Sąd Rejonowy w Przasnyszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 497/12
Data wyroku: 2014-06-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Andrzejewska
Słowa kluczowe: Dział Spadku, Zniesienie Współwłasności
Podstawa prawna: art. 622 kpc, art. 623 kpc, art. 1037 kc, art. 1036 kc

Sygn. akt I Ns 497/12

POSTANOWIENIE
Dnia 26 czerwca 2014 roku
Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny wP.w składzie :
Przewodniczący :SSR Anna Andrzejewska
Protokolant :Małgorzata Szczypińska
po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 roku w Przasnyszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuW. J.
z udziałemE. S.,W. W.
o dział spadku i zniesienie współwłasności
p o s t a n a w i a :

I
Ustalić, że w skład spadku poS. J.wchodzi:

1
zabudowana nieruchomość położona w miejscowościP., gminaR., powiat(...)oznaczonanumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 1677 m2dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu w Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)wraz z wyposażeniem domu posadowionego na tej nieruchomości - o łącznej wartości 414.073,00 złotych (czterysta czternaście tysięcy siedemdziesiąt trzy złote 00/100).

2
zabudowana nieruchomość położona w miejscowościP., gminaR., powiat(...)oznaczonanumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 1900 m2dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu w Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)- o wartości 122.854,00 złotych (sto dwadzieścia dwa tysiące osiemset pięćdziesiąt cztery złote 00/100).

II
Stwierdzić, że spadkobiercąS. J.jest wnioskodawcaW. J.w 23/100 części, zaś uczestnikW. W.jest nabywcą udziału wynoszącego 77/100 części spadku poS. J..

III
Stwierdzić, że przedmiotem zniesienia współwłasności w 23/100 częściW. J.i w 77/100 częściW. W.są nieruchomości szczegółowo opisane w puncie I niniejszego postanowienia.

IV
Dokonać zgodnego zniesienia współwłasnościW. J.iW. W.w ten sposób, że:

1
nieruchomość zabudowaną wraz z wyposażeniem domu szczegółowo opisaną w punkcie I podpunkt 1 niniejszego postanowienia przyznać na wyłączną własność uczestnikaW. W.;

2
nieruchomość zabudowaną szczegółowo opisaną w punkcie I podpunkt 2 niniejszego postanowienia przyznać na wyłączną własność wnioskodawcyW. J.

– bez wzajemnych dopłat.

V
Zasądzić na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Przasnyszu) tytułem zwrotu tymczasowo poniesionych wydatków:

- od wnioskodawcyW. J.kwotę 19,60 złotych (dziewiętnaście złotych 60/100);
- od uczestnikaW. W.kwotę 65,61 złotych (sześćdziesiąt pięć złotych 61/100).

VI
Oddalić wniosek uczestnikaW. W.o zasądzenie kosztów postępowania i stwierdzić, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 497/12

UZASADNIENIE
W dniu 14 sierpnia 2012 roku wnioskodawcaW. J.wniósł o dokonanie działu spadku poS. J.i zniesienie współwłasności. Podał, że w skład majątku spadkowego wchodzi samochód osobowy markiA.(...)
numer rejestracyjny (...)oraz dwie działki położone wP.powiat(...): numer(...)powierzchni 0.1677 ha dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr(...)i numer(...)o powierzchni 0.1900 ha dla której prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)(k.2-12). Wnosił o dokonanie działu spadku zgodnie z wolą spadkodawcy wyrażoną w testamencie z dnia 10 stycznia 2005 roku (k. 11).
Uczestnik postępowaniaW. W.poparł wniosek co do żądania zniesienia współwłasności działek położonych wP.o numerach:(...)o powierzchni 0.1677 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu prowadzona jest księga wieczysta KW nr(...)i(...)o powierzchni 0.1900 ha zabudowanej budynkiem letniskowym dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)i wniósł o dokonanie zniesienia współwłasności w ten sposób, bydziałkę nr (...)przyznać na wyłączna własność wnioskodawcyW. J., adziałkę nr (...)– na wyłączną własność uczestnikowi postępowaniaW. W.bez obowiązku wzajemnych spłat i dopłat. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego (k. 165-166, 172).
UczestniczkaE. S.nie zajęła stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:
S. J.zmarł w dniu(...)roku. Sąd Rejonowy w Przasnyszu I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia 23 października 2009 roku w sprawie I Ns 470/05 stwierdził, że spadek po wyżej wymienionym, na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 10 stycznia 2005 roku nabyli: żonaE. S.w 77/100 częściach oraz synW. J.w 23/100 częściach (k. 84).

S. J.był właścicielem nieruchomości położonej we wsiP., gminaR., powiat(...), województwo(...)składającej się z zabudowanych działek gruntu onumerach geodezyjnych (...)o powierzchni 0.1677 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu prowadzona jest księga wieczysta KW nr(...)i(...)o powierzchni 0.1900 ha zabudowanej budynkiem letniskowym dla której w Sądzie Rejonowym w Przasnyszu prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...).
W dniu 25.07.2005 roku spadkodawca był też współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej samochodu osobowego markiA. (...)onumerze rejestracyjnym (...). Od dnia 11.05.2011 roku właścicielem tego pojazdu jestT. B.na podstawie umowy kupna – sprzedaży z dnia 01.04.2011 roku i postanowienia z dnia 23.10.2009 roku Sądu Rejonowego w Przasnyszu wydanego w sprawie I Ns 470/05 (k. 57). Oznacza to, że przed dokonaniem działu spadku spadkobiercy dokonali rozdysponowania składnikiem majątku spadkowego stanowiącym udział we współwłasności opisanego wyżej samochodu osobowego. Nie kwestionował tego wnioskodawca (k. 61).
Umową z dnia 23 maja 2012 rokuE. S.sprzedałaW. W.cały nabyty przez nią udział w spadku poS. J.wynoszący 77/100 części oświadczając w treści umowy, że wydanie przedmiotu umowy nastąpi najpóźniej do dnia 30 czerwca 2012 roku (k.43-52v).
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 roku Sąd Rejonowy w Przasnyszu wezwałW. W.do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania (k. 33).
Z chwilą stwierdzenia nabycia spadku na rzecz kilku spadkobierców powstaje między nimi wspólność praw i obowiązków spadkowych, która utrzymuje się do chwili dokonania działu spadku. Zgodnie zart. 1035 kcw sytuacji gdy spadek przypada kilku spadkobiercom do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisówtytułu VIII Kodeksu Cywilnego. Powstała w ten sposób wspólność masy majątkowej w postaci spadku nabytego przez kilka osób ma specyficzny charakter. Nie stanowi ona mianowicie współwłasności, której zniesienia można dokonać w trybie przewidzianym wart. 210 kcbądźart. 617 kpc. Do zniesienia tego typu współwłasności konieczne jest zastosowanie przepisów o dziale spadku, w szczególnościart. 1035i następnekc,art. 1070i następnekcorazart. 680 kpc(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 1991 roku w sprawie III CRN 125/91 – Lex nr 9058). Zart. 1037 kcwynika, iż możliwe jest dokonanie działu spadku umowne na podstawie umowy między wszystkimi spadkobiercami bądź sądowe na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.
Stosownie doart. 684 kpcskład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Zgodnie zart. 924 kcotwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś spadkobierca właśnie z tą chwilą nabywa spadek (art. 925 kc). Skład spadku określa się na chwilę otwarcia spadku, zaś następujące po niej działania skutkujące zmianą właścicieli przedmiotów spadkowych nie mają wpływu na skład spadku. W uchwale z dnia 27 września 1974 roku w sprawie III CZP 58/74 (OSNC 1975/6/90, Lex nr 1801) Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, iż w dziale spadku na podstawieart. 1035 i nast. k.c.stan spadku ustala się według otwarcia spadku, jego zaś wartość - według cen z chwili dokonania działu.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostawała kwestia dotycząca składników majątku spadkowego, a także zniesienia współwłasności między zainteresowanymi. Przedmiotem tym są bowiem jedynie dwie opisane wyżej nieruchomości zabudowane oznaczonenumerami geodezyjnymi (...)położone w miejscowościP.. Wnioskodawca nie podniósł kwestii bezskuteczności zbycia udziału w spadku przezE. S.na rzeczW. W.(art. 1036 kc). W istocie w sprawie dokonać zatem należało zniesienia współwłasności wnioskodawcy i uczestnikaW. W..
Celem ustalenia wartości rynkowej opisanych wyżej nieruchomości, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości sporządzonej na potrzeby sprawy spadkowej I Ns 470/05 (k. 104).
Biegły sądowyJ. T.złożył do akt sprawy opinię sporządzoną w dniu 24 sierpnia 2009 roku. Po dokonaniu oględzin i analizie cen transakcyjnych, stanu technicznego budynków stosując podejście kosztowe, oszacował wartość nieruchomości 259/1 z zabudowaniami i ruchomościami (w tym samochodem osobowymA. (...)o wartości 1.000 złotych) na łączną kwotę 422.213 złotych, adziałkę (...)z zabudowaniem na kwotę 122.067 złotych (k. 121-134). Opinię tę biegły potwierdził ustnie na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 roku twierdząc, że z uwagi na upływ czasu wartość gruntów mogła się zmienić, przy czym znacząco wartość działki z zabudową letniskową tj.działki numer (...)(k. 172).
Strony nie wniosły zastrzeżeń do opinii biegłego i na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 roku oświadczyły, że pomimo takiego stanowiska biegłego, poprzestają na szacunkach dokonanych przez biegłego sądowego zawartych w opinii pisemnej sporządzonej na potrzeby sprawy I Ns 470/05 i potwierdzonej ustnie przez biegłego (k. 172). Wniosły też o dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości bez wzajemnych dopłat (k. 172).
W tych okolicznościach Sąd tak przedstawioną przez biegłego pisemną opinię biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości uznał za rzetelną, fachową oraz sporządzoną w oparciu o wiedzę i doświadczenie biegłego, w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z powyższym Sąd przyjął opinię jako podstawę ustaleń co do wartości nieruchomości objętej wnioskiem w sprawie.
Stosownie doart. 622 kpcpierwszeństwo ma dokonanie podziału w oparciu o zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, jeżeli nie sprzeciwia się prawu, zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych. Do tego sposobu dokonania działu spadku i zniesienia współwłasności powinien nakłaniać współwłaścicieli Sąd w toku postępowania (art. 622 §1 kpc). W przypadku braku podstaw do zniesienia współwłasności na skutek zgodnego wniosku współwłaścicieli wchodzi w grę zniesienie współwłasności przez podział w naturze na części odpowiadające wartością udziałom współwłaścicieli z uwzględnieniem wszelkich okoliczności zgodnie z interesem społeczno – gospodarczym. Różnice wartości wyrównuje się w tej sytuacji przez dopłaty pieniężne (art. 623 kpc).
Stanowiska zainteresowanych w przedmiotowej sprawie, co do sposobu dokonania zniesienia współwłasności, były zgodne. Wnioskodawca domagał się przyznania mu na wyłączną własność działki oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)zabudowanej domem letniskowym – bez żadnych dopłat, a uczestnikW. W.- przyznania mu na wyłączną własność działki oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)zabudowanej budynkiem mieszkalnym i gospodarczym – także bez wzajemnych dopłat. Sąd czyniąc zadość ich woli dokonał zniesienia współwłasności zgodnie z ich zgodnymi żądaniami ustalając wartośćdziałki zabudowanej numer (...)bez uwzględnienia wartości samochodu markiA. (...)nie stanowiącego składnika przedmiotu współwłasności stron i nie wchodzącego w skład spadku poS. J.). Biorąc ten sposób wyjścia ze współwłasności, Sąd uznał, iż brakuje jakichkolwiek przeciwwskazań merytorycznych dla takiego rozwiązania, a przede wszystkim jest on zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i czyni zadość zgodnemu stanowisku zainteresowanych.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w postanowieniu na mocy powołanych wyżej przepisów.
Orzekając o kosztach sądowych tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa Sąd uznał, że zainteresowani powinny w nich partycypować stosownie do swych udziałów w majątku objętym wnioskiem, albowiem udziały te odzwierciedlają ich stopień zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy (art. 520 § 1 kpc). Takie wydatki w sprawie wyniosły 85,21 złotych. Stanowią je koszt wynagrodzenia biegłego sądowego powołanego w sprawie (k.174).
Sąd oddalił wniosek uczestnikaW. W.o zasadzenie na jego rzecz od wnioskodawcy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Podstawą rozstrzygania o kosztach postępowania w postępowaniu nieprocesowym jest zasada ich ponoszenia przez każdego uczestnika. Zasada wyrażona wart. 520 § 1 kpcjest natomiast nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub – mimo braku tej równości – ich interesy są wspólne. W niniejszej sprawie strony zgłaszały zgodny sposób wyjścia ze współwłasności, ale nawet gdyby proponowały różne wnioski w tym zakresie to i tak uznać należy, że są w równym stopniu zainteresowane wynikiem postępowania, a ich interesy są w zasadzie wspólne, gdyż polegają na wyjściu ze stanu współwłasności. Wniosek uczestnikaW. W.nie uzasadniał odstąpienia od reguły określonej wart. 520 § 1 kpcdlatego podlegał oddaleniu. Pozostałe koszty związane ze swym udziałem w sprawie zainteresowani powinni ponieść we własnym zakresie (art. 520 §1 kpc). W tym miejscu jedynie na marginesie zauważyć należy, że odniesienie interesu stron do przysługujących im udziałów skutkowałby koniecznością zasądzenia od uczestnikaW. W.na rzecz wnioskodawcy kwoty 92,09 złotych, gdyż w istocie wnioskodawca który posiada udział wynoszący 23/100 części poniósł wydatki w łącznej kwocie 1.200 złotych, a uczestnikW. W.który posiada udział wynoszący 77/100 w kwocie 3.617 złotych.