Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 557/13
Data wyroku: 2014-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Henryk Haak, Wojciech Vogt, Barbara Mokras
Słowa kluczowe: Dział Spadku

Sygn. akt II Ca 557/13

POSTANOWIENIE
Dnia 23 stycznia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Vogt (spr.)

Sędziowie:

SSO Barbara Mokras
SSO Henryk Haak

Protokolant:

st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt

po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuG. D.
z udziałemH. M.,L. M.
o dział spadku
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 9 sierpnia 2013r. sygn. akt I Ns 773/12
p o s t a n a w i a:

o d d a l i ć apelację

II Ca 557/13

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniG. D.wniosła o ustalenie, że w skład spadku poJ. M. (1)zmarłym 31 sierpnia 1967 r. wO., ostatnio stale zamieszkałym wM.wchodzi roszczenie o nabycie od Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych nieruchomości rolnych stanowiącychdziałki nr (...)o powierzchni 0,0300 ha, nr(...)o powierzchni 0,1800 ha, nr(...)o powierzchni 157,6300 ha oraz nr(...)o powierzchni 53,0525 ha (obrębD., gminaS., powiat(...), dla których Sąd Rejonowy w Przasnyszu prowadziksięgę wieczystą (...)na zasadach przewidzianych w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 19.10. 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz dokonanie działu spadku poJ. M. (1)poprzez ustalenie , że wnioskodawczyni będzie przysługiwało roszczenie opisane we wstępie w 30%, uczestniczce postępowaniaH. M.w 30%, a uczestnikowi postępowaniaL. M.– w 40 %.
Sąd Rejonowy w Kaliszu postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. wniosek oddalił. Rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach:
J. M. (1)zmarł 31 sierpnia 1967 r. wO.. Spadek nabyły dzieci:H. M.,G. D.iL. M.po 1/3 części każde z nich. Nieruchomość opisana we wniosku stanowi własność Skarbu Państwa - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Powyższe działki wchodziły w skład(...)przejętego na własność Skarbu Państwa od właścicielaJ. M. (2)na podstawie art. 2 pkt. E oraz art. 6 Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o wprowadzeniuR.Rolnej.
W skład spadku poJ. M. (1)nie wchodzą żadne składniki majątkowe. Stan spadku będący podstawą dokonywania działu spadku ustala się według stanu z chwili otwarcia spadku, to jest daty śmierci spadkodawcy.
W skład spadku poJ. M. (1)nie wchodzi też roszczenie o nabycie od Skarbu Państwa - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości wchodzących w skład dawnego majątkuD.na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt. 1 wspomnianej ustawy byłemu właścicielowi zbywanej nieruchomości lub jego spadkobiercom - jeżeli nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu państwa przed dniem 1 stycznia 1992 r. – przysługuje pierwszeństwo nabycia nieruchomości po cenie ustalonej w sposób ustalony w ustawie. Prawo spadkobierców jest ich własnym prawem. Z tych też względów należało wniosek oddalić.
Apelacjęod powyższego rozstrzygnięcia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania –art. 684 k.p.c.w zw. zart. 688 k.p.c.przez nich niezastosowanie i niewyjaśnienie, czy wskazana nieruchomość została znacjonalizowana zgodnie z prawem. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd Odwoławczy przyjmuje ustalenia i poglądy prawne sądu pierwszej instancji jako swe własne. W szczególności rację ma Sąd I instancji, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa byłemu właścicielowi zbywanej nieruchomości lub jego spadkobiercom, jeżeli nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa przed dniem 1 stycznia 1992 r. przysługuje pierwszeństwo nabycia nieruchomości po cenie ustalonej w sposób określony w ustawie. Z powyższego uregulowania - jak to słusznie podkreślił Sąd Rejonowy - prawo pierwokupu przysługuje spadkobiercom byłego właściciela. Jest to ich własne prawo więc nie można go dzielić w postępowaniu o dział spadku, gdyż nie przysługiwało ono nigdy spadkodawcy, którym zmarł przed powstaniem tego prawa.
Wnioskodawca jak i uczestnicy w całym postępowaniu nie wskazywali na istnienie innego majątku, który można by podzielić w niniejszym postępowaniu. Sąd Rejonowy nie miał więc żadnych podstaw do badania czy majątekD.został skutecznie wywłaszczony na podstawie przepisów o reformie rolnej. Sam fakt, że możliwość prawna takiego badania istnieje nie świadczy o tym, że w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy z urzędu powinien – bez żadnego zarzutu ze strony uczestników – poszukiwać dowodów wskazujących na nieskuteczność wywłaszczenia. Na sądzie taki obowiązek nie spoczywa i nie wynika on z treściart. 684w zw. zart. 688 k.p.c.Obecnie w literaturze zdecydowanie dominuje pogląd mówiący, że sąd może podejmować działaniaex officiowówczas, gdy z wypowiedzi uczestników lub innych ustalonych w sprawie okoliczności będzie wynikać, że może istnieć jeszcze jakiś inny przedmiot spadkowy, który powinien podlegać działowi. Działania sądu z urzędu w analizowanym zakresie nie zwalnia jednak uczestników postępowania działowego od ciężaru udowodnienia faktów, z których wywodzą oni skutki prawne (por. Andrzej Stępniak,Postępowanie w sprawach o dział spadku, Warszawa 2012, s. 177; A. Świderska,Zasada kontradyktoryjności w postępowaniu nieprocesowym na podstawie kodeksu postępowania cywilnegoZNUW, Prawo, Administracja, Zarządzanie 1992, Nr 2 s. 395) Zarzut apelacji jest więc bezzasadny.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie zart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., orzec jak w sentencji.