Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 283/14
Data wyroku: 2014-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Roman Skrzypek, Alicja Podczaska
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia Społeczne
Podstawa prawna: art 750 kc , art 18 ust 1 , art 6 ust 1 pkt 4 . art 11 ust 2 , art 12 ust 1 ustawy z dn. 13.10.98 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt

III AUa 283/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia10 września 2014 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek

Sędziowie:

SSA Alicja Podczaska (spr.)
SSA Roman Skrzypek

Protokolant

st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar

po rozpoznaniu w dniu10 września 2014 r.
na rozprawie
sprawy z wniosku

(...)-S. S.

wT.
z udziałem zainteresowanych:K. K.,J. M.,P. M.iB. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wR.
o ustalenie nie podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu
i wypadkowemu
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyrokuSądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia9 stycznia 2014 r.sygn. aktIII U 845/13

I
oddala apelację,

II

    zasądza od(...)-S. S.wT.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wR.kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 9 maja 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.stwierdził, żeK. K.,J. M.,P. M.orazB. W., jako zleceniobiorcy u płatnika składek(...)S. S.wT., podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym, wypadkowemu w okresach wskazanych w decyzjach, tj.K. K.w okresie od 1.02.2012 r. do 18.03.2012 r. i od 3.09.2012 r.;J. M.od 1.02.2012 r. do 30.06.2012 r.;P. M.od 1.02.2012 r. do 30.06.2012 r. i od 3.09.2012 r. do 19.11.2012 r.;B. W.od 1.02.2012 r. do 30.06.2012 r. i od 3.09.2012 r., z określoną podstawą wymiaru składek.
W odwołaniach od powyższych decyzji płatnik składek wniósł o ich zmianę i przyjęcie, że Szkołę z osobami zainteresowanymi łączyły umowy o dzieło, skoro świadczenie zainteresowanych polegało na wykonaniu dzieła w postaci opracowania autorskiego programu nauczania i jego realizacji.
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc że nazwa umowy nie jest elementem decydującym o rodzaju zobowiązania i nie można jej przyjmować w oderwaniu od rzeczywistego przedmiotu umowy, sposobu i okoliczności jej wykonania.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt III U 845/13 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie.
Sąd ustalił, żeS. S.jest właścicielem(...)(...)wT.od 2009 r. i zatrudnia nauczycieli. Zainteresowani byli zatrudnieni w Szkole początkowo na podstawie umów zlecenia na przeprowadzenie zajęć z młodzieżą. Od lutego 2012 r. zmieniona została podstawa zatrudnienia zainteresowanych i otrzymali umowy o dzieło, zobowiązujące do przeprowadzania zajęć dydaktycznych według autorskich programów nauczania, za wynagrodzeniem w kwocie 30 zł brutto za każdą godzinę lekcyjną. Dalej Sąd ustalił, że zainteresowani:K. K.,B. W.,J. M.iP. M.w okresie od 1.01.2012 r. do 30.06.2012 r. i od 3.09.2012 r. do 19.11.2012 r. nie posiadali innego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Zajęcia realizowane były przez nauczycieli według planu lekcji ustalonego przez szkołę, a nauczyciele w ramach wykonywanych obowiązków podlegali dyrekcji szkoły. Dalej Sąd ustalił, że płatnik składek nie dokonał zgłoszenia zainteresowanych do ubezpieczeń społecznych z tytułu zawartych umów.
Przechodząc do oceny prawnej, Sąd Okręgowy stwierdził, że sporne umowy nie odpowiadały zobowiązaniu zdefiniowanemu wart. 627 kc, jako wykonania określonego dzieła, które ma być rezultatem ucieleśnionym w jakiejkolwiek postaci, więc nie może nim być podniesienie poziomu wiedzy uczniów. Czynności, jakich podejmowali się zainteresowani odpowiadały zobowiązaniu na podstawie umowy zlecenia zart. 734 § 1 kcw związku zart. 750 kc, a zatem zasadnym było stwierdzenie obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym.
W apelacji od powyższego wyroku płatnik składek domagał się jego zmiany i uznania, że zainteresowani nie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, zarzucając istotnych ustaleń stanu faktycznego z treścią zebranego materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania , a toart. 233 § 1 kpciart. 328 § 2 kpc, a także prawa materialnego, a toart. 627 kciart. 750 kc, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że umowy nie dotyczyły wykonania dzieła, ale świadczenia usług, jak równieżart. 636 kciart. 637 kc, poprzez ich niezastosowanie i stwierdzenie, że autorski program nauczania nie może być uznany za dzieło ze względu na jego kontrolę ze strony płatnika składek.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Apelacja płatnika nie jest zasadna.
Zaskarżony wyrok nie został wydany z zarzucanym mu naruszeniem przepisów prawa materialnego, ani też ze wskazywanymi w uzasadnieniu apelacji uchybieniami sprowadzającymi się w istocie do niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy oraz logicznego powiązania przez Sąd wniosków z treścią opisanego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy, w celu wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, tj. czy wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych w(...)wT.stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, przeprowadził w wystarczającym zakresie postępowanie dowodowe, zaś dowody ocenił w ramach swobodnej oceny dowodów wynikającej zart. 233 § 1 kpci nie przekraczając jej granic. Sąd Apelacyjny stwierdza też, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zachodzi oceniona według zasad logiki i doświadczenia rozbieżność między materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, a wnioskami, do których doszedł Sąd I instancji.
Spór w sprawie dotyczył kwalifikacji prawnej umów zawieranych przez(...)
(...)S. S.wT.z zainteresowanymi nauczycielami.
Sąd pierwszej instancji w swoich zaprezentowanych szeroko w uzasadnieniu ustaleniach wskazał treść umów zawieranych pomiędzy stronami niniejszej sprawy, zauważając ich przedmiotowy zakres i wskazując na te elementy, które według jego przekonania nie mogły być potraktowane jako dzieło zart. 627 kpc. Należy do nich w pierwszej kolejności brak rezultatu, rozumianego, jako konkretna i indywidualna zmiana w świecie zewnętrznym, ucieleśniona w jakikolwiek sposób, a dalej także rutynowość uniemożliwiająca przyjęcie, że przygotowywane programy nauczania mieszczą się w ramach utworu naukowo-dydaktycznego w rozumieniuart. 1 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Stanowiska tego nie sposób zanegować i Sąd Apelacyjny w pełni je podziela.
Przedmiotem umowy o dzieło autorskie może być bowiem utwór naukowy, a więc przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, a umowa określać powinna rodzaj utworu, sposób jego utrwalenia, metody jego rozporządzania, czyli pola eksploatacji i wynagrodzenie. Powyższe elementy są istotne dla ustalenia powstania dzieła w znaczeniu autorskim, na co zwracał uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2003 roku (w sprawie sygn. akt II CKN 269/01 opublikowanym w OSNC 2004/9/142).
Podane w umowach o dzieło jako podstawowe obowiązki zainteresowanych ( przygotowanie programu nauczania w oparciu o podstawę programową ) nie odpowiadały pojęciu utworu jako dzieła w znaczeniu specjalnym. Nieuzasadniony jest zarzut dokonania ustaleń sprzecznych z wolą stron, jako że ustalenia treści stosunku zobowiązaniowego nie może naruszać zagadnień regulowanych przez ustawę w sposób imperatywny. Wola stron nie może zmienić treści stosunku prawnego w stopniu naruszającym naturę tego stosunku.
Organ rentowy dokonał oceny podanych umów, jako umów zlecenia, wywołujących skutki w zakresie ubezpieczeń społecznych. Tego typu przekwalifikowanie umów w ustalonym stanie faktycznym jest uzasadnione. Konsekwencją powyższego staje się uznanie, że wynagrodzenie za prace uzyskiwane przez zainteresowanych stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe, stosownie do treściart. 18 ust. 1w związku zart. 6 ust. 1 pkt. 4, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z podanych przyczyn brak podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia apelacji, która podlega oddaleniu, stosownie doart. 385 kpc. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie wart. 98 kpcoraz w§ 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.