Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1255/13
Data wyroku: 2014-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Strojnowska, Marek Boniecki, Rafał Adamczyk
Słowa kluczowe: Legitymacja Procesowa, Alimenty, Pozbawienie Wykonalności
Podstawa prawna: art.840 §1 kpc
Teza: Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, sąd dokonuje oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a brak legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – prowadzi do oddalenia powództwa. Powództwo przewidziane w art. 840 § 1 k.p.c. powinno być wytoczone przeciwko wierzycielowi.

Sygn. akt II Ca 1255/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Marek Boniecki
Sędziowie:SSO Teresa Strojnowska
SSO Rafał Adamczyk (spr.)
Protokolant: protokolant sądowy Beata Wodecka
po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. w Kielcach na rozprawie
sprawy z powództwaD. W.
przeciwkoU. W.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Busku - Zdroju
z dnia 22 maja 2013 r., sygn. XI RC 52/13
zmienia zaskarżony wyrok w całości i oddala powództwo, oddala wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt II Ca 1255/13

UZASADNIENIE
PowódD. W.w pozwie skierowanym przeciwkoU. W.domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci ugody zawartej w sprawie III RC 203/03 Sądu Rejonowego w Pińczowie, zaopatrzonej w klauzulę wykonalności.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w Busku – Zdroju pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy – ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w Pińczowie w dniu 29 grudnia 2003 r. w sprawie III RC 203/03, zaopatrzoną w klauzulę wykonalności dnia 9 stycznia 2004 r. - w całości za okres od dnia 18 listopada 2003 r. do 8 marca 2013 r. oraz zniósł koszty procesu między stronami.
Sąd Rejonowy ustalił, że ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Pińczowie w dniu 29 grudnia 2003 r. w sprawie III RC 203/03D. W.zobowiązał się do płacenia na rzecz swoich małoletnich dzieci:A. W.,E. W.iL. W.alimentów w kwotach po 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich, poczynając od 18 listopada 2003 r. Tytuł wykonawczy został wydany przedstawicielce ustawowej małoletnich w dniu 9 stycznia 2004 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż strony mieszkały razem, wspólnie prowadziły gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 25 ha, dodatkowo powód od 12 lat corocznie wyjeżdżał jesienią do pracy do Niemiec i przekazywał żonie pieniądze tam zarobione, natomiast wiosną i latem pracował w gospodarstwie rolnym. Pozwana miała dostęp do konta bankowego męża, na które wpływały fundusze z dotacji unijnych oraz pieniądze za sprzedawane zwierzęta i płody rolne.U. W.przestała pracować w gospodarstwie dwa lata temu, wówczas nasiliły się jej problemy zdrowotne, a pomiędzy małżonkami zaczęło dochodzić do nieporozumień na tle majątkowym. Już w toku sprawy rozwodowej, jesienią 2012 r. pozwana sprzedała zwierzęta wyhodowane w gospodarstwie za kwotę około 13000 zł, nie informując powoda, na co przeznaczyła uzyskane pieniądze. Aktualnie strony mieszkają w jednym domu, prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, każde z nich łoży w swoim zakresie na utrzymanie dzieci. W dniu 6 listopada 2012 r. pozwana złożyła u komornika sądowego wP.wniosek o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci i domagała się zaległych alimentów za okres od 18 listopada 2003 r. do 6 listopada 2012 r. Komornik wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania alimentów bieżących po 900 zł miesięcznie, alimentów zaległych w kwocie 97590 zł i odsetek w wysokości 54886,81 zł.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne w świetle art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w okresie objętym żądaniem pozwuD. W.spełniał swój obowiązek alimentacyjny wobec dzieci w ten sposób, że cała rodzina mieszkała razem i pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym, pozwana miała dostęp do konta bankowego męża, dysponowała pieniędzmi z dopłat, co znalazło potwierdzenie w zeznaniach powoda oraz świadkówJ. B.iJ. M.. Ponadto, w ocenie Sądu Rejonowego, wniosekU. W.o wszczęcie postępowania egzekucyjnego był efektem narastających konfliktów między małżonkami i kłopotów zdrowotnych pozwanej, a nie wynikał z niespełniania przez powoda ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci.
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana. Zaskarżyła w całości orzeczenie Sadu Rejonowego. Zarzuciła, że Sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych i niezasadnie przyjął, iż powód realizował swój obowiązek alimentacyjny względem dzieci w okresie objętym żądaniem pozwu. Ponadto podniosła, że nie posiada ona legitymacji biernej w niniejszej sprawie, bowiem ugoda w sprawie III RC 203/03 została zawarta pomiędzyD. W.a dziećmi stron:A. W.,E. W.iL. W., reprezentowanymi przez matkę jako przedstawicielkę ustawową. Skarżąca domagała się zmiany wyroku i oddalenia powództwa oraz zasądzenia na jej rzecz od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Zasadny jest zarzut pozwanej, żeU. W.nie posiada legitymacji procesowej biernej w niniejszej sprawie. O istnieniu czy też braku legitymacji procesowej decyduje prawo materialne związane z konkretną sytuacją będącą przedmiotem sporu między stronami. Strona ma legitymację procesową wówczas, gdy na podstawie przepisów prawa materialnego jest uprawniona do występowania w określonym procesie cywilnym w charakterze powoda lub pozwanego, to jest gdy z wiążącego strony procesu stosunku prawnego wynika zarówno uprawnienie powoda do zgłoszenia konkretnego żądania, jak również obowiązek pozwanego do jego spełnienia. Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, sąd dokonuje oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a brak legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – prowadzi do oddalenia powództwa.D. W.występując z roszczeniem o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego nie wykazał, że pozwana jest wskazana w tym tytule jako uprawniona do świadczeń – co było niezbędne dla stwierdzenia posiadania przezU. W.legitymacji procesowej biernej w procesie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Powództwo przewidziane w art. 840 § 1 k.p.c. powinno być bowiem wytoczone przeciwko wierzycielowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 1972 r., III CRN 157/72, OSNC 1973/4/69). Niewątpliwie, zgodnie z treścią ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w Pińczowie w dniu 29 grudnia 2003 r. w sprawie III RC 203/03, osobami uprawnionymi do otrzymania alimentów odD. W.są małoletni:A. W.,E. W.iL. W., a nie pozwanaU. W., która nie była stroną w sprawie III RC 203/03, lecz jedynie działała w imieniu i na rzecz małoletnich dzieci jako ich przedstawicielka ustawowa; również komornik egzekwuje należności alimentacyjne na rzecz tych małoletnich dzieci i tylko przekazuje wyegzekwowane kwoty do rąk matkiA. W.,E. W.iL. W.. Dlatego też żądanie pozwu skierowane przeciwko matce uprawnionych do alimentów małoletnich dzieci powinno zostać oddalone. Z uwagi na brak biernej legitymacji procesowejU. W.w niniejszej sprawie, zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w apelacji pozwanej.
Z przyczyn wskazanych wyżej, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił w całości zaskarżony wyrok i oddalił powództwo.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Rejonowy powinno nastąpić wyłącznie w oparciu o przesłankę, którą Sąd ten winien uwzględnić z urzędu (brak legitymacji procesowej pozwanej), czego nie uczynił na skutek ewidentnego błędu. Analiza pozostałych okoliczności sprawy przez Sąd pierwszej instancji wskazywała jednak, że argumentacja przytoczona przezD. W.w pozwie nie była oczywiście bezzasadna.U. W.dopiero w piśmie stanowiącym uzupełnienie apelacji zgłosiła zarzut braku legitymacji biernej w sprawie. W tej sytuacji względy słuszności przemawiają przeciwko obciążaniu powoda kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez pozwaną (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 3 maja 1966 r., II PR 115/66, OSP 1967/1/8).