Sąd Okręgowy w Elblągu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 626/14
Data wyroku: 2014-10-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Koronowski
Słowa kluczowe: Praca W Szczególnych Warunkach
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 626/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 października 2014r.
Sąd Okręgowy w Elblągu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Tomasz Koronowski
Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Tomaszewska
po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014r. w Elblągu na rozprawie
sprawy z odwołaniaJ. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.
z dnia 23 maja 2014r. znak:(...)
o emeryturę

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. G.prawo do emerytury od dnia 1 marca 2014r.;

II
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji;

III
zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztówprocesu.

Sygn. akt IV U 626/14

UZASADNIENIE
SkarżącyJ. G.wniósł odwołanie od decyzji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.z dnia 23 maja 2014r., znak(...), odmawiającej mu prawa do emerytury. Ubezpieczony podniósł, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy autobusu również w kwestionowanym przez pozwanego okresie od dnia 1 marca 1992r. do dnia 11 listopada 2000r. , na dowód czego zaproponował zeznania świadków i wystąpienie do Urzędu Miasta i Gminy wM.o wydanie zaświadczenia dotyczącego spornego okresu, spełniającego wymogi określone w §2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zmianami, dalej powoływane jako rozporządzenie RM z 1983r.). Wnioskodawca domagał się ponadto obciążenia pozwanego kosztami procesu.
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wE.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie po przeprowadzeniu dowodu z akt osobowych skarżącego ze spornego okresu zatrudnienia oraz po przesłuchaniu w charakterze świadka Burmistrza Miasta i GminyM.. Powołano się m.in. naart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zmianami, powoływanej dalej jako „ustawa emerytalna”) oraz na rozporządzenie RM z 1983r. Organ rentowy wskazał, że wnioskodawca udokumentował w postępowaniu administracyjnym 10 lat i 10 m-cy pracy w warunkach szczególnych. Spornego okresu (1 marca 1992r. - 31 grudnia 1998r.) nie uwzględniono, gdyż nadal funkcjonujący pracodawca odmówił wydania wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z powołanymi przepisami resortowymi. Kwestionowano wobec tego, że skarżący wykonywał pracę kierowcy autobusu szkolnego w rozpatrywanym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu. Nie kwestionowano pozostałych przesłanek wnioskowanego prawa.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Skarżącyurodził się w dniu (...), zatem w dniu(...)2012r. ukończył 60 lat.
(bezsporne)
W okresie od dnia 1 maja 1970r. do dnia 31 października 1973r. ubezpieczony pracował jako mechanik samochodowy wSpółdzielni (...) OddziałwŻ.. W okresie tego zatrudnienia odbył zasadniczą służbę wojskową w dniach od 27 października 1970r. do 17 października 1973r.
Następnie, tj. od dnia 5 listopada 1973r. do dnia 30 kwietnia 1974r. ubezpieczony był zatrudniony jako kierowca samochodu osobowego w(...) Spółdzielni (...)wŻ..
W okresie od dnia 3 maja 1974r. do dnia 31 maja 1977r. wnioskodawca pracował jako kierowca samochodu dostawczego w(...)wD..
W dniach od 16 czerwca 1977r. do 31 marca 1978r. ubezpieczony był kierowcą autobusu wOddziale (...)wM..
W okresie od dnia 13 kwietnia 1978r. do 30 kwietnia 1981r. wnioskodawca pracował jako kierowca wSpółdzielni (...)wP., a w dniach od 1 maja 1981r. do 29 lutego 1984r. jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5t wWojewódzkim Zakładzie (...)wE.OddziałP..
W okresie od dnia 1 marca 1984r. do dnia 29 lutego 1992r. ubezpieczony był kierowcą autobusu szkolnego o liczbie miejsc powyżej 15 wZespole (...)wM..
(bezsporne, ponadto świadectwa pracy i wyciąg z książeczki wojskowej w aktach rentowych, świadectwa pracy w warunkach szczególnych w aktach emerytalnych)
Takie samo stanowisko zajmował w Urzędzie Miasta i Gminy wM.od dnia 1 marca 1992r. do dnia 11 listopada 2000r.
(dowód: dokumenty w aktach osobowych koperta k.24, zeznania świadków z rozprawy w dniu 8 października 2014r.J. B.,E. L.,W. R.iR. Z.)
Wnioskodawca nie miał innych okresów ubezpieczenia przed dniem 1 stycznia 1999r.

Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu odwołanie skarżącego zasługiwało na uwzględnienie, przy czym należy zaznaczyć, że wobec okoliczności, które można było ustalić dopiero w toku postępowania sądowego.
Wstępnie należy przybliżyć podstawę prawną wniosku, co pozwoli ograniczyć omówienie okoliczności faktycznych tylko do tych, które były istotne dla rozstrzygnięcia. Wobec tego trzeba wyjaśnić, że z art. 184 ustawy emerytalnej wynika, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 1 stycznia 1999r., osiągnęli po pierwsze okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz po drugie okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. w niniejszej sprawie wynoszący 25 lat. Przy tym emerytura taka przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu. Stosownie do §4 rozporządzenia RM z 1983r. pracownik, który wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z §2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.
Skarżący bezspornie spełnia kryterium wymaganego okresu 25 lat ubezpieczenia, skończył 60 lat i nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
Wprawdzie wnioskodawca nie przedłożył prawidłowego świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych w Urzędzie Miasta i Gminy wP.(odmówiono wskazania przepisów resortowych), a zgodnie z §2 ust. 2 rozporządzenia RM z 1983r. okresy pracy m.in. w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, jednak świadectwo pracy z adnotacją o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, bądź bez niej, nie jest bezwzględną przesłanką do zaliczenia danej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach. Świadectwo nie jest wiążące dla organu rentowego i może podlegać weryfikacji. Decydujące znaczenie ma zawsze fakt rzeczywistego wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dopiero w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie okresów pracy w warunkach szczególnych także w oparciu o inne dowody niż zaświadczenie z zakładu pracy, nawet jeśli pracownik nie posiada świadectwa w określonej w przepisie formie, albo jego treść budzi wątpliwości, które uzasadniały kwestionowanie tego zaświadczenia przez organ rentowy w fazie administracyjnej postępowania.
Wniosek skarżącego o zobowiązanie Urzędu Miasta i Gminy wM.do wydania jako dowodu zaświadczenia zgodnego z §2 ust. 2 rozporządzenia RM z 1983r. oddalono jako nieznajdujący oparcia w przepisachKodeksu postępowania cywilnego. Żaden przepis tego Kodeksu nie uprawnia Sądu do żądania jako dowodu dokumentu określonej treści. Podstawą postanowienia w tej kwestii jestart. 248§1 kpca contrario.
Odnośnie przeprowadzonych dowodów należy wyjaśnić, że świadkowie zgodnie zeznali, iż praca wnioskodawcy wZespole (...)wM.w żaden sposób nie różniła się od późniejszej pracy w Urzędzie Miasta i Gminy wM., który przejął obowiązki(...), tj. że wnioskodawca w obu tych zakładach pracował wyłącznie jako kierowca autobusu szkolnego o ilości miejsc powyżej 15 i pracę tę wykonywał w pełnym wymiarze, a zmiana pracodawcy miała charakter tylko organizacyjny. Jak zeznał świadekR. Z., jedyną przyczyną odmowy wydania świadectwa pracy w warunkach szczególnych ze wskazaniem przepisów resortowych było to, że przepisy te już nie obowiązują. W ocenie Sądu nie ujawniły się żadne przesłanki, które mogłyby skutkować odmową przyznania waloru wiarygodności zarówno zeznaniom świadków, jak i spójnych z nimi dokumentom zgromadzonym w aktach osobowych.
Trzeba wobec tego wyjaśnić, że art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej odwołuje się do przepisów dotychczasowych. Obowiązujące w tym zakresie i przywoływane wyżej rozporządzenie RM z 1983r. wydane zostało w oparciu o delegację zart. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zmianami), w którym Radzie Ministrów powierzono w szczególności określenie rodzaju prac lub stanowisk pracy oraz warunków, na podstawie których osobom m.in. zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury w niższym wieku. Z art. 53 ust. 2 tej samej ustawy wynikało, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia – jest to regulacja tożsama z zawartą w obecnie obowiązującym art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. W wykazie A,stanowiącym załącznik do wspomnianego rozporządzenia, w dziale VIII „W transporcie i łączności” wymienia się pod poz. 2 prace m.in. kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony i kierowców autobusów o liczbie miejsc powyżej 15. Praca świadczona przez skarżącego w okresie od przynajmniej dnia 1 maja 1981r. ściśle odpowiada tym właśnie rodzajom pracy w warunkach szczególnych. Przy tym nie ujawniono w toku postępowania żadnych dokumentów, z których mogłoby wynikać, że wnioskodawca pracował w istotnym dla rozstrzygnięcia okresie tj. do dnia 31 grudnia 1998r., w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Udowodnienie przez wnioskodawcę – należy podkreślić, że dopiero na etapie postępowania sądowego, gdyż przy pomocy dokumentów z akt osobowych, uprzednio po części nieznanych pozwanemu i spójnych z nimi wyjaśnień ubezpieczonego i zeznań świadków – iż zachodzą wszystkie przesłanki przyznania mu wnioskowanej emerytury, skutkowało po pierwsze zmianą zaskarżonej decyzji na podstawieart. 47714§2 kpci przyznaniem prawa do tejże emerytury od 1. dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o świadczenie (art. 129 ust.1 ustawy emerytalnej, punkt I. wyroku) oraz stwierdzeniem na podstawie art. 118 ust. 1a a contrario, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (punkt II. wyroku).
O kosztach orzeczono w oparciu oart. 98 ust. 1 i 3 kpc,art. 108 ust. 1 kpcoraz§11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu(Dz.U. z 2013r., poz. 461; pkt III wyroku). Zasądzona na rzecz powoda kwota 60 zł to stawka minimalna wynagrodzenia adwokata.