Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 167/14
Data wyroku: 2014-11-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Barbara Białecka, Zofia Rybicka-Szkibiel
Słowa kluczowe: Składki Na Ubezpieczenie Społeczne
Podstawa prawna: art. 1 ust.1; art. 2 ust. 1 ustawy z 9.11.2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność

Sygn. akt III AUa 167/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 listopada 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Barbara Białecka (spr.)

Sędziowie:

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel
SSA Jolanta Hawryszko

Protokolant:

St. sekr. sąd. Edyta Rakowska

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. w Szczecinie
sprawyZ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wnioskuZ. S.o umorzenie należności
na skutek apelacji ubezpieczonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt VII U 473/13

1
oddala apelację,

2
zasądza od ubezpieczonegoZ. S.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Barbara Białecka SSA Jolanta Hawryszko
Sygn. akt III AUa 167/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7 lutego 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wnioskuZ. S.z dnia 17 stycznia 2013 r. o umorzenie należności figurujących na koncie(...) sp. z o.o.z siedzibą wS., w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (dalej jako „ustawa abolicyjna”). W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie mieści się w kręgu osób, do których ww. ustawa znajduje zastosowanie, stąd też postępowanie w sprawie nie może zostać wszczęte (art. 61a § 1 k.p.a.).
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłZ. S., podnosząc zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy abolicyjnej. Zdaniem skarżącego wskazana przez niego regulacja dotyczy również osób, co do których orzeczono przeniesienie odpowiedzialności za zaległości składkowe spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie wnioskodawca podkreślił, że decyzja z 15 maja 2008 r. przenosząca na niego odpowiedzialność za zaległości składkowespółki (...)została wydana z naruszeniem art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 21 września 2011 r. oddalił jego apelację, a Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie. Natomiast w odniesieniu do pozostałych członków zarządu spółki Sąd Apelacyjny w Szczecinie uchylił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości składkowespółki (...). W tej sytuacjiZ. S.jest aktualnie jedyną osobą odpowiedzialną za zobowiązania spółki. Taki stan rzeczy jest krzywdzący dla skarżącego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości, przywołując dotychczasową argumentację.
Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. oddalił odwołanieZ. S..
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
Od dnia 19 maja 1999 r. do 13 listopada 2000 r. oraz od 17 czerwca 2002 r. do 28 sierpnia 2003 r.Z. S.pełnił funkcję członka zarządu(...) sp. z o.o.z siedzibą wS.. W ww. okresach zarząd spółki był kilkuosobowy. Decyzją z 15 maja 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, żeZ. S.jako członek zarządu(...) sp. z o.o.wS.odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2002 r. do lipca 2003 r., w łącznej kwocie 120.996,49 zł.Z. S.odwołał się od powyższej decyzji. Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z 8 lutego 2011 r. oddalił przedmiotowe odwołanie (sygn. akt VII U 1028/10). Następnie Sąd Apelacyjny w Szczecinie w dniu 21 września 2011 r. oddalił apelację (sygn. akt III AUa 243/11). Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie został zaskarżony skargą kasacyjnąZ. S.. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (sygn. akt III UK 23/12).
W dniu 17 stycznia 2013 r.Z. S.złożył wniosek do organu rentowego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 2002 r. do lipca 2003 r. na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej.
Decyzjami z dnia 1 kwietnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, żeM. Š.,M. S.iM. V.jako członkowie zarządu(...) sp. z o.o.wS., odpowiadają całym swoim majątkiem za zaległości składkowe spółki w łącznej kwocie 518.351,96 zł wraz z odsetkami do dnia zapłaty, na którą to kwotę składają się: należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (za grudzień 2000 r. oraz za okres od lutego 2001 r. do stycznia 2004 r. w kwocie 326.604,35 zł), na ubezpieczenie zdrowotne (od grudnia 2000 r. do stycznia 2004 r. w kwocie 62.817,88 zł), na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (od grudnia 2000 r. do stycznia 2004 r. w kwocie 22.100,03 zł), kwota 102.855,70 zł z tytułu odsetek za zwłokę za okres od grudnia 2000 r. do stycznia 2004 r. (naliczone od należności głównej na dzień 1 kwietnia 2004 r.), opłata dodatkowa w kwocie 3.974 zł oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych za okres od grudnia 2000 r. do stycznia 2004 r. (naliczone od należności głównej na dzień 1 kwietnia 2004 r. w łącznej kwocie 102 855,70 zł).M. Š.,M. S.iM. V.odwołali się od powyższych decyzji do Sądu Okręgowego w Szczecinie. Organ rentowy decyzją z 19 grudnia 2007 r. zmienił w części decyzję z dnia 1 kwietnia 2004 r. stwierdzającą odpowiedzialnośćM. Š.jako członka zarządu ww. spółki za jej zobowiązania w ten sposób, żeM. Š.jako członek zarządu odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. w łącznej kwocie 234.571,07 zł, w tym z tytułu: składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lutego 2001 r. do maja 2002 r. w kwocie 123.064,43 zł, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. w kwocie 25.988,82 zł, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od grudnia 2000 r. do września 2001 r. i od listopada 2001 r. do maja 2002 r. w kwocie 7.931,12 zł, odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. naliczone od należności głównej na dzień 1 kwietnia 2004 r., w łącznej kwocie 77.586,70 zł.M. Š.wniósł odwołanie od wyżej opisanej decyzji. Sprawy z czterech powyższych odwołań zostały połączone przez Sąd Okręgowy w Szczecinie do wspólnego rozpoznania i wyrokowania (sygn. akt VII U 29/09). Wyrokiem z 17 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie umorzył postępowanie odnośnieM. Š.w części uwzględnionej decyzją organu rentowego z 19 grudnia 2007 r., w pozostałym zakresie oddalił odwołaniaM. Š.,M. V.,M.S.. Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrokiem z 22 maja 2012 r., sygn. akt III AUa 236/11, uchylił powyższy wyrok oraz poprzedzające go decyzje i przekazał sprawę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione.
Sąd podkreślił, że stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie pozostawał w zasadzie bezsporny. Strony różniły się jedynie co do sposobu interpretacji przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Kwestią sporną było to, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.zasadnie odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności figurujących na koncie(...) sp. z o.o.wS., na podstawie przepisów ustawy abolicyjnej, wobec ustalenia, żeZ. S.nie jest stroną postępowania administracyjnego.
Sąd meriti po przeanalizowaniu przepisów ustawy abolicyjnej z dnia 9 listopada 2012 r. doszedł do przekonania, żeZ. S.jako członek zarządu(...) sp. z o.o.wS., wobec którego została stwierdzona odpowiedzialność za zaległe składki ciążące na spółce nie jest stroną w rozumieniu ani art. 1, ani art. 2 tej ustawy. W ocenie sądu pierwszej instancji nie można zgodzić się z poglądemZ. S.jakoby z wnioskiem o umorzenie należności mogły wystąpić również osoby, co do których orzeczono przeniesienie odpowiedzialności za zaległości składkowe, na podstawie art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. zart. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawodawca takiej możliwości nie przewidział. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nie podlegają wykładni rozszerzającej, niedopuszczalnym jest rozumowanie per analogiam. Wskazywany przez odwołującego przepis art. 2 ust. 1 ustawy przewiduje możliwość wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności wymienionych jedynie w art. 1 ust. 1 ustawy. Należności, których umorzenia wnioskodawca domaga się nie należą natomiast do tej kategorii - nie powstały w związku prowadzeniem pozarolniczej działalności w rozumieniuart. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym, w ocenie sądu, brak było podstaw do zastosowania w stosunku do ubezpieczonego przepisów cytowanej powyżej tzw. ustawy abolicyjnej.
Apelację od wyroku wniósłZ. S., który wydanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenieart. 6 § 1 k.p.a.w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek. Powołując się na ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wS.z dnia 7 lutego 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ZUS wS.przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
ApelacjaZ. S.okazała się nieuzasadniona.
Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się wadliwości postępowania przed sądem pierwszej instancji. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne oraz należycie umotywowaną ocenę prawną sporu Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z tego też względu sąd drugiej instancji nie dostrzega potrzeby ponownego szczegółowego przytaczania zawartych w nim argumentów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776; z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 233/09, LEX 585720 i z dnia 24 września 2009 r., II PK 58/09, LEX 558303).
W sprawie sporne było, czy doZ. S.znajdują zastosowanie uregulowania ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. 2012.1551).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w apelacji podkreślenia wymaga, że argumenty użyte przez apelującego są w całości niezgodne z treścią ustawy abolicyjnej i interpretacją jej regulacji.
Powyższa ustawa przewiduje możliwość umorzenia składek na własne ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy, oraz odsetek za zwłokę i pozostałych powstałych kosztów (w tym kosztów egzekucyjnych), dla wszystkich osób prowadzących pozarolniczą działalność, które w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. podlegały obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie opłaciły należnych z tego tytułu składek.
Ustawa abolicyjna ma zatem na celu zwolnienie określonych podmiotów z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. W jej regulacjach chodzi jednak jedynie o podmioty, które winny uiszczać owe składki na własne ubezpieczenie. Zważywszy na powyższe nie można przyjąć, tak jak apelujący, że ustawa abolicyjna zwalnia wszystkich zobowiązanych do uiszczania składek. Sytuacja mająca miejsce w przedmiotowej sprawie nie kwalifikuje się do objęcia regulacjami tej ustawy, gdyżZ. S.jest zobowiązany do uregulowania należnych składek nie na swoje ubezpieczenie lecz składek, które(...) sp. z o.o.jako płatnik składek miała uiścić za zatrudnionych przez nią pracowników.
Przyjęcie toku rozumowania apelującego prowadziłoby do sytuacji, w której wnioskodawcaZ. S.zyskałby kosztem pracowników spółki. To bowiem składki tych pracowników zostałyby nieuiszczone wskutek umorzenia na rzecz apelującego i to ci pracownicy, w związku z powyższym, uzyskaliby prawo do niższych emerytur lub innych świadczeń, bądź prawo to nie zostałoby im przyznane. Bowiem, zgodnie z art. 4 omawianej ustawy w przypadku umorzenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe:
1) okres, za który składki zostały umorzone nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa i wysokości emerytur i rent z ubezpieczeń społecznych oraz innych świadczeń, do których prawo uzależnione jest od posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w rozumieniu przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(ustawa emerytalna),
2) kwota umorzonych składek nie podlega wliczeniu do podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 25 ustawy emerytalnej.
Sąd Apelacyjny podkreśla, że zakres podmiotowy ustawy abolicyjnej został jednoznacznie uregulowany w jej art. 1 ust. 1 i z niego wynika, żeZ. S.do tego kręgu nie należy. Również z art. 2 ust. 1 ustawy abolicyjnej nie wynika, że apelujący został objęty jej przepisami albowiem jest on co prawda osobą trzecią, na którą została przeniesiona odpowiedzialność za zobowiązania płatnika z tytułu nieopłaconych składek, lecz nie na ubezpieczenie własne płatnika a za zatrudnionych przez płatnika pracowników.
Reasumując Sąd Apelacyjny uznał, iż nie istnieją podstawy prawne pozwalające na uwzględnienie twierdzeń apelacji, w związku z czym, na podstawieart. 385 k.p.c., apelację należało oddalić (punkt 1).
O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie przepisuart. 98 § 1 k.p.c.zgodnie, z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), przy czym sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). Do celowych kosztów postępowania należy, między innymi, koszt ustanowienia zastępstwa procesowego, zgodnie zrozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U. nr 163, 1349 ze zm.). Zatem, skoro oddalono apelacjęZ. S., uznać należało, że przegrał on postępowanie odwoławcze w całości, a wobec tego, zasądzono od niego na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w całości – 120 zł, zgodnie z § 12 ust. 1 pkt. 2 powołanego rozporządzenia (punkt 2).
SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Barbara Białecka SSA Jolanta Hawryszko