Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 809/14
Data wyroku: 2014-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Dział Spadku
Podstawa prawna: art. 618 § 2 i 3 k.p.c.

Sygn. akt III Ca 809/14

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 września 2013 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, II Wydział Cywilny w sprawie o sygnaturze akt II C 1274/12 z powództwaA. B. (1)przeciwkoM. M.o zapłatę:1.oddalił powództwo;2.zasądził odA. B. (1)na rzeczM. M.kwotę 2.417 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;3.nie obciążyłA. B. (1)pozostałymi kosztami postępowania.
U podstaw powyższego rozstrzygnięcia legło ustalenie, iż postanowieniem z dnia 15 września 2011 roku w sprawie o sygnaturze akt II Ns 2314/09 z wnioskuM. M.z udziałemA. B. (1)o podział majątku i dział spadku poC. B., dokonano podziału majątku wspólnegoA. B. (2)iC. B.oraz działu spadku poC. B.w ten sposób, że przyznano na wyłączną własnośćA. B. (1)samodzielnylokal mieszkalny numer (...)położony wŁ.przyul. (...)z obowiązkiem spłaty na rzeczM. M.kwoty 23.550 złotych. Wskazane postanowienie Sądu Rejonowego zostało utrzymane w mocy przez Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2012 roku.
Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie powód domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 29.434,70 złotych tytułem zwrotu poczynionych przez niego nakładów nalokal nr (...)przyul. (...)wŁ.w okresie od 1997 roku. Sąda quoargumentował, iż zgodnie zart. 618 § 3 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.po prawomocnym zakończeniu postępowania o dział spadku uczestnik tego postępowania nie może dochodzić roszczeń dotyczących nakładów na rzecz będącą przedmiotem działu bez względu na to, czy zostały zgłoszone w toku postępowania o dział spadku. Zatem roszczenie powoda jako niedopuszczalne podlegać musiało oddaleniu.
Sąd Rejonowy nadmienił także, że kwestia oświadczeniaC. B.o zrzeczeniu się udziału w lokalu przyul. (...)była już przedmiotem rozważań Sądu w sprawie II Ns 2314/09, który uznał, iż oświadczenie to było nieważne z uwagi na niezachowanie formy aktu notarialnego.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł w oparciu oart. 108 i art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. /wyrokwraz z uzasadnieniem – k. 100-104/
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wywiódł powód, zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił:

1
błędną ocenę materiału dowodowego oraz sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu o zniesienie współwłasności doszło do rozstrzygnięcia dotyczącego nakładów na rzecz stanowiącą przedmiot powyższego postępowania;

2
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez zaniechanie wszechstronnej i obiektywnej analizy materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w szczególności przez pominięcie zeznań i uwag powoda dotyczących nakładów poczynionych na remont budynku wspólnego oraz oświadczenia zmarłego brata o zrzeczeniu się udziału w przedmiotowym lokalu w zamian za inny lokal.

W uzasadnieniu apelacji powód podniósł, iż w toku postępowania o sygnaturze II Ns 2314/09 zgłaszał roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na lokal przyul. (...)wŁ., zaś Sąd rozpoznający sprawę w żaden sposób nie odniósł się do jego roszczenia. W tym stanie jest on uprawniony do dochodzenia wskazanych roszczeń w odrębnym postępowaniu. Nadto skarżący podniósł, iż jego roszczenie znajduje uzasadnienie na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, które to regulacje nie podlegają ograniczeniom przewidzianym wart. 618 § 3 k.p.c.
W konkluzji apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej kwoty 29434,70 złotych wraz z kosztami postępowania według norm przepisanych. Nadto w razie oddalenia apelacji powód wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania należnymi pozwanej, na podstawieart. 102 k.p.c./apelacja – k. 110-111/
W piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2014 roku powód w uzupełnieniu apelacji podniósł, iżC. B.zrzekł się swojego udziału w spadku po swoim ojcu, o czym ma świadczyć zapis na odwrocie postanowienia z dnia 28 maja 1998 roku. W zamian za zrzeczenie się udziału w spadkuA. B. (2)(matka powoda) miała wyłożyć pieniądze na wykupmieszkania numer (...)przyulicy (...)wŁ.. Powód wskazał, iż pieniądze na wykup mieszkania przyulicy (...)były jego. W konsekwencji w ocenie skarżącego pozwana nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przyul. (...)wŁ.. /pismo procesowe powoda z dnia 25 sierpnia 2014 roku – k. 157-158/
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 17 listopada 2014 roku powód oświadczył, iż popiera apelację. Natomiast pełnomocnik pozwanej wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. /e-protokół rozprawy z dnia 17 listopada 2014 roku: stanowisko procesowe powoda – 00:04:01; stanowisko procesowe pełnomocnika pozwanej – 00:05:13/
Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Sąd Okręgowy aprobuje ustalenia dokonane przez Sąd I instancji i wyrażone przez ten Sąd oceny prawne. Zarzuty skarżącego zawarte w apelacji nie zasługują na uwzględnienie.
Przed przystąpieniem do oceny podniesionych przez skarżącego zarzutów na wstępie należy wskazać, iż w pozwie z dnia 31 sierpnia 2012 roku powód domagał się od pozwanej zwrotu nakładów poczynionych przez niego na lokal przyul. (...)wŁ., a także nakładów na wykup mieszkania przyul. (...)wŁ.. Następnie na rozprawie z dnia 24 września 2013 roku powód oświadczył, iż jego roszczenie jest związane tylko z lokalem przyul. (...)wŁ.. Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest tylko i wyłącznie roszczenie powoda o zwrot poczynionych przez niego nakładów na mieszkanie przyul. (...). Niniejsze postępowanie nie dotyczy zaś wykupu mieszkania przyul. (...)wŁ.i związanych z tym roszczeń.
Koniecznym jest także odniesienie się do argumentacji powoda zawartej w jego piśmie z dnia 25 sierpnia 2014 roku w myśl której pozwana nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przyul. (...)wŁ.. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań Sądu Rejonowego w sprawie o sygnaturze akt II Ns 2314/09, który wskazał, że zbycie udziału w spadku wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego, a zatem wskazywana przezA. B. (1)okoliczność, iżM. M.nigdy nie była współwłaścicielką mieszkania przyul. (...)wŁ.nie znajduje żadnego uzasadnienia. Opisane stanowisko Sądu Rejonowego zostało następnie zaakceptowane przez Sąd Okręgowy w Łodzi, który tym samym uznał za niezasadną apelacjęA. B. (1)od postanowienia z dnia 15 września 2011 roku zapadłego w sprawie II Ns 2314/09. Pozostawiając na boku problematykę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) także i w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż twierdzenie powoda jakoby pozwana nigdy niebyła współwłaścicielką mieszkania przyul. (...)wŁ.jest chybione, gdyż jak słusznie wskazano zbycie udziału w spadku wymaga dla swojej ważności formy aktu notarialnego.
Przechodząc do oceny zarzutów powoda wskazać należy, iż są one nietrafne. Sąd Rejonowy prawidłowo zważył, iż zgodnie zart. 618 § 3 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.po prawomocnym zakończeniu postępowania o dział spadku uczestnik tego postępowania nie może dochodzić roszczeń dotyczących nakładów na rzecz będącą przedmiotem działu bez względu na to, czy zostały zgłoszone w toku postępowania o dział spadku czy też nie. Zatem zarzut powoda jakoby zgłosił on w toku postępowania o sygnaturze II Ns 2314/09 roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na lokal przyul. (...)wŁ.pozostaje irrelewantny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zamierzonego przez skarżącego skutku nie może odnieść także podniesiona przez niego koncepcja, iż dochodzone roszczenie znajduje podstawę na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Zasądzenie na rzecz powoda dochodzonej przez niego kwoty z tytułu zwrotu poczynionych nakładów na lokal przyul. (...)wŁ.prowadziłoby do obejścia przepisówart. 618 § 3 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c., co jest niedopuszczalne, gdyż wskazane artykuły mają charakter normy bezwzględnie obowiązujących.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności zarzutów sformułowanych w apelacji oraz nieujawnienia okoliczności, które winny być uwzględnione w toku postępowania drugoinstancyjnego z urzędu, Sąd Okręgowy oddalił apelację w oparciu oart. 385 k.p.c., jako bezzasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z wyrażoną wart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik sporu zasądzając odA. B. (1)na rzeczM. M.kwotę 1.200 złotych. Na kwotę tę złożyło się jedynie wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej w postępowaniu odwoławczym ustalone w oparciu o§ 6 pkt 5w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 461 j.t.). Sąd Okręgowy miał na uwadze, iż zgodnie zart. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. z 2010 roku, nr 90, poz. 594 z późn. zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Ponadto w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania w stosunku do powoda dobrodziejstwa wynikającego zart. 102in finek.p.c.i odstąpienie od obciążania go obowiązkiem zwrotu przeciwnikowi kosztów postępowania apelacyjnego. Sam fakt, iż strona przegrywająca spór znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (powód został zwolniony od kosztów w całości – k. 60) nie pociąga za sobą automatycznie konsekwencji w postaci przyjęcia, że zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", pozwalający na zastosowanieart. 102 k.p.c.Za odstąpieniem od obciążania strony przegrywającej spór kosztami procesu, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, przemawiać muszą jeszcze inne, dodatkowe okoliczności, które łącznie sprawiają, że obciążeniu takiej strony kosztami procesu sprzeciwiają się względy słuszności. W ocenie Sądu Odwoławczego w niniejszej sprawie takie inne, dodatkowe okoliczności nie zachodzą.