Sąd Rejonowy w Olsztynie
V Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: V GC 1498/13
Data wyroku: 2014-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Bury
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Deliktowa
Podstawa prawna: art. 299 k.s.h.
Teza: niewystąpienie we właściwym czasie przez członków zarządu spółki z o.o. o ogłoszenie upadłości wywołuje szkodę jej wierzyciela (art 299 § 2 ksh) gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a na skutek opóźnienia dochodzi do powstania wobec spółki nowych zobowiązań, które nie powstałyby gdyby wniosek ten nie został złożony w terminie.

Sygn. akt V GC 1498/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2014 r.

Sąd Rejonowy w Olsztynie V Wydział Gospodarczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Joanna Bury

Protokolant:

Apl. adw. Maciej Zieliński

po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 r. na rozprawie sprawy
z powództwa(...) sp. z o.o.wW.
przeciwkoD. K.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoD. K.na rzecz powoda(...) sp. z o.o.wW.kwotę 18 495,94 zł (osiemnaście tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt pięć złotych 94/100) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 29 maja 2013 r. do dnia zapłaty,

II
oddala powództwo w pozostałym zakresie,

III
zasądza od pozwanegoD. K.na rzecz powoda(...) sp. z o.o.wW.kwotę 3 342,00 zł( trzy tysiące trzysta czterdzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów procesu .

SSR Joanna Bury

Sygn. akt V GC 1498/13

UZASADNIENIE
Powód(...) Sp. z o.o.wW.wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanegoD. K.kwoty 18.495,94zł wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.
Uzasadniając swoje stanowisko powód wskazał, iż nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy w Olsztynie z dnia 19.09.2012r. została stwierdzona jego wierzytelność o zapłatę kwoty 15.120,00zł wobec(...) Sp. z o.o.wO.. Wierzytelność ta wynika ze sprzedaży spółce towaru, na którą to transakcję w dniu 07.02.2012r wystawiona zostałafaktura VAT nr (...). Prowadzona wobec spółki przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Olsztynie egzekucja okazała się bezskuteczna. W tym stanie rzeczy, na podstawieart. 299 ksh, za zobowiązania spółki odpowiedzialność ponosi pozwany jako członek zarządu spółki.
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu złożonego pisma podniósł, iż spółka dokonała zapłaty powódce za sprzedany towar jednak kwota ta została zwrócona na rachunek nadawcy. Została natychmiast zajęta przez komornika sądowego w toku prowadzonych przeciwko spółce egzekucji. Cała dokumentacja rachunkowa spółki została skradziona.
W toku procesu, pozwany podniósł dodatkowo zarzut braku szkody po stronie powódki. Argumentował, iż ogłoszenie upadłości(...) Sp. z o.o.wO.nie pozwalałoby na zaspokojenie powódki gdyż majątek spółki nie wystarczyłby nawet na wierzytelności podatkowe i celne korzystające z wyższej kategorii zaspokojenia.

Sąd ustalił, co następuje:
Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) Sp. z o.o.wO.zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 21.11.2007r. Spółka powstała z przekształcenia spółki cywilnej, w której jednym ze wspólników był pozwanyD. K.. Od powstania spółki do chwili obecnej prezesem zarządu spółki jest pozwanyD. K.(dowód: odpis KRS spółki k.5-6).

W 2009r. wobec spółki wydane zostały decyzje administracyjne ustalające wielomilionowe kwoty zaległości z tytułu podatku VAT i akcyzowego. Decyzje stały się ostateczne i natychmiast wykonalne jeszcze w 2009r. Od tego też okresu wobec spółki prowadzone były postępowania egzekucyjne, w ramach których zajęte zostały rachunki bankowePrzedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego (...) Sp. z o.o.wO.(dowód: informacja o tytułach wykonawczych i prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych Naczelnika Urzędu Skarbowego wO.k. 84-88, informacja Dyrektora Izby Celnej wO.k. 89, decyzja w sprawie podatku akcyzowego z dnia 30.09.2008r. k. 121-163, decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wO.z dnia 31.12.2008r. w sprawie podatku od towarów i usług k.164, wyrok NSA z dnia 12.10.2011r. k. 110 w sprawie o sygn. akt I GSK 586/10, k.110-119, przesłuchanie pozwanego k. 74-75).
W dniu 07.02.2012r. powodowa spółka dokonała sprzedażyPrzedsiębiorstwu Usługowo-Handlowemu (...) Sp. z o.o.wO.towaru za cenę 15.120,00zł. Z tego tytułu wystawiona zostałafaktura VAT nr (...). Powyższa wierzytelność została zasądzona na rzecz powodowej spółki nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy w Olsztynie w dniu 19.09.2012r. Zasądzeniu podlegały także ustawowe odsetki za okres od dnia 08.02.2012r. do dnia zapłaty oraz koszty procesu w kwocie 3.375,94zł (dowód: dokumenty z akt sprawy V GNc 3315/12).
Postępowanie egzekucyjne z wniosku(...) Sp. z o.o.wW.wobecspółki Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) Sp. z o.o.wO.prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w OlsztynieR. K.pod sygn. akt Km 1833/12. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. postępowanie w tejże sprawie zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (dowód: odpis postanowienia k.14).
Dnia 13 maja 2013 r. powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty kwoty zasądzonej odPrzedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) Sp. z o.o.wO.(dowód: wezwanie do zapłaty k.19-20r).

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługuje na uwzględnienie w całości.
Pozwany jest i był członkiem zarząduPrzedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego (...) Sp. z o.o.wO.w okresie, kiedy istniały zobowiązania wobec wierzyciela oraz w okresie, kiedy powstał obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec spółki.
Przesłankami odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, wyrażonymi wart. 299 ksh, jest istnienie niezaspokojonego zobowiązania spółki stwierdzonego orzeczeniem sądowym oraz fakt, iż egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Dodać należy, iż odpowiedzialność członków zarządu zart. 299 kshma charakter odpowiedzialności odszkodowawczej opartej o delikt (orz. z dnia 19.02.1996 r., OSNC 1997, Nr 3, poz. 25, zdn. 28.11.2003 r., IV CK 226/02, niepubl, z dn. 24.06.2004 r. r., V CK 736/04, lex 180879).
W niniejszej sprawie przesłanka bezskuteczności egzekucji jest bezsporna, bowiem prowadzone z wniosku powoda postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało postanowieniem z dnia 18.04.2013r. umorzone, z uwagi na jego bezskuteczność. Komornik Sądowy ustalił, iż brak jest majątku dłużnej spółki, który umożliwiłby kontynuowanie postępowania i zaspokojenie zgłoszonej wierzytelności. Bezsporne jest również istnienie niezaspokojonej wierzytelności powoda stwierdzonej nakazem zapłaty z dnia 19.09.2012r..
Tym samym, spełnione zostały określone w§1 art. 299 kshprzesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki.
Zgodnie z §2 analizowanej regulacji podmiot odpowiedzialny może uwolnić się od osobistej odpowiedzialności jeśli wykaże, iż że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. Ciężar dowodu istnienia wskazanych okoliczności spoczywa jednak na pozwanym.
Zarzut pozwanego oparty na wskazanym uregulowaniu, a związany z brakiem szkody po stronie powoda okazał się jednak bezzasadny. Pozwany próbował wykazywać, że nie zgłoszenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości nie powodowało negatywnych konsekwencji dla powoda. W ocenie pozwanego bowiem, majątek spółki nie wystarczyłby na zaspokojenie powoda z uwagi na istnienie wysokich wierzytelności publicznoprawnych korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia.
Stwierdzić należy jednak, iż szkoda powoda w tym przypadku polega na tym, że w warunkach niewypłacalnościPrzedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego (...) Sp. z o.o.wO., obligującej pozwanego jako członka zarządu spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pozwany w imieniu spółki zaciągnął zobowiązanie wobec powoda.
Bezsporne bowiem w sprawie jest i zostało to wprost przyznane przez pozwanego, że niewypłacalność spółki obligująca pozwanego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości miała miejsce w 2009r., a zobowiązanie spółki wobec powoda powstało w 2012r. Powyższa okoliczność wynika również z dokumentów w postaci decyzji podatkowych i akcyzowych oraz informacji organu podatkowego o datach wszczęcia wobec spółki postępowań egzekucyjnych.
Podzielając stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 04.07.2013r., sygn. akt I CSK 646/12,www.sn.pl) stwierdzić należy bowiem, że w razie zgodnego z prawem zachowania, powód nie miałby w ogóle wierzytelności, a skoro ona powstała na skutek zaniechania członka zarządu i jej wyegzekwowanie okazało się niemożliwe, to poniósł szkodę. Szkodą jest więc w tym przypadku samo powstanie zobowiązania wobec powoda.
Co do zasady bowiem członkowie zarządu odpowiadają na podstawieart. 299 k.s.h.za zobowiązania spółki, którzy zajmowali to stanowisko w czasie od wymagalności zobowiązania, aż do chwili wystąpienia wierzyciela z powództwem oraz za zobowiązania, które powstały w okresie sprawowania przez nich tej funkcji, a w tym powstałe także dopiero po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2003 r., III CZP 75/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 3). Pogląd ten był już wielokrotnie wyrażony na gruncie obowiązywaniaart. 298 k.h.(por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 793/00, OSNC 2003, nr 2, poz. 22, z dnia 7 maja 1997 r., II CKN 117/97 i z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CKN 1092/99, niepublikowane) i należy go podzielić. Gdyby wolą ustawodawcy było zawężenie zakresu odpowiedzialności członków zarządu spółek z o.o. tylko do zobowiązań istniejących w chwili spełnienia się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie zamieściłby to w treści przepisuart. 299 § 1 k.s.h.Tymczasem nie tylko tego nie uczynił, a wręcz przeciwnie, w sposób wyraźny przez użycie zwrotu "może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w§ 1", nawiązał do pełnego zakresu odpowiedzialności określonego w tym przepisie. Członkowie zarządu odpowiadają więc na tej podstawie, w wypadku gdy zobowiązanie spółki - nie powstałoby, gdyby pozwany członek zarządu wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Nie można bowiem stracić z pola widzenia celu omawianego unormowania oraz potrzeb obrotu gospodarczego. Odmienna wykładnia eliminowałaby funkcję zabezpieczającąart. 299 k.s.h., która sprowadza się do pociągnięcia do odpowiedzialności osób sprawujących zarząd w razie niewystąpienia w terminie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Funkcja ta zostałaby całkowicie wyeliminowana, gdyby przyjąć, że członkowie zarządu nie odpowiadają na gruncie tego unormowania za zobowiązania, które nie powstałyby, gdyby w terminie wystąpili z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Omawiany wypadek należy więc oceniać przez pryzmat wykładni celowościowej, tj. przede wszystkim z punktu widzenia ochrony wierzycieli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2007 r., II CSK 322/06, Glosa 2007, nr 4, poz. 17). Członek zarządu odpowiada natomiast na podstawieart. 299 § 1 k.s.h., gdy przez niezłożenie wniosku w terminie doprowadził do powstania nowych niezaspokojonych zobowiązań spółki, które nie powstałyby gdyby wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie. Wierzyciel powstałego w takich okolicznościach zobowiązania spółki ponosi szkodę, gdyż na skutek takiego zachowania członka zarządu nie miałby tego prawa wobec spółki, a tym samym nie mogłoby powstać jego roszczenie wynikające z mawianego unormowania. Gdyby pozwany wystąpił o upadłość we właściwym czasie, to tym samym nie mogłoby powstać w tym zakresie roszczenie powoda wobec pozwanego jako członka zarządu spółki określone wart. 299 § 1 k.s.h., a w sytuacji, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony na podstawieart. 13 ust.1 p.u.n.– to po wpisaniu tego faktu do KRS, wierzytelność powoda powstałaby wyłącznie na jego ryzyko.
A zatem pomiędzy niezgłoszeniem wniosku o upadłość przez pozwanego jako członka zarządu w terminie, a powstaniem przedmiotowego zobowiązania spółki oraz w rezultacie, poniesieniem szkody przez powoda na wskutek braku możności jego wyegzekwowania, istnieje adekwatny związek przyczynowy. W razie zgodnego z prawem zachowania, powód nie miałby w ogóle wierzytelności, a skoro ją nabył na skutek zaniechania członka zarządu i jej wyegzekwowanie okazało się niemożliwe, to poniósł szkodę.
Uogólniając należy stwierdzić, że niewystąpienie we właściwym czasie przez członków zarządu spółki z o.o. o ogłoszenie upadłości wywołuje szkodę jej wierzyciela (art. 299 § 2 k.s.h.), gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a na skutek opóźnienia dochodzi do powstania wobec spółki nowych zobowiązań, które nie powstałyby gdyby wniosek ten został złożony w terminie.
Stan faktyczny pozwalający na wyciągnięcie takich wniosków ustalony został w oparciu o dokumenty prywatne i urzędowe znajdujące się w aktach sprawy, których autentyczności strony nie kwestionowały i które nie wzbudziły również wątpliwości sądu. Znalazły one potwierdzenie w zeznaniach pozwanego i jego konsekwentnych twierdzeniach.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 299§1 k.s.h., należało zasądzić od pozwanego na rzecz powoda kwotę 18.495,94zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wezwania do zapłaty (art. 481 §1 i §2 kpc).
W pozostałym zakresie – co do odsetek ustawowych od należności głównej ponad odsetki naliczone od dnia wezwania do zapłaty- powództwo podlegało oddaleniu. Roszczenie określone wart. 299 k.s.h.powstaje bowiem w zasadzie w chwili bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej prawomocnym tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce, z reguły bowiem już wtedy, gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej do jej naprawienia. Termin spełnienia takiego świadczenia odszkodowawczego nie jest jednak oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania. Wymagalność roszczenia należy więc określić zgodnie zart. 455 k.c., a zatem niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania i dopiero od dnia wymagalności świadczenia wierzyciel może, zgodnie zart. 481 k.c., żądać odsetek za opóźnienie w jego spełnieniu. Nie wyegzekwowane odsetki za opóźnienie w zapłacie sumy pieniężnej przez spółkę mogą być objęte odszkodowaniem dochodzonym na podstawieart. 299 k.s.h., gdy zostaną zsumowane i wyrażone kwotowo, a także objęte wezwaniem do zapłaty. Tego nie uczynił powód. Może więc skutecznie dochodzić od pozwanych zapłaty roszczenia głównego objętego nakazem zapłaty za opóźnienie w jego spełnieniu liczonymi dopiero od wezwania do zapłaty z dnia 13.05.2013r. – takie stanowisko przedstawił Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 21.02.2002r. (IV CKN 793/00, OSNC 2003/2/22) oraz z dnia 21.05.2004r. (III CK 55/03, Lex nr 172806), Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 04.07.2006r. (I ACa 341/06, Lex 217207) oraz Sąd Najwyższy w uchwale SN z dnia 7 grudnia 2006 r. (III CZP 118/06 OSNC 2007/9/136, Biul.SN 2006/12/7).
Odsetki mogą zatem być naliczane dopiero od dnia wezwania przez powoda dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.).
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 kpc, w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Tak więc, od pozwanego na rzecz powoda należało zasądzić kwotę3.342,00zł, na którą składają się: opłata od pozwu –925,00 zł; koszty zastępstwa procesowego - 2400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.

SSR Joanna Bury