Sąd Apelacyjny w Łodzi
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 494/13
Data wyroku: 2014-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Wolska, Lucyna Guderska, Ewa Naze
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt: III AUa 494/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Lucyna Guderska (spr.)
Sędziowie: SSA Ewa Naze
SSA Jolanta Wolska
Protokolant: st.sekr.sądowy Kamila Tomasik

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. w Łodzi
sprawyL. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wŁ.
o emeryturę,
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt: VIII U 4318/12,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.

Sygn. akt III AUa 494/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 października 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłL. C.prawa do emeryturyw obniżonym wieku. Organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie udowodnił 15 – letniego stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterzew rozumieniu zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również nie udokumentował faktu rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił uwzględnienia w poczet szczególnego stażu pracy okresu zatrudnieniaL. C.wPrzedsiębiorstwie (...)wP.Filii wK.od 9 listopada 1977 roku do 31 grudnia 1990 roku, argumentując to tym, że (1) przedłożone przez ubezpieczonego świadectwo pracy za ww. okres sporządzone zostało przez osobę do tego nieuprawnioną, (2) w treści dokumentu błędnie przyporządkowano stanowisko pracy do stanowiska wymienionego w zarządzeniu resortowym, (3) listy płac nie zawierają zaś wymienionego stanowiska, a dodatek za pracęw warunkach szczególnych nie był wypłacany w ciągłości.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłL. C., kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i wnosząc o: (1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkówA. C.iB. D., (2) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, na okoliczność tego czy wykonywana przez ubezpieczonego praca miała charakter pracy w warunkach szczególnych oraz (3) załączenia w poczet materiału dowodowego jego akt emerytalnych. Ubezpieczony podniósł, że w spornym okresie zatrudnienia wykonywał pracę mechanika samochodowego, która odpowiada treści wykazu A, dział XIV pkt. 16 stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrówz dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.). Charakter świadczonej pracy mogą potwierdzić wskazani świadkowie.
W związku z powyższym,L. C.wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu prawa do emerytury w obniżonym wiekuw rozumieniu ustawy.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósło jego oddalenie. Organ rentowy podkreślił przede wszystkim, że ubezpieczony nie rozwiązał stosunku pracy i nadal pozostaje w zatrudnieniu wPrzedsiębiorstwie (...), a co za tym idzie rozstrzyganie pozostałych kwestii jest bezcelowe. Odnosząc się jednak do kwestii spornego okresu zatrudnienia, w tym co do prawidłowości przedłożonego świadectwa pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, potrzymał swą argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 roku, sygn. akt: VIII U 4318/12, Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, (1) zmienił sporną decyzję organu rentowego i przyznałL. C.prawo do emerytury poczynając od dnia 1 stycznia 2013 roku, (2) oddalając odwołanie w pozostałej części.
Powyższe orzeczenie poprzedziły następujące ustalenia faktyczne:
L. C.urodził się w dniu (...). W okresie od dnia 9 listopada 1977 roku do dnia 31 grudnia 1990 roku ubezpieczony pracowałwPrzedsiębiorstwie (...)wP., jako mechanik napraw pojazdów samochodowych w oparciu o umowę o pracęw pełnym wymiarze czasu pracy.L. C.wykonywał prace związane z naprawą części i podzespołów w samochodach ciężarowych i dostawczych typuS.,N.orazŻ.. Do jego obowiązków należało dokonywanie wszelkich napraw samochodów należących do przedsiębiorstwa. W samochodach z silnikiem benzynowym ubezpieczony przeważnie wymieniał gaźniki. W samochodach napędzanych silnikiem diesla zaś pompy wtryskowe i spryskiwacze. Poza tymL. C.wymieniał skrzynie biegów, gaźniki, kolumny kierownicze, układy hamulcowe oraz olej. Prace w obrębie silników wykonywane były na zewnątrz, zaś prace dotyczące skrzyni biegów lub sprzęgła wewnątrz kanałów. Ubezpieczony otrzymywał dodatek za pracę w warunkach szkodliwych.
W chwili obecnejL. C.pozostaje w stosunku pracyzPrzedsiębiorstwem (...).
L. C.udowodnił łączny staż ubezpieczeniowy w wymiarze 26 lat, 4 miesięcy i 3 dni, w tym 26 lat 3 miesiące okresów składkowych oraz 1 miesiąc i 3 dni okresów nieskładkowych. Ubezpieczony nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Wniosek o przyznanie prawa do emerytury złożył w dniu 25 lipca 2012 roku.
W świetle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, żeL. C.spełnia przesłanki do przyznania mu prawa do emerytury wcześniejszej w rozumieniuart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala uznać, że praca wykonywana przezL. C.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, w okresie od dnia 9 listopada 1977 roku do 31 grudnia 1990 roku wPrzedsiębiorstwie (...)w charakterze mechanika napraw pojazdów samochodowych, odpowiada treści stanowiska opisanego w dziale XIV poz. 14 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku, a co za tym idzie jest pracą w warunkach szczególnychw rozumieniu ustawy. Ustaleń faktycznych w ww. zakresie Sąd dokonał w oparciuo zeznania własneL. C.oraz o przedłożone w sprawie dokumenty.
Jako, że ubezpieczony w chwili składania wniosku o przyznanie prawa do emerytury tj. w dniu 25 lipca 2012 roku, pozostawał w stosunku pracy, emerytura może zostać mu przyznania dopiero od dnia wejścia w życie nowelizacjiart. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychtj. począwszy od dnia 1 stycznia 2013 roku.
W związku z powyższym, mając na uwadze fakt, że ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję ZUSi przyznałL. C.prawo do emerytury poczynając od dnia1 stycznia 2013 roku oraz oddalił odwołanie w pozostałej części.

Powyższe orzeczenie zaskarżył w części, co do punktu 1 (tj. w części zmieniającej decyzję organu rentowego) zaskarżył Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucając mu: (1) naruszenie prawa procesowego, a toart. 233 k.p.c.polegające na wydaniu wyroku bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz (2) naruszenie prawa materialnego, a w szczególnościart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez niewłaściwe jego zastosowanie i ustalenie prawa do emerytury pomimo nie udokumentowania wymaganego stażu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Sąd Okręgowy zmienił zaskarżona decyzję organu rentowego bez wszechstronnego i prawidłowego rozważenia zebranego materiału, doprowadzając tym samym do błędnych ustaleń faktycznych. Sąd I instancji pominął przedłożone w sprawie akta osobowe, nie przesłuchał żadnego świadka, nie wziął pod uwagę faktu, że wypłacanyL. C.dodatek za pracę w warunkach szkodliwych nie dotyczy całości spornego okresu zatrudnienia. Reasumując, zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjąć, żeL. C.pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wP.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy naprawie pomp wtryskowych, wtryskiwaczy i gaźników do silników spalinowych lub wykonywał w tym samym zakresie prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów. Skarżący podkreślił, że z samych zeznańL. C.wynika, iż praca przez niego wykonywana była rodzajowo zróżnicowana. Ubezpieczony wskazał na przykład, że wykonywał też prace malarskie, bo wówczas zakład nie zatrudniał lakiernika.
W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na apelacjęL. C.wniósł o (1) jej oddalenie oraz o (2) zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest zasadna, a co za tym idzie skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W przedmiotowej sprawie istotę sporu stanowił charakter pracywykonywanej przezL. C.wPrzedsiębiorstwie (...)wP.Filii wK.w okresie od 9 listopada 1977 roku do 31 grudnia 1990 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zakwestionował, bowiem prawidłowość świadectwa pracy z dnia 15 listopada 1996 roku potwierdzającego ww. okres zatrudnienia, podnosząc, że dokument ten sporządzony został przez osobę do tego nieuprawnioną (pracownika archiwum), jak również, że stanowisko pracy zakwalifikowane niezgodnie z treścią zarządzenia resortowego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, nie może stanowić wystarczającej podstawy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy oparł swe ustalenia w zasadzie jedynie na zeznaniachL. C., oddalając z sobie tylko znanych powodów wnioski ubezpieczonego o przesłuchanie świadkówB. D.iA. C.. Uwadze Sądu Apelacyjnego nie uszedł przy tym fakt, że zeznaniaL. C.budzą, co najmniej poważne wątpliwości, co do zakresu wykonywanych przez niego czynności pracowniczych. Zgodnie z§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze(Dz.U. z dnia 18 lutego 1983 roku) okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Sąd Okręgowy uznał, żeL. C.wykonywał prace odpowiadające poz. 14 w dziale XIV „Prace różne” wykazu A załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów określonej jako „praca przy naprawie pomp wtryskowych, wtryskiwaczy i gaźników do silników spalinowych”. Z zeznańL. C.(k. 11 akt sprawy) wynika jednak, że poza naprawą gaźników i pomp wtryskowych, ubezpieczony wykonywał również inne prace m.in. prace lakiernicze. Ubezpieczony zeznań też, że wykonywał„wszelkie możliwe prace naprawcze”.Wątpliwości tych, dostrzeżonych przez stronę skarżącą, Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, mając możliwość zweryfikowania twierdzeń ubezpieczonego poprzez dopuszczenie dowodu z zeznań wnioskowanych świadków. Z możliwości tej Sąd I instancji jednak nie skorzystał, ograniczając się do bezkrytycznej akceptacji zeznańL. C..
Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty przedmiotowej sprawy, dokonując ustaleń w zakresie charakteru pracy w spornym okresie zatrudnienia z naruszeniem dyspozycjiart. 233 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy przeprowadził jedynie pobieżne postępowanie dowodowe ograniczając je bezzasadnie do przesłuchania samego tylko ubezpieczonego, przydając jego zeznaniom niczym nieuzasadnioną wagę i znaczenie. W świetle przedstawionych wątpliwości w postaci nieprzekonujących zeznań odwołującego, kwestionowanej przez organ rentowy dokumentacji pracowniczej m. in. co do zakresu rzeczywiście wykonywanych przez ubezpieczonego czynności pracowniczych oraz zasad przyznawania dodatków za pracę w warunkach szkodliwych, decyzja o rezygnacji z możliwości skonfrontowania dotychczas zgromadzonych informacji z zeznaniami dwóch świadków jest co najmniej niezrozumiała.
Sąd Okręgowy powinien, więc ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, uwzględniając przy tym dostępne dowody osobowe. Sąd Okręgowy winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowej sprawy, ustalając rzeczywisty zakres obowiązków pracowniczychL. C.wPrzedsiębiorstwie (...)wP.Filii wK.w spornym okresie zatrudnienia. Kluczowym, bowiem jest ustalenie, czy ubezpieczony wykonywał wyłącznie czynności polegające na naprawie pomp wtryskowych, wtryskiwaczy i gaźników do silników spalinowych (stosownie do poz. 14 w dziale XIV „Prace różne” wykazu A załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów), czy też powierzano mu w godzinach pracy również inne czynności, nawet te związane z naprawą pozostałych elementów mechanicznych pojazdów lub lakierowaniem pojazdów. Jeśli zaś pracaL. C.odpowiadać by miała poz. 16 dział XIV ww. wykazu (tj. „prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych”, Sąd również winien ustalić, czy praca tego rodzaju miała charakter stały i wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy, czy też poza tego rodzaju czynnościami ubezpieczony wykonywał również inne czynności.
Dopiero bowiem ustalenie powyższych faktów w sposób pewny i nie budzący wątpliwości, w oparciu o zupełny i przekonujący materiał dowodowy, pozwala na zajęcie stanowiska co do skuteczności ubiegania się przezL. C.o emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Mając na uwadze powyższe konstatacje, Sąd Apelacyjny, działając na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.