Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 632/14
Data wyroku: 2014-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Hanna Bartkowiak, Leszek Matuszewski, Bożena Ziółkowska

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2014 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Leszek Matuszewski /spr./
Sędziowie: SSO Bożena Ziółkowska
SSO Hanna Bartkowiak
Protokolant: stażysta Iwona Moskal
przy udzialeM. N.Prokuratora Prokuratury Wojskowej del. do Prokuratury Okręgowej w Poznaniu
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r.
sprawyS. B.
oskarżonego zart. 209 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Pile
z dnia 30 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIII K 918/13

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną,

2
kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.

H. B.L. B.Z.

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Pile, VIII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą wZ., wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014 roku, sygn. akt VIII K 918/13 uniewinnił oskarżonegoS. B.od zarzutu, że w okresie od 25 kwietnia 2013 roku do dnia 10 września 2013 roku wK.przyul. (...)będąc zobowiązany prawomocnym wyrokiem przez Sąd Rejonowy w Złotowie, sygn. akt III Rc 442/03 z dnia 23 grudnia 2003 roku do płacenia alimentów na rzecz dzieci rodzeństwaK.iD. B.w wysokości po 350 zł miesięcznie oraz prawomocnym wyrokiem sądowym za sygn. akt III RC 265/05 z dnia 11 października 2005 roku zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz córkiR. B.w wysokości 200 zł miesięcznie uporczywie uchylał się od ich płacenia przez co naraził je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych tj. od przestępstwa zart. 209 § 1 k.k.
W punkcie 2 wyroku, na podstawieart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa
Z powyższym wyrokiem nie zgodził sięprokurator, składając apelację na niekorzyść podsądnego. Skarżący zarzucił orzeczeniu obrazę prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie z uwagi na stwierdzenie braku cechy uporczywości w zachowaniu oskarżonego gdy tymczasem prawidłowa ocena jego zachowania powinna prowadzić do wniosku, że swoim zachowanie wyczerpał on znamiona zarzucanego mu przestępstwa
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie z powodu swojej oczywistej bezzasadności.
Apelacja jest oczywiście bezzasadna, w rozumieniuart. 457 § 2 k.p.k., jeżeli w oczywisty sposób nie ma wątpliwości co do tego, że w sprawie nie wystąpiły uchybienia określone wart. 438 k.p.k.oraz wart. 439 k.p.k., a nadto nie zachodzi przesłanka zart. 440 k.p.k.O oczywistej bezzasadności apelacji można mówić wtedy, kiedy już na pierwszy rzut oka, bez konieczności dogłębnej analizy podniesionych w niej zarzutów jest oczywiste, iż wskazane w niej argumenty nie są trafne. Właśnie z tego rodzaju sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na błędne zredagowanie zarzutu zawartego w apelacji. Z treści apelacji wynika, że oskarżyciel publiczny kwestionuje ustalenia faktyczne Sądu I instancji, co do braku uporczywości działania oskarżonego. Jest poza sporem, że zarzut w postaci obrazy prawa materialnego wolno zaś podnosić wówczas, gdy nie podważa się ustaleń Sądu I instancji.
Kontestowanie ustaleń Sądu Rejonowego przez oskarżyciela publicznego jest oczywiście nietrafne. Błąd w ustaleniach faktycznych może wynikać bądź to z niepełności postępowania dowodowego, bądź z przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Może być on wynikiem nieznajomości określonych dowodów albo nieprzestrzegania dyrektyw obowiązujących przy ocenie dowodów. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych nie może natomiast sprowadzać się do samej tylko odmiennej oceny materiału dowodowego przez skarżącego, lecz powinien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuścił się Sąd Rejonowy w dokonanej przez siebie ocenie materiału dowodowego. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, Sąd orzekający rozstrzygając o winie bądź niewinności oskarżonego kieruje się własnym wewnętrznym przekonaniem, nieskrępowanym żadnymi ustawowymi regułami dowodowymi. Przekonanie to tak długo pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., dopóki nie zostanie wykazane, iż Sąd I instancji oparł swe przekonanie o winie albo niewinności podsądnego, bądź na okolicznościach nie ujawnionych w toku postępowania sądowego, bądź też ujawnionych w toku przewodu sądowego, ale ocenionych w sposób sprzeczny ze wskazaniami wiedzy i doświadczeniem życiowym.
Takie zaś okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą. Prokurator w złożonej apelacji nie zgadzając się z ustaleniami Sądu Rejonowego, nie wykazał w sposób przekonywujący, poza odmienną interpretacją zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności odmienną oceną wyjaśnień podsądnego na jakiej podstawie ustalenia Sądu Rejonowego uważać należy za niesłuszne. Zdaniem Sądu Odwoławczego, ocena dowodów przeprowadzona przez organ orzekający zasługuje na akceptację - w świetle wiedzy, zasad logicznego rozumowania i zgodności z doświadczeniem życiowym. Organ wyrokujący w sprawie słusznie w oparciu o tę ocenę uwolnił podsądnego od odpowiedzialności karnej za zarzucane mu przestępstwo.
Należy podkreślić, że zasada prawdy materialnej wprowadza w procesie karnym wymóg opierania wszelkich rozstrzygnięć na zgodnych z prawda ustaleniach faktycznych, rozumie się jednak przez nie ustalenia udowodnione (...). Obowiązek udowodnienia odnosić jednak należy tylko do ustaleń niekorzystnych dla oskarżonego, jako że on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.), a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 5 § 2 k.p.k.). Z tych względów wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono mu, że jest winny popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W tym ostatnim wypadku wystarczy zatem, że twierdzenia oskarżonego, negującego tezy aktu oskarżenia, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść również i w takiej sytuacji, gdy wykazywana przez oskarżonego teza jest wprawdzie nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano mu udowodnić sprawstwa i winy ( zob. postanowienie SN z 18 grudnia 2008 r., V KK 267/08, Biul. PK 2009, nr 2, poz. 66; tak też: wyrok SN z 28 marca 2008 r., III KK 484/07, LEX nr 370249; podobnie: wyrok SN z 21 listopada 2007 r., V KK 186/07, OSNK 2007, nr 1, poz. 2669). Z taką właśnie sytuacją dowodową mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Sąd odwoławczy przypomina, że przestępstwo zarzucane podsądnemu popełnia ten tylko kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (art. 209 §1 k.k.) Uchylanie się oznacza negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do nałożonego na niego obowiązku alimentacyjnego, świadczący o jego złej woli. Przejawia się ona w ten sposób, że sprawca pomimo obiektywnej możliwości realizowania w/w obowiązku, nie wypełnia go, ponieważ wypełnić go nie chce lub fakt obciążenia go rentą alimentacyjną lekceważy. Ten negatywny stosunek musi być zawsze poparty dowodami ( zob. postanowienie SN z 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96, Prok. i Pr. 1996, nr 11, poz. 4). Czynu określonego wart. 209 § 1 k.k.dopuszcza się tylko ten, kto mógł wykonać ciążący na nim obowiązek, ale nie uczynił tego, mimo realnych ku temu możliwości (zob. wyrok SN z 9 maja 1995 r., III KRN 29/95, OSNKW 1995, nr 9-10, poz. 64). Organ wyrokujący w sposób prawidłowy uznał, że w toku wyczerpującego postępowania rozpoznawczego, nie ujawniono dowodów wskazujących na to, że podsądny w inkryminowanym okresie działał w sposób wyżej opisany, wypełniając znamiona występku zart. 209 §1 k.k..
Prokurator jest w błędzie, wskazując, że stosunek oskarżonego do pracy świadczonej przezeń w kwietniu 2013 roku, wskazuje na uporczywość, o której mowa w przepisieart. 209 § 1 k.k.Prawdą jest, że oskarżony nie wywiązał się należycie z powierzonej mu pracy i ją porzucił. Nie przemawia to automatycznie na jego niekorzyść, jak wywodzi to autor apelacji.
Przez skarżącego w żaden racjonalny sposób nie zostało podważone ustalenie, że porzucenie tej pracy związane było z uprzednią kradzieżą na szkodę oskarżonego narzędzi jego pracy.
Na marginesie uwzględnić należy dość szczególne okoliczności, w jakich podsądny miał świadczyć pracę. Oskarżony został zatrudniony jako osoba, która miała wykonywać stosunkowo prostą pracę, jednakże samodzielnie, bez nadzoru innej osoby. Efektywna praca podejmowana w takich warunkach wymaga istotnej samodyscypliny i pewnego doświadczenia zawodowego.S. B.jest osobą, która w zasadzie spędziła dorosłe życie w zakładach karnych, odbywając kary pozbawienia wolności, orzeczone w wielu postępowaniach karnych. Osoby tego pokroju często nie mają niemal żadnego doświadczenia zawodowego, minimalnej kultury pracy, a także samodyscypliny pozwalającej im planować i konsekwentnie realizować powierzoną i nie nadzorowaną w żaden sposób pracę.S. B.jest nadto osobą, którą boryka się z nałogiem alkoholowym. Nie sposób racjonalnie wymagać od tego rodzaju osób systematycznej pracy wykonywanej w sposób samodzielny, choćby polegającej na bardzo prostych czynnościach i zarabiania w ten sposób pieniędzy na życie. W zasadzie bez prowadzenia jakichkolwiek badań można wyrazić zasadny pogląd, że z uwagi na wyżej wskazane i utrwalane przez wiele lat negatywne cechy oskarżonego, nie miał on kwalifikacji do wykonywania pracy w takich specyficznych warunkach.
Należy dodać, że oskarżony w inkryminowanym okresie nie miał także obiektywnych możliwości, aby znaleźć inną pracę, którą umożliwiałaby mu regularne zarobkowanie. Kwalifikacje zawodowe podsądnego są we współczesnych realiach rynku pracy- dosłownie żadne.S. B.ukończył szkołę podstawową i nie ma wyuczonego zawodu. Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na warunki rynku pracy w których osoby bez kwalifikacji i to przebywające długi czas w zakładach karnych mają poważne trudności ze znalezieniem stosownego zajęcia. Słusznie podkreślono na stronie 7 pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, że podsądny mimo zarejestrowania w urzędzie pracy przez dwa lata nie otrzymał żadnej oferty pracy. Organ wyrokujący w sprawie ma zatem rację, że już samo zarejestrowanie w urzędzie pracy, wskazuje, że podsądny nie lekceważył ciążącego na nim obowiązku płacenia renty alimentacyjnej. Z okoliczności sprawy wynika, że podsądny starał się zarobkować zbierając puszki i złom. Oskarżony próbował na miarę swoich skromnych możliwości, znaleźć zatrudnienie i wypełniać dzięki zarobionym pieniądzom swoje zobowiązania alimentacyjne. Należy dodać, że pieniądze zarobione w kwietniu 2013 roku zostały przekazane matce dzieci, na których utrzymanie oskarżony był zobowiązany łożyć.
Sąd I instancji prawidłowo uznał za wiarygodne wyjaśnienia podsądnego, w których oświadczył, że przekazał w inkryminowanym okresie kwotę 325 złotych na zakup książek szkolnych dla jego córki. Treść przekazu i jego data wskazuje zaś, że oskarżony przekazał rzeczoną kwotę na zakup książek dla swojej córkiR. B., uprawdopodobniając wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie. Nie ujawniły się żadne dowody, które podważałyby twierdzenia podsądnego w tym zakresie. To na oskarżycielu ciąży obowiązek wykazania nieprawdziwości twierdzeń podsądnego (art. 74 § 1 k.p.k.). Co istotne, w przedmiotowej sprawie przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący. Prokurator nie wykazywał stosownej inicjatywy dowodowej, aby podważyć wyjaśnienia oskarżonego.
Żadnych zastrzeżeń Sądu II instancji nie wzbudza przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że oskarżony mieszka wraz ze swoją konkubiną i dziećmi. Tego rodzaju ustalenia znajdują umocowanie w danych osobopoznawczych z dnia 8 września 2013 roku, zgromadzonych przez Policję, z których wynika, że oskarżony mieszka wK.ul (...), a zatem tam, gdzie mieszka jego konkubina ( k. 19,37). Nie ujawniły się żadne dowody wskazują na inny stan rzeczy.
Z tych wszystkich powodów, Sąd Rejonowy słusznie uwolnił oskarżonego od odpowiedzialności karnej za zarzucane mu przestępstwo.
Sąd II instancji na podstawieart. 626 k.p.k.iart. 636 k.p.k.kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy:

1
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną,

2
kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa

SSO Hanna Bartkowiak SSO Leszek Matuszewski SSO Bożena Ziółkowska