Sąd Okręgowy w Olsztynie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 903/14
Data wyroku: 2014-11-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Lutostańska, Małgorzata Tomkiewicz, Remigiusz Chmielewski
Słowa kluczowe: Postępowanie Odwoławcze
Podstawa prawna: art.437§2kpk

Sygn. akt VII Ka 903/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 listopada 2014 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie w VII Wydziale Karnym Odwoławczym
w składzie:
Przewodniczący:  SSO Dorota Lutostańska
Sędziowie  SSO Małgorzata Tomkiewicz (spr.)
SSO Remigiusz Chmielewski
Protokolant  st.sekr.sądowy Marzena Wach
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Małgorzaty Stypułkowskiej
po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014r.
sprawyT. M.
oskarżonego o przestępstwa zart. 280§1 kkw zw zart. 64§2 kk,art. 197§2 kkw zw zart. 64§2 kk
iD. D.
oskarżonego o przestępstwo zart.280§1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora i obrońcę oskarżonegoD. D.
od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie
z dnia 17 lipca 2014r. sygn. akt VII K 719/12
I.zaskarżony wyrok w odniesieniu doT. M.uchyla i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Olsztynie do ponownego jej rozpoznania;
II.zaskarżony wyrok w odniesieniu doD. D.utrzymuje w mocy, uznając apelację za oczywiście bezzasadną;
III.zwalnia obu oskarżonych od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze;
IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.S. D.iadw. W. W.po 420 zł. tytułem opłaty za obronę z urzędu wykonywaną w postępowaniu odwoławczym oraz po 96,60 zł. tytułem podatku VAT od tych należności a także ustala wysokość opłaty na rzecz W.W.z tytułu obrony z urzędu wykonywanęj przed sądem pierwszej instancji na kwotę 1932 zł. zaś należny od tej kwoty podatek VAT na 444,36 zł.

UZASADNIENIE

T. M.

oskarżony został o to, że :
1. w dniu 1 marca 2012r. wO., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, używając przemocy wobecR. O.w postaci uderzania wymienionego pięściami po całym ciele zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w kwocie 200zł., telefon komórkowy oraz obuwie-wartości 850zł. na szkodę wymienionego, przy czym zarzucanego mu przestępstwa dopuścił się będąc uprzednio skazanym w warunkach określonych wart. 64 §1 kkw ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo rozboju
-tj. o przestępstwo zart. 280 § 1 kkw zw. zart. 64 §2 kk;
II.w dniu 1 marca 2012r. wO., przemocą poprzez naciskanie karku doprowadziłI. G. (1)do poddania się innej czynności seksualnej, przy czym zarzuconego mu przestępstwa dopuścił się będąc uprzednio skazanym w warunkach określonych wart. 64 § 1 kkw ciągu 5 lat po odbyciu ca najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności za przestępstwo zgwałcenia
-tj.o przestępstwo zart. 197 § 2 kkwzw. zart. 64 §2 kk.

Sąd Rejonowy w Olsztynie

wyrokiem z dnia 17 lipca 2014r. w sprawie VIIK 719/12 orzekł :
I.oskarżonegoT. M.uniewinnił od popełnienia zarzuconych mu czynów z pkt. I i II.
Zasądził na rzecz adw.S. D.wynagrodzenie za obronę z urzędu wykonywaną w postępowaniu odwoławczym zaś koszty sądowe w części uniewinniającej przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Od powyższego wyroku apelację w części dotyczącejT. M.wniósł prokurator

, zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w odniesieniu do tego oskarżonego w całości, na jego niekorzyść. Wyrokowi temu skarżący zarzucił:

     1.błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający istotny wpływ na jego treść, polegający na uniewinnieniu oskarżonego od popełnienia przestępstw określonych wart. 280 §1 kkw zw. zart. 64 §2 kkorazart. 197 §2 kkw zw. zart. 64 §2 kk, podczas gdy wnikliwa analiza materiału dowodowego w tym konsekwentne wyjaśnienia współsprawcy rozboju-D. D. (1)oraz korespondujące z nimi zeznania pokrzywdzonych-R. O.orazI. G.jak również korespondujących z nimi zeznańW. B.wskazują, iż swoim zachowaniem oskarżony dopuścił się zarzuconych mu przestępstw;

2.obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia w postaci obrazyart. 192 § 2 kpkpoprzez powołanie biegłej psycholog i oparcie jej opinii o materiał z akt sprawy bez udziału pokrzywdzonejI. G.oraz procedowanie w oparciu o tak wadliwie wydaną opinię i przyjęcie, że zeznania tego świadka są niewiarygodne
Stawiając te zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olsztynie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje :

Apelacja zasługuje na uwzględnienie w zakresie zawartego w niej zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych oraz wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie tej sprawy do ponownego jej rozpoznania.
Na wstępie stwierdzić należy, iż rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd Rejonowy dokonał szeregu czynności procesowych, wkładając wiele wysiłku w ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzeń objętych oskarżeniem. Lektura uzasadnienia wskazuje jednakże, iż dokonując rekonstrukcji stanu faktycznego Sąd I-szej instancji tak dalece namnożył szczegółów ( i to nieistotnych dla sprawy), że następnie w szczegółach tych pogubił się. Jakie bowiem znaczenie dla istoty niniejszego postępowania może mieć np. to, żeD. D.w dniu 1 marca 2012r. udał się do fryzjera i to naosiedle (...)- trudno dociec, podobnie jak i trudno ustalić walor poznawczy informacji, że do fryzjera tego samego dnia poszedł równieżR. O..
Niezależnie jednakże od uwagi powyżej, z ustaleń poczynionych przez Sąd Rejonowy wyłaniają się trzy zasadnicze fakty: 1.) to, że rozboju na osobieR. O.dokonałD. D.razem z K.L.i trzecim, nieustalonym mężczyzną ; 2) że ów trzeci nieustalony mężczyzna w trakcie zdarzenia w wyniku którego doszło do zaboru mienia na szkodęR. O.zmusiłI. G.do wykonania czynności seksualnej; 3.) że owym trzecim mężczyzną według wyjaśnieńD. D.byłT. M..
Odrzucając twierdzeniaD. D.o współsprawstwieT. M.Sąd Rejonowy uzasadnił to przede wszystkim tym, że wyjaśnieniaD. D.nie znalazły w tym zakresie potwierdzenia w żadnym innym dowodzie: udziałuT. M.w zdarzeniu nie potwierdził przede wszystkim współoskarżony K.L.zaśA. O.oraz pokrzywdzeniR. O.iI. G.nie rozpoznali w nim owego trzeciego napastnika. Nie dając wiaryD. D.co do sprawstwaT. M.Sąd I-szej instancji uznał również, żeD. D.nie jest przekonujący gdyż wyraźnie starał się umniejszyć swoją rolę w przedmiotowym zdarzeniu a w dodatku podawane przez niego fakty dotyczące drogi powrotnej po dokonanym rozboju, nie korespondują z analizą logowań telefonów komórkowych a także z zapisem monitoringu ze stacjiS..
Odnosząc się do powyższej analizy, zgodzić trzeba się z Sądem Rejonowym, iż materiał dowody zgromadzony w niniejszej sprawie może nasuwać wątpliwości co do sprawstwaT. M.. Wątpliwości, na które wskazał Sąd I-szej instancji rzeczywiście w sprawie tej istnieją. Problem jednakże w tym, że analizując owe dowody Sąd I-szej instancji na tyle skoncentrował się na śledzeniu rozbieżności ( i to często dotyczących kwestii ubocznych), że uwadze tego Sądu umknęły kwestie zasadnicze.

    Uwadze Sądu Rejonowego umknęło przede wszystkim to, żeR. O.wprawdzie w toku procesu nie rozpoznał wT. M.napastnika, jednakże składając swoje pierwsze zeznania, niejako na gorąco tuż po zdarzeniu, opisał to, jak napastnik ten wyglądał. Pokrzywdzony wskazał wówczas, że trzecim napastnikiem był mężczyzna średniej postury ciała, krótko obcięty, mający 170 cm, ubranym w dresy (k.22-23 akt(...)). Jak wynika z danych osobowychT. M.ma on 173cm wzrostu (k.66 akt(...)), zaś zgodnie z dokumentacją fotograficzną w chwili zatrzymania miał on krótko obcięte włosy i był średniej postury ciała ( i nawet w czasie zatrzymania w dn.5.03.2012r. ubrany był w sportową bluzę - k. 89 akt(...)).Wskazany przez pokrzywdzonegoR. O.rysopis napastnika wprawdzie nie zawierał jakiś szczególnych cech charakterystycznych jednakże – jeśli odniesie się ten opis do wygląduT. M.- rysopis ten nie wykluczał wymienionego oskarżonego z kręgu potencjalnych sprawców. Przy analizie poszlak, które miałyby służyć ocenie twierdzeńD. D., nie jest to okoliczność, którą można byłoby pominąć milczeniem.

Kolejną kwestią wymagającą weryfikacji jest to, iż Sąd Rejonowy dyskredytując wyjaśnieniaD. D.w zakresie dotyczącym udziałuT. M.podniósł, iż odtworzenie zapisu monitoringu ze stacjiS.nie ujawniło w tym miejscu osobyT. M.. Rzecz jednakże w tym, że protokół z odtworzenia owego monitoringu zawarty na k.892 -892v ( na które to karty powołał się Sąd na str.22 uzasadnienia) nie udziela odpowiedzi na pytanie, co na tym odtworzonym obrazie Sąd Rejonowy zobaczył. Jeśli weźmie się pod  uwagę fakt, iż Sąd zażądał ze stacjiS.nagrań obejmujących okres od godz.22.00 do godz.2 dnia 2 marca i otrzymał w związku z tym kilka płyt (k.126), to przede wszystkim Sąd ten winien wskazać jaki konkretnie ( i dlaczego) przedział czasowy obejmował swoją analizą. Na marginesie zauważyć należy, że zawarte w protokole rozprawy z dn.14.01.2014r.stwierdzenie, iż Sąd postanowił odtworzyć zapis monitoringu ze stacjiS.z godz. 23:20;30 a oskarżonyT. M.oświadczył, iż „ nie chodzi o to nagranie” rodzi wątpliwość co do obiektywizmu dokonanego wówczas odtworzenia. Na marginesie odnotować też należy, iż na rozprawie w dn.17 września 2014r. (k.705) Sąd Rejonowy wprawdzie również odtwarzał zapisy z monitoringu (dowód ten został pominięty w uzasadnieniu), jednakże również ten protokół nie wyjaśnia, dlaczego Sąd spośród kilku godzin nagrań odtworzył kilkanaście wybranych minut . Nie wiadomo też co miało oznaczać zaprotokołowane wówczas oświadczenieT. M., iż „mężczyzna w czapce mu go nie przypomina” (k.705).
Inną okolicznością, która w ocenie Sądu I-szej instancji podważała prawdomównośćD. D.w aspekcie dotyczącymT. M.miałyby być rozbieżności co do tego kiedy ( po dokonanym rozboju) kontaktował się on ze swoja matką oraz to, kto do kogo wówczas dzwonił. Nie kwestionując tego, że wyjaśnieniaD. D.w tym zakresie rzeczywiście nie były precyzyjne i spójne, zauważyć należy, iż skupiając się na tym aspekcie Sąd Rejonowy stracił z pola widzenia to, iżM. D.(matka oskarżonegoD. D.) w zeznaniach swoich w toku całego procesu konsekwentnie podawała, że jej syn początkowo nie chciał mówić o zdarzeniu, wspominał jedynie tyle, że „R.został pobity, była kradzież telefonu i butów i więcej nic nie mówił” , choć już wówczas wspomniał, że „był tam z nimiM.” (k.192). Podała również, że jej syn początkowo także na komendzie nie chciał nic mówić bo się bał, gdyż ówM.miał mu grozić i on się tych gróźb obawiał. Sąd Rejonowy , opierając się na bilingach oraz na tym, żeM. D.zeznawała dopiero w kilka miesięcy po zdarzeniu uznał, że zeznania tego świadka nie są wiarygodne gdyżD. D.mógł w tym czasie wywrzeć wpływ na relacje matki i żeM. D.starała się w ten sposób chronić syna (str.22 uzasadnienia). Sąd Rejonowy nie dostrzegł jednakże tego, że postawaD. D., którą opisała jego matka w swoich zeznaniach, koresponduje z treścią notatki urzędowej z k.21 (akt(...)) sporządzonej przezP. K.. Z notatki tej wynika, że w trakcie „rozpytania” w dniu 2 marca 2012r.D. D.opisując przebieg zdarzenia popełnionego na szkodę R.O., do jakiego doszło w mieszkaniuA. O.nie tylko nie wspominał o udziale w tym zdarzeniuT. M.ale nawet i pominął milczeniem udział K.L.. Okoliczność powyższa zdaje się zatem uwiarygadniać tezę, żeD. D.początkowo faktycznie się bał.
Odnosząc się do wysnutego przez Sąd Rejonowy przekonania, iżD. D.pomówiłT. M.fałszywie aby w ten sposób ukryć tożsamość trzeciego, rzeczywistego sprawcy, stwierdzić należy, iż przekonanie to nie znajduje uzasadnienia ani w jakimkolwiek dowodzie ani też w jakiejkolwiek racjonalnej poszlace. Skoro bezpośrednio po zdarzeniuD. D.milczał na temat udziału w tym zdarzeniu innych osób, to trudno znaleźć powody dla których później miałby „kryć” owego trzeciego sprawcę poprzez fałszywe obciążenie niewinnegoT. M.. Przekonanie to wydaje się być dodatkowo o tyle wątpliwe, że w sprawie nie ujawniono żadnych powodów, które owo fałszywe wskazanie właśnie naT. M.mogłyby tłumaczyć.
WyjaśnieniaD. D.co do udziału w zdarzeniu(...)znajdują potwierdzenie w zeznaniach jego matki, wobec której, w niedługi czas po dokonanym rozboju, miał on wymienić ten pseudonim jako pseudonim jednego ze sprawców. Gdyby przyjąć, że zarównoD. D.jak i jego matka spreparowali całą historię po to, aby obciążyćT. M., to rodzi się pytanie , dlaczego mieliby się tego się dopuścić. Zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie, żeM. D.zrobiła to po to, aby chronić syna niczego nie wyjaśnia. ObciążenieT. M.w niczym nie poprawiało sytuacji procesowejD. D., natomiast ewentualne przypuszczenie, że w ten sposóbM. D.chciała chronić syna przed niebezpieczeństwem, które mogłoby mu grozić ze strony współsprawcy wydaje się być nieco paradoksalne jeśli uwzględni się kartę karną samegoT. M.. Analizując wątek dotyczący rzekomej intrygi uknutej przezD.przeciwkoT. M.nie sposób wreszcie czynić tego w oderwaniu od właściwości osobniczychD. D.. Zważywszy na fakt, iżD. D.jest osobą upośledzoną umysłowo (w stopniu umiarkowanym) przypuszczenie, iż wszystkie podawane przez niego okoliczności niekorzystne dlaT. M.były elementem wymyślonego przez niego planu maskowania udziału w napaści jakiejś innej osoby, wydaje się być wątpliwe. Na marginesie nie sposób przy tym nie odnotować, żeD. D.opisując zachowanieT. M.w owym zdarzeniu, jego roli bynajmniej nie eksponował. W odniesieniu do czynu popełnionego na szkodęI. G.D. D.nawet nie wskazał, coT. M.miał tej kobiecie zrobić. Podał jedynie, że w pewnym momencie wymieniony wszedł sam do pokoju pokrzywdzonych, a gdy już uciekali z mieszkania- zapinał rozporek.
Wszystkie powyższe okoliczności , rozpatrywane we wzajemnym ze sobą powiązaniu, jak również w powiązaniu z faktem, żeD. D.i K.L.
bezspornie byli wtowarzystwie (...).M.

bezpośrednio przed

tym, jak napastnicy udali się do mieszkaniaA. O.w celu „odzyskania” telefonu, prowadzi do wniosku, że odrzucenie dowodu z wyjaśnieńD. D.w zakresie dotyczącym współsprawstwaT. M.wymaga bardziej wnikliwej analizy, niż ta dokonana w aktualnym stanie sprawy. Zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, iż to, że pokrzywdzeni orazA. O.nie pamiętają (lub nie chcą pamiętać) dokładnego przebiegu zdarzenia z 1marca 2012r. stanowi poważną trudność dowodową tego postępowania. Uznanie jednakże, że skoro nikt z wymienionych świadków nie rozpoznałT. M., toD. D.obciążając wymienionego nie mówi prawdy- wydaje się być pewnym uproszczeniem.  Wniosku powyższego w zasadniczy sposób nie zmienia też eksponowany przezT. M.fakt posiadania pewnych osobliwości na penisie. Skoro bowiemI. G.była na tyle zaskoczona i wystraszona napaścią w środku nocy,a przede wszystkim- jak sama przyznaje- pijana, że w zasadzie z wydarzeń tej nocy nie zapamiętała w sposób pewny wiele, to fakt nie zarejestrowania owych osobliwości trudno uznać za koronny argument rozstrzygający a priori kwestię odpowiedzialnościT. M..
Reasumując podkreślić należy, iż  
Sąd Okręgowy w niczym nie przesądza ostatecznego wyniku sprawy
         . Nie można bowiem wykluczyć, że zgromadzone i poddane wnikliwej analizie dowody ostatecznie okażą się niewystarczające dla przypisaniaT. M.winy w zakresie zarzuconych mu czynów. Uniewinnienie jednakże T.M.w aktualnym stanie sprawy, z uwagi na wątpliwości wskazane powyżej, jest przedwczesne.
Z tych zatem względów, zaskarżony wyrok należało uchylić a sprawę tę przekazać do ponownego jej rozpoznania (art. 437 §2 kpk). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy winien powtórnie przeprowadzić postępowanie dowodowe w całości, z uwzględnieniem uwag wskazanych powyżej. Wobec faktu, iż w dokonanych analizach Sąd odwoływał się do dowodu w postaci logowań aparatu telefonicznego, którym posługiwał sięD. D., Sąd winien wyjaśnić, na ile owo logowanie daje podstawy do precyzyjnego ustalania miejsca pobytu osoby posiadającej dany aparat telefoniczny. Sąd I-szej instancji winien mieć na uwadze również to, że –zgodnie z powszechnie przyjętym stanowiskiem judykatury i doktryny – zmuszenie przemocą do stosunku oralnego jest zmuszeniem do obcowania płciowego, nie zaś do „innej czynności seksualnej” i zachowanie takie wyczerpuje znamiona występku zart. 197 §1 kk.