Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 987/14
Data wyroku: 2014-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Maria Gawlik
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne Osób Prowadzących Działalność Gospodarczą
Podstawa prawna: usyawa z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych  ( t.j. z 2009r. , dz.u. nr 205,poz. 1585 ze zm.)

Sygn. aktVIII U 987/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Maria Gawlik

Protokolant:

Justyna Jarzombek

po rozpoznaniu w dniu24 czerwca 2014 r. w Gliwicach
sprawyJ. P.(P.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale zainteresowanego(...)K. K. (1)(K.)
opodleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia
na skutek odwołaniaJ. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia3 stycznia 2014  r.nr4
oddala odwołanie.
(-) SSO Maria Gawlik

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.zaskarżoną decyzją z dnia 3.01.2014 r. stwierdził, że odwołującyJ. P.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek(...)wM.–K. K. (1)nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 1.09.2003 r. do 29.04.2004 r.
Organ rentowy zaskarżoną decyzję wydał na podstawie przepisówustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tj. z 2009 r., Dz.U. nr 205, poz. 1585 ze zm.).
W odwołaniu do Sądu JarosławP.kwestionuje zaskarżoną decyzję w całości,a swoje zastrzeżenia przedstawił w uzasadnieniu odwołania.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania od decyzjiz dnia 3.01.2014 r., podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając odwołanie Sąd ustalił i zważył, co następuje:
OdwołującyJ. P.w okresie od 1.09.2003 r. do 29.04.2004 r. został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, wypadkowego, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę zlecenia w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności.
W raportach imiennych ZUS RCA, które zostały złożone za miesiące od 09/03 do 04/04 wykazano podstawę składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 50.- zł miesięcznie.
W wyżej wymienionym okresie ubezpieczony prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu zgłosił się jedynie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z art. 68 ustawy do zakresu działania Zakładu należy m.in. stwierdzeniei ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Zakład jest uprawniony do badania zarówno faktu zawarcia umowy, jak i jej ważności. W konsekwencji ma również prawo zakwestionowania rodzaju łączącej strony umowy, w szczególności w przypadku, gdy zachodzi podejrzenie o zawarciu umów w celu obejścia przepisów regulujących obowiązek ubezpieczeń.
W myślart. 6 ust. 1 pkt. 4 i art. 13 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Wedługart. 11 ust. 2osoby wykonujące umowę zlecenia objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnymii rentowymi podlegają na swój wniosek dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
W świetle art. 6 ust. 1 pkt. 5 oraz art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 pkt. 4 ustawy, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie posiadającą innego tytułu podlegania ubezpieczeniom, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
W myśl art. 9 ust. 2 ustawy osoba spełniająca warunki do objęcia ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z kilku tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 2, 4-6 i 10 (tj. m.in. z tytułu wykonywania umowy zlecenia), jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Może ona jednak na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, także z pozostałych, wszystkich tytułów lub zmienić tytuł ubezpieczeń.
Kwestię podstawy wymiaru składek reguluje art. 18 ustawy. W myśl tej regulacji podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność jest zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (art. 18 ust. 8 – w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2008 roku).
Zgodnie z zasadą swobody umów wyrażoną wart. 3531k.c.– strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Ponadto czynność prawna sprzeczna z ustawą, albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy –art. 58 § 1 k.c.W myślart. 83 k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Nieważna jest również czynność prawna sprzecznaz zasadami współżycia społecznego.
W okresie od miesiąca sierpnia 2003 r. do miesiąca października 2005 r. płatnik składek(...)wM.zgłaszał do ubezpieczeń około 400 zleceniobiorców, a ich podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wynosiła 50.- zł miesięcznie.
Zdecydowana większość zleceniobiorców jednocześnie prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu dokonywano zgłoszeń wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.
Większość zleceniobiorców płatnik składek wyrejestrował z ubezpieczeń od dnia 1.11.2005 r.
Organ rentowy przeprowadził w drodze kontroli postępowanie wyjaśniające u płatnika składek, zaś poczynione ustalenia szczegółowo przedstawił nie tylko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale również w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie.
Mimo wyjaśnień ubezpieczonych, że powodem zawarcia umowy zlecenia była chęć uzyskania dodatkowych dochodów, to zdaniem organu rentowego umowy zlecenia były zawierane tylko w celu uzyskania drugiego tytułu ubezpieczeń społecznychi zamiany tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z działalności gospodarczej na mniej kosztowny z tytułu umowy zlecenia.
W spornym okresie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wynosiła za miesiące:
- od 09/03 do 11/03  - 1.284,61 zł,
- od 12/03 do 02/04  - 1.296,01 zł,
- od 03/04 do 04/04  - 1.366,10 zł.
Natomiast odwołującyJ. P.w tym samym okresie z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego,a z tytułu umowy zlecenia płatnik składek wykazał jako podstawę wymiaru składek kwotę 50.- zł.
Ustawodawca umieszczając w art. 6 ust. 1 pkt. 5 ustawy prowadzenie pozarolniczej działalności jako odrębny tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym ustalił obowiązek ubezpieczeń dla osób wykonujących tę działalność. Ustawa przewiduje jednakże sytuacje, kiedy ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności nie są obowiązkowe, wtedy gdy prowadzona działalność nie jest jedyną działalnością zarobkową, a ubezpieczony ma inne źródło przychodu, takie jak między innymi umowa o pracę oraz umowy cywilnoprawne (umowy zlecenia itd.). Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają przypadku, gdy składki na ubezpieczenia z prowadzenia pozarolniczej działalności nie są obowiązkowe, uzależniając je od określonych w ustawie warunków. Zamiarem ustawodawcy było więc zarówno uniknięcie sytuacji, w której ubezpieczony podlega obowiązkowo ubezpieczeniom z wszystkich tytułów jednocześnie (nadmiernego obciążenia składkami na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne), jak i sytuacji, kiedy ubezpieczony pomimo aktywności zawodowej nie opłaca składek, bądź opłaca je od bardzo niskich podstaw wymiaru.
Artykuł 9 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.10.2005 roku określał możliwość wyboru obowiązkowego ubezpieczenia w sytuacji, gdy osoba spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z kilku tytułów, np. pozarolniczej działalności gospodarczej i umowy zlecenia. Od dnia 1.11.2005 roku zachowano prawo wyboru tytułu obowiązkowego ubezpieczenia, jednakże uzależniono je od osiągania z tytułu umowy zlecenia przychodu w wysokości co najmniej takiej jak obowiązująca daną osobę najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. W konsekwencji ustawodawca wykluczył sytuacje, gdy osoba prowadząca pozarolniczą działalność wybiera umowę zlecenia jako tytuł obowiązkowy podlegania ubezpieczeniom, a ze zlecenia płatnik (zleceniodawca), wykazuje niskie podstawy wymiaru składek.
W oparciu o ustalony stan faktyczny oraz treść cytowanych przepisów Sąd Okręgowy w Gliwicach uznał,że odwołanieJ. P.nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w pełni podzielił stanowisko organu rentowego według, którego zamiarem zleceniobiorcy – odwołującego, prowadzącego jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą nie było osiąganie dodatkowych przychodów z wykonywanej pracy, a uzyskanie drugiego tytułu podlegania ubezpieczeniom, umożliwiającego opłacenie składek z tego tytułu – bez ograniczeń w zakresie minimalnej podstawy wymiaru składek.
Niewątpliwie zamiar z jakim zawarto umowę oraz sposób jej wykonania prowadzi do skutku polegającego na obejściu przepisów art. 6 ust. 1 pkt. 5 w związku z art. 18 ust. 8 ustawy
z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zdaniem Sądu organ rentowy słusznie uznał, że umowę zawarto w celu obejścia prawa,
w konsekwencji czego, w oparciu o przepisart. 58 § 1 k.c.jest ona nieważna.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy w Gliwicach z mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekło oddaleniu odwołania.
SSO Maria Gawlik