Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 163/14
Data wyroku: 2014-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Skowron, Edyta Gajgał, Andrzej Wieja
Słowa kluczowe: Wyrok Łączny
Podstawa prawna: art. 85 kk, art. 89 § 1 i 1 a kk

Sygn. akt VI Ka 163/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 maja 2014 r.
Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący – Sędzia  SO Edyta Gajgał (spr.)
Sędziowie   SO Andrzej Wieja
SO Tomasz Skowron
Protokolant Anna Potaczek
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej Macieja Prabuckiego
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r.
sprawy skazanegoŁ. Z.
o wyrok łączny
z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze
z dnia 17 stycznia 2014 r. sygn. akt II K 1111/2013

I
uchyla zaskarżony wyrok wobec skazanegoŁ. Z.i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania,

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. D.120 złotych tytułem kosztów nieopłaconej obrony skazanego z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz 27,60 złotych tytułem zwrotu podatku od towarów i usług.

Sygn. akt VI Ka 163/14

UZASADNIENIE
Ł. Z.został skazany:

1
prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 4 sierpnia 2008 roku w sprawie VII K 560/08

a
za czyny zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w okresie od marca do 28 czerwca 2006 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności,

b
za czyn zart. 286§1 k.k.iart. 270 §1 k.k.iart.275§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.popełniony w dniu 7 czerwca 2007 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

za które orzeczono karę łączną w wymiarze 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, postanowieniem Sądu Rejonowego w Przasnyszu z dnia 13.10.2009 roku o sygn. II Ko 710/08 zarządzono wykonanie kary,

2
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie o sygn. II K 556/08

a
za czyn zart. 270§1 k.k.. popełniony w dniu 14 kwietnia 2008 roku na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności,

b
za czyn zart. 270§1 k.k.. popełniony w dniu 19 stycznia 2008 roku na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności,

c
za czyn zart. 286§1 k.k.. popełniony w marcu 2008 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

d
za czyn zart. 284§1 k.k.. popełniony w kwietniu 2008 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

za które wymierzono karę łączną 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat, postanowieniem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 3 listopada 2009 roku o sygn. Ko 635/09 zarządzono wykonanie kary,

3
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 15 lutego 2011 roku wydanym w sprawie o sygn. akt II K 527/08,

a
za czyny zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart.91§1 k.k.popełnione w okresie od dnia 30 listopada 2007 roku do dnia 29 lipca 2008 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności,

b
za czyny zart. 286§1k.k. iart. 297§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.iart. 13§1 k.k.w zw. zart. 286§1 k.k.iart. 297§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w okresie od 30 grudnia 2007 roku do 8 lutego 2008 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności,

c
za czyny zart. 286§1 k.k.iart. 270§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w okresie od 18 czerwca 2008 roku do 14 lipca 2008 roku na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,

d
za czyny zart.13§1 k.k.w zw. zart. 286§1k.k. iart. 297§1 k.k.iart. 270§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w dniu 25 stycznia 2008 roku na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności,

e
za czyn zart. 286§1 k.k.iart. 270§1 k.k.iart. 275§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.popełnione w dniu 10 czerwca 2007 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

za które wymierzono karę łączną 1 roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczono na poczet kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 12 sierpnia 2008 roku do dnia 7 listopada 2008 roku,

4
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2011 roku w sprawie o sygn. akt III K 263/11 za czyny zart. 286§1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.popełnione w okresie od 19 września 2010 roku do 22 września 2010 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

5
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Krowodrzy z dnia 22 lipca 2011 roku w sprawie o sygn. akt IX K 367/11/K

a
za czyn zart. 286§1 k.k.popełniony w dniu 12 listopada 2010 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

b
za czyn zart. 286§1 k.k.popełniony w dniu 14 listopada 2010 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności,

c
za czyn zart. 284§2 k.k.popełniony w okresie od 14 listopada 2010 roku do 11 grudnia 2010 roku na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,

za które wymierzono karę łączną 1 roku pozbawienia wolności,

6
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 5 grudnia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II K 1319/11

a
za czyny zart. 286§1 k.k.iart. 297§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w okresie od dnia 8 grudnia 2007 roku do dnia 26 lutego 2008 roku na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

b
za czyny zart. 286§1 k.k.iart. 286§1 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 91§1 k.k.popełnione w okresie od 12 maja 2008 roku do 6 czerwca 2008 roku na karę 1 roku pozbawienia wolności,

za które wymierzono karę łączną 1 i 10 miesięcy pozbawienia wolności w z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 5 lat,

7
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 9 stycznia 2012 roku w sprawie o sygn. akt II K 610/11 za czyny zart. 286§1 k.k.popełnione w dniu 15 czerwca 2009 roku na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności,

8
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Przasnyszu z dnia 17 stycznia 2012 roku w sprawie o sygn. akt II K 1264/11 za czyn zart. 287§1 k.k.popełniony w dniu 21 marca 2007 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby 3 lat,

9
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z dnia 20 kwietnia 2012 roku w sprawie o sygn. akt II K 1804/11 za czyn zart. 286§1 k.k.popełniony w dniu 9 czerwca 2009 roku na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności,

10
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieścia z dnia 5 marca 2013 roku w sprawie o sygn. akt II K 1431/12 za czyn zart. 286§1 k.k.popełniony w dniu 9 czerwca 2009 roku na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności,

11
prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 21 sierpnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt II K 824/13 za czyn zart. 286§1 k.k.iart.270§1 k.k.w zw. zart.11§2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.popełniony w okresie od dnia 18 grudnia 2008 roku do dnia 29 grudnia 2008 roku na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze wyrokiem łącznym z dnia 17 stycznia 2014r. w sprawie 1111/13:

I
na podstawieart. 569 § 1 k.p.k.w zw. zart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączył kary pozbawienia wolności wymierzone skazanemuŁ. Z.wyrokami opisanymi w punktach 1a i b, 2a,b,c i d, 3 b,c,d,e, 6a,b, 8 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył mu karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności,

II
na podstawieart. 577 k.p.k.w zw. zart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej w pkt I części dyspozytywnej wyroku łącznego kary łącznej zaliczył skazanemu okresy dotychczas odbytych przez niego kar pozbawienia wolności,

III
na podstawieart. 569 § 1 k.p.k.w zw. zart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.połączył kary pozbawienia wolności wymierzone skazanemuŁ. Z.wyrokami opisanymi w punktach 3a, 4, 5a,b,c, 7, 9, 10, 11 części wstępnej wyroku łącznego i wymierzył mu karę łączną 4 lat pozbawienia wolności,

IV
na podstawieart. 577 k.p.k.w zw. zart. 63 § 1 k.k.na poczet orzeczonej w pkt III części dyspozytywnej wyroku łącznego kary łącznej zaliczył skazanemu okresy dotychczas odbytych przez niego kar pozbawienia wolności,

V
na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił skazanego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego.

Wyrok ten zaskarżył w całości obrońca skazanego zarzucając „niepołączenie skazanemu w wyrok łączny wszystkich wyroków wcześniej orzeczonych przeciwko niemu oraz niezastosowanie przy wymiarze kary łącznej pełnej zasady absorpcji”.
Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku poprzez połączenie wszystkich możliwych wcześniejszych wyroków i wymierzenie kary łącznej przy zastosowaniu pełnej zasady absorpcji” oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów z tytułu nieopłaconej obrony z urzędu za II instancję.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja nie jest pozbawiona słuszności, o tyle, że poważne zastrzeżenia budzą dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia co do występujących w tej sprawie realnych zbiegów przestępstw, które stały się podstawą rozstrzygnięć zawartych w punktach I i III zaskarżonego wyroku.
Sąd orzekający nie ujął bowiem w węzeł kary łącznej orzeczonej w pkt I jednostkowej kary pozbawienia wolności wymierzonej skazanemu wyrokiem Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie II K 527/08 za czyny zart. 286 § 1 kkw zw. zart.91§1 kkpopełnione w okresie od 30 listopada 2007r. do 29 lipca 2008r. (pkt 3 a części wstępnej), mimo że przestępstwa, za które został on skazany popełnione zostały przed datą wydania pierwszego chronologicznie wyroku skazującego, z dnia 4 sierpnia 2008 r. (wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze w sprawie VII K 560/08 opisany w pkt 1 części wstępnej). To ten wyrok wyznaczał granicę czasową dla pierwszej grupy przestępstw pozostających w zbiegu, stosownie do dyspozycjiart. 85 kk.
Zgodnie z tym przepisem, karę łączną orzeka się wobec sprawcy, który popełnił dwa lub więcej przestępstw zanim zapadł pierwszy wyrok, choćby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu.
Choć materialnoprawne przesłanki łączenia kar w odniesieniu do tego orzeczenia skazującego w ramach pierwszego zbiegu przestępstw zostały spełnione, sąd orzekający z nieznanych przyczyn – bo stosownych wyjaśnień zabrakło w uzasadnieniu wyroku – ujął je w ramach drugiego z przyjętych zbiegów. Naruszył tym samym rażąco przepisart.85kknie respektując określonych w nim reguł łączenia kar. Uchybienie to miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, zważywszy choćby na inne ukształtowanie granic możliwych do orzeczenia kar łącznych przy redukcji kar jednostkowych podlegających łączeniu w ramach zbiegu drugiego (pkt III części rozstrzygającej) i poszerzeniu katalogu możliwych do połączenia kar w przypadku zbiegu pierwszego (pkt I części rozstrzygającej).
Kolejne uchybienie Sądu Rejonowego wiąże się z naruszeniem normyart. 4 § 1 kkw zw. zart. 89 § 1 i § 1a kk. Sąd pierwszej instancji nie zastosował przy orzekaniu w tej sprawie reguł intertemporalnych zawartych wart. 4 § 1 kk, choć dokonał połączenia jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych jako bezwarunkowe z karami pozbawienia wolności, których wykonanie zostało warunkowo zawieszone za czyny popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r. (orzeczenia skazujące opisane w pkt 6 i 8 części wstępnej). Wtedy to weszła w życieustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw, nowelizującaart. 89 kkprzez dookreślenie w jego§ 1, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w wyroku łącznym oraz dodanie do niego§ 1a, zgodnie z którym w wypadku łączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Od tej dopiero daty, w odniesieniu do czynów popełnionych po niej, możliwe stało się wymierzenie sprawcy w wyroku łącznym kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, gdy łączeniu podlegają kary jednostkowe pozbawienia wolności orzeczone z warunkowym i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania. Przed nowelizacją, w sytuacji gdy za zbiegające się przestępstwa wymierzono karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania oraz karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a nie były spełnione przesłanki określone wart. 69 k.k., brak było podstawy do wymierzenia kary łącznej. Jak się przyjmowało, tylko stwierdzenie, że zachodzą przesłanki warunkowego zawieszenia wykonania ewentualnie orzeczonej kary łącznej określone wart. 69 kkotwierało możliwość zastosowaniaart. 89 § 1 kk. W przeciwnym razie nie dochodziło do połączenia kar jednostkowych, a postępowanie przedmiocie wyroku łącznego podlegało umorzeniu. Wprowadzenie dokodeksu karnegoart. 89 § 1auznane zostało za zmianę normatywną, co w konsekwencji oznacza konieczność odwołania się do zasad wyrażonych wart. 4 § 1 kkw tych przypadkach, gdy w wyroku łącznym kary jednostkowe podlegające łączeniu wymierzone zostały za przestępstwa, z których choć jedno popełnione zostało przed wejściem w życie nowej ustawy. Wówczas obowiązkiem sądu jest rozważyć problem „względności” ustaw. (zob. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2013 r., w sprawie I KZP 13/13, OSNKW z 2013r. z.12, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie IV KK 372/12, LEX 1288766).
Jak już wskazano wyżej norma,art. 4 §1 kknie była przedmiotem rozważań sadu orzekającego, niezależnie od tego, że w podstawie wymiaru kary łącznej orzeczonej w pkt I nie został powołany właściwy przepis, który stanowił podstawę podjętego rozstrzygnięcia -art. 89 § 1 kk, względnieart. 89 § 1 a kk. Nie wymaga szerszego uzasadnienia, że uchybienie, jakiego dopuścił się sąd pierwszej instancji miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Dość wskazać, że, zasadniczo, zastosowanieart. 89 § 1a kkdo kar wymierzonych za czyny popełnione przed dniem 8 czerwca 2010r. wiąże się z pogorszeniem sytuacji skazanego.
Zastrzeżenia budzi ponadto, że wymierzając skazanemu kary łączne Sąd Rejonowy nie uzasadnił należycie i właściwie podjętego rozstrzygnięcia, nie przywołując praktycznie żadnych okoliczności, które wziął pod uwagę, co ma znaczenie, zważywszy że rzeczą sądu jest wymierzenie kary w wyroku łącznym, a nie dokonanie jej obliczenia.
Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok należało uchylić, a sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w celu dokonania po raz wtóry analizy materialnoprawnych przesłanek łączenia kar z uwzględnieniem uwag zaprezentowanych powyżej.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawieart.29 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze, ich wysokość określając na podstawie§ 2 i § 14 ust. 5 oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.