Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 234/14
Data wyroku: 2014-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Zofia Klisiewicz ( sprawozdawca ), Mieczysław H. Kamiński, Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Powołanie Spadkobiercy
Podstawa prawna: art. 1015 § 1 kc, art. 1019 § 2 i 3 kc

Sygn. akt III Ca 234/14

POSTANOWIENIE
Dnia 17 czerwca 2014r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:
Przewodniczący - Sędzia SO Mieczysław H. Kamiński
Sędzia SO Zofia Klisiewicz ( sprawozdawca )
Sędzia SO Tomasz Białka
Protokolant: staż. Kinga Burny
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014r.
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Spółki z o.o.wS.
przy uczestnictwieD. W.,J. W.,K. O. (1),J. P. (1), MiastaN., małoletnichK. O. (2),M. O.iT. O.reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowychK. O. (1)iS. O., małoletnichD. P.iK. P.reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowychJ. P. (1)iJ. P. (2), małoletniejM. W.reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychI. P.iJ. W., małoletniejI. J.reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychB. U.iJ. W., małoletniejA. W. (1)reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychA. W. (2)iJ. W.
o stwierdzenie nabycia spadku poK. W.
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Nowym Sączu
z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. akt I Ns 581/11

p o s t a n a w i a :
uchylić zaskarżone postanowienie.
Sygn. akt III Ca 234/14

UZASADNIENIE

1

Postanowieniem wstępnym z dnia 24.01.2014r. Sygn. akt I Ns 581/11, Sąd Rejonowy w Nowym Sączu w sprawie z wniosku(...) spółki z o. o.wS.przy uczestnictwie:D. W.,J. W.,K. O. (1),J. P. (1), MiastaN., małoletnichK. O. (2),M. O.iT. O.reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowychK. O. (1)iS. O., małoletnichD. P.iK. P.reprezentowanych przez przedstawicieli ustawowychJ. P. (1)iJ. P. (2), małoletniejM. W.reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychI. P.iJ. W., małoletniejI. J.reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychB. U.iJ. W., małoletniejA. W. (1)reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowychA. W. (2)iJ. W.o stwierdzenie nabycia spadku poK. W., zatwierdził uchylenie się przez małoletniąI. J.w dniu 13.12.2013r. od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poK. W.zmarłym dnia 1.01.2009r.
Sąd Rejonowy podał, że wnioskodawca domaga się stwierdzenia nabycia spadku poK. W., argumentując, iż zmarły był dłużnikiem wnioskodawcy. Jako uczestników postępowania wskazano dzieci spadkodawcyK. O. (1),J. P. (1),J. W.orazD. W.. Po skutecznym odrzuceniu spadku przez dzieci spadkodawcy, do udziału w sprawie został wezwani wnukowie, którzy także sukcesywnie spadek odrzucali. Postanowieniem z dnia 25.10.2013r. Sąd z uwagi na odrzucenie spadku przezJ. W.(akta I Ns 193/12) wezwał do udziału w sprawie małoletnią córkęI. J.(k. 188). Małoletnia pochodzi z nieformalnegozwiązku (...)zB. U.. Matka małoletniej dowiedziała się o podstawie powołania do spadku małoletniej w dniu 10.04.2013r. i wtedy też złożyła wniosek do Sądu Rejonowego, Wydział Rodzinny wN.o zezwolenie na odrzucenie spadku imieniem małoletniej. Postanowieniem z dnia 31.07.2013r. Sąd Rodzinny udzielił przedstawicielce małoletniej zgody na odrzucenie spadku poK. W.- jej imieniem. W piśmie z dnia 19.11.2013r. przedstawicielka ustawowa małoletniejI. J.odrzuciła spadek, a na rozprawie w dniu 13.12.2013 r. przedstawicielka ustawowa małoletniej uczestniczkiI. J.- matkaB. U.sprecyzowała, iż przedmiotowe oświadczenie stanowi wniosek o zatwierdzenie oświadczenia  o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie tego oświadczenia. Matka małoletniejI. J.dowiedziała się o potrzebie złożenia wniosku do Sądu o zezwolenie na odrzucenie spadku imieniem małoletniej córki odJ. P. (1)(siostryJ. W., ten w tamt. czasie przebywał w Zakładzie Karnym), która w kwietniu w domu jej matki pozostawiła tekst wniosku, natomiast o potrzebie złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po otrzymaniu zezwolenia, w/w nie informowała przedstawicielki albowiem od kwietnia 2013r. nie utrzymywały ze sobą kontaktu. Matka małoletniej nie wiedziała, że po otrzymaniu zezwolenia winna imieniem małoletniej złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku po dziadku i go nie złożyła w terminie, albowiem była w błędnym przekonaniu, że wystarczające jest orzeczenie sądu rodzinnego. ZeznaniaB. U.iJ. P. (1)uznał Sąd za przekonujące i logiczne. Przede wszystkim na ich podstawie Sąd ustalił, iżB. U.nie złożyła oświadczenia w terminie bowiem nie wiedziała, iż takie oświadczenie musi złożyć.
W tym stanie faktycznym Sąd uznał, że wniosek małoletniej uczestniczkiI. J.zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził Sąd, że na gruncieart. 84 k.c.nie ma przeszkód do uznania za błąd prawnie doniosłytylko błędu, co do faktów, ale i błędu, co do prawa - jeżeli oczywiście dotyczy ontreści czynności prawnej i jest istotny, powołując się min. na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4.01.1974r., II CR 761/73 i z dnia 10.10.2000r., IV CKN 144/00. Odwołał się Sąd także do treściart. 88 § 2 kcw zw. zart. 1019 § 2 kc.Uznał Sąd, że termin do złożenia  oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynoszący 1 rok od chwili wykrycia błędu został zachowany, albowiem o swoim błędzie matka małoletniej dowiedziała się po otrzymaniu postanowienia o wezwaniu małoletniej do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki.
Powyższe postanowienie zaskarżyła wnioskodawczyni apelacją, w której zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego tj.art. 1019 § 1 i § 2 i § 3 kcprzez jego niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że w sprawie tej zachodzi podstawa do zatwierdzenia uchylenia się przezI. J.od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłymK. W.w ustawowym terminie;art. 84 § 1 i § 2 kcprzez jego niewłaściwą interpretację i na skutek tego błędne uznanie, że brak wiedzy przedstawiciela ustawowego uczestniczkiI. J.co do treści przepisów prawanależy do kategorii błędów dotyczących treści czynności prawnej.
Wskazując na powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wnioskuI. J.i zasądzenie od uczestniczkiI. J.na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję wg norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja odniosła ten skutek, że Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie jako zbędne.
Zarzuty podniesione w apelacji okazały się nieskuteczne o czym poniżej.
Wbrew stanowisku Sądu Rejonowego, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do uchybienia terminu przewidzianego wart. 1015 § 1 kc, a zatem do zastosowania procedury przewidzianej wart. 1019 § 2 kc.
Stosownie do treściart. 1015 § 1 kc, termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W orzecznictwie przyjmuje się, że dowiedzenie się winno być z właściwego źródła. Przyjmując w ślad za Sądem Rejonowym, że przedstawicielka ustawowa małoletniejI. J.dowiedziała się o tytule powołania jej do spadku poK. W.w kwietniu 2013r., a w dniu 29.04.2013r. złożyła wniosek do Sądu Rodzinnego o zezwolenie na odrzucenie spadku imieniem małoletniej – to do czasu prawomocnego zakończenia postępowania termin ten uległ zawieszeniu czyli nie biegł. Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20.11.2013r. sygn. akt I CSK 329/13 LEX nr 1438781, gdzie stwierdził, że „ po złożeniu wniosku do sądu opiekuńczego, termin do odrzucenia spadku ulega zawieszeniu na czas trwania postępowania przed sądem opiekuńczym”. Jest to uzasadnione tym, że możliwość złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego nie zależy wyłącznie od woli jego przedstawiciela ustawowego. Nie ma on bowiem bezpośredniego wpływu na czas trwania postępowania przed sądem opiekuńczym. Nie można stawiać osoby małoletniej, która chce złożyć oświadczenie przez swojego przedstawiciela w gorszej sytuacji niż inni uprawnieni, którzy takiej zgody nie potrzebują. Przedstawiciel małoletniego ma prawo do pełnego sześciomiesięcznego terminu do złożenia oświadczenia jak każdy inny uprawniony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że po złożeniu wniosku przez przedstawicielkę małoletniejI. J.do Sądu Rodzinnego w dniu 29.04.2013r (sygn. akt III RNsm 243/13), w dniu 31.07.2013r. Sąd wydał postanowienie, które uprawomocniło się w dniu 28.08.2013r - k.59/2 akt III RNsm 234/13. Oświadczenie przedstawicielka złożyła w piśmie z dnia 19.11.2013r., lecz bez podpisu urzędowo poświadczonego, ale na rozprawie w dniu 13.12.2013r. (k.191,207) złożyła w formie właściwej przewidzianej w przepisieart. 1018 § 3 kc.Oznacza to, że nie uchybiła terminowi przewidzianemu wart. 1015 § 1 kc, a więc zbędne było sugerowanie jej na rozprawie , że powinna skorzystać z uregulowania zawartego w treściart. 1019 § 2 kc .W konsekwencji zbędne było też wydanie postanowienia wstępnego w tym przedmiocie jako nie mającego uzasadnienia prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzieart. 386 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc.
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy postanowił nie orzekać ze względu na treśćart. 108 § 1 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc, stanowiący, że o kosztach postępowania sąd orzeka w orzeczeniu kończącym postepowanie w sprawie, zaś niniejsze postanowienie nie kończy postępowania w sprawie.
(...)