Sąd Rejonowy w Zambrowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 65/14
Data wyroku: 2014-11-20 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Tomasz Makaruk

Sygn. akt I Ns 65/14

POSTANOWIENIE
Dnia 20 listopada 2014 r.

Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym :
PrzewodniczącySSR Tomasz Makaruk
ProtokolantKinga Klemarczyk
Po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. w Zambrowie
na posiedzeniu jawnym
sprawy z wnioskuA. T.iM. C.
z udziałemJ. S. (1)
o rozgraniczenie
p o s t a n a w i a :

I
dokonać rozgraniczenia nieruchomości w postaci działek gruntu położonych we wsiN.gminaZ.– oznaczonej w ewidencji gruntów nr geodezyjnym(...)stanowiącej własnośćM. C., dla której w Sądzie Rejonowym w Zambrowie prowadzona jestksięga wieczysta KW (...), z działką oznaczoną w ewidencji gruntów nr geodezyjnym –(...)stanowiącą własnośćJ. S. (1), dla której w Sądzie Rejonowym w Zambrowie prowadzona jestksięga wieczysta KW (...)wzdłuż linii przechodzącej przez pkt. A-A1 na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez biegłego geodetęJ. T. (1)(k. 137 akt) stanowiącej integralną część przedmiotowego postanowienia;

II
dokonać rozgraniczenia nieruchomości w postaci działek gruntu położonych we wsiN.gminaZ.– oznaczonej w ewidencji gruntów nr geodezyjnym(...)stanowiącej własnośćA. T., dla której w Sądzie Rejonowym w Zambrowie prowadzona jestksięga wieczysta KW (...), z działkami oznaczonymi w ewidencji gruntów nr geodezyjnymi –(...)i(...)stanowiącymi własnośćJ. S. (1), dla których w Sądzie Rejonowym w Zambrowie prowadzona jestksięga wieczysta KW (...)wzdłuż linii przechodzącej przez pkt. A2-B-C-D-E-F na mapie sytuacyjnej sporządzonej przez biegłego geodetęJ. T. (1)(k. 137 akt) stanowiącej integralną część przedmiotowego postanowienia;

III
nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Rejonowy w Zambrowie) tytułem nieuiszczonych kosztów postępowania:

a
od wnioskodawczyniM. C.kwotę 506,52 (pięćset sześć i 52/100) złotych,

b
od wnioskodawczyniA. T.kwotę 506,52 (pięćset sześć i 52/100) złotych,

c
od uczestniczkiJ. S. (1)kwotę 1.413,03 (jeden tysiąc czterysta trzynaście i 03/100) złotych;

II
w pozostałym zakresie koszty postępowania pomiędzy zainteresowanymi wzajemnie znieść.

Sygn. akt I Ns 65/14

UZASADNIENIE

A. T.domagała się rozgraniczenia stanowiącej jej własnośćdziałki oznaczonej numerem (...), aM. C.stanowiącej jej własnośćdziałki oznaczonej numerem (...)zdziałkami numer (...)(wszystkie działki położone wN.) stanowiącymi własnośćJ. S. (1)(zd.W.) według granicy ewidencyjnej, wyznaczonej w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym.
J. S. (1)(zd.W.) wniosła o dokonanie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości według granicy faktycznego użytkowania nieruchomości przez strony, jako granicy prawnej wynikającej z zasiedzenia przez nią i jej poprzedników prawnych przygranicznego pasa gruntu w obszarze pomiędzy granicą administracyjną a granicą użytkowania nieruchomości przez stron.
Sąd ustalił i zważył, co następuje:
Wobec zaistniałego sporu granicznego w odniesieniu do granicy działek położonych wN., a oznaczonych numerami geodezyjnymi:(...)i(...)z działkami nr(...)i(...)decyzją Wójta GminyZ.z dnia 7.02.2014 r. umorzono postępowania administracyjne – postępowanie rozgraniczeniowe i sprawę przekazano do rozpoznania tutejszemu Sądowi.
Aktem Własności Ziemi z dnia 16 listopada 1974 r. (nr(...)) Naczelnik Powiatu wZ.stwierdził, żeT. B.(ojciecA. T.) z mocy prawa nabył własność nieruchomości położonych we wsiL.Nowy oznaczonych w ewidencji gruntów numerami(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...)o łącznej powierzchni(...)ha.

Działka nr (...)uległa podziałowi m.in. na działkę nr(...)decyzją Wójta GminyZ.nr(...)z dnia 5.04.2002 r. Z koleidziałka nr (...)powstała w wyniku podziałudziałki nr (...)– operat techniczny nr(...)z dnia 7.03.2007 r. sporządzony do celów umów darowizn zawartych aktem notarialnym Rep. A.(...)z dnia 23.03.2007 r.

Działka nr (...)stanowi własnośćA. T., która tytuł własności nabyła na podstawie umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia 31 stycznia 1980 r. znak:(...)zawartej przed Naczelnikiem Miasta i GminyZ.– Pierwotnie była współwłaścicielem działki wraz z synemJ. T. (2), który z kolei nabył prawo do przedmiotowej działki na podstawie umowy darowizny zawartej w akcie notarialnym z dnia 9 czerwca 2003 r. Rep.(...). UdziałyJ. T. (2)iA. T.wynosiły odpowiednio 1/6 i 5/6. Umową darowizny zawartą w akcie notarialnym sporządzonym w dniu 23.03.2007 r. przed notariuszemM. G.w Kancelarii Notarialnej wZ.Rep.(...)J. T. (2)darował swojej matceA. T.przypadający mu udział we własności nieruchomości składającej się m.in. zdziałki oznaczonej numerem (...). Przedmiotową działkę stanowią użytki rolne zabudowane, pastwiska trwałe oraz nieużytki. W Wydziale Ksiąg Wieczystych tutejszego Sądu dladziałki oznaczonej numerem (...)prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...).
Własnośćdziałki nr (...)należy doM. C.(zd.T.). Działka została jej darowana przez brataJ. T. (2)mocą umowy darowizny zawartej w akcie notarialnym sporządzonym w dniu 23.03.2007 r. przed notariuszemM. G.w Kancelarii Notarialnej wZ.Rep.(...). W skład działki wchodzą grunty orne oraz łąki trwałe. Dla działki w tutejszym Sądzie prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).

Działki nr (...)stanowią własnośćJ. S. (1).
PrzedJ. S. (2)prawo własności tych działek przysługiwałoH. W.(ojcu uczestniczki). Decyzją z dnia 25.11.1974 r.(...)Naczelnika Miasta i GminyZ.stwierdzono, że dla nieruchomości rolnej położonej wL.Nowym składającej się zdziałek nr (...)przepisyustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychnie mają zastosowania. Właścicielamidziałki nr (...)przedH. W.byliM. W. (1)i jego żonaM. W. (2).Działka numer (...)powstała w wyniku wywłaszczenia pod regulację koryta rzekiJ.zdziałki nr (...)o powierzchni(...)ha wykonanym w 1991 roku na podstawiedecyzji nr (...)z dn. 7.09.1981 r. wydanej przez Naczelnika Miasta i GminyZ.. Decyzją Starosty(...)nr(...)o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – nr kancelaryjny(...)z dnia 17.06.2013 r. częśćdziałki (...)o powierzchni 49 m(

    2 )została przejęta pod drogę, a pozostała część działki o powierzchni 1,9779 ha otrzymała numer(...).
Umową o dożywocie zawartą w akcie notarialnym w dniu 13.12.2011 r. przed notariuszA. B. (1)w Kancelarii Notarialnej wZ.Rep(...)H. J.iA.małżonkowieW.oświadczyli, że zaprzestając prowadzenia działalności rolniczej w zamian za świadczenia z tytułu dożywocia przenoszą własnośćdziałek nr (...)położonych we wsiachN.iS.na rzecz córkiJ. W. (1). Dladziałek nr (...)prowadzona jest w tut. Sądzieksięga wieczysta nr (...).
Przed II wojną światową na działkach aktualnie oznaczonychnumerami geodezyjnymi (...)został pobudowany dwór, w którym zamieszkiwały rodzinyB.(poprzednicy prawniA. T.) iW., a późniejW.(poprzednicy prawniJ. S. (1)).Większą część tego dworu, 12,45 m długości, sięgającą aż za ganek-dobudówkę zajmowała rodzinaB.. Z kolei część należąca do rodzinyW.miała długość 8,25 m. W latach 60-tych ubiegłego wieku właściciele sąsiadujących nieruchomości postawili płot od drogi gminnej do dworku. Płot ten dochodził do budynku za gankiem, a więc tak jak rodziny korzystały z domu. Za domem w stronę rzekiJ.również został postawiony płot, który stanowił przedłużenie płotu biegnącego od drogi. Każda z rodzin korzystała ze swoich nieruchomości do ogrodzenia.
Około 1990 r.H. W., ojciecJ. S. (1)pobudował nowy dom. Celem zasilania go w energię elektryczną został postawiony nowy słup betonowy, który przedłużył linię energetyczną, która wcześniej kończyła się na dworku – ostatni słup drewniany stał około 10 metrów od dworku w głąb działki rodzinyB.. W związku z wybudowaniem nowego dworku,H. W.rozebrał część dworku należącą do jego rodziny. Około 1995 r. swoją część dworku sprzedał do przeniesieniaL. T.. Pomimo likwidacji dworku każda z rodzin nadal korzystała ze swojej nieruchomości bądź do linii płotów stojących nadal w tym samym miejscu, bądź do linii gdzie płoty te wcześniej stały.
Do czasu administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego strony nie wysuwały żadnych roszczeń związanych z przebiegiem granicy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: zeznania świadków:R. M.(k. 90 v-91),A. B. (2)(k. 91),J. W. (2)(k. 91-91 v),I. S. (1)(k. 91 v),H. W.(k. 91 v-92),M. W. (2)(k. 92),A. B. (3)(k.104-105v), częściowoS. P.(k. 95 v), opinię biegłego sądowego z zakresu geodezjiJ. T. (1)(k. 113-118) oraz opinię uzupełniającą (k.137), akta administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego wraz z operatem technicznym (k. 4-60), projekt techniczny (k. 75), zdjęcia 4 szt. (k. 75), pismo Starostwa Powiatowego wZ.z 22.04.2014 r. (k. 87), zdjęcia (k. 98), akta(...),(...), akta KW(...)KW (...),(...).
Stosownie doart. 153 kc.jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice wg ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić sąd ustala granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Wymienione wyżej kryteria, a mianowicie „stan prawny” „ostatni stan spokojnego posiadania” i wszelkie okoliczności wyłączają się wzajemnie - dopóki więc możliwe jest ustalenie granic na podstawie pierwszego kryterium niedopuszczalne jest sięganie po dalsze. Niedopuszczalne jest dokonanie rozgraniczenia w oparciu o względy celowości, a z pominięciem stanu prawnego przedmiotu rozgraniczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1974 r., sygn. akt III CRN 41/74, publ. OSP 1975/4/96 – LEX nr 1102429).W sprawie niniejszej Sąd dokonał rozgraniczenia wg I-go kryterium, a mianowicie w oparciu o stan prawny.
Ponieważ własność działek wnioskodawczyń objętych postępowaniem w niniejszej sprawie nabyta została w trybieustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), przeto koniecznym staje się wyjaśnienie charakteru i mocy dowodowej wydanego na podstawieustawy z dnia 26.10.1971 r.aktu nadania ziemi, jako dokumentu w części określającego obszar nadanego gruntu.
Celem wskazanej ustawy, zwanej „ustawą uwłaszczeniową”, było uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości rolnych w sytuacjach, gdy stan samoistnego posiadania tych nieruchomości nie odpowiadał ich dotychczasowemu stanowi prawnemu. Nabycie własności na podstawie art.1 powoływanej ustawy następowało z mocy prawa i rozciągało się na nieruchomości w tym przepisie określone, znajdujące się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 4 listopada 1971 r., w samoistnym posiadaniu rolnika, wszakże z zastrzeżeniem, iż jedynie w granicach tego posiadania.
Ponieważ postępowaniu uwłaszczeniowemu niejednokrotnie nie towarzyszyło postępowanie rozgraniczeniowe (tak jak w niniejszej sprawie) judykatura stanęła na stanowisku, że „uregulowanie własności gospodarstw rolnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r., polegające na poświadczeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, dokonywane przez organy administracyjne, nie obejmowało ustalenia spornych granic, podlegających uwłaszczeniu nieruchomości” (tak SN w Uzasadnieniu do Uchwały III CZP 45/95 z dnia 11.05.1995 r. Wokanda 1997/11 str. 5; patrz też: Uchwała SN z dnia 24 czerwca 1988 r. III CZP 46/88 OSNCP 1989/10 poz. 157, Postanowienie SN z dnia 23 czerwca 1978 r. IV CR 268/78 OSNCP 1979/3 poz. 55, Postanowienie SN z dnia 16 stycznia 1984 r. III CRN 329/83 OSNCP 1984/8 poz. 142). Decyzja (akt własności ziemi), jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 4 kwietnia 1975 r. III CZP 92/74 (OSNCP 1976/3 po. 34), potwierdzająca nabycie z mocy prawa (akt własności ziemi) ma znaczenie deklaratoryjne i nie może przenosić własności nieruchomości, której rolnik nie nabył z mocy prawa (nie miał jej w posiadaniu w dniu 4.11.1971 r.). Zatem w niniejszej sprawie, Sąd dokonując rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości nie mógł poprzestać tylko na danych wynikających z ewidencji gruntów, ale musiał ustalić stan posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. i zgodnie z nim wytyczyć granicę (tak samo w Postanowieniu SN z dnia 21 maja 1998 r. III CKN 475/97; LEX 465042, w uzasadnieniu którego, co niezwykle istotne, Sąd Najwyższy wskazał, iż w taki sam sposób należy postąpić także wówczas, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, postępowaniem uwłaszczeniowym była objęta tylko jedna z dwóch sąsiadujących działek).
Najistotniejsze zatem dla rozstrzygnięcia niniejszy sprawy było ustalenie przebiegu granic sąsiadujących za sobą nieruchomości i stanu ich posiadania w dacie 4.11.1971 r.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim wiarygodnych zeznań świadków, korespondujących z opinią biegłego geodety, nie ulega, w ocenie Sądu, żadnej wątpliwości, iż aktualna granica użytkowania zgodna jest z granicą użytkowania, jaka była pomiędzy spornymi działkami w dniu 4.11.1971 r.
Świadczą o tym przede wszystkim wiarygodne zeznania świadkówR. M.(k.90v-91),A. B. (2)(k.91),J. W. (2)(k.91-91v),H. W.(k.91v-92),M. W. (2)(k.92),I. S. (2)(k.91v), którzy zgodnie wskazali, iż aktualnie stojące płoty, stoją w tym samym miejscu, w którym płoty stały w czasie uwłaszczeń. Na istnienie płotów rozgraniczających nieruchomości wskazywali także świadkowie powołani przez wnioskodawczynie:S. P.(k.95v-96), który jednak nie potrafił sprecyzować położenia płotu, ale takżeA. B. (3)(k.104-105v), którego zeznania, z uwagi na ich precyzyjność i potwierdzenie zdjęciami, mają bardzo istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Otóż świadek ten zeznał, iż „ (…) w latach 60-tych pojawił się od strony drogi w stronę dworku płot żerdziowy. Płot biegł od drogi do dworku i dochodził do dworku za gankiem, patrząc od strony działki wnioskodawczyni. Przez pewien czas nie było płotu za dworkiem w stronę rzeki, ale był czas, że ten płot był (...)” i był on na przedłużeniu ściany rozdzielającej dwie rodziny. Ponieważ również inni świadkowie przesłuchani w sprawie podkreślali istnienie dworu, który podzielony był między dwie rodziny:B.– większa część (według świadkaA. B. (2)było to ok. 11-12 m, wedługH. W.iM. W. (3)ok. 12 m) iW.(późniejW.) – mniejsza część i podział ten miał odzwierciedlenie w usytuowaniu płotów, istotnym w sprawie było ustalenie położenie tego dworku w odniesieniu do aktualnej sytuacji istniejącej na gruncie. W tym zakresie niezwykle przydatna okazała się opinia biegłego geodetyJ. T. (1), który w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego wZ.odnalazł szkice polowe pomiaru sytuacji podczas zakładania mapy zasadniczej przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych wŁ.. Na szkicach polowych nr(...)i(...)z dnia 21.10.1987 r. geodetaS. T.pomierzył dworek, którego położenie biegły przedstawił na mapie sytuacyjnej. Z nałożenia obrysu nieistniejącego już dworku na pomierzone w terenie elementy topografii wynika, że obecna granica użytkowania pokrywa się z podziałem dworku po linii przybudówki, a nadto długość całego dworku wynosiła 20,70m, a odległość od rogu dworku do przybudówki wynosi 8,25 m, co w pełni koresponduje z zeznaniami świadków.
Powyższej opinii biegłego, Sąd dał wiarę w całości, albowiem jest ona rzetelna oraz oparta na fachowej wiedzy i doświadczeniu biegłego. Sporządzona został w oparciu o analizę dokumentów geodezyjnych, operatu ewidencji gruntów nieruchomości będących przedmiotem niniejszego postępowania i szczegółowe pomiary dokonane podczas oględzin sądowych. Również żadna ze stron, nie zgłaszała do niej żadnych zarzutów.
Za tym, iż aktualny przebieg granicy użytkowania stanowi granice prawną wynikającą z uwłaszczeń świadczą też wyjaśnienia samego pełnomocnika wnioskodawczyń –L. T.– mężaA. T.i ojcaM. C., który potwierdził, iż to rodzina uczestniczki zbierała jabłka z drzew znajdujących się między płotem a granicą ewidencyjną (k.101 – „jabłka z tej jabłoni zbierała rodzina uczestniczki (…) ja drzewa owocowe ze swojej działki usunąłem w latach 90-tych”), a także iż poprzednicy prawni uczestniczki użytkowalidziałkę (...), aż do linii wierzb („przy granicy kiedyś teść sadził wierzby (…)W.orał do wierzb (…)”.
W tym miejscu wskazać jeszcze należy, iż Sąd uznał za niewiarygodną tę część zeznań świadkaS. P.(k.95v), w której podawał on, iż z tego, co pamięta na granicy nieruchomości w latach 60-tych pojawił się słup doprowadzający energię elektryczną do domu państwaT.. Twierdzeniom tym przeczą przede wszystkim wyjaśnienia samego pełnomocnika wnioskodawczyń, który podał, iż nie wie, w którym roku został postawiony słup betonowy, ale wcześniej nie było tam żadnego słupa, a ostatnim słupem linii, był drewniany słup stojący w głębi działkiB.zasilający w energię dworek (k.101v). Na brak takiego słupa w latach wcześniejszych niż 80-te wskazywał także w swoich zeznaniach świadekA. B. (3)(k.105). Zgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jest zatem przyjęcie, iż słup betonowy pojawił się około 1990 r., a więc wówczas, gdy rodzice uczestniczki wybudowali nowy dom. Tym samym słup ten nie mógł w żaden sposób wyznaczać granicy ani w czasie uwłaszczeń ani też później.
Mając na uwadze wiarygodne zeznania świadków oraz opinie – główną i uzupełniającą biegłego, w pełni zasadnym w ocenie Sądu jest ustalenie, iż w dacie 4.11.1971 r. poprzednicy prawni stron posiadali swoje działki aktualnie oznaczonenumerami geodezyjnymi (...)do linii oznaczonej na mapie sytuacyjnej sporządzonej wraz z opinią uzupełniającą przez biegłegoJ. T. (1)punktami: w odniesieniu dodziałek (...)wzdłuż linii przechodzącej przez pkt A-A1, natomiast w odniesieniu dodziałek (...)wzdłuż linii przechodzącej przez pkt A2-B-C-D-E-F, tym samym jest to granica prawna pomiędzy wskazanymi we wniosku działkami.
Gdyby jednakże nawet nie opierać się na stanie posiadania z daty 4.11.1971 r. to i tak w oparciu o wyżej wskazane dowody należy uznać, iż granicą prawną rozgraniczanych działek jest linia A-A1 i A2-B-C-D-E-F, albowiem stan prawny jest ustaleniem przestrzennego zakresu własności, przy czym uwzględnić należy także zasiedzenie przygranicznych pasów ziemi (orzecz. SN z 26.04.67r IIICR 424/66,OSNCP 14/67, poz.206). W ocenie Sądu uczestniczka zeznaniami wyżej wymienionych świadków, których zeznania zostały uznane za wiarygodne, udowodniła, iż zasiedziała przygraniczny pas gruntu, albowiem miała go (jej poprzednicy prawni) w samoistnym posiadaniu przeszło 30 lat.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do treściart. 520 § 1 kpc. Sąd obciążył nieuiszczonymi dotychczas kosztami sądowymi w łącznej wysokości 2.826,07 zł zarówno wnioskodawczynie jak i uczestniczkę i nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od wnioskodawczyń po 506,52 zł, zaś od uczestniczki kwotę 1.413,03 zł. Na łączną sumę kosztów wygenerowanych w sprawie złożyły się wydatki z tytułu wykonania opinii przez biegłego geodetę (2.259,07 zł opinia główna i 60 zł opinia uzupełniająca), należność za przeprowadzenie oględzin w kwocie 107 zł oraz opłata od wniosków w kwocie 400 zł (2x200 zł). W pozostałym zakresie koszty postępowania miedzy stronami zostały wzajemnie zniesione.