Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII P 21/13
Data wyroku: 2014-04-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Związek Zawodowy
Podstawa prawna: art. 25 ^1^ ustawy o związkach zawodowych, art. 5 ust. 2, art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

Sygn. akt VIII P 21/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 kwietnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Kalinka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po  rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. w Gliwicach
sprawyz powództwa(...) Związku Zawodowego (...)
(...)wT.

przeciwkoSpółdzielni (...)wK.
oprzekazanie należnych środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

1
nakazuje pozwanejSpółdzielni (...)wK.przekazanie kwoty 76.630 zł (siedemdziesiąt sześć tysięcy sześćset trzydzieści złotych) na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych;

2
nakazuje pobrać od pozwanejSpółdzielni (...)wK.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3.832 zł (trzy tysiące osiemset trzydzieści dwa złote) tytułem opłaty sądowej.

(-) SSO Teresa Kalinka

Sędzia

VIII P 21/13

UZASADNIENIE
(...) Związek Zawodowy (...)wT.wystąpił z pozwem przeciwkoSpółdzielni (...)wK.o przekazanie środków na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Powód wartość przedmiotu sporu określił na 76630 zł. W uzasadnieniu wskazał, że pozwana przejęła pracowników z(...) Szpitala (...)im. drB. H.T.w likwidacji w trybieart. 231k.p.Strony ustaliły, że przez nowego pracodawcę będzie tworzony ZFŚS. Przejęci pracownicy mieli otrzymywać świadczenia z tego Funduszu – między innymi dofinansowanie do wypoczynku letniego. W 2011 roku takiego dofinansowania nie otrzymali. Zdaniem powódki środki z ZFŚS były wydatkowane niezgodnie z regulaminem.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że w świetle Paktu Gwarancji Pracowniczych dla(...) Szpitala (...)im. drB. H.wT.w likwidacji pozwana zobowiązała się do tworzenia ZFŚS oraz dokonywania wypłat z Funduszu na podstawie obowiązującego u niej regulaminu. Pozwana na mocy porozumienia z 17 grudnia 2010 roku z reprezentatywną organizacją związkową ustaliła, iż wysokość odpisów na ZFŚS w 2011 roku wyniesie 100.000 zł. Zgodnie z porozumieniem dotychczasowe środki zostaną przeznaczone wyłącznie na pomoc socjalno-bytową w postaci zapomóg i pożyczek remontowych z wyłączeniem przeznaczenia środków na finansowanie innych form pomocy socjalnej. Pozwana podkreśliła, że świadczenia z ZFŚS nie mają charakteru roszczeniowego.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 roku Sąd Okręgowy uwzględnił żądanie powoda. Ustalił, że z dniem 1 sierpnia 2010 roku w trybie przepisuart. 231k.p.czterdziestu ośmiu pracowników(...) Szpitala (...)im. drB. H.wT.w likwidacji zostało przekazanych doSpółdzielni (...)wK.. Dotychczasowy i nowy pracodawca oraz związki zawodowe - w tym powódka - 30 czerwca 2010 roku podpisały Pakt Gwarancji Pracowniczych dla pracowników(...) Szpitala (...)im. drB. H.wT.w likwidacji. Zgodnie z § 3 pozwana zobowiązała się do tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych dla pracowników. Zasady naliczania i wydatkowania odpisów z funduszu socjalnego są określone w Regulaminie ZFŚS pracodawcy. Zgodnie z § 4 Pakt został zawarty na okres gwarancji zatrudnienia tj. na okres 36 miesięcy / § 1 pkt c /.
U pozwanej obowiązuje Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych . Od dnia 1 stycznia 2011 roku obowiązywał aneks do Regulaminu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych zawarty przez pozwaną i(...) Związek Zawodowy (...)wSpółdzielni (...). Zgodnie z jego § 1 na rok 2011 do dyspozycji ZFŚS zostanie przekazana kwota 100.000 zł. Zgodnie z § 2 dotychczasowe środki zgromadzone na koncie ZFŚS zostaną przeznaczone na pomoc socjalno-bytową w postaci zapomóg i pożyczek remontowych. Aneks ten nie został uzgodniony z powódką i nie został przez powódkę podpisany.
Sąd uwzględniając powództwo przytoczył treść art. 8 ust.2 i 3 ustawy z dnia z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych /Dz.U. z 2012r. Nr 592 ze zm./ .Uznał, że brak udziału powódki w podpisaniu aneksu do regulaminu ZFŚS stanowiło obejście przepisów prawa , a to art. 27 ust. 1 , art. 30 ust. 5 i 30 ust. 4 zd.1 ustawy o związkach zawodowych/. Pozwana nie kwestionowała wysokości roszczenia.
Na skutek apelacji pozwanej wyrok został uchylony do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd ustalił, że wysokość odpisu pozwanej na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w roku 2011 w kwocie 100000 złotych została ustalona na podstawie porozumienia zawartego w dniu 17 grudnia 2010 roku pomiędzy pozwaną i reprezentatywną organizacja związkową, to jest(...) Związkiem Zawodowym (...). Ustalenie wysokości odpisu nastąpiło na podstawieart. 4 ustawy z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Pozwana zwróciła również uwagę na treść art. 10 tej ustawy twierdząc, że to pracodawca decyduje o warunkach i zasadach korzystania z funduszu.
Spółdzielnia (...)podniosła, że powód nie brał udziału w podpisaniu aneksu, ponieważ pozwana nie jest objęta działaniem(...) Związku Zawodowego (...)wT.. Do pozwanej nie wpłynęła żadna informacja o łącznej liczbie członków powoda, w tym o liczbie członków zatrudnionych u tego pracodawcy. Skoro powód nie wypełnił obowiązku zart. 251w związku zart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowychpozwana była zwolniona z obowiązku konsultacji zmian w regulaminie zakładkowego funduszu świadczeń socjalnych.
W dniu 15 sierpnia 2010 roku wSpółdzielni (...)‘Naprzód” wK.Oddział wG.zostało złożone pismo(...) Związku Zawodowego (...)wT.stanowiące prośbę o potrącanie składek członkowskich członkom tego związku. Do pisma załączono imienną listę członków przekazanych do pozwanej, na której ujawniono 14 nazwisk. Pismo zostało podpisane przez Przewodniczącą(...)Ochrony (...)wT.-U. C..
W dniu 8 grudnia 2010 roku została nadana w urzędzie pocztowym przesyłka polecona, zaadresowana doSpółdzielni (...)OddziałG., w której znajdowało się pismo dotyczące błędnie potrącanych składek na organizację związkową wraz z załącznikiem stanowiącym imienne przedstawienie członków tej organizacji . W tym samym piśmie powód zwrócił się o wyjaśnienie sprawy dotyczącej funduszu socjalnego. Już wówczas powód zwracał uwagę na treśćpar. 4 ustawy z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Pozwana przyznała, ze pismo to dotarło do Oddziału wG.w dniu następnym to jest w dniu 9 grudnia 2010 roku.
W dniu 17 grudnia 2010 roku zawarto porozumienie w sprawie odpisów na ZFŚS na 2011 roku. Porozumienie podpisali : dyrektor oddziału, dyrektor personalny, społeczny inspektor pracy i(...). Strony tej umowy zgodnie postanowiły, że odpis na ZFŚS w roku 2011 wyniesie 100000 złotych . Dotychczasowe środki miały zostać przeznaczone na pomoc socjalno – bytową w postaci zapomóg i pożyczek remontowych.(k. 158 a.s.). Z porozumienia tego wynika, że już w dniu 8 grudnia komisja ZFŚS w porozumieniu ze związkami zawodowymi ( bez udziału powoda) postanowiła przekazać kwotę 100000 złotych na pomoc socjalną dla pracowników.
Z informacji pozwanej wynika, że odpis na podstawieart. 5 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnychwyniósłby 4 038 525,54 zł., a w roku 2011 łącznie przekazano kwotę 281 635,32 zł. (k. 157 a.s)
Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie przeprowadzonych dowodów w postępowaniu poprzedzającym wydanie wyroku z dnia 21 grudnia 2012 roku oraz : potwierdzenia nadania przesyłki poleconej z dnia 8 grudnia 2010 ( k. 167 a.s.), treści pisma z dnia 7 grudnia 2010 roku wraz z imiennym wykazem członków organizacji związkowej (k. 168-169 a.s.) i stanowisk stron . Sąd w całości oparł swoje ustalenia na przeprowadzonych dowodach przyznając im walor wiarygodności.
Sąd zważył, co następuje:
Zdaniem sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie zart. 386 § 6 kpcocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na powód jest czynnie legitymowany do wystąpienia z roszczeniem o przekazanie należnych środków na rachunek zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Wskazał, że międzyzakładowa organizacja związkowa obejmująca swoim działaniem pozwanego pracodawcę taką legitymację posiada. W związku z kategorycznym twierdzeniem Sądu Apelacyjnego co do reprezentatywności powoda i jego legitymacji czynnej , zarzut pozwanej , jakoby pozwana nie była objęta działaniem(...) Związku Zawodowego (...)wT.uznać należy za chybiony.
Słusznie natomiast pozwana zwróciła uwagę na treśćart. 251ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych..  Przepis ten stanowi, że  1. Uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących:
1)pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo
2)funkcjonariuszami, o których mowa w art. 2 ust. 6, pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji.
2. Organizacja, o której mowa w ust. 1, przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy albo dowódcy jednostki, o której mowa w ust. 1 pkt 2, informację o łącznej liczbie członków tej organizacji, w tym o liczbie członków, o których mowa w ust. 1.
Z informacji przedłożonej w dniu 15 sierpnia 2010 roku i 8 grudnia 2010 roku wynika wprost, że powódka zrzeszała w tym okresie ponad 10 członków będących pracownikami pracodawcy objętego działaniem tej organizacji.
Należało rozważyć, , czy i kiedy powódka przedłożyła informację, o której mowa w art. 251ust. 2., a nadto czy pisma dotyczące opłacania składek na związki zawodowe można uznać za wypełnienie obowiązku wymienionego w powołanym przepisie.
Ustawa nie przewiduje szczególnej formy , w jakiej organizacja związkowa winna informację o łącznej liczbie członków przedstawić. Przyjmuje się, że wystarczająca jest informacja o liczbie członków, bez konieczności imiennego ich wskazania. Zdaniem sądu, informacja z dnia 15 sierpnia 2010 roku wraz z imienną listą członków spełniała wymogi z art. 251ust. 2. ustawy o związkach zawodowych. Wprawdzie dotyczyła ona potrącania składek na związki zawodowe, ale zawierała informację skierowaną do pracodawcy o łącznej liczbie członków i tym samym spełnione zostały wymogi z art.. 251ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. To, że pismo zostało złożone w Oddziale pozwanej wG., nie może skutkować nieskutecznym doręczeniem. Z zeznań powoda wynika, że wszystkie sprawy pracownicze były załatwiane wG.. Poza tym pismo było adresowane do Spółdzielni ‘Naprzód” wK.. Powód nie może ponosić konsekwencji niewłaściwego obiegu pism u pozwanej.
Wątpliwości może budzić sformułowanie zawarte w powołanym przepisie, co należy rozumieć przez kwartał - czy chodzi o kwartał kalendarzowy, czy o kwartał liczony od pierwszego zawiadomienia o liczbie członków. Zdaniem sądu winny tu mieć zastosowanie przepisy prawa cywilnego (art. 110 – 115 k.c.). Skoro kwartał skończył się w dniu 30 września , to do 10 października powód winien był przedstawić nową informację o liczbie członków. Skoro tego nie zrobił, to w okresie od 11 września do daty ponownego zawiadomienia pracodawcy o liczbie członków nie posiadał ustawowych uprawnień organizacji związkowej . Kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 roku sygn. III PZP 7/12 „Nieprzedstawienie przez zakładową organizację związkową informacji, o której mowa wart. 251ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych(jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) powoduje, że nie są wadliwe czynności podjęte przez pracodawcę bez wymaganego współdziałania z tą organizacją, aż do dnia przedstawienia tej informacji.”
Przenosząc ten pogląd na grunt niniejszej sprawy , w przypadku, gdyby do zawarcia porozumienia w sprawie odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych doszło bez udziału powoda w okresie pomiędzy 11 września 2010 roku a 8 grudnia 2010 roku , to czynność ta byłaby ważna i skuteczna. Pozwana przyznała, że w dniu 9 grudnia 2010 roku do Oddziału wG.wpłynęło kolejne pismo powoda z listą członków . Zdaniem sądu , podobnie, jak w przypadku pierwszego pisma , brak jest podstaw do przyjęcia, że nie zostało ono skutecznie doręczone. Powódka już wtedy pisemnie zwracała się o wyjaśnienie kwestii odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, ale nie tylko nie otrzymała żadnej odpowiedzi ( do lipca 2011 roku) ale i nie została zawiadomiona o rozmowach dotyczących wprowadzenie aneksu do regulaminu świadczeń socjalnych.
Przyjmując, ze pozwana w dniu 9 grudnia 2010 roku została zawiadomiona o liczbie członków powódki i liczba ta wynosiła co najmniej 10 osób to porozumienie z dnia 17 grudnia 2010 roku jest wadliwe, a co za tym idzie nie można zgodzić się pozwaną, że przekazanie 100000 złotych na ZFŚS w roku 2011 nastąpiło „ zgodnie z procedurami przewidzianymi przez przepisy prawa”. Zdaniem sądu powód mógł skutecznie domagać się przekazania środków na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Zgodnie zart. 8 ust. 3 ustawy z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych( Dz. U. 2012 poz. 592 ) związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot Funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na Fundusz. Powódka winna była być uczestnikiem porozumienia zawartego dniu 17 grudnia 2010 roku.
Z informacji uzyskanej od pozwanej wynika, że środki na zakładowy fundusz socjalny w roku 2011 zostały drastycznie okrojone, a żądania kwota 76 630 złotych mieści się w granicach zart. 5 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Jest kwotą należną w rozumieniu tego przepisu. Powództwo uznano za uzasadnione , bowiem porozumienie z dnia 17 grudnia 2010 roku zostało zawarte niezgodnie z prawem, a żądanie pozwu znajduje uzasadnienie w treściart. 8 ust. 3 i 5 ust. 2 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
Zgodnie zart. 96 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych/ Dz. U. Nr 167, poz.1398 ze zm./ powódka była zwolniona od opłaty od pozwu. Pozwana była stroną przegrywającą i zgodnie zart. 98 k.p.c.w zw. zart. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnychSąd nakazał pobrać od niej opłatę sądową.