Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1585/13
Data wyroku: 2014-04-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Kowalska-Kulik
Słowa kluczowe: Zwrot Nienależnie Pobranych Świadczeń Z Ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 103 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1585/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 kwietnia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: SSO Alicja Kowalska-Kulik
Protokolant: sekr. sąd. Ewa Rusnarczyk

po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2014 roku w Nowym Sączu
na rozprawie
odwołaniaR. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.
z dnia 7 sierpnia 2013 roku   znak:(...)
w sprawieR. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.
o zwrot nienależnego świadczenia

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż kwota nienależnie pobranych przezR. R.świadczeń w 2012 roku wynosi 3191,92 zł ( trzy tysiące sto dziewięćdziesiąt jeden złotych 92/100) i zobowiązuje odwołującego do zwrotu tej kwoty.

Sygn. akt IV U 1585/13

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 roku

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2013 roku, znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN., w oparciu oart. 103-105, art. 127 oraz art. 138 -140, art. 141 ust.1 - 3 oraz art. 142-144 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 roku, nr 153, poz. 1227 ze zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 roku w sprawie szczegółowych zasad zawieszenia lub z zmniejszenia emerytury i renty (Dz. U. nr 58, poz. 290 ze zm.) iustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz. U. z 2009 roku, nr 205, poz. 1585 ze zm.), dokonał rozliczenia emeryturyR. R.w związku z osiągniętym przychodem w 2012 roku. Organ rentowy wskazał, iż łączny przychód osiągnięty przezR. R.w 2012 roku wyniósł 37253,44 zł i przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku tj. 29772,30 zł, łącznie o kwotę 7 481,14 zł. Osiągnięty przezR. R.przychód uzasadniał zmniejszenie łącznej kwoty świadczenia za w/w rok o kwotę maksymalnego zmniejszenia tj. o 4806,36 zł, w tym od 1 stycznia 2012 roku do dnia 29 lutego 2012 roku o 770, 26 zł ; od 1 marca 2012 roku do dnia 31 grudnia 2012 roku o 4036, 10 zł. ZUS zaznaczył, iż świadczenie w w/w roku rozliczeniowym było wypłacone w pełnej wysokości. Po dokonaniu rozliczenia za 2012 r. organ rentowy ustalił, żeR. R.pobrał nienależne świadczenie w kwocie 4 806,36 zł i zobowiązał go do zwrotu tej kwoty w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia decyzji.

Powyższą decyzję zaskarżyłR. R., zarzucając ZUS rozliczenie emerytury za 2012 rok w sposób dla niego niekorzystny. Wniósł o umożliwienie mu dokonania wpłaty na FUS zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 roku. W uzasadnieniu odwołaniaR. R.wskazał, że postępując zgodnie z informacją zawartą w zawiadomieniu o miesięcznym rozliczeniu emerytury z dnia 29 maja 2013 r. dostarczył oświadczenie wymienione w pkt III, po czym otrzymał sprzeczne informacje, że nadpłata została ujęta w rozliczeniu (pismo z dnia 17 lipca 2013 r.), a następnie, że jego rozliczenie nie przewiduje żadnej nadpłaty (pismo z dnia 12 sierpnia 2013 r.). W tej sytuacji ZUS powinien wyznaczyć termin wpłaty wyliczonej kwoty i wstrzymać się z wydaniem rażąco niekorzystnej decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy ZUS do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że rozliczenie świadczenia było konsekwencją braku reakcji ze stronyR. R.na doręczone mu w dniu 12 czerwca 2013 r. zawiadomienie organu rentowego z 29 maja 2013 r. o miesięcznym rozliczeniu emerytury w związku z przychodem uzyskanym w 2012 r. W zawiadomieniu tym wskazano, że w wypadku wpłaty na FUS kwoty 496,72 zł do dnia 8 lipca 2013 r. ZUS wyda decyzję rozliczającą emeryturę, w której ustali nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 3191,92 zł. Natomiast w wypadku braku wpłaty na FUS w zakreślonym terminie zostanie wydana decyzja rozliczająca emeryturę, w której dokona rozliczenia rocznego i ustali nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 4806,36 zł.

Bezspornymw sprawie było, że łączny przychód osiągnięty przezR. R.w 2012 roku wyniósł 37253,44 zł i przekroczył niższą kwotę graniczną ustaloną dla tego roku tj. 29772,30 zł, łącznie o kwotę 7 481,14 zł. Świadczenie w 2012 roku rozliczeniowym było wypłacone w pełnej wysokości.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W piśmie z dnia 29 maja 2013 roku skierowanym doR. R.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.dokonał miesięcznego rozliczenia emeryturyR. R.w związku z przychodem uzyskanym w poszczególnych miesiącach 2012 roku. Sporządzono zestawienie przedstawiające skutki osiągnięcia przychodu i nie dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS (różnica między uzyskanym przychodem a wyższą kwotą graniczną przychodu po pomniejszeniu o zaliczkę pobraną na podatek dochodowy i składkę na ubezpieczenie zdrowotne podlegającą odliczeniu od kwoty zaliczki). W pkt IV i V zawiadomienia pouczonoR. R., że jeżeli dokona wpłaty kwoty 496,72 zł na FUS, Oddział ZUS wyda decyzję rozliczającą świadczenie, w której ustali nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 3191,92 zł, natomiast w przypadku nie dokonania wpłaty na FUS w terminie do 8 lipca 2013 roku Oddział ZUS wydał decyzję rozliczającą świadczenie, w której dokona rozliczenia rocznego i ustali nienależne pobrane świadczenia w kwocie 4806,36 zł. W powyższym zawiadomieniu umieszczono również pouczenia zatytułowane „informacje”. W pkt III ppkt 2 wskazano, że jeżeli w terminie ustalonym w zawiadomieniu nie zostanie dokonana dobrowolna wpłata na FUS albo nie wpłynie oświadczenie w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie potrącenia tej wpłaty z przysługującego wyrównania, Zakład przyjmie faktyczny przychód uzyskany w poszczególnych miesiącach roku kalendarzowego oraz wyda decyzję w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń.

(dowód:miesięczne rozliczenie emerytury z dnia 29.05. 2013 r. k. 6 akt ZUS)

W piśmie z dnia 7 lipca 2013 roku, które wpłynęło do ZUS w dniu 9 lipca 2013 roku,R. R.złożył oświadczenie, iż wyraża zgodę na potrącenie kwoty 496,72 zł tytułem wpłaty na FUS z przysługującego wyrównania. W odpowiedzi organ rentowy w piśmie z dnia 17 lipca 2013 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.poinformował odwołującego, że nie może pozytywnie rozpatrzyć jego oświadczenia, ponieważ w zawiadomieniu o miesięcznym rozliczeniu emerytury z dnia 29 maja 2013 roku naliczona została nadpłata z tytułu rozliczenia zawieszalności za 2012 rok w kwocie 3191,92 zł w przypadku wpłaty na FUS kwoty 496,72 zł. Natomiast, jeżeli odwołujący nie dokona wpłaty, która wynosi 496,72 zł do 1 sierpnia 2013 roku, zostanie wydana decyzję na kwotę 4 806,36 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia za 2012 rok. ZUS poinformował, iż oczekuje 14 dni na dokonanie wpłaty na FUS kwoty 496,72 zł. Powyższe pismo zostało doręczoneR. R.w dniu 22 lipca 2013 r.
W piśmie z dnia 1 sierpnia 2013 roku (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 2 sierpnia 2013 r.), które wpłynęło do ZUS 6 sierpnia 2013 r.,R. R.zarzucił, iż błędne jest twierdzenie, że nadpłata została naliczona w zawiadomieniu o miesięcznym rozliczeniu emerytury z dnia 29 maja 2013 roku. Stwierdził, iż kwoty maksymalnego zmniejszenia zostały pomniejszone nie o należną nadpłatę, lecz zostały sproratyzowane z powodu pobierania emerytury proporcjonalnej. Wskazał, iż należna nadpłata nie została naliczona, dlatego ponowił prośbę zawartą w oświadczeniu z dnia 7 lipca 2013 r. W dniu 7 sierpnia 2013 r. ZUS wydał decyzję zobowiązującąR. R.do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 4806,36 zł. Następnie w piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 roku skierowanym do odwołującego wyjaśnił, iż termin dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS upłynął w dniu 8 lipca 2013 roku oraz że rozliczenie świadczenia za 2012 r. nie przewiduje żadnego zwrotu świadczenia na jego rzecz, z którego ZUS mógłby dokonać potrącenia, o którym odwołujący pisze w piśmie z dnia 7 lipca 2013 roku.

(

dowód:

pismoR. R.z dnia 7.07.2013 r. k. 8 akt ZUS, pismo ZUS z dnia 17.07.2013 r., k. 11 akt ZUS, dowód doręczenia pisma k. 21 akt ZUS, pismoR. R.z dnia 1.08.2013 r. k. 18 akt ZUS, pismo ZUS z dnia 12.08.2013 r. k. 20 akt ZUS).

W toku postępowania sądowego odwołujący wpłacił na FUS kwotę 496,72 zł.

(dowód:dowód wpłaty 496,72 zł k. 32)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zalegających w aktach organu rentowego, której autentyczności i mocy dowodowej żadna ze stron nie kwestionowała w toku postępowania.

Sąd zważył, co następuje:

OdwołanieR. R., wnoszącego o zastosowanie korzystniejszego wariantu rozliczenia emerytury za 2012 r., zasługuje na uwzględnienie,
Zgodnieart. 103 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2013 r., poz. 1440),  prawo do emerytur i rent ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu na zasadach określonych wart. 103a-106. W myśl art. 104 ust. 1 cyt. ustawy, prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 6.
Odwołujący, co do zasady nie kwestionował obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a tylko wnosił o umożliwienie mu dobrowolnej wpłaty na FUS wskazanej przez ZUS kwoty i ustalenie niższej kwoty świadczenia do zwrotu. Możliwość taką przewidują bowiem przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 22 lipca 1992 roku w sprawie szczegółowych zasad zawieszenia lub z zmniejszenia emerytury i renty (Dz. U. nr 58, poz. 290 ze zm.), a konkretnie § 9 ust 1, stanowiący, iż organ rentowy po ustaleniu, że łączna kwota dochodu emeryta lub rencisty przewyższyła w danym roku kalendarzowym kwotę graniczną dochodu o kwotę niższą niż kwota nienależnie pobranych świadczeń, informuje emeryta (rencistę) o możliwości uniknięcia zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń w razie przekazania na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego kwoty równej kwocie tego przekroczenia, pomniejszonej o kwotę pobranej zaliczki na podatek dochodowy i wyznacza termin jej zwrotu. Jeżeli emeryt (rencista) nie dokonał wpłaty, o której mowa w ust.1, w określonym terminie, organ rentowy dochodzi zwrotu świadczeń na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin albo w przepisach odrębnych (ust. 2).
W ocenie Sądu decyzja z dnia 7 sierpnia 2013 r. została wydana przedwcześnie, bez jasnego i w pełni zrozumiałego dla odwołującego się pouczenia dot. dobrowolnej wpłaty na FUS kwoty 496,72 zł, pomimo, że odwołujący od początku deklarował chęć skorzystania z korzystniejszego wariantu rozliczenia emerytury (co zresztą przyznał ZUS w odpowiedzi na odwołanie). Treść pism wymienianych w toku postępowania administracyjnego, a także pisma składane przez odwołującego się w toku postępowania sądowego wskazują jednoznacznie, iż odwołujący mylnie zinterpretował kierowane do niego pouczenia i wyjaśnienia. Właśnie to było powodem nie dokonania wpłaty w pierwotnie wyznaczonym terminie do dnia 8 lipca 2013 r., a później w terminie do 14 dni od otrzymania pisma z dnia 17 lipca 2013 r. Należy wskazać, że pouczenie zawarte w zawiadomieniu z dnia 29 maja 2013 r. (pkt III ppkt 2 informacji) zasugerowało odwołującemu, iż może on alternatywnie: albo dokonać dobrowolnej wpłaty na FUS, albo złożyć oświadczenia o wyrażeniu zgody na dokonanie potrącenia
    z kwoty przysługującego wyrównania. Stąd też odwołujący wyraził w piśmie z dnia 7 lipca 2013 r. zgodę na potrącenie kwoty 496,72 zł tytułem wpłaty na FUS z przysługującego wyrównania, uznając, że takie wyrównanie mu przysługuje. Pismo ZUS z dnia 17 lipca 2013 r., w ocenie Sądu, nie wyjaśniło odwołującemu jednoznacznie kwestii rozliczenia świadczenia; w piśmie tym zaznaczono, iż „naliczona została nadpłata z tytułu rozliczenia zawieszalności za 2012 r.”. Kolejne pismo odwołującego się skierowane do ZUS wskazuje, iż nadal miał on wątpliwości co do sposobu rozliczenia świadczenia – ponowił bowiem swą prośbę z dnia 7 lipca 2013 r. Mimo to organ rentowy wydał decyzję niekorzystną dla odwołującego się w dniu 7 sierpnia 2013 r., a dopiero w piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 r. wskazał jednoznacznie, iż rozliczenie świadczenia za 2012 r. nie przewiduje na rzecz odwołującego żadnego zwrotu świadczenia, z którego ZUS mógłby dokonać potrącenia, o którym odwołujący pisze w piśmie z dnia 7 lipca 2013 roku. W ocenie Sądu pismo z dnia 12 sierpnia 2013 r. w sposób czytelny i wyjaśniło odwołującemu się sporną kwestię i winno ono być przesłaneR. R.z ostatecznym terminem do dokonania dobrowolnej wpłaty na FUS przed wydaniem decyzji ustalającej wyższą kwotę świadczenia do zwrotu. Organ rentowy postąpił jednak odwrotnie: najpierw wydał niekorzystną decyzję, a dopiero później udzielił czytelnego już pouczenia. W tej sytuacji Sąd uznał, iż nie dokonanie przez odwołującego się wpłaty na FUS w zakreślonych przez ZUS terminach było spowodowane błędną interpretacją wysyłanych do odwołującego przez organ rentowy pouczeń, które dla laika mogły być niezrozumiałe oraz brakiem czytelnych i jasnych wyjaśnień ze strony organu rentowego. Zaznaczyć należy, iż odwołujący nie był bierny ( co świadczyłoby o braku chęci wpłaty na FUS), wręcz przeciwnie korespondował z ZUS-em w celu wyjaśnienia wątpliwości. Organ rentowy zaś miał obowiązek – przed wydaniem decyzji - dokładnie wyjaśnić odwołującemu kwestię rozliczenia świadczenia i udzielić mu wszelkich informacji, w związku z jego wątpliwościami. Takie ostateczne wyjaśnienie zawarto w piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 r., co jednak miało miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd – uznając odwołanie za uzasadnione – zakreślił odwołującemu się w toku postępowania termin do dokonania dobrowolnej wpłaty kwoty 496,72 zł na FUS do 28 lutego 2014 r. Ponieważ w wyżej wymienionym terminie wpłata ta została dokonana, Sąd uznał, iż zachodzą podstawy do ustalenia, iż kwota nienależnie pobranych przezR. R.świadczeń w 2012 roku wynosi 3191,92 zł.
Biorąc podniesione okoliczności pod uwagę Sąd - na zasadzieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w sentencji.