Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 569/14
Data wyroku: 2014-06-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Gołaczyński, Ewa Głowacka, Lidia Mazurkiewicz-Morgut
Słowa kluczowe: Wykonanie Zobowiązania
Podstawa prawna: art. 451 k.c.

Sygn. akt I ACa 569/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 czerwca 2014 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

Wiceprezes SA Jacek Gołaczyński

Sędziowie:

SSA Ewa Głowacka
SSA Lidia Mazurkiewicz - Morgut (spr.)

Protokolant:

Małgorzata Kurek

po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. we Wrocławiu na rozprawie
sprawy z powództwaAgencji Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy weW.
przeciwko(...) Sp. z o.o.weW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt I C 1022/12

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 2.700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
Strona powodowa Agencja Nieruchomości Rolnych wW.Oddział Terenowy weW.w pozwie z dnia 19 kwietnia 2012 r. domagała się od strony pozwanej(...) sp. z o.o.weW.zapłaty kwoty 211.006 zł wrazz ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem czynszu dzierżawnego za okres od drugiego półrocza 2009 r. do drugiego półrocza 2011 r.w tym kwoty 201.960,90 zł tytułem należności głównej oraz kwoty 9.044,89 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności wyliczonych na dzień 18 kwietnia 2012 r. Nadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu.
W dniu 31 maja 2012 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (k. 56), w którym uwzględnił żądanie pozwu w całości (sygn. I Nc 249/12).
W zarzutach od nakazu zapłaty z 18 czerwca 2012 r. (k. 61 i nn.) strona pozwana zaskarżyła nakaz zapłaty w całości i wniosła o oddalenie powództwa. Strona pozwana, nie kwestionując należności w kwocie 202.746,75 zł, którą uznałai zamierzała spłacić, podała, że niecelowym było dochodzenie przez powoda swojego prawa przed sądem, gdyż pozwana spełniłaby je dobrowolnie tylkow późniejszym terminie.
W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2013 r. (k. 119 i n.) strona powodowa potwierdziła, że pozwany na poczet zadłużenia z tytułu czynszu dzierżawnego dokonał wpłaty kwoty w łącznej wysokości 126.221,18 zł.Podała przy tym, że część wpłat została zarachowana na poczet odsetek ustawowych od wymagalnego kapitału.
W piśmie procesowym z dnia 27 maja 2013 r. i w toku dalszego postępowania strona pozwana zarzuciła, że spełniając częściowo świadczenie jednoznacznie wskazała, że chciała zaspokoić wyłącznie należność główną. Według pozwanej, powodowa Agencja w sposób nieuzasadniony zarachowała zatem część wpłatna poczet odsetek ustawowych.
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu utrzymałw mocy nakaz zapłaty w zakresie kwoty 98.144,76 zł tytułem należności głównej oraz w zakresie odsetek ustawowych liczonych od kwot: 6.610,06 zł od dnia 19 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty, 81.855,58 zł od dnia 29 sierpnia 2012 r. do dnia zapłatyi 9.679,12 zł od dnia 11 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty (pkt I), uchylającgo w pozostałym zakresie i oddalając w tej części powództwo (pkt II) oraz zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 17.751 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił, że na mocy umowy z dnia 31 lipca 2006 r. strony łączy umowa dzierżawy nieruchomości, zgodnie z którą strona pozwana jako dzierżawca zobowiązała się do płacenia wydzierżawiającemu – stronie powodowej czynszuw wysokości stanowiącej równowartość 2.600 decyton pszenicy w stosunku rocznym płatnego w dwóch ratach, z czego rata za I półrocze miała być płatnaw terminie do 31 października według cen pszenicy w I półroczu, natomiast rataza II półrocze miała być płatna w terminie do 28 lutego następnego roku wedługcen pszenicy w II półroczu.
Należności czynszowe z tytułu umowy dzierżawy za II półrocze 2009r. orazza I i II półrocze 2010r. zostały stronie pozwanej w znacznej części umorzone.W tym okresie czasu strona powodowa udzielała również stronie pozwanej prolongat terminu zapłaty tych należności. W części nie umorzonej pozwana płaciła czynsz nieregularnie i w niepełnej wysokości. Wszelkie wpłaty strona powodowa zaliczałaco do zasady wpierw na zaległe odsetki a w dalszej części na należność główną.
Zadłużenie strony pozwanej, wynikające z umowy dzierżawy,po uwzględnieniu wszystkich umorzeń i prolongat, na dzień poprzedzający wniesienie pozwu (18 kwietnia 2012 r.), wynosiło:

−

za II półrocze 2009 r.: 347,49 zł tytułem należności głównej oraz 67,57 zł tytułem odsetek ustawowych od 21 października 2010 r. do 18 kwietnia2012 r.;

za I półrocze 2010 r.: 2.308,55 zł tytułem należności głównej oraz 346,98 zł tytułem odsetek ustawowych od 22 lutego 2011 r. do 18 kwietnia 2012 r.;

za II półrocze 2010 r.: 3.083,68 zł tytułem należności głównej oraz455,79 zł tytułem odsetek ustawowych od 1 marca 2011 r. do 18 kwietnia 2012 r.;

za I półrocze 2011 r.: 110.221,18 zł tytułem należności głównej oraz6.673,67 zł tytułem odsetek ustawowych za okres od 1 listopada 2011 r.do 18 kwietnia 2012 r.;

za II półrocze 2011r.: 86.000 zł tytułem należności głównej oraz kwota 1.500,88 zł tytułem odsetek ustawowych od 1 marca 2012 r. do 18 kwietnia 2012 r.;

Po wniesieniu pozwu strona powodowa dokonała na rzecz strony powodowej następujących wpłat:

1
w dniu 28 sierpnia 2012 r. wpłaciła na poczet czynszu dzierżawnegoza I półrocze 2011 r. kwotę 40.221,18 zł, z której strona powodowa kwotę 28.365,60 zł zarachowała na poczet należności głównej, natomiast kwotę 11.855,58 zł na poczet odsetek ustawowych za okres od 1 listopada 2011 r. do 28 sierpnia 2012 r.;

2
w dniu 6 grudnia 2012 r. wpłaciła na poczet czynszu dzierżawnegoza II półrocze 2011 r. kwotę 6.000 zł, która to wpłata została w całości zarachowana przez stronę pozwaną na poczet odsetek ustawowych od kwoty 86.000 zł za okres od 1 marca 2012 r. do 6 grudnia 2012 r.;

3
w dniu 10 stycznia 2013 r. strona pozwana dokonała częściowej zapłaty czynszu dzierżawnego za II półrocze 2011 r. w kwocie 80.000 zł, z czego kwota 76.320,88 zł została zarachowana przez stronę pozwaną na poczet należności głównej, natomiast kwota 3.679,12 zł została zarachowanana poczet pozostałej części odsetek ustawowych za okres od 1 marca 2012 r.do 10 stycznia 2013 r.

Przy każdej z wyżej wymienionych wpłat strona pozwana wskazywała,że świadczy na poczet należności głównej.
Dokonanie powyższych spłat spowodowało, że zasądzeniu na rzecz strony powodowej podlegała łącznie kwota 98.144,76 zł wraz z dalszymi odsetkami, tj.:

−

kwota 6.610,06 zł wraz z odsetkami od dnia 19 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty z tytułu czynszu za okres od II półrocza 2009 r. do II półrocza 2010 r.;

kwota 81.855,58 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 29 sierpnia 2012 r. z tytułu czynszu za I półrocze 2011 r.,

kwota 9.679,12 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 11 stycznia 2013 r. do dnia zapłaty tytułem czynszu za II półrocze 2011r.

W pozostałej części powództwo podlegało oddaleniu, gdyż strona powodowa nie cofnęła pozwu mimo uzyskania zaspokojenia roszczenia w toku procesu.
W ocenie Sądu Okręgowego niezasadny był zarzut strony pozwanej wadliwego zarachowania przez stronę powodową dokonanych w toku procesuwpłat. W świetleart. 451 § 1 zd. 1 k.c.wierzyciela wiąże jedynie dyspozycja dłużnika, co do tego, na poczet którego długu chce świadczyć. Natomiast w gestii wierzyciela pozostaje decyzja, czy w ramach tego długu zaliczy wpłatę na należność głównączy uboczną.
O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c., mając na uwadze, że w dacie doręczenia pozwu stronie pozwanej powództwo byłow całości zasadne, zaś częściowa zapłata objętego nakazem roszczenia nastąpiła już w trakcie procesu.
Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana. Zaskarżającgo w całości, zarzuciła:

−

naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy i nieustosunkowaniesię przez niego do zarzutu dokonywania przez stronę powodową prolongatw terminach płatności;

naruszenieart. 451 k.c.poprzez przyjęcie, że strona powodowa mogła zaliczyć dokonywane przez pozwaną wpłaty wpierw na odsetki w sytuacji,gdy strona powodowa wyraźnie wskazywała, że świadczy na należność główną;

naruszenieart. 98 k.p.c.poprzez przyjęcie, że strona powodowa wygrała sprawę w całości.

W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie nakazu zapłaty w całości i oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania przed SądemI instancji. Nadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddaleniei zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd Apelacyjny oparł na ustaleniach faktycznychSądu I instancji, które przyjął w całości za własne jako poczynione w oparciuo prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Apelacyjny podzielił w całości dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę prawną zgłoszonego roszczenia.
Wbrew zarzutom apelacji Sąd I instancji w sposób wyczerpujący odniósłsię do wszystkich twierdzeń strony pozwanej podniesionych w zarzutach od nakazu zapłaty. W swoich ustaleniach faktycznych uwzględnił zarówno fakt udzielania stronie pozwanej prolongat terminu zapłaty należności czynszowych jaki częściowego ich umarzania. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego pozwana nie wykazała, aby strona powodowa czyniła na jej rzecz dalsze ustępstwa, które wpływałyby na wyliczenie zaległych świadczeń czynszowych w tym należności odsetkowych. Również w apelacji strona pozwana nie podniosła zarzutów, które mogłyby skutecznie podważyć ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie.Sam fakt, że strona powodowa w latach 2009 i 2010 r. zgadzała się na wydłużenie terminu płatności rat czynszowych bądź je częściowo umarzała, nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że także w kolejnych latach strona pozwana mogła korzystać z tego rodzaju ulg. Każdorazowo wymagały one udzielaniazgody przez stronę powodową, której wykazania, w przypadku płatności za 2011r., strona pozwana w ogóle się nie podjęła.
Mając powyższe na uwadze za bezzasadny należało uznać zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., gdyż uzasadnienie Sądu I instancji spełnia wszystkie wymogi przewidziane w tym przepisie a w szczególności odnosi się do wszystkich twierdzeń strony pozwanej. Identycznej ocenie podlegał zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.jako nie poparty żadną merytoryczną argumentacją. Strona pozwana nie podniosław apelacji, aby którykolwiek dowód Sąd Okręgowy pominął lub aby ocenił go wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Nie wskazała także, które ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy powinien, jej zdaniem, poczynić odmiennie.
Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należało uznać również zarzut naruszeniaart. 451 k.c.Z jednoznacznego brzmienia § 1 tego przepisu i jego ugruntowanej w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładni wynika, że jeżeli dłużnik ma kilka długów tego samego rodzaju może wskazać wierzycielowi, który z długów chce zaspokoić. Wierzyciel jest związany wyborem dłużnika, ale to co przypadana poczet danego długu, może zaliczyć wpierw na związane z tym długiem zaległe należności uboczne a resztę na zalegające świadczenie główne. Uprawnienia wierzyciela, w tym zakresie, nie wyłącza nawet odmienna wola dłużnika (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2012r., IV CSK 233/11, Lex nr 1164749, z dnia9 lutego 2005 r., II CK 433/04, Lex nr 284127, wyrok z dnia 17 stycznia 2007r.,II CSK 412/06, OSNC-ZD 2008/1/15, wyrok z dnia 21 lipca 2004r., V CK 691/03, wyrok z dnia 7 kwietnia 2004r., IV CK 211/03). W związku z powyższym oświadczenie pozwanej spółki, że dokonuje zapłaty wyłącznie należności głównejz tytułu konkretnej raty, odnosiło wyłącznie ten skutek, że strona powodowa uzyskanych wpłat nie mogła zarachować na poczet zaległości z innego okresu.Miała jednak uprawnienie do zaliczenia tych kwot wpierw na należności odsetkowe, naliczane od podanych w oświadczeniu rat czynszowych.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji dokonał prawidłowego wyliczenia podlegającego zasądzeniu w punkcie I zaskarżonego wyroku świadczenia.
W odniesieniu do zarzutu skierowanego do rozstrzygnięcia o kosztach procesu, podzielić należy stanowisko apelującego, że wobec częściowego oddalenia powództwa brak było podstawy do uznania, że strona powodowa wygrała sprawęw całości a w konsekwencji do zastosowaniaart. 98 k.p.c.O wyniku sprawy decydują kryteria obiektywne. Przegrywającym sprawę jest zatem powód, którego żądanienie zostało uwzględnione, a także pozwany, którego obrona okazała się nieskuteczna. Spełnienie świadczenia przez pozwaną po wytoczeniu powództwaz zasady oznacza przegranie przez nią sprawy. W takiej jednak sytuacji strona powodowa, której roszczenie na skutek zaspokojenia wygasło, powinna cofnąć pozew(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2010 r., V CZ 1/10, LEX nr 786563; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1984 r.,IV CZ 196/84, LEX nr 8642; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1979 r. I CZ 92/79, LEX nr 8188). Podtrzymując zaś żądanie zasądzenia zaspokojonego roszczenia naraża się na jego oddalenie a w konsekwencjina przegraną i konieczność zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi (tak H. Pietrzkowski [w:] Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2012, s. 383). W realiach niniejszej sprawy należało zatem stwierdzić, że wobec niezłożenia oświadczenia o cofnięciu pozwu, strona powodowa wygrała sprawę jedynie w części, co wykluczało zastosowanie normyart. 98 § 1 k.p.c.
Niemniej jednak, w ocenie Sądu Apelacyjnego, postawa strony pozwanej uzasadniała obciążenie jej kosztami poniesionymi przez stronę powodową w całości na zasadzie wynikającej zart. 102 k.p.c.Należy bowiem zauważyć, że strona pozwana, mimo częściowego spełnienia świadczenia, konsekwentnie negowała przedstawiony przez stronę powodową sposób jego zarachowania. Mogło to zatem wywołać u strony powodowej wątpliwości co do zakresu, w jakim pozew powinien zostać cofnięty. Niezłożenie zaś przez nią tego rodzaju oświadczenia nie wpłynęłow ogóle na wydłużenie postępowania w szczególności na zakres niezbędnego postępowania dowodowego.
Mając powyższe na uwadze na podstawieart. 385 k.p.c.apelacja strony pozwanej podlegała oddaleniu w całości.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., zasądzając na rzecz strony powodowej koszty zastępstwa procesowego, których wysokość ustalono zgodnie z§ 2 ust.2w zw. z § 6 pkt 6i § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawieopłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
KP