Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III Kp 64/14
Data wyroku: 2014-05-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Andrzej Żuk
Słowa kluczowe: Przywłaszczenie
Podstawa prawna: art. 284 § 1 kk

Sygn. akt III Kp 64/14
(dot. Prok. Rejon.J.
3 Ds. 317/13)

POSTANOWIENIE
Dnia 7 maja 2014 r.

Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Wydział III Karny w składzie:
Sędzia SSO Andrzej Żuk
Protokolant Patrycja Poczynek

Przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Jeleniej Górze – Violetty Wąsikiewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 7.05.2014r.
zażalenia pełnomocnika pokrzywdzonychA. S.iD. S. (1)na postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 27 grudnia 2013r. wydane przez policję sygn. akt RSD-2560/13 zatwierdzonego przez Prokuratora Rejonowego wJ.w dniu 27 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt 3 Ds. 317/13
na podstawieart. 437 § 1 kpk

p o s t a n a w i a

uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do dalszego prowadzenia Prokuratorowi Rejonowemu wJ.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2013 roku w sprawie o sygnaturze akt 3 Ds. 317/13, zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej wJ., organ prowadzący postępowanie umorzył śledztwo w sprawie na podstawieart. 17 § 1 pkt. 1 kpk- wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia tych czynów:
I. mającego mieć miejsce wK.w dniu 26 września 2012 roku przywłaszczenia przezA. N., kwoty w wysokości 18.900 zł, pochodzącej z zapłaty za pobyt wycieczki w GościńcuL.organizowany przezbiuro (...), na szkodęA.iD. S. (1), tj. o czyn zart. 284 § 1 kk;
II. mającego mieć miejsce wK.w marcu 2012 roku przywłaszczenia przezR. J. (1)iA. N., wyposażenia oraz wystroju pub-u, znajdującego się na terenie GościńcaL.wK., na szkodęJ. M.orazA.iD. S. (1)o nieustalonej wartości, tj. o czyn zart. 284 § 1 kk;
III. mającego mieć miejsce wK.w marcu 2012 roku przywłaszczenia przezR. J. (1)iA. N., dwóch telefonów komórkowychm-ki S. (...)orazm-ki i. (...)wartości 1200 zł, gitary elektrycznej koloru czarno-białego 6 strunowa wartości 500 zł na szkodęP. S., tj. o czyn zart. 284 § 1 kk;
IV. mającego miejsce w okresie od 30 kwietnia do 29 października 2012 roku usiłowania doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem przezA.(D. S. (1)poprzez usiłowanie wyzyskanie błędu polegającego na otrzymaniu faktur VAT na ogólną kwotę 511.661,26 zł, od podmiotu gospodarczego(...) sp. z o.o., które to faktury miały, jako pochodzić ze sprzedaży towarów i usług dla GościńcaL.wK., tj. o czyn zart. 286 § 1 kkwz. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 13 § 1 kk;.
V. mającego miejsce w okresie od 30 kwietnia do 29 października 2012 roku podrobienia podpisów w postaci parafV. T., na 68 fakturach VAT wystawionych przez podmiot gospodarczy(...) sp. z o.o., na rzecz podmiotu(...) s.c., tj. o czyn zart. 270 § 1 kk;
VI. mającego miejsce w dniu 01 sierpnia 2012 rokuK., podrobienia podpisu na szkodęJ. S.na umowie najmu samochodu, zawartej pomiędzyJ. S.aR. J. (1), tj. o czyn zart. 270 § 1 kk;
VII. mającego miejsce wK.w nieustalonym dniu, podrobienia umowy kupna-sprzedaży samochodu m-kiR. (...)onr rej. (...), zawartej pomiędzyP. S.aR. J. (1), tj. o czyn zart. 270 § 1 kk;
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik pokrzywdzonychA. S.iD. S. (1), zarzucając mu:
I. obrazę przepisów prawa materialnego:
1)art. 286 § k.k.w związku zart. 294 § l k.k.w związku zart. 13 § l k.k.polegającą na uznaniu, że czyny opisane w zaskarżonym postanowieniu nie zawierały znamion czynów zabronionych;
2)art. 270 § l k.k.polegającą na uznaniu, że czyn opisany w zaskarżonym postanowieniu nie zawiera znamion czynu zabronionego;
II.obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.:
1)art. 17 § l pkt 1k.p.k. w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego mieć miejsce wK.w dniu 26 września 2012 roku przywłaszczenia przezA. N.kwoty w wysokości 18 900,00 zł pochodzących z zapłaty za pobyt wycieczki w GościńcuL.organizowany przezbiuro (...), na szkodęA.iD. S. (1)wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania uzasadnienia;
2)art. 17 § l pkt 1 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego mieć miejsce wK.w marcu 2012 roku przywłaszczeniA przezR. J. (1)iA. N.wyposażenia oraz wystroju pub-u znajdującego się na terenie GościńcaL.wK.na szkodęJ. M.orazA.iD. S. (1)o nieustalonej wartości wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania uzasadnienia;
3)art. 17 § l pkt 1 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.w związku zart. 94 § l pkt 5 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego mieć miejsce wK.w marcu 2012 roku przywłaszczenia przezR. J. (1)iA. N.dwóch telefonów komórkowychmarki S. (...)oraz marki(...)o wartości l 200,00 zł, gitary elektrycznej koloru czarno - białego 6 strunowej o wartości 500 zł na szkodęP. S.wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem uzasadnienia;
4)art. 17 § l pkt 1 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego miejsce w okresie od 30 kwietnia do 29 października 2012 roku podrobienia podpisów w postaci parafV. T.na 68 fakturach VAT wystawionych przez podmiot gospodarczy(...) sp. z o.o.na rzecz podmiotu(...) s.c.wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania uzasadnienia;
5)art. 17 § l pkt 1 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego miejsce w dniu 01 sierpnia 2012 roku wK.podrobienia podpisu na szkodęJ. S.na umowie najmu samochodu zawartej pomiędzyJ. S.aR. J. (1)wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania uzasadnienia;
6)art. 17 § l pkt 2 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego miejsce w okresie od 30 kwietnia do 29 października 2012 roku usiłowania doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem przezA.iD. S. (1)poprzez usiłowanie wyzyskania błędu polegającego na otrzymaniu faktur VAT na ogólną kwotę 511 661,26 zł od podmiotu gospodarczego(...) sp. z o.o.wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego i logicznego uargumentowania uzasadnienia;
7)art. 17 § l pkt 2 k.p.k.w związku zart. 4 k.p.k.w związkuart. 7 k.p.k.w związku zart. 92 k.p.k.poprzez umorzenie śledztwa w sprawie mającego miejsce wK.w nieustalonym dniu podrobienia umowy kupna-sprzedaży samochodu markiR. (...)onumerze rejestracyjnym (...)zawartej pomiędzyP. S.aR. J. (1)wobec braku podstaw do umorzenia śledztwa i przekroczenie przy tym zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, co skutkowało brakiem uzasadnienia;
8)art. 424 § l k.p.k.poprzez nie wykazanie jakie fakty zostały uznane za udowodnione bądź nieudowodnione;
9)art. 9 k.p.k.w związku zart. 10 k.p.k.poprzez nie przeprowadzenie przez organ procesowy czynności z urzędu i zebranie oraz rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie wymaganie od pokrzywdzonych przedstawiania dowodów, a wobec braku tego umorzenie postępowania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prokuratora Rejonowego wJ..
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Oczywiście przedwczesne jest rozstrzygnięcie o zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem taki zarzut może być skutecznie podnoszony tylko w razie poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie w wyniku dokonania właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasadne są natomiast zarzuty sformułowane w pkt II zażalenia odnoszące się do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienia całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy, tym samym zaś do popełnionego błędu w ustaleniach faktycznych.
Czynienie prawidłowych ustaleń faktycznych uzależnione jest od przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego celem ustalenia wszystkich okoliczności zdarzeń mających istotne znaczenie dla kwestionowanego rozstrzygnięcia. Ocena toku niniejszej sprawy wskazuje na to, że nie uzyskano w niej wszystkich koniecznych dowodów. Tylko po uzupełnieniu postępowania dowodowego i wyczerpaniu wszystkich możliwości ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń, możliwe jest – w oparciu o swobodną ocenę dowodów – wnioskowanie, iż zebrany materiał dowodowy nie powala na zarzucenie komukolwiek popełnienia czynu zabronionego. Zgromadzone w niniejszym postępowaniu dowody nie są wystarczające dla jednoznacznego wnioskowania w tym zakresie.
Organ prowadzący śledztwo nie dokonał wnikliwej i pogłębionej analizy zgromadzonych dowodów, jak również nie zebrał pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na poczynienie prawidłowych ustaleń faktycznych i wysnucie uprawnionych wniosków. Ta okoliczność czyni zakwestionowane rozstrzygnięcie przedwczesnym, uzasadniając konieczność jego uchylenia oraz dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Podstawowym celem postępowania przygotowawczego jest ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo. W sprawie tej Sąd jest zdania, że wobec przedwczesnego umorzenia postępowania karnego cel ten nie został osiągnięty.
W zakresie pierwszego z rozpoznawanych czynów, polegającego na przywłaszczeniu przezA. N.kwoty 18 900 zł na szkodęA.iD. S. (1), wskazać należy na to, że organ prowadzący śledztwo swoje rozstrzygnięcie oparł jedynie na zeznaniach złożonych przezA. N., w których wskazywała ona na to, że przekazała ona w/w kwotęM. V.do kasypensjonatu (...). Jest to o tyle niewystarczające, że w niniejszej sprawie to właśnie w interesieA. N.jest przywoływanie jak najbardziej korzystnych okoliczności towarzyszących zdarzeniu, będącemu przedmiotem pierwszego z czynów prowadzonego śledztwa. Niewątpliwie zatem dowód z jej przesłuchania winien być skonfrontowany z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami, zarówno tymi osobowymi, jak i w miarę możliwości dowodami z dokumentów. Tego organ prowadzący postępowanie zaniechał. Przede wszystkim nie przesłuchał na tę okoliczność samegoM. V.– świadek ten był słuchany przede wszystkim na okoliczności związane z prowadzonym przez niego na terenie(...)gabinetemS., jak również zupełnie pominął zeznania złożone nie tylko przezD. S. (1)iP. S., ale także przezV. T.. Zeznania tego ostatniego świadka są w niniejszej sprawie o tyle istotne, że prowadziła ona równolegle księgowość współce (...), jak również wpensjonacie (...). Miała ona zatem niewątpliwie obokR. J. (1)iA. N.najszerszą wiedzę odnośnie sytuacji finansowej obu tych podmiotów, przeprowadzanych transakcji, czy zaciąganych zobowiązań. Z zeznańV. T.wynika zaś jednoznacznie, żeA. N.nigdy nie dokonała wpłaty kwoty 18 900 zł do kasy pensjonatu, nigdy też taka transakcja nie została zaksięgowana w dokumentacji finansowej pensjonatu. Jakkolwiek więc w niniejszej sprawie niewątpliwym jest to, że polityka finansowa prowadzona była w(...)w sposób nieprawidłowy, wręcz naganny, to nie sposób przyjąć, że ten stan rzeczy w jakikolwiek sposób eskulpował działania, polegające na bezprawnym rozporządzeniu się i włączeniu do swojego majątku pieniędzy, stanowiących własność pokrzywdzonych.
Co do drugiego z czynów, będących przedmiotem prowadzonego śledztwa, polegającego na przywłaszczeniu przezR. J. (1)iA. N.wyposażenia pubu znajdującego się na terenie(...), przede wszystkim podnieść należy to, że organ prowadzący postępowanie całkowicie zaniechał także i w tym zakresie pogłębionej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z zeznań bowiem większości przesłuchanych w toku śledztwa świadków, którzy pracowali w tym czasie w(...), tj. w szczególnościV. T.,R. J. (2),B. P.,A. N. (1),W. K.wynika niezbicie, że zdarzenie takie w rzeczywistości miało miejsce. Świadkowie zgodnie podali, że jego inicjatorami byliR. J. (1)iA. N., którzy osobiście uczestniczyli w wynoszeniu i załadunku tych rzeczy, wskazali także miejsce, gdzie miały zostać wywiezione i złożone. Czynności takie zostały podjęte bez zgody i wiedzy zarówno właścicielki tych rzeczyJ. M., jak iD. S. (1)orazP. S., o czym przekonują zeznania tych osób. Z zeznańJ. M.wynika również, że czyniła na własną rękę ustalenia dotyczące możliwości odzyskania rzeczy, m.in. kontaktując się z właścicielemPensjonatu (...)wP., gdzie zostały one ostatecznie przewiezione i złożone. Organ prowadzący śledztwo oprócz ponownej, pogłębionej analizy powołanych dowodów, winien jeszcze raz przesłuchaćJ. M., w szczególności na okoliczności związane z finalnymi ustaleniami dotyczącymi odzyskania przedmiotowych rzeczy, ewentualnie rozważyć konieczność przesłuchania na tę okoliczność, jak również okoliczności związane z przywozem i złożeniem wyposażenia pubu właścicielapensjonatu (...)wP..
Wskazać również należy na to, że z zeznań powołanych świadków pracujących wpensjonacie (...)wynika także i to, że obok wyposażenia pubu, na polecenieR. J. (1)iA. N.doszło do wywiezienia z(...)rzeczy stanowiących wyposażenie pensjonatu. Organ prowadzący postępowanie winien zatem rozważyć, czy takie zachowanie nie nosiło również znamion przestępstwa przywłaszczenia. Bez wątpienia za jego bezkarnością nie może przemawiać to, że pokrzywdzeni w momencie oddania pensjonatu w dzierżawę nie sporządzili spisu inwentarza znajdujących się tam rzeczy. Okoliczności dotyczące rodzaju wywiezionych rzeczy, ich ilości oraz wartości powinny zostać ustalone przez organ prowadzący postępowanie na podstawie zeznańJ. S.iP. S., którzy dokonywali zakupu wielu rzeczy stanowiących wyposażenie pensjonatu, ewentualnie na podstawie, będących w ich posiadaniu faktur i dowodów zakupu, jak również na podstawie zeznań osób pracujących w pensjonacie, którzy osobiście uczestniczyli w pakowaniu i wywożeniu rzeczy, czy też mieli okazję obserwowania tego zdarzenia.
Z kolei w zakresie trzeciego z czynów, będących przedmiotem niniejszego postępowania, a polegającego na przywłaszczeniu dwóch telefonów komórkowych, stanowiących własnośćP. S.organ prowadzący śledztwo winien jeszcze raz wnikliwie przeanalizować zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania złożone przezP. S.. Wynika z nich bowiem niezbicie to, że jest on właścicielem telefonów komórkowych (w swoich zeznaniach wskazywał m.in. na to, że posiada dokumenty potwierdzające tę okoliczność) oraz, że w przeszłości przekazał jeR. J. (1), który podjął się oddania ich do naprawy. Pomimo kilkukrotnych próśb kierowanych przezP. S.doR. J. (1)ten nie zwrócił mu telefonów komórkowych.
W przypadku zaś działań, które polegały na zabraniu gitary elektrycznej, stanowiącej własnośćP. S.organ prowadzący śledztwo winien w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy rozważyć raz jeszcze, czy działaniaR. J. (1)nie wyczerpały znamion przestępstwa, a jeśli tak, to czy było to przestępstwo przywłaszczenia, czy może kradzieży zart. 278 § 1 k.k.Z zeznań złożonych przezP. S.nie wynika bowiem, aby w przeszłości oddawał ją w posiadanieR. J. (1), czy teżA. N.. Kwestia ta winna zatem zostać wyjaśniona przede wszystkim w toku ponownego przesłuchaniaP. S..
W zakresie czwartego z czynów, stanowiących przedmiot śledztwa w sprawie 3 Ds.317/13, tj. przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 286§ 1 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.organ prowadzący postępowanie winien jeszcze raz poddać wnikliwej analizie przede wszystkim zeznaniaV. T., która wskazywała na szereg nieprawidłowości przy wystawianiu faktur, które obciążały(...), jak również zeznaniaD. S. (1)iP. S.oraz pracowników pensjonatu, m.in.R. J. (2),A. N. (1),W. K.,D. S. (2),P. K., którzy zgodnie wskazywali na fikcyjne ilości towarów, jak również fikcyjne kwoty na jakie opiewały faktury(...) sp. z o.o.wobec(...). Na nieprawidłowości istniejące przy wystawaniu faktur z ramieniaspółki (...)wskazywała równieżM. T.. Winien również uwzględnić fakt przestoju w działalności prowadzonej przezpensjonat (...), jaki miał miejsce od końca października do końca grudnia 2012r. i nie zaciąganie w tym okresie przez osoby reprezentujące ten podmiot żadnych zobowiązań finansowych wobecspółki (...).
Niezależnie od powyższego organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie winien również poddać analizie i rozważyć, czy znamion przestępczego charakteru nie nosiły również takie działaniaR. J. (1)iA. N., które polegały m.in. na pobieraniu z kasypensjonatu (...)pieniędzy na swoją rzecz, czy też na poczet regulowania należnościspółki (...). Na te okoliczności wskazywała wprost w swoich zeznaniachV. T., która była odpowiedzialna za prowadzenie księgowości zarówno w(...)sp. z o.o, jak i wpensjonacie (...). Organ prowadzący śledztwo winien zatem dokonać ponownego szczegółowego przesłuchania tego świadka co do tych faktów, rozważyć także przesłuchanieM. V., który przez pewien czas był odpowiedzialny za prowadzenie finansów wpensjonacie (...). Winien także jeszcze raz przeanalizować zeznaniaP. S., ze szczególnym uwzględnieniem złożonej przez niego w toku postępowania dokumentacji księgowej, mającej wskazywać na dokonywane przezR. J. (1)iA. N.wyprowadzania środków finansowych z kasy(...)(wykaz z systemu przeznaczonego do obsługihoteli (...), jak również wykaz pobranych zaliczek). W przypadku, gdyby przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że takie zachowania w rzeczywistości miały miejsce organ prowadzący postępowanie winien rozważyć zakwalifikowanie ich jako przestępstwa zart. 278 § 1 k.k.
Pokrzywdzeni, jak równieżP. S.iJ. S.powierzającR. J. (1)iA. N.zarząd nadpensjonatem (...)i pozostawiając im całkowicie „wolną rękę” w zakresie gospodarowania finansami tego podmiotu wykazali się być może daleko idącą lekkomyślnością, na co wskazywano w postanowieniu o umorzeniu śledztwa, jednak brak należytej ostrożności pokrzywdzonych, a nawet ich lekkomyślność w żadnym wypadku nie może ekskulpować ewentualnych przestępczych działańR. J. (1)iA. N..
Wskazać należy także, że organ prowadzący śledztwo w niniejszej sprawie winien jeszcze raz przeanalizować zgromadzone dowody w zakresie okoliczności dotyczących sporządzenia umowy sprzedaży samochodu m-kiR. (...)onr rej. (...).P. S.bowiem w swoich zeznaniach w sposób konsekwentny i jednoznaczny zaprzeczał temu, aby kiedykolwiek zawierał taką umowę zR. J. (1). Okoliczności te potwierdziła w swoich zeznaniach m.in.V. T.. Świadek podała, że w okresie poprzedzającym zawarcie rzekomej umowy sprzedaży samochoduP. S.przekazałR. J. (1)kilka pustych kartek ze swoim podpisem, co umożliwiało temu drugiemu ewentualne ich wykorzystanie nie tylko w celach zgodnych z wolą i wiedząP. S.. Fakt przekazania przezP. S.niewypełnionych opatrzonych podpisem kartek wskazywała równieżM. T.. Należy także poczynić ustalenia odnośnie finalnych losów przedmiotowego samochodu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak na wstępie postanowienia.