Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 800/13
Data wyroku: 2014-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wiesław Kasprzyk
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 129 ustawy o ochronie środowiska

Sygn. akt: I C 800/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 czerwca 2014 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSO Wiesław Kasprzyk

Protokolant:

sekr. sąd. Joanna Kotowska

po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. w Olsztynie
sprawy z powództwaT. O.,Ł. O.
przeciwkoSkarbowi Państwa- Wojewodzie(...)- (...)
o zapłatę

I
oddala powództwo żądające zobowiązania Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę(...)- (...)do złożenia woli na podstawieart. 64 k.c.orazart. 1047 par. 1 k.p.c.w związku z art. 129 ust. 1 i art. 134 pkt 2 Ustawy o ochronie środowiska o treści „ Skarb Państwa- Wojewoda(...)- (...)kupuje od małżonkówT.iŁ. O.nieruchomość położoną na terenie Województwa(...), obrębZ., GminaP., stanowiącej wyspęS.najeziorze Ś.składającą się z dwóch działek onumerach ewidencyjnych (...), dla których Sąd Rejonowy w Piszu IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziKsięgę Wieczystą numer (...)oraz zobowiązuje się zapłacić za nieruchomość cenę w wysokości 93 720 740 zł solidarnie na rzecz powodów”;

II
odrzuca pozew w części żądającej zasądzenia od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwoty 64 442 953 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty;

III
zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 7 200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
PowodowieT.iŁ. O.wnieśli o zobowiązanie Skarbu Państwa reprezentowanego przez Wojewodę(...)do złożenia oświadczenia woli na podstawieart. 64 kcoraz1047 par. 1 kpcw zw. z art. 129 ust.1 i art. 134 pkt.2 Ustawy o ochronie środowiska o treści : ,, Skarb Państwa – Wojewoda(...)kupuje od małżonkówT. O.iŁ. O.nieruchomość położoną na terenie województwa(...), obrębZ.gminaP., stanowiącejW.S., najeziorze Ś.składającą się z dwóch działek onumerach ewidencyjnych (...)o łącznej powierzchni 775.767 m2, dla których Sąd Rejonowy w(...)IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...)oraz zobowiązuje się zapłacić za nieruchomość cenę w wysokości 93 720 400 zł solidarnie za rzecz powodów .
Powodowie sformułowali żądanie alternatywne w którym w przypadku nieuwzględnienia poprzedniego żądania domagali się zapłaty od pozwanego kwoty 64 442 953 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia powództwa.
W obszernym uzasadnieniu żądań powodowie wskazali iż w dniu 19 września 2007 r. nabyli działki onumerach ewidencyjnych (...)położone na terenie województwa(...)stanowiąceW.S.położoną najeziorze Ś.. Zamiarem który towarzyszył powodom przy zakupie nieruchomości była realizacja na niej inwestycji , zgodnie z obowiązującym planem przestrzennego zagospodarowania. Na podstawie Rozporządzenia nr.(...)Wojewody(...)z dnia 30lipca 2009 r. ustanowiono na obszarze między innymi tych nieruchomości użytek ekologiczny, co miało dwojaki skutek. Po pierwsze realizacja planów inwestycyjnych powodów stała się niemożliwa a po drugi wartość nieruchomości w istotny sposób się obniżyła. Te dwa elementy stały się podstawą tak sformułowanych żądań powodów.
W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb państwa - WojewodaW.(...)wniósł o oddalenie powództwa . Uzasadnienie stanowiska pozwanego sprowadza się do stwierdzenia , że ustanowiony rozporządzeniem nr.(...)użytek ekologiczny nie obejmuje półwyspuS.. Z tytułu rozporządzenia wynika bowiem że dotyczy on wysp a nie półwyspów. W ocenie pozwanegoS.z uwagi na połączenie z lądem stanowi półwysep a nie wyspę.
Na rozprawie pozwany zmodyfikował swoje stanowisko wnosząc o oddalenie pierwszego żądania i o odrzucenie żądania ewentualnego.
Sąd ustalił , następujący stan faktyczny:
Powodowie są właścicielamidziałek o numerach (...)znajdujących się na wyspieS.naJ.Ś..

bezsporne
W dniu 30 lipca 2009 r. Wojewoda(...)wydał Rozporządzenie nr.(...)w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego ,,W.na jeziorach województwa(...)’’
W paragrafie pierwszym tegoż rozporządzenia zawarto zapis :
1. Ustanawia się użytek ekologiczny o nazwie ,,W.na jeziorach województwa(...)‘’ obejmującywyspę C., wyspęK.i wyspęC.O.naJ.Ś., wyspy naJ.K., wyspy naJ.Drumlin, wyspy naJ.N., wysp naJeziorze R.i wyspy naJ.Łagodne. Działki ewidencyjne posiadające trwałą zabudowę wyłącza się z granic użytku ekologicznego.
2.Granice użytku ekologicznego określają mapy stanowiące załączniki do rozporządzenia.
W załączniku nr 1. do tegoż rozporządzenia oznaczono pogrubioną linią wyspy naJ.Ś.na których ustanowiono użytek ekologiczny. Z mapy tej wynika więc , że użytek ekologiczny ustanowiono na wyspach :K.,C.iS..

dow.

rozporządzenia k. 35, załącznik nr1 k. 36.
Zarządzenie wojewody nr.(...)ogłoszone zostało w Dz. Urz. Woj.(...)nr. 105 poz. 1729 w dniu31 lipca 2009 r.

dow.

informacja k. 488
Pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. , doręczonym powodowi dnia 30 grudnia 2011 r. powodowie w oparciu o przepisyart. 129 ust.1 i 134 pkt.2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w związku z ustanowieniem użytku ekologicznego obejmującego ich nieruchomości wystąpili do pozwanego z roszczeniem wykupienia tych nieruchomości za cenę 29 277 447 zł.

dow.

wniosek k. 52-57
Powodowie nie domagali się odszkodowania za poniesioną szkodę w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości od właściwego starosty.

fakt przyznany przez pozwanych na rozprawie
Sąd zważył , co następuje:
Żądanie powodów zmierzające do zobowiązania Skarbu Państwa – Wojewody(...)do złożenia oświadczenia woli zmierzającego do odkupienia od powodów spornych nieruchomości podlega oddaleniu bowiem przekroczony został termin określony wart. 129 ust.4 ustawy prawo ochrony środowiska.
Żądanie ewentualne powodów podlega odrzuceniu bowiem żądanie odszkodowania w trybie art. 131ust. 1 powyższej ustawy odbywa się w trybie postępowania administracyjnego wg. przepisówkpa. Tym samym występuje czasowy ( określony w ust.2 tegoż przepisu) brak drogi sądowej.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga kwestia zakresu rozporządzenia nr. 96 wojewody. Z treści paragrafu pierwszego wynika bowiem że obejmuje ono wyspęC.O.. Poza sporem jest , iż takiej wyspy naJ.Ś.nie ma . Jednakże zakres tego rozporządzenia określony został dwojako : w formie słownej ale także i graficznej. W ustępie drugim § pierwszego rozporządzenia zapisano , iż granice użytku ekologicznego określają mapy stanowiące załączniki do rozporządzenia.Z mapy stanowiącej załącznik do rozporządzenia ewidentnie wynika , iż ustanowiony użytek ekologiczny obejmuje wyspęS..Analizując mapę ( k. 36) nie sposób dojść do innych wniosków bowiem na mapie zaznaczono wszystkie wyspyjeziora Ś.objęte użytkiem ekologicznym. Sąd nie ma także wątpliwości , iż mapa ta stanowiąca załącznik do rozporządzenia jest integralną częścią rozporządzenia.
Jak więc traktować zapis słowny :C.O.zawarty w §1 ust 1 rozporządzenia. W ocenie sądu mamy do czynienia jedynie z omyłką pisarską będącą konsekwencją niezbyt starannego procesu legislacyjnego. W takich kategoriach sąd postrzega ten zapis.
Dla sądu niezrozumiałe jest więc stanowisko strony pozwanej konsekwentnie obstającej przy stanowisku , iżW.S.nie stanowi użytku ekologicznego. Treść załącznika ( mapy ) do rozporządzenia ( wydanego przez pozwanego) nie może pozostawiać tu żadnych w tej kwestii wątpliwości. Także zeznania przesłuchanych przed sądem świadków nie pozostawiają wątpliwości co do zakresu użytku ekologicznego i co do tego żeW.S.stanowiła użytek ekologiczny.
Z powyższych względów sąd nie widzi potrzeby uwzględniania wnioskowanych przez pozwanego wniosków dowodowych zmierzających też do wykazania żeW.S.nie jest wyspą a półwyspem bowiem jest to dowód całkowicie zbędny a także w sposób nieuzasadniony przyczyniający się do zwiększenia kosztów procesu.
Powodowie swoje zasadnicze żądanie oparli na przepisieart. 129 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z ustępem pierwszym tego przepisu - jeżeli w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości korzystanie z niej lub z jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone , właściciel nieruchomości może żądać wykupienia nieruchomości lub jej części.
Jednakże przedstawioną wyżej treść łączyć należy z ustępem czwartym przepisu art. 129 ustawy . Zgodnie z jego brzmieniem – z roszczeniem o którym mowa w ust. 1 i 2 można wystąpić w okresie dwóch lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
Rozporządzenie nr 96 wydano w dniu 30 lipca 2009 r. Paragraf 5 rozporządzenia stwierdza , że wchodzi ono w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa(...). Według ustaleń sądu ogłoszenia dokonano w dniu 31 lipca 2009 r. Termin dwuletni zaczyna więc biec od dnia 15 sierpnia 2009 r. Z kolei z przywołanego w stanie faktycznym wniosku pozwanych ( k. 52) wynika , że ze stosownym roszczeniem powodowie wystąpili w dniu 30 grudnia 2011 r ( data wpływu do Urzędu Wojewódzkiego wO.) . Już wówczas doszło do przekroczenia zawitego terminu 2 lat przewidzianego przez ust. 4 art.129 ustawy. Konsekwencją powyższego ustalenia może być wyłącznie oddalenie powództwa.
Podkreślenia wymaga także , że na bieg tego terminu nie ma znaczenia chwila dowiedzenia się przez powodów o wydaniu aktu prawa miejscowego ani omyłka pisarska w nim zawarta. Treść ust. 4 art.129 jest bowiem jednoznaczna.
Ewentualne żądanie powodów oparte zostało z kolei na ust.2 art. 129 powyższej ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę ; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości.
Tekst tego przepisu łączyć należy z art. 131 tej ustawy który w ust. 1 przyjmuje następujące brzmienie: w razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości , o którym mowa w art. 130 ust. 1 ustawy na żądanie poszkodowanego właściwy starosta ustala , w drodze decyzji , wysokość odszkodowania ; decyzja nie jest zaskarżalna.
Analiza tegoż przepisu nie może z kolei pozostawiać wątpliwości , że pierwszym etapem uzyskania przez powodów odszkodowania jest uzyskanie decyzji administracyjnej będącej konsekwencją postępowania administracyjnego. Oznacza to że droga sądowa jest czasowo wyłączona co uzasadnia odrzucenie tego żądania powodów.
Droga sądowa przysługuje dopiero po wydaniu decyzji kiedy strona nie będzie z niej zadowolona lub w przypadku bierności organu ( ust. 2 art. 131 ustawy).
Pozwani na rozprawie przyznali , iż z drogi postępowania administracyjnego nie skorzystali.
Powyższe rozważania prowadzą do oddalenia pierwszego żądania powodów i odrzucenia drugiego (art. 199 kpc). Taka decyzja sądu czyni zbędnym przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez powodów a mających wykazać wielkość poniesionej przez nich szkody.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 kpc.
Sędzia
Wiesław Kasprzyk