Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 405/13
Data wyroku: 2014-04-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Madej
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ; art. 66 ust. 1 pkt 1 e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Teza: czynności  obsługi pojazdu ochotniczej straży pożarnej, wykonywane przez cżłonka tej straży w ramach  obowiązków strażaka jako nie wyłączające  go z ubezpieczenia rolniczego z powodu zawarcia z gminą umowy zlecenia dotyczącej kierowania i obsługi  technicznej  tego pojazdu.

Sygn. akt VI U 405/13

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołaniaUrzędu Miejskiego wS.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 18 grudnia 2012 r. nr(...)
w sprawie:Urzędu Miejskiego wS.
przeciwko:Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Oddziałowi wB.

z udziałem zainteresowanegoM. W.
o ubezpieczenie
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdza, żeM. W.jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług na rzecz zleceniodawcy – płatnika składek Urzędu Miejskiego wS.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu od dnia 1 marca 1999 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu od dnia 1 stycznia 2010 r. do nadal.
VI U 405/13
Sygn. akt VI U405/13

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.na podstawieart. 1 pkt.1-3, art. 38 ust.1 i 2w zw. zart. 6 ust.1 pkt.4 , art. 13 pkt.2 , art. 18 ust.3 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz. U. z 2009 roku, nr 205, poz. 1585) orazart. 66 ust.1 pkt.1 e, art. 81 ust.1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych( Dz. U. z 2008 roku, nr 164, poz. 1027) ustalił, żeM. W.podlega:  - obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym- emerytalnemu, rentowym, zdrowotnemu od dnia 1 marca 1999 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku,   - obowiązkowym ubezpieczeniom- emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, zdrowotnemu od dnia 1 stycznia 2010 roku do nadal.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy wskazał, iżM. W.został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS ZZA z tytułu zatrudnienia jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia oraz umowę o świadczenie usług od dnia 1 marca 1999 roku do nadal. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ rentowy stwierdził, żeM. W.z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług winien podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia 1 marca 1999 roku.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył płatnik składek Urząd Miejski wS.wnosząc o zmianę wydanej decyzji, wskazując, iżM. W.złożył oświadczenie, iż opłaca składki na KRUS wI., co wyłączało go z ubezpieczeń społecznych, z ostrożności procesowej odwołujący podniósł zarzut przedawnienia.
ZainteresowanyM. W.również wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji , wskazując iż od ponad 19 lat podlega ubezpieczeniu społecznego rolników i z tego tytułu opłaca składki.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
ZainteresowanyM. W.w dniu 1 marca 1999 roku zawarł z Urzędem Miejskim umowę zlecenia na wykonywanie czynności kierowcy mechanika w Ochotniczej Straży Pożarnej wO.na kwotę 153 złotych miesięcznie. Umowa zlecenia została zawarta na czas nieokreślony, wynagrodzenie zainteresowanego wynosiło 153 zł miesięcznie, wynagrodzenie to nieznacznie wzrastało, ostatnio wynosiło kwotę 240 złotych brutto- od grudnia 2011 roku i od tego momentu nie wzrastało. Zainteresowany od 1994 roku podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, ma gospodarstwo rolne i opłaca z tego tytułu składki.
ZainteresowanyM. W.ma na stanie wóz strażacki, którego właścicielem jest gmina, która wóz strażacki przekazała OSP wO.. W przypadku zagrożenia pożarowego tylko zainteresowany mógł wyjeżdżać wozem strażackim do pożaru i zdarzeń drogowych. Od 2009 roku zainteresowany otrzymuje ekwiwalent za udział w akcjach. Na podstawie umowy zlecenia z 1999 roku zainteresowany kierował wozem strażackim w trakcie akcji wyjazdowych, miał również konserwować ten pojazd, przeprowadzać drobne remonty, rozliczać paliwo. Warunkiem zawarcia takiej umowy było członkowstwo zainteresowanego w OSP oraz ukończenie specjalnych kursów. W chwili zawierania umowy zainteresowany był człononkiem OSP wO.. Nie był pracownikiem samorządowym. Każda jednostka OSP typuje mechaników konserwatorów do zawarcia z nimi przez Gminę umowy zlecenia na kierowanie wozem strażackim i jego konserwowanie.
- okoliczności bezsporne , potwierdzone dowodami z dokumentów złożonymi do akt sprawy przez Urząd Miejski wS.i przesłuchaniem BurmistrzaE. M.– zapis audio video przebiegu posiedzenia rozprawowego k.55v.
Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Zgodnie zart. 6 ust.1 pkt.4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychobowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają między innymi osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług , do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia. Na podstawie przepisu art. 12 ust.1 w/w ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Na podstawie przepisuart. 66 ust.1 pkt.1e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychobowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy zlecenia.
Z kolei na podstawie przepisuart. 5 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychubezpieczenie społeczne rolników, jeżeli nie podlegają oni obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie ustawy systemowej, regulują odrębne przepisy.Chodzi o przepisyustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis art.5 ust.1 ustawy systemowej kreuje pierwszeństwo tytułu ubezpieczenia na podstawie tej ustawy w tym znaczeniu, iż spełnienie warunków do podlegania powszechnym ubezpieczeniom społecznym wyłącza podleganie ubezpieczeniu rolniczemu. Spełnianie zatem przesłanek choćby jednego tytułu do ubezpieczenia wskazanego w art. 6 ust. 1 u.s.u.s. uniemożliwia rolnikowi prowadzącemu działalność rolniczą dalsze podleganie ubezpieczeniu na podstawie art. 5a ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, choćby w dalszym ciągu spełniał określone w tym przepisie przesłanki podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. Jeżeli zatem rolnik zawarł umowę zlecenia to stanowi ona tytuł do objęcia go ubezpieczeniem, na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy wyjaśnieniu podlegała kwestia czy wykonywanie przez zainteresowanego – będącego członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej wO.- czynności polegających na konserwowaniu i prowadzeniu w trakcie akcji ratowniczych wozu strażackiego przekazanego przez Gminę do użytkowania przez OSP wymagało zawarcia z zainteresowanym umowy cywilno - prawnej (umowy świadczenie usług nazwanej przez jej strony „ umową zlecenia”) i tym samym odprowadzania składek z tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz zgłoszenia zainteresowanego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako zleceniobiorcy. Innymi słowy ocenie prawnej podlegała ważność umowy zawartej w dniu 8 lutego 1999r. pomiędzy Urzędem Miasta i Gminy wS.aM. W., na mocy którejM. W.zobowiązał się do wykonywania pracy kierowcy mechanika i konserwatora w(...)wO..
Należy w tym miejscu podkreślić, iż celem ustawodawcy w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym było obowiązkowe objęcie ubezpieczeniami społecznymi tych osób, które wykonują pracę na podstawie umowy zlecenia bądź umowy o świadczenie usług , do której zgodnie z przepisamiKodeksu cywilnegostosuje się przepisy dotyczące zlecenia, często zamiast umowy o pracę. Zainteresowany, co istotne jest przede wszystkim rolnikiem, z tego tytułu od ponad 19 lat podlega rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, opłaca składki , a prowadzenia gospodarstwa rolnego stanowi główne źródło jego utrzymania.
Kwoty uzyskiwane przez niego z tytułu wykonywania czynności konserwacji i prowadzenia wozu strażackiego były znikome i brak jest jakichkolwiek przesłanek, by traktować realizację umowy z 8 lutego 1999r. jako głównego źródła dochodu zainteresowanego.
W ocenie Sądu Okręgowego brak było podstaw faktycznych i prawnych do zawarcia pomiędzy Urzędem Gminy wS.a zainteresowanym umowy zlecenia dotyczącej konserwacji i prowadzenia wozu strażackiego i tym samym należało przyjąć, że nie powstał tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia w rozumieniu przepisu art. 6 ust.1 pkt.4 ustawy systemowej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż zainteresowany jest członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej i wykonywanie czynności konserwacji i prowadzenie w czasie akcji wozu strażackiego stanowiło jego obowiązek wynikający z członkostwa zainteresowanego w OSP. Zgodnie z treścią przepisuart. 32 ust.2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej( Dz. U. z 2009 roku, nr 178, poz. 1380) koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczej straży pożarnej ponosi Gmina, zatem powierzenie zainteresowanemu czynności polegających na konserwacji i prowadzeniu wozu strażackiego nie wymagało w ujęciu faktycznym i prawnym zawarcia z zainteresowanym umowy zlecenia , stanowiącej tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 6 ust.1 pkt.4 ustawy systemowej. Umowa ta zmierzała do obejścia przepisówustawy o ochronie przeciwpożarowej,normujących w sposób bezwzględnie obowiązujący uprawnienia członków OSP do świadczeń związanych z udziałem w akcjach i członkostwem w OSP. Z tego powodu umowa zlecenia z dnia 8 lutego 1999 r.dotknięta jest sankcją nieważności przewidzianą wart. 58 paragrafie 1 Kodeksu cywilnego. Umowa ta nie mogła tworzyć tytułu do objęcia zainteresowanego obowiązkowym ubezpieczeniem na podstawie przepisów ustawy systemowej.
Na podstawie przedstawionych wyżej argumentów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku - zgodnie zart. 47714§ 2 kpcoraz powołanymi przepisami prawa materialnego.