Sąd Rejonowy w Oleśnicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 1047/13
Data wyroku: 2014-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewa Przychodzka
Podstawa prawna: ar. 1019 kc

Sygnatura akt I Ns 1047/13

POSTANOWIENIE
Dnia, 08 maja 2014r.
Sąd Rejonowy w Oleśnicy, Wydział I Cywilny w składzie:
PrzewodniczącySSR Ewa Przychodzka
ProtokolantBeata Wolny
po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r.
przy udziale stron:
wnioskodawcyA. M.iB. S.
uczestnicy postępowaniaA. N.,P. M.,S. K. O. K.wG.D.Windykacji i (...)
na rozprawie rozpoznał sprawę
o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku

postanawia

I
zatwierdzić uchylenie się przezA. M.od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26.11.2011 r.E. M.i przyjąć oświadczenie o odrzuceniu spadku;

II
zatwierdzić uchylenie się przezB. Ś.od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po zmarłym w dniu 26.11.2011 r.E. M.i przyjąć oświadczenie o odrzuceniu spadku;

III
każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie;

Z./
- kal. 21 dni
8.05.2014r.

I Ns 1047/13

UZASADNIENIE
A. M.wniósł o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się przez niego od skutków nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. M.zmarłym 26.11.2011 r. wskazując, że według jego wiedzy ojciec nie posiadał żadnego majątku i dlatego też po śmierci ojca nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Wnioskodawca nie wiedział teżo zaciągniętym kredycie oraz istnieniu długu – a dowiedział się o nim dopiero od Kancelarii Prawnej reprezentującej wierzyciela.
Taki sam wniosek złożyła takżeB. Ś.i obie te sprawy zostały połączone postanowieniem z dnia 24.04.2014 r. do wspólnego rozpoznania.

Uczestnik postępowania,S. K. O. K.W.wG., wniósł o nie zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnychA. M.iB. Ś.niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Swoje stanowisko uzasadniał tym, iż ze złożonego przez wnioskodawców wniosku nie wynika, aby podjęli oni jakiekolwiek czynności zmierzające do ustalenia co wchodzi w skład masy spadkowej poE. M., a co za tym idzie, wnioskodawcy nie pozostawali w błędzie co do stanu majątku zmarłego, tylko nie zachowali należytej staranności w jego ustaleniu, co zdaniem uczestnika postępowania wyklucza możliwość zastosowaniaart. 1019 kc.

Pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska.

W toku postępowania dowodowego u s t a l o n o n a s t ę p u j ą c y s t a n f a k t y c z n y:

A. M., ojciec wnioskodawców, zmarł 26.11.2011 r. Ostatnio stale zamieszkiwał wO., gm.T.. Nie toczyło się jeszcze postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poA. M..
Spadkodawca w chwili śmierci zamieszkiwał ze swoim synemi jednocześnie bratem wnioskodawców, uczestnikiem postępowaniaP. M.. WnioskodawcaA. M., mieszkał w pobliżu ojcai pozostawał z nim w bliskich kontaktach, jednakże o kredycie zaciągniętym przez ojca nie wiedział. AniP. M., ani ojciecA. M.nie poinformowali go, o tym, że 1,5 miesiąca przed śmiercią spadkodawca zaciągnął kredyt w(...).
WnioskodawczyniB. Ś.zamieszkuje na stałe w Niemczech, informacje o śmierci ojca otrzymała od siostryA. N.za pośrednictwem sms-a. Kontaktowała się ze ojcemA. M.telefonicznie, ale nie wiedziała o zaciągniętych przez niego zobowiązaniach.
P. M., także po śmierci spadkodawcy nie poinformował wnioskodawców o zaciągniętych przez niego krótko przed śmiercią zobowiązaniach finansowych.
Wnioskodawcy po śmierci ojca przeprowadzali postępowania spadkowego, uznając, że ojciec nie posiada żadnych nieruchomości oraz majątku oprócz renty i nie pozostawił po sobie także długów.
/dowód:
zeznania wnioskodawcy – k. 31 - 32;
zeznania wnioskodawczyni – k. 32;

O istnieniu długów spadkowych spadkobiercy dowiedzieli się z wezwań wysyłanych do nich przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo – Kredytową.
/dowód:
zeznania wnioskodawcy – k. 31 - 32;

W dniu 24.04.2014 r.A. M.iB. Ś.złożyli oświadczenia, że odrzucają spadek po ojcu.
/dowód:
oświadczenia wnioskodawców -k. 32;

Sąd zważył:

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie w istocie zostały poczynione wyłącznie w oparciu o zeznania wnioskodawców, ale też brak było jakichkolwiek wniosków co do uzupełnienia tego materiału. Należy także wskazać, że treść złożonych zeznań - które Sąd ocenił jako spójne i wiarygodne - oraz ich wzajemne uzupełnianie się, daje pełne podstawy do dokonania ustaleń na ich podstawie.
Mając powyższe na uwadze, kwestią wymagającą rozstrzygnięciaw niniejszej sprawie było to, czy niezłożenie przez spadkobierców zmarłegow przepisanym terminie oświadczeń o odrzuceniu spadku w terminie wskazanym w przepisieart. 1015 § 1 kcz powodu błędu co do przedmiotu spadku rodzi możliwość zatwierdzenia przez Sąd oświadczeń o odrzuceniu spadku.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 30.06.2005r. (sygn. IV CK 799/04 OSNC 2006/5/94, Biul.SN 2005/11/12, M.Prawn. 2006/16/881, LEX nr 159101) „podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (ar. 1019§ 2w zw. zart. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 kc). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego”.
Na wstępie rozważań przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że samo oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest jednostronną czynnością prawną, do której mają zastosowanie przepisy o wadach takiego oświadczenia woli. Zgodnie zart. 1019 § 2 kcuchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożone pod wpływem błędu dotyczy sytuacji, w której spadkobierca uchyla się nie od skutków prawnych swego oświadczenia, lecz od skutków biernego zachowania się, czyli niezłożenia oświadczenia. W takim też przypadku skuteczne uchylanie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie powoduje wyłączenie działania fikcji prostego przyjęcia spadku wynikającej zart. 1015 § 2 kc.Błąd, który ma być podstawą uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, może stanowić błąd prawnie doniosły, czyli musi dotyczyć treści czynności prawnej oraz musi być istotny.
W rozstrzyganej sprawie Sąd uznał, że zgodnie z twierdzeniami wnioskodawców ich błąd, co do przedmiotu spadku tj. istnienia długu spadkowego, po zmarłym spadkodawcy w wyniku którego zaniechali złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku był błędem istotnym co do treści czynności prawnej. Jednakże w żaden sposób uchylenie takie nie jest możliwe, jeżeli brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego jest wynikiem braku staranności spadkobierców.
Takiego zarzutu, braku staranności, nie można jednak postawić żadnemuz wnioskodawców. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w cyt. wcześniej postanowieniu z 30.06.2005 r. (IV CK 799/04) brak wiedzy o rzeczywistym stanie spadku może być powodem pozwalającym na skuteczne uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Błąd ten musi być jednak usprawiedliwiony okolicznościami sprawy.
W tym zaś zakresie należy wskazać, że wnioskodawcy utrzymywali regularne kontakty z ojcem, a mimo to nigdy nie poinformował on ich o tym, aby zaciągnął jakiś kredyt. Ze spadkodawcą na stałe zamieszkiwał brat wnioskodawców –P. M., który także nie powiedział wnioskodawcomo fakcie zaciągnięcia przez ojca kredytu w(...), o którym sam zapewne wiedział, gdyż zajmował się ojcem i dysponował środkami finansowymi z jego renty, tym samym wprowadził wnioskodawców w błąd co do stanu spadku .
W żaden zatem sposób nie można uznać zachowania wnioskodawców za lekkomyślne i charakteryzujące się niezachowaniem należytej staranności w dowiedzeniu się o stanie spadku. Wnioskodawcy, mieli świadomość, że mogą odpowiadać za skutki związane z zawieranymi za życia ojca umowami rodzącymi zobowiązania finansowe, ale nie wiedzieli o ich istnieniu, gdyż zostali co do tego faktu wprowadzeni w błąd.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o dyspozycjęart. 1019 § 3 kcorzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach ma swoje uzasadnienie wart. 520 § 1 kpc, zgodnie z którym każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było przesłanek do innego rozstrzygnięcia i obciążenia kosztami któregokolwiek z uczestników postępowania.