Sąd Okręgowy w Poznaniu
XV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XV Ca 876/14
Data wyroku: 2014-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Paszyńska-Michałowska
Słowa kluczowe: Przedawnienie Roszczeń
Podstawa prawna: art. 751 § 2 kc

Sygn. akt XV Ca 876/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XV Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodnicząca: SO Anna Paszyńska-Michałowska
Protokolant: prot. sąd. Olga Nowak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2014 r. w Poznaniu
sprawy z powództwa(...) spółka z o.o.wW.
przeciwkoP. N.
o zapłatę
na skutek apelacji wniesionej przez powoda
od wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu
z dnia 19 lutego 2014 r.
sygn. akt IX C 1046/13
oddala apelację.
/-/ A. Paszyńska-Michałowska

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 21 listopada 2012 r. złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym do Sądu Rejonowego(...)wL., powód(...) spółka z o.o.wW.wniósł o zasądzenie od pozwanegoP. N.kwoty 543,81 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powód nabył od pierwotnego wierzyciela(...)wŁ.na podstawie umowy cesji z 26 kwietnia 2012 r. wierzytelność wobec pozwanego. Pozwany był studentem ww.(...)i nie uregulował w całości związanych z tym opłat, przewidzianych w przepisach wewnętrznych uczelni. Na dochodzoną kwotę złożyła się należność główna w wysokości 307 zł oraz skapitalizowane odsetki w wysokości 236,81 zł za okres od 11 września 2006 r. do dnia poprzedzającego złożenie pozwu.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego(...)wL.zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 543,81 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 listopada 2012 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 213,75 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu.
Pozwany w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty, w którym nakaz zaskarżył w całości. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda, powołując się naart. 117 i 751 k.c.
Wskutek wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty w całości utracił moc, sprawa została natomiast przekazana do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu.
W dalszym toku postępowania pozwany podtrzymał swoje stanowisko, domagając się oddalenia powództwa z uwagi na przedawnienie roszczenia.
Wyrokiem z dnia 19.02.2014 r. Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu oddalił powództwo.
Apelację od powyższego wyroku złożył powód, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. 1)art. 118 k.c.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że roszczenie uczelni wyższej o zapłatę czesnego stanowi roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, 2)art. 106 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższymw zw. zart. 1,2 i 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczejpoprzez ich błędną wykładnię, prowadzącą do ich niezastosowania wskutek przyjęcia, że definicja działalności gospodarczej zawarta wustawie o swobodzie działalności gospodarczejma znaczenie wąskie i dotyczy tylko spraw objętych przedmiotem regulacji tej ustawy, więc działalność dydaktyczna nie jest działalnością gospodarczą wyłącznie w rozumieniuustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Z powołanie na powyższe zarzuty powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, a nadto zasądzenia kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 4-krotności stawki minimalnej.
Ze względu na fakt, że Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego, niniejsze uzasadnienie ogranicza się jedynie do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa (art. 505 
13
          § 2 k.p.c.).
Sąd Okręgowy  zważył co  następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy co do zasady podziela stanowisko Sądu Rejonowego, który zakwalifikował roszczenie powoda jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (mając na względzie działalność uczelni – poprzednika prawnego powoda, tj. cedenta). Apelujący sprzeciwiając się takiej ocenie przywołałart. 106 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym(tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym prowadzenie działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej, doświadczalnej, artystycznej, sportowej, rehabilitacyjnej lub diagnostycznej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu przepisówustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Z cytowanego przepisu wynika jednak tylko tyle, że do wymienionych rodzajów działalności uczelni nie mają zastosowania przepisyustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a więc wynikające z niej zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej czy zasady kontroli tej działalności. Nie ma natomiast żadnych przeszkód prawnych do uznania uczelni wyższej za przedsiębiorcę w rozumieniu innych przepisów prawa w sytuacji, gdy jej działalność wykonywana jest odpłatnie oraz spełnia przesłanki typowe dla działalności gospodarczej, a więc jest wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Uczelni wyższej przypisano więc – jak wynika z orzecznictwa – status przedsiębiorcy przykładowo w świetle art. 4 pkt 1 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów iart. 4792k.p.c.(tak wyrok Sądu Najwyższego z 09.03.2006 r., I CSK 135/05), czyart. 1 § 1 Prawa Upadłościowego(tak Sąd Najwyższy w uchwale z 03.07.2003 r., III CZP 38/03). Uczelnia taka spełnia przesłanki zart. 431k.c., zawierającego definicję przedsiębiorcy, co prawidłowo wykazał Sąd I instancji, słusznie uznając tym samym poprzednika prawnego powoda za przedsiębiorcę w rozumieniu przywołanego tu przepisu ustawy.
Niezależnie od tego, że roszczenie powoda należy zakwalifikować jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to ocena w tym przedmiocie nie miała o tyle wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy, że zgodnie zart. 118 k.c., 3-letni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej znajduje zastosowanie dopiero wówczas, gdy przepis szczególny nie stanowi inaczej. Tymczasem w niniejszej sprawie do przedawnienia roszczenia znajdował zastosowanie, jako przepis szczególny,art. 751 pkt 2 k.c.
Art. 750 k.c.stanowi, że do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że gdy dla określonej usługi przepisyKodeksu cywilnegoalbo przepisy szczególne wyodrębniły oddzielny typ umowy, do takiej usługi mają zastosowanie przede wszystkim przepisy normujące ten wyodrębniony typ umowy nazwanej, a w przypadku braku uregulowania w nich danej kwestii, jak choćby długości terminów przedawnienia roszczeń, aktualizują się ogólne zasady wynikające zKodeksu cywilnego– w tym wypadku zart. 118 k.c.W celu stwierdzenia, czy dany typ umowy o świadczenie usług jest uregulowany innymi przepisami, należy zbadać, czy możliwe jest na poziomie ogólnym, wynikającym z norm opisujących dany typ umowy, zrekonstruowanie jej elementów istotnych, a więc obowiązków stron i celu umowy (zob. uchwała SN z dnia 7 maja 2009 r., III CZP 20/09, OSNC 2010/1/12).
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż przepisyustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższymumożliwiają rekonstrukcjęessentialia negotiiumowy o świadczenie usług edukacyjnych. Analizując przepisy tej ustawy, w tym te, do których zdaje się nawiązywać powód – tj. art. 99 dotyczący pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne, art. 169 określający kto może być dopuszczony do odbywania studiów na uczelni oraz określający obowiązki studenta - trudno uznać, że kształtują one stosunek prawny łączący uczelnię i studenta w taki sposób, iż można mu przypisać cechy ,,odrębnie uregulowanej” umowy. Ustawodawca w ogóle nie posługuje się w nich pojęciem umowy, zaś w art. 99 wskazuje jedynie na ,,świadczone usługi edukacyjne”, w związku z którymi opłaty może pobierać uczelnia publiczna oraz odsyła do statutu uczelni niepublicznej, który powinien określać zasady pobierania i wysokość opłat za usługi edukacyjne świadczone przez tą uczelnię. Przepisustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który wprost odnosił się do umowy w okresie związania taką umową poprzednika prawnego powoda z pozwanym, był zawarty wart. 160 ust. 3. Zgodnie z przywołanym przepisem warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1, określała umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. Oprócz określenia formy wymaganej dla zawarcia umowy ustawodawca nie przewidział jednak żadnych jej elementów przedmiotowo istotnych z punktu widzenia obowiązków stron tak powstałego stosunku cywilnoprawnego.Art. 160 ust. 3nie zawierał więc regulacji, która uzasadniałaby traktowanie umowy o odpłatność za studia jako odrębnej umowy o świadczenie usług, nie podlegającej regulacjom kodeksowym. Przedmiotem tej umowy były zresztą, zgodnie z brzmieniemart. 160 ust. 3, wyłącznie kwestie ekonomicznego ekwiwalentu za świadczoną usługę edukacyjną i nie można jej było interpretować w sposób rozszerzający, a mianowicie, że chodzi o umowę o wykonanie usługi edukacyjnej, która określa wzajemne zobowiązania storn związane z procesem kształcenia.
Wobec powyższego należało uznać, że przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym zawierają jedynie fragmentaryczną regulację, wyłączającą stosowaniekodeksu cywilnegow zakresie wynagrodzenia za świadczenie usług. Umowa łącząca studenta z uczelnią nie została unormowana w sposób na tyle odrębny, by można było odstąpić w pozostałym zakresie od stosowania do niejart. 750 k.c.W tej sytuacji uzasadnione było dla oceny przedawnienia roszczenia powoda zastosowanieart. 751 pkt 2 k.c., zgodnie z którym z upływem lat dwóch przedawniają się m.in. roszczenia z tytułu nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone. W sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z roszczeniem z tytułu nauki. Pojęcie ,,nauki” ma charakter ogólny, a zatem dotyczy każdej umowy o nauczanie i brak jest podstaw do wyłączenia z tego pojęcia nauki na poziomie studiów wyższych z tego tylko powodu, że świadczenie usługi w tym zakresie należy do podmiotu kwalifikowanego (uczelni wyższej). Wyraz nauka użyty wart. 751 pkt 2 k.c.oznacza w istocie nauczanie, a więc synonim kształcenia. Po stronie uczelni zachodzi też druga przesłanka zart. 751 pkt 2 k.c., tj. uczelnia jest osobą trudniącą się zawodowo czynnością nauczania. Zawodowe wykonywanie czynności oznacza, że są one przedmiotem działalności zarobkowej danego podmiotu, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły, przy wykorzystaniu wymaganych kwalifikacji zawodowych i wiedzy. Niewątpliwie odpłatne i systematyczne wykonywanie przez uczelnię wyższą zajęć dydaktycznych jest wykonywaniem przez osobę prawną, we własnym imieniu, zawodowo działalności usługowej w sposób zorganizowany i ciągły. Działalność taka, wykonywana przez uprawnionych pracowników uczelni, ma profesjonalny charakter, pozostaje podporządkowana regułom opłacalności i racjonalnego gospodarowania, jest działaniem wykonywanym na własny rachunek uczelni, jako odrębnej osoby prawnej, a ponadto charakteryzuje się powtarzalnością działań i uczestnictwem w obrocie gospodarczym. Wymienione cechy charakteryzują również działalność cedenta z niniejszej sprawy, na co wskazał już Sąd Rejonowy.
Wobec powyższego należało przyjąć w sprawie 2-letni termin przedawnienia, o którym stanowiart. 751 pkt 2 k.c.Roszczenie powoda przedawniło się zatem z dniem 10 września 2008 r., skoro wg ustaleń Sądu I instancji, pozwany nie uiścił opłaty za studia za okres do 10 września 2006 r. Pozew został wniesiony w dniu 21 listopada 2012 r., a więc już po upływie terminu przedawnienia. Z uwagi na skutecznie zgłoszony zarzut przedawnienia powództwo zostało słusznie oddalone.
Sąd Okręgowy zauważa, że z dniem 14 października 2014 r. wustawie Prawo o szkolnictwie wyższymdodano art. 160 a ust. 7, który stanowi, że roszczenia wynikające z umowy przedawniają się z upływem lat trzech. Chodzi w tym wypadku o roszczenia z umowy określającej warunki pobierania opłat związanych z odbywaniem studiów, o których mowa wart. 98 ust. 1 pkt 5oraz opłat za usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 1-6, a także wysokość tych opłat. Jednocześnie zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2014.1198), do umów w sprawie warunków odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 1, zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 160a ust. 7 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W ocenie Sądu Okręgowego, przywołany art. 32 należy rozumieć w ten sposób, że art. 160 ust. 7 nie stosuje się do umów, z których roszczenie o zapłatę opłat należnych uczelni przedawniło się jeszcze przed zmianą ustawy, która weszła w życie dnia 14 października 2014 r. Jedna z zasad ogólnych stosowania nowej ustawy, przyjmowana w ramach prawa międzyczasowego, stanowi bowiem, że w odniesieniu do biegu terminów roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie danej ustawy, a wedle przepisów dotychczas do nich stosowanych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, należy stosować nową ustawę. Natomiast do terminów już zakończonych przed wejściem w życie ustawy – należy stosować przepisy dawnego prawa. Takie zasady wynikają z przepisów wprowadzających Kodeks cywilny, zawierających uniwersalne normy intertemporalne. Gdyby jednak nawet przyjąć odmienne stanowisko, to roszczenie powoda i tak należałoby uznać za przedawnione, gdyż jak wskazał Sąd Rejonowy, 3-letni termin przedawnienia upłynął z dniem 10 września 2009 r., gdy pozew został wniesiony dopiero 21 listopada 2012r.
Mając na względzie powyższe, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację powoda jako bezzasadną.
SSO A. Paszyńska-Michałowska