Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 752/14
Data wyroku: 2014-10-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Szponar-Jarocka, Marzanna Rogowska, Bohdan Bieniek
Słowa kluczowe: Świadczenia Pieniężne
Podstawa prawna: art. 11 ustawy z 30 IV 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych w związku z art. 136 ustawy z17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS
Teza: Wdowa (wdowiec) po osobie zmarłej, która otrzymała świadczenie przedemerytalne nie ma prawa do świadczenia niezrealizowanego, o którym mowa w art. 136 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn.akt III AUa 752/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 października 2014r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Bożena Szponar - Jarocka (spr.)
Sędziowie: SO del. Marzanna Rogowska
SA Bohdan Bieniek
Protokolant:  Magda Małgorzata Gołaszewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. wB.
sprawy z odwołaniaG. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o prawo do niezrealizowanego świadczenia przedemerytalnego
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt V U 1440/13

zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.z dnia 28 czerwca 2013 roku.

Sygn.akt III AUa 752/14

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28.VI.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówiłG. D.prawo do niezrealizowanego świadczenia przedemerytalnego po zmarłym mężuZ. D., podnosząc iż zgodnie zart. 11 ustawy z 30.IV.2004r. o świadczeniach przedemerytalnychnie stosuje się przepisów art.136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaG. D..
Sąd Okręgowy w Białymstoku zaskarżonym wyrokiem z dnia 28.I2014r. zmienił zaskarżoną decyzję i ustaliłG. D.prawo do świadczenia niezrealizowanego po zmarłym mężuZ. D.za miesiąc luty 2013r. , stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Z ustaleń Sądu wynika, żeZ. D.( zmarły w dniu(...).) był osobą uprawnioną do świadczenia przedemerytalnego.
Organ rentowy w dniu 28.II.2013r. przesłał na konto odwołującego świadczenie przedemerytalne za luty 2013r., zaś 28.03.2013r. za marzec tego roku.
Na skutek poinformowania przez skarżącą o fakcie wypłaty świadczenia nienależnego za marzec 2013r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobrał obie kwoty z rachunku bankowego wnioskodawczyni.
Sąd I instancji powołując się na przepisyart.4 ust.1 pkt.5 oraz art.4 ust.3 pkt.3 ustawy z 30.IV.2004r. o świadczeniach przedemerytalnychuznał, iż ich treść nie pozostawia wątpliwości, iż wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnegoZ. D.powinno nastąpić począwszy od miesiąca przypadającego po miesiącu w którym w/w zmarł tj. od marca 2013r.
Zdaniem Sądu, świadczenie przedemerytalne za miesiąc w którym zmarły był do niego uprawniony, powinno być zgodnie z treścią art.4 ust.3 pkt.5 ustawy wypłacone, Sąd Okręgowy uznał, iż świadczenie za luty 2013r. przysługiwało zgodnie z art.136 ust.1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS – w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenie określone ustawą, świadczenie należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi dzieciom z którymi prowadziła wspólnie gospodarstwo domowe, a w razie ich braku małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego a w razie ich braku – innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej, lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Sąd I instancji podkreślił, iż miał na uwadze fakt, że wart.11 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychbrak jest odniesienia do wymienionego wyżej przepisu ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który ustala zasady wypłaty osobom najbliższym świadczeń przysługujących zmarłemu ubezpieczonemu. Zdaniem Sądu nie oznacza to jednak, iż świadczenie przedemerytalne za luty 2013r. nie powinno zostać wypłaconeG. D.. Była ona bowiem żoną osoby uprawnionej do tego świadczenia i zgodnie z treścią przepisówkodeksu cywilnegoma prawo do dziedziczenia ustawowego poZ. D.. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek okoliczności wskazujących by odwołująca była wyłączona od dziedziczenia , czy też innych przesłanek wskazujących, iż nie jest ona uprawniona do spadku po zmarłym mężu. W związku z powyższym przepis art.136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS powinien znaleźć zastosowanie doG. D., a świadczenie przedemerytalne należneZ. D.powinno być jej wypłacone.
Poza tym należało przyjąć, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Przepisy regulujące postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przed Sądem stwarzają większe możliwości dowodowe (art.4778kpci następne) niż postępowanie przed organem rentowym oraz nie zawierają ograniczeń w stosunku do regulacji ogólnej postępowania dowodowego (art.235 – 305 kpc).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart.47714§2 kpcoraz art.118 ust.1a ustawy z 17.12.1998r.
Apelację od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., zaskarżając orzeczenie w całości zarzucił mu naruszenie:

1
Przepisów prawa materialnego:art. 11 ustawy z 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnychw związku z art.136 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez przyjęcie przez Sąd , iż wnioskodawczyni przysługuje prawo do świadczenia niezrealizowanego po zmarłym w dniu 18.02.2013r. mężuZ. D., w sytuacji, gdy w ocenie organu rentowego w/w przepis art.136 ustawy z 17.12.1998r. nie ma zastosowania do wypłaty świadczeń przedemerytalnych .

Wskazując na powyższe organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja jest uzasadniona bowiem Sąd dokonał błędnej oceny prawnej prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest niesporny. Mąż wnioskodawczyniZ. D.był uprawniony do świadczenia przedemerytalnego od 14.12.2012r. Zmarł 18.02.2013r. Organ rentowy wpłacił na konto odwołującej w dniu 1.03.2013r. świadczenie przedemerytalne należne jej mężowi za luty 2013r. w kwocie 803.81zł, zaś w dniu 1.04.2013r. za marzec w kwocie 833,96zł. Następnie w dniu 18.04.2013r. obie kwoty na żądanie organu rentowego skierowane do banku, przekazano ponownie na rachunek ZUS.
W ocenie Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisyart.4 ust.1 pkt.5 oraz art.4 ust.3 pkt.5 ustawy z 30.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych. Przepisart.4 ust.1 pkt.5wskazuje, że prawo do świadczenia ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej, zaś przepisart.4 ust.3 pkt.5mówi o tym, iż wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego następuje, poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu w którym zmarła osoba uprawniona. Oba te przepisy nie dotyczą następców prawnych osoby uprawnionej do przedmiotowego świadczenia . W niniejszej sprawie niesporne jest, iż prawoZ. D.do świadczenia przedemerytalnego ustało z dniem 18.02.2013r. Świadczenie za ten miesiąc organ rentowy wypłacił już po jego śmierci. Ustawa z dnia 30.IV.2004r. określająca warunki nabywania i utraty prawa do świadczenia oraz zasady wypłaty i finansowania świadczeń przedemerytalnych nie reguluje kwestii następstwa prawnego w przypadku niezrealizowanego świadczenia przedemerytalnego.
Problem ten ustawodawca rozstrzygnął w art.136 ust.1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS stanowiąc m.in., iż w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi.
Przepis ten nie dotyczy jednakże małżonków osób zmarłych – które miały prawo do świadczeń przedemerytalnych.
Przepisart.11 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychenumeratywnie bowiem wymienia przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, które mają zastosowanie w sprawach świadczeń przedemerytalnych i skoro nie wskazuje się tam przepisu art.136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to nie może on stanowić podstawy prawnej do przyznania prawa do niezrealizowanego świadczenia przedemerytalnego po osobie zmarłej. Wydaje się, iż pominięcie wart.11 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychodesłania do art.136 ust.1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS nie było przypadkowe, Emerytury i świadczenia przedemerytalne to dwa różne świadczenia finansowe z dwóch odrębnych źródeł; emerytury ze składek, świadczenie przedemerytalne z budżetu państwa, a także mające odrębny charakter. Świadczenie przedemerytalne jest świadczeniem pomostowym do chwili osiągnięcia wieku emerytalnego, stanowi pomoc ze strony państwa dla osób z długim stażem, pozbawionych pracy, zaś emerytury zależą od opłacanych składek.
Zgodnie zart.922 kodeksu cywilnego– prawa i obowiązki zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisówksięgi czwartej kodeksu cywilnego, dotyczącej spadków. Z kolei stosownie do przepisuart.922 kc– nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby, niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Sprawa o świadczenie przedemerytalne nie jest jednak sprawą cywilną w znaczeniu materialnoprawnym dlatego wbrew stanowisku Sądu I instancji przepis aer.922kcnie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania.
Taki pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18.IV.2007r. w sprawie IUK 315/06 oraz w wyroku z dnia 16.I.2014r. w sprawie I UK 300/13.
Mając na uwadze powyższe, wobec braku podstaw prawnych do przyznania odwołującej niezrealizowanego świadczenia przedemerytalnego po zmarłym mężuZ. D., zaskarżony wyrok podlegał zmianie na mocyart.386 § 1 kpc.
ab