku z uznaniem przez Sąd, że strona pozwana nie dała podstaw do wytoczenia powództwa, podczas gdy strona pozwana dała podstawy do wytoczenia powództwa, nie uiszczając w terminie należności licencyjnych, a także nie uiszczając ich po wezwaniach do zapłaty wystosowywanych przez stronę powodową oraz nie uznając przy pierwszej czynności procesowej, tj. w odpowiedzi na sprzeciw żądania pozwu, a wnosząc o jego oddalenie w całości;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie –art. 481 § 1 k.c.poprzez przyjęcie, iż nie doszło do opóźnienia w zapłacie należności licencyjnych i nie zaktualizował się obowiązek zapłaty odsetek przez stronę pozwaną, podczas gdy doszło do opóźnienia w terminie zapłaty należności wynikających zarówno z umowy z dnia 11 marca 2011 r., jak ifaktury VAT nr (...), wystawionej na podstawie umowy z dnia 9 marca 2012 r. nr(...).
Wskazując na powyższe zarzuty, strona powodowa wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwana(...) S.A.z siedzibą wW.w odpowiedzi na apelację domagała się oddalenia apelacji i zasądzenia od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Skarżący ma rację, że Sąd Okręgowy dokonał wadliwych ustaleń co do terminu płatności zryczałtowanego wynagrodzenia autorskiego zumowy nr (...), zawartej przez strony w dniu 11 marca 2011 r. Stosownie do §(...)umowy, wynagrodzenie to miało być uiszczane miesięcznie na wskazany rachunek bankowy do 15-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który wynagrodzenie było należne (k. 13v). Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, postanowienia umowy nie uzależniały obowiązku zapłaty wynagrodzenia od wystawienia i doręczenia przez stronę powodową faktury VAT. Z brzmienia §(...)umowy jednoznacznie wynikało bowiem, iż wynagrodzenia autorskie ustalone umową nie obejmowały podatku od towarów i usług (VAT) – k. 13. Ponadto, zgodnie z §(...)umowy, jej zmiany wymagały zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (k. 13v). W toku procesu nie zostało wykazane, aby strony dokonały w formie pisemnej zmiany umowy, polegającej na powiększeniu zryczałtowanego wynagrodzenia autorskiego o kwotę podatku VAT oraz na powiązaniu terminu płatności wynagrodzenia z doręczeniem stronie pozwanej faktury wystawionej przezStowarzyszenie (...). Tym samym(...) S.A.z siedzibą wW.powinna zapłacić stronie powodowej zryczałtowane wynagrodzenie autorskie za sierpień 2011 r. w kwocie 1213 zł (po uwzględnieniu upustu określonego w załączniku nr(...)do umowy – k. 14) w terminie do 15 września 2011 r. Skoro zapłata nastąpiła dopiero w dniu 21 lutego 2014 r. (k. 36), to za okres od 16 września 2011 r. do 21 lutego 2014 r. (890 dni) stronie powodowej należały się, stosownie doart. 481 § 1 i 2 k.c., odsetki ustawowe od kwoty 1213 zł, wynoszące 384,50 zł. Wysokość odsetek ustawowych w wymienionym okresie została ustalona w§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych(Dz. U. nr 220, poz. 1434) na 13 % w stosunku rocznym.
Nie są natomiast zasadne zarzuty apelacji dotyczące opóźnienia strony pozwanej w zapłacie kwoty 1872,06 zł, stanowiącej zryczałtowane wynagrodzenie autorskie za maj 2012 r., wynikające zumowy nr (...)zawartej w dniu 9 marca 2012 r. Sąd Okręgowy trafnie zwrócił uwagę na odmienne - w stosunku do poprzedniej umowy - uregulowanie w tej umowie kwestii związanych z płatnością wynagrodzenia, które wynosiło - po uwzględnieniu upustu - 1522 zł netto (§(...)umowy i załącznik nr(...)do umowy – k. 16v, k. 18) oraz miało być powiększone o kwotę podatku VAT według stawki obowiązującej na dzień powstania obowiązku podatkowego (§(...)umowy). Stosownie do §(...)umowy z dnia 9 marca 2012 r.,(...)w pierwszym dniu miesiąca okresu rozliczeniowego miał wystawić fakturę VAT z terminem płatności należności w ciągu 14 dni od wystawienia faktury. Zgodnie z §(...)umowy, otrzymana przez licencjobiorcę faktura VAT miała stanowić wezwanie do spełnienia świadczenia na rzecz(...)u, które miało być przekazane na rachunek bankowy wskazany w fakturze VAT (§(...)umowy), a licencjobiorca był zobowiązany do wskazania w tytule wpłaty numeru faktury VAT, której dotyczyła wpłata (§(...)umowy). Brzmienie przywołanych postanowień umownych nie pozostawia zatem wątpliwości, iż termin zapłaty wynagrodzenia z umowy z dnia 9 marca 2012 r. był uzależniony od otrzymania przez stronę pozwaną faktury VAT. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że strona powodowa nie wykazała, aby doręczyła(...) S.A.z siedzibą wW.przed dniem 18 lutego 2014 r.fakturę VAT nr (...)(art. 6 k.c.). Bezsporne między stronami było, iż do wezwań do zapłaty z dnia 26 kwietnia 2013 r. i 23 sierpnia 2013 r. nie był dołączony duplikat bądź kopia tej faktury. W ocenie Sądu odwoławczego, zeznania świadkaA. P.dowodzą, że po doręczeniu stronie pozwanej powyższych wezwań, wielokrotnie kontaktowała się ona telefonicznie z przedstawicielami strony powodowej, domagając się przesłania faktury VAT i wyrażając gotowość uregulowania należności po dostarczeniu faktury przez powoda. Niezwłocznie po otrzymaniu w dniu 18 lutego 2014 r. duplikatufaktury VAT nr (...), wystawionego w dniu 13 lutego 2014 r. (k. 41),(...) S.A.w dniu 21 lutego 2014 r. uiściła należność z tej faktury w kwocie 1872,06 zł (k. 39). Skoro płatność wynagrodzenia – zgodnie zumową nr (...)– miała nastąpić po doręczeniu faktury, to nie można przyjąć, by strona pozwana pozostawała w opóźnieniu uzasadniającym naliczanie przez stronę powodową odsetek ustawowych od kwoty 1872,06 zł za okres od dnia 15 czerwca 2012 r. do dnia 24 lutego 2014 r. (art. 481 § 1 i 2 k.c.).
Dlatego też Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądził od(...) S.A.z siedzibą wW.na rzeczStowarzyszenia (...)z siedzibą wW.kwotę 384,50 zł i oddalił powództwo w pozostałej części.
Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, zmianie podlegało również zawarte w punkcie III wyroku Sądu Okręgowego rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Koszty poniesione przed Sądem Okręgowym przez stronę powodową wyniosły 786 zł (169 zł – opłata od pozwu, 17 zł – opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa, 600 zł – wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata, wynikające z§ 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu- tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 461), natomiast koszty poniesione przez stronę pozwaną wyniosły 617 zł (17 zł – opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa, 600 zł – wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata, wynikające z§ 6 pkt 3powołanego wcześniejrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.). Zbliżony stopień wygrania i przegrania sprawy przez każdą ze stron przed Sądem pierwszej instancji oraz porównywalna wysokość poniesionych przez strony kosztów procesu, uzasadniały wzajemne zniesienie tych kosztów – na podstawieart. 100 k.p.c.
W pozostałej części Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną - na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.Koszty postępowania apelacyjnego poniesione przez stronę powodową wyniosły 180 zł (45 zł - opłata od apelacji, 135 zł [75% ze 180 zł] - wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata -§ 6 pkt 2w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu- tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 461), natomiast koszty postępowania apelacyjnego poniesione przez stronę pozwaną to kwota 135 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata -§ 6 pkt 2w zw. z§ 13 ust. 1 pkt 1powołanego wcześniejrozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.). Strona powodowa wygrała sprawę w drugiej instancji w 43 % (384,50 zł : 888 zł), a strona pozwana wygrała sprawę w drugiej instancji w 57 %. (503,50 zł : 888 zł). Tym samym, przy matematycznym rozliczeniu kosztów postępowania apelacyjnego,Stowarzyszenie (...)z siedzibą wW.powinno zwrócić(...) S.A.z siedzibą wW.kwotę 76,95 zł (57 % ze 135 zł), a strona pozwana powinna zwrócić powodowi kwotę 77,40 zł (43 % ze 180 zł). Różnica tych kwot wynosi 0,45 zł, co uzasadnia wzajemne zniesienie między stronami kosztów postępowania apelacyjnego.