Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 807/13
Data wyroku: 2014-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lucyna Łaciak
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Rolników
Podstawa prawna: art. 416 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990r.

Sygn. akt VII U 807/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Lucyna Łaciak

Protokolant:

apl. radc. Jerzy Juszyński

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. wW.
sprawyZ. B. (1),S. M.,M. S.,Z. S.,A. G.,A. S. (1),M. C.,B. K.,W. S.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddziału Regionalnego wW.
o ustalenie odpowiedzialności następców prawnych za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników
na skutek odwołaniaZ. B. (1),S. M.,M. S.,Z. S.,A. G.,A. S. (1),M. C.,B. K.,W. S.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddziału Regionalnego wW.z dnia 28 lutego 2013 r. znak: PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...), PT/G-410-(...).

1
zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, iż następcy prawni po zmarłymA. S. (2)tj.Z. B. (1),S. M.,M. S.,Z. S.,A. G.,A. S. (1),M. C.,B. K.,W. S., nie ponoszą odpowiedzialności za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w tym ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenia emerytalno rentowe w okresie od 2 kwartału 2001 r. do 2 kwartału 2003 r.

2
oddala odwołania w pozostałym zakresie.

Sygn. VII U 807/13

UZASADNIENIE
W dniu2 kwietnia 2013 r.odwołujący:Z. B. (2),A. G.,S. M.,B. K.,U. S.,M. C.oraz ubezpieczeni:M. S.,Z. S.,W. S.za pośrednictwem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej wG.odwołali się od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,Oddziału (...)wW.z dnia 28 lutego 2013 r. znak: PT/G-410-(...)(wydanej wobec:Z. B. (1)), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:S. M.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:M. S.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:Z. S.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:A. G.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:U. S.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:M. C.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:B. K.), PT/G-410-(...)(wydanej wobec:W. S.).
W uzasadnieniu, odwołujący podnieśli, iż zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 13 kwietnia 2011 r. nabyli spadek z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym w dniu 16 grudnia 2010 r.A. S. (2)w udziale 1/8 oraz 1/16 działu spadku. Odbiorcy zaskarżonej decyzji podnieśli, iż do masy spadkowej wchodziło jedynie gospodarstwo rolne, nie posiadali oni natomiast jakiejkolwiek informacji o zobowiązaniach i zaległościach, w tym w szczególności wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Ubezpieczeni w treści złożonych odwołań podkreślali, że Komornik podczas prowadzonego postępowania spadkowego nie ujawnił żadnych informacji o zaległościach finansowych wynikających z niepłacenia przez zmarłego składek na ubezpieczenia społeczne rolników. Ubezpieczeni podkreślali, iż zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to zdaniem spadkobierców po zmarłymA. S. (2), że należności za rok 2001 r. uległy przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2008 r., za rok 2004 uległy przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2009 r., zaś za rok 2005, uległy ich zdaniem przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2010 r. mając na uwadze powyższe ubezpieczeni wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny wW.w odpowiedzi na odwołanie z dnia 29 kwietnia 2013 r. wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, Prezes KRUS wskazał, żeA. S. (2)podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. W okresie ubezpieczenia nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne rolników, dlatego organ rentowy rolników próbował dochodzić swoich zobowiązań w postępowaniu egzekucyjnym wystawiając w dniu 24 sierpnia 2009 r. tytuł wykonawczy nr W 18/2009. Wobec powzięcia wiadomości o śmierciA. S. (2)w dniu 16 grudnia 2010 r. organ rentowy KRUS rozpoczął dochodzenie należności składkowych od spadkobierców zmarłego. Prezes KRUS podkreślał, że decyzje z dnia 28 lutego 2013 r. o obciążeniu należnościami spadkobierców po zmarłym, wywiódł z treści przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137 poz. 926 z późn. zm.), przepisówkodeksu cywilnegow części dotyczącej przyjęcia i odrzucenia spadku. Ponadto organ rentowy rolników podkreślał, iż zaległości z tytułu nieopłaconych składek dotyczą okresu sprzed 1 stycznia 2012 r., a wobec powyższego w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisyustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, obowiązujące do dnia 31 grudnia 2011 r. Konkludując Prezes KRUS, wskazał, iż nie ma podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji, a odwołania ubezpieczonych są w jego ocenie bezzasadne.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Prowadzącygospodarstwo rolne (...), na mocy decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 13 lipca 2007 r., znak: PT/G-400-(...)podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i z tego tytułu zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno rentowe począwszy od 1991 r. do 2007 r. (z wyłączeniem jednakże obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 kwietnia 1994 r. z uwagi na podjęte zatrudnienie – na mocy decyzji Prezesa KRUS z dnia 13 lipca 2007 r., znak: PT/G-400-(...)) k. 45, 46-47 a.r.
W dniu 27 listopada 2007 r. płatnik składekA. S. (2)zwrócił się do organu rentowego rolników z wnioskiem o umorzenie odsetek od składek na ubezpieczenia rolnicze, wskazując, iż z uwagi na trudną sytuację materialną nie posiada żadnych środków pieniężnych na pokrycie zobowiązań finansowych wobec KRUS (k. 55 a.r).
Decyzją z dnia 30 stycznia 2008 r. Prezes KRUS umorzył należności odsetek płatnika w wysokości 80% należnej kwoty, a w pozostałym zakresie odmówił zadłużenia odmówił umorzenia ubezpieczonemu, wykazując w kolejnych pismach (k. 87 i nas) kierowanych do płatnika wysokość składek podlegających obowiązkowej spłacie.
Wobec nie wykonywania obowiązku spłat zadłużenia z tytułu ubezpieczenia rolniczego przezA. S. (2)Kierownik Placówki Terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej wG.wszczął postępowanie egzekucyjne wystawiając w dniu 24 sierpnia 2009 r. tytuł wykonawczy nr W 18/2009. A następnie z uwagi na przewlekłość realizacji należności z tytułu zaległych składek zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego wS.o udostępnienie informacji o płatnikuA. S. (2). Na podstawi informacji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego wS., organ rentowy rolników ustalił, iżA. S. (2)zmarł w dniu 16 grudnia 2010 r. (akt zgonu k. 94 a.r). wskazany tytuł wykonawczy został zwrócony przez Urząd Skarbowy w dniu 11 kwietnia 2011 r. z uwagi na zgon zobowiązanego.
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Garwolinie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt I Ns 250/11 stwierdził, iż spadek poA. S. (2)s.B.iJ., zmarłym dnia 16 grudnia 2010 r. (…) nabyli z dobrodziejstwem inwentarza rodzeństwo:Z. B. (2),S. M.,M. S.,Z. S.,A. G.,B. S.po 1/8 części każde z nich oraz bratankowie i brataniceU. S.,M. C.,B. K.,W. S.po 1/16 części każde z nich. W punkcie II postanowienia Sąd Rejonowy w Garwolinie nakazał Komornikowi Sądowemu prze Sądzie Rejonowym w Garwolinie sporządzenie spisu inwentarza po spadkodawcyA. S. (2). (k 113-114 a.r).
Z uwagi na fakt, że zbywcaA. S. (2). zmarł w dniu 16 grudnia 2010 r. odpowiedzialność za zaległości z tytułu składek organ rentowy przeniósł na wnioskodawców jako spadkobierców zmarłego. Decyzjami z dnia 28 lutego 2013 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego orzekł odpowiedzialnośćZ. B. (1),S. M.,M. S.,Z. S.,A. G.,U. S.,M. C.,B. K.orazW. S.za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolnikówA. S. (2)za okres 1 kwietnia 2001 r. do 30 czerwca 2007 r. w kwocie ogółem 3605,50 zł z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia 16 grudnia 2010 r., przy czym odpowiedzialność spadkobierców, została określona na kwotę 450,70 zł lub 225,35 zł dla każdego z nich (decyzje Prezesa KRUS k. 170-179 a.s)
Od powyższych decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych złożyli spadkobiercyA. S. (2)(k. 2-10 a.s), inicjując tym samym niniejsze postępowanie sądowe.
W toku postępowania, Sąd Okręgowy ustalił, iż zmarłyA. S. (2)był właścicielem gospodarstwa o powierzchni 3,44 hektara. Nie prowadził on działalności rolniczej.A. S. (2)był zatrudniony w Zespole Szkół wS.na stanowisku palacza i w okresie zatrudnienia w ww. placówce nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu (k. 2, 45 a.r). SpadkobiercyA. S. (2)przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza, po zmarłym nie wiedzieli o zaległościach w płatnościach ubezpieczonego (wyjaśnienia informacyjne wnioskodawczyniA. G.k. 72 a.s). Rodzeństwo oraz bratankowieA. S. (2),Z. B. (1),S. M.,M. C., pouczone o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczyli, iż zmarły krewny nie opłacał składek z tytułu ubezpieczeni rolniczego (k. 104 a.s)
W piśmie procesowym Oddziału Regionalnego wW.Kasy Ubezpieczenia Społecznego Rolników z dnia 31 grudnia 2013 r. organ rentowy przedstawił zestawienie, w którym wykazał okresy przedawnienia zaległości płatnika składekA. S. (2)za okres od 2 kwartału 2001 r. do 2 kwartału 2003 r.
Ustalenia stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o akta rentowe ubezpieczonegoA. S. (2), oświadczenia wnioskodawców, nie znajdując podstaw do ich podważania oraz w oparciu o dokumentację akt sądowych przedstawioną przez strony w toku postępowania. Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za wystarczający do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Istotę sporu w analizowanej sprawie stanowiła ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego dotyczącej odpowiedzialnościZ. B. (1),S. M.,M. S.,A. G.,U. S.,M. C.,B. K.,W. S.za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolnikaA. S. (2).
W toku postępowania Sąd ustalił, że w stosunku do spadkobiercówA. S. (2)zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku a zatem okoliczność ta uprawniała organ rentowy do wydania decyzji o odpowiedzialności spadkobierców. Zgodnie zart. 1025 kcsąd stwierdza nabycie spadku na wniosek osoby mającej interes prawny - w tym niewątpliwie na wniosek wierzyciela (w niniejszej sprawie wniosek tak złożyła krewna ubezpieczonegoB. S.k. 113 a.s).
Należy jednak przede wszystkim zgodzić się z zaprezentowaną w odwołaniu argumentacją wnioskodawców, a zwłaszcza z zarzutem przedawnienia możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności wnioskodawców za składki jako nabywców. Przede wszystkim należy mieć na uwadze okres, którego dotyczą zaległości określone w przez organ rentowy KRUS, a mianowicie okres od 1 kwietnia 2001 r. do 30 czerwca 2007 r. Mając na uwadze tak określony czasokres zaległości składkowych płatnika, Sąd dokonał następującej analizy prawnej.
W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy podkreśla, iżustawa z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowychnie wskazywała terminu, kiedy można wydać decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej. Na tle tej regulacji w orzecznictwie sądowym ugruntowało się stanowisko, że „jedynym terminem ograniczającym prawo do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oraz jej wyegzekwowania na gruncieustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych(Dz. U. z 1993 r. Nr 108, póz. 486 ze zm.) była cezura wynikająca z art. 30 u.z.p., czyli czas przedawnienia się zobowiązania podatkowego, które miało być przedmiotem przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią, albowiem w momencie wygaśnięcia tegoż zobowiązania, upadała podstawa do orzekania o odpowiedzialności podatkowej z tytułu wygasłego zobowiązania, jak również jego egzekwowania. Przepis art. 30 u.z.p. nie był zatem odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 118 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż nie określał on terminu, w którym można było wydać decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oraz przedawnienia zobowiązania wynikającego już z takiej decyzji, lecz tylko termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, stanowiący ograniczenie do przeniesienia odpowiedzialności za to zobowiązanie na osobę trzecią i jego wyegzekwowania, z uwagi na jedynie akcesoryjny charakter tej odpowiedzialności" (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 29 czerwca 2007 roku, sygn. l FSK). Zatem w zakresie terminu do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności obowiązuje ogólna reguła dotycząca przedawnienia zaległości podatkowej z art. 30 u.z.p.. To oznacza, że dopóki nie uległo przedawnieniu zobowiązanie podatkowe, z którego ta zaległość podatkowa wynikła, to możliwe jest również orzekanie o tej odpowiedzialności.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.p., zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat - licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku.
Natomiast na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie znajdą w pierwszej kolejności przepisyustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 r.(Dz.U.2013.1403 j.t. dalej usr). Zgodnie z treściąart. 41 b ust 1należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie lat 5 – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. należy mieć jednakże na uwadze, iż organ rentowy KRUS wystąpił wobec spadkobiercówA. S. (2)o uregulowanie zaległości składkowych za okresy sprzed daty 1 stycznia 2012 r. tj. za okres obowiązywania odmiennej regulacji prawnej. Różnica w obowiązujących uprzednio przepisach, a mających zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy dotyczyła okresu przedawnienia, który przed dniem 1 stycznia 2012 r. dotyczył 10 lat. Zmniejszenie o połowę wskazanego terminu do wykonania obowiązków finansowych rolników z tytułu nieopłaconych składek nastąpiło na mocyustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców(Dz.U.2011.232.1378). Dodatkowo podnieść należy, iż zgodnie zart. 41 b ust 5bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, do daty ukończenia postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu Sąd Okręgowy podkreśla, iż w związku z zaległościami na koncie ubezpieczonego organ rentowy wdrożył postępowanie egzekucyjne. W dniu 24 sierpnia 2009 r. KRUS wystawił tytuł wykonawczy nr W 18/2009 na zadłużenia za okres od 4 kwartału 2000 r. do 4 kwartału 2001 r. jednakże tytuł ten został zwrócony przez Urząd Skarbowy w dniu 11 kwietnia 2011 r. z uwagi na zgon zobowiązanego. Zatem dla należności objętych tytułem wykonawczym nr W 18/2009 zadłużenie za okres od 4 kwartału 2000 r. do 4 kwartału 2001 r. bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do dnia 11 kwietnia 2011 r. Ponadto zawieszenie terminu przedawnienia nastąpiła w niniejszej sprawie z uwagi na prowadzone w okresie o 16 grudnia 2010 (data śmierci ubezpieczonego) do 27 maja 2011 r. (tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia Sądu o nabyciu spadku). Mając jednakże na uwadze wskazany 10 letni termin przedawnienia rolniczych zaległości składkowych, Sąd Okręgowy zważył, iż zgodnie z przyjętym przez organ rentowy stanowiskiem, upłynął (po uwzględnieniu okresów zawieszenia) dla okresu od 2 kwartału 2001 r. do 2 kwartału 2003 r. w 2013 r.
Zatem uwzględnienie zarzutu przedawnienia, powoduje zmianę zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe rozważania faktyczne i prawne Sąd w oparciu oart. 47714§2 k.p.c., orzekł jak w sentencji wyroku.
J.R