Sąd Okręgowy w Kaliszu
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 489/14
Data wyroku: 2014-07-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Stanisław Pilarczyk
Słowa kluczowe: Emerytura, Nauczyciel
Podstawa prawna: art. 88 ust. 1, 1a, 2 i 2a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela; art. 10 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 roku j.t. ze zmianami)

Sygn. akt V U 489/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lipca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie :
Przewodniczący SSO Stanisław Pilarczyk
Protokolant Barbara Wypych
po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2014 r. w Kaliszu
odwołaniaD. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 7 marca 2014 r.,  Nr(...)
w sprawieD. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o emeryturę nauczycielską

1
Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z dnia 7 marca 2014 r. znak(...)w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyniD. D.emeryturę nauczycielską poczynając od dnia 1 marca 2014 r.,

2
Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.na rzecz wnioskodawczyniD. D.kwotę 60,00 zł (sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 17 stycznia 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.odmówił wnioskodawczyniD. D.przyznania emerytury nauczycielskiej, albowiem na dzień 31 grudnia 2008 r. nie udowodniła wymaganego 30-letniego okresu ubezpieczenia, a jedynie 28 lat i 11 miesięcy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła wnioskodawczyniD. D.domagając się przyznania emerytury nauczycielskiej przy uwzględnieniu jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 30 stycznia 1976 r. do dnia 30 września 1979 r., którego to okresu nie uznał organ rentowy.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wnioskodawczyni wniósł o jego oddalenie.
Sąd poczynił następujące ustalenia:
WnioskodawczyniD. D.urodziła się (...)
Na dzień 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni udowodniła 28 lat i 11 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 23 lata, 9 miesięcy i 7 dni okresów składkowych.
(okoliczności niesporne)
Od dnia 1 września 1984 r. do dnia 31 sierpnia 2013 r. wnioskodawczyni była zatrudniona w Szkole Podstawowej wP.w pełnym wymiarze czasu pracy jako nauczyciel, a stosunek pracy z powyższym pracodawcą został rozwiązany w dniu 31 sierpnia 2013 r. na podstawieart. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.– Karta Nauczyciela.
(dowód: świadectwo pracy wnioskodawczyni – akta emerytalne wnioskodawczyni)
Ojciec wnioskodawczyniJ. S. (1)urodzony (...), od 1962 r. do dnia 9 kwietnia 1978 r. był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,59 ha na terenie wsiT., a od dnia 10 kwietnia 1978 r. właścicielem tego gospodarstwa rolnego zostałP. S.urodzony (...)– synJ. S. (1).
W latach 1976-78 w miejscowościT.nr 68 gminaD.zamieszkiwaliJ. S. (1)urodzony (...)– ojciec wnioskodawczyni,K. S. (1)urodzona (...)– matka wnioskodawczyni,P. S.urodzony (...)– brat wnioskodawczyni,K. S. (2)urodzona (...)– siostra wnioskodawczyni,K. S. (3)urodzony (...)– brat wnioskodawczyni,J. S. (2)urodzona (...)– siostra wnioskodawczyni,A. S.,urodzony (...), brat wnioskodawczyni, oraz wnioskodawczyni.
(dowód: zaświadczenia Starosty(...)z dna 3 kwietnia 2006 r., poświadczenie zameldowania z Urzędu GminyD.z dnia 28 listopada 2008 r. – karta 15 i 17 akt emerytalnych wnioskodawczyni)
Od 1975 r. do czerwca 1979 r. wnioskodawczyniD. D.uczęszczała do Liceum(...)wO. (1)w zawodzie sprzedawca – magazynier.
(dowód: świadectwo dojrzałości liceum zawodowego karta 21 akt emerytalnych wnioskodawczyni).
Rodzice odwołującejJ. S. (1)iK. S. (1)prowadzili w spornym okresie gospodarstwo rolne w miejscowościT.o powierzchni 12,59 hektara. Ziemia w tym gospodarstwie była IV, V, VI klasy. Na powierzchni 1,5 hektara był las, na powierzchni 4 hektarów uprawiano żyto, na powierzchni 3 hektarów uprawiano ziemniaki, na powierzchni 2 hektarów była łąka, a na pozostałej powierzchni uprawiano pszenicę i owies, jak i również był ogród i sad.
W gospodarstwie tym w spornym okresie były 2 konie, 5 krów dojnych, 3 sztuki bydła rzeźnego i około 30 sztuk trzody chlewnej, oraz drób.
W powyższym gospodarstwie rolnym w spornym okresie zamieszkiwali ojciecJ. S. (1)urodzony w (...)r., oraz matkaK. S. (1)urodzona w (...)r., ale rodzice wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia nie mogli pracować w tym gospodarstwie. W gospodarstwie tym w spornym okresie pracował brat odwołującejP. S.urodzony w (...)r., a sporadycznie pomagała siostra wnioskodawczyniK. S. (1), która w tym okresie zamieszkiwała na stancji w miejscowościO. (1)gdzie pracowała i uczyła się. Młodsze rodzeństwo odwołującej bratK.urodzony w (...)r. i siostraJ.urodzona w (...)r. i bratA.urodzony w (...)r. w miarę swych możliwości również pomagali w pracach w gospodarstwie rolnym rodziców.
Wnioskodawczyni po ukończeniu szkoły podstawowej od 1 września 1975 r. do czerwca 1979 r. uczęszczała do Liceum Zawodowego wO. (1)ucząc się w trybie dziennym i stacjonarnym. Od 1.10.1979 r. podjęła naukę w szkole wyższej wC.. Z miejscowościT.doO. (1)jest około 14 km. Wnioskodawczyni do szkoły wO. (1)dojeżdżała codziennie autobusem wyjeżdżając około godzony 7.20 a wracała ze szkoły około godziny 14.30. Na codzienną naukę w domu wnioskodawczyni przeznaczała od 2 do 4 godzin dziennie.
Wnioskodawczyni w spornym okresie od dnia 30 stycznia 1976 r. do dnia 30 września 1979 r. stale i w wymiarze od 4 do 5 godzin dziennie, a w okresie wakacji powyżej 8 godzin dziennie, pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców, pracując przy obrządku inwentarza, dojeniu krów, przy różnego rodzaju pracach polowych od wiosny do jesieni, to jest przy zasiewach, wykopkach, żniwach. Gospodarstwo rolne było bardzo słabo zmechanizowane i w dużej mierze opierało się na pracy fizycznej i prostych maszynach rolnych.
(dowód: zeznania wnioskodawczyni [00:02:40]-[00:40:07], zeznaniaK. J.[00:42:00]-[ 00:55:04]. zeznaniaK. S. (2)[00:55:04]-[01:22:40], zeznaniaA. S.[01:23:31]-[01:37:22], zeznaniaP. S.[01:37:22]-[01:53:03])
Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy w całości uznał za wiarygodne zeznania wnioskodawczyni oraz świadków zeznających w niniejszej sprawie. Świadkowie podali szereg szczegółów odnośnie pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym, podali ilość inwentarza żywego w gospodarstwie rolnym, jak i strukturę upraw rolnych, wielkość gospodarstwa oraz podali dlaczego ciężar prowadzenia gospodarstwa spoczywał bracie wnioskodawczyniP. S.i wnioskodawczyni. Trzeba zaznaczyć, iż świadkowie zeznający w niniejszej sprawie oprócz świadkaK. J.– koleżanki wnioskodawczyni z okresu nauki w szkole średniej, to rodzeństwo wnioskodawczyni, a więc byli doskonale zorientowani co do pracy wnioskodawczyni w spornym okresie w gospodarstwie rolnym rodziców. Za tym, iż wnioskodawczyni w spornym okresie od dnia 30 stycznia 1976 r. do dnia 30 września 1979 r. pracowała stale w rozmiarze co najmniej 4 godziny dziennie przemawia również fakt, iż gospodarstwo rodziców wnioskodawczyni było gospodarstwem o stosunkowo dużym areale, gdzie hodowano dużą ilość inwentarza żywego, a gospodarstwo nie było zmechanizowane i wymagało wykonywania czasochłonnych prostych prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
Nie było przeszkodą w wykonywaniu w stałej pracy w rozmiarze co najmniej 4 godziny dziennie w gospodarstwie rolnym rodziców był fakt uczęszczania wnioskodawczyni do szkoły średniej. Szkoła średnia do której uczęszczała wnioskodawczyni była oddalona 14 km od miejsca zamieszkania wnioskodawczyni, a więc czas dojazdu do szkoły zajmował ok. 30 minut w jedną stronę.
Z doświadczenia wynika, iż dzieci rolników uczące się w szkołach średnich przy braku mechanizacji w gospodarstwach rolnych były zobowiązane do stałej pracy w gospodarstwie rolnym, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie takiego gospodarstwa, które zapewniało egzystencję wszystkim członkom rodziny.
W wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2012 r. (III AUa 59/12, Lex 1217735) oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 grudnia 2013 r. (III AUa 860/13, Lex1409119)podkreślono, iż praca w gospodarstwie rolnym domownika musi mieć charakter stały i wymiar czasu odpowiadający co najmniej ½ etatu pracowniczego. Nie sprzeciwia się zaliczeniu takiej pracy fakt równoległej nauki, jeśli okoliczności faktyczne wskazują na potrzebę pracy domownika w gospodarstwie i realna możliwość pogodzenia pracy w gospodarstwie z nauką nawet okresowo od wiosny do jesieni.
Podobny pogląd zawarł również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r. (III AUa 482/13, Lex 1451674). Sąd Okręgowy w całości podziela ten pogląd.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zgodnie zart. 47 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) iart. 88 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela(Dz. U. z 2014 r. poz. 191 j.t.) nauczyciel mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze mogą, po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy, przejść na emeryturę. Nauczyciele spełniający warunki określone wust. 1mogą przejść na emeryturę również w przypadkach rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych wart. 20 ust. 1, 5c i 7.
Natomiast w myśl,art. 88 ust 2acytowanej wyżejustawy Karta Nauczycielanauczyciel urodzony po dniu 31 grudnia 1948r, a przed dniem 1 stycznia 1969r zachowuje prawo do emerytury, o której mowa wyżej bez względu na wiek jeżeli :

1
spełni warunki do uzyskania emerytury o którym mowa wustępie 1w ciągu dziesięciu lat od dnia wejścia w życieustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U z 2004r Nr 39, poz. 353 ze zmianami) z wyjątkiem rozwiązania stosunku pracy, oraz jeżeli nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego,

2
albo złożył wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dochody budżetu państwa.

Natomiast zgodnie z art. 10 ust 1 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS przy ustalaniu prawa do emerytury, oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się traktując je jako okresy składkowe, okresy przypadające przed 1 stycznia 1983r okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Utrwalony jest w judykaturze pogląd, że osoba, która ubiega się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu winna spełniać kryteria pojęcia domownika zart. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.). Domownikiem zaś jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Nadto osoba taka winna wykonywać pracę w gospodarstwie rolnym w wymiarze nie niższym, niż połowa ustawowego czasu pracy pracowników, tj. minimum 4 godziny dziennie (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 lutego 1997, II UKN 96/96, OSNP 1997/23/473, z dnia 13 listopada 1998 r., II UKN 299/98, OSNP 1999/24/799, z dnia 18 lutego 1999 r., II UKN 491/98, OSNP 2000/8/324).
Przy czym Sąd Najwyższy pokreślił, że stała praca w gospodarstwie rolnym nie polega tylko na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, lecz również na stałej gotowości do wykonywania pracy rolniczej, gdy sytuacja tego wymaga, a więc na dyspozycyjności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r., II UKN 299/98, a także wyrok z dnia 3 lipca 2001 r., II UKN 466/00 OSNP 2003/ 7/186, wyrok z dnia 8 marca 2011 r., II UK 305/10 Lex nr 852557, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2013 r., III AUa 1059/12 Lex nr 1280362).
Tak więc skoro wnioskodawczyni w spornym okresie od dnia 30 stycznia 1976 r. do dnia 30 września 1979 r. pracowała stale w gospodarstwie rolnym rodziców w rozmiarze co najmniej 4 godziny dziennie, to okres takiej pracy zgodnie z cytowanym wyżej art. 10 ust.1 pkt. 3 ustawy o emeryturach i rentach podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury wnioskodawczyni, co powoduje, że wnioskodawczyni udowodniła na dzień 31 grudnia 2008 r. ponad 30-letni okres składkowy i nieskładkowy.
Nawet gdyby przyjąć, iż wnioskodawczyni w spornym okresie od dnia 30 stycznia 1976 r. do dnia 30 września 1979 r. pracowała stale w rozmiarze co najmniej 4 godziny w gospodarstwie rolnym rodziców od wiosny do jesieni to i tak na dzień 31 grudnia 2008 r. udowodniłaby 30-letni okres składkowy i nieskładkowy.
Wnioskodawczyni spełniła również pozostałe przesłanki do przyznania emerytury nauczycielskiej, bowiem udowodniła ona wymagany 20-letni okres pracy w szczególnym charakterze jako nauczycielka, a ponadto z wnioskodawczynią rozwiązano umowę o pracę na podstawieart. 20 ust. 1cytowanej wyżejustawy Karta Nauczyciela.
Na podstawieart. 129 ust. 1cytowanej wyżejustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychemeryturę wnioskodawczyni należało przyznać od dnia 1 marca 2014 r., czyli od miesiąca w którym wnioskodawczyni zgłosiła wniosek o przyznanie emerytury.
W tym stanie rzeczy zgodnie zart. 47414§ 2 kpczaskarżona decyzja organu rentowego z dnia 7 marca 2014 r. podlegała zmianie i orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.
Zgodnie zart. 98 kpc, zasadami odpowiedzialności za wynik procesu i§ 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych i ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzęduprzez radcę prawnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 j.t.) w punkcie 2 wyroku zasądzono od organu rentowego na rzecz wnioskodawczyni kwotę 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.