Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 169/10
Data wyroku: 2014-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Beata Jakubowska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 k.c.

Sygn. akt I Ns 169/10

POSTANOWIENIE
Dnia 10 października 2014 roku
Sąd Rejonowy w Nowym Dworze Mazowieckim Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Beata Jakubowska
Protokolant sekr. sądowy – stażysta Bożena Odrowąż
po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 roku w Nowym Dworze Mazowieckim
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. K.
z udziałemA. C.,W. J.,Z. J.,D. K.
o zasiedzenie

postanawia:

1
Stwierdzić, żeS.iJ. K.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2004 roku własność nieruchomości położonej wN.gminaL.obręb(...)N.stanowiącej działki:

a
onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 2,0131 ha

b
onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 1,1233 ha

c
onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,6766 ha

opisaną na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 roku za nr(...)(...)
(...).(...)
(...), stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia.

2
Stwierdzić, żeS.iJ. K.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 2004 roku udział ½ w prawie własności nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN.gminaL.obręb(...)N.opisaną na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 roku za nr(...)(...)
(...)
(...), stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia.

3
Oddalić wniosek w pozostałej części.

4
Stwierdzić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, przy czymJ. K.do kwoty 5753,02 zł (pięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt trzy złote dwa grosze) i uznać je w całości za uiszczone.

5
Odstąpić od obciążania uczestnikaJ. K.pozostałymi nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążając nimi Skarb Państwa.

I Ns 169/10

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 18 maja 2010 r. (data prezentaty)J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika od dnia 12 maja 2011 r. (data złożenia odpisu pełnomocnictwa przed tutejszym Sądem) wniósł o stwierdzenie, że on wraz z małżonkąS. K.nabyli w drodze zasiedzenia udział w wysokości ½ własności nieruchomości położonej wN.o łącznej powierzchni 7,62 ha, stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...), z dniem 1 stycznia 2002 r. (k. 1)
W uzasadnieniu swojego stanowiska wnioskodawca podniósł, że od 1972 r. wspólnie z żonąS. K.znajdowali się w posiadaniu połowy opisanego powyżej gospodarstwa, zaś druga połowa znajdowała się w użytkowaniuW. J.– siostryS. K., a córkiA. C., który pierwotnie wraz z żonąK.użytkował całe gospodarstwo. Wnioskodawca wskazał także, że w wyniku rodzinnego podziału powyższa nieruchomość była użytkowana przez ponad 35 lat przez wnioskodawcę i jego żonę, która zmarła w 2008 r., najpierw na całości, a następnie po połowie zW. J.(k. 1-2).
Na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. uczestniczkaW. J.przychyliła się do wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, zaś uczestnikA. C.oświadczył, że nie zgadza się z przedmiotowym żądaniem wniosku (k. 68).
W piśmie z dnia 21 lutego 2012 r. (data prezentaty) wnioskodawca, modyfikując treść wniosku, wniósł o stwierdzenie, żeS.iJ.małżonkowieK.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej orazW. J.wraz z mężem na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, nabyli w drodze zasiedzenia współwłasność nieruchomości o powierzchni 7,62 ha, stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...), położonych wN., z dniem 1 stycznia 2002 r., po ½ części każde z wymienionych małżeństw, zgodnie z wyrysem z mapy ewidencyjnej zarejestrowanej w Starostwie Powiatowym za nr(...), podtrzymując dotychczasowe uzasadnienie wniosku (k. 139-140).
W piśmie z dnia 29 lutego 2012 r. (data prezentaty) uczestnik postępowaniaA. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie wniosku jako bezpodstawnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska uczestnik wskazał, że wnioskodawca wraz z małżonką w latach 1976-2000 jedynie użytkowali część przedmiotowej nieruchomości na zasadzie użyczenia, w zakresie władania tym gruntem przez uczestnika oraz że tak samo pozostałą częścią nieruchomości gospodarowałaW. J.wraz z małżonkiem (k. 152).
W piśmie z dnia 31 października 2012 r. (data prezentaty) uczestniczka postępowaniaW. J.oświadczyła, że zmienia stanowisko w sprawie i że obecnie nie popiera wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, jak również żeA. C.nigdy nie wyzbył się przedmiotowego gospodarstwa (k. 185). W piśmie z dnia 31 października 2012 r. (data prezentaty) uczestnik postępowaniaZ. J.oświadczył, że nie popiera wniosku o stwierdzenie zasiedzenia, ponieważJ. K.zamieszkując na tej nieruchomości zaprzestał uprawy w 2000 r., zostawiając ziemię rolną jako nieużytki, zaś uczestnik wraz z żonąW. J.uprawiają grunty rolne w tym gospodarstwie od roku 1976 do chwili obecnej, a po 2000 r. użytkują większą część tego gospodarstwa (k. 186).
W piśmie z dnia 8 sierpnia 2014 r. (data prezentaty) oraz na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. wnioskodawca, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, oświadczył, że popiera wniosek o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, wnosząc o stwierdzenie, że wnioskodawca wraz z małżonkąS. K.nabyli w drodze zasiedzeniadziałki oznaczone numerami (...)oraz udziału w wysokości ½działki o numerze (...), opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)(...)
(...)
(...)(k. 355, k. 389).
Na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. uczestnikA. C.wniósł o oddalenie wniosku i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od wnioskodawcy na rzecz uczestnika, natomiast uczestnicyW. J.orazZ. J.wnieśli o oddalenie wniosku. UczestnikD. K.nie wypowiedział się co do treści zmodyfikowanego wniosku.
Do zamknięcia rozprawy stanowiska wnioskodawcy i uczestników postępowania nie uległy zmianie.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość objęta wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia o łącznej powierzchni 7,62 ha, położona wN., gminaL., obręb(...), składająca się z działek o numerach ewidencyjnych:(...),(...)i(...), pierwotnie znajdowała się we władaniuA.orazK.małżonkówC.(okoliczność bezsporna, protokoły rozprawy w sprawie(...)k. 21-23, k. 62-64).

K. C.zmarła w dniu 16 września 1971 r., zaś spadek po niej, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, położone wW., na podstawie ustawy nabyli po 1/3A. C.,S. K.orazW. J.(postanowienie Sądu Rejonowego wN.z dnia 17 kwietnia 1981 r. wydane w sprawie o sygn. akt(...)- k. 8 akt(...)(...)).
Po śmierciK. C.przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniuA. C., który z dniem 4 listopada 1971 r. na podstawieart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychnabył własność tej nieruchomości położonej wW., gminaL., składającej się z działek onumerach ewidencyjnych (...)o łącznej powierzchni 7,7091 ha, co zostało stwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego wN.wydanym w sprawie o sygn. akt(...)w dniu 7 grudnia 2010 r. (dowody w postaci dokumentów z akt sprawy(...): wniosek z dnia 13 sierpnia 2009 r. k. 1-3, postanowienie z dnia 7 grudnia 2010 r. k. 83).
Około 1972 r.A. C.opuścił swoje gospodarstwo wyprowadzając się doH. W.nowej partnerki zamieszkałej wG.pozostawiając na gospodarstwie córki pełnoletniąS.oraz około 15 – letniąW.. W dniu 28 lutego 1976 r.A. C.orazH. W.zawarli związek małżeński. Od czasu opuszczenia córek i przeprowadzenia się doG.około 1972 r. do czasu złożenia wniosku w sprawie(...)w 2009 r.A. C.nie zajmował się przedmiotową nieruchomością, nie uprawiał jej, nie był na niej widywany przez mieszkańców wsiN.oraz nie zgłaszał względem niej żadnych roszczeń. PoczątkowoA. C.pozostawał także skonfliktowany z córkami.
W dniu 4 marca 1972 r.S. K.orazJ. K.zawarli związek małżeński. Następnie w 1972 r.J. K.przeprowadził się na przedmiotową nieruchomość i wspólnie wraz z małżonkąS.od około 1973 r. wobec interwencji władz Gminy objęli samowolnie w posiadanie samoistne początkowo cały obszar gospodarstwa. Wspólnie z nimi na przedmiotowej nieruchomości zamieszkał ich synD. K.(urodzony 04.10.1972 r.) oraz małoletnia siostraS.–W. J.(nazwisko rodoweC.). W 1976 r.W. J.zawarła związek małżeński zeZ. J., który także zamieszkał na przedmiotowej nieruchomości. Wraz z zamążpójściem uczestniczki i wspólnym z nią porozumieniem,J.iS.małżonkowieK.podzielili gospodarstwo na dwie części dzieląc działki rolne na pół wzdłuż i w ten sposób wydzieliW. J.i jej mężowi oddzielną część gruntów do samodzielnego władania.J.iS. K.pozostawili dla siebie obszar gospodarstwa opisany na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...).(...)
(...)
(...)jako działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni 2,0131 ha,(...)o powierzchni 1,1233 ha,(...)o powierzchni 0,6766 ha oraz objęli w posiadanie samoistne ½ nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN., także opisanej na powyższej mapie. Powyższa część nieruchomości znajdowała się we władaniu małżonkówS.iJ. K.do roku 2008, a następnie od daty śmierciS. K.(22.12.2008 r.) do chwili obecnej znajduje się w posiadaniu samoistnymJ. K.. Pozostała część przedmiotowej nieruchomości znajdowała się od 1976 r. w posiadaniu małżonkówW.iZ. J., które nie wykazywało charakteru posiadania samoistnego, ponieważ użytkowali oni przedmiotowy grunt jako posiadacze zależni (odpis skrócony aktu małżeństwaJ.iS. K.w aktach sprawy(...)k. 27, odpis skrócony aktu urodzeniaD. K.w aktach sprawy(...)k. 26, odpis skrócony aktu zgonuS. K.w aktach sprawy(...)k. 28, zeznania świadkaK. S.k. 68-69, świadkaD. G.k. 69, świadkaH. C.k. 246-247, świadkaI. K.k. 247-249, zeznania wnioskodawcyJ. K.k. 213-214, k. 262-264, k. 387, uczestnikaD. K.k. 243-244, częściowo zeznania uczestnikaW. J.k. 272-274, k. 387-388 oraz częściowo zeznania uczestnikaZ. J.k. 214-215, k. 264-265, 388, protokół oględzin nieruchomości z dnia 9 lipca 2013 r. k. 283-286, mapa sporządzona przez geodetęM. P.wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...), k. 326).
Znajdująca się we władaniuJ.iS.małżonkówK., a następnie samegoJ. K., częśćdziałki nr (...)stanowiących ziemię orną, były przez nich uprawiane rolniczo, w tym siano na nich zboże, kukurydzę oraz hodowano zwierzęta, a część tego obszaru stanowiły łąki. Część nieruchomości, którą władali małżonkowieK.oddzielała od części nieruchomości zajmowanej przez małżonkówJ.droga. Na częścidziałki (...), na której znajduje się łąka przy granicy z częściądziałki nr (...)użytkowaną przez małżonkówJ.znajduje się droga dojazdowa w głąb pola, z której korzystaZ. J., aJ. K.wyraża wolę jej zagrodzenia. Nieruchomość oznaczona jakodziałka (...)była także użytkowna przez małżonkówK.rolniczo, na części tej nieruchomości znajdował się ponadto obszar leśny. Na tej części działki znajduje się łąka, a bezpośrednio przy polu uprawnymJ.mniej więcej w połowie szerokościdziałki nr (...)znajduje się droga wewnętrzna prowadząca w głąb o szerokości 4-5 metrów, służąca do dojazdu do tych samych zabudowań siedliskowych, urządzona około 2000 r., zaś przed urządzeniem tej drogi małżonkowieK.korzystali z drogi urządzonej na częściZ. J.. Powyższe nieruchomości od kilku lat nie są użytkowane rolniczo, o zaprzestaniu prowadzenia na nich tego rodzaju działalnościS. K.podjął decyzję samodzielnie. Na działce oznaczonej jako(...)znajduje się siedlisko. Przedmiotowe siedlisko rozciąga się od strony południowej, od pasa drzew liściastych rosnących równolegle do drogi za drewutnią do granic zewnętrznychdziałki (...)zdziałką nr (...)do strony północnej. Od strony zachodniej granice siedliska wyznacza linia podziału podłużnegodziałki nr (...)między stronami a od strony wschodniej granica ewidencyjna działki. W części siedliskowej znajdują się zabudowania mieszkalne i gospodarcze, w tym budynek mieszkalny nr „(...)” (oznaczenie budynków według wyrysu z mapy ewidencyjnej k. 141), pobudowany w 1968 r., spłacany częściowo ze środków finansowych małżonkówK.orazJ., który po połowie zajmująD. K.orazZ.iW. J.wraz z dziećmi, wejście służy do wspólnego użytku, zaś w pozostałej części budynek jest podzielony pomiędzy tymi osobami, z tym że do około 2000 r. w części zajmowanej obecnie przezD. K.zamieszkiwałJ. K., który od około 2000 r. zamieszkuje w budynku mieszkalnym „(...)”.J. K.na wyłączność korzysta z budynku gospodarczego oznaczonego „(...)”, pozostałe zabudowania, w tym budynki „(...)”,(...)” oraz „(...)”znajdują się w wyłącznym posiadaniu małżonkówJ.. Na przedmiotowej działce znajduje się także drewutnia, pozostająca w użytkowaniuJ.. Przez okres od 1973-2008 małżonkowieJ.iS. K., a od 2008 r.J. K.samodzielnie, władali częścią przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jakodziałki (...)oraz współposiadali samoistnie nieruchomość oznaczoną jako nr(...)w połowie ( ½) jak właściciele i do lat 2009-2010 (postępowanie w sprawie(...)o uwłaszczenie, wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie) fakt ten nie był kwestionowany przezA. C.,W. J.orazZ. J..J.iS.małżonkowieK.okazywali swoje władztwo względem tych nieruchomości na zewnątrz, w stosunku do otoczenia, byli uważani za ich właścicieli przez mieszkańców wsiN.oraz posiadali wolę władania nimi jak właściciele. W 1981 r. podczas prac związanych z odnowieniem ewidencji gruntów wsiW., gminaL.jako „użytkownik” dodziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 7,62 ha wpisana zostałaS. K., wpisu dokonano na podstawie protokołu kontroli stanu posiadania i użytkowania.S. K.nie zalegała z uiszczaniem podatków z tego tytułu. Za rok 2010 podatek w wysokości 18 zł został uiszczony przezJ. K.(zeznania świadkaK. S.k. 68-69, świadkaD. G.k. 69, świadkaH. C.k. 246-247, świadkaI. K.k. 247-249, świadkaJ. B.k. 245-246, świadkaW. K. (1)k. 249-250, zeznania wnioskodawcyJ. K.k. 213-214, k. 262-264, k. 387, uczestnikaD. K.k. 243-244, częściowo zeznania uczestnikaW. J.k. 272-274, k. 387-388 oraz częściowo zeznaniaZ. J.k. 214-215, k. 264-265, 388, protokół oględzin nieruchomości z dnia 9 lipca 2013 r. k. 283-286, mapa sporządzona przez geodetęM. P.wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...), k. 326, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 141, zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z dnia 2.11.2009 r. k. 3, zaświadczenie Starostwa Powiatowego wN.z dnia 27.11.2009 r. k. 4, wypis z rejestru gruntów 02.11.2009 r. k. 8, wypis z rejestru kartoteki budynków z dnia 02.11.2009 r. k. 9, wypis z rejestru gruntów z dnia 31.10.2012 r. k. 191, wypis z kartoteki budynków z dnia 31.10.2012 r. k. 192, wyrys z mapy ewidencyjnej k. 193, zaświadczenie w aktach(...)k. 7, protokół rozprawy w aktach(...)k. 21-24, protokół rozprawy w aktach(...)k. 62-64, dowód uiszczenia podatku k. 225, dowody wpłat k. 259-260).
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dowodów w postaci wymienionych powyżej dokumentów oraz na podstawie świadkaK. S.k. 68-69, świadkaD. G.k. 69, świadkaH. C.k. 246-247, świadkaI. K.k. 247-249, świadkaJ. B.k. 245-246, świadkaW. K. (1)k. 249-250, zeznania wnioskodawcyJ. K.k. 213-214, k. 262-264, k. 387, uczestnikaD. K.k. 243-244, częściowo zeznania uczestnikaW. J.k. 272-274, k. 387-388 oraz częściowo zeznaniaZ. J.k. 214-215, k. 264-265, 388, protokołu oględzin nieruchomości z dnia 9 lipca 2013 r. k. 283-286, mapy sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)(...)(...), k. 326.
Sąd dał wiarę wymienionym wyżej dowodom z dokumentów, które nie budzą wątpliwości Sądu co do ich wiarygodności. Nie były one także kwestionowane przez wnioskodawcę i uczestników postępowania, w związku z czym Sąd mógł uznać wykazane nimi okoliczności za ustalone na podstawieart. 229 k.p.c.i230 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Ustalając stan faktyczny rozpoznawanej sprawy Sąd nie wziął pod uwagę zdjęć z kart 221-223 oraz decyzji z karty 224 na okoliczność zaprzestania użytkowania części przedmiotowej nieruchomości przez małżonkówK., a następnie przezJ. K., albowiem okoliczność ta nie była kwestionowana przez wnioskodawcę, zaś fakt ten nie wyklucza posiadania samoistnego, albowiem posiadacz samoistny może w zakresie swojego władztwa podjąć decyzję o zaprzestaniu prowadzeniu upraw na nieruchomościach, którymi włada.
Sąd nie uwzględnił także w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy opinii biegłego sądowegoS.M.(k. 85-87) co do twierdzenia, że na przedmiotowej nieruchomości nie istnieją ślady jej użytkowania, albowiem przeprowadzone oględziny z udziałem wnioskodawcy i uczestników małżonkówJ., zamieszkujących na przedmiotowej nieruchomości, doprowadziły do odmiennych wniosków, co potwierdziła także mapa – opinia sporządzona przezM. P.(k. 326), a biegły sądowyS. M.sporządzając własną opinię przekroczył zakres tezy dowodowej, co nie przemawia za jej wiarygodnością w tym zakresie.
Sąd nie miał wątpliwości co do ustalonego faktu, że około 1972 r.A. C.opuścił przedmiotową nieruchomość, pozostawiając na niej swoje córki i że aż do wszczętego w 2009 r. postępowania uwłaszczeniowego nie interesował się tymi gruntami, nie uprawiał ich, nie był na nich widywany, czym wyzbył się zamiaru władania nimi, oraz że do czasu wszczęcia postępowania uwłaszczeniowego w 2009 r. nie zgłaszał względem nich żadnych roszczeń. Powyższa okoliczność jednoznacznie wynika z zeznań świadkówK. S.,D. G.,H. C.,I. K., które są w tym zakresie zbieżne z zeznaniami wnioskodawcyJ. K.i uczestnikaD. K.. Sąd nie uznał za wiarygodne zeznań uczestnikówW. J.orazZ. J., kwestionujących powyższą okoliczność, albowiem pozostają one w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Sąd miał także na uwadze fakt, że uczestniczka postępowania po ponad 2 latach zmieniła swoje stanowisko w sprawie, co pozbawia jej twierdzenia oraz zeznania waloru wiarygodności.
Sąd ustalając stan faktyczny przedmiotowej sprawy uznał za wiarygodne zeznania świadków:K. S.,D. G.,J. B.,H. C.,I. K.orazW. K. (1)co do okoliczności objęcia przedmiotowej nieruchomości we władanie początkowo w całości przezJ.iS.małżonkówK.około 1973 r., a następnie dokonanie około 1976 r. faktycznego podziału posiadania oraz użytkowania tej nieruchomości pomiędzy małżonkówK.oraz małżonkówJ.oraz faktu samoistnego posiadania przez małżonkówK.do 2008 r., a następnie przez samegoJ. K.części przedmiotowej nieruchomości położonej wN.opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...)jako działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni 2,0131 ha,(...)o powierzchni 1,1233 ha,(...)o powierzchni 0,6766 ha oraz że objęli w posiadanie samoistne ½ nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN., także opisanej na powyższej mapie. Zeznania przesłuchanych świadków były w tym zakresie zgodne, jednoznacznie wskazywały na właścicielski charakter władania tą nieruchomością przez małżonkówK.w stosunku do otoczenia oraz zgodne z zeznaniami wnioskodawcy oraz uczestnikaD. K.. Fakt posiadania części przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę nie był także kwestionowany przez małżonkówJ., co zostało potwierdzone podczas przeprowadzonych oględzin nieruchomości. Natomiast zeznań małżonkówJ.kwestionujących charakter władania tą nieruchomością przez małżonkówK.jak właściciele Sąd nie uznał za wiarygodne w świetle powyższych dowodów, mając na względzie także zmianę stanowiska w tym postępowaniu przezW. J.oraz ich częściowo spontaniczne zeznania, w których wskazywali oni pośrednio na właścicielski charakter posiadania części przedmiotowej nieruchomości przez małżonkówK., w tym np. wskazanie przezW. J., że wnioskodawca bez niczyjej zgody decydował o wycince drzew z lasku znajdującego się na tej części nieruchomości (k. 387-388) oraz oświadczenie przezZ. J., że wnioskodawca wykazuje wolę dysponowania drogą dojazdową usytuowaną na tej części nieruchomości (k. 286). Ponadto okoliczności powyższe potwierdzają także obiektywne dowody z dokumentów w postaci zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego, że w 1981 r. podczas prac związanych z odnowieniem ewidencji gruntów wsiW., gminaL.jako „użytkownik” dodziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 7,62 ha wpisana zostałaS. K., wpisu dokonano na podstawie protokołu kontroli stanu posiadania i użytkowania oraz zaświadczenie z Urzędu GminyL., żeS. K.nie zalegała z uiszczaniem podatków z tego tytułu.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
WniosekJ. K.zasługuje na uwzględnienie w części. Wskazać należy, że wnioskodawca w piśmie z dnia 8 sierpnia 2014 r. (data prezentaty) oraz na rozprawie w dniu 1 października 2014 r., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, oświadczył, że popiera wniosek o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, wnosząc o stwierdzenie, że wnioskodawca wraz z małżonkąS. K.nabyli w drodze zasiedzeniadziałki oznaczone numerami (...)oraz udziału w wysokości ½działki o numerze (...), opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...).(...)
(...), nie cofając jednocześnie wniosku z dnia 21 lutego 2012 r. (data prezentaty), w którym wniesiono o stwierdzenie, żeS.iJ.małżonkowieK.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej orazW. J.wraz z mężem na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, nabyli w drodze zasiedzenia współwłasność nieruchomości o powierzchni 7,62 ha, stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...), położonych wN., z dniem 1 stycznia 2002 r., po ½ części każde z wymienionych małżeństw, zgodnie z wyrysem z mapy ewidencyjnej zarejestrowanej w Starostwie Powiatowym za nr(...), w żadnej z części, zatem Sąd zobowiązany był do rozpoznania powyższego żądania w całości.
Przechodząc do omówienia motywów rozstrzygnięcia, należy poczynić kilka ogólnych uwag dotyczących instytucji zasiedzenia nieruchomości. Zgodnie z treścią przepisuart. 172 § 1 k.c.posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), zaś stosownie do§ 2cytowanego przepisu po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Cytowany przepis reguluje instytucję zasiedzenia, a więc możliwość nabycia własności nieruchomości przez osobę nieuprawnioną, tj. posiadacza samoistnego, z uwagi na faktyczne wykonywanie tego prawa przez oznaczony przepisami prawa cywilnego materialnego termin.
W sprawach o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia Sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy posiadacz nieruchomości miał wolę posiadania przedmiotowego gruntu tak jak właściciel, czy istniało posiadanie i jakiego rodzaju ono było oraz jak długo trwał czas posiadania. Stwierdzenie przez Sąd nabycia własności poprzez zasiedzenie jest możliwe jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia tych przesłanek.
Termin „posiadanie samoistne” został zdefiniowany w treści przepisuart. 336 k.c., który stanowi, że posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Sąd Rejonowy przychyla się do stanowiska, że „kryterium, które wyróżnia posiadanie samoistne od posiadania zależnego względnie dzierżawienia, jest - oprócz zewnętrznego sposobu wykonywania posiadania, a więc swego rodzaju władztwo - także czynnik woli (animus) w tym znaczeniu, że gdy określona osoba władna rzeczy cum animo domini, jest posiadaczem samoistnym”(postanowienie SN z dnia 26 stycznia 1999 r., III CKN 150/98, LEX nr 1214392).
Na stan posiadania samoistnego składają się zatem fizyczny element (corpus) władania rzeczą oraz intelektualny element zamiaru (animus) władania rzeczą dla siebie jak właściciel. Czynnik woli władania rzeczą jak właściciel pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od posiadania zależnego, co przejawia się m.in. w ukazywaniu swojego władztwa nad rzeczą na zewnątrz – w stosunku do otoczenia.
Przesłankę konieczną do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia stanowi także upływ oznaczonego przepisami prawa cywilnego materialnego terminu, przez który posiadacz samoistny musi nieprzerwanie władać nieruchomością jak właściciel. Długość wymaganego okresu jest uzależniona od dobrej lub złej wiary posiadacza. Na podstawie nowelizacjik.c., tj. ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. z zmianieustawy – Kodeks cywilny(Dz.U.1990.55.321), od dnia 1 października 1990 r. nabycie własności nieruchomości w drodze zasiedzenia jest możliwe po upływie lat 20, jeżeli posiadacz samoistny władał nieruchomością jak właściciel w dobrej wierze, bądź po upływie lat 30, jeżeli władał nią w złej wierze. Wskazać należy, iż do zasiedzenia, które nastąpiło przed datą 1 października 1990 r., miały zastosowanie terminy obowiązujące przed tą datą, tj. 10 lat w dobrej wierze i 20 lat w złej wierze (por. wyrok SN z 2 września 1993 r., II CRN 89/93, LEX nr 110583), zaś zgodnie z art. 9 tej ustawy do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 października 1990 r. i nie nastąpiło zasiedzenie przed tą datą, stosuje się przepisy nowe, tj. wprowadzone wskazaną powyżej ustawą, która wydłużyła te terminy do lat 20 - w przypadku dobrej wiary posiadacza samoistnego oraz do lat 30 - w przypadku złej wiary posiadacza samoistnego.
Należy zauważyć, że dobra wiara posiadacza samoistnego nie jest przesłanką konieczną do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, lecz jedynie wyznacza długość wymaganego terminu do nabycia własności w ten sposób. W doktrynie prawa cywilnego oraz judykaturze przyjmuje się, iż dobra wiara posiadacza samoistnego przejawia się w jego uzasadnionym konkretnymi okolicznościami przekonaniu, iż przysługuje mu prawo własności do nieruchomości, którą faktycznie włada, przy czym właściwy dla oceny stanu tego przekonania jest moment objęcia nieruchomości w posiadanie samoistne. Choć postępowanie toczyło się w trybie nieprocesowym to ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności faktycznych wypełniających przesłanki określone wart. 172 k.c.spoczywa- w myślart. 6 k.c.- na osobie występującej z wnioskiem.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że w toku postępowania została wykazana przesłanka samoistnego posiadania części przedmiotowej nieruchomości położonej wN.opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...)jako działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni 2,0131 ha,(...)o powierzchni 1,1233 ha,(...)o powierzchni 0,6766 ha oraz połowy (udziału ½) nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN., także opisanej na powyższej mapie, przezJ. K.orazS. K.. W zakresiedziałki nr (...), o charakterze siedliska, nie można bowiem jednoznacznie określić wydzielonej fizycznej części tej nieruchomości, którą władali małżonkowieK.. Sąd nie miał wątpliwości, że małżonkowieK.około 1973 r. samowolnie objęli przedmiotową nieruchomość w posiadanie w całości, po tym jak około 1972 r. została ona porzucona przezA. C.i wskutek interwencji władz Gminy nastąpiło objęcie jej w posiadanie samoistne w całości przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę. Sąd miał na uwadze w tym zakresie zeznania świadków, w szczególności zeznania świadkaI. K., który zeznał, że

    „W związku z tym że pracownicy Urzędu Gminy wiedzieli, że ojciec zostawił dwie córki i porzucił gospodarstwo to pracownicy poszli żeby jedna z córek która jest starsza przejęła to gospodarstwo. Pracownicy zdawali sobie sprawę, że szkoda żeby to gospodarstwo poszło do spółdzielni. Wtedy to było przepisane naS. K.,W.była dzieckiem i chodziła do szkoły. W rozmowie zeS.powiedziała mi ona że siostrze nie zrobi krzywdy i odda jej połowę tej ziemi.K.uprawiała to gospodarstwo od początku lat 70 może to był 72 lub 73 rok, z chwilą kiedyA. C.się wyprowadził.”(k. 247-249). Sąd nie miał także wątpliwości, że od około 1976 r. wnioskodawca wraz z żoną objęli w posiadanie samoistne część przedmiotowej nieruchomości położonej wN.opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...)jako działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni 2,0131 ha,(...)o powierzchni 1,1233 ha,(...)o powierzchni 0,6766 ha oraz objęli w posiadanie samoistne połowę (½) nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN., także opisanej na powyższej mapie, a pozostała część znajdowała się w posiadaniu małżonkówJ., którzy w tym roku zawarli związek małżeński. Od tego czasu małżonkowieK.władali objętą częścią nieruchomości jak właściciele. Sąd miał na uwadze, że do czasu śmierciS. K.w 2008 r. zakres posiadania nie był pomiędzy stronami sporny ani kwestionowany, jak również został potwierdzony podczas oględzin przedmiotowej nieruchomości, w czasie których wnioskodawca i małżonkowieJ.zgodnie wskazywali stan użytkowania nieruchomości utrzymujący się od lat 80. oraz granice siedliska nadziałce (...). Powyższa okoliczność została także potwierdzona za pośrednictwem dowodu z dokumentów w postaci zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego, stwierdzającego że w 1981 r. podczas prac związanych z odnowieniem ewidencji gruntów wsiW., gminaL.jako „użytkownik” dodziałek o numerach (...)o łącznej powierzchni 7,62 ha wpisana zostałaS. K., wpisu dokonano zaś na podstawie protokołu kontroli stanu posiadania i użytkowania oraz zaświadczenie z Urzędu GminyL., żeS. K.nie zalegała z uiszczaniem podatków z tego tytułu. Sąd miał także na względzie, że w toku postępowania zostało wykazane, że małżonkowieK.mieli wolę władania częścią objętej w posiadanie nieruchomości jak właściciele oraz ukazywali swoje władztwo na zewnątrz w stosunku do otoczenia. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez zeznania świadków, m.in.W. K. (1), który zeznał, że

    „Jestem sąsiadem stron od 76 roku. (…) Siedliska nie podzielili, grunty orne były podzielone na połowę a siedlisko było wspólnie użytkowane”(k. 249-250),K. S., która zeznała, że

    „J. K.ożenił się zeS. K., chyba w 1972 roku (…) W gospodarstwie gospodarzyli, trzymali zboże, kosili łąki, trzymali zwierzęta. Nikt im w tym nie przeszkadzał. (…) Mieszkam w sąsiadującej wsi od dziecka. OdS.słyszałam że siostry dzieliły się gospodarstwem po połowie, w gospodarstwie jest droga która rozdziela to gospodarstwo. Patrząc od drogi asfaltowej to prawą część gospoda obrabiałaW., a lewąK.. Stan taki trwa od lat 70 – tych. Nikt się nie wtrąca w takie posiadanie i każdy obrabia swoje. PodatkiK.płacił ze swojej części za swoją część płaciłaW.”(k. 68-69),D. G.:

    „PaniW.iS. K.to były siostry. Mam wiedzę taką, że one podzieliły się tym gospodarstwem w ten sposób, że gospodarstwo przedziela droga, z jednej strony gospodarstwo użytkowałaW., a z drugiejS. K.. Taki stan trwał ponad 35 lat, kiedy żyłaS.to siostry zgodnie użytkowały te gospodarstwa. (…) We wsi mówiło się, że to gospodarstwo jest obu sióstr, każda ma swoją część”(k. 69),J. B.:

    „(…) tam były ziemniaki, warzywa, było to normalne gospodarstwo jak na wsi”(k. 245),H. C., która zeznała, że

    „Ta ziemia była uprawiana od 73 lub 74 roku dokładnie daty nie pamiętam. Wtedy ziemię uprawialiK., paniJ.wtedy nie uprawiała dopiero jak się ożeniła. Wtedy ziemię podzieloną na pół i jedna część byłaJ.a drugaK.. Oni dokonali podziału w ten sposób, że tak uzgodnili między sobą. Oni nie pytali o zgodęA. C.bo jego tu po prostu nie było. (…) Podatki płacili wspólnieJ.iK.
” (k. 246-247). Powyższe okoliczności zostały także potwierdzone zeznaniami wnioskodawcyJ. K.oraz uczestnikaD. K.oraz częściowo: uczestnikówW. K. (2)orazZ. J., którym w pozostałej części odmówiono wiarygodności z przyczyn omówionych w ocenie dowodów. Sąd uznał także za wiarygodne zeznania wnioskodawcy, z których jednoznacznie wynika, że wraz z żonąS.mieli wolę władania objętą w posiadanie częścią nieruchomości jak właściciele.
Wobec ustalenia, że w 1973 r.J.iS. K.objęli w posiadanie samoistne część przedmiotowej nieruchomości położonej wN.opisanych na mapie sporządzonej przez geodetęM. P.wpisanej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 czerwca 2014 r. za nr(...)
(...)
(...)
(...)jako działki onumerach ewidencyjnych (...)o powierzchni 2,0131 ha,(...)o powierzchni 1,1233 ha,(...)o powierzchni 0,6766 ha oraz objęli w posiadanie samoistne ½ nieruchomości stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,5246 ha położonej wN., także opisanej na powyższej mapie oraz że ich posiadanie nie utraciło takiego charakteru, należało rozważyć, czy została spełniona druga przesłanka konieczna o stwierdzenia zasiedzenia. W ocenie Sądu doszło także do spełnienia tej przesłanki. W związku z tym, że nie ustalono dokładnej daty dziennej i miesięcznej, w której nastąpiło objęcie posiadania samoistnego tej części nieruchomości przez małżonkówK., bieg terminu zasiedzenia, według przepisów obecnie obowiązujących wobec faktu, że zasiedzenie nie nastąpiło do 1 października 1990 r., należy liczyć od końca 1973 r. i przy przyjęciu 30 –letniego terminu dla zasiedzenia nieruchomości dla posiadaczy samoistnych w złej wierze, albowiem małżonkowieK.nie mieli uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że mają tytuł prawny do tego gruntu, należy uznać, że termin upłynął z końcem roku 2003, a zatem zasiedzenie tych nieruchomości nastąpiło z dniem 1 stycznia 2004 r. Nadmienić tylko należy, że wytoczone przeA. C.postępowanie uwłaszczeniowe w dniu 13 sierpnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt(...)nie odniosło żadnych skutków prawnych uniemożliwiających stwierdzenie zasiedzenia w rozpoznawanej sprawie.
W związku z tym wniosek w tym zakresie podlegał uwzględnieniu.
O nabyciu własności przedmiotowej nieruchomości w drodze zasiedzenia przezS. K.orazJ. K.na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej Sąd orzekł na podstawieart. 31 k.r.o.(por. uchwałę SN z dnia 28 lutego 1978 r., III CZP 7/78, LEX nr 2225).
Natomiast w pozostałym zakresie żądanie wniosku z dnia 21 lutego 2012 r. (data prezentaty), w którym wniesiono o stwierdzenie, żeS.iJ.małżonkowieK.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej orazW. J.wraz z mężem na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, nabyli w drodze zasiedzenia współwłasność nieruchomości o powierzchni 7,62 ha, stanowiącej działki onumerach ewidencyjnych (...), położonych wN., z dniem 1 stycznia 2002 r., po ½ części każde z wymienionych małżeństw, zgodnie z wyrysem z mapy ewidencyjnej zarejestrowanej w Starostwie Powiatowym za nr(...), nie cofniętego w żadnym zakresie, podlegało oddaleniu, albowiem nie wykazano w toku postępowania, że te trzy działki były w posiadaniu samoistnym w udziale po ½ w każdej z nich przez powyższe osoby oraz posiadania samoistnegoW.iZ.małżonkówJ., którzy zgodnie twierdzili, że za właściciela uważająA. C.. Z omówionych powyżej przyczyn brak było także podstaw do stwierdzenia zasiedzenia z datą 1 stycznia 2002 r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z ogólną zasadą rozstrzygania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd ustalił, żeJ. K.poniósł rzeczywiste koszty postępowania do łącznej kwoty 5.753,02 zł (pięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt trzy złote dwa grosze), w tym 1.100,00 zł (jeden tysiąc sto złotych) tytułem opłaty sądowej o wniosku, 366,00 zł (trzysta sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem wydatków na ogłoszenia, 287,02 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych dwa grosze) oraz 4.000,00 zł (cztery tysiące złotych) tytułem wynagrodzenia biegłych sądowych i uznał je w całości za uiszczone. Sąd postanowił odstąpić od obciążania uczestnikaJ. K.pozostałymi kosztami sądowymi, od których uiszczeniaJ. K.był zwolniony, obciążając nimi Skarb Państwa.
Kierując się powyższymi motywami orzeczono jak w sentencji postanowienia.