Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 212/14
Data wyroku: 2014-10-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Krzeczowska-Lasoń, Bożena Grubba, Maria Ołtarzewska

Sygn. akt III AUa 212/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 października 2014 r.
Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wG.
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Bożena Grubba

Sędziowie:

SSA Iwona Krzeczowska - Lasoń
SSO del. Maria Ołtarzewska (spr.)

Protokolant:

stażysta Katarzyna Pankowska

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. w Gdańsku
sprawyR. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt VI U 878/13
zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie.
Sygn. akt III AUa 212/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 15 lutego 2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówił ubezpieczonemu –R. G.prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego z tego względu, że nie udowodnił on, co najmniej 20 lat pracy nauczycielskiej w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.
W odwołaniu ubezpieczony wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, albowiem okres jego zatrudnienia w(...)wI.na stanowisku nauczyciela mianowanego, powinien być zaliczony do jego stażu nauczycielskiego.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 17 października 2013r. w sprawie o sygn. akt VI U 878/13 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 15 lutego 2013r. w ten sposób, że przyznałR. G.prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego od dnia 1 lutego 2013r. oraz stwierdził, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Swoje rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach:
Ubezpieczony –R. G.w dniu 7.01.2013r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.wniosek o tzw. nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Dołączył do niego szereg dokumentów, w tym m.in. świadectwa pracy wydane przez(...) im. (...)z 6.02.2013r., zaświadczenie wydane przez Starostwo Powiatowe wI.z dnia 5.02.2013r., zaświadczenie wydane przez(...) im. (...)z dnia 4.02.2013r.
Organ rentowy ustalił, że jego łączny staż pracy w charakterze nauczyciela wynosi 14 lat i 10 miesięcy i w dniach 16.01.2013r. i 15.02.2013r. wydał decyzje odmawiające ubezpieczonemu prawa do dochodzonego świadczenia. Jako uzasadnienie wskazano, że(...)nie jest jednostką, wymienioną wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z 7.09.1991r. o systemie oświaty.
Sąd Okręgowy przywołałart. 4 ustawy z 22.05.2009r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz. U. Nr 97, poz. 800 z późn. zm.) stanowiący, że prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego przysługuje nauczycielowi, który spełniałącznienastępujące warunki:
a/ ma okres składkowy i nieskładkowy, w rozumieniuustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy, w wymiarze, co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć tj.
- w publicznych lub niepublicznych przedszkolach,
- w szkołach publicznych lub niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
- publicznych lub niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego lub w placówkach, o których mowa wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z 7.09.1991r. o systemie oświaty(teksy jednolity: Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.);
b/ rozwiązał stosunek pracy na swój wniosek lub nastąpiło rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy w okolicznościach, o których mowa wart. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z 26.01.1982r.– Karta Nauczyciela (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.)
Wymienione w tych przepisach przesłanki prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, jako regulacja szczególna, odbiegająca od systemu powszechnego, muszą być interpretowane w sposób ścisły i powinny być spełnione do dnia ustania stosunku pracy nauczyciela (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006r. III AUa 299/2006).
Ubezpieczony domagał się zaliczenia do okresu pracy nauczycielskiej, zatrudnienia w(...) im. (...)wI.od 1.09.2004r. do 31.01.2013r.
W ocenie Sądu Okręgowego, jego żądanie było uzasadnione.
Na mocyart. 2 pkt 2 cyt. ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, definiowanie „placówek”, w których wykonywanie pracy nauczycielskiej premiowane jest uzyskaniem uprawnień do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, następuje na podstawieart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7.09.1991r. o systemie oświaty(tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). Ten z kolei, posługujący się pojęciem „placówka oświatowo-wychowawcza”, nie wymienia żadnej nazwy indywidualizującej taką jednostkę, czy też nie wymienia celu działania takiej jednostki. Jedynie przykładowo wymienia szkolne schronisko młodzieżowe.
Natomiast przepisart. 71 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o systemie oświatyodsyła do rozporządzenia wykonawczego, a konkretnie doRozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12.05.2011r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach(Dz. U. Nr 109, poz. 631). W treści § 2 tegoż rozporządzenia można znaleźć enumeratywnie wymienione placówki oświatowo-wychowawcze, a wśród nich są „młodzieżowe domy kultury”.
Analiza tych przepisów – zdaniem Sądu Okręgowego - pozwala na jednoznaczny wniosek, że stanowisko organu rentowego uznające, że(...) im. (...)wI.nie jest jednostką, w której praca nauczycielska daje uprawnienia do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, nie znajduje oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Wobec niezakwestionowania przez organ rentowy żadnej innej przesłanki, uprawniającejR. G.do nabycia przez niego prawa do dochodzonego świadczenia, Sąd I instancji uznał, że prawo do tego świadczenia mu przysługuje.
W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy uznał zaskarżoną decyzję za wadliwą i – na podstawieart. 47714§ 2 kpc– zmienił ją przyznając ubezpieczonemu prawo do dochodzonego świadczenia od dnia 1 lutego 2013r.
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z treściąart. 118 ust. 1a ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) – z urzędu musiał orzec w przedmiocie odpowiedzialności, bądź nieodpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Sąd I instancji podał, iż w dniu wydawania zaskarżonej decyzji,R. G.spełniał wszystkie niezbędne warunki do przyznania mu prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego i dlatego – w ocenie tegoż Sądu – konsekwencje wydania decyzji z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 118 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pozwany organ rentowy musi ponieść.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenieart. 4 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz.U Nr 97 poz.800) w związku z art. 2 i art. 3 powołanej wyżej ustawy.
Powołując się na powyższą podstawę apelacji organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania .
W uzasadnieniu apelacji pozwany podał, iż nie podziela stanowiska Sądu Okręgowego wyrażonego w wyroku podnosząc, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż na mocyart. 2 pkt 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnychdefiniowanie „placówek” , w których wykonywanie pracy nauczycielskiej premiowane jest uzyskaniem uprawnień do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, następuje na podstawieart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Ten z kolei posługujący się pojęciem „placówka oświatowo- wychowawcza” , nie wymienia żadnej nazwy indywidualizującej taką jednostkę, czy też nie wymienia celu działania takiej jednostki. Jedynie przykładowo wymienia szkolne schronisko młodzieżowe.
Pozwany zgodził się, że faktycznieart. 2powołanej wyżej ustawy posługuje się pojęciem placówki oświatowo-wychowawczej jednak w pkt. 3 wymienionego artykułu a zatem w punkcie, który w myślart. 2 pkt.l ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz.U Nr 97 poz.800) nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.
W świetle powyższego, złożenie apelacji w przedmiotowej sprawie było w ocenie organu rentowego konieczne i w pełni uzasadnione.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy ubezpieczony spełniał wszystkie przesłanki wymagane do dochodzonego nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego określone wart. 4 ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych(Dz. U. 2009.97.800 ze zm.), w tym czy posiada 20 lat wykonywania pracy w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy.
W przedmiotowej sprawie bezsporną była okoliczność, że pozwany do stażu pracy ubezpieczonego jako nauczyciela uwzględnił okresy od dnia 01 listopada 1991r. do dnia 31 sierpnia 2004r. ( 12 lat i 10 miesięcy) i od dnia 01 września 2007r. do dnia 31 sierpnia 2009r. (2 lata) w łącznym wymiarze 14 lat i 10 miesięcy, kiedy to ubezpieczony pracował na stanowisku wychowawcy w bursie i internacie. Do wymaganych 20 lat brakowało więc 5 lat i 2 miesiące. Ubezpieczony domagał się zaliczenia do stażu nauczycielskiego okresów zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku nauczyciela w(...)wI.w okresach od dnia 01 września 2004r. do dnia 31 sierpnia 2007r. i od dnia 01 września 2009r. do dnia 31 stycznia 2013r. (łącznie 6 lat i 5 miesięcy).
Stosownie do treściart. 4 ust. 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnychświadczenie przysługuje nauczycielom, którzy spełnili łącznie następujące warunki:
1/ osiągnęli wiek, o którym mowa w ust.3;
2/ mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniuustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm. ) wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w jednostkach, o których mowa wart. 2 pkt 1, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć;
3/ rozwiązali stosunek pracy.
Zgodnie z art. 4 ust.2 powołanej wyżej ustawy nauczycielom spełniającym warunki określone wust. 1 pkt 1 i 2świadczenie przysługuje również w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy w okolicznościach określonych wart. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r.- Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, z późn. zm.).
Z kolei art. 4 ust.3 stanowi nauczyciel ma prawo do świadczenia, jeżeli ukończył:
1/ 55 lat-w latach 2009-2014;
2/ 55 lat w przypadku kobiet i 56 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2015-2016;
3/ 55 lat w przypadku kobiet i 57 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2017-2018;
4/ 55 lat w przypadku kobiet i 58 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2019-2020;
5/ 55 lat w przypadku kobiet i 59 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2021 -2022;
6/ 55 lat w przypadku kobiet i 60 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2023-2024;
7/ 56 lat w przypadku kobiet i 61 lat w przypadku mężczyzn - w latach 2025-2026;
8/ 57 lat w przypadku kobiet i 62 lata w przypadku mężczyzn - w latach 2027-2028;
9/ 58 lat w przypadku kobiet i 63 lata w przypadku mężczyzn - w latach 2029-2030;
10/ 59 lat w przypadku kobiet i 64 lata w przypadku mężczyzn - w latach 2031-2032.
W myśl art. 2 pkt 1 użyte w ustawie określenie nauczyciel oznacza - nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych zatrudnionych w:
a/ publicznych i niepublicznych przedszkolach,
b/ szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
c/ publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach, o których mowa wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty(Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).
Z mocy art. 3 powyższej ustawy prawo do świadczenia na warunkach i w wysokości określonych w ustawie przysługuje nauczycielom zatrudnionym w jednostkach, o których mowa w art. 2 pkt 1.
W spornych okresach ubezpieczony nie pracował w przedszkolu ani w szkole, więc jego zatrudnienie należy oceniać wedługart. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty(Dz.U z 2004 r. Nr 256 poz.2572 ze zm.).
Wpunkcie 5 art. 2 ustawy o systemie oświatywymienione zostały: młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa wart. 16 ust. 7, atakże dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, zaś w punkcie 7 art. 2 tejże ustawy wskazano placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania.
Rodzaje i szczegółowy zakres działania wyżej wymienionych placówek wymienione zostały wrozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach(Dz. U. Nr 109, poz. 631), które wydane zostało na podstawieart. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Ośrodków i placówek wymienionych wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświatydotyczą regulacje zawarte od § 11 w/w rozporządzenia do § 58. Wśród tych placówek nie został wymieniony młodzieżowy dom kultury.
(...)(...)– jako placówka oświatowo-wychowawcza wymieniony jest natomiast w § 2 pkt 1 wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011r.
Z kolei placówki oświatowo-wychowawcze, w tym szkolne schroniska młodzieżowe, umożliwiające rozwijanie zainteresowań i uzdolnień oraz korzystanie z różnych form wypoczynku i organizacji czasu wolnego wymienione zostały wart. 2 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Do tego przepisu nie odsyła jednakart. 2 pkt 1c ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.
Jak wynika z powyższych uregulowań tylko praca w placówkach wymienionych wart. 2 pkt 5 i 7 ustawy o systemie oświaty( poza pracą w przedszkolach i szkołach) daje możliwość uzyskania prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych.
Ubezpieczony w spornych okresach nie pracował w w/w placówkach czy ośrodkach, bowiem zatrudniony był w placówce oświatowo-wychowawczej, a ta praca nie uprawnia do dochodzonego w niniejszej sprawie świadczenia.
Tym samym nie spełnił on przesłanek wymaganych do uzyskania prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, skoro nie wykazał 20 lat pracy nauczyciela w rozumieniuart. 2 pkt 1 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 kpciart. 47714§ 1 kpczmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie.