Sąd Okręgowy w Gliwicach
X Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: X Ga 40/14
Data wyroku: 2014-05-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Żymełka, Barbara Przybyła, Lesław Zieliński
Słowa kluczowe: Nieruchomości
Podstawa prawna: art. 222 k.c.

Sygn. akt X Ga 40/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, X Wydział Gospodarczy
w składzie
Przewodniczący Sędzia SO Lesław Zieliński
Sędzia SO Barbara Przybyła (spr.)
Sędzia  SO  Katarzyna Żymełka
Protokolant  Grzegorz Kaczmarczyk
po rozpoznaniu w dniu30 maja 2013 rokuw Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwa:GminyP.
przeciwko:
     Syndykowi Masy Upadłości(...)w upadłości likwidacyjnej wK.

o wydanie nieruchomości
na skutek apelacji wniesionej przez pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 7 października 2013r.
sygn. akt VII GC 1951/13
oddala apelację.
SSO Barbara Przybyła  SSO Lesław Zieliński  SSO Katarzyna Żymełka
Sygn. akt X Ga 40/14

UZASADNIENIE
Powódka GminaP.wniosła przeciwko pozwanej(...) Spółdzielni Handlu (...)pozew o wydanie zabudowanej nieruchomości, położonej wP.przyul. (...)oraz o zapłatę łącznej sumy 23.880,45 zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty z tytułu wynagrodzenia za korzystanie przez pozwaną z nieruchomości stanowiącej jej własność.
W uzasadnieniu powódka podniosła, iż pozwana faktycznie władała przedmiotową nieruchomością, w szczególności prowadząc w budynku posadowionym na nieruchomości sklep z artykułami ogrodniczymi. Powódka wskazała także, iż pozwana nie posiada tytułu prawnego do władania wskazaną w pozwie nieruchomością.
W odpowiedzi na pozew syndyk masy upadłości(...) Spółdzielni Handlu (...)w upadłości likwidacyjnejwK.wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o oddalenie powództwa w całości.
W uzasadnieniu Syndyk podniósł, iż w dniu 23 kwietnia 2012 r. Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach ogłosił upadłość pozwanej obejmującą likwidację jej majątku.
Syndyk pozwanej zarzucił, iż w dniu 21 listopada 1995 r.(...) Spółdzielnia Handlu (...)złożyła wniosekdo Urzędu Miejskiego wP.o ustanowienie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystegodziałek gruntu nr (...)o powierzchni 520m2oraznr(...)o powierzchni 520m2położonych wP.wraz ze stosownymi dokumentami na podstawie przepisuart. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r.o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.W ocenie syndyka wniosek nie został rozpoznany przez powódkę, pomimo istnienia w momencie jego złożenia podstaw prawnych do stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego. Dopiero w 2009 r. pozwana została wezwanado aktualizacji wniosku, zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami prawa,a w sprawie nie została nigdy wydana decyzja administracyjna.
Sąd Rejonowy w Gliwicach w wyroku częściowym nakazał pozwanej wydanie powódce zabudowanej nieruchomości położonej wP..
Sąd Rejonowy ustalił, że powódka jest właścicielem nieruchomości gruntowej onumerach geodezyjnych (...)zlokalizowanychwP.przyul. (...), dla których Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą KW nr (...). Pozwana pismem z dnia 21 listopada 1995 r. zwróciła się do Urzędu Miejskiego wP.o ustanowienie na jej rzecz prawa użytkowania wieczystego działek gruntu przyul. (...)oraz o nieodpłatne przeniesienie na jej rzecz posadowionegona wskazanych działkach pawilonu handlowego. W uzasadnieniu do niniejszego pisma pozwana oświadczyła, iż jest następcą prawnymWojewódzkiej Spółdzielni (...)wK.i począwszy od 1990 r. użytkuje wskazane grunty. Pismem z dnia 9 września 2009 r. pozwana zwróciła siędo powódki o udzielenie informacji o przyczynach nierozpatrzenia wnioskuz dnia 21 listopada 1995 r. Powódka pismem z dnia 16 października 2009 r. wyjaśniła, iż we wniosku pozwanej z dnia 21 listopada 1995 r. nie wskazano prawidłowej podstawy prawnej, był nienależycie uzasadniony i nie zawierał niezbędnych dokumentów do jego pozytywnego rozpatrzenia, co skutkowało niemożnością pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Pozwana nie wszczęła odrębnego postępowania zmierzającego do stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej sporem. Pozwana nie władała faktycznie nieruchomością, gdyż w jej miejscu prowadzi działalność osoba trzecia. Pawilon na działce został zbudowany przezWojewódzką Spółdzielnię (...)wK.i ostatecznie przekazany został pozwanej.
Sąd Rejonowy uznał, że zgodnie z przepisemart. 222 k.c.właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą ażeby rzecz zostałamu wydana chyba, że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania. Pozwana nie przeciwstawiła prawu własności powódki przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości. Powódka wykazała, iż przysługiwało jej prawo własności, a pozwana dysponowała sporną nieruchomością bez tytułu prawnego. Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie pozwu w zakresie wydania nieruchomości. Natomiast roszczenie powódki o zapłatę wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości nie mogło być przedmiotem rozpoznania wobec zawieszenia postępowania w tym zakresie w oparciu oart. 174 § 1 pkt 4 k.p.c.na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 12 listopada 2012r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Gliwicachz dnia 1 lutego 2012 r. W świetle powyższego Sąd Rejonowy wydał wyrok częściowy, albowiem do rozstrzygnięcia nadawało się jedynie roszczenieo wydanie nieruchomości (art. 317 § 1 k.p.c.).
W apelacji pozwany Syndyk zaskarżył wyrok częściowy w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj.art. 222 § 1 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i bezzasadne uznanie, że pozwanemu nie przysługuje tytuł prawny do władania nieruchomością,art. 5 k.c.poprzez jego niezastosowaniei nakazanie pozwanemu wydanie spornej nieruchomości powódce w sytuacji, gdy żądanie powódki powinno być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia sprawy oraz przekroczenie granic swobodnej oceny materiału poprzez bezzasadne uznanie, że pozwany nie był użytkownikiem spornej nieruchomości oraz że nie dochodził stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego przed wytoczeniem powództwa.
Pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku częściowego poprzez oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o oddalenie apelacjiw całości i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z tego względu, że pozwana nie podjęła żadnych prawnych kroków, by udowodnić swe prawo w drodze postępowania przed Sądem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pozwanego jako bezzasadna nie mogła odnieść zamierzonego skutku.
Zaskarżone orzeczenie należało uznać za prawidłowe, stanowiące wynik właściwej oceny zebranego materiału dowodowego i trafnej wykładni prawa materialnego. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku motywy tej oceny nie wykazują sprzeczności ustaleń faktycznych Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaoferowanego przez strony, który został oceniony bez przekroczenia przysługującego Sądowi I instancji uprawnieniado swobodnej oceny dowodów, zgodnie z przepisemart. 233 § 1 k.p.c.Nie można również zarzucić Sądowi I instancji nieprawidłowościw rozumowaniu czy też błędów logicznych.
Tak poczynione ustalenia Sąd Okręgowy przyjmuje za własne i podziela w pełni zarówno dokonaną ocenę dowodów, jak i wykładnię prawa.
Ponieważ ostatecznie bezspornym okazało się to, że wymienionąw pozwie nieruchomością sporną włada pozwany, rzeczą Sądu Okręgowego było ustalenie czy pozwany w toku postępowania wykazał, że przysługuje mu skuteczne względem właściciela prawo do władania tą nieruchomością.
Pozwany w toku procesu powoływał się na fakt wzniesienia budynkówna tychże działkach, fakt używania tej nieruchomości zarówno przez niego, jaki jego poprzednika prawnego, przy czym kwestie dotyczące następstwa prawnego pozwanego nie były przez stronę powodową kwestionowane.
Bezsporny między stronami był fakt złożenia wniosku o ustanowienie wieczystego użytkowania działek na rzecz pozwanego w dniu 21 listopada 1995 r. Tym samym został zachowany termin określony wart. 2c ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. do dnia 31 grudnia 1996 r.
Nie było również sporne to, że pozwany nie skorzystał ostateczniez przysługującego mu roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na tej nieruchomości. Taką możliwość dawał mu wskazany przepis art. 2c ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który jednak utracił moc na skutek wejścia w życie ustawyz dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z przepisem art. 204 ust. 1 wskazanej ustawy, który powtórzył uregulowanie przepisu art. 2 c ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenieo ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali. Wskazany przepis miał również zastosowanie do następców prawnych Spółdzielni i związków spółdzielczych, które istniały w dniu 24 grudnia 1992 r.
W sprawie nie było kwestionowane, że pozwany jest następcą prawnymWojewódzkiej Spółdzielni (...)wK.. Nie kwestionowano także faktu, iż wskazany podmiot w latach 80-tych dwudziestego wieku zbudował ze środków własnych pawilon handlowy na spornych działkach.
Nie było również sporne to, że wniosek pozwanego z 21 listopada 1995 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został oddalony dopiero pismem z 16 października 2009 r. Ze wskazanego pisma (k. 21-22) wynika,że Urząd Miejski wP.negatywnie rozpoznał wniosek pozwanegoo oddanie w wieczyste użytkowaniedziałek nr (...), tj. tych objętych sporem, wobec niespełnienia przez pozwanego przesłanek wynikającychz przepisuart. 2c ustawy z dnia 29 września 1990 r.o zmianie ustawyo gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zgodnie, z którym Spółdzielni, która w dniu 5 grudnia 1990 r. była użytkownikiem gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługiwało roszczenieo ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków i innych urządzeń oraz lokali, pod warunkiem złożenia wniosku zawierającego to roszczenie do 31 grudnia 1996 r. Zdaniem powódki pozwany nie spełnił przesłanki w postaci posiadania prawa użytkowania wskazanych działek.
Spółdzielnia złożyła stosowny wniosek 21 listopada 1995 r., tj. przed terminem oznaczonym w ust. 5 art. 2c wskazanej ustawy, ale nie wykazała faktu użytkowania nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnejo przekazaniu Spółdzielni nieruchomości w użytkowanie lub decyzjio naliczaniu lub aktualizacji opłat, o których stanowi przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
W toku postępowania w licznych pismach strony powoływały sięna przepis § 6 ust. 3 wskazanego rozporządzenia wykonawczego, zgodniez którym jeżeli nie zachowały się dokumenty w postaci decyzji, o których mowa powyżej stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości można dokonaćna podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, złożonychw odpowiedniej formie. Wskazany § 3 rozporządzenia został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 listopada 1999 r. uznany za niekonstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r., U 6/99). Z uzasadnienia Trybunału wynika, że źródłem prawa użytkowania wieczystego jest decyzja administracyjna zastępująca umowę z właścicielem nieruchomości.
Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska pozwanego, w którym pozwany uznał, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego odbyło się w trybie administracyjnym, skoro zarówno cytowany przepis art. 2 c ustawy zmieniającej, jak i przepisart. 204 ustawy o gospodarce nieruchomościamiwyraźnie stanowiły o „roszczeniu o ustanowienie wieczystego użytkowania”i „zawarciu umowy”.
Zatem w przypadku odmowy zawarcia takiej umowy użytkownikowi służyło roszczenie, które mogło być zgłoszone w drodze postępowania cywilnego na podstawieart. 64 k.c.w zw. zart. 1047 k.p.c., czyli o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 950/98).
Niespornym jest, i to wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie,że stosowny wniosek został złożony we właściwym terminie. Tylko w sytuacji, gdyby nie został złożony w terminie wynikającym z ustawy takie roszczenie wygasłoby. Pozwany nie wystąpił jednak ze stosownym roszczeniem, nie skorzystał zatem z przysługującego mu stosownego uprawnienia.
W ocenie Sądu w związku z tym, że pozwany nie zdecydował sięna wytoczenie takiego powództwa powoływanie się obecnie na to, że używał tej nieruchomości od wielu lat, korzystał z niej, nie oznacza, że wykazał,iż przysługiwało mu skuteczne względem powoda ograniczoneprawo rzeczowe– użytkowanie.
Wszystko to wskazuje, że te okoliczności i te dowody, które powołał pozwany w toku postępowania, nie pozwalają na stwierdzenie, że obecnie włada nieruchomością w oparciu o tytuł prawny, który pozwoliłby mu skutecznie obronić się przed roszczeniem windykacyjnym właściciela tej nieruchomości.
W związku z czym Sąd uznał rozstrzygnięcie Sądu I instancjiza prawidłowe i apelację oddalił, na podstawie przepisuart. 385 k.p.c.
SSO Barbara Przybyła SSO Lesław Zieliński SSO Katarzyna Żymełka