Sąd Okręgowy w Szczecinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Cz 1073/14
Data wyroku: 2014-07-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Szaj, Violetta Osińska, Agnieszka Tarasiuk-Tkaczuk
Słowa kluczowe: Koszty Procesu
Podstawa prawna: art.102 kpc

Sygn. aktII Cz 1073/14

POSTANOWIENIE
Dnia 7 lipca 2014 roku
Sąd Okręgowy w Szczecinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Tomasz Szaj (spr.)
SO Violetta Osińska
SO Agnieszka Tarasiuk - Tkaczuk
po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 roku w Szczecinie na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaT. T.,
przeciwkoG. T. (1),Gminie M.S.,
o ustalenie
na skutek zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin - Centrum w Szczecinie, zawarte w punkcie II wyroku tego Sądu z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I C 1304/13
postanawia:

oddalić zażalenie.
SSO Violetta Osińska   SSO Tomasz Szaj   SSO Agnieszka Tarasiuk - Tkaczuk
Sygn. akt II Cz 1096/14

UZASADNIENIE
Wyrokiem, zaocznym w stosunku doG. T. (1), z dnia 6 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie sygn. akt I C 1304/13 oddalił powództwo (pkt I) oraz odstąpił od obciążenia powódkiT. T.kosztami procesu należnymiGminie M.S.(pkt II).
W uzasadnieniu pkt II Sąd I instancji wskazał, iż rozstrzygnął na podstawieart. 102 k.p.c.zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd I instancji wziął pod uwagę wiek powódki, dochód na poziomie 1660 zł, wspomaganie się w utrzymaniu kwotami od córki i twierdzenie, że emerytura wystarcza tylko na skromne życie i utrzymanie mieszkania, i odstąpił od obciążania jej kosztami procesu należnymi powódce. Sąd I instancji uznał, że wytoczenie powództwa było wynikiem pewnej bezradności powódki, która sama utrzymuje sporny lokal.
Zażalenie na powyższe postanowienie dotyczące kosztów wywiodła pozwana i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kwoty 600 zł tytułem kosztów procesu oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego, naruszenieart. 98 § l k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od zasądzenia od powódki na rzecz pozwanej kosztów zastępstwa procesowego oraz naruszenieart. 233 § l k.p.c.w zw. zart. 101 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, iż okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają odstąpienie od obciążania powódkiT. T.kosztami procesu należnymiGminie M.S..
W uzasadnieniu pozwana wskazała, iż sprawa nie była skomplikowana ani pod względem faktycznym, ani prawnym. Dodała, iż powódka, podejmując decyzję o wytoczeniu pozwu, winna uwzględnić możliwość ponoszenia konsekwencji procesowych - w postaci obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez stronę przeciwną - w razie przegrania sprawy. W ocenie pozwanej nie sposób podzielić oceny Sądu I instancji, że wytoczenie powództwa było wynikiem pewnej bezradności powódki.
Pozwana stwierdziła, iż osiągany przez powódkę stały dochód na poziomie ok. 1700 zł nie jest na tyle niski, by uiszczenie kosztów procesu w wysokości 600 zł, skutkowało uszczerbkiem dla utrzymania powódki. Dodała, że powoływanie się na okoliczność, iż strona powodowa posiada status emeryta same przez się nie stanowią o istnieniu wyjątkowego przypadku uzasadniającego odstąpienie od obciążenia kosztami postępowania należnego stronie wygrywającej proces.
Zdaniem pozwanej w niniejszej sprawie, nie zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanieart. 102 k.p.c., bowiem powódka uzyskuje stały dochód, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką zaś treść pozwu wskazuje, iż dysponowała wiedzą o przepisach prawa, a sprawa nie miała skomplikowanego charakteru.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się nieuzasadnione.
Wedleart. 98 § 1 k.p.c.strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W przywołanym przepisie wyrażone zostały dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu: zasada odpowiedzialności za wynik procesu oraz zasada kosztów niezbędnych i celowych. Pierwsza oznacza, że strona, która przegrała sprawę, zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu, druga natomiast, że strona przegrywająca sprawę zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi tylko te poniesione koszty procesu, które były niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony.
Wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik postępowania przewidujeart. 102 k.p.c.Przepis ten stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten urzeczywistnia zasadę słuszności i pozostawia w gestii sądu orzekającego ocenę, czy w danej, konkretnej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony. Przy ocenie przesłanek zart. 102 k.p.c.zwykle brane są pod uwagę takie okoliczności, które zarówno odnoszą się do faktów związanych z samym przebiegiem procesu, jak i takie, które dotyczą stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.
Rozstrzygnięcie na podstawieart. 102 k.p.c.ma charakter dyskrecjonalny, a kontrola instancyjna w tym zakresie jest ograniczona do sytuacji, gdy zastosowanie wzmiankowanego przepisu nie zostało w ogóle uzasadnione bądź nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia(...)Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia(...)stwierdzając, żeart. 102 k.p.c.przyznaje sądowi uprawnienie o charakterze dyskrecjonalnym. Wprawdzie zasadność skorzystania z tego uprawnienia może być objęta kontrolą sądu wyższego rzędu, jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być dokonywana tylko wyjątkowo, gdy ocenie przeprowadzonej przez sąd niższej instancji można przypisać cechy dowolności.
Zastosowanie w sprawieart. 102 k.p.c.związane jest zatem z uznaniem sędziowskim i jedynie we wskazanych wyżej, wyjątkowych okolicznościach sąd odwoławczy może tego rodzaju decyzję sądu podważyć. W niniejszej sprawie, zdaniem Sąd Okręgowego, tego rodzaju szczególne okoliczności nie miały miejsca. Sąd I instancji w sposób właściwy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, mając przy tym na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, zachowania stron procesu, jak i szczególną sytuację powódki.
Sąd Okręgowy wskazuje, iż ocenie przeprowadzonej przez Sąd I instancji co do sytuacji powódki i okoliczności poza procesowych, nie można przypisać cechy dowolności. Powódka jest osobą w podeszłym wieku, która utrzymuje się wyłącznie z kwoty uzyskiwanej tytułem emerytury oraz nieznacznej pomocy córki. Powódka wskazała, że powyższa kwota wystarcza jej tylko na skromne życie i utrzymanie mieszkania, a więc obciążenie jej kosztami mogłoby spowodować uciążliwość. Powódka co prawda mogła przewidywać, iż występując z powództwem może zostać obciążona kosztami w razie ewentualnej przegranej, jednakże trzeba zauważyć, że do złożenia pozwu zmusiło ją zachowanie jej męża, który będąc najemcą przedmiotowego mieszkania w ogóle się nim nie interesuje oraz nie ponosi kosztów jego utrzymania. Okoliczność, że powódka przegrała spór nie może mieć w tej mierze decydującego znaczenia, albowiem z okoliczności sprawy wynika, że wytoczenie powództwa zmierzało do uregulowania statusu najmu mieszkania łączącego ją z pozwanym. W istocie zaś powódka znalazła się w tej sytuacji bez swej winy. Powyższe względy słusznie uzasadniały odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji postanowienia.
(...)
(...)

1
(...)

2
(...)

(...)
-(...)
(...)

3
(...)

(...)