Sąd Okręgowy we Wrocławiu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 731/13
Data wyroku: 2014-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Burdukiewicz-Krawczyk, Dorota Stawicka-Moryc, Beata Stachowiak
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 415 kc, art. 1049 § 1 kpc

Sygn. akt II Ca 731/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Wrocław, dnia 20 grudnia 2013 r.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :

Przewodniczący: SSO Beata Stachowiak
SSO Dorota Stawicka - Moryc
SSO Jolanta Burdukiewicz - Krawczyk (spr.)

Protokolant: Elżbieta Biała
po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. we Wrocławiu
na rozprawie

sprawy z powództwaZ. Ż.przeciwkoT. R.

0zapłatę

na skutek apelacji powoda i pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Oławie w sprawie I C 317/10 z dnia 25 lutego 2013 r.

I zmienia zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że oddala powództwo; zmienia go też w pkt III w ten sposób, że zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 4252,39 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz w pkt IV w ten sposób, że punkt ten uchyla;

II
oddala apelację powoda;

III
zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1340 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 731/13

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w Oławie uwzględnił częściowo powództwo o zapłatę kwoty 17.120 zł skierowane przezZ. Ż.przeciwkoT. R.i zasądził na rzecz powoda kwotę 1000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 lipca 2010 r., oddalając dalej idące powództwo. Orzeczenie o kosztach Sąd Rejonowy zawarł w pkt III i IV wyroku, zasądzając tytułem zwrotu kosztów od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5000 zł, a od pozwanej na rzecz powoda kwotę 180 zł.
Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
PozwanaT. R.i rodzice powodaZ. Ż.zamieszkują w nieruchomości położonej wŻ.przyul. (...). Współwłaścicielami tejże nieruchomości są powódZ. Ż.i pozwanaT. R.po ½ części każdy z nich. Położony na tej nieruchomości budynek mieszkalny podzielony jest do korzystania. Parter budynku zajmują rodzice powoda, piętro zajmuje pozwana. Do października 2005 r. instalacja centralnego ogrzewania w spornym budynku posiadała dwa systemy – jeden ogrzewający parter budynku składający się z kotła na paliwo stałe zlokalizowanego w piwnicy budynku mieszkalnego, elementów grzejących w mieszkaniu powoda i naczynia wzbiorczego usytuowanego na strychu budynku ponad mieszkaniem pozwanej. Przewody instalacyjne łączące naczynie wzbiorcze z mieszkaniem poprowadzone były przez mieszkanie pozwanej. Instalacja ta ogrzewała mieszkanie powoda. Mieszkanie pozwanej ogrzewane było i jest nadal pompowym piecem gazowym umieszczonym na tej samej kondygnacji. Jesienią 2005 r. pozwana zleciła przeprowadzenie w swoim mieszkaniu prac remontowych, w tym i w obrębie łazienki, przez którą przebiegały przewody instalacyjne – rury łączące naczynie wzbiorcze na strychu z mieszkaniem powoda. Wcześniej pozwana wezwała powoda do usunięcia naczynia wzbiorczego z jej części strychu oraz do usunięcia z jej łazienki elementów instalacji C.O. powoda. Na to wezwanie powód nie odpowiedział i pozwana we wrześniu 2005 r. samowolnie usunęła rury stanowiące część instalacji C.O. powoda ze swojej łazienki poprzez ich wycięcie. Końcówkę odciętej rury zabezpieczono gumowym przewodem. Zdemontowano także naczynie wzbiorcze na strychu. Usunięcie rur i naczynia wzbiorczego wpłynęło na efektywność i bezpieczeństwo funkcjonowania instalacji grzewczej w mieszkaniu powoda. Zdemontowanie przez pozwaną elementów instalacji spowodowało wzrost ciśnienia wody w instalacji. Wymagało to od użytkowników instalacji ciągłego kontrolowania poziomu wody w instalacji, dolewania wody do instalacji co pewien okres, a nadto w łazience mieszkania powoda pozostała niezabezpieczona rura odpływowa,z której wylewała się woda i dochodziło czasami do zalania mieszkania powoda. W październiku 2007 r. powód skierował do Sądu Rejonowego w Oławie pozew o nakazanie i zapłatę. Wniósł w nim o nakazanieT. R.przywrócenia na własny koszt i we własnym zakresie stanu poprzedniego nieruchomości wspólnej w zakresie instalacji C.O. poprzez odtworzenie stanu tej instalacji w budynku sprzed dnia 03.10.2005 r. i poprzez zamontowanie w łazience pozwanej zbiornika wyrównawczego. Wyrokiem z dnia 09.04.2008 r. Sąd Rejonowy w Oławie nakazałT. R., aby w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia zamontowała w budynku położonym wŻ.przyul. (...)przewody zabezpieczające instalacji centralnego ogrzewania łączące tę instalację z parteru na strych budynku oraz zamontowała naczynie wzbiorcze na strychu budynku nad zajmowanym przez siebie mieszkaniem. Pomimo uprawomocnienia się wyroku i upływu zakreślonego w nim terminu do wykonania zobowiązania pozwana wyroku nie wykonała. Pozwana podejmowała próby wykonania zobowiązania Sądu, jednakże z uwagi na wieloletni konflikt sąsiedzki nie doprowadziły one do naprawienia instalacji grzewczej powoda. Taka sytuacja trwała kilka lat. W roku 2010 r. powód podjął decyzję o zmianie instalacji grzewczej na taką, która funkcjonowałaby prawidłowo i zlecił wykonanie całkowicie nowej instalacji grzewczej z nowym piecem gazowym, nowymi kaloryferami i miedzianymi rurkami. Koszt takiej instalacji wyniósł 17120 zł. Odcięcie rur w łazience pozwanej łączących instalację grzewczą mieszkaniu powoda z naczyniem wzbiorczym zamontowanym na strychu budynku mieszkalnego nie skutkowało potrzebą wymiany całej instalacji C.O. w mieszkaniu powoda. Wystarczającym było zamontowanie nowego naczynia wzbiorczego na kondygnacji, na której znajduje się mieszkanie powoda. Istniejąca pierwotnie w mieszkaniu powoda instalacja C.O. umożliwiała zastosowanie naczynia wzbiorczego pod stropem mieszkania powoda. Naczynie wzbiorcze nowego typu jest mniejsze i bardziej estetycznie niż to, które zdemontowała pozwana. Koszt naprawy instalacji C.O. w mieszkaniu powoda polegającej na zamontowaniu naczynia wzbiorczego w mieszkaniu powoda to koszt 1000 zł. Pierwotna instalacja w mieszkaniu powoda była sprawna pomimo, że wykonana była w sposób, jaki obecnie nie jest już stosowany.
Przy tak poczynionych ustaleniach Sąd Rejonowy uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie częściowo. Wskazał, że bezspornym w sprawie jest, że pozwanaT. R.w wyniku prac modernizacyjnych w swoim mieszkaniu doprowadziła do trwałego uszkodzenia instalacji grzewczej w mieszkaniu powoda. Bezspornym jest i to, że na podstawie prawomocnego wyroku sądu pozwana zobowiązana była do przywrócenia uszkodzonej instalacji do stanu pierwotnego nawalny koszt, czego ostatecznie nie uczyniła. Nie ulega, zatem wątpliwości, że swoim bezprawnym zachowaniem pozwana wyrządziła powodowi. Ponosi winę za powstanie szkody i zobowiązana jest do jej naprawienia na podstawieart. 415 k.c.Jednocześnie Sąd Rejonowy podkreślił, że w zw. zart. 361 k.c.zobowiązany do odszkodowania (naprawienia szkody) ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W niniejszej sprawie działaniem pozwanej, z którego wynikła szkoda, było konkretne ściśle określone uszkodzenie instalacji C.O. powoda, polegające na wycięciu w łazience pozwanej rur łączących instalację C.O. w mieszkaniu powoda z naczyniem wzbiorczym umiejscowionym na strychu budynku, bezpośrednio nad mieszkaniem pozwanej i na demontażu tegoż naczynia wzbiorczego. Zakres odpowiedzialności pozwanej w ocenie Sądu Okręgowego ściśle został określony w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 09.04.2008 r., który określił sposób naprawy instalacji grzewczej w mieszkaniu powoda. Z uwagi na te ustalenia Sąd uznał, że pozwana ponosi odpowiedzialność wyłącznie w zakresie kosztów niezbędnych do przywrócenia prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania instalacji grzewczej w mieszkaniu powoda. Sąd Rejonowy uznał za miarodajną do rozstrzygnięcia sprawy opinię biegłejM. T., która wskazała w opinii z dnia 18.10.2012 r. że istniała możliwość przywrócenia instalacji do stanu pierwotnego bez potrzeby całkowitej jej wymiany. Biegła stwierdziła, że nie byłoby koniecznym przeprowadzanie rur bezpieczeństwa aż na strych. Naczynie wzbiorcze mogłoby zostać zamontowane w mieszkaniu powoda. Koszt wykonania takich prac to kwota 872,98 zł. Koszt zakupu nowego naczynia wzbiorczego to ok. 200 zł. Rozwiązanie zaproponowane przez biegłą doprowadziłoby instalację C.O. w mieszkaniu powoda do prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania. Sąd Rejonowy wskazał, że należy wyraźnie rozgraniczyć prace modernizacyjne od prac niezbędnych do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania instalacji C.O. w mieszkaniu powoda. Z pewnością takimi niezbędnymi pracami nie była wymiana kotła C.O., wymiana kaloryferów i zainstalowanie miedzianych rur. Niezbędnym było wyłącznie zamontowanie nowego naczynia wzbiorczego w mieszkaniu powoda. Tak, więc pozwana winna być obciążona wyłącznie kosztami zainstalowania tegoż naczynia
Orzeczenie swoje Sąd oparł głównie na opinii biegłejM. T.. Opinię biegłej Sąd uznał za rzetelną i całościową. Nadto żadna ze stron skutecznie jej nie podważyła. Sąd nie oparł się na opinii biegłegoM.uznając, że ma ona charakter zbyt ocenny, gdyż biegły w opinii tej dokonał wyraźnej pozytywnej oceny działania powoda, przez co opinia ta straciła walor obiektywności i bezstronności. Co do pozostałego materiału dowodowego w postaci dokumentów i zeznań świadków oraz przesłuchania stron Sąd dowodom tym dał wiarę w całości.
Apelację od tego wyroku wniosły obie strony.
Powód zaskarżył wyrok w pkt II i III zarzucając:
1. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w tym :
a)art. 316 § 1 kpcw związku zart. 233 § 1 kpciart. 328 § 2 kpcwobec częściowej jedynie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co wyraża się w dowolnym i apriorycznym pominięciu przez Sąd Rejonowy opinii biegłegoM.z lakonicznym jedynie wskazaniem, że „ma ona charakter zbyt ocenny, gdyż biegły dokonał wyraźnie pozytywnej oceny działania powoda" oraz przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia przyczyn, dla których Sąd I-ej instancji opinię tą zdyskredytował;
b)art. 100 kpcw związku zart. 328 § 2 kpcpoprzez przyznanie pozwanej zwrotu kosztów w skali przewyższającej wysokość taryfowych kosztów zastępstwa procesowego, bez jakiegokolwiek uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że:
pozwana podejmowała próby wykonania zobowiązania Sądu określonego w wyroku nakazującym przywrócenie stanu poprzedniego z jednoczesnym całkowitym pominięciem zeznań świadków wnioskowanych przez pozwaną, z których treści wynika, że możliwe było przywrócenie stanu poprzedniego instalacji w ramach lokalu mieszkalnego zajmowanego przez pozwaną;
odcięcie rur w łazience pozwanej nie skutkowało potrzebą wymiany całej instalacji co w mieszkaniu powoda, przy pominięciu okoliczności, że powód korzystał z opinii osób zawodowo trudniących się montażem tego rodzaju instalacji, które to osoby wskazały jednoznacznie na potrzebę modernizacji całej instalacji w mieszkaniu powoda oraz równoczesnym pominięciem faktu, że pozwana zobowiązana została do odtworzenia istniejącej uprzednio instalacji co; a także z pominięciem prawidłowo dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń, z których wynika, że powód w 2010 roku podjął decyzję o zmianie instalacji grzewczej „na taką, która funkcjonowałaby prawidłowo" - vide str.5 uzasadnienia.
W konsekwencji podniesionych zarzutów powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Oławie.
Pozwana zaskarżyła wyrok w pkt I i IV wnoszę o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów według spisu kosztów złożonego przez pozwaną w postępowaniu przed Sądem Rejonowym, ponadto wniosła o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez Sądem Okręgowym w II instancji według norm przepisanych, wyrokowi temu zarzucając:
- naruszenie prawa procesowego -art. 278 § 1 Kodeksu postępowania cywilnegopoprzez przyjęcie, że usunięcie rur i naczynia wzbiorczego wpłynęło na efektywność i bezpieczeństwo funkcjonowania instalacji grzewczej w mieszkaniu powoda a zdemontowanie przez pozwaną elementów instalacji spowodowało wzrost ciśnienia wody w instalacji i oparcie tego przyjęcia na dowodach z zeznań świadka i z przesłuchania powoda, pomimo, iż w tej sytuacji należało posłużyć się dowodem z opinii biegłego, gdyż ustalenia tych faktów wymaga wiadomości specjalnych z zakresu techniki grzewczej;
- naruszenie prawa procesowego - art. 199 w związku zart. 366 Kodeksu postępowania cywilnegopoprzez jego niezastosowanie i w rezultacie przyjęcie, że pozwany mógł ponownie wytoczyć powództwo o naprawienie tej samej szkody przeciwko tej samej osobie, pomimo istniejącego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I C 282/07;
- sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, która miała wpływ na treść orzeczenia, to jest przyjęcie, że:
instalacja CO, która miała zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie przywrócić pozwana stanowiła część wspólną nieruchomości, podczas gdy ze wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika jednoznacznie, że była to instalacja należąca wyłącznie do powoda, gdyż powód i pozwana mają oddzielne instalacje CO;
pozwana podejmowała próby wykonania zobowiązania Sądu, jednakże z uwagi na wieloletni konflikt sąsiedzki nie doprowadziły one do naprawienia instalacji grzewczej powoda, podczas gdy wniosek właściwy jest dalej idący a mianowicie taki, że to działania powoda i osób które korzystały z zajmowanej przez niego części nieruchomości uniemożliwiły pozwanej przywrócenie stanu instalacji CO zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego;
naruszenie prawa materialnego -art. 415 Kodeksu cywilnegopoprzez przyjęcie, że pozwana wyrządziła szkodę powodowi poprzez niewykonanie wyroku Sądu Rejonowego w Oławie, podczas gdy szkoda polegająca na uszkodzeniu przedmiotowej instalacji CO została wyrządzona w 2005 roku;
naruszenie prawa materialnego -art. 429 Kodeksu cywilnegopoprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że pozwana odpowiada za niewykonanie wyroku Sądu Rejonowego w Oławie nakazującego przywrócenie poprzedniego stanu instalacji centralnego ogrzewania, podczas gdy pozwana powierzyła wykonanie tej czynności profesjonalnemu przedsiębiorcy, co skutkuje wyłączeniem jej odpowiedzialności;
naruszenie prawa materialnego - art. Art. 4421w związku zart. 117 § 1 i 2 Kodeksu cywilnegopoprzez jego niezastosowanie pomimo podniesienia przez pozwaną zarzutu przedawnienia i przyjęcie, że roszczenie nie uległo przedawnieniu;
naruszenie prawa materialnego -art. 443 Kodeksu cywilnegopoprzez doprowadzenie do podwójnej kompensaty szkody, którą poniósł powód;
naruszenie prawa materialnego -art. 415 Kodeksu cywilnegopoprzez przyjęcie, że pozwana odpowiada za niewykonanie wyroku Sądu Rejonowego i że to niewykonanie wyroku było przyczyną powstania szkody w majątku powoda, podczas gdy działaniem pozwanej powodującym szkodę było samo uszkodzenie instalacji CO i z tym faktem wiąże się odpowiedzialność pozwanej a nie z niewykonaniem wyroku Sądu Rejonowego, który może w każdej chwili zostać wykonany w drodze egzekucji komorniczej.

Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja pozwanej podlegała uwzględnieniu w całości, natomiast apelacja powoda była w całości nieuzasadniona.
Obie strony w apelacjach podniosły liczne zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi, tak co do naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. Nie wszystkie z tych zarzutów miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu więc w pierwszej kolejności Sąd Okręgowy odniesie się do tych, które wpłynęły na zmianę zaskarżonego wyroku, gdyż przesłanki tej zmiany powodują, że rozważanie szeregu z podniesionych w apelacjach zarzutów jest bezprzedmiotowe.
Sąd Okręgowy dokonując ponownie oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego za podstawę swoich ustaleń faktycznych przyjął w całości ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, które, wbrew zarzutom obu apelacji znajdowały potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Odnosząc się do zarzutów apelacji naruszeniaart. 328§2 k.p.cwskazać należy, że zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.może być usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego, a więc w przypadku, gdy rażące naruszenie zasad sporządzenia uzasadnienia przez Sąd I instancji powoduje niemożność kontroli instancyjnej orzeczenia (podobnie SN w wyroku z 18.10.2011r., sygn. akt II U k 51/11, LEX nr 1110977). Naruszenie przepisu określającego wymagania jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu (art.328 § 2 k.p.c.) może być zatem ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (tak. SA w Łodzi w wyroku z 24.01.2013r., I Aca 1075/12, LEX nr 1267341). Nie sposób takich zarzutów postawić w ocenie Sądu Odwoławczego zaskarżonemu wyrokowi, mimo tego, iż uzasadnienie Sądu w zakresie dokonanej oceny dowodów jest w istocie bardzo lakoniczne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 233 § 1 k.p.c.wskazać należy, że wykazanie, że do naruszenia tego przepisu doszło, a w konsekwencji, że Sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych oraz że fakt ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być zastąpione odmienną interpretacją dowodów zebranych w sprawie, chyba że strona jednocześnie wykaże, iż ocena dowodów przyjęta przez Sąd za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granice swobodnej oceny dowodów (por. wyrok SN z dnia 10.04.2000 r.,V CKN 17/00, OSNC 2000/10/189, Biul. SN 2000/6/13, Wokanda 2000/7/10).Art. 233 k.p.c.przyznaje sądowi swobodę w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zarzut naruszenia tego uprawnienia tylko wtedy może być uznany za usprawiedliwiony, jeżeli sąd zaprezentuje rozumowanie sprzeczne z regułami logiki, z zasadami wiedzy, bądź z doświadczeniem życiowym. Nie może budzić zatem najmniejszych wątpliwości, że Sąd I Instancji ma jedynie obowiązek wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych. Zatem reguła ta, współokreślająca granice swobodnej oceny dowodów, nie będzie zachowana (a tym samym dokonana przez Sąd ocena zgromadzonego w spawie materiału dowodowego nie znajdzie się pod ochroną zasady swobodnej oceny materiału dowodowego) jedynie wówczas, gdy wnioski wyprowadzone przez Sąd przy ocenie dowodów nie układają się w logiczną całość zgodną z doświadczeniem życiowym, lecz pozostają ze sobą w sprzeczności, a także, gdy nie istnieje logiczne powiązanie wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (por. wyrok SN z dnia 09.12.2009 r., IV CSK 290/09, Lex nr 560607).
Zdaniem Sądu Okręgowego analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. Wyprowadzone bowiem na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wnioski w zakresie ustaleń faktycznych nie naruszają powyższej zasady, zasad logiki i doświadczenia życiowego. Przede wszystkim jednak nawet przy przyjęciu, że doszło do naruszenia przez Sąd I Instancji przepisuart. 233 § 1 k.p.c.w zakresie oceny mocy dowodowej opinii biegłych w niniejszej sprawie i błędnych ustaleń co do zakresu i kosztów niezbędnej naprawy instalacji c.o. przez powoda, to nie ma to istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnionymi pozostawały bowiem częściowo zarzuty apelacji pozwanej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Sąd Odwoławczy w sposób odmienny dokonał oceny prawnej zasadności żądania pozwu w ramach prawidłowo ustalonego przez Sąd Rejonowy stanu faktycznego, przy czym okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia w świetle oceny prawnej dokonanej przez Sąd Okręgowy nie jest kwestia zakresu naprawy dokonanej przez powoda w roku 2010 i jej kosztów.
Sąd Rejonowy swoje rozstrzygnięcie oparł na treściart. 415 k.c., wskazując, że taka jest podstawa prawna odpowiedzialności pozwanej. Podkreślić należy, że pozwie ani w dalszych pismach procesowych powód nie wskazał podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Oczywistym jest, że powód nie ma takiego obowiązku, a sąd orzeka w oparciu o przedstawione przez stronę fakty, stosując właściwe przepisy prawa materialnego. Jednakże w pewnych sytuacjach podstawa prawna dochodzonego roszczenia ma wyjątkowo istotne znaczenie, określa bowiem granice rozstrzygnięcia Sądu (art. 321 k.p.c.) oraz pozwala stronie przeciwnej podnosić odpowiednie dla określonej sytuacji prawnej zarzuty. W niniejszej sprawie ma też istotne znaczenie w świetle podniesionego przez pozwaną zarzutu naruszeniaart. 199 k.p.c.w zw. zart. 366 k.p.c.Niezależnie jednak od tego, którą z możliwych podstaw prawnych dochodzenia przez powoda od pozwanej kwoty 17.120 zł w świetle przedstawionych w pozwie twierdzeń faktycznych przyjąć, powództwo ocenić należy jako bezzasadne.
Zakładając, że powód swoje roszczenie oparł na treści przepisuart. 415 k.c., skoro nie polemizuje w apelacji z tak przyjętą podstawą prawną częściowego uwzględnienia powództwa, to zasadne są zarzuty apelacji pozwanej naruszenia przepisuart. 4421k.c.w zw. zart. 117 § 1 i 2 k.c.poprzez ich niezastosowanie orazart. 415 k.c.poprzez przyjęcie przez Sąd I Instancji, że zdarzeniem wyrządzającym szkodę w świetle twierdzeń faktycznych pozwu było niewykonanie wyroku Sądu Rejonowego w Oławie w sprawie I C 282/07, a nie czynność uszkodzenia instalacji c.o. przez pozwaną, która miała miejsce w roku 2005.
W wyroku z dnia 09.04.2008 r. Sąd Rejonowy w Oławie nakazałT. R., aby w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia zamontowała w budynku położonym wŻ.przyul. (...)przewody zabezpieczające instalacji centralnego ogrzewania łączące tę instalację z parteru na strych budynku oraz zamontowała naczynie wzbiorcze na strychu budynku nad zajmowanym przez siebie mieszkaniem. Orzeczenie to zapadło w wyniku rozpoznania żądaniaZ. Ż.o nakazanie pozwanej przywrócenia na własny koszt stanu poprzedniego nieruchomości wŻ.przyul. (...)wobec samowolnego uszkodzenia przez pozwaną instalacji c.o., ogrzewającej mieszkanie zajmowane przez powoda w nieruchomości stanowiącej współwłasność stron. Również w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Oławie powód nie wskazał podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, a sąd orzekający zakwalifikował je jako roszczenie oparte o treśćart. 206 k.c.,222 k.c.iart. 344 k.c., wskazując, że pozwanaT. R.swoim działaniem naruszyła uprawnienia powoda jako współwłaściciela nieruchomości i zachodzą podstawy do uwzględnienia jej roszczenia o przywrócenie stanu poprzedniego w sposób opisany szczegółowo w wyroku. Bezzasadne są więc zarzuty apelacji pozwanej naruszenia przez Sąd I Instancji przepisuart. 199 k.p.c.w zw. zart. 366 k.p.c.Roszczenie, z którym wystąpił powód w niniejszej sprawie nie jest bowiem tożsame z żądaniem objętym sporem i rozstrzygnięciem w sprawie I C 282/07 Sądu Rejonowego w Oławie. Przy czym, nawet gdyby było to w mniemaniu powoda już wówczas roszczenie odszkodowawcze, a nie jak to zakwalifikował Sąd Rejonowy w Oławie roszczenie oparte na treści przepisów o współwłasności i ochrony naruszonego posiadania, to również nie sposób mówić o naruszeniu w niniejszym postępowaniuart. 199 k.p.c.w zw. zart. 366 k.p.c., skoro w pozwie w sprawie I C 282/07 powód domagał się przywrócenia stanu poprzedniego, a obecnie domaga się zapłaty. Przyjęcie, że w obu przypadkach powód swoje żądanie opierał na reżimie odpowiedzialności deliktowej, musiałoby prowadzić co najwyżej do oddalenia powództwa w niniejszej sprawie, mając na uwadze treśćart. 363 k.c.W momencie bowiem, w którym poszkodowany dokona wyboru sposobu naprawienia szkody, nie może go później zmienić bez zgody zobowiązanego.
W świetle powyższego zgodzić się należy z zarzutami apelacji pozwanej, że skoro powód swoje roszczenie wywodzi z treściart. 415 k.c., to uległo ono przedawnieniu. Zgodnie bowiem zart. 4421k.c.roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Zdarzeniem wyrządzającym szkodę było działanie pozwanej, polegające na samowolnym demontażu części instalacji c.o. w nieruchomości wspólnej, które miało miejsce w roku 2005 r. Już wówczas powód wiedział zarówno o szkodzie, jak i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Niewątpliwie więc trzyletni termin przedawnienia upłynął przed wytoczeniem powództwa w niniejszej sprawie, które miało miejsce w roku 2010. Czyn pozwanej nie był przy tym zbrodnią ani występkiem, lecz stanowił wykroczenie zart. 71kw i 124 kw, okres przedawnienia nie ulega więc w tej sytuacji wydłużeniu do lat 20. Powód nie wykazał również, aby nastąpiła przerwa w biegu przedawnienia. Sąd Okręgowy rozważył, czy przerwa w biegu przedawnienia nie nastąpiła na skutek wniesienia przez powoda pozwu w sprawie I C 282/ 07 w dniu 8 października 2007 r. Bieg przedawnienia rozpocząłby się bowiem wówczas na nowo od dnia uprawomocnienia się wyroku w tamtej sprawie tj. w dniu 24 X 2008 r. Jeżeli przyjmiemy, że przedmiotem sporu w sprawie I C 282/07 było roszczenie oparte na treściart. 206 k.c.w zw. zart. 344 k.c., jak to przyjął Sąd Rejonowy w Oławie w uzasadnieniu wyroku, to nie doszło do przerwy w biegu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego opartego naart. 415 k.c.Zgodnie bowiem zart. 123 k.c.bieg przedawnienia przerywa się tylko przez taką czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, która jest przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia konkretnego roszczenia. Nie może więc przerwać biegu terminu przedawnienia roszczenia odszkodowanego zgłoszenia roszczenia o charakterze posesoryjnym. Natomiast jeśli roszczenie powoda objęte pozwem z roku 2007 byłoby roszczeniem odszkodowawczym, to co prawda bieg przedawnienia zostałby przerwany, jednakże żądanie zapłaty zgłoszone w niniejszym postępowaniu i tak podlegałoby oddaleniu wobec tego, iż powód już wcześniej dokonał wyboru sposobu naprawienia szkody w postaci przywrócenia stanu poprzedniego i jak już była o tym mowa wyżej, nie może dowolnie zmienić tego wyboru (art. 363 k.c.).
Natomiast orzeczenie Sądu Rejonowego w Oławie miało to znaczenie, że powód mógł w sytuacji, gdy pozwana nie wykonała obowiązku wynikającego z tego prawomocnego wyroku, przystąpić do jego egzekucji w trybieart. 1049 k.p.c, albowiem w wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. nie orzeczono o uprawnieniu powoda do wykonania czynności na koszt dłużnika. Przepisart. 1049 k.p.c.reguluje sposób egzekucji orzeczeń sądowych obowiązku czynienia, a dotyczących „wykonania czynności, którą za dłużnika może wykonać także inna osoba, czyli tzw. czynności zastępowalnej, zastępczej lub zamiennej (por. J. Korzonek,Postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające..., s. 1302; M. Allerhand,Kodeks postępowania cywilnego..., s. 588). Według przeważającego stanowiska w doktrynie za czynności zastępowalne uważa się czynności, które nie wymagają szczególnego przygotowania fachowego czy też uzdolnienia, a więc czynności mechaniczne, prace wykonywane w gospodarstwie rolnym, proste prace budowlane, prace porządkowe, zapłata długu do rąk osoby trzeciej. Dla uznania za czynność zastępowalną nie jest konieczne, aby mogła ją wykonać każda osoba trzecia, wystarczy gdy oprócz dłużnika mogą ją wykonać inne osoby, z tym samym co on skutkiem i bez uszczerbku dla gospodarczego znaczenia czynności i ich wartości (por. J. Jankowski (w:)Kodeks postępowania cywilnego..., red. K. Piasecki, s. 1208). Jak słusznie zauważa J. Kowalski (Egzekucja sądowa..., s. 883), z wykładni gramatycznejart. 1049nie wynika, by za czynność zastępowalną można było uznać czynność nieskomplikowaną, takiego warunku przepis ten nie zawiera.” (tak H.Ciepła w Komentarzu do Kodeksu Cywilnego pod. red. H.Doleckiego, Wyd. 2011). Wszystkie te przesłanki spełniały czynności, do których zobowiązana została pozwana w pkt I wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. w postaci zamontowania przewodów zabezpieczających instalacji c.o. łączących tę instalację z parteru na strych budynku oraz zamontowania naczynia wzbiorczego na strychu budynku nad zajmowanym przez siebie mieszkaniem. Wniosek wierzyciela o przeprowadzenie egzekucji w trybieart. 1049 § 1może obejmować wszystkie jej stadia. Pierwszym stadium jest wydanie przez sąd postanowienia o wezwaniu dłużnika do wykonania czynności w oznaczonym terminie, drugim - umocowanie wierzyciela do zastępczego wykonania czynności na koszt dłużnika i przyznanie wierzycielowi sumy potrzebnej do wykonania czynności. Tak więc zastępcze wykonanie czynności na koszt dłużnika winno być poprzedzone wydaniem przez sąd postanowienia w przedmiocie umocowania wierzyciela do takiej czynności, którego w okolicznościach niniejszej sprawy brak, gdyż powód – wierzyciel z takim wnioskiem nie wystąpił. Niezależnie od tego powód w niniejszej sprawie nie wykonał czynności objętych obowiązkiem pozwanej, zawartym w pkt I wyroku Sądu Rejonowego w Oławie z dnia 9 kwietnia 2008 r. Nawet więc gdyby przyjąć za dopuszczalne dochodzenie przez wierzyciela w odrębnym procesie zwrotu kosztów wykonania czynności podjętych bez upoważnienia sądu przewidzianego wart. 1049 k.p.c., to zważywszy na charakter czynności związanych z wymianą całej instalacji c.o., które wykonał powód, to powództwo o zapłatę kwoty odpowiadającej kosztom takiej wymiany z powołaniem się na skutki prawne wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. podlega oddaleniu. Nie są to bowiem koszty związane z czynnościami, do których została zobowiązana pozwana prawomocnym wyrokiem sądu.
Mając powyższe na uwadze zbędna jest szczegółowa analiza zarzutów apelacji obu stron dotycząca oceny przez Sąd Rejonowy zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie prób wykonania przez pozwaną wyroku z dnia 9 kwietnia 2008 r. i przyczyn niedojścia tego do skutku, a także zarzutów naruszenia przepisówart. 429 k.c.i443 k.c., jakkolwiek wskazać można, że w ocenie Sądu Okręgowego przepisy te – których naruszenie przez Sąd I Instancji zarzuca w apelacji pozwana - w żaden sposób nie mają zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy.
Reasumując wskazać należy, że apelacja pozwanej podlegała uwzględnieniu w całości, co skutkowało zmianą zaskarżonego wyroku na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.i oddaleniem powództwa w całości, o czym orzeczono w pkt I wyroku. Apelacja powoda jako bezzasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawieart. 385 k.p.c.w pkt II wyroku.
To z kolei determinuje również zmianę orzeczenia o kosztach procesu i zasądzenie ich w całości na rzecz pozwanej na podstawieart. 98 k.p.c.Sąd Okręgowy nie uwzględnił przy tym w kosztach należnych pozwanej wskazywanych przez pełnomocnika powódki kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawy i oględziny, gdyż z przedstawionego spisu kosztów nie wynika w żaden sposób podstawa poniesienia tych kosztów właśnie w kwocie po 100 zł za każdorazowy dojazd. Natomiast za uzasadnione uznał Sąd Odwoławczy podwyższenie stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika do kwoty 3000 zł zważywszy na nakład pracy pełnomocnika, ilość rozpraw i charakter sprawy. Podkreślić należy, że wnioskowane podwyższenie nie jest duże w stosunku do stawki minimalnej, która w niniejszej sprawie wynosi 2400 zł. (§ …. pkt ….rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, Dz.U. nr ……..). Z uwzględnieniem poniesionych przez pozwaną wydatków na opinię biegłych w sprawie łączna kwota należnych kosztów procesu wyniosła 4.252,39 zł.
Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego zapadło na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., zważywszy, że pozwana wygrała w całości w zakresie apelacji wniesionej przez siebie oraz w zakresie apelacji wniesionej przez powoda, co dało łącznie należne koszty zastępstwa procesowego w obu sprawach w wysokości 1290 zł, a wraz z kwotą uiszczoną tytułem opłaty od apelacji w wysokości 50 zł – kwotę 1340 zł należnych pozwanej od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.